De Kracht der Waarheid, Gebleken in de Bekeering van den Eerwaardigen Heer
Scott, Thomas
Weinige mänden yodr mijne bekeering, schreef ik eene korte verhandeling, over.....; in welke ik, naar het mij toeschijnt, de gevoelens van een gemoed, dal ernslig aangedaan is door een besef van het on- eindig belang van de Godsdienst, heb uitgedrukt. Er komen eenige spreekwijzen in yoor, over welke ik mij naderhand grootelijks moest verwonderen. Ik raad- pleegde geene boeken, maar schreef yaardig mijne gedachten, mnaarmate ze mij voor den geest kwamen, zoodat ik thans nog mij verwonderen moet, hoe het bijkkwam, dat ik mij stiet aan verscheidene denkheel- den, welke daarin gevonden worden. Onder andere bijzonderheden, bestrafte en vermaande ik ernstig dic- genen, die de krachtdadige werken van den Heiligen Geest ontkennen; uitende zcer gemoedelijk mijnen wensch, dat zij eerlang de waarheid derzelve door hunne eigene ontwijfelbare ondervinding mogten leeren kennen. Zoodanig was mijn wensch voor hen; en ik zelf, ellendig schepsel, had gegen de minste kennis of serving van dat geluk, noch begeerte om het te verkrijgen. Gedurende al dien tijd, werd ik een- en ander- maal, door Gods goede hand, uit de nijpendste gevaren gered. Op zekeren dag, als ik met den Heer L. op het ijs wandelde, ontkwamen wij meer dan eens, niet dan ter naauwernood, een oogenschijnelijk doods- gevaar: de Heer bewaarde ons! Des anderen daags ging de Heer JZ. alleen op het ijs, viel in het water, en — verdronk! Toen de tijding yan zijnen beklagen dood tot mij kwam, baarde dezelve in mij eene verscheidenheid van zeer gevoelige aandoeningen; echter niet geévenredigd aan de omstandigheid, noch da- delijke voor mij tot wezenlijk nut. Met eenen mijner vrienden over het geval sprekende, merkle ik aan, dat de Heer L. schielijk veel wijzer geworden was dan wij, en dat tk wel hartelijk wenschte, te mogen weten hetgeen hij wist, ent. Zulke aanmerkingen maakte ik op deze dreevige gebeurtenis; en weldra had ik die vergelen. — Eenigen tjd daarna, brak het ijs on- der Mijne voelen, en ik viel in den stroom eener snelloopende rivier. Toen was ik in het dringendst gevaar van eenen verschrikkelijken dood, voornamelijk door den geweldigen stroom; ook was er geen hulp bij de hand. Ofschoon alle hoop verloren was van te ontko- men, bleef ik nogtans worstelen, en geraakie, door Gods gunstige Voorzienigheid, uit het water. God spaarde mij, opdat ik, dus wonderbaar: bij het leven behouden, een werktuig zoude zijn ter volbrenging Zijn- ner groote en genaderijke oogmerken. Eindelijk, — opdat ik dezen Brief besluite — omtrent twee maanden védr mijne bekeering, openbaarde ik nog mijne uilerste vijandschap tegen de Godvruchten Leeraars van het Evangelie, tegen Gods uitverko-ren Volk, en tegen het Evangelie zelf, in een naam-loos geschrift, het welk ik uitgaf. Ik deed dit niet, met oogmerk om den eerstgemelden eenig wezenlijk nadeel tote brengen, maar enkel, om hen belagchelijk te maken, en hen aan de bespotting der wereld bloot ie stellen. — Nogtans, 200 groot was Gods lankmoedig mededoogen omtrent mij, dat Hij, in dien zelfden tijd, mij genadiglijk behoedde van de treurige gevolgen van enen hevigen twist, in welken ik mij gemengd had; door Zijne gunstige Voorzienigheid tusschenkomende. Zijne hoond, mijn hart steeds meer verhardde, en door opcengestapelde beleedigingen Zijne gramschap tergde, handelde Hij nogtans genadig lijk met mij. Niet alleen spaarde Hij mij, maar be- schermde mij ook; en verloste mij binnen kort door eene magtige hand uit de heerschappij des Satans, lei- dende mij tot het verhevenste en genoegelijkste van alle voorregten, de eer en het getuk, van Hem voor eeu- wig te mogen kennen en beminnen, die de Fontein is van alle en van allerlei zegeningen, en verheven — o! tot welk eene hoogte! — boven alle schepselen! September, 1789. Aven eLeerereunriceccectttocmererelecccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccccc Waardsie Broeder! Na was de welangene lijd geboren. — Mijn naam stond van eeuwigheid geschreven op de lijst der- genen, die de Vader aan sezus gaf, om hen te azali- gen, voor wie Hij Zijn dierbaar bloed uitstortte, en den Geest des gelöst en der wedergeboorte verwierf. Werd ik aan mij zelven gelaten, — overgelalen, om zoovele proeyen te geven van de gruwzame boosheid van mijn hart, en om te zondigen tegen de grootste weldadigheden en voorreglen, — 200 hardnekkig en stout daartegen te zondigen; het was eenig en alleen om deze reden: opdat de roem van Gods volsirekte en vrijmagtige genade, en de onuilsprekelijke waardij en kracht van curistus’ Bloed en Geest meer kennelijk zouden geopenbaard worden in mijne bekeering en za- ligheid, en opdat ze voor mij zelven, en voor anderen om mijnentwil, eene stof van eeuwige lof- en dankzeg- ging zouden vyerstrekken. Wanneer in het jaar 17.. de vacantie der Universit naderde, was ik niet voornens naar huis te gaan, alzoo verscheidene leiterkundige bezigheden, die of eenigen arbeid vereischten, het voor mij noodig maakten aldaar te blijven. Dan, buiten alle verwachting, vernam ik dat Juffer #.... zich op dien tijd in de nabuurschap van mijns Vaders woonplaats bevond; en daarenboven wilde het geval, dat mij eene gunstige gelegenheid voorkwam om de reis te doen. Na eenige bedenking bestoot ik eindelijk, in weérwil yan niet weinige tegenredenen, te gaan. Ik was zeer verblijd, Mejuffer Z.... in goeden welstand, en zoo beminnelijk als ooit, te ontmoelen, terwijl hare genegenheid tot mij niet veranderd, noch veranderd was. Eene zeer voordeelige partij had zich onlangs haar aangeboden, doch zij had die geweigerd. Ik ontmoetie haar da- gelijks, doch had maar zelden gelegenheid om haar alleen te spreken. Nu en dan echter, wanneer zich milk eene gelegenheid opdeed, ple n. Egde ik haar raad, over het al- of niet-aannemen, binnen een paar jaren, van eene Predikersplaats in de nabuurschap, welke mij was aangeboden. Het voorstel behaagde haar zeer, en zij betuigde wel voldaan te zijn met de gelegenheid der plaats. Onze begrippen en oogmerken stemden volkommen overreen; maar God had het anders besloten, en — eeuwig zij Zijn naam gelöd! — onze voor- nemens verdwenen als rook, terwij! het Zijne vast stond, en Hij al Zijn welbehagen deed. Niet vele dagen na mijne aankomst, begon de gezondheid van Jufler £.... langzamerhand te vermin deren. Hare onpasselijkheid nam schielijk toe, en wel-dra was zij genoodzaakt het bed te houden. Aanstonds voelde ik mij ontrust door vele bekommeringen, en mijne hoop nam dagelijks af. Misschien hebt gi ge-voeld, maar nooit kunt gij door woorden uitdrukken, dem trap van angst, welken ik te dier gelegenheid endervond. Het denkbeld van haar slerven, was mij ten eenenmale ondragelijk. Het scheen mij onmogelijk, dat ik haar zoude overleven. Thans werden mij al mijne uitspanningen en studién een walg. Zelfs de schrifien van den schranderea voutaire, die 7200 hoog hij mij in achting stonden, waren niet bekwaam om mij in mijne jammerlijke droefgeestigheid op te beuren. Wanneer ik, bij mijn dagelijksch vragen naar den toestand van Juffer £...., berigt ontving, dat zij zich niet beter bevond, of wel, dat hare zickte scheen te verergeren, dan ging mij als een zwa Aird door het hart; en, door onus prekelijk vrees bekneld, wist ik niet wat te beginnen. Ik bad tot mijnen on- bekenden God, om de herstelling harer gezondheid. Nooit, geloof ik, zal ik met diergelijk eenen ernst hidden, als ik toen deed. Ondertusschen woedde hare kwaal van dag tot dag met meerdere hevigheid; en binnen korten tijd klom het gevaar ten hoogsten top. Mijne angsten en gemoedsberoeringen, die eenredigte waren met hare ziekte, waren tats zulk eene hoogte gestegen, dat het noodig voor mij werde, ten einde niet in volslagene zinneloosheid te verallen, de eene of andere bezigheid te zoeken, waar-door mijn ontroerde geest tot andere voorwerpen werd aufgeleid. Ik besloot eene Leerrede te schrijven, en dezelve, met toestemming van den Predikant der plaats, in het openbaar uit te spreken. Eenige dagen védr den bepaalden tijd, dat ik zou prediken, ging ik aldus te  om mine voorbärdigheid en oneerbiedigheid regimatig verdiend had, dat ik beschaamd gemaakt wierd. Ik predikte met veel tocjuiching, en misschien niet zonder vracht. Op dien dag, en de volgende dagen, scheen de kwaal van Juffer #.... aanmerkelijk te bedaren, en hare beierschap in zoo verre begonnen, dat ak mij vieide, binnen kort getuige te zijn van hare volkomene herstelling. Mijne vreugd was nu 200 groot, als de angst, dien ik had uitgestaan. Ik ging haar bezoeken, en gaf haar met veel genoegen te kennen mijne vorige vrees en benaauwdheid om harentwil, zoowel als mijne tegenwoordige opregte blijdschap, in het gunslig vooruitzigt van hare herstelling. Waarop zij, terwijl men haar naar het bed droeg, mij aanzag met oogen, die eene zonderlinge toegenegenheid uildrukten, vol van de teederste beduidenis, en op mij gevestigd met oogen, en op mij gevestigd metongemecnen ernst en oplettendheid. Na dien tijd, mogt ik haar nooit weder aanschouwen. De vreugd Welke ik had opgevat, bleek zoo kortstondig te zijn, als schielijk geboren. De ziekte keerde weder met ver- dubbeld geweld, en woedde zoo hevig, dat zi weldra op den oever des doods geraakie. — Den volgenden dag, zoo ik mij wel herinner, werd een voornaam Geneeshecr bij haar geroepen. Na haar gezien te heb- ben, verklaarde hij terstond, dat hare niekte ten uilerste zorgelijk, en het gevaar 200 groot was, dat hij weinig hoop bad op hare herstelling. Deze woorden klonken mij als een verschrikkelijke donderslag in de ooren. Understand, mijn toestand was allerbeklagelijkst, — he-roerd door hooggaanden angst, en door onuilsprekelijke droefheid als verscheurd. Ik poogde, doch uiet dan met de grootste moeile, de deerlijke gesteldheid van mijnen geest eenigzins te yerbergen. Middelerwijl had ik een ijseiijk vooruilzigt voor de oogen: tegenwoordig te zijn bij haren dood! — een vooruilzigt, hetwelk ik mij niet magtig vond te verdragen. Ik hesloot dan, haar te verlaten, en schielijk mij van de plaats te verwijde-xen. Noch haar toestavd, noch de gesteldheid yan mijnen geest lieten mij toe, afscheid van haar te nemen. Builen haar welen derhalve, en overstelpt van droet-heid en moedeloosheid, verliet ik mijns Vaders huis, en keerde terug naar de Universiteit. Aldaar hield ik mij bezig, met het naarstig onder-zoeken der aanmerkingen en waarnemingen van zekerberoemd’ Geneesheer, 200 ik meen, posson genaamd,onder welke ik mij herinnerde, eertijds eene beschrijving gelezen te hebben van de kwaal, met welke Jufler £.... bezocht was. Inenen brief, welkenik aanstonds schreef, yerzocht ik met allen mogelijken ernst, dat zijne voor- schriften, hoe weimig ook daar te lande in gebruik, moglen beproefd worden. Daarop bad ik God alleryu- rigst, dat die middelen eene gezegende uilwerking heb- ben moglen, en dat zijne, wier gemis mij het leven on- dragelijk zoude maken, tot gezondheid mogt hersteld worden. Drocfheid en liefde, te zamen vereenigd, leer- den mij ernstig bidden. Ik droeg die smeekingen op verschillende wijzen aan God voor, en drong die door onderscheidene redenen aan; en somtijds vleide ik mij, dat de voorschrifien de gewenschte uitwerking zouden hebben; welke uitkomst, zoo mij dacht, meer dan iets anders, mij de gunst van de ouders van Juffer Z..., zoude aanprijzen, en mij hunne toestemming tot onze vereeniging zoude verzekeren. Den der den dag na mijne aankomst op de Universität, werd mij de tijding gebragt dat Juffer Z..... zich niet erger bevond, en dat de voorschriften, welke ik gegenden had, zouden gebruikt worden, indien de Geneesheer er niels tegen had. Dan, eenige uren läter, bragt mij een vriend van onze familie, door mijne Ouders, zoo als ik naderhand hoorde, daartoe yerzocht, de nootlottige boodschap! Zijne gewone welsprekend-heid te werk stellende, begon hij, met mij te berigten, dat de geneemiddelen door mij aangeprezen, geene betere uitwerking hebben zouden dan die, welke de Doctor had voorgeschreven.. Daarop, zeggende dat hij mijne genegenheid tot Juffer 2... bespeurd had, voegde hij er bij, dat er weinig hoop was op hare herstelling. Terstond kwam de vrees in mij op, dat dat alles slechts voorbereidselen waren, en dat ik wel-haast uit zijnen mond het ontzetlend nieuws van haar overlijden zou hooren, Ik vroeg hem met veel drift, of zij dood was? Het antwoord was: «Zij is Just op die tijdstip, hiel ik mij in, sterk be- dwang. Mijne ‘aandoening bleck uitwendig niet 200 he- vig, als men verwacht had; doch heimelijk gevoelde ik mij bijkans in eenen staat van uilzinnigheid, en gedurende eenige oogenblikken, was mijn geest 260 verbijsterd, dat ik alle vermogen van denken verlo- ren had. Ten einde mijne gedachten een weinig van deze groote droefheid af te leiden, begaf ik mij tot wan-delen, en bezocht den eenen vriend voor en den an-deren na; doch mijne smart en droefgeesligheid werden er maar weinig door verligt. Het scheen mij raadzaam een reisje te doen door de omliggende Landstreck, op-dat mijn geest, door droefheid nedergedrukt, cenige verkwikking mogt erlangen. Dan Gods goede Voorzie-nigheid liet zulks niet toe. Mijne drocfheid nam som-wijlen tot zulk eenen trap de overhand, dat ik vreesde volstrekt buiten slaat te geraken, om mijne studién voortie zetten, of immer eenige rust of troost te smaken, zoodat ik het leven zelfs als eenen ondragelijken last beschouwde. Dock de Heer ondersteunde en bewaarde mij, door zijn’ verborgen’ invloed en bestuur. Ik kocht eenige bocken, van welke ik toevallig met eenigen lof had hooren spreken, onder anderen: ravaten’s Uitzigten in de Eeuwigheid, en cenige Leerredenen van WALKER, BLAIR, enzy. — De Uit- zigten in de Eeuwigheid, van LAVATER, las ik het eerst. Er huisvestle eene- kleine hoop bij mij, dat ik na den dood Juffer £..... weder ontmocten zou- de, — eene hoop, welke mij somtijds opbeurde en ver- kwikte. Om die reden, doorlas ik viijlig tavarsr’s schriften , of ik daarin bewijzen konde ontdekken , ter begunsliging van het gevoelen, dat wij elkander in het toekomend leven zullen kennen, en dat de betrekkin- gen, welke hier tusschen ons stand grijpen, hierna px i) niet geheel zullen ophouden. Tevens bad ik tot God, dat het Hem behagen mogt, de overgroote droefheid , door welke ik gekweld werd, te matigen en weg te nemen. Maar geen ééne gedachie had ik van geloof in curistus, of van bekeering In dien tijd hield ik mij onledig, met eenen mijner vrienden te helpen, in het gereedmaken ter uitgave van een boek, dat hij geschreven had, en vond, ter- wil ik daarin bezig was, mijne aandacht eenigermate van mijn verlies afgetrokken, en het geweld mijner droefheid geleenigd. Omtrent acht dagen, naar mijn - beste geheugen, na het overlijden van Juffer #...., waren mijne vlagen van droefheid en beroering yan geest tot den hoogsten trap van hevigheid geklommen. Ik werd door weedom als in stukken gescheurd, en had noch hoop noch moed meer overig. Door onver- dragelijke smart geprangd, wierp ik mij le bed, niets vuriger wenscbende, dan door eenen plotselijken dood verlost te worden van een leven, dat mij hatelijk ge- worden was. Helaas! hoe rampzalig zoude ik tot in eeuwigheid geweest zijn, indien mijn voorbarige en onredelijke wensch vervuld ware geworden! Na ver- loop van eenige uren, werd mijn geest een weinig bedaard. Thans had ik begonnen te lezen de Overdenkingen van zckeren Socinian, of liever twijfelaar, over de voornaamste Waarheden der natuurlijke Godsdienst. De schoone eenvoudigheid van zijnen stijl behaagde mij uiltermate zeer. Mijne droefgeestige gesteldheid in dien tijd deed mij meer overhellen tot het lezen van Gods- dienstige boeken, dan van eenige anderen. Tk zocht in goeden ernst verligling van eene smart, welke ik niet wist te dragen, en welke ik niet hopen konde, dat ooit geheel zou ophouden; doch On daartoe te gera- ken door behulp van mijne gewone studién, of dvor eenige uitspanningen hoegenaamd, was niet in mijn vermogen. Lavarer’s Uitzigten, te voren gemeld, hielden in zekeren trap mijne aandacht bezig, ver- sterkten mijnen geest, en deden mij voor eene poos mijne smart vergeten. Mijne voornaamste zorg, en de slof van al mijn bidden en pogen was cene ver- mindering van mijne hooggaande droefheid; maar wat de behoudenis mijner ziel betrof, daar dacht ik niet meerder, misschien zelfs minder aan, dan te voren. Geen enkel denkbeld kwam in mij op, van de nood-wendigheid eener nieuwe geboorte, of van vereeniging met curistus door het gelöst. Geestelijk gocd, was en goed, dat ik noch kende, noch begeerde. Mijne gebeden derhalve, en mijn naarslig lezen van Godsdienstige boeken, was alles tot een einde gerigt, en bedoelde niets meer, dan mijne verlossing van onma tige droefheid, en de herstelling, indien mogelijk, tol eenige bedaardheid des gemoeds. Juist de volgende dag, zoo ik mij niet misreken, was de dag, welken ik verpligt ben nimmer te vergeten, maar met eeuwige lof en dankzeggingen te gedenken, — de dag, op welken ik, door Gods alvermo-gende genade, geroepen werd uit de duisternis tot het licht, uit den dood tot het leven, en een deelgenoot der hemelsche geboorle gemaakt werd! Ik zocht den Heere niet, maar werd van Hem gevonden. Weinig, dacht ik aan Hem; maar Hij had mij lief gehad met eenwige liefde, en Hij trok mij met goedertie renheid. Ik was van eeuwigheid aan Christus gegeven. Hij had mij door Zijn dierbaar bloed gekocht. Tot hiertoe was ik een dwalend schaap geweest, ginds en herwaarts omzwervende; maar thans was de tijd gekomen, dat ik bekeerd zoude worden tot den grooten Herder en Opziener der zielen, en tot Zijn zalige kudde toegebragt. In den namiddag was ik bezig met het lezen der Overdenkingen, die ik vermeld het, door dien Soci-nian of twijfelaar geschreven, over de Waarheden der natürliche Godsdienst. Ik las daarin met inge-spannene aandacht, en was geheel ingenomen met de Overdenkingen, die hij voordroeg. Plotselijk ont-waakt, om dus te spreken, uit die soort yan mijme-ring, dacht ik aan God, en aan Zijne werken. Een denkbeeld, mij gansch ongewoon, van Gods Heerlijkheid en Majesteit, trof mij. Nooit had ik mij de Godheid op zulk eene wijze voorgesteld, als nu. Ik bemerkte, daar de oogen mijns verstands nu vyerlicht waren, en bewonderde in al Zijne werken, waartoe ik ook mijne aandacht bepaalde, Zijne verbazende Magt, Wijsheid, en Godheid. Ik had in mijnen geest eene gewaarwording yan den luister Zijner Heerlijkheid en Tegenwoordigheid, welke ten eenenmale nieuw voor mij was. Het was niet zoozeer een hegrip, dat mijn verlicht verstand van Zijne oneindige Majesteit en Volmaaktheden v Forme, maar het was een gevoel derzelve; zij werden 266 aan mij vertegenwoordigd, dat ik ze gevoelde. De luister Zijner oneindige Godheid en Tegenwoordigheid vervulde mij met innig vermaak; en pos or ok zag 266 klaar, dat Hij al mijne liefde en gehoor-zaamheid oneindig waardig was, dat mijn gemoed door eene aangename en onwederslaanbare kracht bewogen werd, om Hem opregtelijk te beminnen; terwijl mijn hart, verbrijzeld op dit gezigt, aijne vorige ondankbarheid verfoeide. Aanstonds valle ik het voornemen op tol eene geheele hervorming in mijn gedrag, en eene onbepaalde gehoorzaamheid aan al Zijne geboden, welke ik voortaan, zonder eenige uilzondering, tot het rigtsnoer van mijn leven wilde stellen. Dit kwam mij yoor, niet slechts als ten hoogste billijk en regtma-tig, maar ook genoegelijk en aangenaam. Mij dacht, ik was tot hiertoe het blindste en ondankhaarste van alle schepselen geweest, daar ik nimmer God op die wijze beschouwd, noch Hem bemind of gehoorzaaamd had. Thans herinnerde ik mij, een geschilte te hebben met twee menschen, die weleer mijne vrienden waren. Mijn misnoegen tegen hen was hooggaande geweest. De trotschheid en wraakzucht, welke mij doorgaans be- zielden, schenen eene spoedige verzoening hoogst on- waarschijnlijk te maken; maar nu zag ik klaar en overredend, dat het mijn pligt was, mijne uiterste pogingen aan te wenden, om die te bewerken. Die nieuwe gewaarwording van God, en dat gevoel van Zijne Grootheid, waarmede mijn geest thans doordron- gen was, braglen in mij te weeg eene ongeveinsde liefde tot alle menschen, en wekten mij op, en drongen mij, met eene kracht, welke te gehoorzaamen geluk- zaligheid was, om jegens alle menschen eenen geest yan zachtmoedigheid en weldadigheid te bewijzen. Dien yelfden avond had ik gelegenheid, om hen beiden aan het huis van eenen derden te onimoeten. Met blijd- schap begaf ik mij derwaaris; en onder het gaan, was ik, al den weg over, steeds werkzaam, in over- denking van Gods Heerlijkheid, ten toon gespreid in ieder schepsel. Omtrent mijne vijanden betoonde ik mij heusch en vriendelijk, en behandelde hen 200. also er nooit eenige twist tusschen ons geweest ware. Wei- nige dagen daarna, schreef ik hun eenen brief, waarin ik verklaarde, alle vijandschap en misnegen afgelegd ie hebben, en zeer bereid te zijn, om onze yriend- schap te vernieuwen: Van dien gedenkwaardigen dag af, werd mijn toe- stand geheel anders dan te voren, en desgelijks ook mijne leyenswijs. Met eenen trap van opmerkzaamheid, die mij tot hiertoe vreemd was geweest, beschouwde ik Gods groote werken, in het bijzonder het maaksel van het menschelijk ligchaam, en inzonderheid het mijne. De menigyuldige proeven, die ik ontdekte van Gods Wijsheid, Magt. en Godheid, troffen mij met verrukkende bewondering en verbazing. Op het leven- digst zag en bemerkte ik in al Zijne werken de on- uitsprekelijke Majesteit en hoogste Regtvaardigheid van God, en hoe genoegelijk het is Zonder ophouden Hem le bewonderen, te aanbidden, te beminnen, en met de uilerste bereidvaardigheid Hem te dienen. Ik had zeer bljkbaar gansch andere en nieuwe denkbeelden verkregen van God, van mij zelven, van de ijdelheid der aardsche dingen en van de onschatbaare waardij der genade en der Godelijke gemeenschap. Ik was als in eene nieuwe wereld overgezet. Kortom, het is ligter te beseffen dan uit te drücken, wat te dier gelegenheid in mijnen geest omging. Het was niet vele dagen geleden, dat deze dingen gebeurd waren, toen ik, met ernst overdenkende wat mij wedervaren was, bespeurde dat eene groote vetba-zende verandering in mij was voorgevallen; dat mijne geest opgeklaard was geworden door een licht, welk ik nooit te voren gezien had; en dat mijne wenschen en begeerten desgelijks nieuw geworden waren. Door ontwijfelbare ondervinding derhalve geleerd, besloot ik daaruit, dat ik door Gods onbegrijpelijke en krachtda-dige genade die nieuwe geboorte gekregen had, zonder welke geen mensch Gods Koningrijk kan zien, noch in hetzelve ingaan, en tot welke ik te voren geene begeerte had, ja! waaraan ik zelfs niet dacht. Mijne denk beelden thans van Gods oneindige voortreffelijkheid en beminnenswaardigheid waren levendig en opgeklaard. Zoodanig waren ook mijne begrippen van mijnen pligt jegens Hem, van mijne uiterste ondankbaarheid en gehoorzaamheid, en van Gods krachtdadige en onver- diende genade, door welke Hij mij had levendig gemacht. Vrees voor de Goddelijke gramschap had ik niet, noch schrik voor de straf. Dat ik die wel verdiend had, en Zijne gunst ten uiterste onwaardig was, zag ik klaar; desniettegenstaande, achtte ik mij zelven nooit, zelfs voor een’ oogenblik, een voorwerp van Gods toorn, noch vreesde dat ik de verdiende straf zou moelen lij- den. Dit. was een stuk, waaromtrent geen angst, noch vrees, noch twijfeling in mij plaats had. Eene levendige gewaarwording van Gods heerlijkheid en schoonheid, een uildrukkelijk gevoel van Zijne genadige tegenwör- digheid, een ondervinderlijke kennis van het genoe- gen, dat inede het de tot Hem ligt opgewonden: — dit alles beveiligde mij tegen zoodanige angsten en schrikken, en vervulde mij met de grootste blijdschap. In zukul een gesteldheid des gemeins, kon ik geen oogenblik twijfelen aan mijne toelating tot de Goddelijke gunst en gemeenschap; want ik had de gevoelige on-dervinding van beiden. Echter was ik ten zelfden tijde bewust, dezelve geheel onwaardig te zijn, en kon geene andere reden of grond bedenken, waarom die genade wan mij bewezen was, dan alleen het bloed en den Geest van curistus, Gods Zoon, den eenigen Zaligmaker van zondaren. Omtrent dezen tijd, verzocht ik mijne moeder, door een’ brief, mij te doen welen, op wat wijze Juffer gestorven was, met opzigt tot een behoorelijke zorg voor het welzijn harer ziel. Zij schreef mij ten antwoord, dat zij gelöst, dat er iets goeds in haar geloond; en dat zij haar had voorgehouden de toe-gerekende geregtigheid van curistus, als den’ eeni-gen grond der regtvaardig en behoudenis eens zon-daars, waarop hij alleen veilig kon steun En, en, Me, hope van verhooring, smeeken om de gunst. van eenen regtvaardigen God. Dezen brief gelezen heb- bende, was ik niet volkomen voldan over de: wijze, waarop “mmijne moeder haar had aangeproken, en nam het bijkans kwalijk, dat zij haar, als den gepasten grond van hope, voorgesteld hadde het borgtogtelijk lijden en de geregtigheid van curistus. Deze was mij tot hiertoe een steen des aanstools en eene dwaasheid geweest. Ik had, het is waar, sinds eenen tijd, mij niet openlijk voor eenen dngeloovige uitgegeven; ook was ik nict langer cen bespotter van het Christendom. Tegen sommigen mijner vrienden, verdedigde ik wel ernstig de leer der Heilige Drieenheid, 200wel als verscheidene andere leerstukken. Terstond na de groote verandering des harten, welke ik ondergaan had, was de yermetelheid en ligtvaardige stoutheid van mijn ver- nuft aanmerkelijk gedaald. Maar zeker is het, dat ik lot nogtoe geestelijke kennis had van vele aller- gewigtigste Waarheden. De bovennatuurlijke verlich- ting des gemoeds, de wedergeboorte, en dg veran- dering, welke daarvan het gevolg is, — deze kende ik door klare en zekere ondervinding; maar mijne begrippen aangaande den Heere szzvs waren nog zeer donker. De kennis, welke ik van Hem verkregen had uit menschen en boeken, hielp mij niet. Veel had ik, in den loop mijner studién van Hem gelezen; veel zoude ik ook, aangaande Zijn’ Persoon, natu- ren, hoedanigheden, en weldaden uit God- geleerde zamenstellen hebben kunnen aanhalen; doch yan dat alles had ik geene geestelijke kennis, hoewel het mij thans Zeer noodig was die te verkrijgen. In de dagen, die onmiddellijk volgden na mijne wedergeboorte, dacht ik niet veel aan sezus; en als eenige denkbeel- den yan Hem zich aan mijne ziel voordeden, waren zij diep doortrokken met de gevoelens of der Arianen, dof der Socinianen. Juiste begrippen aangaande Zijne Godheid, Zijne aangebragle voldoening, en van het leven des gelöds in Hem had ik niet, maar dwaalde omtrent deze stukken in het donker en onzeker. Wat ik yan Hem geloven moest, wist ik niet; en schoon Hlij Gods genade en gunst yoor mij verworven, en aan mij medegedecld had, dacht ik zelden of nooit aan inijne oneindige verpligling jegens Hem. De Zaligma- ker woonde in mij — als ik dus spreken’mag — on- bekend voor mij, en hield mijne oogen, dat ik Hem alsnog niet kende; ofschoon ik een deelgenoot was van Zijn leven, en, als een lid van Zijn verborgen lig- chaam, uit Hem, als het Hoofd van dat ligchaam, doch onbewust, al de verlich Trotz, trost, of geestelijkster sterkte die ik genoot, afleidde. Middelerwijl verminderde mijne aanmerkelijk, en de hooggaande droefheid, welke ik daarover geleden had, was. bijkans geheel over. Mijn geest was thans ten eenenmale ingenomen met andere zaken. Blijmoedig hoopte en bad ik, op zijn’ tijd te mogen zien, welke yoordeelen voor mij uit dat yerlies zouden spruiten, en hoe wel en wijselijk de Heer beschikt had, dat ik hetzelve moest ondergaan; en naar mate ik het groot gewigt der eeu- wige dingen, de waardij der ziel, en de zalige yerandering, die ik ondervonden hadde, overwoog, konde ik met mijn gansche hart God danken voor die zelfde gebeurtenis, welke, maar weinige dagen te voren, mij met ondragelijken zieleangst vervuld, en my bijna tot de uiterste wanhoop vervuld, en my bijna tot de uiterste wanhoop vervuld. Niet vele dagen na die aanmerkelijke verandermg, schreef ik aan cen’ mijner vrienden, die getuige van mijne droefheid en verslagenheid was geweest, en gal hem berigt van mijne zonderlinge bekeering; mijne droefheid en verslagenheid was geweest, en gal hem berigt van mijne zonderlinge bekeering; mijne droefheid en verslagenheid was geweest, en gal hem berigt van mijne zonderlinge bekeering; Das geschichte gedachten van God en van de Gods-dienst had gekregen, dan ik te voren koesterde; en dat mijne droefheid over het afsterven van Jufler F..... veel verminderd, ja hijkans geheel verdwenen was. Inderdaad, deze schielijke en krachidadige verandering was zoodanig, dat ik, van de tijdstip af, dat 2ij mij gebeurde, geen enkel uur konde twijfelen, of ik was op dien tijd geroepen uit den dood in het leven, en van de duisternis tot Gods wonderbaar licht. Dus verhoorde God, op eene wonderlijke wijze, mijne gebeden om verligting mijner smart, en dus vervulde Hij de-zelye; door middelen, waarvan ik geen begrip had! Vergun mij, hier twee of drie aanmerkingen te maken, over het zonderling bestuur van Gods Voorzienigheid in dit geval. Indien ik Jufler Z..... niet gezien en gesproken had weinige dagen yoor haren dood, zou ik over haar verlies minder ontroerd geweest zijn. Onder- tusschen was mijne reizé naar huis gansch onver- wacht, en geschiedde. in weerwil van vele zwarighe- den, Ik zag en sprak haar, en vond haar standvastig in hare genegenheid tot mij. Deze omstandigheden ver- grootten mijne droefbeid. Ware ik te huis gebleven, en bij haar overlijden te- genwoordig geweest dan, dan zou de droefheid mij ten eenemaal overmeesterd hebben; de boeken, waarvan ik meldde, zouden in mij geene nieuwsgierigheid hebben verwekt om ze te lezen; ook zoude ik daartoe niet in staat zijn geweest. Hadde ik een reisje in de naburige landstreek gedaan, zoo als mijn voornemen was, dan zou de droefheid, welke mij noopte tot lezen, overdenken, en bidden, naar alle waarschijnlijkheid vecl van hare kracht verloren hebben. Indien mijne droefheid heviger geweest ware dan zij was, zou ze tot volslagene w Anhoop geklommen zijn; En indien 7ij minder hevig ware geweest, zouden mijne gewone studién, velerlei uilspanningen en bezigheden en de verkeering met mijne vrienden mijne in korten tid voor cen groot deel van dezelve verlost hebben. Wonderbar derhalve waren de middelen, waardoor ik aanleiding kreeg om de gemelde boeken te koopen; van welke boeken ik ook zeer toevallig, juist op dien tijd, kennis bekwam. Maar nog verwundet, het schijnen, dat het God behaubt, — wiens gedachten niet zijn gelijk onze gedachten, die grool is, en wij begrijpen Hem niet, — mij het licht van Zijnen Geest te schenken, om mij te rukken uit het rijkk des Satans, en over te brengen in Zijn heerlijk Koningrijk, juist toen ik bezig was met het lezen van een boeck, hetwelk, onder eenen Christelijken litel, veel onschristelijks behelst, en waarin de Godheid en genoegdoening van curistus beide bestreiden worden. Dit was, buiten alle tegenspraak, een zeer zonderlinge weg. Deze beginselen mijner wedergeboorte verschillen inderdaad zeer verre van de onder-vinding der meeste Christenen. O! welk eene overvlocdige stof heb ik tot aanhoudende bewondering, anbidding en dankbare gehoorzaamheid! Dan, he jaas! hoe weinig beantwoord ik aan mijne onuit-sprekelijk groote verpligling! Help mij, myn yiend! God in den hooge te prijzen, en Zijn genade en Heerlijkheid te roemen! Ik ben opregelijk, en met de uiterste loegene-genheid, enz. October, 1789. VON VU VAD MOLIVES EN TOL UNA YIS AVE ER NAPON NS ES SOLVE NEE 8 ME VIJFDE BRIEF. Herwaardige en zeer waarde Broeder! Mijn hart had eene greote  veel yernederd. Ik konde niet langer den minsten trav van haat of boosheid tegen eenig mensch billijken of koesteren. In vele opzigten beschouwde ik zeer klaar de ijdelheid van alle aardsche dingen, de geringe waardij van alle tidelijke goed, en de voortreflelijkheid van deugd en Godsvrucht. Mijn hart ontsloot zich nu tot het ontvangen van onzigtbare dingen, — dingen, welke de geest gewaar wordt; en ik brandde van eene onverzadelijkke begeerte naar de kennis en genieling yan God. Met dit alles echter, geheugt mij, zeckere denkbelden en overleggingen des harten gekoesterd te hebben, welke ten bewijze strekken, dat zelfs op dien tijd, sehoon er eene menigte aardsche yoorwerpen waren, omtlrent welke ik geene bekommering gevoelde, er nieltlemin vele w aren, waaraan ik nog vastgehecht bleef, 266 zelfs, dat ik mij het genul derzclve als ten huogste begeerink voorsielde, en niij verbeeldde, zonder dezelve niet voldaan te kunnen zijn, om welke reden ik zonder ophouden God er om bad. Onder andere dingen was mijne ijdele eerzucht, welke ic voren niets te groot gerekend had om ondernomen te worden, schoon zij veel verzwakt was, echter blijkkbaar nog niet geheel uitgeroeid. Ik begaf mij somtijds met veel inspanning tol wiskundige en andere studién; geenc van welke mij cenig nut of dienst konden beloven, tot mijn hoofddoclwit, hetwelk was, mij zelven te vorde- ren in het geestelijk leven, en de noodige en gepaste kundigheden en gaven te verkrijgen tot het werk der heilige bediening. Zonder de minsle ernstige overwe- ging of nadenken deed ik vele dingen, voor welke ik ihans mij onmogelijk verbeelden kan cenige andere beweegredencn gehad te kunnen hebben, dan eenig- lijk den lof en de toejuiching der menschen te behalen. Mijn hart was ten niterste gevoelig voor de lofspraken der geleerden. En, helaas! hoezeer wenschte ik er niet le mocten bijvoegen: «Zoo is het nog!» schoon ik tegenwoordig het niet wagen durf, zulke middelen aan te wend eu tot verkrijging van lof, als ik in dien tid onbeschroomd gebruikte. Middelerwijl studeerde ik vlijtig in de Godgelcerd- heid, en met beter vrucht dan welcer. — Weinige dagen na mijne bekeering, begon ik cen Daghock te houden van al mijne handelingen en ondervindingen. Hen gedeelte van hetzelve is verloren, en geraakte reeds verloren kort nadat ik het begonnen had; en, verpligt zijnde met veel spoeds van U..... te vertrek- ken, heb ik bet ecnigen tijd nagelaten. 56 Thans woonde ik met grooten ijver en yermaak de openbare Godsdienstoefeningen bij, en werd onder dezelve doorgaans begunstigd met een zonderling gevoel van Gods genadige tegenwoordigheid, met veel vertroosting en met aanmoedigingen tot de betrachting van allerlei deugd. Nu verliet ik nooit de kerk, voor-dat de dienst geéindigd was, schoon ik somwijlen genoodzaakt was den ganschen tijd te staan; gewillig mij an alle ongemak onderwerpende, als ik slechts de Leerrede hooren en yerstaan mogt. Elken morgen en avond droeg ik Gode mijne gebeden en smeckingen op, gepaard met dankzeggingen yoor de weldaden, die Hij mij bewezen had. Op andere tijden vond ik mij ook dikwijls, door overvlocijende gemoedsbewegingen en Godsdienstige aandoeningen, opgewekt, om mijn hart tot God te yerheflen, en het voor Hem uit te storten in gebeden. Ik bond mij niet aan eenig formulicr, maar droeg de begeerten van mijn hart en mijne gevoelens van dankbaarheid Gode voor, in die orde, 200 als ze mij voor de aandacht kwamen en in mij verwekt werden. Menigmalen had ik bij zulke gelegenheden de diepstgevoelige onder- vinding en bewijzen, dat het mij goed was nabij God te zijn. Nu begon ik den Bijbel naarstig te lezen, en op eene wijze, gansch verschillende van hetgeen ik te yoren gewoon was; genietende niet zelden onder het lezen de aangenaamste en dierbaarste vertroostingen, Tevens vervolgde ik te lezen de bovengemelde Ver- handeling over de naturlikke en geopenbaarde Gods- dienst. Las ook de Leerenen van WALKER en en dic van BLAM, niet zonder nut, en gevocl yan den cu ~I Goddeliyken zegen. Wannecr ik in het lezen en over- denken yan de Waarheden der Godsdienst bezig was, werd veellijds mijn ligchaam zelfs aanmerkelijk aan- gedaan door de bewegingen mijns gemoeds. Mijn 'boezem scheen als door de warmle van eenen zachten gloed verwijderd, welke door mijn gansche gestel de angenaamsie gewaarwordingen verspreidde. In waar- heid, er was eene wonderhare gemeenschapsoefening, tusschen de zicl en het ligchaam. Zoo menigmaal ik in den Bijbel, of in de genoemde bocken melding vond van sEzus, en peinsde op Hem, op Zijn leven, Zijo lijden, en Zijn leven, Zijo lijden, en Zijn leven, genoedigheid, of op het voorregt van met Hem vercenigd te zijn, gevoelde ik mijnen geest aangedaan door innige kalmte en vreugd; ech- ier was miju verstand aangaande die stukken nog uiet verlicht, maar veel beneveld. Somlijds veriegenwoordigde ik mij den Heere sxzus, als eerst een bloot mensch, maar vergood, somlijds, als geschapen yédr de grondlegging der wereld, en als hel voortreffelijkste van alle schepselen, en somlijds, als een’ Goddelijk’ Persoon. Dus werd ik elken dag tot verschillende gevoelens aangaande Hem getrokken. Nu eens beschouwde ik Zijn lijden en dood als eene ware en cigentlijke verzoening voor de zonden; dan plotseling scheen het mij meest aannemelijk, dat sezvs enkel cen Leeraar en voorbeeld van de deugd was ge- weest, en dat Hij alleenlijk was geslorven, om de waarheid Zijner hemelsche leer te bevestigen. Ik herin- ner mij, nu en dan een levendig gevoel van dank- haarheid te hebben ondervonden, bij de beschouwing Zijner vrije liefde en van dic diepe nederbuiging, wasardoor Hij van den Hemel op de aarde kwam, cn zich blootstelde aan zooveel ellende, aan zoo menigvul: dige en zware lijdingen en aan zulk eenen verschrikke- lijkken Zijner vrije liefde en van dic diepe nederbuiging, wasardoor Hij van den Hemel op de aarde kwam, cn zich blootstelde aan zooveel ellende, aan zoo menigvul: dige en zware lijdingen en aan zulk eenen verschrikke- lijkken Dood, om het menschdom te onderrigten, enttot ware heiligheid op te leiden; zonder acht te slaan, hoeveel het kostte, om hen eceuwig te zaligen. Vele twijfelingen kosterde ik ook aangaande de eeu- wige voorbeschikking, overérvende schuld, en andere Waarheden der Heilige Schriften. Met betrekking tot mij zelyven, het is waar, verstond ik gevoelig, en’ er- kende ik, de ondankbaarheid van mijn hart en leven; daar ik het heerlijkste en beminnenswaardigste yan alle Wezens, wiens Majesteit door al Zijne schepselen ver- kondigd wordt, veracht en beoorlijke kennis; ook kende ik mijne natuurlijke be- dorvenheid niet, noch mijne yijandschap tegen God, en mijne volstrekte onbekwaamheid tot eenig geestelijk goed, Deze mijne twijfelingen baarden mij somtijds eene angstvallige bekommernis en verlegenheid; te meer, daar ik mij in eenen staat van voorbereiding tot liet Leeraarambt bevond. Ik was echler aan geene Gods- dienstpartij verbonden. De Goddelijke genade hield mij onverschillig, aan welke zijde de Waarheid lag, als Die slechts, vinden mogt; en mijn besluit was vastelijk genomen, om de Waarheid te omhelzen, in welk eenc gedaante of vorm 2ij mij ook voorkomen mogt. Ik smeckte God ootmoedig, mij de Waarheid te leeren, yertrouwende op Zijn beloften, en op dezelve ernstig bij Hem pleitende. 1k bad ook tot sezus, dat Mij zelf mij wilde onderwijzen, hoe ik van Zijn’ Persoon, en we van het werk, dat Hi volbragt had, cenken moest. De Waarheid was mijne voornaaamste begecrte. Uk mistrouwde mijn eigen verstand. Tot God wendde ik mij om verlichting en wijsheid, vastelijk voornens zijnde; om zonder aarzelen de Waarheid te omhelzen, wanneer ik die cenmaal had leeren kennen, en er opentlijk voor uit ic komen. Ik achtete het een heilige noodzaak, en een stuk van geweten, indien ik van de waarheid hetzij der 4r-miniaansche, of der Sociniaansche leer overtuigd wierd, dezelve te omhelzen, en de Kalvinistische Kerk terstond te verlaten. Ik voorzag wel, in zulk een geval, duizend moeijelijkheden: — de tranen mijner ouders en bloedverwanten, smeekingen, bedreigingen, vervolgingen, hoon en smaad, en misschien gebrek en armöede. Dan God maakte mij door Zijne krachtdadige genade bereid, om alle overwegingen van tegenwörde belang te verzaken, en alle rampen en wederwaar digheden, van welk eenen aard ook, rustig af te wachten ter liefde van Zijne Waarheid en de eer van Zijnen Naam, Dienvolgens ondervond ik ook, binnen weinig weken, op de ontwijfelbaarste wijze, 200 als ik nu verhalen zal, dat het niet te vergeefs is, God om wijsheid te vragen; maar dat Hij onze paden wil regt maken, wanneer wij Hem in al onze wegen kennen. Middelerwijl ondervond ik niets van Die angsten en wütigfelmödige, waararmen de geloovigen doorgaans in het begin hunner bekeering le worstelen hebben, en welke niet ophouden, voordat zij tot een meer geeste-lijke kennis van curistus zijn gekommen, en bewust zij Hem aankleven, en met Hem vereenigd zijn, dat zij Hem aankleven, en met Hem vereenigd zijn, Nooit, zelis nict voor een’ oogenblik, beefde ik voor Gods toorn, noch had ik cenige angstyallige gedachten van verdoemenis en ecuwige rampzaligheid. Nooit twij-felde ik, zels niet voor een’ oogenblik, dat ik: een deelgenoot der Goddelijke genade, en een erfgenaam der ceuwige zaligheid was geworden, dat ik weder-geboren was door een Goddelijke. kracht, en dat ik cen beginsel van geestelijk leven) ontvangen had. Ik est zer wie, dat ik Gods genände en gunst) on- waardig was; echler konde ik geenszins mijn aandeel aan dezelve in twijfel trekken, dewijl God my aan- houdend de blijken Zijner vaderlijke gunst en goeder- licrenheid deed ondervinden, mijne ziel overstortende met vreugd en met het streclend gevoel Zijner genadige iegenwoordigheid, zoo vaak ik werkzaam was in Hem ie aanbidden, en Zijne grootheid in Zijne werken te beschouwen en te bewonderen. Ik betreurde mijne zon- den, en gevoide cene opregte droefheid over dezelye ; doch die droefheid was z6ézeer getemperd door een levendig gevoel van Gods tegenwoordigheid en gunst, dat het vermakelijk was, — indicn ik mij dus mag uitdrukken, —— te treuren, z00 als ik deed. Ik wist met ontwijfelbare zekerheid, door onfaatbaar gevoel en onderyinding, dat ik in de gunst yan God en in de gemeenschap met. Hem was, geraakt en opgewekt tot een nieuw leven; en ik wist desgelijks, dat ik die weldaden ten eenemaal onwaardig was. Ma  Gods wijsheid verkoos eenen anderen weg. Het werd mij voor eenen tijd gegund, bestendig het aangezigt van God te aanschouwen, als dat van eenen genadigen Vader. Zoo dikwijls de dag wederkeerde, werd ik in mijne gebeden, dankzeggingen, bespiegelingen en overdenkingen over Gods werken en over Zijne oneindige Heerlijkheid vervuld met hemelsche vreugd, en met de streelendste blijken Zijner gunstige tegenwoordigheid. 