Algemene konst en letterbode
None
Voorzeker behoort onder de teekenen van den tegen woor- digen tyd eene meer dan geovone werkzaamheid , om niet aU leen w^este Volken met Christus en zyn Evangelie bekend ta maken , maar ook om , in de tanden van Europay door BybeU verfpreiding , de kennis van het woord van God te bevorde- ren; eene behoefre, welkfe Gode zy dank, in onze Depart©- menten, byna niet gevoeld wordt, maar zoo veei te meer in die landen , waario, in vroegere dagen , Godsdienftige begrip- peti zelfs medeuerkten , om het onderzoek, en dus de ken- r is van dat dierbaar gefehenk , tegen te werken , aan netwelk Europa voorzeker zyne tegen woordige b^fehaving, boven de oude wereld , te danker, heeft. Niet onbekend is het aan zul- ken, welke niet, ondankbaar, omtrent a! , wat den Godsdlenst be- * * (*) Ter meerdere bevestiging van dit gevoelon kan men aanvoeren, dat men aao het hootd der F/tbulce Extravagant tes leest , dat behalve de vier Boeken Fabeien van Romulus ver cog een groot aantal andere in de MS. aanwezig zyu* *H 5 Digitized by Google C IS2 j 1 betteft, onverfchilHg zyn, betgene reeds ten dien opzigfe is JEngeland In onzen leeftyd is verrigt, en hoe dir Godvruch- lig voorbecld in vele noordelyke, zoo Proteftantfche als Ka- tholvke, landen van Europa wordt nagevolgj; zoo dat zelfs in Regensburg zich ecn Genootfchap bevindi , ter uitbreiding van den Bybel , onder befeherming van den Katholyken, doch verlichtdenkenden Vorst Primaat , in hetweik zich ook een Sai- ler bevindt , by or:s door zyne Stichtelyke fchriften zoo zeer bekend. Minder bekend zal het echter zyn , dat ook in Parys po- gingen in het uerk gefteld worden, om in het Bybelgtbrek in Frankryk op eere nadrekketyke wyze te voorzien. De xnededeeiing dan r van kan flier anders dan aangenaam zyn aan ieder, die de waarde des Bybels kent, het voorregt hoog fchat , dat wy genicten, en van geheeler harte ieder, die ’e* Van verftoken is, *er in zag deelen. Zekere Heer Leo, een Duitfcher van afkomst,die te Haifa onder tieo wel bekenden Prof. Knapp in de Theologie heeft geftudeerd, en, na den graad van Candidaat te hebben beko- komen, den post van Gouverneur aanvaardde over twee En- 4>elfche jonge Heeren , met welke by eene reis door het vaste iand deed, nam die gelegenheid waar, om in de Katholyke Janden het Bybelgebrek optefporen, en nuttig te zyn , zoo door de verfprcidiug van twee kieine Werkjes, door Dr. Knapp gefehreven, en die Leo had laren drukken (het laatfte Stuk- je, zyn de eene uitbreiding van het eerfte, met Stereotypen } als door ukdceling van Bvbe's en N. Testamemen in de Hoog- dunfehe ep Italiaanfche eaten , in welk werk hy voornamelyk bezig was, torn hy , na zvne Kweekelingen van fFeenen over Tries? y Maltha y Sic Hie , Gibraltar enz, in bun Vader- land te beboen terug gebragt, tot dat oogmerk voornamelyk op het vaste iand terug kuam, en na zoo veel goeds gedaati te hebben, als hem mogeiyk uas, zich naar Parys begaf, om langs dien weg, op eene wettige wyze, naar zyn aangenomen Vaderland terug te keeren: maar daarin verbinderd, nam hy dit opomhoud te baat, om ook daar nuttig .te zyn ter ver- vulling van het Bybelgebrek , dat hy ontdekie. Hy verzochi vau het Bafelsch Bybelgeadfchap 500 zoo By- bels als N. Testamenten m oe Franfche en Hoogduitfche taal ; verwierf van den Directeur de l' Imprimcrie de vrybeid , om ze in Frankryk te mogen iuvoeren, en betaaide, om peep* tyd te veriiezen, de inkomende regteu van 15CO fran- ken als ook van bet innaajen enz. derzeive eene gelyke fom uit zyne eigen beurs. Hy decide dezelve uir, voornamelyk by geiegenheid van een dankfeesr, dat de Proteftanten der Augs- burgfche Confesiie te Parys voor de twesdemaai op den 24llen November 181 1 v:crden , ter gedachtenis van de inwyding hunner Xeik, op uic ayze, dat een gedeelie uitgereikt werd aan alien f } % * Digitized by Google C »3 3 <jie den Gndsdtenst bywoonden , zonder onderfeheid van Gads-, dienftige belyceiiis i een gcdeelte aan do jeut'd der Luther* fche , en een ttedet-lte a3n rie Gereformeerde Gemeerte, eene plegti^heid, we'ke die feest voor altyd gedenkwrnrdi;! nmkt en dien invloed had op den pf'est vm den waardigen Markon , die als toehoorder tegeo woord:g was en daarvan te voren niets peweien had , dat hy opftond . om openly k dien Heer zynen dank hier voor re betuigen. Die gaf aanteiding , dat Lb> be- kend werdj en men hem in zyn verb'yf bezochi en daar meer Bybels van nem afhaalde, dan hy in ftaat was re geven, eene omfland*gheid , welke hem het derkbeeld deed opvatten, om eene Stereotypifche uiignve ro ondernemen , welke, zonder eer ipe de mmlie fpeculane, niet snders ten doel heeft, dan om niet of lot den minst mopelykcn pry's , denzelven aan ar- men of min vermopenden afteiiaan , en waardoor hy meent aanfpraak te hebben op de medeaerking van elken vriend van het goede. — VVelk plan hy meJedeeJJe in de navolger.de Aankondiginc eenf.r Stfreotypische Ujtgave van het N. Testament. * i * 1 t • en waarvan hier aan het Hollandsch pnblick , dat no* peene kennis van deze ondernemit g rr.agt htboen eene Hollanafche vertaiing vv^rdt medepedeeld. „ Ik boude my overruipd, dat die achtingwaardigf»n , bv wel- ,, ke ik de eer heb perfoonlyk fcekend te zyn, ats ook alien ,, die penen , welke met yver belangftellen in ailes wat goed , ,, nurng en weidadig is, met genoegen zullen vernemen , dat „ ik my thars bezig houde, pm het N. Testament van On- i, zen Heer J. C. te Parys in dt* Franfche taal met ftaande ,, blyvende letteren te doen dru*ken. D"Ze onderneming is „ niet en zal nooit een foort van fpecu?atie of u instb^loeling „ zyn. Zy heeft peen ander doe) dan her -werk om niet aao „ arme fchoolkinderen uit te deelen , of netzeive voor don 3, minst mogelyken prys aan anderen aftethan. Op grond „ van de zuiverheid myner bedoelingen , acht ik my gereg- ,, rigd 9 om in deze ondememicp , en in de uitvoenn* van „ dit waarlyk Evangelisch werk te rnogen rekeren op'cene 3, zeer werkdadige. onderfteuning van aile vrienoen des C nns- ,, tendoms. Dit werk zai zyn fcefban gt-btel aan lieldegiften „ verfehuidigd zyn. Elk zal daaraan vrywillig vi»lgc*ns zyne 3, bedoeline , naar de mate der miJdelen , die de Vooizieing- ,3 heid hern vergund heeft, kunnen peven. l)e Heer onza 33 God zal met heuelfdc welgevdlen den pem ing van den 33 armen aannemen , ais de fom die de ryve , erkontelyk voor 33 den overvloed, dien hy , zal aanhieden.” 3, De Heer Sigismond Billing , rue des fi/les St. 'Ihomas » N°. 5 ♦ ^ Parity zal de gocULcid ncooeo do gihen te ont- van- Digitized by Google C 134 ) „ vanpen, cn blyk van ontvangst danrvan aan eJken Donateur ,, aftegcven. Ik z*l langs den ueg dor drukpers de namen „ dier Edelmnedigeo doen kennen , weike tor dit verdienfte- „ lyk ucrk hebben bygedragen , en , indien *er zyn , die on- „ hekend wiilen blvvcn, znl ik evcnwel de fommen bekend f, rmken , die zy zuilen verfchaft bebbcii.*’ P«»rys den i Mei 2 ^ ia. (get.) F. I ,/Fo. rue et hotel Coqui/tib r*. Deze aar.kondiping gnat op derzplver rupeezyde ve zelj van de volgende fchrifteiyke aanbevelirgen der Protestamfche Pre- dikanren van Parys. ,, De cndernemine van den Heer I.Ro vervult my mer de ,, emoifte belannfK'liirg ; ik d< e de opregtfte wer.fchen voor ^ derzelver volkometi gevolg en acht my gelukkig daar aan „ mtde te werken.” ( get. ) Marrow, Prep dent van het Cot Jiff orie der liar- vormde Gemeente ie Parys 9 Lid van het Legiuen van Eer. „ Insgelyks koester ik de opregtite uenfchen voor den ge- 9, iukkigen uitflsg der onderntmmg van den Heer Leo; hy heett een zoo nuttig doel, dat hy niet nalaten kan met de t, Icvendigfte belangftelling te vervuiien alien die genen y aan ,, u ien de uirbreiding van het woord van God , en het wel- ,, zyn van hunr.en evenmensch ter harte gaat. Het is my „ een wezenlyk genoegen deztlve te onderfteunen; zoo veel ,, van my zal afhar.gen.” (pet.) J L Goep, Pred. der Lutherfche Gemeente en ty~ delyke Prep dent van het Conji jl orie. „ Gaarne voege ik myne aan beveling en myne wenfcncn *er 9, by , voor den goeden uitDap eener ondprn ming, vielke de „ ftrekking heeft , cim de kennis van Christus en van Zyn „ Evangelic te verlpreiden.” (get.) Rabaut Pomier, Geref. Pred. en Lid van het Legioen van Eer. „ Mogt een groot aantal Christenen, door Leo te onder*. 5> Itvunen , in de mecrdere verfpreiding van de kennis van ,, het Evangelie , hun licht laten fchynen voor de menfchen* „ Dit is de wensch , waarvan de Ondtrgeteekende de heiizime „ onderneming duet verzeld gaan , die in bovenlhande de-* „ keodmakiDg is aangekondigd.” ( ger. ) Boissard, Predikant by de Lutherfche Gemeente te Parys. Be* X Digitized by Google ( 125 > i * Bebalve deze aanbevelinpen der Protest ant fche Predlkanreti ▼an P^r>s had de Heer Le > bet genoegen, om van Zyne Ex- cellemie den Minister van Eerjienftea, wien by vm zyne on- derneming kenois gif, de volgende goedkeuring te verkry- gen. Parys, den 12 Augustus 1812. Mfotaede van KerctVnften. Divide tier Onruon.fche Ecrdienfteru -■v* Enres. N®. 2516. Lutherfcben. „ Ik heb berigren ioeewonnen Mvn Heerl betrekkelyk bet w ontwerp, dat gy hebt , om den Bybel met ftaar.de blyvende ' Jetieren te doen drukken, ten eiinde de verkryging daar „ van voor uwe Ge*oof>genooten gemakkelyk te maken. ,, Volgers bet vet flag, dat men *er my van heeft gegeven, „ zie lk geene redenen, die de uitvoering uwer ooderoeming f, zouden verhindcren. „ Ik heb de eer U met achting te groeten (gei.J De Minister van Eerdienften, De Graaf B;gjt de Preamened. Sedert de ontvangst van dit bewyt van goedkeuring des Mi- bisters, ging Leo meer openlyk en werkdadig voort ter be- reiking van het doel zyner onderneming, zoo als by dan 00k federt dien tyd de krachtdadigfte onderfteuningen ontving. In eene circulaire, die hy den 3 December, grootendeeJs in het Hoogduitsch, heeft iu het licbt gegeven, deeit hy de onder- fcheidene Happen mede, die hy gedaan heeft, zoo ter berei- king van zyn edet doel, ais ten waarborge, dat deze onder- nemir-g, ingevolge de boven medegedeelde aankondiging , noch is, roch worden kan , eene foort van fpeculatie, of een hulp- imddel ter bevordering van eigenbelang. Zio hier eenige gedeelten uit dezelve: ,, Ten gevolge der reeds ingekomen en beloofde vrywillifto „ bydragen, ben ik in ftaat gefteld , om met den Heer Firmin „ Didot, ter vervaardiging der benoodigde Stereotype, na ,, den raad van deskundigen ingewonnen te hebben, de vol- „ gende overtenkoms: te fluiren. „ De Heer F. Did^t zal 8900 Franken genieten, „ 1. ) Voor het gieten der Stereotyped — a$co pcnden „ gewigts bedragende , — en voor bet Zvtren van het werk, „ 2. ) Voor bet afdrukkeu van icoo Exempiarcn van het „ N. T. , het papier Diet mede gerekend. „ Daariegen waarborgt de Heer Didot, dat van deze Ste- „ reotypea ten minlte 25CCCO Exemphren zullen kunnen fro* „ trofc- Digitized by Google V C 12$ 5 ^ froklren worder*. Voor her rnt dnrt dmk benond!?de pnpW ,, en voor de regten van her Gouvernement moer verder ge- „ zorgd worder. Her gieten der leirers is ten einde gebragc 9, en de Heer F. Didot heefr overeenkomftig her contract „ 3CCG Pranken op'rekening omvangen; her werk wordt met ,, alien vver voortgezer , en :k hope, in minder dan drie1 „ maanden , elken ede.'moedrgen deelnemer njet een Exem- I, plaar re verheugen.'* Voorrs deelt by in die circulate mede hoe hy, ongezind zynde, en zich onbevoegd rekenende a!s VreemJeling, om' in Parys een Rybel - Gezelfchap oprerigten , waarroe anders hem deze en gene vriend opwekre , echter alles gedaan heeft , wat her voortdurend beilza^m gevolg zyner onderne- ining, na zyn vertrek of dood , kan verzekeren; vraaronder ook deze verklaring door hem gedaan, in eene hyeenkomst tan eene Commisfie , uit dc beide Protestanifche C mfiftorien te Parys, „ dat hy her ganfche werk, Zoodra de Stereoty- 9, pen in gereedbeid zyn , en de eerfte icoo Fxemplaren ge- 5, irokken zuilen zyn, in handen der beide Cmfiftorien van „ Parys zal ftellcn , en hun overlaten, en in her vervolg laren „ zorgen , hoe her bepaalde doel van zyne onderneming , op ,, de beste wyze bereikt worde, en altyd herzelfde biyve: en 9, dat by tevens al het geld, hetwelk na beftryding van de' 9, onkosien , nog in kas mogf zyn , ter bereiking van hetzelf- 99 de doel, aan beide Confntorien zal overgeven.* Voorts is het volgende ook de aandacht van ieder waardig* ,, Om alle verdenking van eene byzondere fpecularie wegte- 9, nemen, en zulke deelnemers, die my nier in Perfoon ken- ,, r.en, te waarborgeu , dat hunne vrywill|ge bydragen tot het 9, beftemde oogmerk aangewend worden , heb ik van den be- ,, ginne af, zoo als ook uit het (boven medcgedeelde) pro- 9, fpectus blykt, de contributien by den Heer Billing gede- ' 9, poneerd. Naderhand, den 29 September i£i2, heb ik in ,, eene Nota aan den Heer Billing, waarvan ik aan beide „ Confiftorien eene kopy heb medegedeeld , het volgende ver- 9, klaard: 9, De Hr. Leo verzoekr den [Jeer Billlng, i.J om gezeg- ,, de gelden in bewaring te houden, tot dat *er beialing uit 9, te doen zal zyn aan den Drukker, ten gevolge der vorde- 9, ring van zynen arbeid , als ook voor de andere behjefrea 9, der onderneming (als correctic, papier, innaaijen, gouver- ,, nementsregten , brit-veport enz. ) 2. ) om zich re laten wel- ,, gevallen , dat Leo zeif deze gelden nier in handen kry- ,, ge , maar hy , naar gelang van de beboeften , nund^ren af- 9, geve op den Heer Billing, weike altyd zuilen aanwyzen, 99 waartoe het montant benoudtgd is.” 99 De Hr. Leo verklaar: ook by dezen aan den Heer Bid- I! UNGj % Digitized by Google V C til 5 jy imc, dat by, in geval van overlyden of vertrefc, voor d« „ geheele voltooijing van gezegden druk , wil , en uitdrukke- lyk begeert, dat de onderfcheidene fommen, welke hy by n hero voor den Stereotypifchen druk van het N. T. zal ge- „ ftort hebben , tof geen ander einde zullen worden ge- „ bruikt, en dat de gelden, welke alsdan in kss zullen zvn, „ gefteld zullen worden ter dispofitie der beide Proteftantfcae „ Confiftorien te Parys , die alsdan wef uit hun midden eenige Commisfarisfen zullen willen benoemen beiast met de „ voltooijing van gezegden druk.” Voorts voegt hy *er nog ten flotte by, ,, Ik betuig den edelmoedigen deelnemeren den warmffett „ dank, voor hun tot hiertpe betoond vertrouwen. Ik ho- „ pe, dat zy myne handelwyze zullen goedkeuren, waardoor y, ik meen de voortzetting der goede zaak op de beste wyze „ verzekerd te hebben. Ik verzoeke tevens alle vrome Chris- „ tenen aan de voortzetting van dit waarlyk Evangeliscb werk ,, met alien mogelyken yver te arbeiden, en nog meerder® „ bydragen intezamelen , opdat de in gereedheid zynde Ste- „ reotypen, door aan wending der noodige kosten , ten mees- „ ten nutte gebruikt , en een groot aanral exemplaren van „ het N. T. onder arme of min vermogende Christenen , ow „ nifty of voor den miust mogelyken ptys, kunnen uitgedeeld „ worden.” En ook dit is het doel der mededeeling dezer onderneming door middel van het Tydfchrift,. A. COEDKOPP, 35 Jan. 1813. Pred, te Zortnemeer Hep. dt Monde n van de Schelde. (•) Voor de Stad Htarlem biedt zich de Uirgevcr van die Bind daarto# gereedclyk aan. Red. t STERRE- en WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN. WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN* ' BUITEN HAARLEM. Febr. r BARO- UR- l TER. | THER- . WIND* MOME> I 9TREBK TER. 1 LUCHTSi GE.<TELP» HR ITU s *1 r3o. i| 3o. 2* 1 .3°' 34 * 38 | w. N. w. | bewolkt; omtrent betrokken; 434 r 1 tusfeben beide regeu. 384 I N. w. ' 4 \ 3°* 34 30. 34 .30 34 1 38 • w. N. w. 1 44 { — 41 * w. t. 2. 1 omtrent betrokken. 5 < '30* *4 30. 14 ‘30 0* 37 1 2- W. 394 / z.w. t. z. 30 ,12. z. W. betrokken ; *s avonds heldcr. 6 <! [29. 8* 29' 74 U9- 9 304 ; Z. 2. W. 38 z. w. i 1 betrokken ; *s avonds holder. (29 9* I 39* JL 2. w. | 2 < 29. 9 * 44 j » z.w. j bewolke ; harde wind. -2» 9$ * 39 * 1 - fay ** * 3b$ » z. t. w. j betrokken; florin; tusfeben 8 <29. 74 | 44* ) z.w. j beide wnt regenaebtig. v29* 7 46 ’ 1 (29, 64 1 424 , d • Km Zee r harde wind; 9 S39* C} 49 nanndd. reeen ; 1*9' 7 » 40 > voor het overige hcWer. T e Haarlem. BY A. L <) OS ) K 5 P 7 T*R Drukkery van V. Loombs te Haarleh. ( Damllraat W. 2. N. 2.) 1 ALGEMEENE KONST- EN LETTER-BO VOOR HET JAAR 1813 a- N°- 9. Fry dag den 19 den February a 1 ■ - VWgois KEIZERLYK BESLUIT van den 2<5ftcn September i8.II* Ir rfr Uitgayc van (tit VVekkolad dtfthiiief toegsflgatn t BERIGTEN. * R^ome. Pompejus behaalde gedurende zyn levea groote zeaepralen en ondefvohd 00k groore fampeo* Zyn Standbeeld, federt verfcheiden eeuwen in het Pa* leis Spada ftaande, wordt tegenwoordig met eene vrees* felyke ongunst bedreigd. Hetzelve werd aan eeo nieuw onderzoek ortderworp-n, en by de Romeinfche Oud- heidkundigen zyn eenige vermoedens opgerezert, of de naam, dien hetzelve draagt, wel de regte zy. De Hr* Aeborghetti las in den vefleden jare in eene Verga- dering der Oudheidkundige Akademie eene Verhande* ling voor, ten voordeele van den naam op dit Stand* beeld gefteld; in eene volgende Vergadering beftreed de Hr. Carlo Fea hevig de echtheid cfezer benaming* en heeft finds zyne aanmerkingen in het licht gegeven. De Hr* Filippo Aurelio Visconti heeft hem reeds • 1 daarop geantwoord, maar dit is nog niet gedrukt. De uitfpraok van den Hr* ENNro Quirinio Vjsconti io zyne Romeinfche drclvcologic zal zcker dat gcfchii zon* der verder beroep beflisfen# ' ’ * * L D EEL. I ' SlUTT* ” lr&) ' - StUttgardt. Dr. Molwitz alhief heeft eene Vef* fiandeling -uitgegeven over eenen cieuwen Galvanifchetf Conductor. Het oogmerk dezer vinding is, ora het Galvanismus in een’ iterken graad te hezigen met min- der fchokking dan door de gewone Conductors, te we- ten den Galvanifchen llroom te verdeelen en denzelven op grooter oppervlakte en in minder tvds aantewendenr Ten dien einde, doet hy, in plaats van zyne Conduc- tors in een* ronden knop te doen uitloopen, dezelve in: eene foort van metaleft borllel eindigen, welks dradeir buitengemeen fyn en aan de punten omgebogen zyn, waar zy buiten de andere uitfteken. Door dir middef wordt de voile kracht der Galvanilehe uitwerking ver- deeld , en kan men dezelve met minder fmart op de teederfte deelen toepasfen. Parys, den -19 January* De Hr. Graaf de Labor- er * Rekwestmeester, Schryver van eene Voyage Prtto* rescue en Eipagne , van les Monument cT Italic en van verfeheiden andere werken, welke zyne uitgellrekte eft grondige geleerdheid aan den dag leggen, werd op he- den tot Lid van de klasfe der Gefchiedenis en oude Letterkunde van het Inftituut benocmd, in plaats van den Hr. de Toulongeqn, die onlangs overleed. Do Hr. de Laborde verwierf by de eerfte ftemming ter- flood 23 Uemroen van de 29; zyne mededingers waren de Hn. Baron de Pommereul , Dr. Bosquillon t PrEVOST d’IrAI, BoiNVILLERS, WALCKENAER, BoU- lard en Emeric David. - De Hr. Schreibers, Beftuurder van het Ka- binet der Natuurlyke Historic te Weenen, heeft aan de eerfte Klasfe des Keizerl. Jnftituuts eene talryke verza- meling Paddeftoelen , in Was gemodelleerd , ten onder- zoek aangeboden. Zyn oogmerk is, dat zy na het on- derzoek in het Mufeum der Natuurlyke Historic van den Plantentuin eene plaats zullen verkrygen, reneinde bet algemeen daarvan genot te doen hebben. *. Leyden. Op den 29 January dezes jaars heeft de Maatfchappy der Nederlandfche Letterkunde alhier we- der eene openbare Vergadering gehouden. Dezelve werd door den Hoogleeraar J. H. van der Palm ge* opend met het voorlezen eener Verhandeling over ds IVclfprckendhcid van Cicero f opgehclderd door eene out - kding Digitized by Google f • § C *31 5 it ding eh gedeeltelyke vertalitrg van ztync Redevoerihg boor Q. Ligarius ; waarna ac Hongieeraar M. SiE- Genbeek eene diehterlyke navolging vooTlas van de fepifode van Olinthes & Sophronia , uit het 11. B. van hct Ftrloste Jetuzalem van TasSo, voorafgegaan door een kort verllag omtrent dit Dichtltuk en desZelfs ma- ker. Amsterdam. Op Donderdag den 34 December des vorigen jaars hield het Letteroefenend Genootfcbap i Tot Nut en Befihaving , eene plegtige Rouvvvergadering ter nagedachtenis van deszelfs eene maand te. voren Gverleden werkend Lid den Heer Arend Fokke Simonsz. ; welke Vergaderihg door een groot getal van Leden* waarvan velen, even als Beftuurderen en Com- mislien, in rouw verfchenen, ell onderfcheidene gasteri en vreemdelifigen bygewoond werd ; zynde by die ge- legenheid door den Heer H. Somerhausen , Mede- ftichter, Oud* Bettuurder en werkend Lid des Genoot- fchaps en Leerling des Gverledenen, eene gepaste, derl lof en de levensbefchryving van den betreurden inhou- dende, Redevoering gehouden, en over het algemeert de meest gefchikte en met de eer en verdienlten van Fokke overeenkomende plegtigheden in aeht genomea geworden, 1 « . ♦ t HaarLem, den 6dcn February. Den vofgenden Brief, by ons ontvangen van den Hooggei. Hefcre VAf< Swinden i verleenen wy hier eene plaats. Aan den Heer Redacteur van 1>ei* Algemeenen Konst- en Letter- Bode. • • * * » Myn Heer! • f » Heden morgen N°. 7. van uto geaeht Weekblad le- 2ende, vind ik in hetzelve een uirtrekfel van de Proc- ie tener vo or /telling van bet Dierlyk Magnctismut , uit het Hoogduitsch van Dr. C. A. F. Kluge, vertaald en ♦met byvoegfels verrykt door den Hr. van der BreG- gen, M. D. Fk flond niet weinig verwonderd van aN d**r op bl. 107. by het opnoemen van eeijige Schry- I % vers C IJI ) vers die van tegenflrevers van het Dierlyk Magneih - mus., yoor panders van hetzelve geworden zyn, de vol- gende woorden aantetreffen : „ ook van onze Hoiland- „ fche Geleerden van Swinden en a Roy, die bei- ,, den [koo als ons de vertaler mcdedeelt] rondclyk „ yerklaren van hunne voormaals opgevatte meemngen , „ naar een voormnlig ftandpunt gerigt, terug te komcn * ,, en de wezcnlykheid der zaak te erkenncn Op wel- ken grond de geleerde vertaler zulks van mv heefc kunnen zeggen is ray onbekend. Ik heb nimmer met zyn Ed. daar over eenig gefprek gehouden. * Ik heb myn gevoelen over het Dierlyk Magnetismus npenlyk ge- uit i®. in myne Reflexions fur le M a gn triune animal y in het jaar 1784 gedrukt in het tweedc Deel van myn wtrk, ten titel voerende; Recueil deMtmoires fur PE- lectricitt tt le Magnttisme : en 20. in het jaar 1791, in drie Verhandelingcn , alhier in de Maatfchappv Felix Meritis- gehouden, op een tydftip, dat het Dierlyk Mag - netismus te Rotterdam zoo veel ophefs maakte, en men hetzelve dagelyks ook hier te geraoet zag. Myn gc- voelen was toen , dat het Dierlyk Magnetism us eene herfenfehim is; en ik had toen die ■ zaak , zoo veel in myn vermogen was, behoorlyk onderzocht. Nade- re onderzoekingen hebben my beftendig in dat gevoe- len bevestigd : en ik heb hetzelve ook wel in myne PhyGfche le*fen geuit. Ik fla nog in hetzelfde gevoe- len. Het werk van den Hr; Kluge is. ray, wel is waar, -op de uiterlyke gedaante na, geheel onbekend, en ik zoude, zonder U\v Wel- Ed. YVeekblad, nierwe- ten, dat myn naam daar in gefpeld wordt. Of myne. Het zal ray aangenaam zyn, Myn Ileer, dat CJEd. dC' Digitized by Google c 133 > dezen Brief eene plaars in* uw'Wee&hlad gdieve te ver* gunner). Ik teeken my met hoogachting . . Uw VVel-Eds. Dienstw. Amllerdam, Dienaar, 5 Febr. 1813. J. H. van Swinden. i Twyfelingen over de Echthejd ft DER « » ' NIEUWE FABELEN 9 • M € 4 ft 4 VAN P H A E D R U S.. * » • • t ^ > • ( Vcrvolg en {lot van bladz . mi.) =• II. Is het wel waar, dat de dyl der nieuwe Fabelen al dc bcvalligheid bezit aan dien van Phaedrus eigen? Zy zelve, die ze aan Phaedrus toekennen, geven toe, dat zy voor de onden in dir opzigt moeten wyken. De beroemde Hevne ging vctl verder. Daar het ge- zag van zulk eenen gd erden Philoloog en Criticus niet van weinig belong kan gea'cht worden, zulien wy zyn gevoelen over deze nieuwe Fabelen, in eenen brief aan Cassitto, (gedagteckend ipfis kaletidit majitSu), die hem cen exempiuar van do eerlte uitgave had toege- zonden, woordelyk overnemen. Na eenigen lof aan den Hr. Cassitto gegeven re hebben, voegt hy *er by : Dc ipfo autc-n fortun* mu acre (Cassitto be- fchouwde het als een fortuintje de nieuwe Fabelen onrdekt te hebben) ila flutuo , profectum quidem illud life ab atiquo • viro docio ex fuperioribus actatibut , 'Ph»kd;< I quid cm aw cl a , i ripen to tamen et fermonis cas • tit ate , proprtetate et elegant id muhum inferiore , fabu - he quoque /Efopi<e, non fatis per/pectam habentt indo- lent. Pel fic tamen dignum fragmentum life arbitror , quod inter cetcram fabu l arum farragincm alt quo loco jit habendum Hy zet Cassitto echter aan, om den Commcmarius, dien hy beloofde, te geven, tot reden 1 3 aan- Digitized by Google c 134 j finvoe render Haud dubie , tnim tuts ex coptis doctri - pae mu ho major cs fructus capicmus quam ex opens ip- Jim aefiimatione ingenue et candide factd. Reeds m July beantwoordde Cassitto dezen brief en pongde Sit ftrenge vomris toetefchryven aan de onvolledigheid der eerfte uitgave ; doch het is niet te denken, dat de Hr. Hevne de aanvullingen, die met curcyf gedrukt 2yn, niet yan het oveiige van elke Fabel, waar de tekst getrouw bewaard bleef, zou onderlcbeiden heb- ben, te meer, daar *er Fabelen zyn, waar zee r weinig letters, laat ftaan woorden, in ontbreken; en’erisgeen blvk, dat hy van dit vonnis teruggekomen is, dat zoq veel gezags byzet aan het gevoelen der zulken, die de echtheid dezef Fabelen niet erketwen. III. Men vindt wei is waar in de r.ituwe Fabelen penige uitdrukkingen, die gemeenzaam by Phaedkus voorkomen, by voorb. Pha&prus had reeds in dcu fabel Lepus et Pasfcr gezegd : Si mi li querela fata deploras tua in de nieuwe Fabelen eiodigt de ijBdfc met dit vers: Pari, dolore fata deficsfet fua tn in Fabel 20: Jbi forte tristi fatq dtjlebo me a. Maar, zoo al$ men zegt, het geen te veel bewyst* bewyst niets. Is dit niet hetzelfde thema drieniaal ge* varieerd, en zelfs op eenige woorden na ecne dubbcle* herhaling, die men Phaedkus niet kan toekennen, die ponder twyfel zich zelven niet bettolen hebben ^alV Nog een minder in \ oog loopend bewys wordt hiervan gegeven ; en men zou ’er nog meer kunnen aanhalen. IV. De Hn. Cassjttq en Jannelli fpreken in het breedp over het geen zy een alicsbellisfend bewys n«>e- inen. Zy trachien te betoogen, dut jedert Phaeorus tot Perotto ingefloten, *er geen per loon gevondea xverd, die in ftaat was deze nieuwe Fabelen zamen te fteHen. Deze bewering is zeer gewaagd , om er niets * ineer van te zeggen. Vooieerst immers hoeveel Sghry*. vers beftonden Vr vooral in de drie eeTfle eeuwen on- Zer jaatteljing, welker werken wy verloren hebben en waarvan men mislchien eermaal de hu verloren geach- ie -werken zal wedervinden? Vyfrienhonderd j.iren faftg fcendp wen de fabeiep vap Vhaiidrus niet, tp Digitized by Google c ns ) son der de ontdekking van F. Pithou, was dit veeiJigt nog feet geval. Ten andere fee h ben ’er, gedurende die ecu wen v*an onwetendheid, die fomraigen losweg tot de vyftiende eetnv , ja tot die van Lode wye den XIV. , nitrtrekken, z cker eenige Larynlche Dicbters geleefd, die zich boven de overige verhieven, en in Itaat waren iets beters zamen te lldlen, dan het geen Heyne met zooveel reden farrago noemt. .Maar, ora voor Pfi- rotto's tyd opteklimmen; de beroerade Nicolas de Clemengis, die in 1430 overJeed, toen Perotto veel- ligt .nog niet geboren was, leverde drie ftukken : do Jof van de St ad Genua , do befehryving van hot Land • leven en het Taf creel der Dwingetandy , die in zuiver- feeid van ftyl, dtchtcrlyk vuur en verhevenheid van ge- dachten uitraunten. De zwakheid en middelraatigheid der verzen van Perot to is geen bewys altoos. Ook de *euw van Virgilius en Horatius had zyne Bavius* sen en Meviussen; die. van Muret, Buchanan, Theod. de Beza, Passer at, ja die van Bourbon, Rapin, Santeul cnz. bragt ook middelmatige Dich- ters voort, die eer de middeleeuwen dan die waardig waren, waarin zy geboren werden. De onbekwaam- heid van enkelen bewyst niets tegen het geheei. In de drie eerfte ecuwen onzer jaarteliing hebben *er zeker Dichters geleetd, die zeer wel in ftaat waren deze nienwe Fabelen te raaken, al eens toegevende, dat zy alle de verdienften bezitten, welke de twee eerfte Uitge- vers , alsraede derzeiver vrienden, in dezelve onderdel- len, welke laatlle veelligt meenden de toezending van een exemplaar met eene pligtpleging te moeten beant- woorden. De Hr. Heyne, zoo als wy zagen, han- ddde opregter. Het is geene zcldzaaamheid de Dich- ters en de Schryvers in bet algemetn hunne vrienden te zien raadplegen en fchryven even als Phaedrus: Decor ne quod religio , quod patitur fides: maar de meesten voegen ’er zorgvuldig met onzen Fa- btliirhryver by: Scd gratulari me fac judicio tuo. De onpanydighcid en eerlykheid van den Hr. Heyne deden hem alleen het eerfte der twee regelen lezen , en feet is wcl wat te vreezen, dat te groote gemakkelyk- heid eo te verre gaande bdeefdheid de vrienden der Uirgevers hebben overgehaaid, om den raad, door tHA&DRVS in het tweede vers gegeven, te volgen; I 4 waar-' % ✓ Digitized by Google C *3<s 5 waartoe hen 00k raistchien de * geestdrift in het eerfte oogenblik verleidde. ■ V. Wat de vinding betreft zal het noodig zyn in eenige byzonderhedeu te treden. De eerfte der nieuwe Fabelen is dadelyk van ^Esopus, hoewel het moeije- lyk zy *er eene redelyke Zedeles uit te halen. Door ^Esopus wordt hier veritaan de Verzameling van Pl,a- nudes of liever eene Verzameling twee of drie ceu- wen vroeger dan van Planudes, gelyk men uit oude Handfchriften bewyzen kan. in deze Verzaraelmg vindc men Anachronttmen , gelyk aan die men in deze nieu- we Fabelen aantreft; te weten , gelyk in deze oude Verzameling Twee Fabelen zyn , welker Zedeks een vers van Paulus is, leest men het volgend Promythiuin in onrym voor de XXlIIrte Fabel: Nihil occultum esfe quod non rcveletur dat men Luk. VIII. v. 17. byna woordelyk vindt; daar ftaat namely k: Non at enim occultum , quod uon manifestetur . Men zal zeggen, dat Perotto deze Ze- defpreuken daarvoor gefteld heeft; die is mogel>k, maar waarora hebben zich dan Burman, Guuius, Jannelli en andere de moeite gegeven, ora deze Ze- aelesfen, die zy of in het Epitome of in de EabuUe Slntiqua aantroffen, in Jambifche verzen overiebren^n ? De laatfte regel der Cwrfte Fabel blyft 00k, hoe men denzelven verfehikt, hard en onwelluidend : Quam parvam quamvis partem impartial tibi. • De tweede Fabel Slrbiirio Naturae etc , is PtfAE* jmus niet onwaardig, maar is eigenlyk geen leerzaam verdichrfel. De derde Fabel: Mcrcurius ct Mult era , is zeer be* lagchelyk, men oordeete uit deze regeis: N ares rtplcvit humor , ut jicri fa let, . . Emungcre igilur fe volens , preudit manu Traxitque ad ter ram naft longitudiuem. Deze regels zouJen inch veei beter pasfen in de ver. maarde Vertelling van Perrault, die zoo alaemecn by de kinderen bekend is, ~ Daarenboven wat Zeddes fteekt in dezeive? De.vierde Fabel: Prometheus et Dolus , eindigt zeer kwalyk, en onaangezien aile de pogingen der- twee Uirgevers, blyved de twee laatfte regels zoo duister, dat de Fra niche Vertaler den laatften voor onzin ver* kiaart. ; Deze Fabel woxdt/inXAMERARiusgevonden. Digitized by Google f 137 > De zesde : de fignifacatione poenarum Tartan , en zevende: ^ Oraculo dpolliuis , behooren ondor de be«/ te der nieuwe Verzameiing. De laarfte vooral is fchoou en verheven; alieen zou men deze in beter gezelfchap wenfchen aantetrefFen. De achtfte: ALfopus tt Scriptor is enkel een Puntdicht, waarvan men hetzelfde denkbeeld vindt in een der Puntdichten van Rousseau. • De negende: Pompejus magnus tt tjus Miles , Is een vry onbelangryk gevaU dat daarenboven door dezen. trek belagchelyk gemaakt wordt: . llie continues excreat Sibi in finis tram , et fputurn digitis disjicit: Sic , tmperator , oculi extillescant met , Si vidi , - aut tetigi. eene koddige daad, die men by wyze van lompe feberts, vervolgens Pompejus laat herhalen. - De tiende Fabel: Juno Venus et Gallina , ftrydt met een der oogmerken welke Phaedrus in zyne Fa- beien zegt te bedoelen: Et quod prudenti vitam confilio monet , en bet is de eenige niet, die tegen de regelen der Ze- dekunde zondigt. De twaalfde Fabel: Philofophus et Victor Gy nnicus , is minder eene Fabel dan wel eene zeer verilandige en, zoo als men heden zegt, femimenteie ovenveging ; in de dcriiende: Afinus ad lyrarn , moest de ezd zeif de zedelyke toepasling niet maken; en zoo (laat de ies: Sic faepe ingenia ealamilate inurcidunt \ eigenlyk in geen klaar verband met de Fabel zelve. De veertiende: Mulier Vidua et Miles , is cer eene Vertelling dan eene Fabel; hoe wel getchreven, komt bet verhaal niet by dat van Petronius. Het blykt klaar, dat het ’er eene vrye en verkorie navolging van is. De zestiende: ALfopus ct Dominay is zeer duister en flecht verhaald; in den laatilen rtgel van de zevenrfen- de: Gallus lecticd a felibus vectus , is de zin niet regt te vatten van het et fecit partes jacinoris; die uitdruk- king is ten minrte zeer vreemd ; De- negentiende Fabel: Servus profugus et ALfopus * bevat eene uitllekende Zedcles, die echter in h^t pro - mythium in onrym kwalvk verklaard wordt, maar de verhaaiwyze is verre van bevalijg en deze regel: ( . 1 5 Hat Digitized by Google I C *3* > Has propter causfat, ct quas longum cst promerc zwcemt wei wat naar het geen gewoonlyk een befluit vooraf gaat, uit ovcrwcging van wclkc cn andcrc rede- ticn enz» De cenentwintigfte: Urfus efuriens , is niet belangryk c n bevar flechts een’ waren of valfchen trek uit de Na~ tquriykc Historic : dat 00k gezegd kan worden van de' Fabel van den Bever en van die van de Hagedis. Welke Zedeles kan men uit de tweeenrwintigfte* Viator ct Corvus% trekken, en met Jannelei lezende Et perdidisfet tempus aliquot mi Ilium * . .. van een mensch lprekende, die geen voet verzet heeft, is de uitdrukkirg yry zonderling. In de drieentwintig- fte: Pastor, ct Capella , daar en tegen hervindt men de kortheid en bevalligheid van Phaedrus. i De zesentwintigfte: Servus et Dominus , is onverftaan** baar en een der Franfche Uitgev.ers, die dezdve ach~ terwege liet, zegt met reden: quam inficctam ct Phae- Z>RO parum dignam nemo cst qui non judicct. De zeveneruwinngfte: Lcpus ct Bubuicu$s is eene zeer bekende Fabel van ./Esopus; men vindt haar in de Fabulac / intiquac onder den titel van Lupus ct Bubul • cus. Misfcbien is het woord Lcpus eene fout van den * Overfchry\er in het Manufcripc ; van Perotto. De Fabel intusfehen is zeer fraai. De dertigUe: Papilio et Fespa, waarmede Cassitto zoo veel opheeft, werd door denzelfden Franfchen Uitgever verworpen ; uit hoofde van de onduidelykheid van het Handichrifrr vooral aan het begin; het flot v hoewel duidelyker, pryst zich , noch door den iiyl , noch door de denkbeel- - deelden daan'n vervat aan. Eindciyk de eenendertigfte Fabel: Terrancola ct Vulpcs * is zeer duister. De drid bailie vtrzen bovenal zyn Lycophron wairdig. R oporulit contra: Tu quidem bcnc pracdicas ; t PI on fum tamcn propius tibi ; fed futn fub dio : t Quin fequor , ct fic vitam tibi committo mcam. Dat uit o'e gemaskte aanmerkingen rtdenen tot twyft- Hng over de tchtheid dezer Fabelen kunnen ontleend worden, zal niemand omkennen, offeboon niet alie twee* endertig of licver dertigv hier onderzocht worden; twee derzelve zyn enkcl naredenen, uit twee of drie regels befraande. ; VL De Hr. II sync had den Hr. Cassitto onder het oog gebragt, dat de Schryvei dezer r?i$uwe Fahe*. . x lea Digitized by Google f 1 < m i lea oiet jufst het karaktermatige der iEfopifche Pab«- len kende. Het antivoord van Cassitto daarop is oiet zeer voldoende. Hy gedt toe, dat *er zes of acht onder de nieuwe gevonden worden. die geen eigen* lyk gezegde Fabelen of leerzame Vprdichtfelen hee* ten mogen, maar voegt daarby, dat in de oude van JPhaedrus ook dergelyken aanwezig zyn. Hy haal$ ten voorbeeldc daarvan aan twee Fabden uit het vier# de Boek, de zesde en de veertiende. Daar de Fabe* Jen van Puaedrus in de verfchillendp editien under* fcheiden genommerd zyn, valt het moeijelyk te wetenf welke hy bedoelt. Mislchien meent hy de Fabel: jEfopus inter pres testamenti en Canum legati ad Jovemi maar zeker ontfiert de eerlte geene Verzameling van Fabelen; en buitendien wat beteekenen twee Fabelen op 90, die men in de oude vindt, terwyl de nieuwe * daddy k niet roeer dan denig in getal, 'er zes of acht en meer behejzen, die voKtrekt geene ^lopifche Fa* belen zyn? De Hr. Cassitto is dus ook verpligt te zeggen: Damus ergo , ultroquc fatemur , fever tores JEfo* ■ feii generis leges a Phaedro in hoc auciuario fuisfe ne* gleet as ; en fenoon hy ’er by voegt \.dum yicisfim ia* men conccdatur , liber tate non minors in aliis omnibus fuisfe ufurn; is die liber tate non minor i zeer te beiwy- fc\en. VII. Dat de Franfche Uit^vers door htinne editien gelve bevestigen, dat zy deze nieuwe Fabelen voor edit houden, heeft wel ecnigen fchyn; maar uit hunne Voorberigten is duidelyk te zien, dat zy Cassitto en Janneli4 gevolgd zyn en meer als Gdchiedfc undigen dan wel Onderzoekers gehamield bebocn. Het bewys, ' dat een hunner uit de gelykheid van het met rum der pieuwe en oude ontleent, is zwak, en zoo verre wy weten is daarover geen gefehil geweesr; maar de in- houd, ftyl en bevalligheid vnn taal k omen i turners even zeer in aanmerking? en hoeveel daarop te zeggen valt. Week uit het voorgaimde. VIII. Wanrieer men anndachtig de nieu-ve Fjbelen sagaat, dan moet men bekennen, c:at \r eigenlyk llechts twaalf onder gevonden worden, die mu re^t den\r.aara van Fabelen dragen. Misfchien vindt men "er twee of drie nog by, maar die zyn zeer duister. *Kr betlaac daar en boven zooveel ondericheid tu sfc hen vyf of zes Fabelpn, Verhalen of Zedelesfen (hoe men ze nne* flaen w\\) dezer Verzameling en byna ulie de andere Fa* Digitized by Google C M© } belen, dat het niet te denken is, dat de Maker der Jaatfte ool: deze vyf of zes zou zamengefleld bebben. Zouden zy dus niet van verfchillende handen kunnen zyn? Kan Perotto deze nieuwe Fabelen niet uit on- derfcheiaen Handfchriften en Schryvers, wier naam hy niet kende, getrokken hebben? Hy zegt imraers ner- gens, dat de nieuwe Fabelen van Phaedrus zyn: hy noemt geen Schryver of Schryvers. Maar moet men dan aan Phaedrus die toekennen, welke eenige ver- dienften hebben? Hier zyn grondige bewyzen noch voor noch ttgcn, Kon men juist den leefryd van Pe- tronius bepalen, misfchien kon men daaruit met grond redenen afleiden, ora de nieuwe Fabelen aantenemen of te verwerpen; maar een volledig bewys zou dit ook niet ©pleveren. Het valt ligt te begrypen, dat het gevoelen van Cassitto, die den knoop doorhakt met Petro- mus als geheel niet bellaan hebbende optegeven, hier weinig afdoet. .. Wy onderwerpen deze twyfelingen aan het naauw- kemig onderzoek ook der Hollandfche Geleerden en Critici, ten einde fpoedig en voldoende bewezen wor- de, wat men >van de echtheid dezer Verzamelmg van nieuwe Fabelen te denken hebbe , en is dezelve ge- deeltelyk edit , wat men dan voor goud , wat voor ichuim te houden htbbe. Ten flotte willen wy nog ©pgeven, uit welke bronnen men opmaakt, dat elf van de dertig geput zyn* De Fab. dc Scrofd et Lupo is de 4dc van *t ade boek van de Fabul* Antique, -j — de Jurtone Pcuerc &*c. r 8Ite — — 3de — - - - —. -i dc Mutter t et Mart to mortuo 9dc van beuelfHe bock ■■■■■■ ■ ■ ■- de Mcretticeet Juvene is de iode — — — — de Vutre ct fiiio fltvo f s d e 1 1 dc — ■- — ■ — — . — — drSimcd^ Simla vuipe is de i ?de — - — — • * . j • — de Lupo ct llubulco isde 3dc van C4debock r dc Ccr.-icc a Ore isdc i^devan hetzelfde boek - — de Casfore is de 27RC in dc fabelen van Laurens Valla. Pastor et CrpcJl * werdt in (Jalrias gevonden cn - ■■ ■■ — Prowc'hi.t: > •/ Dolttx gclvkt zeer veel naar eene 0 * « | 1 der Fuloile Acgyjuiac* , ncl:c ncluer dc 509 Fa- liclen van Joannes Camerarjus van Bamberg wider » dc ongenommerde gc von den worden. J Guuelmus Uarmannus. Hadrianus Barlandus en KiMicius hebben ook Fibelen caar de genoemde veelgelykcude in bunne Verzanielmgen* . JSIEUW- 4 Digitized by Google C 141 ) NIEUW-UITGEKOMEN BOEKEN. * 306, Recueil choifl de Traits Historiques > de Con- tes Moraux ct d* Ex traits de Foyages y a\ec la jignifi- cation des mots en hollandais au das de chaque page y a fufage des jeunes gens qui veu/ent apprendre le fran- qais ; par G. W. Lehman , Maitre de langue y a Gouda. In t2°. de 10 feuilles et demie , tird k 450 exempl. Impr.de Ad. Blusfe y a Dordrecht. A Dordrecht, chez Blusfe et Fils, f : - 18 - : 313. Methods Fa mi Hire pour ceux qui commencent it s’exercer dans la langue fra ngaife ; compofee par Pierre Marin, et corrigie par J. van Bemmelen, maitre de pen- fond Leyde ; nouvelle edition refondue et augment de par J. J. V. A. , inflit uteur. In 8°. de 8 feuilles, tir6 k 1200 exempl. Impr. de J. P, Hoffers y k Bois le Due. 340. Rudiment a lingua la tin# in ufum juventutis. Id 8°. 28 fol. 2200 exempl. Impr. Brill Leydae. Apud A, et J, Honkoop ib. Conft. fr. 4-0. 341. Disputatio Juris Chilis Gallici et Romani: de tmpenfarum ab ufufructuario fact arum repetitions y quam y etc y prseflde Jacobo Henrico van Reenen J, U. D. et juris chilis profesfore ad pub lie am discept ationetn preponit Leonardus Johan. de Gyselaar , Amflelodamo- Batavus y die xvnj Januarii 1803. In 8°. 8 fol, 300 ex- empl. Impr. J Breeman Amftelaedami. Apud Viduam F. G . Onder de Linden, 368. De Geest van 9t Evangelisch Christendom, door W. E. de Perponcher, Eerfte Srukje. In 8°. 9* bl. opl. 500 exempl. Drukk. tan J. jilt he er te Utrecht. By J, van Schoonhoven aldaar. * 369. Rekenboek voor de Scholen, enz., door R. van der Pyl. In 8°. si bl. opl. 750 exempl. Drukk. van A. Blusfe te Dordrecht. By A. Blusfd en Zoom\fa*x. fi-y-i * 370. Het Metrieke ftelfel verooudeu met de decimaal- rekening, enz., door G. J. Gersen, enz., tweede Deel. Ia %°. bl. opl. icco exempl. Drukk. van A, Blusfe te Dordrecht. By Blusfd en Zoon aldaar. /*:- 15 - : 371. Lcesboek voor Kinderen, door K. P. Moritz, enz. In i°, 4 bl. opl. 3C0O exempl. Drukk. van de Wed. Hoitfe - tna te Groningen. By J Greenewolt aldaar. pr. fr. 0*42. 372. Lyk-Zangcn op het affterven van den Hooggelcerdea Heer Petrus Abrksch, enz. In 8°. « bl. opl. ico exempl, Drukk, van fF Kamerling te Groningen. By J.J, Does - burg aldaar. pr. fr. o 20. 373. Verznmeling van Franfche Wetten , enz. 8fte Dee!. Gr. 8°. , Holiandsch en Fraiuch, 3CJ bl. 9de Deel. Gj. 8*. , idem, 31* bl. opl. 700 exempl. Drukk. van J, Buys te Am- Ikrdum. Bv J, All art iu ucn Haag. 374 \ Digitized by Google C 142 5 374. Leerredenefi door J. H. van qzr Pali# , eerrfe Deefy In t°. 23 bl. opl. 4 co exempt. Drukk. van y. Ruys te Am- fterdam. By y Allart in den Haag. pr. fr. 3-0. 375. Redding voor Redding, Toooeelfpel in vyf Bedryven, fiaar her Hoogduirsch van Heinrich Beck, door S... C.;. In 8\ 9 bl. opl. 5C0 exempi. Drukk. van A. Mars teAm- fterdam. 376. Natunrkundige Verhandelingen van de Maatfchappy der Wewmfcbappen re ‘Haarlem; zesde Deel, tweede Stuk.- • Gr. 8®. 10 M. » pi. 250 exempl. Drukk. van y. Ruys te Am- fterdam, Rv y Allan In den Haag. 