Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
Gegen der beiden geworden, en den harten aller Aan die doorluchtige kampvechters van Jr En de gouverne alles op de oppervlakte der geheele aarde verzwelgen, het huis, dat de wijze bouwmeester op de steenrots gebouwd heeft met zijne hemelsche hand, zal altoos onbeweeglijk blijven staan, te midden der golven van dien verschrikkelijken vloed. Zoo hebben, sedert achtien eeuwen, sedert dat de Galileesche yisscher de sleutels uit de hand van Jesus ontving en hij tot prins der Apostelen verkoren werd, om het Christen-volk te besturen, de natien gesidderd en de yolken hebben ydele ontwerpen bedacht; de konin- gen der aarde zijn opgestaan, en de yorsten zijn yerga- derd tegen den Heer en tegen zijnen Curistus. Hi die in den hemel woont heeft met beschaamdheid oyerdekt. Waar zijn thans sommi- gen van de magtigen der aarde? Zij gelijken naar die be- ruchte reuzen in het begin der ceuwen, die geducht waren in den strijd. De Heer heeft hen niet verkozen. 2if heben de wegen der wisheid niet geyonden; daarom heeft lly hen overgegeyen aan hun yerderf; en omdat zij de wysheid niet hebben gekend, zijn zi in hunne dwaasheid omgckomen. Wij zelven heben met onze oogen dien man gezien, aan wien het voor eenen tijd gegeven was zich ~ te beroemen in zijne boosheid, wij heben hem, met de diademen zien-spelen als met kinder-speelgoed 3 wij hebben hem magtig in ongeregtigheid, den heiligen Stoel zien aantasten, heiligschennige handen zien slaan aan het erf- goed van den H. Petrus, een uwer roemvolle yoorza- ten in eenen schandelijken kerker zien werpens en wij hebben hem op zijnen troon zien wankelen; getroffen door de hand van God hebben wij hem schandelijk zien vluch- ten en gevangen, zich voor de oogen der geheele wereld op. eene wilde rots in het midden der gouverne zien werpen en daar op eene treurige wijze:zijn leven zien verteeren, tot dat de dood een einde aan zijne smarten maakte! Waar zullen zij thans, 0, heilige Vader! hem gaan zoeken, die zich op zijn zwaard verlatende de verdrukker der Kerk was? Van de puinhoopen van Nero’s graf, beschouwt de reiziger het praalgraf des Vatikaans! Beschouwt de rotsen van S¢. Helena, terwijl Rome, onder de toejui-chingen der Christen volken van blijdschap opspringen-de, Prus Vil uit zijne ballingschap terugkeerende, binnen zijne muren ontving. Hoeveel geduchte tyrannen zijn in de verloopene eceuwen, na dat zij het erfdeel des Heeren hadden willen overweldigen, ellendigijk gevallen? En hovel millioenen menschen ondersteunen thans’ den Stoel van den H. Petrus; ae Onder hen, die in onze dagen, den moed navolgende der oude martelaren, zich aan de gramschap der dwin-gelanden voor de verdediging van het gelöst en het behoud der discipline, onder hen, die zich verdienstelijk bij de Kerk hebbende gemacht, door de lofspraken van ei vigen met blijdschap hebben vervuld, heb bewondering onze eerwaardige broedersCLE? baron Droste Zu Vischering, Aartsbisschop en Martinus von Dunin, Aartsbisschop zetels van Gwnesen en Posen aanschouwd, fF moeijelijk vallen te zeggen, of wij betuigingen behoore te zenden wegens de kwellingen waarmede men hen gekrenkt heeft, dan of wij hen niet liever. moeten ge- luk wenschen, omdat zij waardig geacht zijn geworden, voor den naam van Jesus versmaadheid te lijden. Onze geestelijkheid en ons geloovig volk, verhcugd en gesticht door den ijver en de getrouwheid dier groote Prelaten, hebben hen een schitterend bewijs willen geven van de genegenheid die zij voor hen hebben en wij hunne vurig- heid goedkeurende, en ook gedrongen door de liefde die wij onze broeders. toedragen: hebben wij verlangd, hun onze harten aan te bieden. Terwijl wij ootmoediglijk den Vader der barmhartigheden ten hunnen behoe Von een smecken, heben wij besloten, deze brieven, waarvan wij een af-schrift onder de oogen Uwer Heiligheid hebben willen leggen, te zenden; opdat het bekend zij aan onzen alge-meenen Vader, dat al zijne kinderen, hoewel door de wetten en den vorm van het burgerlijk bestuur verdeeld, allen volkomen vereenigd zijn door hetzelfde geloof, door de vurigheid van den zelfden iver, om de regten en prerogatieven van de Kerk en van haar opperhoofd te ondersteunen. Terwijl wij uit geheel ons hart aan den oorsprong aller genade, voor Uwe Heiligheid het geluk en de gezondheid verzoeken, smeeken wij Uwe Heiligheid zijnen Apostolischen zegen aan ons en aan onze kudde te ver-leenen. Gegeven te Baltimore, in het provincial concilie, den 24 Mei van het jaar der genade 1840. Samuet, Aartsbisschop van Baltimore; + BENE-pictus JosEPHUS, Bisschop van Baltimore; + JosEPHUS, Bisschop van Charleston; + JosEPHUS, Bisschop van Saint-Louis; + CHARLES-AUGUSTE-Marie-Josepu, Bisschop van Nancy en Toul; Benepictus, Bisschop van Baltimore; + MIcHAEL, isschop van Mobile; + Francis Patric, Bisschop van Cincinnati; Joannes Baptista, Bisschop van Nieuw-Orleans; + MICHEL, Bisschop van Nieuw-Orleans; + MICHEL, Bisschop van Nieuw-Orleans. THEUUS, Bisschop van Dubuque; + Ricuarp-Pius, Bisschop van Vincennes. Wrijheid of de deod! Deze toast werd bij eenen beruchten maaltijd door den beruchten geworden Spanjaard Gomez Becerra. Inspecteld: ‘dit is alzoo het programma des ministers van gratie en justicie in de Spaansche monarchie.’ Welm! Ja: yrijheid of de dood! Herhaalt het moed- _voile Madridsche blad, e/ Catolico, in een belangrijk ar- -tikel, waarin hetzelve den minister bij het woord hou- _ dende, de vrijdommen en vrijeden-, welke na eene dusdanige | _laring, de Kerk regt heeft van hem te vorderen. — 1eid voor den Spaanschen Catholijk, om gemeenschap ouden met den gemeenschappelijken Vader, plaats- bekleeder yan Jesus Curistus op aarde; zich aan zijne _ i: uitspraken te onderwerpen en aan zijne bevelen te gehoor- zamen! — Vrijheid voor den Opperherder, 4an wien de geheele kudde is toevertrouwd, en die er voor verantwortelijk is, om, zonder belemmeringen in de behoeften dier kudden te voorzien! — Vrijheid voor de Spaansche Bisschoppen, om in concilie te vergaderen en onderling dat- gene vast te stellen wat zij in hunnen ijver, in hunne wetenschap en voorzigtigheid raadzaam of noodig zullen oordeelen, voor ’t bestuur hunner kerken in ’t bijzonder en voor de K erk van Spanje in 't algemeinen! — Vrijheid voor de Spaansche Bisschoppen, om hunne diocesen te bezoeken, zonder hinderpalen het geheilig gegang uit. Wij heben de kret van den minister herhaald? Thans is het aan hem, te toonen, dat zijn programma geen leugen, niet het gevolg der dronkenschap van een feest is, maar van den ernst eens ministers. Niemand kan beter dan hij, die thans verwezenlijken: bekleed gelijk hij is met de dubbele hoedanigheid van mede-regent en van rassman der kroon. Wij heben met hem gezegd: Vrijheid of de dood! Welnu, zoo de bedienaren van den godsdienst in den staat van verachtelijkheid en verlaging moeten blijven, waarin zij zich bevinden en de Kerk van Spanje in haren staat van ellende en slavernij, onder de magt van den eenen en den anderen, onderworpen aan de belangen der partijen, die met zoo veel woede ons vaderland verscheuen: als wif de Bisschoppen yan honger moeten zien ster-yen, de Priesters moeten zien bedelen, de bestuurders onzer diocesen, onder den inyloed yan koninklike beyelen en niet door eene yriwillige yerkiezing moeten zien behandelen, de De correspondentie met hunne wettige Prefecten en met aller hoofd, den opperherder, zien beschouwen als eene zamenzwecring en de onderwerping aan zijne uitsprakken en dekreten, in de geestelijke orde, als en hoon yoor onze wetten; als dit alles moet plaats heben, dat men ous dan yergunne, afstand te doen yan de gunst en van de bescherming die men ons aanbiedt; dat men ous yergunne de dood met eenen enkelen slag te vragen. WIJ VRAGEN DE VRIJHEID DIE ONS ONMISBAAR EN NOGLE IS OM TE LEVEN; ALS MEN ONS DEZELVE WEIGERT, DAT MEN DUIDELIJK SPREKE EN DAT MEN ONS ZONDER OMWEGEN DOE WETEN, HOE MEN HET MET ONS MAKEN WIL, EN WIj ZULLEN ONS, DAN TEN MINSTE, NIET GE- NOODZAAKT ZIEN, OM MET EIGENE HANDEN DE BOEI- JEN VAST TE KLINKEN VAN HAAR, DIEVRIj IS, EN. ZIJN MOET. Wij zullen aan den minister dikwerf zijn programma herinnerens dikwerf zullen wij herhalen: Vrajheid of de dood! ja,. vrijheid of de dood! OMDAT DE VRIJHEID DER KERK HET LEVEN, DE SLAVERNIJ HAAR DOOD IS.” Zieddar, de ronde, moedige, vrijheidlievende taal, die het Catholijke blad e/ Catolico in Spanje van hooren. Die taal is de taal van moedvolle onafhankelijke Priesters! Zoo klinkt er thans slechts eene stem in Zwropa: vrijheid der’ Kerk! Ziet gij, nog onverbasterde Catholijken van Ne- derland de Vens onzer Spaansche broeders is, even als die onzer broeders in Frankreich, in Ierland, in Polen, in Duitschland en de onze: De vrijheid der Kerk is het leven, de slayerng haar dood! Hier en daar vielen men zielen zelven en anderen, dat ons vrijheid, ten minste meerdere vrijheid van onderwijs zal_ worden toegestaan: wij kunnen of willen niet beoordcelen of onderzoeken, wat aanleiding tot die-gunstige veronder- || f 2-77} schoolgeld den geheel ter school gaan dan niet 2), en soortgelijke niet stelling kan hebben gegeven; maar wij voor ons houden ons verzekerd, dat zij valsch is en dat ons, die onver- yreemdbare vrijheid tot de geheiligdste vaderregten beho- rende, die wij meer dan twintig jaren lang te vergeefs hebben verzocht, nooit zal worden toegestaan, zoo lang als er niet cene ernstige, dringende en algemeene demonstratie plaats heeft; zoo lang als de Nederlandsche Catholijken niet overal die vrijheid in eerbiedige adressen aan den ko- ning reclameeren; zoo lang als zij, ondanks de vertogen der periodieke pers, ondanks de klagten van het grootste gedeelte der Geestelijkheid over het bederf der kinderen, ondanks het adres der Kerkvoogden en Aartspriesters aan den voormaligen koning, geene Vielheid van ordenwijs bekomende, hunne kinderen naar schönsten blijven zenden, in welke men hun leert, dat hun goden dijzclöss; waar zij onverschillig aangaande hun gelöst gemaakt, en welligt tot afval, voorbereid worden! Men lette eens op de woorden der jongste troonrede: Het zal niettemin eene der gewigtigste bemoeijenissen Mijner regering zijn, om mogelijke verbeteringen (op het stuk van het onderwijs) met bezadigdheid te oyer- wegen.” ee Het het ministerie, toen het den nieuwen koning deze woorden in den mond legde, niet blijkbaar den spot met onze billijke klagten gedreven? — De Viissingsche Courant 1) zegt, over deze zinsnede van de trooprede sprekende, teregt : 4: a TAA Deze laatste woorden, - zoo zij bestemd waren, om hoop te geven aan het groote millioen zielen’, hetwelk ernstig en vurig die verbeteringen yerlangt, - zijn aller ongelukkigst gekozen. Wat tech zal het bezadigde overwegen, wannmeer het tot stand brengen er niet opvolgé? En zoo de regering voornemens was, ma dat bezadigd overwegen, die verbeteringen werkelijk in ~ le yoeren, waarom dan dit niet ronduit gezegd? ‘ Zou dit niet veel meer bevredigd, niet veel meer hoop ge- geven hebben, dan nu men huiverig schijnt te zijn geweest, te beloven, dat men yerder zou gaan, dan het bezadigdeoverwegen? Maar nog meer: het zijn geene verbeteringen, maar tis yriheid yan onderwis; de vrijheid om met-hetlegaal - en gouvernementaal onderwijs te concurreren, welke de Catholijken verlangen én regt hebben te vorderen; want de grondwet draagt wel de zorg voor, maar geenszi de heerschappij over, het onderwijs aan de regering op. — En het woord: vrijheid, is niet eens over a toisk. Like lippen gekommen, er is niet de minste hoop op vrij- heid van onderwijs gegeven; slechts verbeteringen zullen het voorwerp van bezadigde overwegden zijn..., en wie weet, of nieuwe, vroeger nog niet ingevoerde boeijen, zoo als een hoofdgeld voor alle kinderen, of zij- als vers oiteiyf 1) Van Dingsdag 27 October 1840. ot ae 2) Het Groninger blad{ De Tolk der Frijheid, v 27 October 1840 zegt, over de troonrede spreke « Het openbaar onderwijs blijft gewenschte Ook hierop maken wij onze aanmerk. De gen kan ten-leyenden voorbeelde stre ve het openbaar onderwijs, en de daaro reglementen dragen. Wie herinnert zich gevallene met den burgemesster | wie GES -nte beteringen zullen worden beschouwd; of men niet niet nog tergender zoogenaamde verbeteringen zal trachten in te voeren! Men leze eens, wat wij onlangs in het dmsterdamsche Handelsblad hebben aangetroffen : « — Naar men verneemt laat de achtbare  en overtredingen, welke een aantal personen ten aanzie van de wetten op het lager schoolwezen begaan door kinderen van verschillende familien in hunne huizen te vereenigen en alzoo met derdaad zonder speciale admissie school te houden. Het is waarschijn- lijk, dat het naar ons oordeel wel geschreven werk van P. DE RAADT, getield: Lager On- derwijs in Engeland en Nederland, uitgegeven bij den Boekhandelaar BEEKMAN, daartoe aanlei- ding gegeven heeft; en, inderdaad, indien de regering van deugdelijkheid dier wetten over- tuigd is en blijft, ex er geen plan bestaat dezelve op te heffen, dan wordt het, naar het inzien van velen, wien het onderwijs en de opvoeding der jeugd, voor tijdgenoot en nakomelingschap, na-aan het harte ligt 1), hoogstijd, dat aan die misbruiken, z00 spoedig mogelijk, paal en perk gesteld worde. Het Gendsche blad, den Viaming 2), dat, zooals men weet , onder de auspicien van Monseigneur den Bisschop van Gend opgerigt is en geschreven wordt , laat de voren- staande citatie uit het Handelsblad , die het insgelijks heeft aangevoerd , voorafgaan door de yolgende zinsnede : « De volgende reklamatie van het Handelsblad bewyst dat het onderwys in Holland nog altyd geboeyd ligt onder de Paishen en strikken yan het protestantsch monopolium , mits yoornoemd blad in den naem der wet eyscht dat die banden, tegen alle rept meer -gesloten worden; en dus dat de ouders gedwongen worden om de Fasten hunner teederste panden met het onkruid der maetschappy tot nut van ’t algemeen en consoorten te laten bezaayen, om er later vruchten yan dwaling en ondeugd te plukken,. » Neen, Catholijken van Nederland / Gij zult geene vrij- heid van onderwijs bekomen, zoolangals gij u, nu onder _ dit, dan onder dat voorwendsel latende paaijen ,- hoe langer _ het thuishouden uwer kinderen , al moest er dan toch hoofd- zoo laauwer wordt; want alles wordt gewoonte ; zoolang als gij geene krachtige middelen te baat neemt , hetzij door adressen aan den koning , hetzij door associatie , hetzij door tigen daglooners , te zamen f 3,10 opbrengende , heeft doen ver= ‘koopen, met het maken van meer g aandringen der Catholijke oppositie op wrijheid van onder- kan ten bewijze atehbon > tate men thans met hetzelve Cv » oY . ’ nti-catholijke maatschappij , die zich noemt tot nut van gemeen bij yoorbeeld. — , on | Rep, 2) Van Zondag 25 October 1840. An f 30 kosten voor zijnne gemeente. Die vruchten blijken uitde menigvuldige klagten, welke er over het openbaar onderwijs worden aan de zielen uwer kinderen aan den moloch van het monopolie op te offeren; zoolang als gij,u niet tot eene krachtige opositie tegen dat monopolie vormt, zal het onderwijs in Nederland niet vrij worden. Hiet Algemeinen Handelsblad in 1830 en in 1840. 1830. Ainsterdam 22 October 1830, De proclamatie door den Prins van Oranje, op den 16 dezerte Antwerpen uitgevaardigd, had bij alle eene doodelijke verständigenheid te weeg gebragt. De aanspraak, waarmede de tegenwoordige Zitting der Staten-General door den Koning. is geopend, gaf geen bevrediging, geen geruststelling. De spanning was groot. — Wij zwegen door weemoed ter necrgedrukt; doch in de zekere overtuiging dat die staat van zaken niet lang konde duren; in de hoop dat spoedig eene nadere verklaring van de zijde des Konings zoude volgen ter wegnemeding van de onzekerheid, waarin geheel de natie, sedert lang en vooral na het geheerdte te 4niwerpen, verkeerde. Deze hoop is nict te leur gesteld; ’s Konings bood- schap van den 20 dezer heeft cen einde gemaakt aan onze moedeloosheid, en aan de weifelmoedigheid die aller har- ten had vermeesterd. Wij verheugen ons in de verzekering, dat ’s Konings zorgen zich voortaan geheel witsluitend, tot de van ouds vereenigde Neder/anden zullen bepalen, zoo- dat niet slechts derzelver middelen ceniglijk voor hunne be- Jangen zullen worden aangewenden, maar ook alle daden van het grondwettig gezag alleen die gewesten betreffen moeten, en dat, eindelijk, slechts die gewesten door de Staten ge- neraal zullen vertegenwoordigd worden. Verder verheugen zijn zich dat het Vaderland weder die zelfstandige houding zal aanemen, zijn beloven, met de redactie van de Staats-Cowraut, dat geen offen hun te groot op het altaar des Vaderlands zullen zijn, al zijn ze ook voor geene vergoeding hier beneden vatbaar, in de eeuwig-heid zal men ruim beloond worden. Hier volgen nog een aantal walgende, niet lezenswaardige volzipnen en besluit dat artikel. Wij moeten alzoo onzen ijver verdubbelen, gelijk de Koning het verlangt, in het ondersteunen van alle pogingen, om de vrijheid en onafhankelijkheid yan het dierbaar Vaderland te behouden en te verzekeren; en zulks, opdat Europavens zie; dat wij gereed staan den Vaderlandschen grond te verdedigen en dus nog cene cereplaats, in de rei der volken. te verdienen. Doen wij dit, de Koning zal gewis het zijnne doen en tevens, hoe smartelijk het hem als Vader moge vailen, als Welke door het gedrag vanden Prins yan Oranje, Yoor de rust yan het land onyermydelik geworden 2utl. IN DEZELFDE BIJLAGE. Aan de Redactie yan het Amsterdamsche Handelsblad, Amsterdain 21 October 1830. Van tijd tot tijd ontwarende dat UEd. ook particuliere korrespondentie in uw algemeen geacht blad opneemt, zoo heb ik bij deze de eer UEd. cen gedeelte, uit eenen, heden door mij ontvangen brief van ’s Grayenfage mede te deelen, met het verzock UEd. zulks waardig keurt een plaatsje in uw blad te verleenen; zie hier hetzelve. Waarde Vriend! Ik kan u stellig verzekeren, dat men hier algemeen on- teyreden ts, over het ons bekend zijnde gedrag yan Z. K. 1. den Prins yan Oranje en dat een voornaam gedeelte der thans hier nog aanwezig zijnde Schutterijen, zich vereeni- gen zal, om een rekest Z. M. onzen geliefden Koning aan te. bieden, met het verzoek, om, zoo lang er nicts ge- ruststellends betreffende de gedragingen van den Prins van Oranje, jegens de oproerige zuidelijke provincien, bekend zij, eenige bepalingen te maken in de betrekking die Z. H. bij de Schutterij, als Kolonel general vervult. Ontspruitende dit verzoeck geenszins, uit een wufte zucht naar verandering, maar uit de welligt gegronde vrees, dat, daar onze Koning de Schutterij mobiel verklaart, en dezelve opropt, om de waarachtige belangen des lands te verdedigen, en waaraan met algemeenen geestdrift wordt beantwoord, het ondertusschen aan Z. K. H. gelukken mogt om in zijne. betrekking, als hoofd der Schutterij, en tegenbevel te doen uitvaardigen, waarin de Schutterij bevolen werd we- der huiswaarts te keeren, en -zoo doende aan duizenden wel- gezitide burgers de gelegenheid zou benomen worden, om hunne vrouwen, kinderen, dierbare betrekkingen, eigen- dommen, hun maatschappelijk geluk en welvaart te ver- dediger. Uw Vriend. B. Wat hiervan zij, betreffende bovengenoemd adres, kan ik niet beslissen; dit echter is zeker, dat ook de geest- drift hier nog sterker zou zijn, indien de sluver over het gedrag yan den Prins werde opgeheyen. — Met huivering zict men elkander aan, bi het opsommen der tegensiri- dige handelingen van Vader en Zoon, en hoe gaarne men aan de roepstem van den gelicfdsten Vorst voldoet, zoo aarzelt nen aan den anderen kant, bij de gedachte: wie is ons opperhoofd? — Dat deze gedachten ook hier veld winnen, kunnen de dagelijksche gesprekken getuigen, en uit dicen hoofde houde ik mij ook verzekerd, dat zich ook hier met mij, duizenden zouden vereenigen, om een gelijkluidend adres Z. M. aan te bieden, ten einde men wete, waaraan zich te houden, en men-overtuigd zij, dat al onze opperhoofden van den minsten in rang tot den hoogsten, het even goed meenen met Vaderland en Vorst als de eenvoudige Schutters. Len vrgwillige Schutter. Nog ie’s uit de bijlagen yan het Algemeen Handels- Blad no, 96. 21 October 1830. Neen, weg met die tranen, die wij sedert gisteren nog niet hebben opgehouden te storten; weg met dat onbe-! schrijfelijk gevoel van smart dat onze harten verscheurt, met die verslagenheid, die ons denkvermogen verstompt; Weg met die droefheid die haast aan wanhoop grenst; weg met die die per verontwaardiging die ons spraakeloos maakt. Door ons langer aan de treurigheid over te geven, zouden wij zicls en ligchaams-krachten vernietigen; door den vrijen loop te laten, aan de gevoelens welke de jongste gebeurtenissen in elk regtschapen hart hebben doen geboren wor- den, zouden wij de bittere smart slechts verhogen van onzen beminden en, helaas! reeds al te ongelukkigen Koning. Het oog dus wederom helder ten hemel gerigt, Nederlanders! moed gevat; de handen aan het werk geslagen; op de dringende bede van uwen Vorst de wapenen aangegrepen en God die de wreker der ongeregtigheid is zal, wie zich ook aan het hoofd uwer snoode vijanden moge bevinden, nogmaals Nederland en Oranje uit het geyaar redden, dat met elken dag dreigender wordt. Zoo als echter de zaken thans geschapen zijn, behoort, naar ons inzien, de meest beslissende stap op dit oogenblik door den Koning zelven gedaan te worden; en het is thans de vraag niet meer, of wel haast het geval zal aanwezig zijn, waarvan artikel 29 de Grondwet spreekt, maar, of wij ons niet in de bijzondere omstandigheden bevinden, bij artikel 25 voorzien 1), en of cenige verandering in de opyolging yan den troon, aan de Staten generaal behoort te worden voorgedragen. AAG Some g De Prins van Oranje, volgens art. 36 der Grondwet, des Konings eerste onderdaan, is door zijn Souverein belast geworden. Me met de tijdelijke waarneming, in ’s Konings naam, van het bestuur over alle die gedeelten der zuide- lijke provincien, waar het grondwettig gezag nog erkend werd. Hoe heeft de Prins aan de verpligtigen ‘voldaan, dic uit dezen last voortvloeiden? Hi heeft elf dagen na zijne komst te Antwerpen: met eigene handen de banden losge- maakt, die nog in de niet in opstand zijnde provincien, Vorst en yolk yercenigden; hij heeft, zonder cenig het minste regt, de Belgen als eene onafhankelike natie erkend, en dus zijn zegel gedrukt op de onyettige daad, eenige da- gen yroeger door het zoogenaamde proyisioncele gouverne- geplaatst der yolksbeweging, dat is, van den gewape. opstand tegen het wettig gezag des konings, en de inge-zetenen der proyincien Antwerpen en Limburg uitgeno-digd, om het gezag te erkennen yan dat bestuur, aan welks hoofd zich een man beyindt, die bij regterlyk gewysde tot verbanning yeroordeeld en EERLOOS verklaart is gewordens hij heeft den ganschen opstand met alles wat daar aan is yooraf gegaan, voor regtmatig verklaard, en alz00 aan de poging op’s Konings last, door Prins FREDERIK ge daan, om dien opstand, door kracht van wapenen te dei den schijn van eenen ongeoorloofden, ja misdadi; yal tegen onschuldige burgers gegeven; hij heeft bij yoorraad den opstand gewettigd, ja als het Schlot, in die provincien yan de yoormalige entreras te Brussel gepleegd; hij heeft zich aan het hoofd. Tae i, ee sah 4 " » oe ee ee ow ols oe Bee — 367 — derlanden, wier bewoners dezelfde redenen tot onteyreden- heid yermeenen te hebben, welke aan de Belgische onlusten tot voorwendsel dienden ; hij yerklaart eindelik bereid te zijn om zine pogingen met die der muiters te yereenigen, ten cinde de nationale onafhankelykheid yan Belgien te yestigen. Het is dus duidelijk genoeg gebleken, dat de Prins yan Oranje zich yerbroedert met de onyerzoenclijke yijanden yan zijnen doorluchtigen Vader, en van de goedeHollanders, op wier grond die Prins geboren werd. — Zulk eene nood- lottige daad, ‘Waarover de onverbiddelijke historie een ge- streng vonnis Zal vellen, moge nu goedkeuring, en bijval vinden hij de zedelooze raadslieden welke den Prins om- tingen; die daad moge als een meesterstuk van fijne staat- kunde worden toegejuicht door eenen verachtelijken DE CeLLes; de Prins moge de vruchten plukken welke hij zich daarvan belooft ; wij hebben er vrede mede, wij be- treuren zijn de dwaling en beklagen hem van harte, wij vergeven het hem, dat hij onze lief en trouw niet naar waarde wist te schatten, en liever aan de nietswaardigen die op dit oogenblik ’s Konings eigendommen met hunne roovers- » klaauwen hebben aangslagen, wil behagen, dan over ecn eerlijk, deugdzaam en getrouw-volk heerschen, — maar ais Nederlanders, die yoor alles, prijs op hunne onaf- hankelikheid stellen, gelooyen wy, dat eene yerandering in de opyolging yan den troon gebiedend geyorderd wordt. De Koning kan het leed, hem als Vader aangédaan ver- even, maar als Vorst, als beschermer zijner onderdanen eeft hij pligten te vervullen, welke voorschrijven dat elke overweging die niet onmiddellijk het heil der natie ten doel heeft, worde ter zijde gesteld.De toestand waarin zich onzen geéerbiedigden Monarch geplaatst zict, is ailermoeijelijkst, maar de nood van het lieve Vaderland , dat echter nog de ’ Jaatste penning en de laatste droppel bloeds voor hem wil opofferen , wordt met elken dag grooter. Erkan dus niet langer gedraald worden; men moet tot eenen stap beslui- ten, die hoe yeel hij ook aan het vaderhart moge kosten, echter de voldoening zal schenken van Nederland en de dynastie van Oranje gered, en cene dankbare natie door nog naauwere banden aan zich verknocht te hebben. Wat er intusschen gebeuren moge, zoo veel is zeker, dat, op dit oogenblik vooral, niets zoo noodlottig zoude wezen, dan het stooren van de openbare rust, onder welk voorwendsel dit ook mogt geschieden. Landgenooten! dic -u zoo prijzenswaardig hebt onderscheiden door uwen cerbied voor wet en overheid, door uwe liefde voor orde, en gehoor- zaamheid aan het openbaar gezag; blijft toch, wij smeken het u bij:al wat u dierbaar is, op het ingeslagen spoor voortgaan. Vermeerdert de smarten niet, waarondcr uw geliefde Koning gebukt gaat, door ongeregeldheden, welke de rampen die ons treffen, slechts vermeerderen zouden ; blijft vooral op de- Voorzienigheid vertrouwen, die alleen kan u moed en sterkte geven om die gevaren het hoofd te bieden. Een volk dat aan God getrouw blijft, kan op ulp rekenen, en Oranje zal dan ook, gelijk zoo te voren, het werktuig zijn, waarvan de Hemel bedienen om Nederland te redden. Eae er TES; Men zegt dat de heeren DE La Coste en van GOBBEL- scuroy den heillosen stap van den Prins gedaan, afge- keurd, en zich naar deze residentie zouden begeven hebben, Het eerste geloven wij niet, het laatste zouden wij als zeer gevaarlijk voor de rust dezer stad beschouwen. Indien die heeren de proclamatie van den ongelukkigen Prins ook al mogen hebben afgekeurd zoo zijn echter de bekende aanhangers van beginselen, die dusdanig eene proclamatie ten gevolge moesten hebben. TMunne raadgevingen en invloed alhier, zouden dus slechts cene bron van nieuwe dwalingen worden. : : Indien zij echter nog mogten besluiten onder de oogen te komen van de langmoedige natic, die haar ongeluk grooten- deels aan hen verschuldigd is, dan hopen wij, dat eenige aanzielijke ingezetenen van ’s Grayenhage, hen in naam der goede burgerij ernstig zullen verzoeken, om nict lan- ger door hunne tegenwoordigheid alhier, de rust en vre- de, die wij tot nog toe genoten hebben, in de waags chaalte stellen, (Ned. verb). Het vielle hierne, Godesdienst-vrijheid in het vecrmächtige Staats-Viaanderen. Het is bekend dat een gedeelte van Zeeland, ’t welk vroeger Staats-Viaanderen genoemd werd en tot het bis-dom van Gend behoorde, grootendeels Catholijk is, en dat er de openbare uitoefening van den Catholijk Gods-dienengs, die er sedert het concordaat van 1801, toen dat edelte tot Frankrijk behoorde, immer, onafgebroken het plaats gehad en het regt van prescriptie verkregen heeft. — Intusschen heeft ons gouvernement de zonderlinge pretentie, om er de schandelijke zoogenaamde organieke artikelen, waartegen Rome uitdrukkelijk heeft. gerecla-meerd 1), te willen in stand houden.... } Van hoeveel belang in zulk een gewesenen zijn, die den moed hebben, om de godsdienst-vrijheid te handhaven, zich tegen inbreuken te verzetten, en zich niet door bedreigingen en gewelde-narijen van subalterne despootjes te laten afschrikken, blijkt uit een paar Brieven an het Gendsche blad den Vaderlander, wit Aardenburg geschreven en door dat blad medegedeeld. De cerste dier brieven is yan den yolgenden inhoud: Y, Sedert een jaer of wat meer, had den borgemesser den heer Pastor verboden van alle openbare ceremonien in zake van godsdienst te verrigten; zoo als luiden voor dooden, by de begravingen de dooden naer bet kerkhof ver-gezellen, enz., enz. Den Pastor, een man, die men niet gemakkelyk verschriftt, wilde dit oud gebruyk niet af-schaffen, maer in antwoord op differente brieven, die hy zoo van den gouverneur als van andere autoriteyten ont-ving, beweerde schriftelyk dat hy, met aldus te handelen -inzyn regt was. Op alle andere dreygementen, welke hem vervolgens wierden ‘geadresseerd, bleef hy stilzwygend; zoodat er aan-den gereformeerden borgemesser alleen overs ZOO 1) Lie ons blad yan 13 October 1840 en very. Blätter met geweld te werk te gegen. Der gelegenheyd dan der begraving van den genaemden VINKE, wierden de nochige geordneten mächtig geordneten genomen. Een twintigtal marechaussse te peer, een gelyk getal te voet en eene dozijn veldwachters, geregtsdienen en, allen tot aen den kin gewopend, kwamen, onder aenvoering van den borgemeister, prokureur des konings, en greffier en kantonsregers, te bewegt. — Na dat er op de merkt aen elk dier gewopende mannen eenige pakken kardoezen waren uytgeld en de geweren geladen, stelde men zich, voor en achter het naer de kerk gedragen wordende dood lichaem, op marsch. — In de afwezigheyd van den heer Pastor, ging den Pastor van Lede 1) het lyk, naer gewoonte, inhalen, toen den borgemesseter hem verbood zynen boekte openen en ordonneerde in de kerk terug te keeren. Den Pastor antwoordde met bedaerdheyd, dat hy al dat 'volk niet kende, maer hun verzocht hem niet te stooren. Daer op wierd den boek met geweld toegeslagen en den Pastor naer de kerk Türgige gryzen marechaussée, die by deze gelegenheyd in brutalité, uytmuntte, zal zerklyk later wel een kruysken, voor bewezene diensten ontvangen. Gedurende geheel de mis bleef deze schrik wekkende magt voor de kerkdeur en marcheerden eerst af na dat den heer Pastor in zyne wooning was teruggekeerd. » In eene treffende aensprack maekte den heer Pastor van Änderburg, Zondag aen zyne parochianen bekend, dat al dien geweldadigen toestel hem niet kon verschricken, maer, dat hy by de eerste gelegenheyd naer gewoonte zoude handelen, zoo veel te meer, omdat deze handelwys “door zyne superieuren wierd goedgekeurd. Nog denzeigen dag stierf eener man die gißeren zonder cenige stooring is begraven geworden. Men zegt dat den Heer Pastor voornens is den borgemesser in regte betrekken. In eenen anderen brief uit Zardenburg, hetzelfde voorval betreffende en door den Vaderlander van 30 October medegedeeld, wordt het volgende aangetroffen: "Groot was de.verbittering der Roomschen, welke de oongelukkigste gevolgen zouden kunnen gehad hebben, wenn het aen den heer Pastor was gedaen, terwyl een eder overtuygd is dat de parochianen van Änderburg, die zeer sterk in getal zyn, alles voor hunnen yverigen bewahmen en beminden Pastor 2) zouden opofferen." "Sonings antwoord aan de hervormde "Synodale Commissie." In het Handelsblad van Dingsdag 3 November wordt het volgende aangetroffen: "Donderdag jl. heeft de algemeene synodale commissie" De Eerw. Heer J. Eventing, tot dus verre onder—Pastor te Aardenburg, maar benoemd Pastor van Eede. Rep, De Eerw. Heer H. Zwsssex 1) De Eerw. Heer H. Zwsssex 2) De Eerw. Heer H. Zwsssex 3) De Eerw. Heer H. Zwsssex 4) De Eerw. Heer H. Zwsssex 5) De Eerw. Heer H. Zwsssex 6) De Eerw. Heer H. Zwsssex 7) De Eerw. Heer H. Zwsssex 8) De Eerw. Heer H. Zwsssex 9) De Eerw. Heer H. Zwsssex 10) De Eerw. Heer H. Zwsssex 11) De Eerw. Heer H. Zwsssex 12) De Eerw. Heer H. Zwsssex 13) De Eerw. Heer H. Zwsssex 14) De Eerw. He Broeder van den Berw. Heer Joanings Zwiskx, Pastor te Tilburg. GRAVE, der Borpruxkerts ‘YAN SPaAVITL. wie i der Nederlandsche heryormde kerk, vertegenwoordigd door den Welcerwaarden heer Roozesoom, predikant alhier, en door jonkh. Frans Beleer van Blokland, rasheer in den hoogen räd, den dier commissie, de eer gehad, " ter audientie bij Zijn Majesteit te zijn toegelaten: De voor- noemde predikant Roozesoom heeft bij die gelegenheid tot Z, M, eene aanspraak gehouden, waarin Zijn Weleerw. Zijn Majesteits ondersteuning en bescherming voor de hervormde kerk verlangde en van den Hemel zegen en voorspoed voor Hoogstd. regering afsmeekte. Z. M. heeft met Hoogstad, eigene minzaamheid en harkelijkheid zijnen dank betuigd voor het hem toegebedene, daarbij verklarende dat hij, als protestant door geboorte en door overtuiging verdraagzaamheid jegens alle andere gedödten onder zijne hoogste pligten als koning telde, doch niettemin door de bescherming der protestantsche konkagen, zoo zulks noodig mogt zijn, zijne toegenegen-heid en liefde aan dezelve te doen blijken. Met ‘verbaasdheid hebben wij dit berigt gelezen en herlezen en kunnen naauwelijks gelooven, dat het Handelsblad wel onderrigt zij. In de veronderstelling echter, dat Z. M. zich werkelijk zoo heeft uitgedrukt, meenen wij on der volgende aanmerkingen te mogen yeroorioven: Dat Z. M. verdraagzaam jegens andere gexindheden is, is ons bekend; als prins van Oranje heeft de vorst daarvan bewijzen genoeg gegeven; doch die verdraagzaamheid kan niet tot de hoogste koninklijke pligten behoore, in een land, welks koning niet, a/s Zoodani protestant is, en welks grondwet alle godsdienst-gezi-heden yolkomen gelijk stelt en aan derzelver belijders ze-ljke regten waarborgt, en wvitdrukkelijk zegt: de Be on alle godsdienstige gezindheden in het kouingrifk aiale wordt GELIJKE BESCHERMING VERLEEND.” — De Catholijken, wier getal meer dan een millioen bedraagt, heb-ben dus op iets meer dan verdraagzaamheid aanspraak: de grondwet verzekert hen gelijke regten, zoowel met de hervormden als andere protestantsche gezindheden; wi verlangen van den koning, als zoodanig geene verdraagzaamheid, maar de handhaving onzer grondwettige gelijkstelling met de protestanten. — De ronde taal der waarheid openlijk te spreken, is thans meer dan ooit p. PUBLICITY. Waarom toch zijn sommigen bo bang voor publicitéit? Waarom laden zij daardoor allerlei ongunstige vermoedens op zich? Herinnert men zich niet, dat de H. Schrift zegt: Wie kwaad doet, haat het licht! Het is zonderling dat Z. M. hier de uitdrukkingsche kerk bezigt; iets, dat eigenlijk niet bestaat, kan. Wel is er een protestantismus, dat is: ant ten in een kerkelijk genootschap vereenigd, is ee heid. Qok was het hier niet eene protestantismus, dat is: ant ten in een kerkelijk genootschap vereenigd, is ee heid. Qok was het hier niet eene protestantismus, dat is: ant ten in een kerkelijk genootschap vereenigd, is ee heid. Nummer 46. NOVEMBER 1840. ILO PRCT VECEVULEERUTTEUUTTUSA URED Daten in a ttt Rtn tn Donte hak hn tt ttn tn tin dn tp Dn he “tiny pin hh ty eh, ns, thn nen, ohn nn, we CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER Godsdieust, Staat-, Geschied- en Letterkunde. Als Jesus dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hij... . » Heilige Vader bewaar hen, die Vader bewahren hen, die Gij mij gegeven hebt, in uwen naam; opdat xij één zijn gelijk wij.... En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in mij geloven zul- len: opdat zij allen één zijn, gelyk Gi, Vader, in mij en ik inU: dat zij ook in ons mogen één * zyn, opdat de wereld geloove, dat Gi) mij gezonden hebt. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gij my gegeven hebt: opdat xij zouden één zijn, gelijk wij ook één xijn. Ik in hen en Gij in my, opdat zi) volkomen één zijn: en dat de wereld wete, dat Gij mij gezonden hebt. Joann. XVII. Envioed wan het Catholicismus. He Catholicismus bestaat niet bloot in fraaije theorien: het beveelt niet atleen de practiesche oefening van alles wat goed, heilzaam en regtvaardig is; maar deszelfs geheele imrigting en leer is berekend en geschikt , om den heil- zaamsten invloed, op al de leden-der menschelijke maat- schappij, en op die maatschappij zelve uit te oefenen, door het practiesch naleven zijner voorschriften , welke de hervorming der XVI eeuw als menschelijke vonden , als mrenschelijke inzettingen , als bygeloof , als ondragelipfk juk yan Rome enz. enz. verworpen heeft , waarin zij door de valsche philosophie der XVIIIe en het rationalistisch on- geloof der XIXe eeuw is ondersteund en nagevolgd gewor- den. Van daar dan ook, dat de invloed van het Catholi- cismus , krachtiger of minder gevoeld wordt , naarmate het vreijer is in zijne werking, of daarin openlijk of heimelijk belemmerd wordt. _ Deze gedachten doen zich natuurlijker wijze voor, bij het lezen van een merkwaardig berigt, voorkomende in het Handelsblad van donderdag 5 November 1840, van den volgenden inhoud :. « Z. Exc. de minister van Financien heeft be- kend gemaakt dat op 2 dezer, door tusschen- komst van een Roomsch Catholijk Geestelijke uit Belgie, als restitutie ten behoeve van’s Rijks francs of f 4,725. Zulke dazu spreken luide en laten zich noch door noch door verstandelooze uitvallen, noch en wegjären of wegredeneeren. Zulke restitutie had plaats door de tusschen-t van eenen Catholijken Priester, ten behoeve van youvernement, over welks onregtvaardige handelwijze schatkist, is ontyangen, de som van 10,000— ten opzigte der Catholijke Belgen zich geheel Be/gie, zoolang als het met Holand vereenigd was, heeft beklaagd; waar-tegen het eindelijk opstond om er zich aan te onttrekken, zooals het dan ook werkelijk gedaan het; aan cen gouvernement, dat de vrije werking van het Catholicismus “in Belgie op allerlei wijze belemmerde; dat er het onderwijs boeide, en er het protestantismus invoerde en begun-stigde. Die restitutie bewijst derhalve ontegenzeelijk, dat de invloed van het Catholicismus even heilzaam is voor oncatholijke gouvernementen, wier eogmerken als vijandig tegen hetzelve worden beschouwd, als voor de geheele maatschappij en voor bij. Zondere personen. Maar men denke niet, dat het Catholicismus dien heilzamen invioled zou kunnen uitoefenen op gemoederen van dezulken, die nog enkel den naam van Catholijk hebben hebben; die de biecht als eenpijnbank der conscien-tie, als een menschelijke uitvinding, om over de gemoederen te heerschen, als een ondraaglijk juk, als bijgeloof, hebben leeren beschouwen, die in den Priester niets anders zien, dan eenen staatsbeambte, die, even als den hervormden leeraar, bezoldigd wordt, om eenen door den staat erkenden godsdienst te bedienen.....? Wie zou zoo dwwaas zijn. Maar wij vragen het ter goeder trouv, waarom trachten dan de gouvernementen, waarom tracht ons gouvernement noch immer de onafhankelijkheid der Kerk te betwisten en hare bedienaren in eenen staat van afhankelijkheid van de tijdelijke magt te houden, waarom tracht het zijne heer- schappij tot over de Kerk uit te strekken om hare bedienaren daardoor te berooven van dat volledig vertrouwen, te welk de volken alleen in den geheel onafhankelijkken Pries- ter zullen stellen? Waarom een onderwijs-monopolie ge- handhaafd, dat openlijk al wat anti-catholijk is leert? waarom de vrijheid van onderwijs geweigerd aan eene Kerk, wier leer zulke heilzame gevolgen oplevert? Waarom gevorderd, dat Catholijken hunne kinderen naar oncatholijke scholen (Way Cv } pen hebbende, gaf hij hén magt.....” zullen blijven zenden, waat hun geleerd wordt, dat hun godsdienst bijgeloof is? Waar een geslacht van onverschil- ligen of ongeloovigen wordt gevormd, dat lagchen zou, als het z zullen blijven zenden, waat hun geleerd wordt, dat hun godsdienst bijgeloof is? Waar een geslacht van onverschil- ligen of ongeloovigen wordt gevormd, dat lagchen zou, als het z zullen blijven zenden, waat hun geleerd wordt, dat hun godsdienst bijgeloof is? Waar een geslacht van onverschil- ligen of ongeloovigen wordt gevormd, dat lagchen zou, als het z zullen blijven zenden, waat hun geleerd wordt, dat hun godsdienst bijgeloof is? Waar een geslacht van onverschil- ligen of ongeloovigen wordt ich onreguardig had verrijkt, ten koste van eenen vijand of van een gehaat gouvernement en den Priester bespotten of hoonen zou, die het, onder bedreiging van ecuwige straffen, tot het vervullen zijner godsdienstpligten zou vermanen? Meent men dat zij, die schipbreuk heben geleden aan het gelöst, die hunne godsdienstpligten verwaarloozen, de sacramenten verachten, of, wel staans- halve, heiligschenning misbruiken, immer door tusschenkomst van Priesters, restitutie, aanzielijke restitutie zelfs aan het gouvernement zouden doen? Wie zou zich zo iets inbeelden? Wil. men dus den heilzamen invloed van het Catholismus in ruime mate ondervinden, dat men dan de vrijheid der Kerk en de onafhankelijkheid harer bedienaren yan het tijdelijk gezag eerbiedige en vrijheid van onderwijs toesta aan de belijders eener leer, wier getrouwe naleving zulke voortreffelijke resultaten oplevert. Es ecene Catholijke oppesitie on. Inderdände om die voorbefolden op onzen tijd en op onze omstandigheden toe passen, moet men de zaak uit een geheel. verkeerd oogpunt beschouwen, en een onwettig verzet tegen de overheid verwarren, met het bezigen van wettige middelen, om wettig verkondigen, om wettig verkondigen, en te handhaven tegen en: te handhaven tegen usurpatie van den kant der tijdelijke overheid. De Godmensch zelf heeft aan zijne Kerk volledige vrij- heid geschonken, om, zonder authorisatie der tijdelijke magt, zijne leer te verkondigen, openlijk te verkondigen. Zijn twaalf discipelen (de Apostelen) tot zich gerade den Godmensch Zegt vervolgens tot hen: Hetgeen ik u in het verbor- gen zegt, zegt dat in heticht: ent geen u int oor gezegd wordt, predikt dat op de daken. En vreest hen niet die het ligchaam dooden, maar de ziel niet kunnen dooden...,” *. 4 (Marra. X: 1, 27, 28); ook heeft hij, wieralle magt in hemel en op aarde gegeven is, door wien de koningen regeren, van wien alleen zij hunne magt onleenen, aan zijne Apostelen en hunne op volgers niet alleen vriheid van onderwijs verleend, maar hen uitsluitend met de taak van het onderwijs belast.,, Gaat dan, zeide Hij, onderwijst alle volken.,...” Hieruit volgt toch wel, dat tijdelijke magten, hoewel door God gesteld, om in haren kring, niet alles te doen wat zij willen, maar dienaars te wezen van God, als zij de Kerk van haren Goddelijken Meester, of van zijne Apostelen ontvang En heeft, vielijk en openlijk te verkondigen, wilken berooven, als zij haar de goddelijke vrijheid yan onderwijs ontnemen, zich verzetten tegen Gods en alzoo in die opzigten #ie# gehoorzaamd mogen worden, al zou-den: vervolgingen en zelfs de doodstraf daarvan het gevolg wezen. — Vreest hen niet, die het ligchaam dooden, maar de ziel niet kunnen dooden! De Catholijke oppositie is zoo oud als het Christendom: de Apostelen zelven het eerste voorbeeld yan gegeven; zij onderwierpen zich geenszins aan éen bevel der tijdelijke magt, ’t welk strijdig was met het goddelijk bevel, om openlijk het Evangelie te verkondigen en de yolken te onderwijzen: ze zeiden bij die gelegenheid; men moet Gode meer gehoorzamen dan den menschen.” — Om uit de tijden der eerste Christenen slechts een yoorbeeld van oppositie te noemen, willen wij dat vam het Thebaansch legioen aanvoeren, dat onder bevel van Mau-Ritius, geheel uit Christenen bestond. Toen AnuS aan hetzelve gebood, om met het geheele leger den afgoden te offeren, weigerden al de dappere krijgslie den van hetzelve aan dat bevel te voldoen en het legioen zonderde zich van het leger af. Bekend is het, dat in onze dagen, de Aartsbisschoppen van  God; maar de groote TERTULLIANUS ke strijdig met de Catholijke leer, in zijn schrift aan de door God gestelde m: welten zijn onregaardig. “Ip aetan?” En zouden wij, Catholijken, die in XIXe derland onder eenen constitutionelen regeringsgegen oppositie mogen vormen, tegen alle reclamatién nog gehandhaafd wordende wetten, die lijnregt strijdig zijn met de goddelijke vrijheid der Kerk; tegen zoogenaamde koninklijke besluiten, die niet alleen strajdig zijn met de goddelijke magt en vrijheid der Kerk, maar zelfs met de grondwet? Zouden wij de regten en de vrijheid der Kerk, tegen de usurpatie van Het tijdelijk gezag niet mogen verdedigen, niet mogen reclameren door de wettige middelen welke de grondwet zelle ons waarborgt in de yriheid der drukpers en het petitie-regt 2 Meent men, dat de eerste Christenen zich niet van die middelen zouden hebben bediend, daar zelfs een TERTULLIANUS, een OrIGENES, een JusTiNus enz. de zaak der Christenen openlijk tegen hunne despotieke regeringen verdedigden? Meent men dat zij hunne regten niet zouden hebben doen gelden, als de wetten van den staat hen geliyke regten met hunne medeburgers hadden toegestaan? Dat zij niet over schending der wetten zich zouden beklaagd en reg¢ gevraagd hebben, als de wetten hun dezelfde vrijheid van godsdienst als aan alle anderen hadden toegestaan en men hen onwettig van dezelve had willen berooven? — Wie zoo denken kan, is met den moed en den gelofs-ijver der eerste Christenen weinig bekend. Neen, alleen het oproerig worden, het verzetten tegen de door God gestelde magten in den kring van hun wettig gebied, is misdadig: maar geenszins Bebruik maken van der gebruik maken van der gebruik maken van der gebruik, te vrijeden op eene wettige wissen, te revendiqueeren, waarvan zij op eene onwettige wissen: dat is eene opositie te vormen, die door legale middelen, datgene tracht te herkrijgen wat hen op eene ijlegale wijze ontnomen werd. 