Aanteekeningen over inlandsche Lepidoptera
P C T Snellen
AANTEEKENINGEN OVER INLANDSCHE LEPIDOPTEI DOUR P. C. T. SNELLEN. Ik neem de vrijheid uitmijne aanteekeningen over onze Lepidoptera het onderstaande medetedeelen. Ilet heeft voor ooal betrck-king op die soorten, welke alleen door de heeren Havelaar en Verlauf als inlandseh zijn opgegeven en over welker indigeniteit ik wel eens twijfel heb hoore opperen. De bevestiging van haar voor ooorkomen in Nederland heb ik daarvan geregeld medegedeeld, voor zoo ver inij zulks is gebleken, waardoorhet getal dier twijfelachtige soorten zeer is verminderd. Yoorts heb ik hierbij gevoegd opgaven omtrent het voorkomen van zeldzame soorten, en ook van de ineer algemeene uit provincien, waar men die nog niet had aangetroffen, hoofdzakelijk de provincien Zuid-Holland, Overijssel en Noord-Brabant, ten einde zoo doende het beeld onzer vlinder-fauna meer en meer te volma-ken. Ik hoop dat mijne mededeelingen mogen strekken tot anmoediging onzer Lepidopterologen oin hun Onderkoch thans voor alte rigten naar die soorten, waaromtrent ons de geAvensehte bevestiging nog ontbreekt. Bij het doorloopen der lijsten, in de Bouwstoffen voor eene Fauna van Nederland bekend gemaakt, zullen deze hun wel in de oogcn vallen, waaroui ik mij ont-houde van zc hier optegeven. N°. 1 (Bouwst. I. p. 1, 217) ein la Bouwst. IL 144) — Papilio Mackaon L., die anders zer spaarzaam in Zuidholland voorkomt, was in de warme jaren 1858 en 1859 vrij talrijk te vinden, dock is sedert wcder bijna verdwenen. « 8 Colias Edusa F. — Ook in Overijssel gevangen tus-schen Zwolle en Kampen door den lieer Schoonhoven. » 9 Colias Hyale L. — Mede in de bovengenoernde warme jaren reel gemeener dan anders. » 54 Argynnis Lathonia L. — Yliegt reeds in het begin van April. Argynnis Euphrosyne L. — Ook bij Yorden in Gelderland in Mei gevangen. Mesperia Lineola O. — Mede in Overijssel. Malvarum O. — Yan deze soort alleen door de opgaven van de heeren Havelaar en Ver Iluell als inlandsch bekend, heeft de beer Backer te Oosterbeek in Augustus rups en vlinder gevangen, en ik in September de rups bij Rotterdam. Sesia mut illaefor mis Lasp. — Is gevonden door Dr. van Medembaeh de Rooy te Nykerk, door den lieer van Eyndhoven te Zutphen en door den heer Backer Jr. te Oosterbeek uit de rups, die in appelboomen leeft, gekweekt. Sesia apiformis L. — Ook in Overijssel en Noordbrabant; schijnt dus door het geheele land verspreidte zijn. Sphinx Convolvuli L. — Even als P. Machaon L. en Hyale L. en waarsehijnlijk door dezelfde oorzaak, in den herfst van 1858 en 1859 overal te vinden geweest. Zige a Zygaena Trifolii Esp. — Den l slon Julij 1857 tal rig bij Wijhe in Overijssel, en den 4 Jen bij Gro Enlo in Gelderland, zoowel de type als de var. Glycyrrhizae Ilitbn. 174 N°. 82 Procris Statices L. — In Junij 1857 bij Amsterdam, op eene zeer moerassige weide. 87 Emydia grammica L. — Ook in Overijssel, bij Zwolle door den beer Schoonhoven gevangen. 108 Arclia faliginosa L. — Ook in Overijssel. 128 Gastropacha Dumeti L. — Uit de oinstreken van Nymegen door den beer Backer te Oosterbeek outran gen. Lasiocampa Pint L. — Door den beer Breukelman zijn bij Arnhem eenige exemplaren der nips gevon- den, en een vlinder door den beer Schoonhoven bij llallem, welk laatste feit, door de zoo veel noorde- lijker ligging der vangplaats, belangrijk is. Lasiocampa Pruni L. — De heeren de Graaf leiden bezitten een stuk, dat bij Wassenaar gevon- den is. Van deze soort was tot dus verre niet bekend dat zij in Zuid-IIolland voorkwam. Lasiocampa Populifolia F. — Bij Dalfsen in Overjesssel gevonden. Zeuzera Aesculi L. — Ook in Overjesssel gevonden. Zeuzera Antndinis Iliibn. — Verscheidene exemplaren van dezen zeldzainen vlinder zijn door den weleerw. beer I. M. van der Stoot te Roelofarends- veen gevangen. Zeuzera trampelia W. V. — Uit zakken in de om- streken van Arnhem gevonden, zijn sedert de opgave (in not.) op p. 241 van bet eerste der Bouw-stolfen, enkele malen de v Linders gekweekt. Notodonta Bodonaea W. V. — Eene varieteit, als die welke Herrich-Schafler in zijnne Sysi, Bearb. der Schonholz. von Earopa Deel II. Bombyccs Fig. 75, afbeldt, is door den beer Schoonhoven bij Zwolle gevangen, en dorden tevens een nieuw bewijs voor de indigenite van deze soort gewonnen. N°. 179 Cyma top kora xanthoceros F. — Bij Zwolle, in Overijssel, en in Gelderland door mij in de maand Mei gevonden. Cymatophora Javicornis L. — Komt ook in Noord-Brabant voor, waar ik de rupsen in Junij yolwassen tusschen aan elkander gesponnen bladeren van berken vond. Diphthera Orion Esp. — Ook in Overijssel. 20o Rnsina tencbrosa Hiibn. — Herhaalijk door den beer Brak bij Haarlem gevangen als vlinder in Junij en door den heer Fransen en mij bij ’s Gravenhage als rups — altoos aan den duinkant. 207 Cerigo texta Esp. — Eenige malen gekweekt uit rupsen, die van September tot Februarij aan den duinkant bij ’s Gravenhage op gras gevonden waren en met die plant werden gekweekt. 22 5a Noctua Sigma W. V. — Enkele eenige zijn bij Oosterbeek in Junij en Julij (maar in de laatst- genoemde maand afgevlogen) gevangen. 229 a Jgrotis saucia Hiibn. — Yan deze, alleen door de opgave van den heer Ver Huell als inlandsch bekende soort, zijn door de heeren Brak, Dr. van Medembach de Rooy, en Backer, te Amsterdam, Nykerk, en Oosterbeek eenige eemplaren gevangen. 235 Jgrotis corticea W. Y. — Ilerhaalijk in ’t laatst van Junij gevangen, door onderscheidene Entomologen, in de provineie Gelderland. Jgrotis Obelisca W. V. — Nadere onderzoekingen liebben doen blijken. Dat deze soort, aan welker indigeniteit de heer de Graaf nog twijfelde (zie de noot op p. 253 van het t sle deel der Bouwstoffen) underdaad inlandsch is. Zij is evenwel tot dus verre alleen in het zuidoosten onzes vaderlands gevon den, en wel bij Oosterbeek door de beide heeren Backer. N°. 237 Acjrotis fumosa F. — HerliaalJelijk door de hceren J. M. van der Stoot en & Brak bij Roelofarends-veen, en Amsterdam gevangen. 24 la Luperina Cespitis W. Y. — Ook bij Oosterbeek, door de heeren Backer. Luperina sublustris Esp. — De beer de Graaf twij- felde er aan (zie de noot op p. 255 van deel I. der Bouwstoffen) of deze wel een goede soort was. Ilet vangen van een aanta exemplaren heeft intusschen deze duisterheid voor lang weggenomen en bewezen, dat Lilhoxylea W. V., en Sublustris Esp., twee zeer goed te onderscheiden species zijn. De eerstge- noemde is op onderscheidene plaatsen in ons land gevangen, de tweedc evenwel tot dus verre slechts langs den duinkant. Luperina ejemina Hiibn. — Onderscheidene malen bij ’s Gravenhage en Wassenaar aan den duinkant als nips gevonden in April. Luperina Leucostiyma Iliibn. — Herhaaldelijk op moerassige plaatsen der provincion Zuid- en Noord- Ilolland gevangen, in Augustus. Luperina nietitans L. — Eenige malen door den beer C. Brak bij Amsterdam gevangen. Laadena suasa W. V. — Dikwijls bij Amsterdam door den beer Brak gevangen, en eens door mij in Julij bij Rotterdam. Laadena denina W. V. — Ook in Overjähriger. 291 Polia Jlavicincla W. Y. — Bij Zwolle in Sept. meermalen door den heer Sehoonhoven, en bij Rotterdam in dezelfde maand door den beer Fransen. 295 Leucinia albipimcta W. Y. — Is stellig inlandsch; de beer Backer Jr. toonde inij een exemplar bij Oosterbeek gevangen. Leucania Bathyerga Frayer. — Deze sooit, door den beer de Graaf als twijfelaehtig opgenomen, is t; * \ f 177 tellig inlandsch. Ik zag eenige gave exemplaren, die bij Xvkerk en Amsterdam door de heeren Dr. van Medembach de Rooy en Brak waren gevangen. 28°. 505 Leurania Phra^mitidis Iliibn. — Ileb ik in het o jaar 1860 bij Rotterdam gevonden. 304 bis Nonagria Spar garni Esp. — Is ook bij Xykcrk gevonden door Dr. van Medembach de Rooy. 519 Orthosia macilenta Tr. — Bij ZS'ykerk door Dr. van Medembach de Rooy gevonden. 300 Cosmia jryralina MY. M. — Ook in Overij<>el. door den heer Sehoonhoven. 3548 Ceraslis eryt hrocephala MS. V. — Bij Xykerk en Oosterbeek in September en wel in onderseheidene varieteiten gevangen. 3548 Xylina rhizolilha W. V. — Is te Nvkerk in September door Dr. van Medembach de Rooy gevangen. 3548 Xylina semibrunnea Haw. (dat ik nu weet de oud.^te naam te zijn) — is op onderseheidene plaatsen in ons vaderland, in September en October gevon. De zeer na aan deze verwante X. socia Hfn. (peirificata auet.) is tot dus Terre niet in om land gevonden. Ook in Belgie korrit de laatste niet voor, blijkens de lijst der Belgische Macrolepidc- ptera in de Annales de la Socitte Entomology - que Beige 1857 enz. 539 Cloantha per spirillar is L. (polyodon C-lerck). — De heeren de Graaf bezitten in hunne collectie een voorwerp, dat bij Yorden in Gelderland is gevangen. Anarta heliaca MY. Y. — Hek ik nu drie jarenachtereen bij Rotterdam gevangen, en ook in 1838 bij Eindhoven in 2>oordbrabant op een weiland, over dag vliegende bij helderen zonneschijn, steeds in de tweede helft der maand Mei. N°. 579 Heliothis armigcra Hiibn. — Ik bezit in mijne colleetie een voorwerp dat uit eene bij Rotterdam in Augustus op waterpeper gevondene rups is gekweekt. Ook heeft de heer Brak in September bij Alkmaar een vlinder gevangen. Door deze twee feiten is het stellig bewezen dat deze soort inlandsch is. « 394 Erastria fuscula W. V. — Door mij in Noordbrabant gevangen. » 398 Phorodesma bajularia Esp. — Komt ook in Zuid-Holland voor. Ik lieb den 14 Julij 1861 een exemplar uit eikenhout geklopt, aan den duinkant bij ’s Gravenhage. » 401 Hemithca viridata L. — Bij Zundert in Noordbrabant twee exemplaren door mij gevangen den 18 Junij 1861. » 413a Ennomos advenaria Esp. — Heb ik den 24 Junij 1860 talrijk bij Wolfheze in Gelderland uit boseh-bessen (Faccinnun) opgejaagd. Ik lioud het er voor dat deze soort vooral voorkomt, waar die struik in de provincie Gelderland veelvuldig in de bosschen großen. » 426 Scodiona favillacaria Iliibn. — In Gelderland bij Nykerk door Dr. van Medembach de Rooy, bij Oosterbeek door de heeren Backer, en in Noord-Brabant op de heide bij Zundert een zeer donker bestoven door mij in Junij. » 427a Macaria alternaria Hiibn. — In Junij bij Wagenningen in Gelderland en bij Sprang in Noord-Brabant door mij gevangen. » 458 Boarmia soc Iliabn. — Yan deze soort, in de erste lijst onzer inlandsche Geometrae als inlandsch opgegeven op gezag der heeren Havelaar en Verlauf, doch sedert niet meer vermeld, zijn door den heer Breukelman in de bosschen bij Roozendaal in Gelderland, eenige  op de heide bij Wolfheze, en in dezelfde maand ook in Noord-Brabant. (met?) Eupithecia pumilat a Hiibn. — Is stellig in landsch en ook bij Oosterbeek door den heer Backer gevangen. Chesias obliqaala Hiibn. — Ook in Groningen door den heer de Gavere gevangen. Cidaria achatinata Hiibn. — In Overijssel bij Raalte door mij gevangen. Cidaria populata L. — Ook bij Amsterdam door den heer Brak gevangen. Cidaria ruptata Hiibn. — In Noord-Brabant bij Brak gevangen. Melanippe rivalata Hiibn. — In Groningen door den heer de Gavere en in Noord-Brabant door mij gevangen. Melanippe rivata Hiibn. — In Gelderland bij Nykerk door Dr. van Medembach de Rooy, en bij Eindhoven in Noord-Brabant door mij gevangen. Caber a striyillaria Esp. — Door de liecren lireukelman en Backer en door mij herhaaldelijk in de omstreken van Arnhem gevangen in de maand Junij. Ephyra pendular ia L. — Ook in Noord-Brabant. Acidalia albulata W. V. — Ook in Overjesssel. Acidalia candidata W. V. — De heer de Graaf teckent op p. 203 van liet tweede der Bouw-stolten aan, dat deze soort nut de rij der inlandsche soorten moet wegvallen. Daar ik evcnwel sedert dien 13 * tijd exemplaren heb gezien die bij Oosterbeek gevangen zijn? dient zij er weder in geplaatst te wor- den. N°. 566 Aoidalia remutata Ilubn. — In Oriesnissel bij De- renter en Zwolle door mij gevangen? in de laatste dagen ran Mei en in de laatste week van Junij. » 57 la Sthanelia hippocastanaria Hiibn. — Door de bee- ren Backer en mij in de maand Julij op de lieide bij Wolflieze gerangen. 