Een bliksemschicht der XIX eeuw
Charles, Rudolf, editor
Van hunne jeugd af waren zij opgevoed in bedriegelijke, dwaze, on-bestanbare, belagchelijke en godslasterlijke begrippen omtreut de gods-dienst. Hun werd geleerd, dat twijfelen aan de overdrevene verdichtselen van hun geloof, de eeuwige verdoemenis ten gevolge zoude heb-ben; dat alle denkbeelden, welke van hun barbaarsch geloof verschilden, moesten beschouwd worden als inblazingen van satan en als pogingen van dien vorst der helle, om hen in het verderte te lokken. Dien ten gevole werden zij in duisternis gewikkeld en werd hun het licht der waarheid onthouden. Zij moesten zweren het valsch geloof van hunne kindsheid voort te planten, en dien poel van onregt en bedrog, de zoogenaamde gods-dienst van den staat, te bevorderen. Zij moesten zweren, mede te werken tot het helsch werktuig van bedrog en afzetterij, het staatsbestuur genaamd. Zij moesten zweren, den koning en zijn bestuur te schragen, hoe onmenschelijk ook de handelingen waren; zij moesten God bidden, den Ke ne sais ikon het bestür in al hunne ondernemingen bij te staan, al waren deze ook daden van geweld, grenzenlooze wreedheid en bloeddorst. Zij waren de huurlingen van den koning en van de regering. Den eersten beschouwden zij als het hoofd der kerk en moesten zweren hem in alles te gehoorzamen, en daarom ook in de vertaling van den bijbel. De koning gaf hun de regels aan de hand welke hun tot leidraad bij het vertalen moesten verstrekken, en zij waren bij eede verbonden deze te volgen. Deze regels hadden ten doel om elke bijvoeging, die eene afwijking vormde van de gevestigde priesterpartij, te verhoeden, en elke weglating te voorkomen, van het geen aan de heerschende kerk en het gouvernement dienstig was. Zij bleven aan die voorschriften trouw, beheerscht als zij werden door hun eigenbelang, hunne betrek- king en hunne vooroordeelen. Het zou immers eene dwaasheid zijn anders te denken. Om nu den bijbel in overeenstemming met hun ge- loof te brengen, plaatsten zij in hunne vertaling zaken, welke noch in de Grieksche, noch in de Hebreeuwsche bijbels gevonden werden, en gaven eene geheel valsche vertaling van eene menigte daarin voorkomende plaatsen. Ik zal er u eenige voorbeelden van geven. Hun geloof leerde hun dat God eens stierf of zijn leven prijsgaf. Noch in de Grieksche, noch in de Hebreeuwsche bijbels was iets te vinden dat deze leer verkondigde. Nogtans wisten zij bij de vertaling eenen volzin zoo te verdraaijen, dat deze leer er uit afgeleid kon wor- den. Dit komt voor: Joh. III: 16 en luidt als volgt: Hieran erken- nen wij de liefde Gods, omdat hij zijn leven voor ons liet. Het woord God staat niet in het Grieksch, maar werd door de vertalers ingelascht. Op zekere plaats van het O. Testament wordt gezegd » dat Elhanan Go- liath den Getiter versloeg.” De vertalers hebben dit dusdanig veranderd, dat men er uit leest: »Elhanan versloeg Goliaths broeder.” ie 2 Samuél XXI: 19. Dit is slechts een staaltje van eene menigte der- gelijke veranderingen en verdraaijingen. In de gewone vertaling wemelt het van dwalingen en vervalschingen, en de massa krijgt slechts deze onder de oogen. Ook het grootste ge-deelte der geestelijkheid leest en hetudeert slechts deze. Daarom dan is het waar, dat al de in gebruik zijnde bijbels, allerwege de kenmerken dragen van menschelijke onvolkomenheid en dwaling. Maar de bijbels bevatten nog andere misslagen en fouten, dan de-gene, welke men aan de vertalers kan wijten, en wel fouten, die door de drukkers zijn begaan. Om u aan te toonen welke vreeselijke misslagen deze kunnen begaan, behoef ik slechts dit te vermelden, dat in zekere bijbeluitgave het woordje ~néez’ uit het zevende gebod was weggelaten, zoodat dit luidde: ~gij zwé overspel doen” Zulke fouten zijn niet algemeen, doch wel andere. Ik gelof dat het onmogelijk is, drukfouten geheel te vermijden. Ik heb nog nimmer eenig boek gezien dat er geheel vrij van was. Hetgeen wij met betrekking tot de gewone bijbelvertaling he Beneven, is in velerlei opzigten geldig voor alle vertalingen. Geene van alle is volmaakt, maar zijn zijn alle meer of minder onjuist en dragen de kenmerken van menschelijke zwakheid en vooroordeel, ja, vele zelfs van bedrog. Als onjuist worden zijn alle beschouwd, en de Christenen zelve beschuldigen er verscheidene onder, van bedroven en vervalscht te zijn. Aan de Roomsch Catholijke vertalingen wordt dit door de Protestanten ten laste gelegd, en omgekeerd zegen de Roomsch Catholijken dit van die der Protestanten. De Roomsch Catholijken noemen de Protestantsche bijbels gewonlijk die van den duivel, en de Protestanten zijn gewon die der anderen, het werk van den Antichrist te noemen. De Protestanten zelfs hekelen onderling elkanders bijbels. De Unitariérs doen dit evenzeer met die der Trinitariérs en omgekeerd doen de laatsten het met de eersten. Niet minder is dit het geval met de Dompelser en de Sprenkelaars. Zelfs priesters en leeken van dezelfde kerk, berispen elkanders vertaling. R. Watson hekelt die van Adam Clarke, Dr. Conquest klaagt die van Boothroyd aan, en Mr. Taylor kan zich niet met die van Belsham vereenigen. Wij moven zeggen dat er geen uitzigt bestaat, ooit eene volmaakte bijbelvertaling te zien verschijnen. Om deze te geven, moet de vertaaler eene volkomene kennis, zoowel van den Griekscheu als Hebreeuwschen bijbel, en van de taal waarin hij die wil overzetten, bezitten, Maar niemand bezit die kennis. Het Grieksch en Hebreeuwsch, waaruit de bijbel zou zijn vertaald, zijn doode talen, welke door geen volk meer worden gesproken of geschreven, en alleenlijk in oude geschriften worden terug gevonden. De juiste beteekenis van vele woorden dier talen, is bij gevolg verloren gegaan. De schriften van het O. Testament Te versprenden over duistere plaatsen, of om de juist beteekenis aan te wijzen van twijfelachtige woorden en volzinnen. Wel is waar, bezitten wij Grieksche en Hebreeuwsche woor-denboeken en spraakkunsten, maar deze zijn het werk van feilbare men-schen, die geene andere middelen bezaten, om over de juist beteekenis van het werk van feilbare men-schen, dan wij zelven. Ook deze woordenboeken en spraakkunsten verschillen van elkander. Geen van alle is volmaakt; de beste wemelen van fouten. Wij bezit-ten betere middelen, om kennis van de Grieksche dan van de Hebreeuwsche taal te verkrijeen, maar het Grieksch des N. Testaments is een eigenaardig dialekt, hetwelk in geen ander boek wordt gevonden. Het is uit dien hoofde even moeijelijk het N. Testament te vertalen als het Oude. Willen wij dus een’ bijbel vinden, welke niet de kenmerken van menschelijke onvolmaakte en gebrek draagt, zoo moet deze ge- schreven zijn in het zoogenaamde oorspronkelijk Grieksch en Hebreeuwsch. Maar zulk een bestaat niet. De Grieksche en Hebreeuwsche bijbels zijn werkelijk even onvolmaakt als de Engelsche vertalingen, zij zijn even- zeer het werk van onvolmaakte en gebrekkige menschen. Menigeen verkeert in den waan, dat er slechts een Hebreeuwsche en Grieksche bij- bel zou bestaan, en dat die eenige geschreven is door Mozes en de profeten, en door de evangelisten en apostelen. Maar dit is het geval tiet. Er hestaan er onderscheidene, doch zij zijn alle het werk van feilbare menschen, die zeer van elkander verschillen, Niet alleen zijn zijn door verschillende personen zamengesteld, maar zij verschillen groote- lijks van elkander en zijn zelfs gedeeltelijk uit onderscheidene bronnen geput. Men dient in het oog te houden dat de o udste Grieksche eu Hebreeuwsche bijbels niet gedrukte maur geschrevene zijn. Zij werden geschreven voor dat de drukkunst onder Joden of Christenen bekend was. Deze geschreven bijbels of manuscripten zijn talrijker dan de in genoemde talen gedrukte. Zijn zijn het werk van verschillende lieden, in verschillende Janden en eeuwen. Geen twee daarvan zijn aan elkander gelijk. Ja, het verschil is bijna eindeloos. Eenige bevatten meer, andere minder. Deze heben voorvallen in zulken vorm, gene weer in een’ anderen vermeld. John Mills heeft een groot aantal van die geschreven boeken les N. Testaments vergeleken en bevonden, dat zij op 30000 plaatsen verschilden. Hij toonde aan en bragt bijeen 30000 verschillende lezingen. Ook anderen hebben zich daarmede onledig gehouden, en ontlekten, behalve een 100,000 tal verschillende lezingen, een gelijk getal jlaatsen, waarin zij van elkaar verschilden in de vermelding der bij-tonderheden. Dit zelfde geldt evenzeer ten opzigte der Hebreeuwsche manuscripten van het Oude Testament. Eu nu heeft men de Grieksche wenige bijbels moeten zamenstellen uit zulke onvolmaakte en legenstrijdige fragmenten, er is niets anders, waaruit men kan putten. Fin deze Grieksche en Hebrenswärken bijbelfabrikanten bezitten evenmin le middelen om te kunnen beslissen, welke van die tegenstrijdige ma- iuscripten de beste zijn. Zij weten dat de meeste daarvan onvolkomen in gebrekkig zijn; maar nimmer kunnen zij overtuigd zijn dat eenige DE REGTBANK DES ONDERZOEKS. 3 daarvan volmaakt zijn. Immers zijn de oorspronkelijke handschriften, waaraan de thans bestaande hunnen oorsprong te danken hebben, sedert vele eeuwen verdwenen. Zelfs is het zeer waarschijnlijk, dat het laatste: meer dan 1600 jaren geleden, verdwenen is. Wij missen derhalve de: gelegenheid, om de bestaande met de oorspronkelijke te vergelijken, om: duurdbar met grond te kunnen zeggen welke de ware en oorspronkelijke' lezingen zijn. Bij gevolg kunnen de onnaauwkeurige en tegenstrijdige: handschriften nimmer verbeterd worden. Al verandere men dan ook de’ lezingen, hetgeen herhaaldelijk geschiedt, dan zullen die veranderingen door dezen als verbeteringen en door genen als verminkingen word En beschouwd. Het is zeer waarschijnlijk dat de kriti het nimmer hieromtrent eens zullen worden. Al nemen wij dus aan, dat er eenmaal een volmaakte bijbel bestaat er geen, en nimmer zal die in de toekomst aanwezig zijn, tenzij er een wonder plaats hebbe. De woorden van het besluit zijn daarom niet alleen waar ten opzigté van den gewonen Engelschen bijbel, maar van elken bekenden, hetzij gedrukt of geschreven, zoo in het Grieksch en het Hebreeuwsch als in de nieuwere talen. Er is geen boek aan hetwelk de naam van bijbel kan gegeven wor- den, dat niet de kenmerken draagt van menschelijke onvolmaaktheid, en dwaling. Het zijn alle voortbrengselen van menschen, zij verschil- Jen alle van elkander, voor zoo ver zij onder bepeald gezag staan, zijn zij alle gelijk, zoowel de Grieksche als Hebreeuwsche, Latijnsche of Engelsche, zoowel de oude handschriften als de nieuwere zamenstellungen of vertalingen. Wij kunnen ons dus bepalen tot de gewone En gelsche vertaling bij onze verdere aanmerkingen over den bijbel. Wel is waar geeft de vertaling niet altijd de juiste bedoeling van den Griek- schen of Heteeauvacleat tekst terug, maar evenmin geeft deze den wa- ren zin van de verloren oorspronkelijke handschriften te kennen. Wij kunnen dus den in algemeen gebruik zijnde bijbel, als den grondslag onzer aanmerkingen in daa regel beschouwen. ; Wij beginnen dan te zeggen, dat de bijbel, zoodanig als wij dien. bezitten, wemelt van es en dwalingen, op het gebied der godgerecht, wijsbegeerte, stenrekun des kennis van onzen aardbol, schiedkunde en zedekunde. Hij is in tegenspraak met zich zelven, al treffende al de opgenoemde zaken. Op de eene plaats beveelt hij aan wat op de andere verboden wordt. Hier leert hij iets als waarheid, ginds spreekt hij er van als dwaling. Hij leert tegenstrijdigheden om-trent God en Jezus, omtrent burger en staat, omtrent rijkdom en are moede, omtrent dood en onstatie sii Het zou te veel tijd doen verloren gaan, anders zou ik de lackeul ten bewijze daarvan, aanhalen, thats zal ik mij bij 2 of 3 daarva bepalen. De eerste, waartoe ik uwe aandacht inroep, is in Genesis, hoofdstuk III van het 14¢ tot het 19° vers, De schrijver deelt daarin bet verhaal van ’s menschen eerste overtreding mede en wel van de straffen, welke den verleider en den zondaren waren opgelegd. Zij is” als volet: v14. Toen zeide de Heere God tot de slange: dewijl gij Dit gedaan hebt, zoo zijt gij vervloekt boven al het vee, en boven al het gedierte des velds; op uwen buik zult gij gaan en stof zult gij eten al de dagen uwes levens. 15. Hn ik zal vijandschap zetten tusschen u en deze vrouw, tus- schen uw zaad en haar zaad, datzelve zal uden kop vermorselen, en rij zult het de versenen vermorselen. 16. Tot de vrouw zeide Hij: ik zal zeer vermenigvuldigen uwe smarte, vamelijk uwer dragt; met smarte zult gij kinderen baren. en tot uwen nan zal uwe begeerte zijn, en hij zal over uheerschappij hebben. En tot Adam zeide hij: dewijl gij geluisterd hebt naar de stemme tws wijfs en van den boom gegeten hebt, daar ik u van gebood, zeg- sende: gij en zult daarvan niet eten: zoo zij het aardrijk om uwentwiile rervioekt; en met smart zult gij daarven eten alle de dagen uws levens. ‘18. Ook zal het u doornen en distelen voortbrengen: en gij zult het ‘ruid des velds eten. 19. In het zweet uws aanschijns zult gij brood eten, totdat gij tot de arde wederkeert, dewijl gij daaruit genomen zijt: want gij zijt stoff en Wj zult tot stoff wederkeeren. Wij ontmoeten hier voorstellingen, die in tegenspraak zijn met be- ‘ende daadzaken en met andere gedeelten der schrift. Er worden za- ‘en als feiten vermeld, welke geene feiten zijn, en God wordt op eene tuitende en godslasterlijke wijze voorgesteld. Wij zullen die gezegden chtereenvolgens nagaan; beginnen wij met de straf der slang opgelegd. Toen zeide enz. (zie keerzijde vers 14 en 15). De oude Joden gelöden dat de slang voorheen regt op liep, rede n spraak bezat en zeer veel wijsheid had. De zoo even gelezen woor-en regtvaardigen deze denkbeelden en stellen God voor als beroofde j de slang van die voordeelen, haar onregtmatig vervloekende of tot amplaigheid doemende. Nemen wij nu eens aan dat het gezegde van i plaats juist is, wat volgt dan daaruit? Dat God ’t geheele slangen-eslacht van zijn grootste zegeningen beroofde en elke slang in elk eel der wereld, en door alle tijden heen, tot de zwaarste straffen doemde, egens de zonde van ééne enkele slang. Met andere woorden, de tekst telt God voor als de straffer van de onschuld in plaats van de zonde, ooor de veroordeeling van milicenen onschuldige wezens, voor de afonderlijke overtreding van een enkel. Kan men wel onwaarheid, dat de slang bo-en al het ve en alle dieren des velds vervloekt is. Wel is waar kruipt j op haren buik vo ort, maar is dit daarom een vloek te noemen? De oortkruipende bewegende der slang is even vrij, gemakkelijk en sierlijk is de gang van andere dieren. En waarlijk, er bestaat geene reden om te gelooven, dat zij eertijds oders dan op haren buik voortging. Ook eten de slangen geen stof, amelijk het is haar voedsel niet. Zij leven van insekten, kruipende jeren, vogels, eijeren, konijnen, hazen, lammeren, schapen en grootere lervoetige dieren. Lr zijn er die beweren, dat de bedoeling van het ge-sede is, dat de slangen stof gelijktijdig met haar voedsel moesten eten. In dit is, zeggen zij, werkelijk het geval, wijl de slang, die niet instaat haar voedsel te reinigen, eene zekere hoeveelheid stof steeds mede möt eten. Aannemende dat deze de ware zin is, wat wordt er dani van dien bijzonderen vloek? Immers de slang zou niet hoven alle andere schepselen vervloekt zijn, wanneer zij alleen verzwelken werd om stof deeltjes gelijktijdig met haar voedsel te verzwelgen. Er is geen dien des velds, geen vogel in de lucht, welke in dien zin des woords, gee stof eet. De hond, de kat, de rat, de muis, het stinkdier, de eekhoren, de aap, de os, de ezel, het schaap, de geit, allen eten stof in dien zin. Zelfs de mensch maakt hierop geene uitzondering, wij eten alle stof op die wijze. i In sommige deelen der wereld is het een spreekwoord geworden, dat wij alle eene massa slijk moeten eten voor wij sterven. Dit kan dus de bedoeling niet zijn. Hetgeen de schrijver bedoide, moest de slang tot het verachtelijkste aller dieren maken, dit zou echter door die nieuwe uitlegging geenszins het geval zijn. Bopensien is het zeer cat stil dat slangen minder stof met hun voedsel eten, dan vele andere dieren Immers zij houden zich doorgaans op in het gras, waarin zij ook haar voedsel vinden; dit is slechts zelden met stof vermengd, maar veeleer bijzonder zindelijk. De slangen eten alzoo zelden stof, hetwelk echeel in tegenspraak is met die gewijzigde uitlegging. % Voorts bestaat er evenmin eene bijzondere vijandschap tusschen haar en den mensch. De mensch is even vijandig tegenover tijgers, wolven' en stinkdieren, ja vele verreweg meer. Er zijn er die in het geheel niet vijandig tegen de slangen gezinde En er ook niet op uit zijn ze te doo- den. De slang wordt dikwijls gestreeld, geliefkoosd, beschernd en a zeer schoon beschouwd. Vele van hen, die ze haten en vreezen, doen dit uit verkeerde begrippen, aan den bijbel en hunne onderwijzers ont- leend. Naarmate de menschen verstandiger worden, leggen ij deze ter zijde. De wezens, welke zij in hunne dagen van onkunde doodden, hebben zij lef in de dagen van. kennis. Evenmin is de slang den mensch bijzonder vijandig gezind, Jui bette tegendeel schijnt waar te zijn, daar zij nimmer eenig blijk geve van bijzonderen lust om den mensch aan te vallen of te dooden. Kor om, dat gedeelte van den tekst is, voor zoover het de slang betreft, onwaar. Niet minder schijnt dit betreffende de vrouw te zijn. Voor erst zou het al zeer onregmatig zijn, dat God elke vrouw, die gebo-ren werd, voor alle volgende tijden zoude vervloeken, wegens de zondé van eene enkele — eene zonde, welke begaan werd, voor dat de overig het aanzijn hadden ontvangen. Dit strijdt niet alleen tegen rede et billijkheid, om z66 de onschuldige voor de schuldige te straffen, m zelfs tegen den bijbel druischt het aan. Deze zegt dat de zoon niet schuld des vaders, noch de vader die des zoons zal dragen, Men zich dus niet kunnen verontschuldigen met te zeggen: de vaderen hben zure druiven gegeten en der kinderen tanden zijn scherp geworder. Eene andere plaats leert dat God in zeker geval, wegens de scht des vaders, de kinderen bezockt; maar dit is slechts bij het plegen aufgoderij en dan worden de kinderen, ten gevolge daarvan, alleen t in het 8¢ en 4¢ geslacht bezocht. Bien echter wordt me dat Ge de schuld van eenig goed doel, dat met zulk eenig goed doel, dat met zulk eenig goed wordt. Indien ons zulke daden ten laste werden gelegd, als vaarvan God wordt beschuldigd, dan zouden wij ons dit als een hevige maad aanrekenen. Neen, die woorden zijn een godständig. Maar zijn zij waar? Bestät er een enkel bewijs voor, dat de vrouwen aan groote smarten, ‘edurende de dragt en het kinderen baren, blootstaan of aan den wil er mannen onderdanig zijn, ten gevolge der oyertreding van de erste vrouw? Wij gelooven het niet. De barensweeen zijn natuurlijk. j zijn ingesteld door Gods wijsheid en goedheid en niet het gevolg van e overtreding der vrouw. Zij zijn noodzakelijk voor het welzijn van queder en kind. Indien de smarten de vrouw niet opmerkzaam maakten nu haar noopten tot rust, dan kan gemakkelijk voorzien worden, dat de vevolgen allernoodlottigst zouden zijn. Ook zijn zijn zijn niet het deel der rouw alleen. Mindere schepselen deelen ze evenzeer, zelfs de vogelen. ij zijn noodzakelijk voor het voortbestaan der dierlijke schepping. Bestonden zij niet, dan zouden de vogels geene gave eijeren leggen en de lervoetige dieren geene levende jongen werpen. Zij zouden noodzakekijk zijn geweest, al was nimmer de zonde bekend geworden. Wij zegen niet dat hevige smarten noodzakelijk zijn, maar slechts dat eene ekere smart noodig is, om de opmerkzaamheid omtrent het voor te allene gaande te maken, en der vrouw de noodige maatregelen te doen men, hare pligten als moeder te vervullen. Wij kennen geene reden m te geloven, dat de vrouwen haren mannen onderdanig zijn wegens e zonde der eerste vrouw. Alle vrouwen zijn inderdaad haren mannen det onderdanig. Bij vele is dit juist omgekeerd, en voert de vrouw erst, eschappij over den man. Meer en meer ziet men, dat de vrouw erst, eschappij over den man. Meer en meer ziet men, dat de vrouw erst, eschappij over den man. I haar meer met den man gelijk, dit neemt toe al naar at het volk verstandiger en beter wordt. Bij volkeren, die nog in den ruwsten toestand van barbaarschheid erkeeren, is het let der vrouw het ergst. Ruwheid en barbaarschheid, eze maken de vrouw tot slavin, doch niet de zonde van Eva. Waar e mensch verstandig en deugdzaam wordt, daar wordt de vrouw vrij, a weerwil van Eva’s overtreding. Dat verhaal is dus een verzinsel, de er van den tekst een dwaze droom! Gaan wij nu na wat tot den man ferd gezegd (zie vers 17, 18 en 19). Hier vervloekt God de aarde ter fille van den man, hem veroordeelende al de dagen zijns levens in otten — de aarde doemende om doornen en distelen voort te regen en voort te regen en voort te rengen en voort te keen. Ook hier zou God het geheele menschelijk geslacht om de zonde an eenkelen straffen, het veroordeelen tot levenslange smart en theid, en eindelijk zelfs tot den dood, alles wegens de overtreding van idam. Zijn deze voorstellingen van God niet even valsch als Godstas- erlijk. 58 Maar is dan de aarde vervloekt? Eten werkelijk alle menschen in: zore al de dagen huns leven? Zijn doornen en distelen een vloek? Is. Let een vloek, genoodzaakt te zijn de kruiden des velds te eten? Eten alle menschen hun brood in 't zweet huns aanschijns? En kan men het een vloek noemen zulks te doen? Wij zeggen neen! De aarde is nzet door God vervloekt, maar gezeigend. Zij is wel is waar niet in dien staat waarin zij wel konde: wezen, maar dat is gedeeltelijk de schuld van het geheel menschelijke geschacht, en niet van Adam. Die toestand der aarde wordt beter naar gelang de mensch wijzer wordt, ja dagelijks neemt hij daarin toe. De aarde wordt bij iederen dag vruchtbaarder en gezonder. Poelen en moorassen verdwijnen, stilstaande wateren worden gedempt. En deze geldkrige verandering zal voortduren, totdat elk deel der aarde even rijk} en schoon zal zijn als de fabelachtige dreven van het Paradijs. Voorts bezitten wij het bewijs, dat de aarde in veel slechter toestand verkeerde, voor het ontstaan des menschdoms dan sedert dien tijd ooit) het geval is geweest. Wij weten dat de aarde, in stede van Onmiddelijk in een’ volmaakten toestand te hebben verkeerd, en alstoen door ééne zonde plotseling in wanorde te zijn geraakt, veeleer trapsgewijze meer geschikt is geworden tot woonplaats van den mensch en beter geéigend, om in zijn wolzijn te voorzien. De aarde brengt wel is waar doornen en distelen voort, maar waar is het bewijs dat deze niet reeds van den beginnen af hebben bestaan. Wij gelöven te kunnen bewijzen dat deze vele eeuwen, vodr het ontstaan van den mensch, door de aarde zijn voortgebragt. Zijn aij een vloek? Vele soorten zijn veeleer eene zegen, door het nut hetwelk zij verschaffen. De vruchten, welke zij dragen, zijn mensch en dier nuttig. Zij vormen goede heggen, zij verrassen het oog, haar bloesem is fraai en welriekend. Ja, als doornen een vloek zijn, wat zou dan wel eene zegen mogen heeten? Menigeen beschouwt de distelen veeleer als een’ zegen dan als een vloek. Men zegt ons dat zij schrale landerijen vruchtbaar maken, dat zij hunne wortelen diep in den grond schieten, rijke stoffen naar den bovengrond voeren, en zoodoende het werk van den onkundigen, slordigen landman verrigten. Men voegt er bij, dat, terwijl zij het werk van den ploeg in den grond verrigten, zij tevens vruchtbaar makende stoffen uit het licht en den dampkring tot zich trekken, waarmede de aarde, als zij sterven, voortdurend verrijkt wordt Het is waar dat zij hunderlijk zijn, doch dit heeft ook zijne goede zijde. Wanneer 2ij verarmde landerijen een nieuw leven gaven, zonder den onkundigen of na-latigen landman eenige moeite te veroorzaken, dan zou deze de noodige aan pogingen aan te wenden, zich van zijne onkunde en achteloosheid te ontdoen. Dat distelen dus hinderlijk zijn, is slechts een bewijs dat God, door bet verbeteren van schrale gronden, wijs en lefderijk genoeg is om de juiste middelen te baat te nemen, ter genezing van ’s menschen on-kunde en gebreken. Het is er verre af dat alle menschen de yruchten van den grond in gorg eten, gedurende al de dagen huns levens, De tekst zegt, dat de mensch den grond zelf zal eten. De woorden zijn: In zorg zult gij daarvan eten (In sorrow shalt thou eat of it). Het woordje daarvan staat niet in het oorspronkelijke, maar is in cursijf gedrukt, om aan te toonen, dat het door de vertalers is ingelascht. Doch hierbij zullen wij niet stilstaan. Welligt is de uitdrukking ~den grond eten” eene oonde spreekwijze, welke beteckent: de vruchten van den grond eten. Maar de woorden zijn onwaar, ik weet het bij mij zelven. Van de nonderd dagen is er niet één, waarop ik de vruchten van den grondin sorg eet. Ook van de eerste Christenen was dit niet waar, als men het dijbelverhaal mag geloven. In de Handelingen der Apostelen lezen wij, dat zij hunne spijze met blijmoedigheid aten, en in het algemeen yeschiedt dit immers? Vaak lijden de menschen gebrek aan de v. ruchten des velds, maar zelden eten zij die met smart; en wij dagen de geheele scheping uit, een mensch aan te toonen, die daarvan met smart heeft egeten al de dagen zijns levens. Kan men het een vlock noemen, de kruiden des velds te eten? Neen, voor kränken van smaak en gezond. Menigeen beweert dat Je voeding uit het plantenrijk beter is dan vleesch. Velen leven enkel laarvan en bij voorkeur. Zij beschouwen ze als meer bevorderlijk voor le gezondheid, beter voor hun gestel, aangenamer voor den smaak, luurzamer voor hun leven enz. Het getal van degen die dit gevoelen joegedaan zijn, neemt zeer toe. Weinigen slechts zouden gaarne van het iuttigen daarvan verstoken zijn, als graan, aardappelen, yams, fruit mn diergelijke; welke onzes inziens, toch alle behoore tot hetgeen ge- 1oemd wordt: kruiden des velds. Het brood in het zweet onzes aanschijns te moeten eten is ook geen lock, het is eene zegen. De arbeid, waardoor de zweetdruppelen op het roorhoofd parelen, is noodig voor de gezondheid en kracht van het lig- shaam. LEvenzeer sterkt hij die van den geest, en in het algemeen strekt ij tot veraangenaming des levens. Zij die nimmer arbeiden, kunnen viet frisch, gezond en gelukkig zijn. Het is immers ook klaar, dat God len mensch van den beginne af voor den arbeid en bij wijlen tot zwa- ‘en arbeid bestemde. Waarom plaatste Hij anders zoo vele zaken, voor ms welzijn nuttig en noodig, diep in de aarde? Waarom liggen ijzer, ood en tin diep in den schoot der reusachtige bergen bedolven? Waar- mm begroef hij de steenkolen zoo diep beneden de oppervlakte der tarde? Waarom maakt hij geene steenen en harst, tigchels en kalk reheel gereed, om daaruit aanstonds een gebouw te kunnen optrekken? Waarom liet Hij de huizen niet groeijen even als de boomen? Omdat Hij den mensch bestemd had om in het zweet zijns aanschijns te arbei- len. Alles op dit wereldrond is zoodanig ingerigt om den arbeid voor len mefisch noodzakelijk te maken. Wij zijn zoo geschapen, dat de wheid, ja zelfs de zware noodig is tot onze volmaking en ons geluk. Ook hebben wij geene reden te gelöven dat het een viloek is, wan- 1er ons ligchaam tot stoff zal wederkeeren. Het is veeleer een zegen, ietwelk op verschillende plaatsen des bijbels aldus wordt beschouwd, immers de afsterving door den tijd van ons ligchaam, is voor ous wenmin een vloeck als het verlies van den dop dit voor het kuiken. 40) of het afvallen van het omhulsel dit voor den vlinder is, De leer van die woorden is evenzeer valsch als ze onteerend en lasterlijk voor God is. Er zijn vele andere plaatsen in het scheppingsverhaal en de eerste ge- schiedenis van den mensch, waarop wij gaarne onze aanmerkingen zou- den willen maken, maar wij moeten tot een besluit komen. Nogtans zullen wij nog eenige daarvan vermelden. In het 38e¢, 4¢ en 5e vers wordt gezegd dat God het licht heeft — geschapen, de scheiding t 26) 26) 27) 28) 29) 30) 31) 32) 33) 34) 35) 36) 37) 38) 39) 40) 41)  het licht dag en de duisternis nacht heeft genoemd, zoodat avond en morgen of de eerste dag was geschapen. Als wij met het 14e vers beginnen, dan vinden wij eene andere pas-sage, welke ons zegt, dat God op den 44en dag zon en maan schiep en — beide dusdanig aan het uitspansel plaatste, om den dag van den nacht en het licht van de duisternis te scheiden. Alzoo is het licht tweemaal van de duisternis gescheiden geworden, de eerste maal vdér en de tweede maal nadat de zon was geschapen. Er zijn dus 3 dagen en 3 nachten, 3 morgens en 3 avonden geweest, voor dat de zon is geschapen. Indien men het 1ste hoofdstuk en de 3 eerste verzen van het tweede hoofdstuk van Genesis doorleest, en vervoleens met vers 4 van het II¢ hoofdstuk begint en tot het einde doorleest, dan zal men tweede verschillende verhalen der schepping aantreffen, welke elkander hier en daar tegenspreken. In het eerste wordt verteld dat God eerst de mindere dieren en toen % den mensch schiep. In het tweede wordt dit omgekeerd verhaald. Voorts wordt in het eerste gezegd dat God den mensch, man en vrouw gelijk-tijdig schiep. In het tweede, dat Hij eerst den man, toen de mindere dieren, en eindelijk de vrouw schiep. In het eerste leest men dat God den mensch alle kruiden in elk deel der wereld tot voedsel gaf; in het tweede maakte hij een man plaatste, hem de vruchten van een gedeelte der boomen tot voedsel gevende. Het tweede gefeft vooreerst een anderen naam aan God en vermeldt vervolgens een menigte bijzonderheden, waarvan in het eerste verhaal geen’ sprake is. In beide zijn Velle engelössen vedelselig verleißen, wäre vielen men medelijdend zou gliengen en als kinderachtige fabelen zou beschouwen, zu die in Chinesche of Perzische boeken werden gevonden. Als een ander staatje van valsehe leerstelling, willen wij een plaats anhalten in het XIII hoofdstuk van den Brief aan de Romeinen, vers 1 tot 5, welke luidt als volgt: 1. Alle ziele zij der Magten, over (haar) gesteld, onderworpen; weder is geene Magt dan van God, en de magten die er zijn, zijn van God verordend. 2. Alzoo dat die zich tegen de magt stelt, de verordening van God wederstaat; en die haar wederstaan, zullen over zich zelven een ordee. halen. Quand de Overheden zijn niet (tot) eene vreeze den goeden werken, maar den kwaden. Wilt gij nu de magt niet vreezen, doe het goede en gij zult lof van haar hebben. Wilt gij kwaad doet, zoo vrees; want zij draagt het zwaard niet te vergeefs, want zij is Gods dienares, eene wreekster tot straf dengenen, die kwaad doen. Daarom is het noodig onderworpen te zijn, niet alleen om der strafie, maar ook om des gewetens wil. Wij ontmoeten hier zoowel cene valsche leer als eene slechte zede-kunde. De tekst zegt, dat de Overheden niet eene vreeze voor goede, maar voor kwade werken zijn. Dit is eene valsche leer. De overheden zijn wel eene vreeze voor goede werken. Zij zijn dit altijd geweest, in de dagen van Paylus, van Jezus, van Daniél, ja in onze dagen even-zeer. ij zijn het in elk land. Zij bedreigen u met boete en gevangenschap als gij den slaaf. Zijne vrijheid wilt schenken. Zij trachten gelfs de menschen van verraad te overtuigen, waar zij den voortvlugti-gen slaaf bijstand verleenen. In dezen oogenblik zitten er gevangen wegens goede werken, en worden bewaakt ter afschrikking voor diegene, die zich met den lust bezield gevoelen, dezelfde goede werken te verrigten. De overheden zijn in dit land geenszins in alle omstandigheden eene vreeze tot kwade werken; zij gedoogen ze, ja zelfs de allerlaagste, als onkuischheid, verkrachting, overspel, roof, veelwijverij, moord enz. Vele overhüten bedrijven deze ondeugden zelven. Het slavenhouden alleen bevat alle opgenoemde misdaden en vele der overheden houden slaven; ja wettigen dit. Zij gebruiken hunne magt als overheden om dat staande te houden en voort te planten. Waar zij er de magt toe bezitten, geselen, brandmerken, beboeten, martelen en dooden zij degen, die hunne stem tegen de slaven. Zij trachten de geheele natie zich aan de misdaad van het houden van slaven te doen schuldig maken. De overheden van Groot-Brittannié zijn eene vreeze voor goede werken, zij beboeten en kerkeren, verbannen en hangen de menschen op voor hunne goede werken. Nog onlangs vaardigden zij wetten uit tegen allen, die pogingen wilden aanwenden de hongerigen en stervenden te voeden, door van elders levensmiddelen in te voeren. Zij hebben nog wetten tegen de vrijheid van spreken en van den drukpers: tegen het onderwijs en de zedelijke verbetering van de heffe des volks. Dwa-ling wordt door haar ondersteund en tegen waarheid voeren zij krije . Meine edelte zij aan en straffen opregteid. Spionnen en verra-ders worden beloond; vaderlands- en menschenliefde worden verbannen, zoo is dit met overheden van alle landen. De uitmuntendste onderda-nen van Frankrijk zijn thans in den kerker off in ballingschap, zowel als die van Sicilié, Italié en Duitschland. De beste en grootste gessten van Hongarije en Polen deelen in een gelijk lot. Duizende van de beste en dapperste van ons geslacht zijn onthofd, opgehangen gewor-den of in den slag gedood. Vraagt het uwen zendelingen of de overheden niet menigmaal eene vreeze voor goede werken zijn. Vraagt het uwen volksvrienden, uwen wijsgeeren. Bestaat er eene waarheid of eene deugd, welke de overheden niet hebben vervolgd? Welke hervorming hebben zij niet getracht tegen te werken? Hoe hebben zij zich omtrent Jezus gedragen? Hoe omtrent zijne eerste opvolgers? Hoe omtrent de hervormers en menschenyrienden van dezen tijd? ade werken zijn, zijn dit slechts gedeeltelijk. Die van Hamburg geven vrijheid tot pro- stitutie. Die van Utah maken wetten, welke de veelwijverij, die van Groot-Brittannié, welke verdrukking, ontrooving, dronkenschap en moord bevorderen, Voorts zegt de tekst: »doe het goede en gij zult lof van haar heb- ben.” Ook dit is onwaar. Al doet gij uw geheele leven goed, dan zult gij er nog geen lof van uwe overheden voor inoogsten. Al doet gij uw geheele leven kwaad, gij zult geene berisping van haar ontvangen. Slechts zelden ontvangen zij, die het goede doen, lof van de overheden. Welken lof ontving b. v. William Penn van de zijne, hij toch, die een der beste en edelste mannen was die ooit leefden. Wat ontving Howard? Wat Jezus? Zij noemden dezen een godslasteraar, een Sabbath-schender en een duivel. Hoe ging het zijnen volgelingen. Men gaf hun den naam van verpesten, vijanden Gods en menschenhaters, schuim en afval. Welken lof oogste Galileus in van zijne overheden? En de overheden van Amerika, hoe hebben zij gehandeld met mannen als Gerrat Smith, Jozua R. Giddings, William Lloyd, Garrison en Theodore Parker? Wat dank geven zij den makers en opzigters van den onderaard-schen spoorweg? De tekst beveelt ons voorts: der overheden onderdanig te zijn, en voegt er bij, dat al wie haar weerstaan, een oordeel over zich zelven zullen halen. Uitzonderingen worden niet gemaakt, en dat is zoowel eene onzedelijk als valsche leer. Wij moeten onzer overheden niet in alles onderdanig zijn, in vele opzigten voegt het ous haar niet te gehoorzamen en haar te weerstaan. Verzet tegen dwingeland En is gehoorzamheid aan God. De overheden bevelen wel eens het kwade en verbieden ’t goede. In die gevallen moeten wij God meer gehoorzamen dan menschen. Wie während het te zeigen dat Daniel verkeerd handelte, door te weißen aan ’s konings gebod te volden? Wie durft dit beweren van Sädrach, Mezach en Abednego, toen zij weigerden het door den koning opgerigt gouden beld te vereeren. Wie van Kossuth, toen hij zich tegen het Oostenrijksche gouvernement verzette? Wie van Mazzini, in zijn worsteling tegeu het priesterschap en pausdom van Rome? Wie van Franklin, Adams’, Hancock, Patrick Henry, Jefferson en Washington, toen zijn der dwingelandij van Engeland het hoofd boden? Zijn dus de gelezen woorden van het Nieuwe Testament waar, dan zijn de vaderlandslievende mannen van Hongarijé en Polen, van Italié en Sicilié, van Frankrijk en Oostenrijk, van Engeland en Ierland, alle tegen God opgestaan en op den weg ter verdoenis; dan zijn dit al uwe voorouders, die tot de omwentelingen hebben medegewerkt en medegestreiden. Dan zijn dit Cromwell en Hampden, Milton en Sydney evenzeer. Zij, die men steeds als de beste en edelste van ons geslacht heeft beschouwd, zijn alle henen gevaren ter helle, al Waar zij weenen en tüdenknaren met de laagste en snoodste overheden van alle tijden en plaatsen. Men treft een menigte plaatsen in den bijbel aan, welke even als de opgemelde, eene valsche en onzedelijke leer verkondigen. Ja de bijbel verkondigt op vele plaatsen eene valsche leer en slechte zede-kunde, ten opzigte van het huwelijk, de pligten van man en vrouw, de slaver van het huwelijk, de pligten van heeren en dienaren, in kerkelijke zaken en de pligten harer leden; de pligten van ouders en de opvoeding van kinde-ren en vele andere. Hij leert bovendien eene menigte valsche begrippen omtrent God en de Voorzienigheid, omtrent rijken en armen, veugde en verdriet, gebrek en overvloed. Hij geeft hieromtrent overal verkeerde leefregels. Zijn niet alleen zeer slecht om-trent vele zaken, maar bovendien zeer gebrekkig omtrent andere. Er zijn duizende zaken van gewigt, waaromtrent hij in 't geheel geene ofonduidelijke lessen geeft. Zelfs de zoo zeer geroemde Bergrede zal in velerlei opzigten bevon-den worden als dubbelzinnig en onbepaald, ja z elfs onwaar en gevaar-lijk. Kortom, de bijbel draagt tallooze kenmerken — de duidelijkste en zekerste bewijzen — dat hij 't werk van feilbare, onvolmaakte men-schen, en niet het woord Gods is. Ik heb gezegd. (Uit het Engelsch vertaald door den decmmAls (Givilessvas) HET LEERSTELSEL DER DRIEHENHEID. Deut. VI: 4. Hoor Israél, de Heer onze God is een eenig God. 