Catalogue of documents from 16th September 1795 to 21st February 1803, in the collection of colonial archives at Cape Town
Theal, George McCall, 1837-1919
At the back of the new prison there is a recess in the railway cutting, that was lately covered with castor oil plants. This was cut into to afford material for forming the railway embankment close to it. Before it was cut into, it was covered by a dense bush, such as now clothes the adjoining undisturbed ground. The ground consisted of from four to five feet of stiff clay soil, followed by about a foot of travelled gravel, that is rolled gravel having a close resemblance to shot in sizes from buckshot downwards. The gravel rested on decomposed rock. A little above the gravel line a large number of stone implements were found, chiefly rubbers for dressing skins or some similar purpose, as from the way in which they are worn down it is evident that they must have been used in rubbing some pliant substance. A very few spear heads were found, with some fragments of coarse pottery, and a few limpet shells. The large proportion of rubbing stones compared with other stone implements leads to the conjecture that these primitive people had some sort of skin clothing, and that the spot was once an outfitter’s establishment. The site has been a lobe or recess, common in all streams, in the river Quigney when its bed was at that height, — it is now upwards of forty feet below that level. The gravel is as old as that period, but the clay is not, it is the accumulated wash-down from higher levels, and as the surface drainage lines are situated both above and below the spot, this accumulation must represent a very lengthy 4 The Antiquity of Man in Smith Africa- period. Toe spot was probably not a residence, but a workshop commanding an aspect that gave the warmth of the morning sun with the coolness of the afternoon shade. How long ago was this? I cannot tell in years, but as compared with the earlier stages of the shell mound, these implements must be vastly older. The castor oil plant sprung up and covered the site immediately after the excavation was made, as it invariably does whenever a great depth of soil is turned up to the surface. An idea is preva- lent that the castor oil plant could be profitably utilised here, and round some of the country railway stations I observe that a begin- ning has been made with its cultivation, with the view of supplying the Railway Department with the oil as a lubricant. I do not share these opinions, and I believe that the Palma Christi is a plant of a past botanical age in this part of South Africa. My own experience of it is that it only occurs where river inundations have cut deeply into banks, thereby exposing deeply seated soil, or where deej} arti- ficial cutting's are made, and round the holes of the antbear and porcupine. After the deep seated soil is exposed to the surface the castor oil plant springs up with amazing rapidity, and crowds out every other plant. But something ails it, after a few years it dies out and disappears, and this also happens when it is purposely planted and carefully tended. I will now go further back in time. Mr. Gately’s residence stands on the rounded top of an isolated knoll or small hill, which is connected with the site of East London by a narrow neck. This neck is the dividing ridge of two watercourses that nearly surround the hill before they unite and find their way to the main stream of the First Creek. These two watercourses have been the cause of the isolation of the hill. On its top there is a layer of black mud from two to three feet thick, below that there is from one to two feet of decomposed rock before solid rock is reached. Out of this black mud at his residence Mr. Gatelyhas dug up many implements and bones. Among them are pierced round stones such as are found in every country from France to Japan and which are the puzzle of archaeologists, stone flakes, spear heads, coarse pottery, teeth and other bones of the hippopotamus. Of the age of these implements not the vaguest conjecture can be formed till the age of the mud in which they were buried is ascertained. How came that mud there, on a hill top? There can be only one reply. The site must have been a vlei, just like the vleis in Waterloo and Market squares are now; and the water- The Antiquity of Man in South Africa. 5 courses have cut their way back and drained the vlei, cut it in two, and lowered the level of the ground that now forms the neck con- necting the hill with the mainland. Vleis owe their existence to defective surface drainage. As the water cannot escape, it soaks into and decomposes the rock beneath, and as drainage lines follow the lines of least resistance, they eat their way back through the decomposed rock until the vlei is drained. There was a time when the place where Mr. Gately’s house stands was not a hill, and the implements found there are as old as that time. Fringing in detached patches the whole South-Eastern coast of Africa there exists a peculiar wind-stratified calcareous sandstone. Ccve Rock and Bat’s Cave, close to East London, are composed of it. The Bluff at Natal and the Sisters and Fountain Rocks near the Fish and Ivowie rivers are conspicuous points of this formation. At Cove Rock and Bat’s Cave it abounds with fossils, especially at the latter place. They consist of land and sea shells, bones of mammals — chiefly ruminants, — teeth of the hippopotamus, and small fish bones, all I believe of existing species. The peculiarities of the stratification, which can be studied side by side in the adjoin- ing sand hills, leave no doubt whatever that this is an iEolian forma- tion. Out of this JEolian formation I have taken three well formed stone spear heads at the level of low water, in a position where they must at one time have been covered by one hundred and eighty feet of this rock. One of these implements is now in my possession, one was sent to the Albany Museum,* and the other was given to a friend who was making a collection and by him was subsequently sent to Sir J. Lubbock. At about one third of the way from the Sand Hill to Bat’s Cave there is an isolated mass of this rock, which becomes an island at high water. On the landward face of this mass there is a heap of shells imbedded in the rock about twelve feet above high water mark, that has a strong look of being an artificial deposit. After carefully studying the matter, I can think of no natural process by which an isolated lot of shells could be so heaped up. It is about twelve feet long and three feet deep, and besides shells it contains fish bones and splintered bones of some mammal, but there are no * A cast of this stone, kindly supplied by Dr. S. Schonland, Director of the Albany Museum, is now in the Native Affairs Office, Capetown, in the care of the editor of these pamphlets. 6 The Antiquity of Man in South Africa. traces of ashes or charred wood. These shells, however, contain an element of doubt.* Of the stone implements there can be no doubt that since the human hunters lost them — they were not found together, — they have been covered by one hundred and eighty feet of drifted sand which has become consolidated into hard rock. This process need not imply a lengthy geological period. But there is another con- sideration to be taken into account. These JEolian beds do not terminate at the present sea level, but extend on the bed of the Indian ocean for an indefinite distance,' certainly to the extent of one mile from the present shore. Between the Sand Hill and Bat’s Cave the low water platform has been cut back in many places for more than two hundred yards by the action of the waves at their present level. Standing on the larger of the two masses that form Cove Rock, and looking to the south on a clear calm day, a similar platform of rock can be seen, only at a much lower level, extending as far as the eye can reach. The submerged reef off Nahoon Point is of this rock, and the sea has been seen to break on it upwards of a mile from the shore. The Sisters and Fountain Rocks are really small islets situated three quarters of a mile from the present low water line. Now what does this imply? Since these spear heads were dropped or lost we have to account for a depression of the land or an advance of the water line for say one mile from the present shore line, to admit of the formation being extended to known distances. Careful soundings off East London give the average inclination of the bed of the Indian ocean there as one foot in every hundred, this would be equal to a depression of the land of over fifty-two feet. Then time must be allowed for the drifted sand to consolidate into hard rock, followed by a gradual rise of the sea which has cut back this rock for a distance of one mile, up to its present level, which it has maintained for a period sufficiently long to cut a platform in this rock over two hundred yards in width. These successive changes in the physical geography of this neighbourhood, geologi- cally modern as they are, must represent an enormous lapse of time. * This paper was written in 1887. At a later date its author wrote concerning this mass of shells : “ More extended examination and consideration leave no doubt whatever on my mind that an isolated heap of shells in that position could only occur through human agency. Natural forces would have sorted them out, accord- ing to their bulk and gravity, and not into the promiscuous and isolated heap they now form.” (Taper by the Reverend T. W. Green). The term by which these paintings are known among Kafirs is* “O datiwe ba Batwa/* “ Creations of the Batwa (Bushmen).” It is notable that the prefix 0 is personal, taking the personal form of the genitive particle ba (of) ; as if the native mind was affected by wonder or respect. On the 13th of August 1885 I started from All Saints* Mission northwards, passing the Qutuben outstation about three miles, if I remember now rightly, up the valley of the Qutuba river to search for Bushman paintings, of which I had often heard ; but I had little idea of the number and variety I was about to discover ; whenever I have spoken of those in that place since I have called it the “ Grosvenor Gallery of the Batwa.** My search along the right bank of the Qutuba was fruitless for some time, till I came to an exposed rock near some trees, and sheltered by them. It was a battle scene in black only. The combatants were scattered, in two divisions, naked, many on their knees ; women were driving cattle into a forest on the right ; the men on the opposite side (left) were beginning to flee. Some couple of hundred yards or so upstream, still on the right bank, I came upon the f‘ Gallery.** It is difficult so long after to state every detail accurately, as I had no measuring rule with me. About forty feet of yellow sandstone in a shallow open cave facing the river, surrounded by trees, was covered with paintings in three or four colours, with a central mass of fig-ures of animals (chiefly antelopes), birds (chiefly cranes), and men ; flanked right and left with scattered paintings. I remember that on the left of the central mass were three cranes, one behind the other, the only attempt at perspective I have ever seen ; two or three feet to the right was a single buffalo, with five or six men in various attitudes of activity, and among them and near the buffalo were several detached strokes of black lines at various angles to each other scattered about. After some puzzling, it seemed to me to be a buffalo caught in a snare or tied by riems ; I do not remember that any one of the men had a black line in his hand. Further on to the right, still passing by figures, was a figure of an old grey headed man, light- Bushman Paintings. coloured, sitting with crossed legs, and an arm uplifted bent from the elbow ; the other arm was gone by the weathering of the rock above him was a white patch, and from it came slanting parallel black short strokes, above the human figure. For some time I could not make a probable guess at the meaning ; but it came like a light to the mind when I remembered that the Batwa are the great rain- makers,' and this figure was either The Great Rainmaker, with a cloud and descending drops of rain above him, or a memorial of some celebrated rain-doctor. It took some time to observe and speculate on all there was before me, and I searched no further, and never visited the place since. Up in Maxongo's IToek (Slang River district) towards the head of the valley, midway up the mountain side, on the right side of the stream, the cave is nothing like the exaggerated description of it locally. The entrance is about four feet wide, to six perhaps, and you have to walk in a bent position on a level surface for about twenty (20) feet, when the hole sharply bends at less than a right angle to the right, backwards and upwards, slanting into the mass of the mountain, with fallen masses of rock, as difficult to climb as the rocks outside ; but I did not ascend far, as it seemed to me to be only a covered channel for rain water which entered some distance above (probably). But I was not told of the single figure of an eland which I saw outside on the exposed rock above the entvance slightly to the left. It was in the natural colour of the cow eland, and drawn as if just startled by some strange scent or sound from within the cave. It was beautifully done, and the action of fear worthy of one of the great masters' pencil. Beyond Bedford, in the Baviaan’s river part, on old Dodds Pringle's farm, or a farm close by, I saw a painting, in several coloured pigments, of British infantry, with the shako, coat and trowsers, cross-belts, and the musket, on rock in a small cavern. Up here I have only seen one or two small paintings; but I have heard of some of well-known fame. I will try to visit them. Van de Sandt de Villiers Co., Limited, Printers, Cape Toien. Jourxaal van de “Voijage gedaan in den jaare 1688 den 19 October met het galjoot de Noord, bestaande in 19 persoonen en gedestineerd om te gaan naar de bhaij de la Goa, leggende op de z : breed te van 26 graden.” (Koersen en afstandeu op water alleer. uitgelaten.) Dingsdagh den 19 October 1688 naar de middagh omtrent ten 6 uijren zijn wij met het galjoot de Noord onder zeil gegaan na de bhaaij Rio de la Goa de wil hebbende stelden onse cours onder ’t casteel de Goede Hoop van daan n : n : w : lagen in calmte en dreven soo langh tot dat wij de Leeuwensfaart en den kop van den Leeuw regt over malkanderen hadden, lieten (vermits de stilte) aldaar ons anker vallen, en niet verder konnende komen, bleven wij daar tot Js anderen daaghs ’s morgens leggen. Maandagb den 15 November 1688, *s morgens met mooij weer, settender onse zeilen wederom bij, de wind schoot naar bet n : n : w : met een labber coeltje konden niet hooger zeilen als w : ten n : doender omtrent 4 glaasen in de voor middagh uijt waren sagen wij land, peilden bet van ons af w : ten n : omtrent naar gissing 15 k 16 mijl, het welke hem vertoonde met kleine ronde bergjes oft eijlandjes waaren ; de gegisten cours en verheid was n : w : 26£ mijl, gisten ons op de breedte te zijn van 25 : 44, maar Js middags hoogte genomen hebbende, bevonden ons op de z : br : van 26 : 0 soo dat wij 16 min : zuijdelijker waaren als wij gegist hadden, stelden ons op de lengte te zijn van 56 : 10, setten onze cours w: ten n : naar ’t land, dog souden naar mijn opinie beeter geweest zijn, als dat wij onze cours n : w : aangesteld hadden, vermits ik bemerkte dat ons de stroom naar de z : toe perste, naar den mid- dagh omtrent ten 4 uuren, naar 8 mijlen geseilt te hebben en onge- veer een mijl van de wal zijnde vertoonde hem ’t land heel toe met lege sandduijnen, hier sagen wij een gat ’t geen wij meenden in te loopen, hielden dierhalvep met malkanderen raad, maar de wal naderende sagen als dat ’t zelve seer nauw en eng begon toe te loopen, vonden dierhalven met malkanderen goed, om langs de wal te loopen, tot te buijtenste hoek van de Caab St: Maria, van dit gad tot de Caab St : Maria strekt sig de wal o : ten n : en w : ten z : omtrent 1^ mijl, tot op de hoek St: Maria. Op dese hoek strekt een rift uijt regt n • | mijl vanJt land, dit rift is meest van steen, de klippen kan men genoeg boven water sien, liepen hier op een B 2 Reis naar Delag oa Baai. Dingsdagb den 1G do: k morgens met mooij weer en een z: 0: wind, die morgen kwam den stuurman van k Engelscb scbip aan ons boord, vragende met beleevdbeid wat scbip en van waar wij kwamen, ’t geen bem gesegt wierd, vragende wij bem k selve van kgelijken, k geen bij ons soo ten naasten bij seijde, dog konden Reis naar Delagoa, Baai. 3 wel bespeuren dat ’t eeu lorrendraaijer was, alsoo bij daar te ruijlen lag, en aan de wal een tente ofte buijsje opgeregt hadde, alvvaar bij een man gesteld hadde, die koopere ringen voor hem goot wel ter swaarte van 8 pond, bier is bet wit lijnwaat, koopere belletjes, koopere korallen en van die koopere penningen in grooter waarde ; gingen dien morgen aan de wal, om te sien of wij daar eenig goed konden ruijlen, maar konden die tijd niets bekoomen, als wat fruijt ; bier aan de wal sijnde, soo wilde onse boekbouder met eenige imvoonders aan ons boord gaan, 't geen sij wel doen wilden, dog be- geerden mij soo lange in reserve te houdeu tot dat sij weeder souden komen, naar de middagh kwarn onse boot weder aan lant en onse boekbouder met den quartiermeester Willem Christiaanse, gingen naar den koning Jan Jaques toe om van hem verversing te versoek- en, maar konden niets anders bekomen dan een bokje, en moesten bem daar en boven een vereering geven van een halv stuk Chinees lijnwaat en twee ps : eleetjes, kwamen dien avond met den bok weder aan boord. Woensdagh den 17 do : ’s morgens met mooij weer en een z : o : wind, dien morgen stuurden mijn onse schipper met toestemming en g'oedvinden van onse officiers met de Engelscbe boot die aan de vaste wal uijt ruijlen gingb, om met een de  gen omtrent 31 mijl overland, om te sien wat daar voor volk woon- den, vonden 't volk seer minsaam, gingen met baar weder na de strand, alwaar wij verscbeide van d; inwoonders vonden, die tusscben de banken viscb met bun assagai jell liepen vangen, deese waren seer beleevd eu minsaam, wilden ons bij haren capitain brengen, bet- vvelck wij consenteerden, gingen. derhalve met baarl : na baren capitain toe, die sij noemden Monte Calaca. Hierbij komende ver- scbrikte ik van wegens sijn persoon, orridat bij omtrent 3 voeten langer was dan ik, en een soo vervaarlijk gesigt hadde dat men der wel voor geloopen souden hebben. Deese koninglijke persoon was met de koorts beseten, dierbalven badden sij bem bet geheele lijv over al doorsneden en gekurven als een viscb, t geen sij meenden dat bem tot zijn gesondbeid sonde strekken,en moesten ik nevens de schipper bem de pols voeleu, sig inbeeldende dat bem ’t selve veel soude baaten, gelijk hij ons des anderen daags liet weeten, sendende ons daarom in teken van dankbaarbeid een groote pot met bier, '’t geen sij daar van baar koorn maaken, mitsgaders seeker fruijt die de sinaasappelen seer gelijken, maar sijn soo niet, want sij van. b a 4 Reis naar Delagoa Raai. binnen met groote pitten en van buijten met een barcle scbovsse beset, en groeijen aan groote boomen, met lange smalle bladeren en dunne takken ; dese vrugt is groot over si j n diameter ongeveer 3^ duijm en is van smaak gelijk een verrotte wijnappel ; aan dese wal groeijen verscheide goede vrugten, die rood van coleur zijn, de vaderlandse pruijmen gelijk, dese groeijen aan groote doornen boomen. Hier is ook mede verscheide goed timmerhout, als geel hout en rood isser bout, en geel peerenhout bet Caabse niet ongelijk, mitsgaders een soort van baijenhout, waarvan de inwoonders baar scbuijtjens maaken, die si j dan met bast van boomen aan malkan- deren naijen en met roode kleij digt maaken. Hier wassen ook mede waterlemoenen, pompoenen, ananassen, en pattattos, die seer goed sijn, hier valt verscheide soort van goet dat sij inbantje noemen, is een parthije svvartagtigh en partije castanje bruin van coleur, bier vald ook amber de noord, hier is ook veel visch van veelderhande soort, alsmede groote zeekoeijen, die sig tusschen de banken in de killen onthouden, en komen niet op de wal dan om te drinken, alsoo haar kost op de banken groeijd, zijnde een seker soort van zeegras dat daar seer veel op de banken groeijd. Vrijdag den 19 do ^smorgens met redelijk weer en een z: o: wind bleven wij aan de vaste wal leggen, vermits den grooten Capn : ons beloovd hadden twee beesten te senden, een voor ons en een voor den Engelsman, maar hij vergat het, latende ons weeten, als dat bet te veer was om te brengen vermits de verre weg ; dien agtermiddagh kwam onse scbipper met onse scbuijt bij ons aan de vaste wal en hadden den Capn : van den hoek L gesprooken •, dese plaats leijd een mijl van’t gat af, te weeten bet gat dat tusschen bet eijland en het vaste wal doorloopt, op dese plaats peijlden ik ons galjoot van ons af w : n : w : 6 gr : noordel : 3i' mijl, bier woonden een kleene koningh. Na de middagh kwam den koningh bij ons, wiens naam was Poto Calaco, bier ruijlden den Engelsman wat gomme, die sij inbantie noemen, ook ruijlden bij wat boenders, goede pattattos en waater lemoenen ; aan dese plaats en was geen water, dan allecn een weijnigh dat men uijt de grond moest graven en dan was ’t heel grondig en leelijk van smaak. Saturdagh den 20 do : Jsmorgens met moeij weer en een z : o : wind bleven daar nog leggen, bier en kwam anders niet te ruijlen als wat fruijt, resolveerden dierbalven om naar den middagh te ver- trekken en om de bbaij van Monto Calaco te besigtigen en aldaar de gronden te visiteeren, gelijk wij naar de middagh omtrent ten 2 uijren daar van daan zeijl gingen, stelden onse cours van daar n: eno:****** Reis naar Dclagoa Baai. Sondagh 21 do; 's morgens met mooij weer en een weijnigh betrokken lught, lagen nog van den lioek Bo: n : o : op 7 vaam water f mijl van ’t land, sagen doen overal ronts om ket land, dien dagh hadden onse quartiermeester Willem een parthije goed gernijld, dat de imvoonders inbantje noemen, omtrent 8 a 9 pond. Tegens den avond ging onse sergeant wederom aan de wal bij ’t volk dat op ’t eijland geposteerd was in een tent, en stuurde met sons ondergang met de schnijt 5 flaminguen aan boord die onsen bergwerker geschooten hadden, dese nagt was ’t seer leelijk weer met donder, blixem en een n : wind. Maandagh den 22n : do : '’smorgens met regenaghtigh weer, dog niet van te beduijen, de wind als vooren, na de middagh passeerden ons een Portugies vaartuijg met een parthije swarten en 3 Portu- giesen, welke naar de vaste wal uijt ruijlen gingen • na de middagh ging onse schipperaan ’t eijland bij ons volk om te sien of daar nog wat te ruijlen viel, ’t geen nog al redelijk was, komende tegens den avond weder aan boord, dese avond weerligten en donderen Jt alhier soo geweldigh, dat het scheen of hemel en aarde vergaan souden. Dingsdagh den 23n : do : ■’s morgens met een z : o : wind en reedelijk weer, bleven daar nog ten anker leggen, ons volk met den sergeant waren nog aan de wal te ruijlen, dese nagt wast redelijk weer. Woensdagh den 24n ; do : ’s morgens met mooij weer en een z; o: wind bleven daar nog al leggen, en onsen sergeant met het volk waren nog al aan de wal om te ruijlen; dien morgen ging ik en den schipper mede aan de wal, peijlden de droogtens die dvvars van ons galjoot en tusschen de wal lagen, bevonden deselve drie iiPt getal te zijn, op het land gekomen zijnde, soo peijlden wij ons gal- joot van ons af w : z : w : en de z ; hoek van ^t land, te weten de buijtenste hoek van de oost wal z : ten w : 4 gr : w : omtrent 4 mijl en het Engelsch schip n: 7 gr: w :, de bhaij van Jan Jaques strekt sig meest n : ten w : en z : ten o : en loopt omtrent een mijl het land in, met versckeide inhammen, de w : zijde van’t land streckt meest n : o : en z : w : Donderdagh de 25n : do : ’s morgens met mooij weer en een z : wind, dien morgen ging ik weder met 2 man langs de wal, te weten de w : zijde vaidt eijland om de stranden te visiteeren, gin- gen langs de strand tot aan de derde hoek, bier peijlden wij het galjoot van ons af z : w : ten z : If en ’t Engelsch schip 1| mijl van ons af n : n : vv : 4 gr : w : en den hoek vaiPt eijland daar den Engelsman voor lag, te weten het Olipkants eijland, n : omtrent 1 6 Reis naar Dclagoa Baai. mijl, en cle o : hoek van ’t land, dat is het Elephants eijland n : n ; o : | mijl, en de buijtenste o : hoek van de sandplaat n : o : 5 gr : o : 2f mijl van bier een thiende mijl n : n : o : aan, gingen boven op de wal op een van de hoeken, die seer stijl was, van daar peijlden wij de west hoek van de bhaij van ons n : w : ten n : naar gissingh 7 mijl, het Engels schip n: w : ten n: 5 gr : w: 1| mijl, van hier gingen wij wederom door ’t land, om naar ons boord toe te gaan, en vonden in onsen wegh veel negerijen, met verscheijde huijsjens, die ons seer minnelijk onthaalden met fruijt en van haar bier, in dese passagie soo sagen wij bij een inwoonder een steen waarvan so hi j seijde het eijser haalden, dese steen was seer blauw en donkeragtigh van coleur, dog viel op dit eijland niet, maar aan de vaste wal soo hij seijde, gingen van daar naar onse tent, alwaar wij na de middag’h ten 5 uuren kwamen, gingen tegens den avond aan ons boord, dese nagt heeft het wat geregend en geweldigh gedonderd. Yrijdagh den 26n : do : morgens met redelijk weer en een z : wind, met een betrokken lugt, dien morgen ging onse Schipper weder aan het wal om de Capitain van 't eijland te spreeken, alsoo den Capitain Jan Jakes had laaten weeten, als dat hij des anderen daags bij ons wilde komen, maar hij en verscheen niet, wegens eenig belet, soodat onse schipper des avonds weder aan boord kwam. Satnrdagh den 27n : do : ’s morgens met redelijk weer en een n : o : wind, dien morgen ging ik en den sergeant met 4 man om de z : hoek van de bhaaij te visiteeren, om te sien of daar geen rivieren met vers water waaren, en met een de gronden te peilen, stelden onse cours van ’t galjoot regt z : * * * * kwamen wij reg’t voor een gat of bhaijtje, ’t gene aan de oostzijde met rood sand langs been bedekt was, en wij een half mijl van de wal zijnde, bevonden daar 5, 4 5 vadem water, peijlden doen den hoek van ’ 1 eijland daar ons galjoot voor lag van ons af G mijl n : n : o : wel soo  de z : zijde leid een sonte rivier die wel 2 mijl het land inloopt, liepen die wel 2 mijl op, vonden daar anders niet dan sout water. In deese rivier waaren verscheijde zeekoeijen, de rivier was overal met boomgevvas langs been, ’t geen meest lalarie boomen waren ; dese rivier ten eijnde zijnde, Hep ik met den sergeant, mitsgaders nog twee man het land omtrent een mijl in, maar vonden geen mensehen, dog wel spoor, dit was een schoone landsdomve, overal met boschadie, boomgewas en kleine vlakke heuvelen besetli, dog hot land was een weinig zaudagtigh, wij Reis naar Delayna fiacii. 7 dan niet wes als het land siende, gingen weder naar onse schuijt in de soute rivier tot in de bhaij, maakten ons leger bij de Sand- punt, bleven dien nagt daar leggen, meende eon zeekoeij te sekieten, maar die beesten wat scbuw zijnde en konde kaar niet op schoot bekomen. Sondagh den 28n : do : ’s morgens met wat regen en een z : wind liej^en weder uijt dese bhaaij, stelden onse cours z : w : naar de z : zijde van de bhaaij, dese bhaaij was omtrent § mijl wijd, en in de midden gekoomen zijnde, stelden wij onse cours w : z : w : If mijl regt tegens een sand koek met rood sand, bier kwamen wij een quart mijl besuijden, van daar ^ mijl n : n : o : | mijl tot aan de voors : roode hoek, van dese sand hoek peijlden wij de z : w : koek van die bhaaij van ons af o : ten n : 6 gr : n : 1 -f- mijl, en van hier peijlden wij dwers over de z: bhaaij z: o: 2 en een halv mijl, alwaar hem verthoonde een bergje met een beuveltje gelijk een stompe toorn, dese z : bhaaij is heel rond en overal met lalarie boomen beseth, die wel | mijl in ^t water staan. Dit land is overal heel vlak, voor dese roode hoek leijd een bank die omtrent 2 mijl lang is, en wel een mijl breed, in dese bhaaij is met gemeen thije deur den bank 11, 12 a 13 voeten water en altemaal kleijgrond, aan dese roode hoek bleven wij dien nagt leggen, en daar kwamen 3 a 4 inwoonders bij ons, daar wij wat kooningh van ruijlden, gingen dien nagt in onse schuit slaapen. Maandagh den 29n : do : 'smorgens met mooij weer en een z : o : wind met stilte gingen weder van dese plaats af, en stelde onse cours n : w : J mijl langs de wal op 7 a 8 voeten waater tot op een hoek van dese bhaaij, peijlden wij een ander hoek aan dieselvige wal, van ons af n : ten w : ongevaar 2 mijl, hier j mijl in dese bogt zijnde, kreegen wij een soo grooten stortregen en een soo harde wind, dat wij genoodsaakt waren het voor onse dregh ten anker te gooijen, liepen gevaar om te stranden, en souden in de boomen te land gekoomen hebben en missekien veel van ’t volk verdronken. Hier omtrent 1^ nur g’elegen hebbende begon '’t wat op te klaaren, gingen weder onder zeil, stelden onse cours dwers over, vermits wij de wal, daar wij van meening waaren langs te loopen, niet konden bestevenen, kwamen omtrent tegens den mid- dagh aan de overw:il, zijnde do o : zijde van de bhaaij, hier gekomen zijnde peijlden wij den rooden hoek van ons af z : w : ten westen 5 gr : w : 2| mijl, en den hoek die wij te vooren n : ten w : 2\ mijl van ons af gepeijld hadden, peijlden wij hier w : ten n : 5 gr: w: 3 mijl, de west wal is overal met lalarie boomen beset en geen s Reis naar Drlagoci Ban i. gelegentheid om met boots off schuijten aan te koomen, waar dese peilinge geschiede daar was een killetje dat het land omtrent eeti balv mijl inliep, hier was sout water in, bier kwam een inwoonder bij ons, die seer oud was, want hij badde een grijsen baard. Yan dese ruijlden wij wat vis om te eten, dese berigten ons als dat daaromtrent geen volk woonden, inaar wat verdev ora de hoek, die n : ten oosten van ons was, bier woonde volk en daar waaren bokken en coebeesten genoeg, soo hij ons seijde, bleven bier leggen tot Js anderen daags, dese nagt beeft bet wat gedonderd, sonder regen. Dingsdagh den 30n do : Js morgens met mooij weer en een n : wind, met sons opgaan vertrokken wij van dese plaats met half wassend water, stelden onse cours langs de wal die sig meest n : o : strekte, 3§ mijl, van bier stelden wij onse cours n : o : ten o: langs de wal tot dat wij kwamen aan een eijland dat bier om de hoek leijd en is van gran we coraalsteen, van bier peijlden wij ons galjoot n : w : ten n : 3£ mijl, doen stelden wij onse cours w : aan tot dat wij bet galjoot n : n: o: van ons af badden, en dat op If mijl, bier waaren wij weder in de kil daar ons galjoot in lag, hier bevonden wij 7, 8 a 9 vadem water, langs de oostwal leggen verscbeide banken, die met springtheij meest droog loopen ; na de middagh omtrent 5 uijren kwamen wij weder aan ons boord. December Anno 1688. Woensdagh den In : December, Js morgens de wind uijt de z : band, dien morgen ging ik weder aan de wal met den quartier- meester Willem, om bet resteerende vanff eijland af te peijlen, ruijlden hier een bock voor wat witte coralen, om voor Jt volk te eeten, kwamen tegens den avond weder aan boord. Donderdagh den 2n : do : Js morgens met redelijk weer en een z: o : wind ligten ons anker en settent na de overwal, te weten naar de w : zijde ***** bier was een gat ofte bhaaij, die sig uit en in strekte z: o: en n: w: dese wal daar wij doen waaren strekte sig n : ten o : en z : ten w : van ons scliip af, ieder hoek omtrent van ons af: 2^ mijl, dit land over dese wal liep met groote bogten, en was overal met lalarie boomen beseth, is vlak land, hier ging den sergeant soodra ons anker in den grond lagh, aan de wal met 2 a 3 man, met onsen berg werker, om te besien of daar geen goed te ruijlen was of wat daar te doen was. Weder aan boord komende, na ’t verloop van twee uuren, soo badden sij anders niet cevonden dan wat water limoenen en kalabassen. Hier was digt bij de strand versch waater, dat in kuijlen sting; na de mid- Reis naar Delagoa Baa!. 9 dag ligten wij ons anker, zijnde oratrent 4 uuren, en liepen die bhaaij in, alwaar wij in’t inkoomen regt in’t gat 12 voeten water bevonden, op dese verheid omtrent | mijl, dit was kleij grond en seer sagte grond, liepen doen het gat n : w : in tot tusschen bij de hoeken, omtrent in de midden, bier vonden wij 3, 4, 5, 6 it 7 vadem afgaande grond, tot dat men omtrent een musquetschoot binnen de hoek is, dan begint het dieper te werden en krijgt men 7, 8: a 9 vadem water tot op 14 vadem, dan is men heel binnen, onge- vaar een mijl in ’t gat, dan legt men op 14, 15 a 16 vadem water, en dat met doo-t thije, want met springthije soo is buijten voor ’t gat op de bank 3^ vaam waater. Vrijdagh den 3n : do : *s morgens met mooij weer ging ik met den schipper aan de wal, mitsgaders den sergeant, om te sien wat daar te doen was of te ruijlen viel, aan land komende, soo vonden wij de imvoonders op het strand staan met wat fruijt, welke ons berigten als dat sij beesten genoegh hadden, maar waaren daar seer duur mede, want sij wilden 10 vadem Chinees lijnwaat voor een osje hebben, soodat wij sonder goed weeder naar boord moesten gaan, bleven dien dag aan ons boord. Saturdagh den 4n : do: ’s morgens met redelijk weer en een z: o : wind, dien morgen ging ik en den schipper wederom aan de wal om te sien of men wat konde ruijlen, maar te vergeefs, omtrent tegens 10 uuren soo ging ik en den sergeant met den quartier- meester Willem Christiaanse, mitsgaders nog 4 man, om de Soute rivier die in dese bhaaij lag te besigtigen, liepen die omtrent 4^ mijl op en bevonden die heel te maal sout water te zijn, en g’root en diep genoegh om voor ’t galjoot in te komen, meest overal 3£ vadem waater zijnde en in de mond omtrent A mijl wijd en op veel plaatsen 8 a 9 vadem water, dese rivier is overal langs been met boomen beset en dat meest lalarie boomen, en op sommige plaatsen met geel iserhout, seer bequaam tot sparren op huijsen, want sij wel 30 a 40 voeten lang zijn en omtrent 4 a 5 duijm dik, en wel meer. Langs dese rivier legt een parthije lands omtrent een mijl breet aan weder sijden, dat met springthije onder water loopt, dit dan besigtigd hebbende gingen met d’ ebbe weder naar ons boord, alwaar wij '’s nagts omtrent ten 10 uuren kwamen. Sondagh den 5: do: '’s morgens met redelijk weer dog een weinigh regen, met een z : o : wind, dien morgen kwamen d’ inwoonders bij ons met verseheide vrugten te koop,. dese vi'ugt is gelijk die van’t eijland, het welk sijn groote ronde appelen en roode c 10 Reis naar Delag oa Baai. pruijmen, die de invvoonders freume noemen, hier ruijlde onse schipper wat inbantje voor d’ E : Compagnie. Maandagh den 6n : do : ’s morgens met tamelijke weer en een z : o : wind, dien morgen bleven wij daar nog leggen, d’ inwoon- ders kwamen weder aan ons boord met frnijt en melk, de schipper en onse sergeant ruijlden weder wat inbantje voor d’ E: Com- pagnie en het volk ruijlde wat melk voor stukjes oud lijnwaat. 