A history of England principally in the seventeenth century
Ranke, Leopold von, 1795-1886
It would be well worth while to have Heinsius' correspondence also printed in full, since the Grand Pensionary was at the same time the King's minister for foreign affairs. I hope the two will be published together at the Hague, and am not here anticipating such a publication, but only satisfying a want on the part of historical students. I purposely select such letters as Grovestins has not already given an abstract of for the use of historical readers, and print them word for word from the originals. Their value increases with each year; from the concluding ones we learn to sympathize with the Ring's position; they end only with his last breath. Extraits des leitres du Rot Guillaume III h Heinstus. Kensington, 22 December 1692. Ick kan my niet genoegh verwonderen hoe het mogelyck is, dat tot Weenen sulcken verkeert concept kan werden opgenonmien om aenstaende campagne defensive 't ageeren In Piemont, waer d'enighste plaets is dat met hoop van succes yets notabels tegens van neck: kan werden ondemomen. Ick ben verbleyt wegens de Conferenze diengaende gehouden met G. van Winditsgrats door U. Ed. En Vorst van Waldec, dee my omstandigh heeft bericht van syne sentimenten wegens de verdeelinge van trouppes voor d'aenstaende Campagne en 't geen daer verber aen dependeert, 't welck tenemael conform myn sentiment is, en deent met alle kraght te werden gearbyt om het tot eflect te brengen in sonderheyt tot Weenen, en vooral dat aldaer alle gedaghten werden aengespannen om offensive in Piemont te doen ageeren, tot welke eynde ick mede ordres heb gesonden aen M^ Paget, en Heemskerck dient te werden gelast om ne£fens hem en Amb. van Spagne doertoe onophoudelyck 't arbeyden. De Chicane die den keurvorst van Brandb. doet wegens de dree reg. paerden te doen begrypen in 't getal van 6000 man is onverdragelyck, en dient niet te werden geadmitteert, maer Getraght te doen redresseren endien den tjrt het kan leyden hoe wij sullen contribueren tot de dree batt tat Luyck, dient wat naerder eclairsicement. Aengaende 't geen U. Ed. my scryft wegens de mediatie van Danemarck sal met veel om- teghtigheyt moeten werden gentamiert. Ick havde gaeme evenwel willen weeten, wat conditie van vreede sy reedelyck sonde oordeelen 't geen mogelyck door het ministerie van Brandenb. sonde kunnen werden geweeten sonder grot 'clat. Kensington, 29 December 1692 of % Januar 1692. Uyt de laeste brieven vyt Spagnie sie ick met groot leetwesen, dat het werck van 't saiseeren van eflecten van Galionen geen goeden uytslagh sal nemen, soo dat den Keurvorst van Beyeren weynigh assistentie heeft te verwaghten. Kensington Januar 1692. Ick ben al seer bekommert wegens d'intensie van de Paus om extraord. besending over al te doen tot bevordering van een vreede, dat segenschein seer quade consequentie sal hebben ende ick sie niet hoehet te beletten sal sie niet hoehet te beletten sal sie, ten minste niet van onse kant; als het soade kmrnen geschieden sal het door het buys van Ostenrijck mone-ten gedoen werden, waertoe dient te werden gearbeyt. Ick weet niet meer op het subject van Piemont te schryven als 't geene ick by mjoie laeste heb gescreven, als mede aengaende Beyeren ende Spaense. De conceiten diende seeckerlyck tijdelyck te werden gemaeckt ende insondeibeyt het regoleeren van de trouppes in die Armain, maer het geene in de Spaense Nederlande. Sal moeten gedaen werden, sal dat conceit tot myn overkomste secreten werden uytgestellt en middeler-wdjl alles geprepareert, insonder heyst tot een defensie, want daer sal het voor eerst meest op aenkoomen. Kensington, 16/26 Fehr. 1692. Ick heb gesieen een brief van de G. Straetmann en syn Soon alhier, die den ezpressen van Weenen hier hadde gebraght van den 5. deser, dat het tractaet toschen den Reyser en Hanover was geslooten, dat 6000 man voor Hungarien sonde leveren en in de Alliantie treeden die toschen den Keyser, Spagne, den Staet, ende my is gemaeckt, maer versoght, dat het moght werden gesecreteert voor alsnogh. Alswede, dat Munster 4000 man sonde leveren. Ofte nu hierin eenigh verandering is gevallen, weet ick niet, maer het is onge hoort jae belaghelyck, dat den Staat ofte ick 1 20<° Rx. sonde contribueren om Munster te verobligeeren de 4000 man naer Ungeren te senden. Indien dese tractaeten met de Keyser tot offect koomen, wil ick hoopen dat Saxen wat traitabelder sal syn, maer men dient hem niet te neglegeeren, maer alle redelycke satisfactie geven en ick hoop dat bet geget pension aen Sheoning van goet effect sal syn. Ick sonde seer nodigh oordeelen gelyck ick voor dese aen U. Ed. heb gereven, dat den Keurvorst van Beyeren kont werden bewogen om nogh twee reg te voet die hy op de been heeft, naer Piemont te senden, waer toe ick wel yets sonde willen contribueren, maer gans niet tot onderhout van de twee die hy daer alreede heeft. Het is my nock onmogelyck om eenighe nieuwe werving in Switserland aentestellen, en den tyt van 't jaer is mede al te verlopen om voor dese Campagne eenigh utilityt daervan Te hebben. In 't Leger by Betlehem, 2 Juni 1692 't Morgens ten 8 uren. Den goede Godt sy daerover gedankt ende gepresen (victoire ter zee) ende geweest, en de dat wij oock een goet Succes mogen hebben in 't ontsetten van Namen. EXTRACTS FROM THE In 't Leger by Betlehem, 2 Juni 1692. Ick vinde by de brieven van gisteren uyt Engelandt, dat aldaer geapre heerdt wierde dat van Duynkercken eenige embarquement wiert geprojecteert om een dese ense in Schottlandt te doen, en alhoewel dese victorie soo sonde dat kunnen werden get'xecuteert 't welck light sonde syn te beletten want daer 5301 in de Maes twee fregatten ende in Zeelandt meen ick oock twee die gec On jungeert met de Vriese scheepen, sonde voor Du)nikerken kunnen kraysen tot dat Cap' van Zyl met syn geprojecteer de esquadre uyt de vloot war gekoomen, die tot dese dienst is geprojecteert. In 't Leger to Ramillies, 21 Juni 1692. Ick heb doen depescheren d'ordres aen L'Ad. Almonde en Cap. van Zyl volgens de concepten van den Secret, de Wildt, en ick beken dat ick oock van syn sentiment ben dat den tyt van 't jaer te veer is in geschooten om een esquadre naer de Middelandsche Zee te sende om ijets van eflectueren. Den H' van Dycvelt sal U. Ed. informeeren met dese expressen dat de Conventie met Hanover geslooten is. Het sal nu ten eersten door den Staet dienen te werden geratificeert en de penningen daertoe nodegh gefumeert Ick weet niet offer eenige promter penningen daertoe sonde kunnen werden gevon-den, als die den Gn^ Schuylenbourg heeft genegotiert op mynen naem die by den Staet sonde kunnen werden overgenomen. In 't Leger tot Genappe, 2% July 1692. Ick approbeere seer de Concepten van Winterville en het esquadre voor West Inden. Ick sal in de maand van Oct. well 300 landt-militie voor West Inden. Ick sal in de maand van Oct. well 300 landt-militie voor West Inden. circumstantier sal berichten. Ick heb het Concept dat den H' de Wilde my heeft toegesonden wegens een esquadre voor de Middlelandsche Zee naer Englandt gesonden, deselve aprobeerende, ende niet twyfelende ofte hetselve sal in Engelandt oock syn approbatie vinden, soodat U. Ed. deselve naer Spagne kan doen senden, en daer over met Castelmoncayo confereren. Ick ben *t enemael oock van opinie dat het nu te laet sonde syn om het groot Schip van 't Noorder quartier naer de vloot te senden; maer dat men sigh van dat volckandersints met meerder voordeel sonde kunnen bedienen. CORRESPONDENCE OF WILLIAM III 1692. 18 September 1692. Ick heb U. Ed. in eenige daghen niet kunnen scryven by gebreck van tyt Ick geef U. Ed. in bedencken Ofte deselve in conversatie met Lelieroth, niet sonde knnnen te pas brengen dat Vrank: schejoiende de Westfaelse Vreede aen Duytsland te wiUen geven ende niets verklaerende wegens Spagne, den Staet en my, het op die voet onmogelyck sonde syn eengh mediatie te kunnen accepteeren, veel min tot een Congres te verstaen. Voor en aleer men mede wist de Condition voor Spagne, want wat den Staet ende my aengaet wy hadde niet de e3rschen, ende insonderhejrt Vrank. sigh hebben verklaert aengaende een van de parteyen, het oock reedelyck was, dat sy sigh verklaerde in 't reguard van anderen, want andersins is het waer dat Vranck niet als sepaiatie onder de geall. soeckt vreede dat Sweden interest met en is. Det syn soo maer myn rouwe gedaghten, die U £d. Beter salweeten te matureren, want myn gedaghten gaen alleen maer daer heen, om is het mogelyek te kunnen vemeemen wat Frank, in desen tyt aen Spagne soude willen gevon om de vreede te hebben, en sick kan niet seen als het ongeveer op dese manier. Lelienroth word voorgehoude, wat quade intensie hy oock magh hebben, dat hy daer veel quaets mede kan doen ofte dencken dat wy soo seer naer de vreede verlangen, 't welck seekerlyck de wegh niet en is om deselve te hebben. Ende als de Franse maer soude mercken dat den Staet ofte sick daer toe inclineerde, sullen sy seeckerlyck geen aennem-elycke Conditien voorslaen. Hoopende in 't korte U. Ed. te sien, sal sick my verder op dese importante Sack mondeling beter kunnen expliceeren. Kensington, 26 November 0/6 December 1692. De confirmatie van de doot van den goeden Vorst van Waldec, be-droeft my seer, en is voor de republicq en my een irreparabel verlies 't welck alle syne yyanden al te vroegh sullen moete bekennen, syne trouwe ende goede diensten meriteeren wel dat den Staet syn versoek op sjm dootbed quamen toe testaen. Ick verneem met leetwesen datter niet sal vallen van 't geen ick aan de Coblens van Beyeren had voorgeskgen ende hoe het nu met dat arme landt sal gaen sweet Godt Ick meen dat de bekommisse voor Coblens wel syn gefondeert Ick heb U. Ed. in een van myne voorgaende gescreven dat ick meende dat den G. van der Lippe behoort te werden versoght om het commendement te nemen, niet alleen van de plaets maer van alle de trouppes die Daer ontrent soude werden gelegen, en dat soude dienen te geschieden, den Keyser en den Ceurvorst van Trier selfs. Ick magh wel leyden dat den Staet eenigh geschiet en amonitie derwaerts sent, maer het dient yser canon te s)m, want hiet metael niet wel en kunnen spaeren, ende als het sal geschieden, hoe eer hoe beter. Het is my lief datter aparentie is, dat den H' Hop in S3nfie negotiatie in Dennemarck sonde mogen reuceren. Ick meen dat men dat werck om 50°^ R. min of meer niet en behoort ongedaen te laeten enick sonde oock van den H^ Hop sentiment syn, dat het beter is aen de ministers pensionen te geven als een present voor eens. Kensington, 29 November o/g December 1692. De Sachek in 't Parlement gaen seer langsaem voort ende werden dagbelycks veel onverdragelycke ende impertinente resohitien genomen die my niet weynigh en chagrineeren. Ick men evenwel, dat ten laeste sy gelt sullen geven, maer niet genoegh, en te laet om op alles tydelyck de nodige vooréeninge te doen, t'welck van de uyterste prejuditie sal syn. 1693. Kensington, 30 December 1692 o/^Januar 1693. Ik heb eerst huyde ontfangen U. £. brief van 2 Jan., het scheynt dat men altyt in ongerustheyt moet syn want nu dat ick ben bevreyt van bekommering voor Huy, en heb ick tegenwoordigh niet wejmiger voor fume en het gevolgh 't geen'verlies van de plaets soude kunnen veroorsaeken, voor my ick en kan voor het tegenw Opforde deer anders Niet in deen, als traghten met patientie oftewaghten den uytslagh die den Godt daer in sal willen geven, ick en vindt niet dat in U. Ed. brief eenige materie is, daer antwoort op wert vereyst, ick ben dezemael geconvinseert door U. Ed. reedenen dat de negotiatie van H' Hop dient te werden geconvinseert en nog niet afgebroocken, en men sal ook moeten afwaghten, wat den H' van Heckeren in Sweden sal kunnen doen. — ick bljrve onveranderlyck Kensington, 4/14 Feb. 1693. Het is mjrn seer leet dat ick U. Ed. hoghmaels moet seggen de langsaemheyt dat de saeken in 't Parlement mede gaen, dat ick nogh niet kan gissen, wanneer deze Sessie een eynde sal nemen, en vervolgens niet w — ick Anneer in Hollandt sal kunnen syn, waer naer närmern. — Kensington, 21 Febr, of Mcurt 1693. Ik admirere de bereytwilligheits die in Hollandt is om alles op te setten tot detentie tegens den maghtigen Vyant, 't welck CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1693. 285 My soo veel te meer chagrineert, dat ik van myn kant soo veel naer proportie niet en kan contribueren, ick weet niet hoe het my mogelyk sal syn te contribueren in werving en onderhout van 4000 Switzers. De middelen die het Parlement my heeft gegeven fallende soo veel te kc^ schieten volgens de nootsaekelycke kosten die ick haer heb opgegeven, soo dat ick my in 'grootste vergelegentheyt vinde van de weerdt U. £d. kan denken hoe my dit moet chagrineeren, behalve de bekommerlycke constitutie van saecken aen alle kanten daer ick soo weynigh Redres in kan sièn. — Kensington, 10/20 Maert 1693. Het Esquadre Scheepen dat ick had gesonden de koopvaerdey- scheepen in d' Bay van Biscayen te convoyeeren en met eenen het Franse Esquadre optesoecken, heeft het ongeluck gehadt aen het landejmde door een vehemente storm seer gedevaliseert, weder terugh geworpen sijn in Torbay, synde eenige van myn oorlogh scheepen die haer groote mast hebben verlooren. Soo dat ick tot nogh niet wel en weet ofte het voors: Esquadre sal kunnen voort zeylen als het was geprobeert, 't geen my niet weynigh en chagrineert, want met alle aparentie hadt men eenigh goet succes de verwaghten, maer den goede Godt heeft het voor dese Reyse soo niet belieft. — De saecken in 't Parlement syn nu meest Google Agedaen, soo dat ick niet twyfel of aenstaende Maendagh ofte D3nfisdagh ten uyterste de Sessie een eynde sal nemen, en ick dan seeckerlyck de week daer aen sal vertrecken. De Amb. van Spagne alhier heeft my geseyt dat in Portugal nu wel eenige goede dispositie soude syn, ick meen dat den Minister van Staet behorde te werden gelast om met die van Spagne aldaer te concerteeren als meede met de wyse oftemen yets tot adventage van geallieerdens seude kunnen negotieren. Loo, 9 May 1693. Den G. van Pordand sendt U. Ed. met deze expressen de seeckere advisen van dessynen van Denn: en Wolfenb: daet kan nu geen swaregheyt syn om die declaratie aen Denn: te doen, maer naerdien den H*" Hop is vertrocken, het ik aen m}^! Minister tot Hambourg gelast deselve aen Erenschild te doen, het is nodigh dat den Staet het doet aen Lente door U. Ed. en van gelycke door Goes in Denn: aen de ministers selfs. Men sal nu 00k moeten verdaght syn op « het Esquadre voor de Oostzee, waerover ik U. Ed. naerder sal spreecken. EXTRACTS FROM THE Ick en sie geen aparentie hoe het mogelyck Sal syn om soo ras de groote vloot te kinnen verstercken met Hollandsche Scheepen, als het in England werdt versoght en dat mogelyck wel nodigh sonde syn, want die gedestineerd voor het Esquadre in de Oostzee en konnen zoo ras niet gereed Zarn en die te nemen van 't Esquadre van Noordzee zal van weynigh effect zjrn, en Selve syn op die post 00k wel van nooden, hoe het met de Convoyen staet en weet ik niet Ick sal gaeme wegens deze geheele zack de consideratie van H' de Wilde verstaen.... Ick meen da men in alle gevallen behoort voort te vaeren met het Equipeeren van 't Esquadre voor d' Oostzee, om die te kunnen gebruyckeOi daer de noot sulcke sonde vereyschen, ick meen oock dat men be-hoorde indaghtigh te syn wegens Het revictualieren van de Vloot, tot hoch langen tyd, sonde ik selfs niet wel weeten, maer Meen half October voor groote scheepen genoegh sonde syn. — Wegens het Winter Esquadre meen ik dat niet minder kan zien als voorleeden jaar, maer hoe de consenten van Zeelandt en Vrieslandt te krygen en weet ik niet. — Ick refereer my wegens de verdere saecken aan 't scryven van G. van Portland en H' van Dyckvelt. Ick heb met deze post noghmaels ordre positif gesonden dat de Vloot naer Cadix zoude gaen en dat men dezelve sonde traghten te Victualieren tot den eersten January, het laetste vrees ick dat onmogelyk sal syn by gebrek van tyt en insonder heyt van Gelt en oft het erste dien volgende sal werden geoptempereert en durf ick U. Ed. niet verseekeren; Alhoewel ick niet seer bekommert ben voor een de-sente tegenwoordigh in Engelandt soo meenick evenwel dat ordre aen 't Esquadre voor Duynkerken kruysende behorde te worden gesonden om te volgen d* ordre in cas van noot die haer van wegens de Coningen sonde werden toegesonden en ick meen das deze ordres aen 't voors : Esquadre behoorde te werden gesonden door den Staet liever als door my 'T geen ick verzoek dat V. N. Wilten spedig te be-sorgen, Ick heb aen Commd' vand' Dussen d' ordre gesonden volgens het concept van H' de Wilde, en referere my verdere aen *t geen den Hr van Dycvelt en G. van Portland U. Ed. zullen schryven. — In 't Leger by Lembeck, 27 Aug, 1693. Ick onfang soo aenstonds U. Ed. brief van gisteren, uyt twee posten, die my uyt Engeland syn gekoomen, daer de tyding all was dat de Vloot van Vyant in d' Middelandsche Zee was, en kan niet sien d'atter gedachten syn om onse vloot naer Cadix te senden, spreukende all van d' groote scheepen op te leggen. Ick vrees dat myn ordres niet en sullen worden geobediert en dat door manquement van vivres en tyt om 't selve te bestellen, soo datick vres dat U. Ed. syn mesures wel magh nemen dat daer niet van sal fallen om de geheele vloot naer Cadiz te zenden. Ick meen dat de visschery vooral dient geprotegeert en de scheepen voor Duynkerke daertoe te gebruyken. In Leger tot S' Quentins Lenneke, 29 Aug, 1693. Ick ben seer bekommert wegens dat Deense werck en meen dat men nogh alle middelen behoorde aentewenden om het 't accomoderen, alhoewel sick geenvoorslagen daer omtrent weet te doen. Branden, sonden naer myn oordeel de bequaemste syn om middelen uyt te denken en voorslaen, waer over U. Ed. met den H' Smetteau gelieft te con-fereren als ick oock alhier sal doen met Brandenb. Minister en met den H' Scholten die myn dmickt het werck soo seer niet en apprehendert als ick. Als de Trouppen van Deenemark maer d'Elve niet en passeeren soo sonde nogh middelen van accomodement syn, maer geschiet dat, so moet den oorlogh seeker volgen. In 't Leger tot S' Quent In-Lenneke, 14 September 1693. Ick scryve met deze post nar Engelandt wegens hed Esquad. naer Cadix volgens het concept van Seer, de Wilde, maer ick moet U. Ed. tot myn leetwezen seggen, dat weetende hoe langsaem in Engelandt die Saeken voortgaen vrees ick seer dat het een langen tyt sal syn er die Scheepen gerett sullen sien om Zee te kiezen, en men sal oock moeten bedaght syn wat men van dat Esquad. zal willen detacheeren om verder in de Middelandsche Zee tee gaen want ick sweet dat d'Engelse Negotianten seer presseren om een Esquad. aldaer te hebben, soo dat men in Hollandt syne Mesures oock daer naer sal moeten nemen. Ick voorsie seekerlyk dat dit Esquadre niet tydelyk genoegt tot Cadix sal kunnen syn om het inkoomen van de Gallonen te protegeeren, soo dat ick daer omtrent in de uyterste bekommering ben. In 't Leger tot Rihovey, 21 September 1693. Ick heb gisteren avont en deze Morgen ontf Angen U. Ed. brieven van 19 en 20 dezer. Ick sende met dese post d'ordres naer Englandt volgens de Concepten van Secret, de Wilde, en pressere soo veel doenlyck om haer Scheepen de vervaerdigen, maer ik met U. Ed. noghmaels tot myn groot leetwezen seggen, dat ick seer vrees dat dezelve seer laet sullen bykoomen. Ick ben seer bekommert wegens het Deense Weesen, en sie weynigh aparentie van accomodement, niet twiefelende of se syn tenemael met Vrankeiyck gefengageert. — Kensington, 14/24 November 1693. U. Ed. sal der uyt hebben vemomen måtige sentimenten wegens de negotiatie van Hø van Dyckvelt Ick wenste seer dat desele tot conclusie konte werden gebragt en voor al dient te werden geprevenieert dat de negotiatie, is 't doenlyk, niet magh werden afgebroocken, wantick van U. Ed. sentiment ben, dat als dat sonde gebeuren, Frankr. aenstons publieq sonde maeken, de Conditie van Vreede 't welck ons niet weynigh sonde embarasseren en op veile plaetsen pemitieuse effecter causeeren. — Kensington, i/ii December 1693. Daer is niet aen te twyfelen of men waght in Frankr. naer d'uytslagh van eenige negotiatie om den man van den Hø van Dyckvelt naerder orders te senden, die evenwel nu al moeten syn aengekomen, en sal men In patientie verwähnt hetselve te vememen, wenschende zer dat de conditie eenighsins aennemelyck mogen syn, want naer de wereltse saecken my toeschynen, staet het beter de vreede te maecken voor d'aenstende Campagne als daemae, vreesende dat wy dan in geen veel beter staet sullen syn als tegenwoordigh, — Alhoewel de saecken alhier in 't Parlement sigh wat beter schicken als in 't begin, en geven my meer hoop van een goede eynde, daer is niet als den tyt, die te beklagen is, dat voorby loopt, 't welk niet en kan werden geremedieert hoe schadelyk het oock is. — Kensington, 2/12. Maeri 1694. Ick weet selfs niet was best is ofte Molo syne Correspondentie in Vranckryk continueert ofte niet U. Ed. sal dat best k Unen van ordrekelen, koste deselve een equivalent uytwercken voor Luxembourg het was wel te pyne waert dat hy een Reys deroom naer Frankreich. Maeghde, sonder 't welck onmogelyk zal zyn tot een vreede te geraecken. U. Ed. kan wel begrypen dat ick hem unmogelyck op syne brieven kan antwoorden soo dat U. Ed. myne complimenten sal dienen te maeken en hem doen begrypen dat ick selfs niet wel en heb kunnen antwoorden. — Ick heb met verwondering gesien de satisfactie die Vrieslandt pretendeert, 't welck onverdrogelyck is, want den Rang tegens den Heer van Holstein te decideeren is ondoenlyk, Dit syn pretensie die men fonneert om dat men geen accomodement en soeckt en om te voldoen aen beloften gedaen en Alfeldt, alsmede dat de Provintie haer Gedepnt hebben gedesadvoueert, wegens het arresteren van Deense sceepen. Kensington, 6/16 Maeri 1694. T scheindt dat Vrankr. Denem, in den oorlogh niet en will enga- geeren zonder dat Swede daer mede intreedt en ick sie uyt een relatie van Falltean, dat mogelyk Denem. nu met den Staet en my wel sonde willen condudereien, sick meen dat desen tyt nu diende te werden waergenommen en dat Brand wiert geautoriseert om met Denem. teslnyten in ons Naem, want den tyt moet werden waergenomen met sulcken veranderlyck volck, en sick ben al continueel bekommert dat indien de G. van Oxenstem in Swede quam de sterven in desen tyt, sonde die croon seeckerlyk andere mesures nemen en daer is ons soo seer aengelegen van die twee noordeser Croonen te separeeren, dat wy geen occasie moeten laeten voorby gaen om daertoe te geraecken. — Wy verwähnt alle uer de brieven van voorleden viydagh, hebenden twee daghen begonnen weder te vriesen en een stercken Nord-Oosten Wint gewaeyt — Ick heb eergesteren de facheuse tydingen ontfangen dat Bart met 8 oorlogh Scheepen en 22 Coopvaerdyschepen, in Dujmkerken is geraeckt in 't gesicht van ons Esquadre die eenige uren jaght op hem hadden gemaekt U. Ed. kan niet gelooven hoeseer my dit chagrineert, vreesende datter al weder negligentie ofte quade conduite is geweest, niet tegenstaende al de voorsorghe die ick hadt genomen. Ick heb doen opontbieden den Officier die het Esquadre heeft gecommandeert om van syn doen rekenschap te gven. Kensington, 30 Maerf of 9 April 1694. Wy manqueren nu allhier vier posten uyt Hollandt Gefangen niet Weyngh chagrineert en is, want wy om buyten kennis syn van 't geen in d' werelt passeert, soo dat ick seer naer brieven verlang en hadt gehoopt die nu al te sullen hebben, want den dagh voor eergesteren, is de wint favorabel geweert, maer sedert weer in 't weste gekomen. — Het droerigh ongeval in the Straet en heeft my oock niet weynigh gechagrineert, maer tegens Godts handt is niet te doen als deselve om meerder genaden voor het tockomende te bidden en het verlies zoo veel doenlyk te herstellen. — Ick hoop nogh in d' weeck naer Paeschen van hier te vertrecken, waer naer ik seer verlang. — RANKE, VOL. VI. U 290 EXTRACTS FROM THE Kensington, 6/16 April 1694. Og het Deens werck en weet ick voor het tegenwoordigh niets meer te seggen als dat wanneer ick in den Haagh sal S3ni gekoomen, dat men dan serieuselyck sal moeten overleggen wat mesures men sal kunnen nemen. Wegens het groot werck van de Vreede heb ick U. Ed. in myne laeste geschreven, dat ik oock niet en weet doerom-trent yets meer te doen ofte te seggen tot myne komste. Ick vinde het brieffe een halft seer koel en ick ben van U. Ed. sentiment dat men op die manier oock moet antwoorden, want het sch3nit klaar dat sy door die wegh niet meer en willen negotieren. — Loo, 23 May'smorgens. Volgens alle advisen trecken den Vyandt sigh van alle kanten te saemen, in dien den Baron van Heyden in den Haagh no Geligt U. Ed. hem seer emstigh te presseeren om de Brand, trouppes alle te saemen te trecken sonder eenigh tydverlies. — Het sal onongegy syn dat d'Artillierie van den Staet te velde kan gaen indien de bedienden niet eenigh betaling ontfangen, ik versoeck dat U. Ed. het wil besorgen. Ick sal U. Ed. morgen verder schryven. De saecken in Sweeden en staen my gans niet aen en het is goet dat U. Ed. aen Heeckeren heeft geschreven van eenige Ministers te traghten te gewinnen, maer men moet haer geen gelt gewinnen voor en al eer dat men van haer verseeckert is, gelyck Vrankr. doet, want sands men zeer faciei bedrogen wert. Men dient oock een wakent oogh te houden op Brand, het waer goet dat Ham derwaerts ging als hy syn saecken in Saxen sal hebben verright — U, Ed. dient met Smettau wel te spreecken, maer met circumspectie want wert daar yets met Brand, gemolieert hy zal het secrete van de Mis niet sweeten. — Den Sindicus Piccard presseert my seer om een keer by my in 't leger te doen, 't geen ik wel magh leyden en ick versoek dat U. Ed. het hem will laeten weeten, volgens zyn schryven moet hy nu in den Hagh syn, hy vrees voor een afront dat ik versoeck, dat U. Ed. hem wil afweeren, so veel mogelyck, want seeckerlyck hy dient trouw en wel. In 't Leger tot Roosbeck, 5 July 1694. Ick heb dezen morgen onfangen U. Ed. brief van den 3. dezer met de facheuse tynding van 't rescontre van Hidde de Vries met Jan Bart. Het schynt of den Hemel ons wil straffen, want menschelvcker weyere hadt het soo niet moeten afloopen. Het is oock een groote onvoorsightighe van Hidde de Vries geweest, S3mde Meester van d' CoopvaerdeTscheepen hy dezelve niet (f eene have ofte d' andre niet heft gesonden. Weetende dat Jan Bart in Zee was, en hoe hy sigh beeft geweert vrees ick maer sleght te syn geweest, naer dien hy soo ras is gekomen. Ick kan niet begiypen waer myn sceepen syn gewes, alsoo seeckerlyk daer Vier niet veer van daen hebben gek. Ruyst en Ordre hadden om te conjungeeren, het scheynt een ^talityt in dit geheel werck te syn en ick vrees seer voor de gevolgen. — Ick hadt al een geruymen tyt geleeden ordre naer Engeland gesonden, om meer van myne Scheepen by dit Esquadre te doen komen, maer myn ordres werden langsaem geobedieret, ick twyfele evenwel nu niet dat de Vloot er is of sullen opkoomen want het de laet is. In 't Leger tot Roosbeck, 8 July 1694. Het chagrineert, my seer om te Zien dat de Rescontre met Bart soo schandelyck is afgeloopen. Men moet met alle rigueur doen proceederen tegens die Capt. die haer devoir niet hebben gedaen. Het is my onmogelyck U. Ed. te informeeren wat resolutie in Engelandt sal syn genomen wat verder met de Volk aldaer te ondememen, manquerende twee posten. Ick hadt ordre gesonden ofte het mongelyck was nogh yets te ondememen dat sy de Militie aen boordt sonde houden want indien de Franse kust niet en wert ten minste geallarmeert soo krygen alhier al dat Volk op ons hals. Dit is het eenighste ooghmerck die ick daer in heb, want sy hebben geen landt Militie genoegh om yets groots de kunnen ondememen. Ick en sie niet datter veel scheepen van nooden Syn, om uyt de Vloot te de-tacheren om een suffisente Esquadre in d'Noordze te hebben, insonderhejrt als myn Scheepen daer by sullen syn, Dat is oock de Reede waerom Willem Bastianse dat Esquadre niet en kan Commandeeren en hed een simple Cap' sal moeten syn. Ick twyfele seer ofter 150 Man in d' vier Comp® in den Hagh sullen syn enick vrees dat het in t weerelt wat geraght sal maecken ofte men soo benot was om volck, anges ben ode daer wel mede te vryede. — In 't Leger tot Roosbeck, July 1694. Smiddaghs. Naer het afgaen van myn brief van gisteren avond, heb ik U. Ed. Brief van 7. ontvangen alsmede twee posten uyt Engelandt waer uyt is vemeem, dat alhoewel nogh niet positif was geresolveert hoeveel Landmilitie op de Vloot te laeten, de resolutie lagh om dat Esquadre weder te senden op te Franse kust om deselve to alarmeeren, en te sien ofler yets soudie kunnen werden getenteert soo datick niet en twyfel of die Vloot sal met de eerste goede windt weder in ze steeken. Ick sende U. Ed. hiemevens d'Ordres voor de Visschery volgens de Concepten, maer ik geef U. Ed. in bedencken ofte het nogh nodigh sal zyn om die aflesenden, alsoo my uyt Engelandt wert versekert dat den shout by Naght Hopson met 12 o 1 3 Scheepen tegenwoordigh op de breede veerteen is Die alleen suffisent is Bart aentetassen, heben de by sigh dree o vier Scheepen van d' derde Rang, de vier o vyf scheepen van myn die op de Breede Veertien hadden gecruyst en met de Hollandse sonde conjunggeeren waeren naer de Gon Vliet geloopen by abuys van Ordres in deselven tyi als Hidde de Vries die ongelukkige Rancontre heeft gehadt gehadt geodyck ik uyt de Engelsche brieven vemeem, het scheynt een Fatalitjrt in dit geheele werck te syn geweest ende het is om alle patientie te verliezen datter altydt in Engelandt soo veel abuysen en negligentie in ordres S3m. In 't Leger tot Roosbeck, 12 July 1694. Ick vrees dat myn Esquadr. nogh niet in zee sal syn vorges de laetste brieven uyt England, den Voorslagh om Mariniers te werven en soude my niet qualyck aenstaen, maer haet project van Seer* Sas in alleen particulier interest. — Ick ben gans niet te vreede wegens de komste van Heekeren, alsoo deselve ons alseer sal embarasseeren, sick en kan niet begrypen hoe by dat durft doen directelyk tegens Ordres. U. Ed. siet door het raport van Secret, de Wilde met wat voor een onbeschaemtheyt de Prins van Nassau de waerhert negeert en wat men vervolgens te verwaghten heeft. In 't Leger tot Mont S* Andr, ^ Aug, 1694. Ick had wel gewenst U. Ed. sentiment en die van d'Secret' de Wilde te weeten wegens het verblyt van het Esquad* Of een gedeelte in d' Middenlandsche Zee, om myn Scryven naer Engelandt eenig sind te reguleeren. Voor myn soude wel van sentiment syn dat seer considerabel Esquad' aldaer dese winter behoovde te bleyven maer ick voor sie seeckerlyck dat in Engelandt groote difficulteten sal werden gemaeckt soo dat ick U. Ed. niet positif en kan seggen wat daer van sal vallen, Ick scryf daer over naer Engelandt en sal antwoort moeten verwaghten, want ik niet gaeme by myn Selfs in een Saeck van die nateur soude resolveeren, sonder haer te hooren gelyck U. Ed. wel kan oordeelen, Het waer seer reedelyk dat Spagne tot de onkosten contribueerde maer daer heb ick geen verwaghting van. In 't Leger In 't Leger Tot Montf. St Andr, 16 August 1624. Met de brieven die ick deze morgen uyt Engelandt heb ontfangen sie ick dat men seer inclineert om het geheele Esquad in d' Midd. Zee tot Cadiz te doen overwinteren en alhoewel men my scryft dat ick met de naeste post positif haer sentimenten sal weeten soe kan ick wel vooraf sien dat het daer op uyt sal loopen. Soo dat U. £d. van nu af aen 83m mesures daer naer kan nemen, Sy meenen niet dat een gedeelte van 't Esquad'' suffisent sonde syn, maer dat het geheel moet syn. In 't Leger tot Sombref, 19 Aug. 1694. Ick heb met de laetste post het advies uyt Engelandt ontfangen wegens het verbl3rf van 't geheele Esquad'' in d' Middellandsche Zee en om de selve te doen overwinteren tot Cadix, welcke Ordre ick dien volgende aen Adm. Russell heb gesonden door verscheyden wegen, soo dat het nodigh sal syn dat den H^ de Wilde daer van wert verwitdgt, om syne mesures daer nar te nemen en hoe veer het verder dient gecommuniceert laet ik aen U. Ed. oordeeL Ick sonde meenen dat men het soo veel mogelyk behoorde te secretteeren, insonderheyt voor Spaense en Franse. In 't Leger tot Wanneghem, 2^ Aug, 1694. De continueele marchen die wy hebben gedaen hebben my belet U. Ed. eerder te scryven en op syne successive brieven 't antwoorden. Ick heb evenwel aenstonde op den receptie d' ordres afgesonden vol- gens de Concepten naer Oostende voor de Scheepen tot Rescontre van d' Oost Ind. Retourscheepen en met dese post zal U. Ed. ontfangen d'Orders aen Schoonenberg volgens de Concepten van d'H' de Wildt, hiemevens gaet ock den brief van Quiros, die maer in generale termen en daer niet veel staet op is te maeken, ick kan oock niet geloven dat Spagnie in staet is om veel te contribueeren tot het onderhout van ons Esquad, in de Middel-Zee, want het onbegypelyck is den miserable constitutie van haer finantie sonder eenigh hoop van redres. Ick ben seer bekommert dat d'Orders die aen Adm. Russel heb gesonden door de wegh van Italien met duplicaten, als mede over de Courognes om in de Middel-Zee te verblyven en tot Cadix 't overwinteren te laet sullen komen, want ayt een brief van hem aan my geschreven van omtrent Cartagena van 14/24. July sie dat hy geen spoet Maeckte om in die Zeen lang te vertouven, behalve dat d' ordres die aen hem uyt England direct syn gesonden, hem eenighsins de libertet laeten om 't buys te koomen ofte aldaer te verbleyven, soo dat U. Ed. lightely kan dencken wat hy sal kiesen, als hy het maer eenighsins kan verantwoorden, soo datick het aprehendeer dat wy het effect van onse Expedition niet sullen hebben 't geen aen 't gemeen seer prejuditiabel sonde syn, want ik oordeel het een Coup de partie te syn indien wy die vloot tot Cadix kunnen doen overwinteren en dat deselve vroegh in 't Voorjaar in staet is om in zee te gaen. — Konte men Denem. tegenwoordigh engageeren, het waer een goede saek, maen het moet door Brande gesch Eisen, en men moet seeker zyn, want ik niet en sie hoe den Staat en ick directelyk daer in yets kunnen doen. Als Pies maer Aken kompt sal het een goede gelegentheyt syn om met hem te spreecken, een expedient te vinden wegens de Tol op d'Elve sal seer dificiel syn. — In 't Leger tot Ronselaar, 9 Sept, 1694. Alhöweil dat d'ordres aen Adm, Russel al seer positifiziert zijn om in de Straet te bliver en tot Cadix te overwinteren, soo vrees ick seer dat hy die niet en sel onfangen ofte dezelve soo niet expliceeren, behalve dat hy scryft van 3/13 Aug. van Barcelone dat hy in dien daghen sond van daer seylen direct naer Engelandt sonder eenigh have ofte plaets aen te doen 't geen my ten uytersten bekommerd dat hy de ordres niet en sal ontvangen. Het is seeker dat wy geen groote af-breuk aen d' viant soude kunnen doen, als die vloot aldaer te doen overwinteren, soo dat het een groote fataliteit sal syn zoo deselve weder't 'bys comt. — Ick meen dat men niet beter en kan doen als d'Equipagie voor het aenstaende Jaer op deselve voet te nemen als het voor-gaende; Ick heb gisteren weder terugh doen marcheren de trouppes die iick uyt Maestright en Luyck hadde getrocken met intensie om Huy te doen belegeren en tot dien eynde is den Hart, van Ploen derwaerts vertrocken, het sal nodigh syn dat U. Ed. aenstonds besorght by de H' Geomm. Raeden, dat tot Maastright ofte Luyck by wissel ofte credit werdt gemaeckt by provisie eene somme van vyftigh duysent Gé Behave het geen niet aen Heer van Nortwyck moet werden gesonden en de dat tot dispositie van Hart, van Ploen tot d' onkosten van Belegering als transport van An<^ van Maestright en Luyk, het soude een treffélyck eynde van Campagne syn, konte dit dessyn reuceeren *t welck den goeden Godt wil g Eben. Ick sal hier traghten den Vyant 't amusementen en in dien dezelve detachementen naer de maes doen, van gelyck te doen. — Tot Canterberg, 9/19 Noremb, 1694. Ick heb het geluck gehadt om deze middagh tot Marigett te Londen, hebben de de gemackelyckste en beste passage gehadt die ick hadt CORRESPONDENCE OF WILLIAM III 1694. 295 knnnen wenschen, ick ben hier van avont gekoomen om te vemaghten en Morgen met Godts hulp tot Kensington te syn. — Kensington, 7/17 Decemd. 1694. Het geeft my geen wonder dat de Fransen debiteeren dat ick de vreede niet en soeck, seeckerlyck niet op baer manier maer wel op reddycke conditien, 't geen ick meen dat den Heer van Dycveld indien deselve de Franse H"" Wedersiet klaerlyk genoegb kan aenweysen, 't geen ick oock meen niet ondienstigh te syn om haer daer van te traghten te persiiaderen. Ick ben wel tenemael van het Sentiment van Pr. van Vaudemont, dat deze voorslagh die de Ceurvorst van Beyeren in's Haghe heeft gedaen sal verhinderen het effectueren van 't project aen Quiros ter handt gestelt, maer aen d' andre kant en sie ick niet mogelyck hoe den Staet en ick ons sonde kunnen chargeeren met het senden en embarqueren van aght duysent man van Trouppes die wy In de Spaense Nederlanden heben, soo det ick geen expedient overgh en weet als dat de Ceurvorst van Beyeren gepermoveert wert om syn Infanterie Neffens de Ses Naturelle Spaense Regimt daertoe te gebruycken 't geen door de H^ Quiros moet geschieden, want den P^' van Vaudemont en kan daer in niet werden gebruyckt want syn persuasie soude daer in meer quaet als goet doen. Ick sende U. £d. hiernevens een Memorie die den ambassadeur Van Spagne my alhier heefl ter handt gesteld wegens het ageeren van onse Vloot aenstaende soomer, in d' Extensien en kan oock wel werden geseyt maer het ander art, en kan niet werden verandert — Den voorslagh die Rorits aen U. Ed. heeft gedaen om Saxissche Trouppes aenstaende Campagne te gebrru Yeken in de Spaense Nederfd, is naer myn oordeel impracticabel, want men soude een Nieuw Tractaet moeten maecken over welckers condition men seeckerlyck niet eens soude werden, soo dat men op andere ezpedienten moet syn bedaght. — Kensington, 14/24 Decemb. 1694. 