gtu_32400002774481_5
None
Waren der Catholijke bevolking, die dagelijks meer en meer aangroeit, wezen zou, als zij zich in hare aangene verwachting, te leur gesteld zag, —~ Wij, herhalen het, met klem; het tegenwoordig oo- genblik is hoogst gewigtig, de duurzame rust. en wel- vaart des vaderlands, hangen er van af; beiden zijn niet mogelijk, zonder de vrijheid en ouafhankelijkheid. van den Godsdienst, en de vrijheid van onderwijs! BESTAAT ER IN BEEGIH EENE CATHOLIKE PARTI? De dagbladen van onderscheidene Ianden spreken ia navolging van sommige Belgische. bladen, bestendig van eene Catholijke party; terwiji echter niets on- juister is dan die uitdrukking, vooral met betrekking tot het schier geheel Catholijke Be/gié, alwaar, voor al na de aanneming van, het tractaat der 24 artikelen, de politieke gevoelens der Catholijken, of liever hun gevoelen, over de handelwijze van het Relgiesch gouvernement, zeer uit een loopen. In alle provincien zijn ijverige Catholijken, die met hart en | Ziel aan de Catholijke Kerk verknocht zijn, en die intusschen het gehouden gedrag van het ministerie pe THeux ten sterksten afkäuren; het getal derzulken is aanmerkelijk vermeerder, sedert dat de geyolgen der aaneming, de gegrondheid der bedenkingen tegen die aaneming, buiten allen twijfel hebben gesteld. De debatten bij de aanstaande bijeenkomst der Belgische kamers zul- len daarvan ongetwijfel de bewijzen opleveren. Wij, die, zoo als onze lezers weten, niets vuriger zouden verlangen, dan dat men overal zorgvuldig het vermengen der belangen van den Godsdienst, met die der politische vermeid, heben, sedert lang met leedwe-zen bespeurd, dat eene partij over dat gewigtig punt in Belgie anders denkt, dan de verstandigste mannen in andere landen, en dat men het wilh doen voorkommen, also het welzijn der Kerk van de instandhoudding van het tegenwoordig ministerie afhankelijk wa-re, en als had de Godsdienst alles teduchten van een niet als Catholijk erkend ministerie. Om echter zoo iets te vezen, moet men de Belgischeconstitutie niet kennen. Art. 14 dier grondwet zegt: « La liberté des cultes, celle de leur exercice public, ainsi que la liberté de manifester ses opinions en toute matière, sont garanties, sauf la répression des délits commis à l’usage de ces libertés. Art. 16. » L’état n’a le droit d’intervenir ni dans la nomination ni dans l’installation des ministres d’un culte quelconque, ni de défendre à ceux. - ci de correspondère avec leurs superieurs, et de publier leurs actes, sauf, en ce dernier cas, la responsabilité ordinée en matière de presse et de publication. (1) Dat is: de vrijheid der godsdiensten, en die hunner openbare uitoefening, als ook de vrijheid, om zijne gevoelens te openbaren over alle onderwerpen wordt gewaarborgd, behoudens de beteugeling der misdrijven in het gebruiken dier vrijeden begaan. Art. 17. L’enseignement est libre; toute mesure préventive est interdite; la répression des délits n'est régiée que par la loi. L'instruction publique donnée aux frais de l'état est également réglée par la loi. Art. 18. La presse est libre; la censure ne pourra jamais étre établie; il ne peut étre exigé de cautionnement des écrivains, éditeurs ou imprimeurs. Lorsque être est connu et domicilié en Belgique, Èditeur, Vimprimeur ou le distributeur ne peut étre poursuivi (1). Wat zonden nu, bij eene zoo duidelijke constitutie, de Catholijken te vreezen hebben, zelfs al ware het ministerie, geheel uit vrijmetselaars en vijanden van het Catholicismus zamengesteld? Naar ong inzien volstrekt niets, uit hoofde van de verantwoordelijkheid der ministers, die mede in de Belgische constitutie met ronde woorden is erkend. Veel gevaarlijker zou de verdeeldheid der Catholijken in politieke gevoelens, voor de belangen van den Godsdienst kunnen worden, ingevalle zij, om hunne politieke denkwijze te doen zegepralen, tot leden van den Senaat, of volksvertegenwoordigers, personen verkozen, die vijanden van het Catholicismus zijn; want juist hierdoor zou men gevaar loopen, dat-vroeger of later De volkomene vrijheid van Godsdienst en unerwijs, zou verloren gaan. Doch wij koesteren dienaangaande weinig vrees, om dat de Catholijken, welke de belangen van den Godsdienst, boven die van ministeriéle kuiperijen en boven de bijzondere gevoelens van invloedhebbende personen stellen, te talrijk en te verstandig zijn, om niet te begrijpen van hoe veel belemmeren en volksvertegenwoordigers is, en niet te zorgen, datzulken, die vijandig jegens de Kerk gezind zijn en hare vrijheid zouden willen belemmeren, uit de kamers gewerd worden. Merkwaardig is te dezen opzigte een Sterretjes-ar-tikel in het Handelsblad van zaturdag 2 Novemier, waarop wij de aandacht onzer lezers, vooral in Belgien meenen te moeten vestigen. Wij lezen daar: » * Brussel, 31 October. De dagbladen zijn opgevuld met lijsten van benoemde of nog te benoemen kandidaten voor de stedelijkke raden. Het is te bejammeren welke partijintrigues gebezigd worden om dezen of genen kandidat boven zijne meededingers te doen kiezen. Men vraagt niet of een keuze goed (1) Dat is. Art. 16. » De staat heeft geen regt van tusschenkomst, noch in de benoeming, noch in de installatie der bedienaren van eenigen godsdienst hoegenaamd, noch om aan dezelve het correspondeeren met hunne oversten, en het bekend maken hunner acten te verbieden; behoudens, in het laatste geval, de gewone verantwoordelijkheid in zaken van druk-pers en uitgave. Art. 17. » Het onderwijs is vrij : elken belemmerenden maatre-gel is verboden; de beteugeling der misdrijven wordt enkel Door de wet geregeld, Het openbaar onderwijs, op kosten van den staat gegeven wordt insgelijks geregeld door de wet. Art. 18. » De drukpers is vrij; de censuur kan nooit worden ingevoerd, en kan geen cautionnement van de schrijvers, uit. gevers, of drukkers worden gevorderd. » Als de schrijver bekend is en james woont, kan de uit." En bevorderung voor de belangen der gemeinte is, men will alleen eenen partijgeest den teugel vieren; hier is een kandi-daat gekozen om dat hij liberaal, daar omdat hij ministeriel, ginds omdat hij Catholijk, elders omdat hij Orangist was. Ziedaar dan vier politieke partijen in Belgie, die niet bestaan zouden, als de Catholijk voor een ge-deelte, de heilige zaak van den Godsdienst, niet vermengden met personen of bijzondere gevoelens van invloed hebbende personen of ministers; want zowel de orangisten, als de ministerielen, zijn meestal Catholijk (als men Catholijk tegen ongeloovig liberalismus oversteld,) en zelfs telt men onder de liberalen echte Catholijk. De Belgische constitutie of om beter te zeggen de volkomene onafhankelijkheid der Kerk en de volledige vrijheid van Godsdienst en onderwijs, in die constitutie zoo duidelijk en ondubbelzinnig erkend en gewarborgd, maken Belgie tot een voorwerp van ja-lourschheid voor alle Catholijke bevolkingen van Hupa. — Wat will men dan meer? Onbegrensd is de invloed, dien het Catholicismus op de bevolkingen uitoefent, waar de Kerk vrij is en vrij werken kan, en waar de geestelijkheid de onafhankelijkheid der Kerk sweet te handhaven en tegen allen gouvernementalen invloed te beveiligen: dat hier Amerika, Hngeland, Schotland en Ierland getuige! Daar, integendeel, waar de Kerk, of, om beter te spreken, hare bedienen, zich met de zaken der wereld, en vooral die der politiek bemoeijen; waar zij hunnen invloed wilten bezigen, om een politieke partij te doen zege-pralen; waar zij zich tot werktuigen van een gouverneement laten gebruiken, omdat ze heil van een dusdanig gouvernement verwachten, verliezen zij weldra all En invioled, alle vertrouwen bij het volk, en wundern niet zelden de corzaken van de rampen der Kerk, als de politieke partij, die zij voorstonden, het onderspit moet delven; waarvan, om van vroegere beurtenissen niet te spreken, Spanje en Portugal, de treurigste bewijzen opleveren! - Geen wonder dus, dat men te Rome, den kweekelingen der Propaganda, als zij dat collegie verlaten, om zich naar de voor hen bestemde Missien te begeven, de gewigtige les op het hart drukt, van zich nimmer met politieke zaken in te laten. Die dritt men “t hun in, zich op de Missién, waar zij zich eenmaal bevinden zullen, met geene wereldsche zaken, vooral met geene staatkun de te bemoeijen (1). Mogt men die gewigtige les overal en vooral in Belgié behartigen! aes fF De Correspondent van het Handelsblad zegt verder: Wat intusschen bij dit alles eene bijzondere opmerking verdient, is de laauwheid der kiezers, waarvan naauwelijks di helft of een derde opkomt, zoodat de intrigues er ruim speheben en gemak kelijker de trage stemgeregtigden kunnen füllen.” Het zou ons niet moeijelijk vallen, om overtuigend an te toonen, dat hetgene wat hier /aauwheid der kiezers  nog toe plaats gehad hebende verkennen melden, kunnen wij zeg- gen dat dezelve over het algemeen gunstig voor de liberale partij zijn uitgevallen.... De meer liberale geest, die thans de kieskollegien onderscheidt, doet vermoeden dat de Heer pe Turux zich niet in het bewind zal kunnen handhaven..... Ine tusschen beschouwen de meer doorzigtigen de komst aan het bestuur van een uitsluitend liberaal ministerie als een onge- luk, fdaar zich alsdan al dadelijk*eene scheuring tusschen de Catholijke meerderheid en het gouvernement zoude vertoonen.”’ Deze woorden verdienen eene bijzondere opmerking: men erkent de Catholijke meerderheid. — Maar hoe zou nu, bij die Catholijke meerderheid het ministerie De Tuevux kunnen vallen, alshetzelve niet slechts eene Catholijke ministeriele partij, maar de Catholijke meerderheid vertegenwoordigde? Die Catholijke minderheid, die den heer pe Tueux tracht staande te hou- den, hetzij, omdat zij in de politieke g evoelens van dien heer deelt, of niet geheel onafhankelijk is, of de ware belangen en onwärde der Kerk, an het bestaan van dit of dat ministerie verknocht waant, kan dus niet de Catholike party genoemd worden; zij is eene ministeriele party, niets anders; maar die vervallen zal, zoodra als de heer p—E Tueux heft opgehouden, minister te zijn. Uit dit een en ander blijkt van zelve, dat het staan of vallen van het ministerie pe Tueux niet eene Catholike, maar eene bloot. politieke questie is; en dat de val van dat ministerie niet alleen geen nadeel aan het Catholicismus kan toebrengen, maar veeleer bevor- delijk zou zijn aan de zoo wenschelijke, ja onontber- lijke eendragt der Catholike, die, ten gevolge der aanneming van het traktaat der 24 artikelen door het ministerie pe Tueux, in het politieke, verdeeld zijn geworden. DE HEERSCHAPPIS DER MATERIELE BELANGEN. Het principe, dat de materiel belangen tot grond-slag der politik dienen moeten, is onlangs door een Belgiesch ministeriel bldd geproclameerd geworden, en heeft eenigen weerklank in de Belgische drukpers geworden. Een Catholijk opositie-blad zegt dienan-gaande: Wij beschouwen het als pligt, op dit gewigtig onderwerp terug te komen, ten einde, 200 veel als in ons is, eene politik strekking te bestrijden, die ongelukkiglijk voor de maatschappelijke toekomst, da-gelijks veld wint. Wij ontkennen niet, dat de materiel belangen facto de politik beheerschen, maar wij beweren, dat derzelver uitsluitende heersckappij onzedelijk en god-deloos is, en dezelve Jangzamerhand, maar onveil-baar, deavolken doodt, die er zich aan onderwerpen. Non in ay pane vivit homo; de natién kunnen zonder gevaar, zich even weinig verlagen, tot den rang van kudden, welke grazen en rusten, zonder andere zorg, zonder ander genot, dan om zich te voeden. Een godenstienstig gemoed en het gevoel van eer bestürzen den mensch, die dezen naam waardig is; even zoo zijn het de eeuwige principes van geregtigheid, van moral, van Christendom, met éen woord, welke de natién moeten bepeinzen en naleven, op straffe van de kastijdingen te ondergaan der heerschappijen, die bezweken zijn aan den kanker van een dierlijk egoismuse. Laat ons, door eenige voorbeelden de waarheid dezer stelling toelichten. Beperken wij ons tot de latere geschiedenis. Rusland, Oostenryk en Prussen wanden dienst- baar te zijn aan de materielle belangen, door onregt- vaardiglijk Polen onder elkander te verdeelen, gedu- rende de lästste helft der vorige eeuw. Welnu, zij hebben zich bedrogen. De verscheurde deelen des vader- Jands van Sonieskt, wel verre van de sterkte der drie mongend- heden (te vermeerderen, hebben zij in hunnen boezem de kiemen van tweedragt en revolte aangekweekt, die door het bloed der Polen van 1830 vruchtbaar schijnen geworden te zijn. De ongeregtigheid der verdeeling van Polen zweeft, als eene bedreiging, boven de Prussische, Oostenrijksche en Russische adelaren. NapoLton zag de zegepraal zijnner materielle belangen in de successive verovering der schoonste oorden van het beschaafd Kuropa. Zijn overwinnend zwaard in de schaal der geregtigheid leggende, slaagde hij er eenige jaren in, om een der schalen te doen overhel- len tot het gewaand regt van den sterkste. Maar zijn veroverings  op de dorre rotsen van St. Helena, nog afgelegener, dan die, waar hij geboren was, wie. De materielle belangen bestuurden alleen de verdeeling van de brokken des keizerrijks; zij alleen, onder an dere, bezegelde de vereeniging van Belgié met Holland, die zamenvoeging kon niet duren, omdat hoo- gere overwegingsen daarbij blindelings waren uitgeslo- ten geworden. De outbinding was bloedig in 1830, en men kan zeggen, dat de onderteekenaren der Weener traktaten zedelijker wijze verantwoordelijk zijn voor de bittere vruchten, welke hun werk heeft voortgebragt. Intusschen was de combinatie van het konkurz der Nederlanden, uit een materiel oogpunt beschouwd, niet ongelukkig. Niet het kwijnen der materielle belangen gaf aanleiding tot de gebeurtenissen van September 1830, ’t waren de morel belangen, ’t was de onwikkeling van den openbaren gest, de intellectuele eischen van den gewigtigsten aard, die het Belgische volk deden opstaan tegen de zamenvoeging van 1814. Een krachtig bewijs voor deze waarheid, dat, wat men ook doe, de morel belangen eindelijk, de han delingen der menschen besturen. Doch laat ons de lijst der yvaorbelden bekorten, die wij tat staving van onze stelling zouden kunnen aanvoeren. In het begin van dit jaar, toen de publieke opinie des Belgischen volks zich stellig verklaarde tegen de restau rätigen des Nederlandschen gouvernements in twee! Belgische provincien, schenen de materielle belangen des lands den afstand dier twee provincien te yorderen. Verstandige mannen, die verder zien, dan het tegenwoordige oogenblik, zij voor Al, die alles ondergeschikt maken aan den regel der goddelijke regtvaardigheid, smeekten te vergeefs de wetgevers, dat zij het toekomstig lot des lands niet zouden opofferen aan hersenschimmige vrees, noch zelfs aan overwegingen die meer gewigt zouden hebben gehad dan de argumenten, welke ten voordeele van de restauratie werden ingroepen. Zij werden niet gehoord. De restauratie had plaats, om dat de duizend mate-riéle, belangen, welke de maatschappelijke beweging in Belgié onder zich verdeelen, zich ontrusteden over de mogelijkheid van  Hervorming der XVI eenw, dat de Catholijke Kerk een afgodische kerk was, en wel, door de aanbidding die zij alléen aan God en deszelfs goddelijken Zoon schuldig was, ook uit te strekken tot de afbeeldingen der Heiligen, Martelaren en. Men stelde de bedoeling der Catholijke Kerk ten aanzien van de vereering der beelden, geheel ter zij- de, men hield zich alleen aan het uitwendige, en deed het yoorkomen als of de eerbetooningen welke van die beelden bewegen werden, aan het beeld zel- ve, toekwamen,. De onbekendheid met de Jeerstellingen der Kerk, welke te dien tijde ongelukkigijk te veel heerschte, (1) “Het Handelsblad heeft eenigen tijd geleden, uit het verhaa! van eenen reiziger, een merkwaardig berigt van den dooodschen stillen toestand van Antwerpen medegedeeld. —(2° De geachtte inzender wordt vriendelijk uitgenoodigd, om zich gader aan de redactie bekend te maken, — Rep. werkte krachtdadig mede, om deze bedriegelijke rede- nering, niet alleen te doen veld winnen, maar was ook zoo algemeen dat de Catholijke Kerk uitsluitend eene afgodische Kerk, en de vereering de Beelden eene volmaakte afgoderij genoemd werd. -— Schijnsehoone woorden, zoo als: « Crristus was de eenvoudigheid zelve; — Hij leerde altijd eenvoudige » heid des harten, wars van alle uiterlijke praal en » vertooning: —- zuivere aanbidding van God alléén; » — de Kerk moet ook eenvoudig zijn, aan God alléén » de verschuldigde eer en aanbidding bewijzen,’’ von- den ingang, en velen door de niouwigheid der leer verblind, volgden zonder nader onderzvuek, de betoogen of de dwangmiddelen van hunne verleiders, welke als het ware de zich noemende Hervormden met afschuw aan die dagen deden terugdenken toen zij ook nog met, eere bied voor de afbeeldingen der Heiligen nederknield En, en wetend of onwetend de voorspraak van den voorges stelden Heilige, bij den eenigem God afsmeekten. — Het gevoelen, dat de Catholijke Kerk afgoderij pleeg- de door de vereering der Heiligen en derzelver afbeel- dingen, is, tot op deze dagen door bijna alle Protes- tantsche secten volgehouden, maar niet zoodanig meer, dat men de Catholijken als afgodendienaars beschouwd, neen! = maar men schijnt medelijden te hebben meg — dien onnozele, welke voor de afbeelding van eenen Heilig eenen. — Dit laatste geschiedt door de zich noemende verlichte Hervormden, hoe wel de heden- daagsche afgescheidenen blijkens onderscheidene arti- kelen uit het tijdschrift de Reformatie nog geheel met den onden haat tegen de Catholijken als vereerders. Vand de afbeeldingen der Heiligen vervuld gijne — Dit beste lIaat niet toe om de leer der Catholijke Kerk omtrent de vereering van de beelden der Heiligen en ens in haar geheel te ontvouwen — dege is bekend, alleenlijk wil schrijver dezes zich tot een enkel punt bepalen. Het concilie van Trente-leert: Sessie 25. Dat men de beelden van Carisrus, de allerheiligste Maagd en andere Heiligen mag hebben, en in de kerken behouden, dat men die zal achtervolgen met behoofen eere en eerbiedigheid, niet omdat men gelöd, dat in haar besloten is eenige Godheid, of kracht, om dewelke 2ij geerd moeten worden, of dat men iets van baar moet vragen, of dat men, eenig betrouwen op de beelden moet stellen, gelijk eertijds van de Heidenen gedaan werd, die hare ho- pe op Afgodische beelden stelden, maar omdat de eere, dewelke haar wordt bewezen toegedragen wordt aan de voorbeelden die door de beelden uitgedruke zijn: zoodat wij door de beelden, die wij omhelzen En voor welke wij ons hoofd ondekken en neders len, Curistus zelve aanbidden en de Heiligen: » van welke de beelden de gelijkenisse voere Het eenige oogmerk dat schrijver dezes zi stelde, is, om aan te toonen, dat de boven. Leer der Catholik Kerk aapgaande de yereering yan de afbeeldingen der Heiligen, hoe door Hervorming yeroordeeld, in allen deele door de de gevolgd wordt zoowel in het wezen der zaak zelve als in de beteekenis welke door de afbeelding bedoeld wordt. — Het volgende strekt ten bewijze: In Viissingen zal een standbeeld worden opgerigt voor den grooten zeeheld de Ruiter. De Viissingsche Couvant yan den 19 Augustus bevat de aankondiging dat dit standbeeld eerlang opgerigt zal worden, en besluit die aankondiging met deze woorden: » Een standbeeld den grooten man en het erkende » lijk nageslacht waardig, zal, zoo wij in billijkheid » vertrouwen eerlang binnen de stad zijner geboorte » oprijzen, om daar, als een opgerigt gedenkteeken © » voor heldenmoed en burgerdeugd zoo wel de Ruiter » te huldigen als den tijdgenoot en nakomeling tot de » betrachting zijner deugden op te wekken,” — Deze aankondiging is in meer dagbladen opgenomen, Is dit nu niet de leer die de Catholik » Kerk verkondigt aangeande de beelden der Heiligen? Nog meer geheel overleerkomstig die leer der Kerk handelen dui-genden van de bestrijders dier leer zelven, zoo als uit bevölgende blijken zal. — Hoe velen zijn er niet die in het bezit zijn van afbeeldingen hunner overledene ouders, hoe dikmaals gullen zij niet voor die afbeeldingen eenige oogenblik-ken vertoefd hebben om zich te verlustigen in het bee schouwen der gelaatstrekken hunner dierbaren, hoe dike maals zich niet de deugden en goede hoedanigheden der ontslapenen hebben herinnerd en ter navolging voorgesteld. Hij mag wel een ontaarde genoemd worden die voor de afbeeldingen zijner ouders staande alléén de hand des kunstenaars bewonderd die ze gewrocht. Neen! die zijne ouders heeft lief gehad, here innert zich, meer pa hunnen dood dan gedurende hun leven, de deugden waar door zij hebben geschitterd, en ieder kind vat bij het beschouwen van dat beeld, hoe dikmaals hij het ook ziet, wederom het voorn Men, om hunter gelijkvormig te worden: — dit is als het ware ieder ingeschapen. — Handelt men nu niet naar de leer der Catholijke Ker? Is eenmaal het standbeeld. -Handelt men darauen den ook niet naar de letterlijke leer der Catholijke Kerk. , Hoe diep verachtelijk maken zij zich dan die de goede inzigten der Catholijke Kerk aangaande de ver- -eering van de afbeeldingen der Heiligen enz. geheel voorbij ziende zich alleen tot het uiterlijke bepalen en daarin voedsel zoeken om de lasterlijkste aller aantij- gingsn eenigen grond te geven, — : roningen, October 1839. SLAY. : MIJN BEZOEK IN HET GESTICHT VOOR DOOS STOMMEN TE GEMERT. Meermaals had ik van dit gesticht veel gehoord, "t welk ik moeijelijk konde gelooven, tot dat ik, bij gelegenheid te Gemert komende, in het gezelschap van twee vrienden, door eigene bevinding overtuigd werd. Het eerste, wat hier. mijne aandacht wekte, was de opgeruimdheid van geest, die op aller aangezigt te lezen was, en welke tevens met eene zoo zedige houding gepaard ging, als men in eene school van de meest beschaafde jongelingen Zoude kunnen wenschen. Dit laatste viel mij nog meer in het oog, toen ik onder den hoop eenen opmerkte, die er geheel wezen- loos uitzag, allerlei zotte karen aanrigtte en van tijd tot tijd een naar geluid gaf, Deze (werd mij gee zegd) was nog maar sedert eenige dagen daar, en (dit voegde men er bij) zoo vertoonden zich bijna al- len bijna aankomst. Daar de Eerwaardige onderwijzer ons eenen doofstomme aanwees, met wien hij, eenige weken geleden, eenen reis in Belgié gedaan had, nam een Heer van het gezelschap hieruit aanleiding, om op het bord aan den muur het volgende voorstel te schrijven: welke plaatsen hebt gy op uwe reis in Belgié gezien? En de doofstomme schreef dadelijk op de lei al die plaat-sen, juist in die orde, als hij dezelve doorreisd had. Hebt gy (zoo schreef die Heer wijders) 00k God in Belgié gezien? Neen, was het antwoord. Waarom niet.. — Omdat God onzigtbaar is, — Was God ook in Belgié? — Ja — waarom? — omdat God overal is, Hierna zag ik dienzelfden doofstomme aan andere doof-stommen onderwijs geven. Hij.schreef op een bord, *t welk voor hen hing, de vraag: hunt gi vliegen? En zij schreven op de lei: ik kan niet vliegen. Toen wischte ik zelf de eerste letter van het woord vliegen uit, zoo dat het voorstel was: hunt gy liegen? En de doof-stommen schreven: ik han liegen. Op mijn veroek werd Aunt in moogt veranderd: moogt gj liegen? Ee zij antwoordden: ik mag niet liegen. Intusschen merkte iemand onzer op, dat het tijd werden om te gaan eten.. De Eerwaardige onderwijzer dicteerde door gebaren aan eenen doofstomme:. die Heeren gaan om twaalf uren eten, en deze schreef: die Heeren gaan OMTRENT twaalf uren eten. Op mij- ne aanmerking, dat hij niet: om, maar: omlrent ge- sehreven had, liet de Eerwaardige onderwijzer hem dit dadelijk veranderen. Dan ik verzocht, om hem nogmaals het voorzetsel: omérent, te laten schrijven, en vroeg, of hij hem ook een ander voorzetsel van ge- lijke beteekenis zoude kunn opgeven. De Eerwaardige onderwijzer wenkte den eerst gemelden doofstomme, en deze dicteerde aan den anderen achtervolgens de woorden: nagenoeg, ongeveer, bijna, ten naaste by, welke die andere onder elkander onder het voorzetsel: omtrent schreef. Zoo ver weet de Eerwaardige Heer van Beex, door “gebaren,  nadenkende, zeide ik bij mij zelve: Hoe overtreft uw taak de poging van die wijzen, Die schaamteloos het nut van wanverlichting prijzen! Zij maakt den mensch tot dier, ten spijt der reedlijkheid; Gij maakt het dier tot mensch: ziedaar het onderscheid. OUD-BELEIGERLAND. De Eerw. Pastoor van Oud-Bewerland heeft ons verzocht, zijn warme erkentelijkheid te betuigen, an allen, die zoo bereidvaardig hebben bijgedragen, om den schandelijken verkoop van Godshuis voor te komen en hen te berigten, dat de schulden der kerk geheel zijn afbetaald, en dat Zijn Eerw. de nog al aanmerkelijke overgehoudene som zal beleggen, ten ein- de uit de interessen, het jaarlijks te fort, het jaarlijks te bestrijden. Zijn Eerw. heeft ons, den oorsprong en den toestand zijn, meestal arme gemeente, in het volkrij-ke en welvarende Oud-Beverland, medegedeeld; en wij meenen verpligt te zijn, onze lezers met dien toe-stand nader bekend te maken. De Catholijke gemeint van Oud-Bewerland, bestätigt grootendeels uit arbeiders, die uit Noord-Bra-band of Neder-Duitschland derwaarts gekommen waren, om werk te ziehen, en die er zich vervolgens heben nedergezet, hetzij met huisgezinnen, oder hörte eine gewisse, welche laatste, aldaar getrouwd zijnnde, tot de gemeente bleven behoore. Sommigen hebben gemeinde huwelijken aangegaan, en bij hun overlijden, arme weduwen en weezen nagelaten. — Het volstrekt ontbreken van eenigerlei armen-fonds der Catholijke gemeint, was oorzaak, dat aan deze gee-nerlei onderstand kon worden gegeven, zoo niet de Pastoor ben, van zijn karig inkomen van 400 gulden eenige onderstündig verschaffte. Het gevolg was dan ook niet zelden, dat de kinderen uit dusdanige huwelijken gesproten, ten gevolge van den onderstand, dien de protestantsche moeders bij de protestanten zochten en vonden, tot afval van het gelöt werden gebragt, niettegenstand zij in de Catholijke Kerk het Doopsel hadden Onvangen en hunne Catholijke opvoe- ding bedongen was! Bij de komst van den tegenwörder- digen Pastoor te Oud-Betjerland, bedroeg het getal derzulken, ongeveer 20. Nu, eene dusdanige gemeinen- te, die voor het onderhoud harer kerk en gering in-- komen van den Pastoor zorgen moest, en geenerlei armen-fondsen bezat, kon zulke grievende verliezen wel betreuren, maar niet verhinderen. En.dit zou zij niet kunnen! De Eerwaarde, ijverige en lief- derijke Pastoor heeft gedurende eenige weken, een behoeftig en krank gezin, geheel voor zijne rekening onderhouden...+ + voor de instandhouding dier zoo belangrijke gemeente, is derhalve de daarstelling van een armen-fonds onvermijdelijk noodig. De Oud-Bei- jerlandsche gemeente kan daartoe voor het tegenwörder- dige wel iets, doch zeer weinig bijdragen, terwijl het niet kan betwijfeld worden, of de ligging en bloei der plaats zou binnen korte jaren, tot eene aanmerke- lijke uitbreiding der Catholijke gemeente Aanleiding geven, als deze behoortijk voor hare armen zorgen kon en hare weezen zich niet langer uit nood en behoefte in de armen der dwaling behoefden te werpen. Zou zoo iets in een land als het onze, nog langer plaats hebben? Zijn dan zulke arme weezen niet de kinderen, de weezen der geheele Catholijke Kerk? Is zij niet éen, gedeelte lijden zonder dat het geheele ligcham lijdt? Neen! hierin kan, hierin moet voorzien worden, dit vordert de eer van het catholijke lijdt? Men denke intusschen niet, dat wij hier een nieuw beroep doen, op de gewone en bekende liefdadigheid onzer gelösgenooten, die zoo rijkelijk tot de ondersteuning der kerk van Oud-Beyerland hebben bijge-dragen, ten einde door hunne giften een armen-fonds voor de Oud-Beyerland het bijge-dragen, ten een konnen en verpleegd worden. Dit is geenszins onze bedoeling: wij hopen en vertrouwen alleenlijk, dat gegoedde Catholijken, wel voor een geringe so ks zullen willen interessen de arme en kranke Catholijken van Oud-Beyerland, zouden kunnen onderhouden en verpleegd worden. Dit is geenszins onze bedoeling: wij hopen en vertrouwen alleenlijk, dat gegoedde Catholijken, wel voor een geringe so ks zullen willen interessen. Ten behoßen der armen en kranken van de be- langrijke gemeente van Oud-Belyerland; waarvan wij eerlang een plan in ons blad plaatsen, of met het- zelve verzenden zullen. AANKONDIGING. Binnen Acht dagen werd het ‘noodzakelijk, een derde deuk te vervärdigen van de Levensscners van den H. WILLIBRORDUS, Apostel der Nederlanden, vermeerderd met eenige gebeden ter gelegenheid van het plegtige Jubilé. Dezelve is thans met eenige korte voorrede van den geachten schrijver verschenen en kan weder a 30 cents ontboden worden bij den uit- gever, A. P. van Lancunnuysen te ’s Gravenhage en C. L. van Lancunnysen te Amsterdam, terwijl bij denzelfden uitgever van de Pers is gekommen: FREsTZZZAne op het elfde Keuwfeest van den H. Wixtizrorpus, Apostel der Nederlanden, door H. J. S. B.C. P. Priis 15 cents sable Anner Buneav. vz CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Gaave, B.Nwo 28, Nommer 47. — 385 — 23 NOVEMBER 1839 CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, xeide Hj: +. 0. Ae Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat xi één xin gelyk wy. ere ee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun are woord in my geloove sullen: opdat zy allen een zijn, gelijk Gy, Vader, in mi en ik in Us ,'dat sy ook in ons mogen één xyn, opdat de wereld geloove, dat Gij my gegeven helt. En tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zi volkomenlgk één xijn: en dat de wereld geloove, dat Gij my gegeven helt. En tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zi volkomenlgk éen xijn: en dat de wereld geloove, dat Gij my gegeven helt. Id wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelye wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 in het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatat. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. WENKEN AAN DE CATHOLIJKEN , OVER EENE ZAAK, WELKER GEWIGT ZIJ NIET HOOG GENOEG SCHATTENe (Ingezonden). VV ij leven in eenen tijd van onzekerheid omdat wij in eenen tijd van overgang leven. Zigtbaar voor allen is de onnatuurlijke spanning, die overal heerscht, en die eene vreesselijke losbarsting schijnt te voorspel- len, maar die in geen geval Jang meer stand kan hou- den. Zal er nu eene langzame ontspanning of eene geweldige verbrijzeling plaats hebben? Zal, na den tegenwoordigen , een welgeordende toestand der maat- schappij zich vestigen? Of zullen wij, na zoo vele en zoo leerrijkke omwentelingen, nog steeds voortwente- len? Welk der vijandelijke beginselen, dat alles aan éénen, of dat alles aan ieder, of dat alles aan de menigie geeft, zal zegevieren? Of zullen zij alle drie onderdoen voor een wijzer, hechter beginsel, dat meer waarborgen van bestendigheid oplevert? Zal men ein- delijk het eene ware beginsel, zonder hetwelk vorsten och volken rust en geluk hebben en smaken kunnen, erkennen en huldigen? Wij weten op al deze-vragen lijkheid bekleed antwoord, te geven. geen zeker, zelfs geen met gronden van waarschijn- Dit weten, dit zien wij, dat wij naar eene toekomst snellen, die van het tegenwoordige veel verschillen zal. Intusschen is het de pligt van iederen mensch, om, terwijl alles neuer dreigt te storten, tot het doen zegepralen van de zedelijkheid, van de deugd, naar zijn vermogen, mede te werken. Of zou men zelfs niet reeds alle zedelijkheid afgelegd, alle deugd vers zaakt moeten hebben, indien men hare vervolging, haren ondergang in zoovelen, gevoelloos, werkeloos, aan kon zien? Men kan in dien strijd niet onverschil- lig blijven; wie niet vergadert, die verstreoit. Daar het nu bij den Catholijk uitgemaakt is, dat er geen deugd (men neme hier dit woord in al zijne kracht en uitgestrekteid) bestendig heerschen kan, zonder de ééne ware religie, volgt van zelve voor hem de dure verpligting om uit alle magt voor de zege- praal zijner Kerk te arbeiden. Het is waar, dat die Kerk de belofte der onvergankelijkheid heeft, dat geen stormen van omwentelingen haar kunnen neuer- werpen, geen geweld van despotisme haar uit een kan rukken; het is zeker dat zij bestaan, dat zij over- winnen zal Schon die of die persönhaft verdient, dit of dat volk zich hare niet verdient; doch het is ook waar en zeker, dat geen bijzonder persön, geen bijzonder volk. de belofte van met de Kerk te zegepralen ontvangen heeft. Indien dan de Godsdienst eene bepaalde personen of volken behoeft om zijnen ast op aarde, uit te voeren, zoo behoven echter personen en volken de Kerk om den Godsdienst en de deugd te behouden, om rust en geluk te genieten. Wat is er van Godsdienst en deugd, wat is er van rust en geluk geworden in het Oosten, in Afrika, sedert de Kerk daar voor de halve maan moest wijken? Wat is er van Godsdienst, deugd, rust en geluk in Europa geworden, sedert men daar de Kerk in boei- jen geslagen heeft?..., Het staat dan vast, dat, behalve dankbaarheid en liefde jegens onze geestelijke Moeder, ook een welbegrepen eigenbelang ons ver- pligt voor de Kerk te strijden, en niets achter te la- ten van hetgeen haren invloed vestigen en vergroo- ten kan. Is dit waar, in het algemeinen genomen, het is als- dan dubbel waar in betrekking tot Nederland. Ons va- derland, aan het einde eener inspanning gekomen, die het aan den rand des verderfs had gebragt, rijk aan ondervinding in het inwendig staatsbestuur; nog bloedende aan de wonden, toegebragt door opstand en afval, welke onhandige staatsmannen hadden uitgelokt, staat op het punt van zich op nieuw te constituerens Talrijk zijn de constitutien, die sedert eene halve | eeuw in ons vaderland elkander opgevolgd hebben; ongelijk was de maat van vrijheid, die er in vastge- steld werd, nu eens kleiner, dan eens grooter, doch meestal stonden de Catholijken achter, dat is: of wel in de constitutie zelve waren bepalingen tot hun achterdeel, of wel hare grondregels, die aan allen de zelfde regten verzekeren moesten, werden in de uit- voering ongelijkmatig toegepast. Van daar dat de Catholijken steeds te klagen hadden over belemmering hunner Godsdienstvrijheid, waartoe de vrijheid van onderwijs wezenlijk behoort. En over onevenredigheid in de benoemingen tot ambten en waardigheden. Zal nu bij de nieuw te maken, of althans aanmerkelijk te wijzigen grondwet, diezelfde achterstelling der Catholijke gezindte nogmaals plaats hebben? Ziedaar eene vraag voor de Catholijken niet alleen, maar voor het gansche Vaderland van het grootste gewigt. Ik zeg: voor het gansche vaderland. Want men denke niet dat Nederland nog Oud-Nederland is! Men wane niet dat de tijd der plakkaten tegen de stoutigheden en conventiculen der Pausgezinden terug kan keeren! Maar hoe zal het nur dan gaan? Zal de Godsdienstvrij- heid, ruim begrepen, zullen de gelijke regten voor allen, in de grondwet zoo duidelijk en onder zulke waarborgen beschreven worden, dat wij ze ook werkelijk genieten zullen? Catholijken! van a, van u zelven hangt grootendeels de oplossing van dit vraagt uk af. Zij,, die u niet genegen zijn, omdat zij u als mededingers beschouwen, omdat zij daarenboven de lasterlijkste vooroordeelen tegen uwen Godsdienst ingezogen hebben, zij bezitten den invloed, zij bezitten onnoemelijke middelen om zich te doen gelden, en zij zullen, waar zij u missen kunnen, aan uwen invloed voorzeker geene plaats inruimen. Als de vos een hoen eet, zal hij geen anderen roepen om het met hem te deelen. Maar wat moeten de Catholijken dan doen? Het is mijn taak niet hun dit zeggen. Ik ben veel te ver van de politieke wereld verwijderd, ik heb voor mij zelve veel te grooten weerzin van politieke bemoeije- nissen, dan dat In hierover in bijzonder-heden kan of will handelen. Maar dit zeg helpt u zelpe, zoo helpt u God. Een punt intüsschen kan ik niet nalaten aan te roe- ren. Zullen de Catholijken hunne regten doen eerbie- digen, zullen zij hunner gezindte gewigt bijzetten, zullen zij zich in eer en voordeel gevende betrekkken den door hunne andersdenkende medeburgers niet voor- gegaan zien, dan moeten zij ook in die dingen, die verhoogen en aanzielijk maken, en die tevens van hen zelven afhangen, bij de oncatholijken niet achter staan Men denke niet, dat ik hier het verwijt zal herhalen, mijnen gelöstgenooten zoo onbeschaamd als valsch voorgeworpen, dat er namenlijk onder hen geene bekwame mannen gevonden worden, of dat zij althans zeer schaarsch zijn. Indien men onder bekwaamheden de kennis van een zekeren sleur verstaat, het op zijn duimtje weten van sommige formulieren enz., dan wil ik de meerdere bekwaamheden der oneatholijken, die de gebreveteerde bezitters der ambten zijn, niet ontkennen; doch als men spreekt van de kennis der zaken, van de wetenschap der beginselen met hunne toepassing, dan behoeven de Catholijken voor niemand onder te doen. Maar de Catholijken schijnen het bewussten hünner bekwaamten even min als hunner krachten te hebben; en de tegenpartij, die gedurende twee eeuwen alleen spreken mont; die, tot hare schande zoo wel als tot de onze, nu nog het monopolie der wetenschappen vasthoudt; die ons zoo lang domheid verweten heeft, tot zij eindelijk zelve er aan gelönde; die bijna zou durven zeggen, dat wij en niets weten, en niets kunnen leeren; die tegenpartij, ziende hoe weinig vertrouwen wij im ons zelven stellen, beschuldigt zich in haren waan, en ziet slechts met eenen blik van minacht op ons neders Deze toestand moet ophouden. Wij. moeten ons zelven gewigt geven; wij moeten van onze bekwaamheid doen blijken; wij moe- ten onze tegenpartij, zoo zij ons al niet lief wil heb- ben, noodzaken om ons te achten; wij moeten haar de mogelijkheid ontnemen om ons, door de gestadig herhaalde beschuldiging van domheid, in de oogen van hare aanhangers te verlagen Dit punt is gewigtiger dan men denkt, Het Protestantisme, hoezeer in ziel zel verdeeld nogth eine partij tegen het Catholicisme wenntengaitteen in ons land, behalve de materielle voordem, o1 door zijnen hoog opgevijzelden roem van beoefening der wetenschappen, vooral van Nederduitsche Letterkunde en Geschiedenis des vaderlands, een moreel overwürdig, waardoor het materielle aan hetzelve verzeekt wordt, of ten minste waardoor hiertoe toes r veel Maar waarom Jaten wij het dit overwigt behouden? Was het niet beter, zelf te lichten, dan steeds bij een vreemd licht te zien? De Nederduitsche litteratuur is tot nu toe oncatholijk; waarom zoude er ook niet eene Catholijke Nederduitsche litteratuur bestaan? Waarom zouden wij, de geschiedenis en andere we- tenschappen onder den invloed des Catholijken geloofs -beoefenende, de resultaten onzer studién niet aan de wereld mededeelen? En om hier in het bijzonder dat- gene aan te raken, wat, naar mijn oordeel, vooreerst -bet noodzakelijkste is, waarom zouden wij de geschie- denis des vaderlands niet eens weer aan de waarheid terug geven? Waarom niet de Catholijke overblijfsels tisme ze gedompeld heeft hervorortbrengen? atste opzigt is voor eenige jaren, door de Renee, Reese hen ases Tocteinge i teare, yan Uen- terkunde vit de vergetelheid, waarin het Seg Nb dels Altaergeheimnissen (1) een verdienstelijk werk verrigt, terwijl wij hopen, Seg Nb dels Altaergeheimnissen (1) een verdienstelijk werk verrigt, terwijl wij hopen, Seg Nb dels Altaergeheimnissen (1) een verdienstelijk werk verrigt, terwijl wij hopen, Seg Nb dels Altaergeheimnissen (1) een verdienstelijk werk verrigt, terwijl wij hopen, Seg Nb dels Altaergeheimnissen (1) een verdienstelijk werk verrigt, terwijl wij hopen, Seg Nb dels Altaergeheimnissen (1) een verdienstelijk werkver rigt, terwijl wij Dat de Hoogleerrar Scurant ons spedig eene uitgave van. ’s grooten dichters Joan- nes de Boetgezant leveren zal.. dn het opzigt der ge- schiedenis geeft de uitgave der Levensschets van den H. Waxuierorpus, door den Heer Lux bewerkt (2) gegronde hoop, dat men ons eindelijk de invoering des Christendoms hier te lande zoo als die heeft plaats gehad, en de mannen, die er toe medegewerkt heben, 200 als zijn, zal doen kennen. Mogt deze eerstelingen der herlevende Catholijke letterkunde spedig tieren! Mogt een aantal van bekwam Catholijke mannen, zoo door uitgave van vroegere werken als door eigen arbeid, die letterkunde verrijken! Mogt bij het onderwijs der kinderen uit den beschaafden, den aanzielijken stand onder de Catholijken, de Nederduitsche Taal en Letteren en de Gee schiedenis des vaderlands vooral niet vergeten worden! Dan zouden wij in weinige jaren eene groote verandring zien: ten minste zouden de Catholijken eenen smaad minder te verduren, eenen roem meer te genie- ten heben. Nooit was voor ons de gelegenheid om ons met letterkunde bezig te houden zoo schoon als thans. In de protestantsche letterkunde gaat weinig om. 4wer-men van vertalingen, meestal van romans, die soms de middelmatigheid naauwelijks bereiken, maken het grostste getal der voortbrengselen hunner pers uit. De voorname dichters zwijger, of wel omdat zij afgezon-gen zijn, of omdat zij zich met iets anders onledig houden; middelerwijl tracht een zeker getal van poëtjens, met handen en voeten scharrelende, den Parnas te beklimmen, maar zijn vaak, eer zij halfweg geraken. reeds ten ende adem. De Geschiedenis des vaderlands, sedert Binperpyxs werk, veel onderzoeks en naspo-ring der brunnen eischende, voor velen een soort van dooolhof: geworden, zal, nu beter bewerkt, honderden van vooroordeelen wegnemen, waartoe wij zelven allerkrachtigst kunnen medewerken. Eindelijk de scheu-ring der Protestanten in twee godsdienstpartijen, die tegen elkander in "t harnas staan, en de verder-vende revolutie, die Thans elders in de Jetteren niet minder dan in de staten woedt, schijnen de letterkunde hier te lande stil te doen staan, als beraadde zij zich, welke partij zij kiezen zal. Een man, in staat om er over te oordeelen, de heer W. ne Cierck, sprak daarover in de (Gereformeerde) Neder/andsche Stemmen aldus: ». Wat zien wij in ons vaderland » Is niet het tijdperk der dichtgezelschappen uit de » XVIII de eeuw geheel voorbij? heeft niet de filoso- » fische poézij van het begin der X1X¢e¢ haar tijd gehad#. heeft, niet de stroom van vaderlandsche Romanes en uitboezemingen van 1813 en 1831 opgehou den te vloeijen? Wij bezitten tegenwoordig dichters, » moar bezitten wij daarom.eene tot een doel zamen- werkende letterkunde. Terwürde het jeugdige J- » talié sluipmoordenaars ;aankweekt, het jeugdige | GQ) Te *s Bosch bi J. J. Ankestevw En Zoon. Rho, basi (2) Bip Ay P. vay |Lancenduyskw te’'s Hage 183), 908 > » Duitschliand een verfijnde zinnelijkheid najaagt, en » het jeugdige Frankryk van de aanbidding van Ma- » donna-beelden (exungue leonem) en de bewondering » der Gotische kapelien, het herstel van het Christendom » meent te moeten verwachten, heeft het jonge Ne- » derland nog geene beslissende kleur aangenomen, » en de leiding die hetzelve ontvangt, kan in hare » gevolgen nog tot zegen zijn!” Hetgeen de*heer DE Cuierck hier ten laste der vreemden zegt, voor zijne rekening latende, wil ik slechts doen opmerken, dat die protestantsche letterkundige het stilstaan onzer letterkunde en haar uitzien naar eene leiding getuigt. 