Basutoland records. Copies of official documents of various kinds, accounts of traveller, &c., collected and arranged by order of the Honourable J.W. Sauer, esp., secretary for native affairs
Basutoland
325 panic, tlie lager moving further every day, the guards afraid to guard the immense numbers of cattle and horses collected, but hiding away when sent out, and all the cattle at the mercy of the thieves. Molapo had already found out one theft, another I disbelieved, because I believed I had seen part of the troop of horses reported stolen still on their farm, others were no doubt true. Molapo sent off Moathluli at once, with orders to drive all back. Delayed another half day at Molapo’s, to assist with Mr. Scott at the laying a foundation stone or rather digging first sod of foundation of a chapel, a subscription of about a hundred pounds in cattle and money followed, and then prayers for peace, preceded by a speech from Molapo attributing the Free State success in the line arbitration to their day of prayer. Just after the service the different Chiefs who had been over the line came in bands of a couple of hundred each, and in military order, it looked as if they thought they had been called in for service. One, a man who believes I saved his life once, came to ask me was it really peace or war. I said peace. He said when shall we be able to return to oiu1 places ? I said, not at all, and he seemed yet not at all to understand it. I was very glad to be caught in a very heavy rain, which lasted nearly all night and in which we wandered till midnight, for I knew it would put a full river between these men and the Boers and prevent accidental collision. Molapo had told me the day before he could not be sure of his men. I asked him, saying if he could not, I would return home, but before I left he said he believed he had got all out, and that Moathluli would see to the arrangement of the causes of complaint opposite Lesaoana. Next day reached Mekuatling, passing a country where the cattle were all removed, but the men and their horses massed at the prin- cipal villages along the line. Left Mekuatling on Friday midday. Just before leaving, messengers came in saying that the Free State lager had passed towards Doornkop, and that they had set fire to the first kraal, that on the hill above F. Pieters’s. It is a great pity, if true, as I saw it had a very bad effect, probably it was an act of some insubordinate fellows, burning the village, and would pro- bably burn the corn still in the baskets. Moshesh had however sent word beforehand that probably the Boers in the exuberance of their joy would commit acts of extrava- gance, burning kraals, &c., but that no notice was to be taken of it. (Signed) Joseph M. Orpen. Letter from the Civil Commissioner of Aliwal North to the Secretary to the High Commissioner. Aliwal North, 12th December, 1864. My dear Sir, — I drop you a few particulars of the reports in circulation during the past week. Mr. Dyke, at Hermon in Basutoland, on tho 6th, writes: — “ There 326 BASUTOLAND RECORDS. [1864 “ has been a little agitation around us during the last eight days. “ Now all is again quiet and apparently settling down. News has “ reached us of the removal of Moperi’s and Molitsane’s people “ within the Boundary; and the locusts are at present our worst “ enemies.” Mr. Daniel, writing from the Native Reserve on the 10th, says: — “ The impression upon the Native mind here is, that there will he “ a Basuto war. The only thing which deters Moshesh is, that he ‘ ‘ fears entering into it at once, lest he should seem to be flying in the “ face of the Governor’s mediation. They will soon, however, ‘ ‘ manufacture a cause, and war will take place. It is only a question “ of time.” On the same day Mr. Superintendent Austen reports : — ‘ ‘ Large “ numbers of cattle and horses arrive daily from the Free State at “ Poshuli’s kraals ; during this week a number of Morosi’s people “ have crossed the Orange River in a small boat, all armed, to join ‘ ‘ the war party ; and old Morosi has sent all the cattle into the recess “ of the mountains.” Moshesh is reported to have said, ‘ ‘ if the Boers have our land, the “ Basutos must have their cattle and horses in return” (an old story in Native warfare). Regarding a report mentioned by me the week before last, viz., that large parties of armed Tambookies had been seen travelling from lower Kaflirland along Moshesh’s footpath, towards Morosi’s country, it appears that during the late Kaffir famine (1856-7) Mapassa, the son of Bugu, a principal Galeka Chief, moved up into Morosi’s country with his family in search of food. Since Kreli has had a portion of his old country restored to him, the tribe has called Mapassa to come down and take charge of his branch of his tribe ; and thus a party of men were sent up to assist in “ his removal.” Mr. Austen reports further that all is quiet in the Eeserve and neighbourhood, and no thefts are complained of within our own Boundary. The horses I mentioned as having been stolen from the new village of Rouxville near the Koesbergen last week have not been recovered, but during the whole week subsequently all has been quiet along the Koesbergen Border. Strong Patrols are kept up, and the few lives lost will not be without effect on the Kaffir mind. By an express just as the post is about closing, I have received the enclosed letter from Mr. Orpen. It gives, I perfectly believe, a very fair account of the state of matters on the line. (Signed) John Burnet. Letter from Paulus Moperi to the President of the Orange Free State. Maboela, 14den December, 1864. Hoog Edele Heer, — Ik heb UEds. schrijven ontvangen, en heb 1864] BASUTOLAND RECORDS. 327 vernomen wat U mij doet weten, eu ik zeg ik zal komen te zamen te ziju met ITHEd. te Tlotloloane, ik zal morgen rijden. Ontvang mijne groetenis. (Geteekend) Paulus Moperi. Letter from the Chief JLoroho to the Civil Commissioner of Aliwal North. Tliaba Nchu, 19tli December, 1864. Dear Sir, — I fear tlie prediction of His Excellency tbe Governor that tbe Basutos will eventually attack me, will come true. Tbey have manifested tlieir ill will towards me for a long time, but especially since, according to His Excellency’s advice, I bave been preparing to join tbe Free State. I fear I shall be under tbe necessity before long of asking tbe Governor to permit me to live in peace, or to use sucb other means as be may think proper to prevent Mosbesb from doing me any evil. If you will lay this matter before His Excellency I shall be very glad. I bave sent my son Tsebinare with this letter to you, that be may speak with you personally upon this subject. He is going to tbe Wittebergen and will call upon you on bis return. An answer from you will greatly oblige. Yours, &c., (Signed) Moroko, Chief of tbe Barolong. Extracts from a Letter of the Civil Commissioner of Aliwal North to the Secretary to the Nigh Commissioner. Aliwal North, 26th December, 1864. Sir, — I learn from tbe Native Deserve that Josana, a Fingo Chief of rank, has just returned from a journey as far as Witsi’s Hoek. Tbe substance of bis story agrees nearly with all we bave beard previously. He was present at tbe Great Meeting held at Tbaba Bosigo to bear tbe award and letter of His Excellency. His idea is that tbe great crisis as to tbe line question is past, but solely out of fear, or respect for tbe British Government, tbe Basutos expressing open despite for tbe Boers, and their own readiness for war, as well as tlieir determination not to give up their standing crops, which resolution, combined with tbe continuance of thieving, looks as if tbey were determined upon war ultimately. All then1 cattle are in tbe mountains, with tbe exception of Letsie’s, who is considered a very doubtful card, whether in event of an outbreak be would remain doggedly neutral, or join tbe Free State. It is said to bave been mainly owing to him that tbe war party in Basutoland has been kept under. So far Josana. (Signed) John Burnet. BASUTOLAND RECORDS. 328 [1864 Letter from the Landdrost of Winburg to the Government Secretary of the Orange Free State. Naude’s Plaats, District Bethlehem, 29sten December, 1864. Hoog Edele Heer, — Ik ben hier met mijne manschappen, en ben nu blijde om te zien dat het regt was om hier te komen, daar de zaak is tegen de vele Kaffers welhe waarlijk de grootste lust toonen om te vechten ; zij vernielen de tuinen en huizen der menschen, en het is daarom hoog noodzakelijk dat UHEd. dadelijk 2 of 300 mannen sturen. Molapo heeft gezegd dat hij Lesaoana nooit zal verlaten, hij zal hem bijstaan. Ik heb, enz., (Geteekend) C. von Brandis, Landdrost. Letter from the President of the Orange Free State to the Chief Moshesh. Naude’s Farm, 3rd January, 1865. Great Chief Moshesh, — I received your letter by Commandant Wessels shortly after I had received a communication from Comman- dant De Yilliers of an unprovoked attack made upon our burghers on this side of the line by the people of Lesaoana. Whilst riding along the line it appears that the patrol was four times fired at by Lesaoana’s people, but fortunately sustained no damage at all ; when our burghers fired a few shots, killed one and wounded five men of Lesaoana’s people, when they fled. Had it not been for the modera- tion of Commandant De Yilliers, the party would all have been shot. In your letter which you wrote to me you said that ample satisfac- tion would be made for the damage done by Lesaoana and his people during the month of November. If you really desire to promote peace, let that compensation be made quickly. You asked me to exert my utmost to preserve and promote peace ; to do this I lost no time, but immediately upon the receipt of the express I left Bloem- fontein to try and prevent any misunderstanding which would be produced by Lesaoana, who has dared to fire upon my people in our territory. If you really wish good understanding between the Free State and Basutos to be promoted, let Lesaoana be at once removed from this part of the country, for if he remains in this part, and should repeat his evil deeds, I cannot be responsible for the consequences. (Signed) J. H. Brand. Extracts from the Address of the President to the Volksraad of the Orange Free State. 6 Februarij, 1865. 1 . Aangenaam is het mij U te kunnen mededeelen, dat het besluit door U in de buitengewone zitting van laatstleden Mei genomen, om de kwestie van de Grenslijn tusschen dezen Staat en de Basutos onvoorwaardelijk aan de uitspraak van ZExc. den Gouverneur der Kaapkolonie te onderwerpen, van het beste gevolg is geweest. 1865] BASUTOLAND RECORDS. 329 2. Met de grootste bereidwilligheid aanvaardde Zijne Excellen- ce den liem opgedragenen last, en kwam op den 6den October te Jammerbergdrift aan. 3. Daar twee van de leden der door U aangestelde Commissie verhinderd werden, om bij de bemiddeling van Zijne Excell entie tegenwoordig te zijn, vond ik goed, nadat ik met het eenig tegen- woordig zijnde lid der door U gekozen Commissie, Kommandant De Yilliers, bierover geraadpleegd had, om in liunne plaats de keeren J. J. Venter en Kommandant Fick te benoemen. 4. Op den 7den October ontmoette ket groot opperkoofd Mos- kesh, vergezeld van de opperkoofden Molapo, Paulus Moperi, en eenige andere volgelingen, ZExc. en onze Commissie op de bestemde plaats, ten einde aan de bemiddeling van Zijne Excellentie gevolg te geven. Na alles wat met de Lijnkwestie in verband stond naauw- keurig onderzockt en alles aangekoord te kebben wat ter opheldering daarvan dienen kon, gaf Zijne Excellentie op den 25sten October aan onze Commissie en de afgevaardigden van Moskesk te kennen dat ZExc. zijne uitspraak in gesclirifte van Aliwal Noord zoude zenden. 5. Om de beskssing van Zijne Excellentie zoo spoedig mogelijk te ontvangen, vergezelden twee der leden onzer commissie, de kee- ren kommandanten C. J. de Yilliers en J. Fick, Zijne Excellentie naar Aliwal Noord. Zoodra zij de uitspraak ontvingen reisden zij zonder ket minste tijdverlies naar Bloemfontein, waar zij mij op den 31sten October een brief van Zijne Excellentie overkandigden, in- koudende de uitspraak over de lijnkwestie en kopij van een’ brief aan ket groot opperkoofd Moskesk. De uitspraak werd nog op den 31sten October in eene buitengewone Gouvernements Courant afgekondigd en bekend gemaakt. Na den Uitvoerenden Raad te kebben geraad- pleegd, zond ik op den 2den November een’ brief aan ket groot op- perkoofd Moskesk, kem een exemplaar van de buitengewone Gou- vernements Courant insluitende, en kem tevens te kennen gevende dat ik zijne onderdanen tot den 30sten November tijd gaf om met hunne have en goederen ons grondgebied te ruimen. In een’ brief gedateerd 5 November, becigtte Moskesk mij, dat ket belang der zaak vorderde dat kij zijn’ gekeelen raad daarover raadpleegde, en dat hij mij zijn antwoord naderkand zoude toezenden. 6. Met overleg van den Uitvoerenden Raad werden er intus- scken maatregelen genomen, om eene genoegzamo magt tegen den lsten December op de grenzen bij een te kebben, ten einde, indien noodig, onze regten met de wapenen te kandkaven. Op 22 November bragten eenige Basutos mij een’ brief, die voorgaf van Moskesk to komen, en waarin gezegd werd, dat wanneer do Uouvernour niot eene andere lijn bepaalde dan die van Majoor Warden, kij (Moskesk) zick aan de uitspraak van Zijne Excellontie niot onderwerpen kon, of daarin kon toestemmen. Om verschillendo rodenen moendo ik do 330 BASUTOLAITC) RECORDS. [I860 echtheid van dien brief in twijfel te moeten trekken. Ik zond der- halve de brengers terug met bet berigt dat ik naderhand een ant- woord zoude zenden. Op denzelfden dag vaardigde ik Kommanuant Wessels af met een’ brief aan Mosbesb, waarin ik bem mededeelde dat ik den gemelden brief ontvangen bad, en van bem wenscbte te weten, of die brief al dan niet op zijn’ last gescbreven was, en of bet daarin vervatte werkelijk zijn gevoelen nitdrnkte. Terwijl Kom- mandant Wessels op reis naar Tbaba Bosigo was, kwam er een’ brief van Mosbesb aan, gedateerd 22 November, waarin bij meldde dat bij aan zijne onderdanen last gegeven bad om de lijn te ruimen, en waarin bij mij tevens vroeg, of bet waar was dat de Vrijstaat, de Zuid-Afrikaanscbe Bepubliek, en Moroko, een verbond gemaakt badden, om tegen bem en zijn volk op te trekken. Op den 25sten antwoordde ik bem, dat mijn verlangen vrede was, docb dat ik de voorzorg gebruikt bad om eene genoegzame magt op de been te bebben, ten einde, indien noodig, de weigeracbtige Basutos te nood- zaken de lijn te verlaten, gelijk uit den brief, welke gezamenlijk met al de correspondentie over deze zaak aan U zal voorgelegd worden, nader blijken zal. Terwijl ik met een gedeelte der opgeroepene burgers naar Winburg op weg was, bragt Kommandant Wessels mij bet antwoord van Mosbesb, dd. 26 November, waarin bij te kennen gaf, dat mijn vermoeden omtrent de ecbtbeid van den reeds gemelden brief gegrond was, en mij verzekerde dat bij gemeend bad dat al de Basutos de lijn verlaten hadden, docb dat bij in der baast vergeten bad te melden dat eenige Basutos onder Lesaoana aan zijn’ last niet gehoorzaam geweest waren, docb dat zij zonder verzuim vertrekken zouden. 7. Zoodra ik de bepaalde magt bijeen bad trok ik langs de lijn. Met uitzondering van eenige Basutos, die een onzer patrouilles in de nabijbeid van Brakfontein ontdekte, docb die op bet gezigt onzer burgers dadelijk de vlugt namen, vond ik geene Basutos aan deze zij de der lijn. Yan Moshesb zoo wel als Molapo en Paulus Moperi ont- ving ik de verzekering hunner vredelievende gezindheden. En daar ik alle redenen bad te golooven dat de lijn geruimd was, bescbouwde ik bet onnoodig met de burgers verder dan Sikonyelas Hoed te gaan, en ik besloot dus met de burgers van daar langs de lijn te trekken, betgeen ik dan ook deed. 8. Op verzoek van Mosbesb, Molapo, en Paulus Moperi, beb ik den tijd tot bet wegnemen van bun koorn aan de Basutos vergund, na den 30sten November weder verlengd. He tijd bun tot dat einde toegestaan was op den 31sten van de afgeloopene maand Januarij verstreken. Het verzoek omtrent bet afoogsten der tuinen, in den brief van Mosbesb van den 8sten December 1.1. vervat, beb ik be- loofd aan uwe overweging te zullen voorleggen. 1865] BASUTOLAND RECORDS. 331 9. Nadat ik met de burgers de lijn van Sikonyelas Hoed tot den KBB baken bad afgereden, meende ik de burgers met dank te mogen ontslaan. Ik bet echter eene magt van omtrent 200 man acbter, ter besckerming der grenzen en ter kandbaving der Hjn. Deze wacbt werd van tijd tot tijd versterkt en afgelost, en is tbans nog op de grenzen. Docb daar dit met groot ongerief voor onze burgers gepaard gaat, bescbouw ik bet veel doelmatiger om eene geregelde grensmagt daar te stellen. Ik zoude dus gaarne wenscben dat er ten spoodigste voorzieningen door U gemaakt werden, ten einde de noodige fondsen te vinden om eene geregelde grensmagt op de been te kunnen bouden, waardoor onze grenzen bescbermd en de diefstallen, die nu nog steeds plants vinden, kunnen tegengegaan worden. 10. De berigten die ik omtrent de nabij Betblebem aangerigte scbade ontving, waren niet genoegzaam volledig om mij in staat te steben daarop te bandelen. Zoodra ik mij ecbter verzekerd bad dat de verniebngen door bet volk van Lesaoana gescbied was, beb ik daarover aan Mosbesb gesebreven. In een’ brief van 24 December zegt bij, dat bet verbes, betwelk de burgers door bet volk van Lesa- oaua g-eleden badden, zonder verzuim zou bersteld worden, en dat bij boopte dat zij reden zouden bebben tevreden te zijn. Op den 4den dezer ontving ik een’ brief van Mosbesb, gedateerd 1 Februarij, waarin bij zegt dat bij verbbjd is mij te kunnen melden dat de aan Lesaoana opgelegde boete bijna gebeel gereed is, en dat zoo- dra bij bet berigt dat bij bieromtrent verwacbt, ontvangen beeft, bij mij zal vragen waarbeen ik verlang dat bet vee gezonden zal worden. 11. Op 27 December maakte bet volk van Lesaoana een over- moedigen aanval op de burgers van Harrismitb. Hun vuur was ecbter gelukkig zonder de minste uitwerking, terwijl bet vuur onzer biu’gers, onder Kommandant De Yilbers, van beter gevolg was. Dit berigt ontving ik terwijl ik naar Betblebem op weg was. Zoodra ik de bi j zonderbeden biervan vernomen bad, beb ik dezelveaan Mosbesb medegedeeld. Ook beb ik bem op den 4den Januarij gesebreven, in antwoord op zijne vraag, of ik wensebte dat bij Lesaoana volgens zijne wetten zou straffen, geantwoord dat ik stellig verwacbtte dat bij dit doen zou. Ik beb ecbter nog geen antwoord ontvangen of dit gescbied is, ofseboon Mosbesb in den brief die ik op Zaturdag van bem ontvangen beb, zegt dat zijn antwoord op mijn’ brief van den 4den Januarij reeds eenige dagen geleden verzonden is. 12. Om alle gescbillen over de grenslijn voor de toekomst te vermijden, zou bet mijns inziens doelmatig wezen de bakens langs de door Z. Esc. den Gfouverneur der Kaapkolonio bopaaldo grenslijn te doen planten, onder toezigt van den Landmeter dio Z. Esc. bij BASUTOLAND RECORDS. 332 [1865 liet retaken van de lijn bekulpzaam is geweest. Hierover zoude ik gaarne uw besluit willen weten. 13. Ik zoude ook gaarne van U wenseben ingeliebt te worden of gij de verplaatsing van bet volk van Jan Letelle nog wensebelijk besebouwt. Extracts from the Proceedings of the Volksraad of the Orange Free State. 7tb February, 1865. Yoorstel van den beer Snijman, ondersteund door den beer Cloete, “ De Volksraad beeft met blijdscbap uit de aanspraak van ZHEd. den Staatspresident en de bij de bebandeling daarvan overgelegde stukken kennis erlangd van de b er e i d will i gb ei d , waarmede ZEx. de Gouverneur der Kaapkolonie voldaan beeft aan de uitnoodiging door den Raad aan ZEx. gerigt op 3 Eebruarij 1864, tot aanwijzing der grenslijn tusseben den Vrijstaat en Basutoland, alsmede van de be- slissing door ZEx. met betrekking tot dezelfde gegeven. De Raad draagt ZHEd. den Staatspresident op ZEx., namens de Regering en de Natie, de dankbaarbeid uit te drukken, waarmede beide vervult zijn voor de goede gezindbeid welke door ZEx. ten aanzien van den Oranjevrijstaat is geopenbaard, en voor de opofferingen welke ZEx. zicb in deszelfs belang beeft willen getroosten, en aan ZEx. de boop van den Raad kenbaar te maken, dat, inclien in bet vervolg mooije- lijkbeden met betrekking tot de nu finaal vastgestelde grenslijn mogten ontstaan, ZEx. tot bandbaving van dezelve aan den Vrij- staat al die steun zal verleenen, waartoe ZEx. zal oordeelen vrijbeid en magt te bebben.”— Algemeen aangenomen. ZHEd. de Staatspresident brengt onder de aandaebt des Raads bet groote gewigt dat afbar gt van de beslissing van den Volksraad over deze aangelegenbeid, en zegt dat waar een onpartijdig regter ons in onze regten tegenover de Basutos gebandbaafd beeft, wij wel op zijnen raad onze aandaebt mogen vestigen, en plannen beramen, die te gelijker tijd de belangen onzer burgers niet uit bet oog vel-liezen, docb ook gematigd zijn ten aanzien der Basutos, die binnen onze grenzen ten tijde bet versebil over de lijn bestond tuinen bebben ge- maakt. De beer Rensburg zegt, dat de inwoners op de Winburglij n niet gaarne zagen dat de Kaffers kwamen om de door ben aangelegde tui- nen af te oogsten. De beer ^Vessels vertrouwt ook dat de Basutos niet toegelaten zullen worden om in den Vrijstaat te oogsten, daar zij op zoodanige wijze weer langzamerband in zullen trekken en wij dan later weder groote moeite zullen bebben. Dit gevoelen word ook door den beer Viljoen gedeeld. De beer Smellekamp zegt dat de vraag bier is of de Basutos voor- 1865] BASUTOLAND RECORDS. 333 bedacht of to goeder trouw tuinen gemaakt hebben binnen dezen Staat, eii nit dat oogpunt bescbouwd moot de zaak beslist worden. Do heer Prinsloo zegt, dat hij wel zoude kunnen toestemmen dat de Basutos die tuinen oogsten, ingeval de burgers op de grenzen daarvoor compensatie ontvangen. De heer Hamelberg bespreekt de moeijelijkheden, welke kunnen voortspruiten uit het ontnemen van de tuinen der Kaffers, door hen op Vrijstaats grondgebied gemaakt, en zou gaarne het advies van ZHEd. den Staatspresident hierover gegeven zien. De heer C. de Villiers zegt, dat bij hem de vraag niet opkomt, om de Basutos de tuinen te onthouden, doch wel, of het veilig is hen too te laten die te oogsten. ZEd. zegt, dat de Kaffers zelfs na zijne terugkomst van Aliwal Noord met de beslissing van Z. Exc. den Gouverneur, de burgers van hunnen grond joegen. Ook zag ZEd. gaarne, dat in het behandelen dezer zaak alieen zoude gespro- ken worden over de tuinen langs de lijn in het district Winburg. De heer Snijman zou gaarne zien dat de aanbeveling van Z. Exc. den Gouverneur over dit onderwerp in ernstige overweging genomen zal worden. Het zou ZEd. ook groot genoegen doen het advies van ZHEd. den Staatspresident hierover te hooren. De heer Vergottini vraagt, of het niet doelmatig zoude zijn om de Basutos die tuinen te laten oogsten waar de eigenaren der plaat- sen zulks toestaan. De heer H. 0. Dreyer geeft in bedenking, of de Yolksraad het regt heeft over privaat eigendom te beschikken. De heer Yan Iddekinge zegt, dat zulks waarlijk niet kan geschie- den, en dat de burgers al lang genoeg geleden hebben van hen die nog oogsten willen hetgeen zij op ons grondgebied gezaaid hebben. De heer De Yilliers wenscht als plan voor te slaan, dat het ge- deelte der lijn, binnen welke de tuinen der naturellen zich bevinden, tot den oogst onder de daarbij betrokkene opperhoofden zal geplaatst worden, zullende zij verpligt zijn, ten genoege van het Gouverne- ment, voor de behoorlijke rust en vrede securiteit te stellen. De heer H. 0. Dreyer denkt dat Moshesh diegenen zijner onder- danen, die schade door het verlies der tuinen hebben geleden, moet compenseren. De verdere discussien worden uitgesteld tot morgen ochtend. 8 Februarij. Yoorstel van den heer AYessels, ondersteund door den heer F. Cloete, “ De Eaad hecht zijne goedkeuring aan den maatregel door ZHEd. den Staatspresident genomen, om de Basutos, welke aan deze zijde der lijn koren en ander los eigendom hadden, in de gelegenheid te stellen hetzelve ter vervoeren voor 31 Januarij, 1865.” Algemeen aangenomen. 334 BASUTOLAND RECORDS. [1865 Letter from the President- of the Orange Free State to the High Commissioner. Bloemfontein, 8th February, 1865. Sir, — The Volksraad of the Orange Free State has entrusted me with the pleasing duty of conveying to Your Excellency, on behalf of the Government and people of the Orange Free State, their deep gratitude for the readiness with which Your Excellency has acceded to the request of the Honourable Volksraad, made to Your Excellency in reference to the decision of the Boundary Line between the Orange Free State and Basutoland, and for the good feeling displayed by Your Excellency towards the Oarnge Free State, as well as for the sacrifice which Your Excellency has consented to make on its behalf ; and to express the hope, should any difficulty in future arise with respect to the now formally settled boundary line, Your Excellency will lend all such support in vindication thereof as Your Excellency may consider yourself at liberty and authorized to do. I have the honour to enclose a copy of the resolution which was unanimously adopted on the 7th instant, upon the motion of Mr. Snyman, seconded by Mr. Cloete. I have also the honour to enclose a translation of that resolution. I have, &c., (Signed) J. H. Brand. Letter from the Chief Moshesh to the High Commissioner. Thaba Bosigo, 9th February, 1865. Dear Sir, — Your letter of the 21st January * came safely to hand. It afforded me great pleasure to hear that your son had not forgotten me. I can say that I also remember him with affection, having been pleased with his kindly feelings towards me. My earnest desire is that our friendship may never cease. The musical-box sent to me as a token of kind remembrance from your son has arrived at Mr. Burnet’s. One of these days 1113" son George will go to fetch it, and also to explain to Mr Burnet all what has happened, and how matters stand in our country’s affairs. If I have not answered before this the letter you wrote me stating your decision about the limits between the Free State and Basutoland, it is because I did not think it necessarj', as I had agreed before- hand to submit to your orders. Also m37 desire was to be able to tell you something had been settled. Shortly after 3'our message I received one of the President, Mr. Brand, stating your decision, and asking of me to remove the people who were settlod on land allowed to the Free State. Though I had only 30 dayB given to me to accomplish this, I did all in my power * Note. — There is no copy of a letter to Moshesh of this date in the High Commissioner’s letter book. BASUTOLAND RECORDS. 335 1865] to do it, and the people left accordingly. But on account of the great hurry iu which they were obliged to remove, many of them left behind their Kaffir corn and other properties. As the people were suffering from hunger, I asked the President to give them more time to get their things. Unfortunately some troubles arose, which prevented them to remove everything in the time which had been granted. I must relate the cause of these troubles. When I gathered my sous to tell them to remove the people, I let them know the President’s orders that after the time he had given to leave every one found on the Free State Territory would be shot at. I was surprised that Lesaoana was not moving. But some of his people having stolen some cattle from the farmers, he left the place. A party of farmers came to watch him. and required of him to pay a fine of .70 heads of cattle for what his people had stolen. The President wrote to me about this affair, but at the same time my son Molapo received a letter from the Com- mandant De Villiers, stating that Lesaoana had been allowed to stay though the other Basutos were obliged to leave, because he had made an alliance with the Free State Government, and that even after what had happened, if he should pay the fine, he could return and live in the Free State as before. I then asked the President if it was true that Lesaoana had made an agreement with the Free State. He answered me that there was something true in this, but that Lesaoana’s conduct had broken the agreement. When the Commandant De Villiers was leaving with his people, some of Lesaoana’s people, thinking that the farmers were coming upon them, uttered the alarm cry and fired at them. The farmers returned the fire and wounded a man, after which Lesaoana’s people went away. I am still busy trying to arrange this affair with the President. I am as yet awaiting the answer of the President about the crops left on the boundary line, and he promised me to lay the case before the Council or Eaad. Let me assure Your. Excellency that as for me and my people, we still look with confidence to Her Majesty the Queen of England as our Queen. We have been protected by her Government, and we hope that we shall not be forsaken. My earnest desire is to be at peace with the British Government and with all the nations around me. Will Your Excellency have the kindness to send my heartfelt thanks to your beloved son for his amiable remembrance of me. Please also present my respectful salutation to Lady Wodehouse, and accept your- self the expression of my sincere and best regards. Seal of MosuESn. 336 BASUTOLAND RECORDS. [1865 Extracts from the Proceedings of the Volksraad of the Orange Free State. 9 Februarij, 1865. Aan de orde is § 8 der aanspraak van ZHEd. den Staatspresident, tot nu toe uitgesteld. Wordt gelezen: Brief van Paulus Moperi aan ZHEd. den Staats- president, dd. 6 Februarij 1865, verzoekende zekere tarwe, staande op landen binnen den Staat, te kunnen laten oogsten, daar betzelve rijp is. Yoorstel van den beer Snijman, ondersteund door den beer J. Yenter, — “ De Eaad draagt aan ZHEd. den Staatspresident op bet verzoek van Moperi toe te staan, om zekere tarwevelden, door Basutos binnen den Staat aangelegd, te mogen laten oogsten, dock zal daarbij de grootste voorzigtigbeid moeten gebezigd worden in bet toelaten van personen door welke die arbeid zal verrigt worden.” De beer Hamelberg acbt bet beste te zijn om de Basutos, als com- pensatie voor de tuinen in den Yrij staat, onze aanspraak op ben voor gestolen vee voor afgedaan te bescbouwen, waartoe, boewel de waarde veel grooter, onoverzienlijke bezwaren in den weg zijn om betzelve terug te bekomen, zullende de vrede daardoor bewaard worden, en de moeijelijkbeid, welke er bestaat om de Basutos toe te laten bun koorn binnen dezen Staat te oogsten, uit den weg geruimd worden. De beeren Yergottini, Wessels, en Yan Rensburg kunnen bier niet in toestemmen, omdat zij vermeenen dat daardoor ongenoegen onder de burgers zal veroorzaakt worden. De beer De Yilliers vraagt of bet niet beter is eerst te besluiten of den Basutos de tuinen gegeven zullen worden of niet, docb is van oordeel dat door die tuinen groot onbeil zal veroorzaakt worden, en geeft daarvoor zijne redenen op. Voorstel van den beer McCabe, ondersteund doer den beer Marais, — “ De Eaad, geboord bebbende bet verzoek door bet opper- boofd Mosbesb en andere opperboofden, aan ZHEd. den Staats- president gerigt, om de tuinen binnen den Yrij staat door Basutos te mogen oogsten ter beboorlijke tijd, en welk verzoek door ZHEd. aan den Eaad voorgelegd is, moet daarover afwijzend besebikken, op grond dat Mosbesb in Februarij, 1864, kennis bad dat Z. Exc. de Gouverneur als bemiddelaar zou besbsson over bet eigendomsregt der gronden waarop die tuinen na dien tijd gemaakt zijn, en dat zelfs na die beslissing de Basutos nog in sommige gevallen zulks gedaan bebben.” Yoorstel van den beer H. 0. Dreyer, ondersteund door den beer Hugo, — “ De Eaad is verpligt ten stelligste de bandelwijze van de Basutos af te keuren, dat zij gedurende eene reeks van jaren onwettig en ter k wader trouw Yrijstaat.scb gronden geoccupeerd 186.1] BASUTOLAND RECORDS. 337 hebben. En (laar de tuinen, door hen aangevraagd, gelegen zijn op het privaat eigendom onzer burgers, zoo kunnen hen dezelven niet worden toegekend.” De verdere discussien over dit onderwerp worden uitgesteld tot morgen ochtend. 10 Februarij. Voorstel van den heer Marais, ondersteund door den heer Serfon- tein, “ De Baad, gehoord hebbende het verzoek door Moshesn en andere opperhoofden, aan ZHEd. den Staatspresident gerigt, om de tuinen door Basutos binnen den Yrijstaat te mogen oogsten ter behoorlijke tijd, welk verzoek door ZHEd. aan den Eaad is voorge- legd, besluit daarcver afwijzend te besehikken, op grond dat zij in Februarij, 1864, kennis hadden dat Z. Exc. de Grouverneur als be- middelaar zou beshssen over het eigendomsregt der gronden waarop die tuinen na clien tijd gemaakt zijn, en dat zelfs na die beslissing de Basutos nog in sommige gevallen zidks gedaan hebben, met dien verstande echter, dat aan die Basutos, welke tuinen op de bewuste gronden hebben, zal worden toegelaten daaromtrent onderhandelin- gen, ten overstaan der autoriteiten van dezen Staat, te kunnen maken met de eigenaren dier gronden, terwijl, indien zoodanige tuinen op gronden mogen worden gevonden, waarvan de eigenaren afwezig zijn, aan ZHEd. wordt opgedragen zoodanige tuinen door de Basutos te kunnen doen afoogsten, alles echter onder opzigt der grensmagt, en onder waarborgstelling der opperhoofden tegen nieuwe inbreuken op onze grenzen, welke door het afoogsten dier tuinen zouden kun- nen ontstaan, wordende ZHEd. verder gemagtigd om in voorko- mende gevallen, hetzij van tuinen of landerijen, naar bevind van zaken te handelen.” De heer J. J. Tenter acht het beter, dat aan ZHEd. den Staats- president overgelaten zal worden, om te besehikken over de tuinen der Basutos binnen den Vrij staat, daar de meeste zorg vereischt wordt om deze zaak te behandelen ter voorkoming van eenige onlusten. De heer Tan Eensburg stemt in met het voorstel van den heer McCabe, en zal er steeds tegen zijn dat de Basutos toegelaten zullen worden om de tuinen in dit Land te oogsten. De heer C. de Yilliers zegt, dat hij voor het voorstel van den heer McCabe zal stemmen, hoewel hij overtuigd is dat uit de Kaffer tuinen nog onlusten zullen voortspruiten. De heer Yergottini vereenigt zich met den heer J. J. Venter, om deze zaak ter beslissing in handen van het Uitvoerend gezag te laten. De heer Hamelberg zegt dat ZHEd. de Staatspresident do zaak voor den Yolksraad gebragt heeft ter beoordeeling, en acht het nu ongeraden en niet juist dat dezelve zonder verdere consideratie weder ter beslissing naar het Uitvoerend gezag zal verwezon worden. cc 338 BASUTOLAND RECORDS. [1865 De heer J. J. Venter zegt dat hij niet gemeend heeft dat al de tuinen aan de Kaffers zullen gegeven worden, dock wel zulke als ZHEd. de Staatspresident, wien de omstreken op de lijn bekend zijn, zal goedvinden toe te staan, en die zonder nadeel van de burgers aan de Basutos kunnen vergund worden. De beer Snijman zoude wenschen dat de zaak in handen van bet TJitvoerend gezag gesteld werd, daar hij overtuigd is dat door ZHEd. den Staatspresident niets nagelaten zal worden om de belangen der burgers te bebartigen, en dat wij door de Basutos plotsebng alle kans te ontnemen, om, al was bet slecbts een deel der tuinen te ver- krijgen, eenen nadeeligen indruk zouden laten. De Lauddrost van Fauresmitb is van oordeel dat de zaak door den Raad moet beslist worden. De beer Serfontein zegt dat in dit geval met bedachtzaamheid moet gebandeld worden, om welke reden bij ook bet voorstel van den beer Marais beeft ondersteund. De beer McCabe zegt dat bet gevaarlijk is om ZHEd. den Staats- president deze zaak alleen te laten beslissen, daar bet eene zaak tus- scben de grensboeren en de Basutos zijn zal, en zoo die niet naar wenscb uitloopt, men op ZHEd. een blaam zal werpen. De spreker is van oordeel dat onder alle omstandig'beden de Basutos aan gene zijde der lijn moeten gehouden worden, en dat, waar men in een geval de Basutos van de tuinen toestaat, de gebeele massa weder over de lijn zal komen. De beer H. Dreyer is bet eens met den beer McCabe, en zegt dat wij niet weder gelegenhied zullen bebben om, zoo de Kaffers over de lijn komen, de bemiddeling van Z. Exc. den Gouverneur in te roepen. ZHEd. de Staatspresident moet andermaal bij den Raad aan- dringen om de meeste toegevendbeid jegens de Basutos te bezigen, en is overtuigd dat bij ben eenige vergunning, om van bunne tuinen te mogen oogsten, den besten indruk en genegenbeid zal te weeg brengen. De beer L. Botba zegt dat door sommige leden in bet midden gebragt is, dat als de tuinen niet afgestaan worden, er oorlog zal komen, en bet ook aanleiding tot onlusten zal geven. Hij zou dan liever zien dat hun bet koorn werd gegeven, en zoo er dan oorlog kwam, zou onze zaak des te regtvaardiger voor de wereld uitkomen. De beer Serfontein zegt dat toen de zaak van de lijn onvoorwaar- delijk aan de beslissing van Z. Exc. den Gouverneur werd overgelaten, door leden van den Raad gezegd is dat de grensbewoners tegen elken prijs de lijn beslist wilden bebben, al werden er ook 100 of 150 plaat- sen aan de Basutos toegestaan, en men nu, terwijl alles zoo guustig is afgeloopen, niet zoo naauw moet zien op de tuinen die door de Basutos in d<m Vrijstaat gemaakt zijn. BASUTOLAXD RECORDS. 339 1865] De beer McCabe berhaalt dat waar een Kaffer toegelaten wordt een tuin te oogsten de anderen de lijn spoedig zullen overloopen, want dat de Kaffers op dergelijke wijzen, door laugzamerliand in te kruipen, trachten zullen bun doel te bereiken, om den door ben ver- loreu grond weder in bezit te krijgen. De beer Vergottini zegt, dat bij van verscbeidene Basutos ver- nomen beeft, dat zoo zij bet koorn niet krijgen, zij door bongersnood moeten omkomen. De voorstellen van den beeren McCabe en Marais ter stemming gebragt zijnde, wordt dat van den beer McCabe aangenomen, waar- door dat van den beer Marais vervalt. Aan de orde is de verdere discussie over bet verzoek door Paulus Moperi aan ZHEd. den Staatspresident gedaan, aangaande zekere tarwevelden. De beer Smellekamp zegt dat er groot verscbil is tusscben de tui- nen door de Basutos aangelegd, waarop bet graan eerst over 4 of 5 maanden gescbikt is om te oogsten, en de granen die nu reeds rijp zijn, en ziet derbalve geene reden om aan Moperi niet toe te staan om nu te oogsten wat daarvoor bekwam is en als door bem verzocbt in bet eerste deel van zijnen brief van 6 Februarij 1865. De beer H. Dreyer ziet geene wijze waarop dit verzoek kan toe- gestaan worden, en bescbouwt dat Moperi slecbts verwezen moet worden naar bet beden morgen genomen besluit. Yoorstel van den beer H. 0. Dreyer, Ondersteund door den heer ^Vessels, — “ De Raad verwijst Paulus Moperi in antwoord op zijn brief dd. 6 Februarij 1865, naar bet beden morgen genomen besluit. Ecbter vindt de Raad zieb niet bezwaard om toe te laten dat Duitscb koorn, als gevraagd, betwelk tbans rijp is, te oogsten, met verlof van de eigenaars der plaatsen, en wordt derbalve aan ZHEd. den Staatspresi- dent opgedragen de tijd waarin, en bet aantal personen waardoor zulks zal gescliieden, te bepalen.” Voorstel van den beer Smellekamp, Ondersteund door deu beer F. Cloete, — ‘•Naar aanleiding van den brief van Paulus Moperi, dd. 6 Fe- bruarij 1865, verklaart de Raad dat bet voreustaande besluit niet van toepassing zal zijn op bet tbans te veld staande rijpe koren, maar dat zulks door de Basutos kan afgeoogst worden op aanvraag bij ZIIEd. den Staatspresident of iemand door ZHEd. daartoe aan te wijzen, onder zoodanige bepaling als ZHEd. zal noodig oordeelen voor de schrijven, mits bet koorn voor den laatsten dezer maand is weggehaald.” Y oorstel van den heer Van Iddekinge, Ondersteund door den beer F. McCabe : — cc 2 340 BASUTOLAND RECORDS. [1865 “ Dat Paulus Moperi verwezen zal worden naar liet heden morgen genomen besluit, en dus aan zijn verzoek niet kan voldaan worden.” De beer Snijman trekt zijn voorstel van gisteren terng. De voorstellen ter stemming gebragt zijnde, wordt dat van den beer Smellekamp aangenomen, wardoor dat van de beeren Drejrer en Yan Iddekinge vervallen. Letter from, the Civil Commissioner of Aliwal North to the Secretary to the High Commissioner. Abwal North, 20th February, 1865. Sir, — I have to report, for Bis Excellency’s information, that a letter has been this morning received in Aliwal North from the Mission Station Mekuatling to the effect that the Chief Paulus Moperi a few days ago apprehended Tsekelo, the son of Moshesh and his own son-in-law, with a number of horses in his possession stolen from the Winburg District. There appears to be no doubt of the truth of the report. It appears that for a long time past Tsekelo has been loud in his outcries against Molitsane as the scourge of the Winburg boers, but as strong suspicions have long existed against Tsekelo himself, he has at last been watched and detected. The whole country is quiet. The musical box for the Chief Moshesh has been forwarded by one of the missionary waggons towards its destination. — I have, &c., (Signed) John Burnet. Extract from a Letter of the Landdrost of Winburg to the Government Secretary of the Orange Free State. Gouverneurs Kop, 21sten Februarij, 1865. De Commando is zoo ver in order. Ik heb 50 man op Leeuwkop geplaatsf omdat Basutos aldaar in den naeht waren, ik heb een van Paulus Moperis volk gevangen genomen, hij heeft bij zich gehad een geweer. Paulus Moperi wil 200 man insturen om koorn te halen. Ik heb hem geschreven dat ik 50 man zal toelaten dat te doen, en ongewapend, anders zal ik hulle aanvallen. (Geteekend) C. yon Brandis, Landdrost. Extract from a Letter of the President of the Orange Free State to the High Commissioner. Bloemfontein, 22nd February, 1865. fjb,©, Lesaoana question is still pending. Moshesh has promised to cjiqs^e him fcr his attack on our burghers and for the injury done to their property. If he keeps his promise and at once gives effect to it, it will not be necessary for me to do it in the terms of the treaty. (Signed) J. H. Brand. 341 1865] BASUTOLAND RECORDS. Letter from the President of the Orange Free State to the Chief JLoshcsh. Bloemfontein, 23rd February, 1865. Great Ciiief, — Whereas Lesaoana and his people have during the month of November 1864, and after the decision of His Excellenc the Governor of the Cape of Good Hope in the line question, destroyed the property and injured the homesteads of burghers of the Free State residing near Bethlehem, and have moreover stolen cattle and horses ; And whereas Commandant De Villiers did on or about the 23rd December impose on Lesaoana a fine of 70 head of cattle, — which fine you have at different times promised would be paid. — for the aforesaid destruction and injury of property ; And whereas Commandant De Villiers did order Lesaoana to restore the aforesaid stolen cattle and horses within two months, which time has now elapsed ; And whereas Lesaoana and his people did on or about the 27th December 1864, wantonly attack and fire upon our burghers on Free State ground, and afterwards, to wit on or about the 12th January 1865, did shoot two of our burghers, wounding them severely ; And whereas some of the followers of Lesaoana are now still on the Free State side of the line decided by His Excellency the Governor of the Cape Colony ; And whereas I have deputed the Landdrost of Caledon River, Mr. Harvey, to confer with you, and to agree upon the time within which, and the place wherein, the fine of 70 head of cattle shall be delivered, to demand that the parties who wounded two of our burghers shall be punished, that Lesaoana’s people who are now on our side of the line shall be at once withdrawn from our side of the line, and to impress on you the urgent necessity of removing Lesaoana and his people, in order to promote peace and secure harmony and good understanding between the Free State and Basutoland ; And whereas I have instructed Mr. Harvey, in case you are unwilling to remove Lesaoana and his people, or in ease you are unwilling or unable to agree with Mr. Harvey on the several points above mentioned, to hand you this document ; I hereby give you notice that I demand that the fine of 70 head of cattle imposed by Commandant De Villiers on Lesaoana, for the injury and destruction of the property of our burghers near Beth- lehem, shall be paid to Mr. E. 