The diary of Adam Tas (1705-1706)
Tas, Adam, 1668-1722 | Fouché, Leo, 1880-1949 | Paterson, Alfred Croom
Looked as the weather were minded for to change again. Now kalveren 25, varson 40, schaapon 800, wijnstokken 25,000, loggers wiju 20, mudden tarwe gezaaijt 13, gowonncn 150, roggo, gezaaijt een, gewonnen 15, garst gez. i, gewonnen 10. — (Generale Opnaming. 1705, Haag, Kol. Arch., 4030.) Dezo naievo bekontenis moet beoordeed worden in verbaud met wat Tasbeneden, onder 13 Jan., zogt. De lasten, de boereu door de Cie. opgelegd, vooral do bclemmeringon op de vrije bandel onderling, vielen hun zo zwaar, dat zo gewonlik niet aarzolden de opgaven van hun graan, wijn en vee, volgens wclko zij vorder belast werden, aanmorkelik minder to maken dan hun werkelik bezit. Dit word niet als oserlik boschouwd, maar Eordor als eon middel om zich schadeloos to stollen. Tas zegt zoff (13 Jan.), men kan dit "goon misdrijf" noemeu. 98 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 met koorn bij buijs te rijden is thansgrooten voortgang gemaakt, men heeffe deesen morgeii aan de Caab weeder booren scbieten, wat desselfs beduijdenisse is zal ons de tijd leeren. ons meeste koorn is op dato (Gode zij gedankt) bij buijs geraakt. 't begon in den avondstond weeder te reegenen, 't zal dus doende dit jaar slegt koorn geeven, vrij wat aan de muli'e kant. Zondag den lOen.'s morgens betoogen lugt, 't beeft den voorigen nagt weder gereegent, boewel na booven meer water gevallen is als bij ons, aangezien de rievier vrij boog was, thans isser aan Stellenboscb niet geleeraard, gemerkt den preeker Bek beeden op Drakenstein Most dienst den, des namiddags begon de zon belder door te scbijnen, de wind Z.O. te waijen, en 't weer te bedaaren. Men vertelt mij als datter 2 Engelse scheepen zijnde orlammen ter Rheede waaren gekoomen, dit is de reeden van 't scbieten dat men geboort beeft. Maandag den lien,'s morgens de wind Z.O. met aangenaam weer. dezen voormiddag is ons koorn bij buijs geraakt, op dato is Willem Nel bier gekomen om te werken. Op dato IS ons, koorn bij huis des namiddags ben ik door de wijngaard so wat berom gewandelt, ik bevond dat bet water daar zo vrij wat scbaade beeft gedaan. Dingsdag den 12.'s morgens tamelijk weer, met dorsscben is ons volk op dato bezig geweest, des voormiddags quaamen bier ten buijse Mr. van der Bijl en Pleunes, Mr. van der Bijl verbaalde dat broer J. van Brakel zeer gestoord was op de niewerwetze dogongeborden uijtvindingen, die den gouverneur tbans op de baan brengt, namel: 't aanstellen van 4 slagters en glijk getal van bakker, buijten welke niemand vlees zal moogen verkoopen, nog brood bakker om te verkoopen, 't welk vervloekte zaken zijn door den Tijran uijtgevonden om met zijn vee en koorn zijn rol te speelen, en om deese zaak een glimp te geeven, zullen de 1706. Het waren de Montagu van Bombay en de Scafai'th van Borneo, Jan., 1706. DIARY OF ADAM TAS 99 gotten well forward with leading in the corn. This morning, firing heard at the Cape again, the meaning of which we shall learn with time. The gross of our corn (thanks be to God) carried home this day. Toward evening it began to rain again; if it do so continue, we shall have a poor grain this year, and badly on the musty side. Siuidap the 10th. Dull morning, and more rain overnight, albeit there hath more water fallen higher up than with us, considering the river was notable high. No sermon at Stellenbosch today, preacher Bek having to officiate at Drakenstein. In the afternoon the sun to shine bright through, and the wind to blow from the S.E., and the weather to abate. They tell me two English ships on the voyage home was entered. The roads, this being the occasion of the firing we have heard. Monday, the 11th. Pleasant morning, with S.E. wind. This forenoon our corn carried home. Willem Nel came this day to work. In the afternoon to walk a little about in the vineyard; discovered the water there has wrought a deal of damage. Tuesday, the 12th, Fair morning. This day our folk were busy threshing. In the forenoon, we put in Messrs. van der Bijl and Pleunes. Mr. van der Bijl said brother J. van Brakel was in a mighty toss and pother touching the new-fangled and unheard-of contrivances that the Governor do presently introduce, to wit, the appointing of 4 slaughterers, and the like number of bakers, beside whom there shall no man have leave for to sell meat, or to bake bread for to sell, which is accursed stratagems that the Tyrant do contrive for to make play with his own cattle and grain; and for to give this matter an appearance, the slaughterers that dus retourschepen, of "omnien," zoals men in de wandeling diegenen noemden die reeds in de Oost geweest waren. Scheepslieden, die op de uitreia waren, nocmde men "baren." Beide woorden zijn nog algemeen in gobruik hier Laude, doch möchte minder speciiokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokokok Dat hij moeste slagten om een stuij-vertje te winnen, dat hij buijten dat niet in staat was om sijn kost te konnen winnen, waar op den fiscus zoude gesegt hebben: ik schelden u quijt, hierop ging Piet stappen, van meening zijnde ommer op aan te slagten, enz. ook quam Mr. Appel hier, de vrinden dronken eenige glaasjes wijn, onder 't verbranden van smookkruijd, op de middag zijnze met elkanderen vertrokken. Wocnsdacj den 13. s' morgens aangenaam weer, met dorschen is ons volk heeden weer bezig geweest. op dato heeft de pater Bek preker Bek hier 8 flessen wijn in een Caaba. 8 flessen wijn. jäaten haalen, ten dien einde heeft hij mij een briefje toegezonden. deesen namiddag isser een heing om een der Eike boomen (voor deur staande) gemaakt, om denselven voor de felle winden te beschutten. mij is vertelt, dat den Landdrost zeeker franschman op Drakenstein in de boete heeft beslaagen van 60 Rxdrs. om deese reeden, den man zoude aan de gecommitts. opgegeeven hebbe 50 beesten en 200 schaapen, endertussen was den Landdrost door de een of ander aanbreuger verstendigt dat de man 200 beesten en 800 schaapen hadde, hier op zoude den Landdrost neevens de gecommitts. 't vee van dien man hebben getelt, en bevonden datter so veel was, te weeten 200 besten en 800 schaapen, dog ik kan niet zien dat over dit misdrijf, indien men 't zo noemen wil, boete kan werden geeijst, en dat erger is 60 Rxdrs. in wat ordinantie denk, heeft den is put up shall go about to certain of the farmers, and shall offer the same three to four florins for their fat wethers, well knowing there is no man shall give his wethers against so little money, and in this sort the Tyrant do have cover for the supplying his own sheep; a cunning conceit, but not yet in the practice. and mayhap there come presently a spoke within the wheel. They tell me too that crooked Piet, as they do call him, was caught by the slaughterers selling of meat, which meat was carried before the Fiscal, where Piet did likewise appear, saying to the Fiscal he was obliged for to kill for to earn a copper, nor otherwise did have the wherewithal to win his daily bread, whereupon the Fiscus is reported to have said. You are discharged, upon which Piet went his way, designing for to go on killing, etc. Mr. Appel came here also, and over a pipe our friends to drink a glass or two of wine, and so near midday parted in company. Wednesday the, 1st St. Pleasant morning. Today again our people were busy threshing. Preacher Bek did send today to fetch 8 bottles of wine in a demijohn, sending me Father Bek— over an order for the same. This afternoon a fence of bottles wine, made about one of the oak trees before the door for to fend off the bitter winds. Am advised the Landdrost have mulcted a certain Frenchman at Drakenstein in 60 rixdollars, for this reason that the fellow shall have made a return to the commission of 50 cattle and 200 sheep, and meanwhile it is discovered to the landdrost by some informer or another that the man did own 200 cattle and 800 sheep, whereupon the landdrost, together with the commissioners, shall have cast up the man's cattle, and have found there was that number, to wit, 200 cattle and 800 sheep. Yet cannot I perceive that for this offence, so one incline to call it such, a fine can be imposed, and what is worse, a fine of 60 rix-dollars. In which ordinance, pray, hath the landdrost read as Landdrost zulks geleescn, of wie heeft heeft heeft heeft heeft, als die Monsier Landdrost op dusdanigen manier boetens mag eisschen, dan zie ik hem in 't kort een rijk man. ik gedenke erneuen aan 't Spreekwoord, dat Strenge Heeren, kort regeeren, dog de menschen zijn meer als mal, zo ze den Landdrost op zijn eijsch de boete zo maar betaalen. Donderdafi den 14en.'s morgens goed weer, ons volk is met dorsschen op dato weeder bezig geweest. men zegt datter vijf Engelse retourscheen aan de Cab of in de Tafel baj ten anker leggen, als meede dat het Comps. schip met slaaven van Madagascar ook in de Tafel baj ten anker is gekoomen, medebrengende 180 slaaven voor de Compe., dog datter reeds een gedeelte van gestorven zijn. op den middag quam Mr. Appel hier, die mij verhaalde dat's Comps. boode C. Hasewinkel 't zijnen huijse was, hij meende dat denselven door de geveinsde paap Kalden an hem was gezonden weegens 't weggespoelde koorn, hij reed hierop na huijs om te hooren wat de boode hem zoude zeggen, hij zeijde mij morgen van 't gepasseerde te zullen verwittigen. tegens den avond quam Mr. Mahieuw de kranketrooster hier, hij quam van Mr. van der Bijl, met wien hij de Colonies reek: hadde Nagezien, dog zij konden niet d'accord geraaken, het verschil was wel f 600: — "Hij heeft aan mij voor aam oude wijn betaalt 5 Rxdrs. en voor 10 flessen wijn 10 schell. men heeft deesen morgen weeder hooren schieten. Vrijdag den 15ew.'s morgens betoogen lucht de wind Noordelijk, 't was thans geen bequaam weer om te dorschen. kort na de middag begon de wind Z.O. te waajen, dog de lugt bleef betrokken. men vertelt mij datter deen morgen weeder verscheide canonschooten aan de Caab zijn gedaan. des namiddags ben ik na Stellenbosch gewandelt, ik geraakte bij den Landdrost, vandaar ging ik na 't huijs van Hans Contreman,  brief van G. en R. aan de XVII Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 103 Much, or who did give him this authority? If monsieur the landdrost may exact fines after this manner, I do spy in him an anon a wealthy man. Meantime I do call to mind this proverb, Hard rule is short rule, but the folks is more than mad so they will pay the landdrost the fine on his demand without more ado. Thursday, the 14th. Fine morning. Our people were busy threshing this day again. They say there is five English ships, homeward bound, lying at anchor at the Cape or in the Table Bay, likewise that the Company's ship with slaves from Madagascar is also come to anchor in the bay, carrying 180 slaves for the Company, but some of these already dead. At midday come here Mr. Appel, that told me the Company's officer, C. Hase-winkel, was at his house. He fancied the same was sent to see him by that Pharisee of a priest, Kalden, touching the corn that was washed away, and with that rode home for to hear what the officer should say, declaring to report to me tomorrow what was passed. Toward evening come Mr. Mahieu, the sick-comforter; he came from Mr. van der Bijl's, with whom he had been looking through the Colony's accounts, but they failed for to agree, being out so much as 600 florins. He paid me for Half an hour of old wine, six dollars, and for 10 bottles of wine, 10 shillings. Firing heard again this morning. Friday the 15th. Dull morning, with northerly wind. The weather little apt today for threshing. Soon after midday the wind began to blow. S.E., but the sky held cloudy. They tell me that this morning again there was several cannon shots fired at the Cape. In the afternoon to walk to Stellenbosch. Put in at the landdrost's, and from there to Hans Contreman's, and next did light upon father Bek in face of Mahieu's new house. (31 Maart '06), had men 205 slaven geruild, waarvan 57 op de reis omgekomen waren. Vgl. hierover, boveu, bl. 88. De "colonie" is 't distrikt Stellenbosch. Over dit verschil in de rekening hebik geen biczonderheden kunnen vinden. DAGREGISTEE VAN ADAM TAB [Jan., 1706 Mahii, den Landdrost was daar meede voor de deur, wij rookten met elkanderen eenige pijpjes met smookkruijd onder 't drinken van verscheide roemers wijn. dea avonds ben ik met den Landdrost na mijnent gereeden, nadat we wat gepeuselt hadden begaaven we ons ter nachtrust, ik liadde 't van geen hooren zeggen. deesen avond ontfange een brief van Suster Tas, die mij schrijft als dat de zaak in questie tusschen den gouverneur en Oom Husing thans bijgelegt is, tot weederzijds genoegen, en dat ik zulks bij mijn overkomste wel nader zoude hooren, enz. dees En avond is ons van Joannes Vlok, op de plaats van Oom Husing woonende, een brave zode vis gezonden. Säuridag den 10. November,'s morgens tätig, weer, möchten is ons volk weer, nadat we desen morgen entbeilten haben is den Landdrost met zijn knegen, nadat we desen morgen entbeilten haben is den Landdrost met zijn knegen, deesen morgen hebbe ik aan de Caab wakker hooren schieten. op dato hebbe aan de hr, Bek wat vis gezonden, als meede aan Mr. Mulder, van wien een brief neevens een partij roode persikken terug hebbe ontfangen, hij schrijft mijonder anderen, als dat hij met groote vernoeginge hadde verstaan, dat de verschillen tussen den Gouvernr. en Oom Husing teenemael afgedaan en bijgelegt zijn, indiervoegen of deselven noojd waaren gepasseerd, 't welk hij schrijft dat men zulx te  veranderdlijk zijn de waereldsche zaaken, ik kan evenwel niet denken dat oom hiervan de eerste aanzoeker is geweest, omdat hij sig altijd standvastig heeft getoond, dog dit zij zo 't wil de tijd zal 't ons doen hooren. tegens den avond quaamende Messrs. van der Bijl enAppel hier, van gedagten zijnde, datze van mijn wat niews zouden hooren, dan ik hebbe hun 't boovenstaande meedegedeelt, aangesien mij. * Tas roert hier een zaak aan, die voor een goed verstaan van de verhouding tussen Husing en de Gouverneur van 't grootste gewicht is. Vroeger de grootste vrienden, hadden de twee ruzie gekregen, omdat (zo beweerden Husing en Tas), van der Stel z6 veel eiste van Husing. Bij -wijze van douceurs en vereriugen, dat deze het niet langer kon volhouden met giften en gescheuken te gven. (Contra Deductio, bl. 41,) Na euige tijd met Husing in onmin gelcefd te hebben Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 105 The landdrost also there before the door, and we to smoke a pipe or two together, and drain a rummer or two of wine. In the evening to ride to my place with the landdrost, and there a mouthful of food, and so to rest. But Lord! 'twas not of hearsay that I had it! Received a letter from my sister Tas this evening, that writes me how the affair in question between the Governor and my uncle Husing is now, to their mutual content, accommodated, and when I was come over I should hear a more particular relation, etc. This evening Joannes Vlok, that lives upon my uncle Husing's farm, hath sent us a fine string of fish. Saturdaij the IGtJt. Fair morning. Our people threshing again. After breakfast this morning, the landdrost, with his man, to ride to Stellenbosch. This morning did hear brisk firing at the Cape. Sent to-day some fish to Mr. Bek, as also to Mr. Mulder, of whom I had a letter with some red peaches in return. He writes me, among the rest, that he did understand, to his great contentment, that the differences between the Governor and my uncle Husing was wholly removed and put away, in such kind as they had never been, the which he do write that no man could have apprehended heretofore that such should ever come to pass. But none the less is it the truth, so changeful are this world's occasions. Yet can I not conceive that uncle hath in this been the first mover, for that he hath ever approved himself steadfast. But be this as it will, time shall make all plain. Toward evening come Mr. van der Bijl and Mr. Appel, thinking to hear news of me, so as I did acquaint them with the above, there being none other news writ to me. en hem zo veel kwaad als liij maar kon gedaan te hebben, scbijnt nii do Gouver- neur bang te worden. Hij weet, dat Husing hem reeds verklaagd hceft bij de Bewindhebbers, en hem nog vijandig geziud is. Nu doet hij pogingen om weer goeio vrienden te worden. Hoc de zaak zich verder afwikkclt, vortclt Tas ons, al naarmate hij zelf hierover ingelicht wordt. ^ Bedoeld wordt waarschijnlik Johannes Mulder, gewczeu Landdrost, tans vrijburger en ouderling te Stellenbosch. 106 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 gegen ander niews is gesehreren. Da die Messrs. hier eenigen tijd geweest waaren zijnze vertrokken. Laat in den avond quam den Landdrost met de gecommiteerdens hier, zij bleven hier ten eefccn, nadat men een wijl gekeuvelt hadde, begaf men zig ten nachtrust. Zondag den lien,'s morgens warm weer, deesen morgen vroeg is den Landdrost neevens de gecommitts. na Stellenbosch greeden, ondertussen ben ik na 't huijs van Mr. van der Bijl gestapt, om met Mr. van der Heiden te spreeken, en te vernee-men op wat wijse Com Husing met den Gouverneur vereenigt was. hij verhaalde mij dan ala dat Com Husing door de tweede Persoon, en de geveinsde tempelman Kalden verscheide maalen was aangezogt om bij den Gouverneur te koomen, enz. dat hij hierop eijndehjk na 't Casteel was gegaan, en in 't huijs van den Gouverneur koomende, liet den Gouvernr. hem in een kamer komende, daar Elsevier en de Paap ook waaren. toen Oom Husing in de kamer was, bonsde de Gouvernr. de deur toe, en zeide teegens Oom, ik hebbe deese twe vrunden aan u gesonden, om van en verdrag tussen ons te spreeken, en so als zij met u afge-sprooken hebben, daar meede ben ik tevreeden, 'tgeen mij geen wonder doet, want oom Husing aan den gouvernr. zoude geeven, 't geen hij reeds voldan heeft, 3000 schaapen en twe slaaven, hierop zoude den gouvernr. Oom een glas met Rijnse vogt heeft en daar bij gevoegd : alle questie dood en te niet, en met een tweede glas dronk hij met hem een dronk van vrundschap, hier op is Oom gaan stappen. mijns bedunkens heeft Oom hier aan een zeer dwaase daad gedaan, omdat hij den Gouverneur niets ter wereld hadde behoeven te geeven, want onder Gods zal Denselven niet lang meer gouvernr. weesen, daar en booven houd den gouvernr. nog over de tien duijsend gls. dien hij op verscheijde tijden van Oom heeft ontfangen, dog het ergste van alien is, dat Oom door dit bedrijf t'eenemaal in den haat van de gemeene man raakt van wien hij voor deesen is gepresen, daar bij komt nog, als dat den Gouvernr. voor wijnig daagen Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 107 The gentlemen stayed here a little time, and then took leave, and late in the evening came the landdrost with the commissioners, and stayed and made their supper here, and conversed a while, and so to rest. Sunday, the 11th. Warm morning. This morning early the landdrost with the commissioners to ride to Stellenbosch, and I meantime to make a step to Mr. van der Bijl's, to speak with Mr. van der Heijden, and to learn after what manner my uncle Husing was come together with the Governor. The same re-hearsed accordingly how the Secunde, with the priest Kalden, that old serpent, had different times solicited my uncle Husing for to wait upon the Governor, etc., so as at the last he did proceed to the Castle, and being come in at the Governor's house, the Governor did bring him to a chamber, where was also Elsevier and his holiness. When my uncle Husing was come within the apartment, the Governor did flounce the door to, and said to my uncle: I did send these two friends to you for to speak of a composition between us, and as they have concluded with you, with these terms I am content; at which I do nothing marvel, for my uncle was to Give the Governor — and this he hath already discharged — 3000 sheep and 2 slaves. Hereupon the Governor, they say, did toast my uncle in a glass of Rhenish, with the words. All question dead and done with, and with a second glass he drank with him a loving cup, and so my uncle parted. Methinks that uncle herewith hath done a passing foolish thing, considering he was not called upon for to give the Governor anything on earth, for under God's blessing the same shall not be Governor much longer; over and above this, the Governor do still keep hold upon over 10,000 florins, the which at different times he hath had of uncle; yet is this the worst of all, that my uncle with this behavior do at once contract the hatred of the common folk, of whom he was aforetime cried up. Von der Heiden voor de kanssel gedagvaart om ons te laaten bevestigen van der Heiden tot oder Hing en ik als daken, toen 't formulier ons voorgeleezen was en wij daarop hadden geantwoord quam de paap van de cancel afstappen en wenschte ons bij hanttasting veel heil en zeegen in onse aan te vangen dienst. deese zaak meet ik bekennen dat mij seer klugtig voorquam, aangezien ik zulks noojd meer hebbe gezien. na 't eindigen der godsdienst zijnwe met elkanderen na huijs geslentert, ten vijf uuren's namiddags ben ik heen en weer na Mr. van der Bijl gewandelt, na een wijnig tijds daar geweest te zijn quam Mr. du Free ook daar, alsmeede de twe gecommitts. met wien tegen den avond t' mij Nen huise ben gegaan, dewelke nevens Mr. du Free des avonds hier bleeven eeten, na den eeten geraakten we aan 't keuvelen, dat over middernagt quam te duuren, toen begaaven we ons eijndelijk ter nagtrust. Maandafj den 18en.'s morgens warm weer. deesen morgen na dat we ontbeeten hadden zijn de Messrs. gecommitteerdens na Stellenbosch gewandelt, ook is Mr. du Free te paard heen gereeden om in Deze merkwaardige geschiedenis zou men niet zonder bevestiging van elders willen aannemen. Dat het echter geen verdichtael is, bevijzen de dokumeuten rather did have it given out among the people, that my uncle Husing is the one occasion of the mischief at the Cape, and that they should pull down his house at the Cape by night, and slay him, from which one may sufficiently conclude how damnable treacherous at his heart that Russian — I mean ruffian— is toward my uncle; wherefore I do apprehend that this new-baked friendship with the Governor shall Stand my uncle in evil stead. Time shall discover all. In my judgment, this friendship that is patched up is nought other than a Judas kiss, and underneath a very bog for treacherousness. In the forenoon, ride to Stellenbosch with my sister Barbara for to go to church. His holiness did take his text from the prophecies of Haggai, chapter 2, verse 8, but pitiful dreary, and different times come near to stick. Preaching over, Mr. van der Heijden and I was summoned before the pulpit for to have us ordained, Mr. van der Heijden for elder, and I for deacon. After the charge was read over to us, and we had made response thereto, his holiness to step down from the pulpit, and took us by the hand, and did wish us much health and blessing in the service we were newly entered upon. This passage I must confess I did find no little droll, considering I have never seen the like before. After the close of service to walk home together at our ease, and at five in the afternoon to and again to Mr. van der Bijl's, and there a little time, and then come Mr. du Free also, likewise the two commissioners, with whom toward evening I to my house; the same, together with Mr. du Free, stayed and made supper with us in the evening, and after supper we fell to discourse, and so continued till past midnight, and then to bed at last. Monday the 18th. Warm morning. This morning, after we were broken fast, the commissioners to walk to Stellenbosch, also Mr. du Free ridden off on horseback. In the afternoon to ride to Stellenbosch, for to appear at the church session bleating. All in 't Kaapse Archief. Husing heeft werkelik die 3000 schapu van der Stelmoeton geven tezamen met twee van Zijn beste slaven, als hoeders. Zie de verklaring van PZlscvier en Kaldeu, met de anderc stukkeu, Mimiiit Jistiticle Atlcstatieboek, 1708. No DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706] de kerken geraasvergadering te verscheijnen, alle de leeden waren complect, en den Kespectiven Landdrost was daar present als Commissar van de Reek: op te neemen. nadat de reek: was nagesien, begon de preekmaker de zaak van Mr. van der Bijl er baan te brengen, en stelden voor dat de diakonen zulks moesten invorderen, ondertussen zag hij mij seer vinnig aan, twelk ik niet konde verdraagen, maar begon hierop te antwoorden so goed als ik konde, ik seijde dan teegens den preker, dat ik van die zaak hadde gedagt datse al voor lang aan een roestige spijker was opgeliangen geweest, dattet mijnns bedunkens een schurfde zaak was, waarmeede ik mijn nooj Dwidde moejen, en dat het mij vreemd dagt dat de voorige diakonen die zaak niet hadden uijtgevoerd, en diergelijke reedenen meer, hier op wierde de kranketrooster Mahu geroepen, die op een hoogdroevige wijs zeer veelspreekend of talmagtig begon te kallen, zodaanig dat ik van hem aan te hooren hard begon te zweeten. na veel talmens over en weer, besloot de paap alle de leeden hun gevoelen af te vraagen, Mr. Grevenbroek was de eerste die zeer wel sprak en zodanigen taal voerde, die van alle de Leeden wierde toegestemt, 't geen hij zeijde liep hier op uijt, dat de diakonen him behoorlijk debvoir in deese zaak hadden aangewend, dat het vonnis door  is mij met de Landdrost en de gecommitts. Gevolgt. Then the accounts closed and signed also. During all this dispute, this way and the other, the landdrost did say little or nought, but took a piece of paper in his hand, with a lead pencil, and wrote for a time as hard as over he was able, and meantime all the members drawing the one line, Mr. Mulder making not a little mirth with the business, and dealing his holiness some shrewd knocks. After that, all was ordered, we drank a few rummers of wine upon top, and then I took my leave and made my way home, Mr. van der Heijden following with the landdrost. Omntrent deze "zaak" hob ik geen biezonderliedou kunuou vindou. De dokumcnteu zijn iiiet te vindeii. DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 ''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''' Dingsdag den 19. morgens tamelijk weer. deesen morgen quam Mr. van der Heiden hier, die mij vertelde datse gisteren avond den Landdrost wat hadden gefopt, sodanig dat hij seer quaad was geworden, en gevraagt hadde of se van hem een bullebak maakten, ondertussen ging hij sender spreeken na sijn slaapplaats, en deesen morgen vroeg was hij zonder te spreeken vertrokken, nu sal de man sijn Papa wat te vertellen hebben. wie weet wat een Spaans huijs datter wel zal leggen al Papa alle deese fraaijigheden ter ooren koomen. ik ben met Mr. van der Heiden na 't huijs van Mr. van der Bijl geslentert, na dat we aldaar wat ontbeeten hadden, ben ik met de Gecommitts. Nach huis gestapt, deselve gingen met elkanderen na Stellenbosch, heben heben heben aan een Slaaf van Com Husing verschooten voor maalloon tot 10 mudd. koorn f 5'11 : —. met dorsschen is ons volk op dato bezig geweest, als meede met koorn schoon te maaken. Woensdag den 20en.'s morgens stil warm weer, met dorsschen is ons volk weeder besig geweest. met een van 0. Husings wagens van Meerlust heben we eenige gi'oente ontfangen. Donderdag den 21en.'s morgens tamelijk weer, deesen morgen zijn ze 't onsent met dorsschen weeder beesig geweest. op dato ben ik met de Messrs. van der Bijl, van der Heiden en Appel en Mr. Douwe na Drakenstein gereeden, op de post van Mr. van de Bijl koomende heben we een wijnigje gegeeten. Toen zijn we voort gereeden na Mr. du Pree, alwaar we 't middagmaal hielden, vandaar reeden we na Jacobz van Nas, denselven was niet 't huijs, wij dronken met de vrouw eenige koppjes thee, ondertussen gaf de vrouw volgens afspraak van Mr. van der Heiden een verklaaring van Mr. Duplesis wegens de slaaf die door de Jonker sijn volk was geslaagen. I Waarschijnlik Douwe Frederiksz., die bij Husing aan 'tRonde Bosjewoonde (vgl, Contra-Ded., bl. 178). Daze tocht heeft weer ten doel 't zoeken naar getui-genis tegen de Gouverneur. Frans van der Stel, broer van de Gouverneur, wordt in 't Klachtschrift and the commissioners. They rode to Mr. van der Bijl's, where they lay. The night. This day our folk were busy threshing. Tuesday the 19th. Fair morning. This morning come Mr. Van der Heijden here, and did recount to me how last night they did something play the rogue with the landdrost, so as he was fair grown mad, and did demand if they would make a fool of him, and with that got him to bed without a word, and so early this morning without a word departed. Now shall my gentleman have something for to tell father. Who knows the happy family we be like to prove, so all these pretty doings come to father's ears! Sauntered over with Mr. van der Heijden to Mr. van der Bijl's, and there ate breakfast; then home with the commissioners, they going on to Stellenbosch in company. Advanced this day to a slave of my uncle Husing's for mill-money for 10 muids of grain, $5: 11: —. Our people busy threshing today, also cleaning corn. Wednesday the 20th. Still morning, and warm. Our folk threshing again. Received some vegetables by one of my uncle's wagons from Meerlust. Thursday The 21st. Fair morning. Busy threshing at our place this morning again. To ride to Drakenstein today with Messrs. van der Bijl, van der Bijl, Appel, and Douwe. Being come to Mr. van der Bijl his station, we ate a mouthful there, and so rode forward to Mr. du Pree's, where we made dinner. From there to ride to Jacob van Nas's. Himself from home, but we to drink with his wife a dish or two of tea, the woman meanwhile, by covenant with Mr. van der Heijden, handing over a deposition of Mr. du Plessis, touching the slave was mishandled by the Jonker's folk. Setting forward again, we took the wij namen ons rijs weeler aan en reeden het pad na Mr. Mulder, en droevig pad. wij gingeu alle met elkanderen te voet behalven den voerman. Ik moet bekennen noojd hollebolliger weg gezien te hebben. wij kwamen teegen den avond 't huijs. Vrijdag den 22e«.'s morgens goed weer. met dorsschen  genaamt Jochem verdronken. Saturdag den 23en.'s morgens warm weer, deesen morgen ben ik in gesellschap met broer Louw, Mr. Grevenbroek en van der Bijl na 't huijs van Mr. Pretorius gereeden, daar komende was de man weeder moojtjes. wij hielden er 't middagmaal. des namiddags quam Mr. Appel ook daar met wien ik afsprak om op morgen met hem na Drakenstein te rijden, 't welk hij aannam. hij vertelde mij dat Moeij Husing en Suster Tas op Meerlust waaren, hierop ben ik met Mr. Grevenbroek derwaards gereeden, ik hebbe de vrunden verwellekomt, wij geraakten met elkanderen aan 't praaten, over 't vereenigen van de gouvernr. en Oom weegens 't bewuste Contrakt, dog Oom zoude 't alien tijden toonen, dat hij de gemeene zaak voorstond. En na deesen noojd bij den Gouvernr. verkeeren. na 't rooken van een pijp tabak a twe ben ik met Mr. Greevenbroek voort gereeden na Mr. van der Bijl en broer Louw vonden, wij geraakten daar wakker aan 't keuvelen en aan 't Hier Avordt waarschijnlik bedoeld Hendrik Muller (van Basel), die woonde path to Mr. Mulder's, a scurvy path, our whole company walking afoot, save only the driver. I must confess I never yet clapt eyes upon a road more topsy-turvy. Reached home toward evening. Friday the 22nd. Fine morning. Still busy threshing. This morning to Mr. van der Bijl's, to and again. A little while at home, and then come brother Louw on horseback, and in the afternoon we To Mr. van der Bijl's, and there fell to brisk dis-course, and did resolve with one another for to visit Mr. Pretorius on the morrow, and so toward evening home in company. Mr. Gilliam du Toit have brought me word that he hath had a letter of his brother, how that the coming Sunday there should be a whole company of Frenchmen put in at Mr. van der Bijl his post at Drakenstein, and that I must be up and thither away. With this, the man ridden home again. This evening a son of Mr. Matthijs Greef drowned, Jochem by name. Saturday the 3rd. Warm morning. To ride this morning in company with brother Louw, Mr. Greevenbroek, and Mr. van der Bijl to Mr. Pretorius his house. Arrived there, the man again in humour. We eat dinner there. In the afternoon come Mr. Appel also thither, with whom I did engage for to ride with him to Drakenstein next day, to which he did consent. He told me my aunt Husing and my sister Tas was at Meerlust, whereupon with Mr. Greevenbroek I did ride thither, and bid my friends welcome, and we to fall to discourse among us touching the Coming together of my uncle and the Governor in respect of the said contract, but I do apprehend that at all seasons my uncle shall discover he hath maintained the common cause, nor ever from this time forth shall consort with the Governor. After a pipe or two of tobacco, I to ride forward with Mr. Greevenbroek to Mr. van der Bijl's, where we did find our two travelling companions, Mr. van der Bijl and my brother Louw, and there fell to brisk discourse and carousal, not forgetting the weed in de Olifantshoek, op do plaats "Keerweder" destijds op de grens, en in een zeer woeste streck gelogen. Zie de Kaarfc. - Pretorius was bang geworden; hij had reeds getekend en scheen nu terug te willen krabbelen. (Zie Contra-Ded., bl. 33 vvg.) DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 Beekeren, het smookkruijd wierde niet vergeeten, 't was ruijmacht uuren toen we vandaar vertrokken. wij hadden op weg vrij wat vermaak met Mr. Greevenbroek. nadat we een stuk weegs verbij 't huijs van Arnoud waaren, ontmoet ons Kees de Vinkevanger, de man was braaf vol, hij reed voort. kort hier na quamen ons te ontmoeten broer J. van Brakel en Claas van de Westhuijsen die meede een lading bij haar hadden, en ons vertelden dat se bij Jan Elbertsz qualijk waaren onthaald, toen reed broer Louw en Klaas, Kees agter na en bragten Hem weeder terug. Hierop reeden we met elkanderen voort en quamen aan 't huijs van Moeder Elberts, wij dronken aldaar twe roemers zuure wijn, toen steegen we na wat keuvelens weeder te paard, en reeden na Mr. van der Bijl, op welke plaats Kees sijn nagtrust wilde neemen, de andere vrunden reeden met mij na huijs. nadat we wat gegeeten en eens herom gedronken hadden, begaaven we ons ter nachtrust. wij vonden Reinier van den Zande, t' onsen huijse. Zoridag den 24e».'s morgens warm weer, nadat ik deesen morgen met de vrunden wat ontbeeten had, hebbe ik na 't neemen van afscheid mijne rijse na Drakenstein met Mr. Appel voortgeset, wij quaamen's voormiddags aan de plaats van Mr. Vivan der Bijl, nadat we aldaar een poos geweest waaren, quaamen meer als twintig mannen te paard aanrijden, ik hebbe toen de mensen, die wat goeds in den zin hadden, bij elkanderen waren, een predicatie voorgeleesen, daarse alle amen op sei- u ti. den. voorts verklaarden zii dat den so^enaam- Appel neeft o-p J o dato A aam wijn (Jen preeker Bek op heeden zo goedeu predicatie gehad.zijnde nu 3 half aamen niet hadde gedaau, want hij hadde alweer niet ge ee. geleeraard, maar een predicatie door den voor-leezer laaten leesen, en daar op hadde hij's Heeren Avondmael uijtgedeelt, slegte tijdingen en droevige zaaken. ik hebbe de franse niet wijnig over de paap ho Oren klaagen. Nadat ik mijn zaaken met de franschen hadde verrigt, zijn ze na beleefdelijk Weer in verband met 't Klachtschrift. Elberts heeft echter later getekend. Vrijburger aan de Kaap, tekende 't Klachtschrift. 