gtu_32400002774481_5
None
Een correspondent van het Journal des Deébats, heeft an dat blad een reeks van brieven over Russland gezonden. Uit een derzelve onleenen wij de volgende belangrijke bijzonderheden, betrekkelijk de herkelgke organisatie in dat land. Men zal daaruit zien, in welk een volstrekte afhankelijkheid de Grieksch- Russische kerk zich bevindt; ’t welk het geval is van alle kerken, die van de groote majestueuse Catholijke eenheid, afgescheiden zijn, wijl men er in geslaagd is, om ze van Rome, van den Apostolischen Stoel, die het middenpunt der Catholijke eenheid is, los te rukken of aftezonderen. — Zie hier den brief: « Gij weet, mijn heer, dat Russland aan Peter den Groote -de difinitieve, centralisatie van het geestelijk gezag en van het tijdelijk gezag tevens, in den person des souvereins, verschuldigd is. Zoo lang als Rusland in onderscheidene politieke heerschappijen was verdeeld geweest, wier belangen dikwerf ver- schilden, die elkander heimelijk of openlijk bestreden, speelden de patriarchen een groote rol, en vertegen » Worden de eenheid van het Russische volk, door de eenheid van Godsdienst en zij hadden diensvolgens een groot gediet. Doch toen de geheele Russische Godsdienst-gezindheid in een het zijverdenigd werd, moest het gezag der patriarchen zich naturlijker wijze, met dat des kei-zers vermengen. Er had geene verdeeling der beide magten meer tasschen twee personen plaatse Onafhankelijk van alle hinderpalen, welke de patriarchen maar al te geneigd zouden zijn geweest op te werpen tegen alle soorten van hervormingen, welke het keizerlijk gezag, eindelijk, tot het maximum zijner ontwikke-Jing gekomen zijnde, in Rusland mogt besluiten in te voeren; hinderpalen, die het zoo eenvoudig was weg te nemen, door de vernietig van het patriarchaal gezag, is het zeker, dat er eene gewigtige reden bestond werden van | in den aard der zaken zelve voor bet patriarchaat door het keizerlijk gezag. Dit gevoide Peter de Groote in 1702; na den dood van den Jaatsten patriarch Aprianus, verklaarde hij aan de isschoch, die tot de verklagene vergaderd waren, 1 dat hij verstond, dat die keuze op zijn persoon viel, daar de kéizer de geboren ‘patriarch der Russische kerk was. Alstoen is de keizer het opperhoofd der kerk geworden. regering van ‘Wapimie. tot de heilige synode, welke de ras is, waarop de lijke zaken. De instelling der heilige synode dagteekent van | 1721. Zij was aanvankelijkte Moscou gevestigd; maar Peter de Groote toefile niet, baar gelijkal hetovertge | zijoer administratien verre van het cade middenpunt, | paar zijne nienwe hoofdsiad te verplaatsen. ‘Die ‘raad is zamengeateld wit onderscheidene ‘aartsbisschoppen, ]| maken zoo vele bijzondere bezittingen ‘nit. keizer zich grondt, voor de administratie der kerkelijke onder voorzitterschap van eenen metropoliet. De aarts- bisschoppen verlaten, elk op zijne beurt hunne provincien, om in dezelve zitting te nemen. Even zoo is het, met de metropolitanen. De zaken der kerkelijke kanselarij worden door eenen keizerlijken procarator bestuurd; en het gebeurde dikwerf, wat u misschien zonderling genoeg zal toeschijnen, dat die post, die zoo innig verbonden is met de kerk, door den keizer aan eenen militairen officier is toevertrouwd, Dit || had Peter de Groote van den angewandt af gedaan, en dit heft tegenwoordig nog plaats, zijnde de tegenwoordige keizerlijke procureur bij de synode, de generaal graaf Protassor, aide-de-camp van Z. M. den Keizer.... Overigens is geenerlei acte der synode geldig, voor dat zij de goedkeuring des keizers verworven heeft. » In ieder gouvernement is een consistorie, onder den invioed der heilige syndde gevestigd, en belast, om dezelve in de plaatselijke zaken te vervangen. Het zijn die consistorien, welke de registers van den buar- gerlijken staat houden, die tozigt hebben over de uit- oefening van den Godsdienst, of, de politie der ker- ken, over het gedrag der geestelijkheid, eindelijk, die oordeel vellen in kerkelijke zaken. Ze zijn, om zoo te spreken, zoo vele vicariaten der heilige synode. De tüden heben lang het wezenlijke inkomen der Rasgsische geestelijkheid uitgemaakt. Zij had ein-delijik, even als in andere Janden van Kuropa aan-merkelijke vaste goeileren verkregen die haar in den staat een volstrekt onafhankelijk aanwegen verzeker-den. Maar een patuurlijk gevolg der vernietig van bet patriarchaat was de vereeniging van al deszelfs goederen met het domein van den staat. Zoodra als de kerkelijk niet meer een ligchaam in den staat uitmaakte, maar eene der afhankelijk beden van den staat geworden was, moesten hare ‘eden, even als alle andere ambtenaren van den staat, van denzelven hun onderhoad ‘trekken. Het beheer der kerkelijke goederen, bleef echter aan de patriarchen, tot aan de regering van Peter Ill, die door eene ukase van 1762, dezelve eigendom wan den staat genomen. Eene ukase van Carmanina fl, van 1764, ‘heeft dien staat van zaken geregeld, door het verzekeren van een Jepald inkomen aan de teden der geestelijkheid, uit het algemeene inkomen van den staat genomen. Ondanks dit alles, most ik a echter aeggen, dat de geestelijkheid nog voortdarend eene bezit, die, hetzij aan de kloosters, hetzij — presbyterien verbonden zijn; maar die goederen toe overigens geene boeren behooren,, worden de algemeene kerkelijke maatschappij ‘bez 1 de ‘ ; wr ; wr —~ 245 — menkneden wil tot een /egaal indifferentismus, dat zij verdraagzaamheid noemt: ziedaar de oorzaak dier listig bedekte pogingen van schier alle hedendaagsche gouvernementen, om, onder den dekmantel van welwil- | lendheid, bescherming enz. invloed op de kerkelijke zaken, op het benoemen van hooge Geestelijken, voor- | al Bisschoppen,, uit te oefenen, in de hoop, van daar- | door eindelijk ook het onveranderlijke Catholicismus | te plooijen, te wijzigen en te reglementeren, zoo als de Russische Czaars met de Grieksch-Russische kerk en sommige Protestantsche Vorsten, met het Protestantismus gedaan hebben. vernementen, welke, ondanks de lessen der ondervin- ding, ondanks het verlangen der volken, en ondanks de inrigting des Christendoms hun gezag tot inen over | de Kerk willen uitstrekken. DE VRIIMOEDIGE, TIJDSCHRIFT VOOR ONDERWIS EN OPVOEDING. Onder dezen titel ziet te Amsterdam, bij C. G. ‘SSutrxe het eerste N.° van een Tijdschrift het licht, dat geregeld om de drie maanden zal verschijnen. De ‘Redactie waarschuwt, in de voorrede, dat men, opden ‘titel afgaande, haar werk niet onder de geschriften der oppositie moet rangschikken; daar zij de bestan- de orde van zaken niet wil aanranden; maar eenen geest van onverschilligheid en teruggang, die dooree- nen anderen.geest krachtdadig wordt in de hand ge- ‘werkt, welke ‘langs allerlei slinksche wegen het ge- bouw, waarop ons volksonderwijs rust, tracht te onder- mijoen, om ‘hetzelve eenmaal geheel te doen instorten. | En ook daartegen wil 2ij te velde trekken. Dat de Raiactie van een Tijdschrift, bestemdomde bestaande orde van zaken 'te verdedigen, een Tijd-schrift, dat, blijkens de voorrede aangemoedigd wordt 'door mannen, die hoogelijk belang stellen in, betrekking hebben 'o¢ en invloed uitoefenen op het Ned. Sare: de artikelen over de gevaarlijke strekking et onderwijs, hier te 'lande, geplaatst in dit blad verwondert mij niet. De vrijheid van Onderwijs, hoe gematigd ook, gelijk ze daar gevonden werd, is een schrijver van de schrijvers van die Tijdschrift, hoogelijk bedang stellen in de bestan-de orde van zaken! — Wat hen echter bewogen heeft van den 16 September 1837, nog niet vergeten heeft, wevevevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevtevevteve elijke discussie over een zoo gewigtig en teeder onderwerp onmogelijk maakt; wijl grove verwij- tingen en liefdelooze oordeelvellingen, schier op elke bladzijde de hartstogtelijkheid des schrijvers verraden, oordedelde ik echter, zoowel aan mij zelve, als aan het publiek, waarvoor ik mijn vroeger werkje schreef, verschuldigd te zijn, niet te zwijgen. En indien de Redacteur der Catholijk Nederlandsche Stemmen er evenveel belang in stelt, om het thans bestaande on- derwijs-stelsel omver te werpen, als de Vrijmodige zich beijvert, om het staande te houden, durf ik mij vieijen, dat hij mijne brieven, in antwoord op de brie- ven des Vrijmodigen een plaatsje in zijn alomgelezen blad zal inruimen; ten einde het Catholijk publiek te- vens in staat te stellen, om onze briefwisseling te Jezen. In dit vertrouwen, heb ik Z. Ed. den volgen- den brief. ter plaatsing toegezonden. «6 10 July 1839. Aan den Schrijver van den brief in den Vrymödige eng. bladz. 22 en volg. Mysn Het spijt mij wel, dat gij awe uitspanningsuren hebt moeten opofferen, om uwen vriend te wille te zijn, ten einde hem voor zijn nieuw Tijdschrift eene beoor- deeling van mijne artikelen over het onderwijs te le- veren: gelukkig echter, en dit doet mij wederom rui- mer ademen, dat hij u bijna twee jaren tijd heeft ver- gund, om een werkje van 77 bladz. op uwe wijze te recenseren: Gij zult u derhalve', hoop ik, wel niet aan te veel ontspanning onttrokken hebben. Mijne zucht om u genoegen te geven, en om uwe waarlijk edele op- offeringen zoo veel mogelijk te vergoeden, heeft mij doen besluiten, om u achtervolgens mijne gedachten over uwe brieven mede te deelen. Waartoe ik dan ook terstond, d.\i. zonder mij twee jaren te bedenken, overga. De tiel van mijn werkje heeft reeds uw hart met angst vervuld... Die tiel, ik weet het bij ondervin- ding, heeft bij sommige lieden hetzelfde effect bijna, als de electriseermachine.... doch gij herstelt u. — » Het onderwijs in /Vederland, zegt. gij, welks roem » men gevestigd, welks uitkomsten men zoo bevredigend waande, heeft eene gevaarlijke strekking! Hoe veel slecht zaad is er dan niet reeds in een tijdperk van bijna eene halve eeuw gestrooid! Hoe vele.... maar niet verder, God zij gelofd! het gevaar huisvest tot heten toe slechts in het brein van sommigen, die welligt hebben ondervonden, dat het licht, door het onder- wijs verspreid, huanne duistere bedoelingen in den wegstaat! ‘Immers onze afvallige broeders hebben te sterke proeven gegeven van de waarde der domheid voor de.schrijvers dezer brochure en hans gelijken, » terwijl daarentegen onze wel onderwezene en wel » ontwikkelde natie zich om den troon van den V Heer! — 246 — geschaard, en de gewöhnliche gestopte heeft voor de stem der verleiding. Heeft nur een onderwijs, dat zulke uitkomsten oplevert, geene gevaarlijke strekking voor hen, die bijgeloof en godsdiensthaat. Weder zoo gaarne ingevoerd zagen, daar, waar het Gouvernement alles aanwendt, die te vernietigen? Gij weet het, vriend! hoe nabij zij reeds aan hun doel waren, hoe weinige schreden zij nog slechts te doen hadden, om de gewenschte vrijheid van onderwijs te beko- men, en onder den dekmantel van deze vrijheid het laatste vonkje lichts uitdooyen. — Ja, goede vriend! kweet het, en had het Gouvernement in tijds den wensch te dezen opzigte van onze nu afvallige broe- ders ingewilligd, en het opdringen van een licht, dat zij voor dwaallicht aanzagen, gelaten, dan waren zij - in dagen van gevaar welligt de getrouwsten geweest, dan behoefden wij thans niet onder schulden te verzinken, dan.....«. doch Stom sta ik voor de kracht uwer redenering: indien ik ten minste iets kan verständen van die heerlijke zinsnede, waar gij redekavelt over de waarde der domheid en, schoon ik niet, ge-lijk gij zoo nederig van u en uws gelijken schijat te denken, verstand en geleerdheid alleen. In pacht meint, hebben — dan meen ik, kan men in weinige werdenden uwe bewijsvoering over de voortreffelijkheid van oderwijsstelsel uitdrukken: » Het onderwijsstelsel heeft Oud-Nederland gered!” En gij, schoolmeeters! hebt de grootste aansprak op de dankbaarheid uwer landgenooten.., Gij zijt de bevrijders van het waderland: Gij hebt regt op linten en eereteekens! Bijgeloof en Godsdienst-haat..... woorden den Arnhemschep regter Ropint van per Aa waardig, zijn door u vernietigd! Waarlijk ik bewonder u, mijn heer! doch volledig begrijp ik alles nog niet, b. v. dat gij zoo bevresd zijt, dat bij eene zoo wel onderwezene en wel ontwikkelde natie, die de ooren voor de stem der verleiding gestopt heeft, het Jaatste vonkje lichts, door vrijheid van onderwijs kan uitgedoofd worden! Immers hier zijn geene vonkjes: zoo eene natie staat in lichte Jasije vlam, en de vrijheid, die gelijk men zegt de verlichting bevorderd, zowze In Oud-Nederland, Misschien is uwe verlichting verschillend van der van anderen Landen: misschien is zij wel niet ged tegen concurentie bestand.... zoo ook zien de oleslagers het gaz-licht met leede oogen aan. Gij werpt uwe blikken op Beig...+ » sinds de gloriense revolutie, die ten regten tijde, in dit opzigt, volgens u, haar beslag kreeg, ons onze beproefde instellingen deed behouden en den Belgen volledige vrijheid in het und erwähnten, zijn meer dan acht jaren verlo-pen, en aan de vrachten, gaat gij voort, kent men den boom. Wie weet niet hoe het in de Jagere scholen van Belgie gesteld is, Ik dacht het wel, mijo heer! het zal niet lang meer duren of onze historieschrij-vers zullen ook in dat te regten tijde losbarsten der Belgische revolutie, den vinger Gods ondekken. Maar hoe kunt gij u over den slechten toestand der Belgische scholen verlof te zenden? En hoe konden in dat domme land die geleerde man- nen door andere bekwam ondertwijzers vervangen wor- den? liet Jicht moest daarwel tanen, en dit geschiedde in ruim acht jaren: ik durf wedden, dat zij binnen eene eeuw in beschaving den Hottentotten gelijk zijn! Welk eene ramp! — Het snorkend voorwoord wilt gij stilewijgend voorbijgaan, eene reden voor mij, om u, zonder een woord verder te zeggen, op den voet te volgen. Zij, die in mijn voordeel getuigen, zijn buiten kijf even dom, als ik. Cousin was een Franschman, en schoon VAN DER Enne (zie pag. 41) (1) wel delegijk hem den aard van onzen twist heeft uitgelegd en ‘hij dus niet onwetende sprak, (neem dit ad notam) dit doet niets ter zake: de Franschen zijn domme men- schen, wanneer zij ons berispen, en in zoo verre ij ons prijzen, zijn zij slechts groote wijsgeeren! — Het bevreemdt u overigens niet, dat regtschapene protestanten, gelijk ik diegenen genoemd heb, die volgens u onverstandig voor hun kerkgenootschap ij- veren, het onderwijs onchristelijk genoemd hebben, maar, mijn heer! die woorden zijn nog geene we- derlegging: als ik u wel ken, waaraan ik niet twij- fel, hebt gij het eens beproefd: en hier wilt gij u dus met eene uitvlugt te vreden stellen: gevoege- lijk had gij echter ook hier wel bij kunnen voegen dezelfde argumenten, vroeger tegen dien critiseren- den Franschman gebezigd. De heer Groen van Prin- _ strreR beweerde, » dat ons onderwijs sehoon niet leer- _ gtellig, stellig tegen elke geloofleer is gerigt, en _ dat men vasthoudt aan een stelsel, hetwelk in plaats van gemeenschappelijk geloof, op algemeene ongeloo- _ vigheid en onverschilligheid rust:” zeg hem, dat hij even min als Cousin Hollandsch verstaat, en uw haan kan koning kraaijen! — Ik had ook de getuigenis ine geroepen van wijlen onze landgenooten, thans onze naburen: dit schijnt u geweldig te hinderen: althans uw opgewonden gemoed boezemt zich in de volgende verteederende bewoordingen ait: » Maar, zegt gij, » dat men dezen grief der Belgen tegen ons gouverne- ment weder opwarmt, daar het wereldkundig is, met welke helsche bedoelingen de raddranijers der Belgische omwenteling dit punt aangrepen, komt mij zeer verdacht voor; ja in het algemeen meen ik in deze toespraak eenen toon te bespeuren, die mij reeds van voor meer dan 9 jaren bekend was eenen toon, waarbij onder het Huchelen van den diepsten eerbied voor den geéerbieden koning, poginget aanewend worden, om op eene listige het zu dass van dem verspreiden en den geest van misneegen aan te blazen; ecenen toon eindelijk, waardoor men door aanhonden en d _telkens eenen stap nader tot zijn doel tracht te komen, tot een doel, voor welks bereiking, mijn vriend! God u, mij en al onze landgenooten (smeken wij ditivu-af)! beware.” Mij dunkt, bij deze laatste woord moet gij wel bijna geschreid hebben: wewerwevetrteseewetweee vee wee et want | Cy 45 (3 wa y Poe 5” Pan) ¥ y be. ; * (1) De l'instruction publique en Hollande, ete Tom. I, p. 41, spies —~. Met de raddraaijers der Belgische omwenteling kunt gij u amuseren, zoo veel gij verkiest: dit genoegen benijd ik u niet. — Ten opzigte van den eerbied, dien ik jegens Z. M. den Koning betuigde, moogt gij mij een huichelaar noemen, als gij daarin vermaak vindt;, of, en in hoe ver gij het met regt kunt doen, dat moogt gij voor uw geweten en voor God verantwoorden. Ik heb gehoopt en hoop nog, dat Z. M. onze wen- schen zal bevredigen en ons ten minste hetzelfde regt zal toestaan, als hetgeen, bij Koninklijk besluit van den 10 Mei 1817, den Joden is vergund. Wij meenen daarop even veel en meer regt te hebben. Neen hui- chelen kan ik niet.... wanneer ik met de sirooppot had rondgeloopen, wanneer ik, tegen mijne overtui- ging aan, ons onderwijs hemelhoog had verheven; wanneer ik in eerbiedige bewondering, hetzelve den wierook had toegezwaaid, en op eene farizeesche wijze neérgeknield, had uitgeroepen: » Aap! wat hebt ge een mooije jonge "Dann zeker had ik gehuicheld! doch onbewimpeld heb ik het gevaarlijk voor onze kinderen genoemd, en dit heb ik bewezen: wij zullen in 't vervolg zien, of gij mijne bewijzen kunt wederleggen. Doch nicht heb ik op eene listige wijze het zaad van tweedragt trachten te zaaljen en den geest van misnoegen trachten aan te blazen. Ja, mijn Heer: Veritas odium parit; dat is: om haat of nijd zijt gij zoo kwaad niet. Erzijn lieden, — en welligt behoort gij ook onder hun getal, die den aard van eenen Constitutionelen regeringsvorm niet kennen en daarom alterwege revolutieret zien, waar men leemten en gebreken in de eene of andere tak van het staatsbestuur aanwijst. Volgens hen, moet men op alles, ja, en (1) Men vergelijke: Christelijke opleiding op de lage scholen in ons vaderland, Rotterdam, bij M. Wit EN Zongn 1837, e¥useweveuvvevresuuvY¥Y evevuusvwey es Amen zeggen, en wie zijne natur in zoo ver niet kan verloochenen, — wie het huichelen niet geleerd heeft, is een muiter en dan moet de Belgische revolutie tot-een voorbeeld dienen. Gij kunt uver het algemeinen zerweisen, welche viele hetigen kann in jene inleiding over de bestemmung van den mensch eng., gezegen het. Nun, het geeft mij een sensibel genoegen, dat er (en minste nog iets in is, wat uwe goedkeuring wegdraagt. Doch mijn Heer! hebt gij niet wel eens hooren zeggen,. dat wie het doel en niet de middelen will, een dwaas is. Mogt toch niemand dit op u gaan toepassen! Van bladz. 14, — 16 vindt gij tegenspraak niet alleen, maar, vele tastbare onwaarheden worden, volgens u, daar opgedischt en gij schijnt te schlikken voor het vervolg. Bedaar een weinig en antwoordt duidelijk: waar is de tegenspraak en waar zijn de tastbare on-waarheden? Ik heb mij beklaagd over het ongodsdienstige en heidensche van ons onderwijs: ik heb verder om dit te vermijden gevorderd eigene scholen, waar het mogelijk is, en waar het niet mogelijk is, een dergelijk onderwijs, dat het catechetisch onderwijs door den godsdienstleeraar gege ven, niet hindert. Zleg mij: waar is hier tegenspraak? Foei! mijn Heer, met hoogdravende woorden over de zaak heen loopen, dat is de wijze van sophisten. Bewijs, dat ik onwaarheid gesproken het: gij zegt, dat het leugenachtig is, dat aan eene der talrijkste gezindheden van Oud: Nederland geweigerd wordt, wat aan eene afzonderlijke klasse — eene maatschappij zoo gaarne wordt toege-, aan. Ik zal mij de moeite getroosten hier al uwe bewijzen af te schrijven: elk die gevoel voor regtvaar- digheid en billijkheid heeft zal tusschen ons oordeel- vellen. ‘ Het is toch genoeg bekend, dat een onderwijzer, » die in groote steden (in verscheidene gemeenten van ons vaderland, dit erkent de schrijver zelf (bladz. 16) moet het onderhouden van twee schoolonderwijzers als onmogelijk beschouwd worden) eene school wenscht op te rigten. niet geweerd wordt, omdat hij Roomsch is, noch dat hij om deze reden in kleinere gemeenten, zelfs daar niet, wa À post van voorzanger en koster bij de Hervormde gemeente bij dien van endowijk gevoegd moet worden, om een behoorlijk bestaan op te leveren, van de mededinging uitgeslo-ten wordt. Burgers van Deventer! Eens had gij het onwärter-bare voorregt, dat uw Herder tot het anders schier uitslütend voor de lieve protestanten bestemde school-opzienersambt benoemd werd, gij zaagt hoe de man van verdriet. Hoe uwe school! doch ik was vergeten, dat ik niet met de burgers van Deventer, maar met uw mijn heer! aan het spreken was. Gij voorbeelden aan vam onlangs opgerigte scholen: dat wist ik, maar dit is immers geschied, na het schrijven van mijn werkje, en dit is derhalve niet ad rem, Misschien is onze regering gezind, thans niet meer te weigeren, en geloof mij, dan zal ik voorttaan gaarne zwijgen; want weldra zal dan menige heugen; onze jonge lieden, zullen zollen zollen zollen zollen, dan zal ik voorttafen alle sehoolopzieners, ondanks van de Catholijke Nederlandsche Slemmen, te eene bijna halve Catholijke bevolking, uit de protestantache gezogen. indte gekozen... een partijdigheid, z00 if het oog vallend, dat een redelijk Nederlandsch burger daaraan denkende, moet bloozen.... hierover zouden wij echter swijgen, omdat wij niet ons eigen a — — ———————————————————— Aan net Bureau van ve CATHOLIJKE DE oomschgezinden bestemd! Hoe leu- | maar nog meer, is er onlangs niet eene RK. C. | armenschool op de Nieawmarkt en eene R. C. tus- | schenschool in de Wasmoesstraat opgerigt? Dan gee | Jan heeft ezelsooren, ergo alle menschen, | Catholijke | } om de Fransche Taal en de Rekenkunde gro tijdelijk belang zoo zeer, maar het eeuwig belang der kinderen op het oog het oog het oog het. Gij eindigt uwen brief, en ook de mijne is wat lang geworden. Adieu mija heer! Tot heden over acht dagen, dan spreken wij elkander nader. Ik heb intusschen de eer te zijn, enz. De Scurrier VAN HE? WERKIE: GEVAARLIJKE STREKKING ENZ, VERVOLG DER BIJUDRAGEN VOOR OUD-BEIJ ERLAND. Montant in ons vorig nummer vermeld.. £ 696,604 Uit het kanton Goch. « « «© © «© »» 2,60 Vaneen’ Onbekende aldaar. «..« « » 2,00 Van de Heeren Studenten te Hageveld.. » 50,00 Van de Heeren Studenten te Hageveld.. » 50,00 Van de Heeren Studenten van J. H.S.te Schiedam, » 6,00 — Dienstmeid M. v. no. B. te idem « » 1,00 — Huisvrouw van J. H.S.te Schiedam, » 6,00 — Dienstmeid M. v. no. B. te idem « » 1,00 — Huisvrouw G, H. K. te idem... 2» 3,00 Van D. Z. uit Zuid-Beveland, een cou- , pon oot. St. & Sey onl) tls am perl en ae 12,37, Van J. Fy Y. D. S. te Amsterdam. ° » 1,50: Door tusschenkomst van den Heer A. M. van Dux, te Delft.. « + « + « » 30,50 Eene kennisgeving van den Heer J. Exten, 5! Instituteur te Delft, dat door zijne Kwee- kelingen, voor de kerk van Oud - Beg- erland is bijegebragt desomma vane 40,55 eee e ". 4 F 851,08 wets ae tot (Het vervolg hierna), tah’ BIIDRAGEN TEN BEHOEVE DER MOEDER VAN DEN EERW. HEER MIcHELIS EN HAAR GEZIN. Montant in N.° 27, van ons blad vermeld. ; Ontvangen van den Eerw. Heer V. M. Ca- ily tholijk Pastoor..© ©. 9 6° & 8 eee. ee 15,00 Ff 135,00 — AANKONDIGING, Tiers Men vraagt tegen half Augustus in een Instituut, gemeente zich in het bezit eener eener eener school ver- | (prov. Holland), eenen Secondant van de Catholijke; Godsdienst, van onbesproken gedrag, die in Staat is, onderwijzen. Het salaris zal geregeld worden de bekwaamheden. ae is Brieven franko, onder letter X, nea. Vai ae et) (1) Dit zoo loffelijk en hoogst aanbevelenswaardig voorbeeld. is het eerste van dien aard, en zal on ‘etwijleld de har alle Godsdienstvrienden yverblijden. — sii Fh ve, B, No 28. Nommer 31. — 29 — 3 Augustus 1839. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit getegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide Hgts xese Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven helt, in uwen naam; opdat sij één sin gelyk WY eevee. En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat zy allen dén zijn, geljk Gy, Vader, in my en ik in U: dat zy ook in ons mogen één zijn, opdat de wereld geloove, dat Gy my geronden helt. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat sy touden één tin, gelyk wy ook dén zijn. Ik in hen en Gy in my, opdat zy volkomenliyk één zijn: GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit getegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide Hgts xese Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven helt, in uwen naam; opdat sij één sin gelyk WY eevee. En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat zy allen dén zijn, geljk Gy, Vader, in my en ik in U: dat zy ook in ons mogen één zijn: GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. En dat de wereldte, dat Gy my second hebt. Joann. XVII. Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelye wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. SL TES SE LE BE EE BE LS ATA DATE ET YES PERI EEE SE SE SEELS Aan den briefschriver in den Vrijmoedige bladz. 29 en volg. Eoe 18 July 1839. II.d¢ Brief. Mizsn Heer! I. de zoete hoop, dat mijne aanmerkingen op uwe brieven, U in uwe uitspanningsuren menig genoegelijk oogenblik zullen opleveren, vat ik andermaal het staal op, want er blijft ons nog menig appeltje te schillen overig. Had ik in uw’eersten brief, het mijne eigen- liefde niet zeer streelende epithetum: dom te verdu- wen: in uwen tweeden schijnt gij mij wederom volko- men satisfactie te willen geven. Misschien had gij mij in het eerst niet regt begrepen, trouwens, » hoe >» meer gij in mijn werkje leest, herleest, en in den > geest van hetzelve traeht door te dringen, des te » meer verwondert gij u, over het fijngesponnene der > 4d enen, die hetzelve bevat, zoo wel als over » de listige wijze, waarop men in hetzelve is te werk » gegaan, om op de harten en gewetens der ligtges foovigen of onnadenkenden te werken.” Dom, fijn ge- sponnen, listig, zijn synonyma geworden! MijnHeer, ik bewonder uwe geleerdheid. De bezwaren in uwen tweeden brief tegen mij geopperd, zijn van onderschei- den aard: zoo kort mogelijk zal ik, met vermijding van alles, wat den diepen eerbied, u en uwsgelijken verschuldigd, zou kunnen kwetsen, dezelve trachten op te lossen. — Ik had gezegd bladz. 19 dat: daar het leerstellig onderwijs op onze scholen niet mag gegeven worden, de zedeleer, ten naauwste met de geloofsleer verbon= den, niet anders, dan op eene onvolledige wijze, kan onderwezen worden, en men de jeugd, slechts door tijdelijke beweegredenen voor te stellen, tot de deugd kan aanmoedigen en van de ondeugd afschrikken. Ik voegde er nog bij » dit nu zoude niet afgekeurd wor- den, indien bij deze gelegenheid niet allerhande grond~ beginselem aan de jeugd, konden — en werkelijk wor- den in geboezemd, — en de beweegredenen tot de deugd, niet op eene laffe wijze werden voorgesteld.” Indie gij deze woorden had gelezen, zonder warm te den, gelijk gij aan het einde van uwen brief betuig had gij vele aanmerkingen, die mij in het minst ni betreffen, kunnen sparen. Doch uw ijver te Yaa ontvlamd , deed u gebeel anders lezen, dan erin mijn tf, > ve}, wy ty oe werkje geschreven staat. Oordeel zelf Mijn Heer! maar maakje niet driftig s. Wartoe dienen uwe aanmerkingen op bladz, 297 Heb ik ooit het voorstellen van voorbeelden afgekeurd? Waar heb ik ooit getoond, dat ik het Hollandsche spreekwoord » leeringen wekken, maar voorbeelden trekken” niet ken? Neen, Mijn Heer! ik beb: het geluk tot eene Kerk te behooren, die te allen tijde, trots het onverstandig geschreeuw van andersdenken- den, hare ledematen tot deugd en pligtbetrachting aan- moedigt, door hun eene reeks van Heiligen ter navol- ging voortestellen, eene kerk, die dit Oud-Hollandsche spreekwoord meesterlijk weet aan te wenden, — Gij wilt. bewijzen, dat.de zedekunde zeer goed, zonder het leerstellige kan onderwezen. worden, en te dien einde vraagt gij; » Heeft het dan met het leerstellige iets gemeens, dat men de jeugd wijst op de lessen van onzen Zaligmaker, of die van de Apostelen,” enz.? Ik vraag u op mijne beurt: welken invioed zul- Jen de lessen van Curistus en van de Apostelen hebe ' ben, indien men de kinderen Niet tevens leer, wie eigenlijk Jesus’ was? En zou deze leer, die ik in onze Ciristus-verloochenende dagen niet gaarne aan uws gelijken zag overgelaten niet tot het leerstelig behoore? Wanneer gij verder spreekt over de drangredenen tot de deugd, ontleend uit de alom tegenwoordigheid Gods, of uit zijnne Alwetendheid, toont gij » veroorloof het mij, het u rondborstig te zeggen, dat gij niet weet, wat leerstellig is. De Christelijk zedeckunde is niet anders, dan de dogmatiek door den mensch in beoefening gebragt, van daar de uitdrukking van Pautus: » Ne regtvaardige leeft uit het geloof.” Beiden zijn onschendbaar, en wil men het Christelijk leerstellige uit de scholen verbannen, dan moet men zich met eene bloot natuurlijke vergenoegen. De keus der door mij geeiteerde schoolboeken is, voigens u, niet gelukkig, en gij vraagt mij, waarom ik niet liever van Heinincen Boscn geschiedenis van Josern, heb gekozene Het was mij onmogel ijk eenen geheelen kruiwagen vol pruilen in een zoo kort bestek te re- censeren: ik koos bij voorkeur diegene, welke in de nabijheid mijner woonplaats het meest werden ge- bruikt. Overigens verklaar ik u, dat ik nog nooit een werkje op onze scholen ingevoerd, over zedekunde, geschiedenis of bijbelkunde heb gelezen, dat voor Ca- tholijke kinderen niet meer of minder gevaarlijk moet geacht worden. Gij begrijpt, dat ik boekjes bedoel, vit uw bevoorregte gilde afkomstig. Immers, er wordt den kinderen geleerd, alleen te luisteren naar eenvoudige waarheden, die het gezonde verstand, in bedaarde en bezadigde oogenblikken goed- keurt” — Deze eenvoudige waarheden betreffen de godsdienstige; want onmiddelijfk vooraf wordt gezegd, dat de schranderste en wijste mensch in het stuk van Godsdienst zijn gemoed niet te laten verhitten, maar... en, nu volgen de bedelde woor- den. Welnu, dit leert van daag het kind in de school, en, den anderen morgen, wordt in den Catechismus de H. Drievuldigheidsleer verhandeld. Volgens den meese ter, mag het kind niet eens Juisteren naar dazjgon welver van daaraan te gelooven. Ziet gij dus Mijn Heer, dat deze verandering eerder mijne bezwaren zou verzwakt, dan versterkt hebben: zoodat mijne anmerkingen hier tevens hunne verdediging vinden. Gij voelt u niet geroepen, om de Maatschappij tot nut van 't algemeen te verdedigen: Zij behoef ook waarlijk naar uwe verdediging niet te verlangen; want gij zoudt haar nog meer aan de kak stellen. Evene min behoef ik nu, van mijnen kant, den Redacteur der Catholijke Stemmen te verdedigen, wien het, volgens u, eenen doorn in het oog moe€ zijn, wan< neer hij van het gezond verstand, altans bij de Gods- dienst, hoort spreken. Dit Mijn Heer! is een voore oordeel, *t welk door u en uws gelijken menigmaal, niet alleen omtrent den achtingswaardigen Schrijver der S/emmen; maar omtrent alle Catholijken gekoes- terd wordt. — De oorzaak hiervan is, dat gijl. geeo onderscheid weet te maken, tusschen de vrijheid, met welke de Catholijken de gronden onderzoekt, op welke de openbaring en het gezag zijner Kerk | ay gronden die het gezonde verstand van wi e het : Zijy niet behoeven te duchten — en tusschen de noodza- kelijkheid, om, wanneer hij eens van d e gronden O | onderscheid weet te maken, tusschen de noodza- kelijkheid, om, wanneer hij eens van d e gronden O | onderscheid weet te maken, tusschen de noodza- kelijkheid, om, wanneer hij eens van d e gronden O | onderscheid weet te maken, tusschen de noodza- kelijkheid, om, wanneer hij eens van d e gronden O | onderscheid weet te maken, tusschen de noodza- kelijkheid, om, wanneer hij eens van d e gronden O | onderscheid weet te maken, tusschen de noodza- kelijkheid, om, wanneer hij eens van d  gijl. Op bladz. 33 redenen er gij over de wijze van opvoeding, door God in het O. V. gevolgd, hoe God daar op tij- delijken zegen wees, enz. en om die redenen, noemt . Wanneer ik het | ij mijne aanmerkingen onbekookt. \ i op tijdelfjken zegen onbepaald had afgekeurd, zou ik niet schroomen mijn ongelijk te bekennen. Nu echter, betreft mij uwe redenering in geenen deele, Tk heb niet het gebruik, maar het misbruik afgekeurd. In mans anweisung... fur die Schullehrheit, Münster bei Asschendorf, en in zijn handboek: kan men zien, hoe men lock de verhevenste waarheden bévattelijk kan maken voor het jeugdig gemoed, zonder laf te worden. — a Hetgeen gij vervolgens over mijn doel zegt, is waar, in zoo verre namelijk, dat ik de noodzakelijkheid van leerstellig godsdienstig onderwijs in onze scholen trachtte te beweren; maar dat de veronderstelling, dat er welligt onderwijzers kunnen zijn, die niet gelooven an een leven na dit leven, onchristelijk zou zijn, hiertegen moet ik protesteren. Immers, wanneer de Protestanten zich allen vast hielden aan de gelofsbe-lijdenissen hunner partij, dan konden wij weten, wat gij geloft en niet gelooft; maar terwijl het meeren-deel deszelfs belijdenis verwerpt, om te gelooven naar bet goed vindt: nadat bij ul. gelooven in meenen is veranderd, nadat gij zelfs van onverstandig ijveren spreekt, ten opzigte van menschen, die ten minste nog iets stelligs willen beh. ouden; nadat vele geschriften van uwe partij afkomstig de eeuwigheid der straffen verwerpen; nadat, als ik mij wel herinner, zelfs een predikant zijne materialistische gevoelens trachtte bedekken, door zijne zoogenaamde ziel zoologi lang'te Jaten sluimeren, tot dat zij haar lieve corpusculum weer zal gaan bewonen, kunnen wij op uw gelöst bewonen, kunnen wij op uw gelöst, betreffend, alle crediet hebt verloren. Eindelijk, mijne aanmerkingen op Brepow rusten, volgens u, op eene valsche.veronderstelling, omdat hat werk noch op dorps-, noch op openbare stadsscho-len wordt gebruikt. En gij gelöst te zeggen, dat dit door mij tegen beter weten zoo wordt voorgesteld. Het is mogelijk, mijn Heer! dat in Amsterdam thans meer kieschheid, te dezen opzigte, wordt in acht genomen; ik verzeker u echter stellig, dat dit boekje in Gelderland, op stads- en dorps-scholen, is gebruikt geworden. Hetgeen gij zegt over de onverstandigheid der schoolmeesters, die zich op deze wijze zouden blootstellen aan het verlies van een gedeelte huns besteht, is wederom bittere spotternij, of weet-gij het niet, mijn Heer! dat wij door de vaderlijke zorgen van onze opvoedingsmannen, behalve eenige uitzonde-ringen, van Catholijke meesters verstoken zijn, en dat het aan weinige burgerlieden is toegelaten, om hunne kinderen naar eene kostschool te kunnen zen-den? — Hoe listig, hoe duivelsch, roept gij uit — en verder: » dan niets meer daarvan, ik gevoel dat ik warm word,” Maar waarom zijt gij toch zoo boos? In plaats van Brepow wil ik in ’t vervolg, om u ge-noegen te geven, nog wel een ander boekje re-enseren. Intusschen benijden wij u geens zins uwe voortreffelijke geschieden, die soms naar fabelen gelijken, noch uwe van wonderwerken gezuiverde, en van duivels gelouterde bijbelgeschiedenissen : wij vra- gen van de regtvaardigheid en billijkheid der regering vrijheid, om onze kinderen op onze wijze te mogen onderwijzen en laten u gaarne het genoegen over, om bij het lezen dezer letteren nog eens regt warm te worden. — In afwachting van uwe volgende (brieven, heb ik intusschen de eer te zijn, enz. yi . De Scneisver VAN HET, WERKIE? GEVAARLIJKE STREKKING ENZ. — 252 — ER IS MAAR EEN ZALIGMAKEND GELOOF EN MAAR EENE ZALIGMAKENDE KERK. Is het waar, dat een ieder in zijn gelof kan zalig worden? Zoo leeren de ketters, maar zi dolen; want zonder het eenig waarachlig gelof is de zaligheid on- mogelyjk, Mech. Catech. Il Les. Meer dan eens het mij verwundet, dat eenverdige Catholijken in Nord- Brabant aangaande dit punt van hunnen Catechismus eenige hapering vondem, en min of meer donker inzigen tegen dit noodzakelijke leerstuk der Roomsch- Catholijke Kerk, dat er namelijk buiten de ware kerk © van Curistus geene zaligheid is. Welligt moet ook dit aan de tijdsomstandigheden der laatste negen jaren worden toegescbreven, en heeft de gedurige omgang en verkeering met andersdenkenden deze moeijelijk- heid veroorzaakt. Het zal dus niet onnuttig zijn, wegens de voorge- stelde vraag eenige opheldering te geven, en aan te toonen, hoe het gebeele antwoord cp de H. Schrift gegrond is, en zelfs bijna met de eigene woorden daarin gevonden wordt. Vooreerst dat er maar éen waarachtig geloof is, leert ons de Apostel PauLus in zijnen brief aan de Ephes. IV, 5, 6. en geloof, éen God en Vader van allen, Ook is dit voor het een- voudigste verstand bevatbar. Dat het onmogelijk is, dat God, de Opperste en unveranderlijk Waarheid, meer dan éen gelöck geopenbarer hebbe, en dat ver-schillende leerstukken, die met elkander strijden zoo als ja en neen, beide een goddelijke openbaring zijn zouden. Dat men nu zonder het eenig waarachtig gelöckn zalig worden, leert wederom de Apostel Pauus. Wie niet gelöst tal verdoemd worden. Immer wie weigert aan God te gelöven, miskent het onfeiibare gezag der eeuwige waarheid zelve, en meakt zich voerzeker schuldig aan eene zware zonde. Buitendien kan het ook aan den driemaal_heiligen God niet onver-schillig zijn, wat en hoe veel de menschen van zijne openbaring sannemen’, en op welke wijze zij hem volgens hunne verschillende gelösbegrippen vereerens. Zal het hem bs v. beide welgevallig zijn, dat de Catholijk in het allerheiligste Sacrament des Altaars de wezenlijke tegenwoordigheid van den Godmensch Jesus’. Cunistus aanbidt, en dat de Protestant deze aanbidning verafschuwt als eene vervloekte afgodery? Maar kunnen de Protestanten niet ter goeder trouw dwaten ‘omtrent deze en andere gelöswaarheden, waarin 2ij var de Catholijk verschillen? Wij erkennen het gaarne: ja, zij Aunnen ter goeder trouw dwas len, em ook z06/ lang zij waariiyk ter goeder trouw dwaleny mits wij tet thinste die punten gelöven. en den. Hij zelf meende, dat hij wel d anne Kerk yv Curistus te vervolgen, en voor de oude veringen geween meide woden, kunnen zij op den weg der zaligheid zija. Intusschen omtrent die goede trouw iets in het bijzonder te bepalen is zeer moeijelijk of liever onmogelijk, en, volgens Sremaarr, behoore wij in dit opzigt niet al te vrijdenkend en toegevend te zijn, vooral, zegt hij in aanmerking genomen de uitspraken der Hl. Vaders wegens den gewissen ondergang dergenen, die het waarachtig gelööt niet heben, en buiten de ware Kerk zijn. Overigens verrechten wij ons ten dezen met het gevoelen van den Hoogwaardigen Heer Frayssinous, (Maximes de l'église Catholique sur le salut des hommes), waarvan wij het stuk hiertoe betrekkelijk vertalen. Zou iemand genegen zijn, mij te vragen, of er in de Christelijke genootschappen, die niet Catholik zijn, velen gevonden worden, welke fer goeder trouw dwalen? ik antwoord, dat dit een geheim is, het hart van den mensch zijn diepte en verholenden heeft gelijken een afgrond, dat de driften, de hoogmoed, het eigenbelang, de wel-lusten — eene overvioedige bron van dwalingen zijn; dat men niet met elkander moet verwarrea en gelijkstellen, die valsche gerustheid, want-door men zich zelve bedriegt, met die regtzin nige goede trouw en eenvoudige opregtheid des hart, welke voor God verontschuldigt. Zelfvers blinding is geen goede trouw; zeer dikwijls bestaat er eene onwetendheid, waarover zich de mensch in zijn geweten geen verwijt doet daveb ‘echter iatedaiig red eral bade ‘Cy Kase ch met de hand op het geweten de géetuigenis geven, dat men de waarheid opregtelijk bemint, dat men de middelen heeft aangewend, om dezelve te kennen, dat men dok geenevrijwillige beletselen gesteld heeft, om het licht der waare het te kunnen zien? Ziedaar wat men alle erst behoort te onderzoeken. — Ook mogen wij Castholijken niet gerust zijn aangaande het lot dere genen, die in dwaling leven, wij mogen niet og oderzwan te arbeiden, om hen tot de eenheid (van het ware gelöst) terug te brengen. Verre zij van ons die onversehillighaid, welke de lengen naast de waarheid op dezelfde lijn plaatsr, en ten laatste ook de ondeugd met de deugd gelijkstelt.” : imme Wij voegen hier ten slotte eene aanmerking bij: wat — tegenwoordig de Protestanten denken en leeren de zaligheid dergenen, die in Jesus Curiurui Verlosser  éen zaligmakende Kerk wezen. ONTWERP VAN PRUISSEN TEGEN DE CATHOLIJKE KERK. De koning van Prüssen en de Protestantsche vorstens zijne geallieerden, beginnen hun onyermogen té gevoelen in den worstelstrijd, dien zij tegen de Catholijke Kerk hebben aangevangen. De wapenen, die zij tot hiertoe gebezigd hebben, zijn in hunne handen gebroken en zij denken er aan, om andere op te ne-men. Thans willen zij beproeven, de kerk te verdee-len tegen zich zivel; zij zullen in alle rangen der geestelijkheid mannen zoeken, en hopen die door de kacht van ’t goud en van eereposten te zullen vin-den, die verdorven genoeg zijn, om een concilie te vormen, ’t welk ze zeggen zij, aan den Apostolischen Stoel zullen tegenstellen; zij vleijen zich overigens eene mededinging tusschen het Episcopaat en den Paus te zullen daarstellen, die naar hunne verwachting, beider ondergang zal ten gevolge hebben. De Hano-versche Zeitung maakt ons dit ontwerp bekend; wij willen aan de beweering van dat blad geen meer gewigt hech. ten, dan zij verdient; doch wij mogen even- bik zonder te vermetel te zijn, gelooven, na al wat wij weten, aangaande den invloed waaronder dat blad gewoonlijk schrijft, en uithofde der geringe vrijheid, welke de Duitsche drukpers geniet, dat die Zeitung niet uit zich zelve spreekt, en dat haar onderhavige artikel de ontwerpen openbaart der gouvernementen die hare patronen zijn. at hiervan zij, het stuk verdient de opmerking van alle Catholijken, zie hier | hetzelve: F eS 7 ah oat ya » Van De BoorDEN Des Rawuns 1 Julij.” — De kerkelijke zaken van de Rhijo-provincien kunnen de kiem worden van groote gebeurtenissen. Zij hebben verbor- e krachten ontwikkeld, en groote gedachten aan. gebragt. De politik van het Roomsche hof, daa pes ise rzelver uiterste syposeh te drijven heeft aan- eiding gegeven, tot eene levendige, opositie, niet de By i lleen in angelische kerk, maar zelfs in den kkige wil, om de oude hierarchieke princi- boezem der Roomsche Kerk. Een groot gedeelte der Catholijke geestelijkheid zoo aan de boorden van den Rhijn — als elders, is bereid, om zelf eenen muur te vormen tegen de hierarchie. Ingelicht en oplettend aangaande hare regten, is de geestelijkheid voorne- mens, om eene memorie aan den koning van Pruissen in te leveren, ten einde hem te verzoeken, om ge zamenlyk met de andere vorsten van het Duitsche bond, een algemeen concilie bij een te roepen {!!!) en er de volgende drie punten te doen decreteeren, die voorgeschreven worden, door den geest der universeele Christelijke beschaving, en door de gods- dienstige conscientien der volken, sedert Jang aange- nomen zijn, te weten: 1.° Dat allen, die het Evangelie aannemen, met de drie groote symbola van de Apostelen, van Nicea en van » Athanasius, gedeelte unkennt van de kerk der zaligheid, dat diensvolgens de wederzijdsche von nissen van veroordeeling, welke de verschillende Christelijke belijdenissen tegen elkander uitvaardigden, zijn vernieligd (!!!), en dat het principe van Christelijke gelijkheid bekrachtigd wordt, met de daaruit voort vioeijende vrijheid, om broederlijke verbindtenissen te vormen, met alle belijdenissen zonder onderscheid, en, om dezelfde reden ook de vrijheid, om alle gemengde huweliken in te zegenen, zonder dat de kerkiets te zien heeft, betrekkelijk de opvoeding der kin-deren. Dat volgens het Evangelie en de. 