Nieuwsblad voor den boekhandel
Vereeninging ter bevordering van de belangen des boekhandels, Amsterdam. [from old catalog] | Zwaardemaker, Cornelis, d. 1887, [from old catalog] ed | Looy, Simon Leonardus van, d. 1922, [from old catalog] ed | Rochemont, A. S. de, d. 1914, [from old catalog] ed | Bausch P., [from old catalog] ed
Meister aangrongen die korting niet te eischen, U leverde gei^ssoorde jaar aan een particidiero maar het Gemeentebestiiur volhardde en de confraters „ „inrichting van onderwijs alhier 41 exx. Adas a hebben, uit vrees dat anders het stelsel van aanbesteding [ „,50 cent per ex. Nu is onze vraag of u weder tegon im worden ingevoerd daarin berust. ] „denzelfden prijs dozen Atlas wilt levei-en en welk Of ook eidcele boekhandelarcn 10 pCt. aan particulieren verleenen, is moeielijk stellig te verklaren. Wel wordt daarover nu en dan geklaagd, maar de bewijzen zgn hiervoor niet gemakkelijk te leveren." 3. „De debitant M. leverde aan de Gemeente-school te B. de rekenboekjes Van R. met 10 pct. onder den nettoprys. De nitgever, hierover door U. geinfonneerd, konslechts I 5) )!' rabat wij dan kunnen genieten. Er zidlen  te kimnen geven." " Het antwoord hierop zijn wij nog altijd wachtende. Na vele onaangenaamheden werd de levering van 44 exx. ons opgedragen, die wy tegen den gewonen prijs van 80 ct. met premie 13/12 ontvingen. Digitized by Google 16 8. „Aan een college te R wenlen vroeger woordeu-boekjes van K. geleverd door een debitant met tamelijk hoog rabat; thans worden deze door den nitgever zelven gelevei-d met nog hooger rabat." 9. „Van mijne confraters hier en in den omtrek heb ik niet veel hinder, wat betreft leveringen beneden den gewonen prijs. Daarentegen hebben we hier veel liinder van de firma's W., S. en F., tegen welke fu-ma's ik omstag gravamina heb. Om te beginnen met de firma W. Deze schaamde zich niet aan de firma F. op zoodanige conditien een zijner uitgaven te leveren, dat tei"wijl de boekhandel tot voor db J jaar nog 7.20 netto hier-voor moest betalen, F. splintemienwe ex. kon leveren voor fh. — en fb.bO particnlier. In heb o. a. den Heer G. v. Z. particnlier alhier meer dan eens hooren zeggen, dat by er voor zich en anderen al een 3 a 4tal had laten komen. Zelf heb ik ze ook wel van F. moeten laten komen. Zoolang dergelijke ftrma's knoeien, blijft onzen handel een desolaten boedel. Niet F. is hier de Kchnldige maar W. Schande over hem voor dergelijke praktijken, die kleinere confraters zonder middelen zoo omstig benadeelen en hun den gcnadestoot geven." 10. „Vyf andere verklaringen nit en provincie kwamen in, dat door uitgevers zelf met 10 — 20 pCt. rabat aan particnlieren wordt geleverd." 11. „Dat doorgaans aan de openbare iurichtingen voor ondervrijs 10 pCt. der rekening schoolboeken moet gekort worden is gewoon; maar dat sommige der con- fraters bij Den verkoch van enkele exemplaren aan den toonbank 10 pct. korting gevven en in de couranten adverteeren, dat de leerboeken zu länen worden open-gesneden, van kaftpapier voorzien en beplakt met een ottogne is nog niet algemeen, maar het publiek zal op deze wijze voorgelicht (Ut wel algemeen gaan vorderen." Alleen wanneer door handelingen naar buiten bekend wordt gemaakt kan hot zijn inziens gevaar opleveren, en dient hot besti-eden te worden; doch in de meeste gevallen zal het niet te constateeren zijn en in 't algemeen is het zeer moeUijk te controleeren of iemand een enkel boek tegen venninderden prijs aflevert; in elk geval zal het zelden afdoend te bewijzen zijn, geeft aanleiding tot veel onangenaamheid en tijd. verspilen, om slechts op schade van den debitant nit. „Slechts dan kan het geven van rabat afkeiunng verdienen, wanneer het principiel geschiedt, en dient om koopei-s naar zich toe te halen, die anders niet zouden gekomen zijn; wat veel verschilt van 't zich op de minst schadelljke Avijze ontdoen van een ai-tikel, ilat reeds te lang in voorraad was. JEIij wenscht er nog speeiaal op te wijzen, dat het zich ontdoen tegen verminderden prijs van een enkcl boek, om zich voor grootere scliade te hoeden, nooit als een >mi8bruik> kan woi*den beschonwd." 13. „32,J, pCt. rabat van Ices en leerboeken zaiilan ook wel net maximum zijn dat ooit ergens werd togestaan. W. L. H. Br., do schnldige in deze, fail-leenle dan ook sedert als boekhandelaar te H. (In 1888) logmäls als kastelein in Groningerland.) 14 „Schlöffel verzehnt jl. zomer (1888) een eatalogns met in prijs verminderde boeken aan hoofden van scholen. Deze aanbieding bevatto enkel boeken voor Rchoolbibliothiken, door mij bij aanbieding gekocht in grooten gotale met 50 a 60 pct. Dat ik plan had die boeken in prijs te verminderen werd door mij vooraf medcgedeld aan nitgevers of diens roiziger.s." 15. „Door het geheele land heeft de heer X. te J. En circulaire versprend van nieuwe kinderboeken, met eene korting van 20 pct. — Van mijne uitgaven kwamen er ook eenige in voor met meer dan 20 pct, hoewel hij er geen enkel ex. van voorhanden had. Dit was alvast gelegen, omdat ik met mqne aanbieding nog moest komen, en dan zeker wel gaame een groot getal zou leveren met veel rabat. Gelukkig was ik op de hoogte van zijn Catalogus en leverde niet. Naderhand heb ik hem boeken geleverd met 20 pct. premie 15/14 zonder extra korting. Het nadeel van dezen catalogus onder\ond ik van een hoofdonder-wijzer in mijne nabijheid, die mij aantoonde, dat hij mijne uitgaven te J. goedkooper kon krijgen. Hij was er echter van voorzien, hetgeen ik toch niet aangenaani Kon vinden; andere boeken, die ihm misschien zon geleverd heben, bestelde hij nu aan X.  de debitant ook, hij kan zich toch jaar op jaar niet laten »volstoppen». Het groote kwaad komt voor het groote deel toe aan de groote uitgevers. 16. „Moge mijne firma in deze gemoenten van kleinen omvang ook al de eenige zijn, die zich op den algo-meenen boekhandel toelegt, niettemin ondervindt zij van debitanten elders meermalen geduchte oincturentie en moet zfl menige levering dervon, doordieu elders wonenden bq alhier verspreide Catalogi de boeken tegen minderen prijs aanbieden. Eene Utrechtsche firma o. a. ilie de nieuwste kinderboeken tegen beduidend verlaagden prijs voor schoolbibliotheeken, pqjs-nitdeelingen aanbietlt, berokkent mij en den boekhandel in het algemeen daardoor niet geringe schade." 17. „Toen ik bij den aan vang van de nieuwe cm-sus H. B. S. en G. den leerlingen eene cureulaire zond, waarin ik hun vei-wittigde dat de benoodigde schoolboeken bij Mij voorhanden waren en met een schoolomslag voorzien, zouden afgeleverd worden, meldde een der leerlingen mij, dat hij van den Heer (ik verzwijg den naam) een dito circulaire had ontvangen, waarbij behalve aflevering in omslag, 10 pct. korting bij contante beta-ling werd toegestaan." 18. „Het is het belang van den Boekhandel, dat verkoop-prijzen door uitgevers worden vastgesteld, en mede van het grootste gewicht, dat deze zoowel door den debitant al door een nitgever steeds of zoo lang mogelijk wonlen volgehouden. Zonder een door den nigger vastgestelden verkoop- piTJs is het den Boekhandel niet mogelijk te bestaait Wanneer wij ons een oogenblik dezen verkoopprijs wegdenken, en elke lutgever zijnne artikelen tegen notto prijzen berekent, is dan niet aan alle willekeur en jacht op concurrentie meer dan vrq spel gelaten, j zoude de verkoop van boeken niet geheel in handen I komen van scharrelaars, en er geen strijd ontstaan ' feller en vinniger, dan men zich te voren ooit denken jkon? En zoude het publiek hierbij gebaat zijn? Ik 1 moon stellig van neen;  zu den deelen debitant zoude geheel gemist worden, en in deze voorlichting is menigmaal meer gelegen, en bezit veel meer verdienste dan den verkoop zelven. En waar moet deze voorlichting van daan komen, wanneer zoo vele geachte mannen, die nog steeds in den Boekhandel woi-den aangetroffen, onvermijdelyk sonden moeten verdienen, cm phtats te maken voor een reeks van boekenkramers van slecht allooi, waar- nn het publiek verder niets te verwachten heeft, niet8 en eischen. Op welke wqze boeken moeten geannonceerd worden, tinneer geen verkoopprqs wordt vastgesteld, blijft steeds een rassel. Is het dus noodzakelyk dat verkoopprijzen worden vastgesteld, dan bekleeden dezen evengoed een punt van overeenkomst tusschen xutgever en debitant, waai- aan men zich evengoed by transactie te hoiiden heeft, ils men overeenkomt en gehonden is het netto bedrag der factnur ter zyner tijd te voldoen. Welk doel heeft , deze prysbepaling anders? Dat men hiervan afwijkt M is een misbniik, dat men om dit misbnuk te recht- t Taaniigen zich i>eroept op andere takken van handel, ' die vrij zijn de verkoopprijzen naar concurrentie te Kgelea is eene dwaling. Want het is reeds honderdmaal gezegd, doch steeds blijft liet noodig dit te lierhalon , de boekhandel bekleedt een exceptioneele plaats in den handel. Een fabrikant, die een stuk doek, of wat ook, ver- koopt zal het meestal onverschillig zyn voor welkeu prijs de detailhandelaar zijn goed tracht kwqtteraken; zijn fabrikaat wordt daardoor niet in waarde venninderd. Bij den Boekhandel is dit geheel anders , omdat wanneer hier verschil in prijs by verkoop gemaakt wordt, geen verschil in de kwaliteit der waren bestaan kan. Het eene ex. van een book is tot op de dnikfonten toe geheel gelijk aan het andere. Daarbij is de producent, nml. de uitgever zoowel als de achiever, op den titel van het boek genoemd; eventueele prysvermindering of verscharreling wordt zoowel deze als gene ten kwade geduid. — Ook is het onjuist, dat nimmer weder- verkoopers door fabrikanten worden verplicht hunne waren voor een vastgestelden verkoopprijs te verkoopen. Het komt integdenel meermalen voor, dat de fabrikant zijne afnemers ten strengste gebiedt niet van zijne vastgestelde verkoopprijzen af te wjken, wanneer, even als in onzen handel, zijne waren als van hem afkomstig gemerkt en kenbaar zijn. Hy kan toch gegronde vreen koesteren, dat dat gedeelte zijner waren hetgeen nog in zijn bezit is, door het niet vasthouden van den door hem vastgestelden prys, van hare waarde beroofd wordt." II. a. UMeti ten uicenf aanl/esied'mgen plaats ten behve emeentelijke of andere mrichtingen van onderwijs, ten l^hoeve van andere ojmihare of particvliere iu-lUH'tngen? b. Wtllce zijn er ahoo voorgekomen in dejaren 1887 en 1888; op icefie wijze ge«c/nedden deze aanlestedingen, « row hoeveel werd iugeschreren? « en i. De aanbestedingen, publiek of oudershands, voomamelijk van schoolboeken en andere schoolbehösen bebben in de laatste jaren een schrikbarende proportie aaogenomen, en de slechte praktijken, die hieibij waargenomen worden, werken ala een kauker op den goeden naam van onzen handel. Men kan in doorslag aannemen, dat een rabat van 15 tot 20 pCt. als minimum is te beschouwen, doch zeer vele aanbestedingen worden opgevoerd tot meer dan 30 pCt. — De concurrentie bij iuschrijvingen bepaalt zich niet tot de plaats van iDschrijvingen, zelfe niet tot de cm-hggende gemeenten; doch meermalen heeft het plaats, dat inschrijviugen geschieden door confraters uit andere en verafgelne provincien. — De Namen der firma's, die zich hiermede verledigen en den soliden boekhandel zu een gevoelige schade verobrzaken zijn ons boden gemacht. Enkele grootere en kleinere gemeenten doen niet aanbesteden, doch verlangen een meerder of minder rabat, of doen de levering door verschillende debitaotoi plaats hebben. Publication anbesteding van schoolbeheefte (w. o. naturink boeken) geschiedt hier voorzoover ik weet alleen te H. Twee jaren was ik hiervan aannemer en moest zoo laag insclirijveu, dat het niet in handon viel van winkeliers, kleermakers, schilders etc. Li de Gemeente K. is het nog erger. Geen enkel boekhaudelaar is aldaar. Daar sommige graikeliers, alweer schilders, kleermakers, lantaaropstekers etc., willen profiteeren van dit bijzaakje, richten zij een adres aan den raad. En — nu komt het schoone — 't wordt hun gegimd, maar men loot wie leveren zal. Zoo kwam een voerman, vrachtrijder, mij verleden jaar vertellen, dat hij de gelukkige was : »hij dacht ik kan dat ook wel meenemen. Hij Vroeg mij den prys van rekenboeken (zonder opgave welke), want liy was niet geleerd. (d. w. z. hy kan niet lezen of schriven). Dit is een felt. Ik gaf hem te kennen, dat hij 10 pCt. korting kon krygen mits contant en vrachten voor hem. Hy antwoordde: al kan hij niet lezen of schrijven, hy bij eenander 15 pCt. kon krygen; hetgeen gebexuxl is. Ik zag hem niet weerom. Dit gebeiut daar elk jaar en ook te Z. — Ook daar zyn schoenmakers etc. leveranciers van schoolbehoeften. De levering van werken aan onderwijzers is ook niet en regie. Yele boekhandelaren geven 10 pCt. beiialvo vacht cadeau. Als Avij, zoover van Amsterdam, dit doen is onze winst gering. — Nog eene bizonderheid: Een commissionair In aardappelen — boekhandelaar bij gelegenheid — wilde mij de leverantie op mijne voorwaarien niet gunnen, omdat hij van een gekendo finna de geistide schoolboekjes kon krijgen met 20 pCt. (Deze kon althans lezen). Waar moet dat been? Niet een himner heeft patent als boekhandelaar! — De boekhandelaars van die soort ryzen hier bij den dag als paddestoelen uit den grond. Ik zal z>»TJgen over aanbiedingen aan particidiercn van prentenboeken, scheurkalenders enz. (aan manden-makers, cigarenkooplui alhier), daar de tijd mij ontbreekt; doch wat ik u mededeelde is de waarheid." 2. „Sommige gemeenten (in Friesland) besteden niet aan, doch dragen de levering op aan iKJimhazen. die papier en enveloppen verkoopen, voor alles worden gebniikt en tot alles worden gedwongen." 3. „In 1887 werd door mij ingeschreven op de boeken te leveren met 14 pCt., en de overige artikelen tegen vorschillentle pry zen. Ik kreeg slechts een getleelte; van de boekeii niets. In 1888 schreef ik in de boekeen te leveren met 15 pCt. korting. De leverantie van de boekeen werd mij gegiind, de overige artikelen gedeeltelijk tegen verschillende prijzen. Voor 1889 werd door mijingeschreven de boekeen te leveren met 15 pCt korting, zu werden evenwel gegund aan den Heer K. voor 16 pCt." 4.,^aar de pnblieke aanbesteilingen van schoolbehoeften alhier heb ik meermalen ingeschreven, doch mij is de leverantie nimmer gegimd, cm reden ik geen 15 pCt. Op de schoolboeken will toastsan. Het jistienden bedrag der inschrijvingen is mij onbekend, omdat ik de laatste 2 a 3 jaren geen notitie er van genomen heb." 5. „De gemeente B. bracht in 1887 de aanbesteiling in toepassing, doch liet die in 1888 achterwege. Zij keerden ernst geworden n.l. het hoofd (of hoofden) der gemeenteschool vrordt aannemer; voor een door hem op te geven bedrag per leerling levert hij alle benoo-digdheden Dat het de dekel onderwijs daardoor bevordenl wonlt voor zoover het de leermiddelen betreft is niet waarschijnlijk." 6. „Verleiden jaar heb ik mij aanbevolen voor de leve- ring van schoolbehoeften aan eene inrichting buiten deze gemeente (E. in Gelderland). Ik bood 5 pct aan. D It was a great day. Doch ziet een der erste Anna's uit den Haag komt opelagen en bieder zonder dat deze daarom gevraagd was 10 pct. korting aan. Het gevolg was, dat ik ook verplicht was 10 pct toe te staan. Dit heeft hier plaats gehad en deel ik U daarom mede." 7. „Raadselachtig was het mij altijd hoe X en een ander in mijne gemeente inschrijven met 25 en meer pct op de prijzen der boeken. Ik heb toen tweede jaar van de rekeningen van de geleverde boeken gecontro-leerd. 't Eerste jaar van X, liet tweede jaar van den ander was het niet richtig gesteld; hier was bepaald fraude in 't spel. Een Achttal posten was te hoog berekend, waaronder boekjes van 20 voor 30 cents. Het verschil op de geheele i-ekening was in verhouding tot de winstberekening tamelijk hoog." 8. „0p 't platte land namen de aanbestedingen in de laatste jaren toe, maar ik zou zeggen veelal voor de lens. Namelyk het lekt wel eens nit en de raadsleden vememen iets van »onder8toppen». Hiertoe moet veel bijgetlragen hebben een gediiikte circulaire van de finna W. te H. voor eenige jaren aan de secretarissen rondgezonden, waarin hnn 10 pCt. werd toegezegd op hetgegen iie firma aan de gemeente mocht leveren. Tevens zendt hij aan alle burgemeesters en secretarissen gratis oen abonnement op een door hem uitgegeven courant Nog wanden ander ongehoorde handelwijze van hem is, dat hvj, op de tijdstippen dat gedrukte staten voor de Gemeente-administratie noodig zu, ongevraagd het aantal noodige "Inikwerken zendt. De 10 pct. en tevens het gemak van niet meer te behoeven aan te vragen, doet zelfs hen die dat opdringen hatelijk vinden, meestal zwichten. Nog eenige voorbeelden van dergelijk »onderstoppen worden medegedeeld (b.v. «kluitje8 boter», «kistjes ci-garen »). Het gaat b\j onze aanbestedingen veelal als in andere vakken. Ik bond het er voor dat soms gezegd kan wonlen: Wie eerlijk te werk gaat, kan zelden aan emer wonlen." 9. „Hier hebben alleen om de 3 jaren aanbestedingen plaats voor de levering van schoolbehöften aan de open-bare scholen in de gemeente; de voorlaatte liep over 1866-'87-'88. Ingeschreven werd voor 17 pCt. beneden den part, prijs. Hierbij moet echter in aanmerking worden genomen, dat de aanmer der boeken ook de levering werden opgetragen van papier, potlooden, inktkokerg voor de vormleer enz. waarvoor hjj rekenen kon wat hq wilde (natinirlijk niet te kras), zoodat (lip 17 pCt, die op de boeken gegeven werden, weer op hun pootjes terecht kwamen." 10. „Bij de meeste aanbestedingen wordt door de aanne- Mens de winst gezocht in het inbinden der schoolboeken en in het leveren tegen den v oil en partiktdieren präs van gebonden werkjes ter nitdeeling als prijzen. Dip pryzen zijn moeilijk te controleeren, en voorbeelden zijn er te over, dat men zich in die prijzen vergist" 11. „De schriften, leien ete. voor de Gemeentescholten benoodigd, alsmede de kantoorbehöften voor de secretarie, worden in deze Gemeente aanbesteed, alsook het dnikwerk. Daar die aanbesteding doorgaande onder grossiers plaats heeft, is het licht te begrijpen, dat voor een prijsje geleverd wordt, waaraan de gewoneboek- handelaar vreemd is." 12. „Li 1887 en 1888 was ik leverancier en gaf 20 pCt. korting op boeken, op schrijfvoorbeelden, voorwer Pen van vormleer, natnurkunde en teekenen niets en K) pCt. op landkaarten en atlassen. Boeken maken bijna nooit het leeuwenaandeel eener levering nit, de anderp artikelen moeten in hoofdzaak de winst leveren." In Dec. '88 werd te B. het dmkwerk voor de gemeente aangenomen door W. te H. met 45 j)Ct. beneden tarief. Voor S. schreef L. te H. voor het dnikwerk in voor 5 pCt. beneden de laagste inschrijving. — Men was twh van zijn aanbietling niet gediend. De namen zijn ons zeer vertrouwbaar medegedeeld. 14. Men w^jst ons op het hiervolgend artikel: „Cooperatie" in n," 4 van:  voorkoraen, worden de volgende punten onder de aandachf der leden gebracht: le. Elke aanvraag van boeken behoort aan 't adres van den administrateur gericht te zijn. 2e. Elk boek (niet gesclionden zijnde) moet door den anawerager in ontvangst genomen worden. 3e. Bij 't bezorgen der boeken wordt meteen perkwantie, geteekend door den administrateur, over het bedrag beschikt. 4e. leder kooper wonlt dringend verzocht zijnen huisgenooten last tot betaling te geven, om vergeefsche tochten te voorkomen. „Het Bestuur roept nogmaals met kracht den leden toe: helpt ons deze eerste poging tot coSperatie te doen slagen. Laat door groote bestellingen blijken, dat ge uw eigen belang wilt bevorderen door gemeenschappelqk. Handelen. „Indien na drie maanden blijkt, dat de inkoopen te klein zijn, dan wordt deze gunstige bepaling ingetöken. Een ieder stelle zich dus in contact met zijnrienden om gezamenlijk een fiksche bestelling te doen en daardoor te toonen, dat 't ons emst met oodpereeren is." De Debitant, vakblad voor boekhandelaars en lees- Digitized by Google 19 Allieekhouders, die dit bericht in het ihre 5, 1889, opneemt, voit hieran toe: Oischoon het ons plan was om deze manier van bekhandelhaar-spelen later breedvoerig te behandelen, hmnen wg niet nalaten, om alvast bovenstaand te rermelden. ,Wj hebben reeds in vroegere no's gezegd, dat het korting geven eerder zich uitbreidde, dan verminderde; hetgeen hiermede wordt bevestigd. „W"ij vragen in gemoede, wanneer er van dien kant iwk cooperatie bestaat, wy niet de handen in6en Bifftten slaan om te zorgen dat niet alle winst verloren gaat. 't Is nog niet mooi genoeg, de gebruikemke 10 pCt., 3e boekh. kunnen wel wat meer missen. Jaar nu een andere Taag: Wie voorziet Die hecron ran het noodige? Die uitgevers achten wij daarvoor niet in staat; die seten te goed, dat een gepatenteerd boekhandelaar veel onkosten maakt — die weten ook dat onderwgzers niet in M idresboek van den boekh. en dus particnlieren zijn. Is het evenwel waar, dat die onderwyzers door de u%pvers bediend worden met de gebraikelijke korting als •ietiitant. dan is er lets tot verschooning in te brengen •* wel dit: De debitanten verlangen niet de hun toe- jodachte winst, want om strijd wordt het publiek kor- tin? gepresenteerd. I „Het is voor den debitant zelfs nog gemakkelijker, wanneer hy toch de winst wil derven, dat de lutgever hem de moeite en risico bespaart door zelf te leveren. Eun schaduwzijde is er Echter aan verbonden, en wel: dat een fatsoenlijk debitant daardoor evengoed gestraft wordt, als een knoeier. Het behoeft wel geen betoog, dat het hoog noodig is dat deze twestie zoodra mogelijk voorziening behoeft, en speciall de attentie van HH. tiitgevers hierop gevestigd worfe. Het is dan echter zeer wenschelqk dat de 35 firma's, die indertijd bekend maakten niets te leveren aan hen, die zich bij contract, hadden verbonden hunne ui^ven met rabat te leveren, zich dat herinnerden en hunne verbindenis nat«'a- men ook. Hoe men echter belofte nakomt, blijke uit het volgende: De Heer M. heeft aan den correspondent van Friesland verklaard, dat toen aan zqn tydelijk bestaan hebbeml contract met <iEigen Hulp" publiciteit was gegeven, slechts 44n der onderteekenaars dezer annonce, de finni N., hem weigerde te leveren, en deze dus alleen hare I verbindenis gestand deed! Terwijl ons verder medegedeeld wordt, dat door een dezer de. toegging is gedaan zijn fonds te leveren aan bovengenoemde Onderwgzers-vereeniging met 20 pCt. H'elie zijn de nadteleu, die orulerronden warden niaten boeken kort na de uitgave tegen verminderden priji vorden. Rekrijgbaar gesteld? b. ** een vatt te stelhn termljn tan dr'ie jaren, t'M het instandhouden van den eenmaat door den uit-Ovt Ijepaatden rerkoopprijs, -roldoende te achtsn om de I'zifitren e^ener t^ spoedige prijvermhidering op te luff en? c. h het geven van nieuw rerscienen hoeken, hetzij «'•» premie, hetzij bij aanbieding met rroeger nitgegeven t^hn mede ah een kmaad te heschouwen, en zoude i^jp dezelfde termijn kunnen warden toegepast? a. Op deze vraag wordt ons zonder uitzondering genapporteerd, dat de nadeelen hierdoor ondervonden er groot z Inn, en het een kwaad wordt geacht, dat aherverderfelijkst op onzen handel werkt. De gedurige a snelle prgsverminderingen, die in de laatste jaren kebben plaats gehad, heben het vertrouwen in vele opdchten in den Boekhandel geschokt en zijn reputatie reel doea lijden. De gevolgeu zijn niet uitgebleven, da heben zeer onoreuse schade aangebracht. Deze nadeelen zijn in den regel niet met den vinger aan tfi w'gzeo, doch voortdurend bemerkt men, dat het pobliek wordt afgeschrikt nieuwe boeken te koopen, o^ zich aan eene inteekening van langen duur te verbinden; in vele gevallen toch kan men in een dikwijls oiet ver verwijderden termijn, op een veel voordeeliger i&aaier zich dezelfde boeken of afleveringwerken. Aan- (dtaffen. Het grootste nadeel acht men in deze, wanneer de pursvermindering uitgaat van den uitgever zelven, betzij direct of door een herdruk, eeu nieuwe titeluitgaaf, tooit^dg door een zoogenaamde volksuitgaaf. Er worden ons tot staving hiervan voorbeelden geuoemd, die ons doen zien, dat deze beweringen zeer juist moeten geacht worden. De vraag werd gepperd: welke prijsvermindering bedeckt werd, die door uitgevers van alle exx. van enkele exx. in zijn magazijn sedert korteren of langeren tijd voorhanden? De misbruiken, die de Commissie hierbij op het oog had en wenschte aangewezen te zien, meenden zij gelegen te zijn in de prijsvermindering door uitgaven toegepast. Eerstens door een goedkoopen druk te snel te doen volgen op een duurdere, doch V o o r n a ni e I ij k door het geven van zooge-naamde nieuwe titel uitgaven kort na de primitieve uitgaaf, met prijsreductie, of door het te snel doen overgaan van fondsartikelen in andere handen, hetzij bij partijen betzij in zijn geheel, waard Oder die artikelende een boek, dat hij sedert eenigen tijd in zijn magazijn voorhanden heeft gehouden, en niet meer voor verkoop tegen den vollen prijs vatbar is, naar zijne convenientie opruimt, is wel niet als een misbruik te achten. Het geldt hier toch een onder-handsche handeling, die geen offizielle karakter draagt. B. Zeer algemeen is men van oordeel, dat de voorgestel de termijn van 3 jaren te kort is, om aan dit kwaad i te gemoet te komen, men wenscht deze te verlengen tout 5, ook wel voor langeren tijd. C. Het geven van premien, in welken vorm ook, wordt zeer algemeen beschouwd als een depreciatic voor onzen handel; het later als premie geven V van eerst in den handel gebrachle boeken vindt veel bestrijding; men ondervindt hiervan dezelfde nadeelen als bij een Digitized by Google 20 te snelle prijsvermindering, en wenscht dezelfde ter inijii ook hierop toe passen. Dagblad-premien, zooals by. het Nieuws van den Dag sedert jaren zijue inteckenaren aanbiedt, blijven buiten onze beoordeeling. 1. „Van een xiitgever, die het tot gewoonte maaktboeken kort na tiitgaaf in prijs te verminderen, is hier bijna niets te verkoopen. Men wacht dan tot men het over 2 of 3 maanden bij Bolle of Cohen voor de helft kan koopen. Dit heeft natunrlijk ook invloed op nitgaven van een vertrouvrd uitgever; het publiek die met de nitgevers niet bekend is, wantronwt alien. Die spoedige prijsvermindering ontneemt ook het vertrouwen aan lien debitant en hy verkoopt claardoor minder. De prijsvermindering van nieuwe boeken is daarom niet alleen Kchade voor den debitant, maar ook voor soUede nit-gevers, tlaar het publiek te vergeefs op prijsvermindering wacht. Na verloop van enkele maanden is het werk bij 9/10 nit de gedachte en de debitant, die het presenteert, ziet Het op zijde schuven, omdat het boek al een jaar ond is. De prysverminderingen bezorgen den debitant menige winkeldochter." 2. „De nadeelen welke men als debitant ondervindt, wanueer boeken kort na de nitgave tegen verminderden prijs verkrijgbaar worden gesteld, liggen voor de hand: men bestell den z. g. soliden uitgever een premicgetal, natuurlyk in de hoop hierop te kunnen verdienen; die vrees komt den uitgever ten goede, hij stopt den debitant ilie dom genoeg is zijn dringende uitnoodiging om »zijn voordeel te doen» vol, en zonder rekening te houden, of vroeger bq aanb. geleverde exemplaren verkocht zijn, vermindert hij (uitgever) den prijs of wel verkoopt fion gedeelte zijner oplaag aan Zoster, Bolle enz. en ilie zorgen er wel voor, Dat het ondoenlrjk is voor den debitant, het door hem van den uitgever gekochte van de hand te doen. M. i. kan een termijn tot prijsverlaging uooit lang genoeg tcnzij op voordeeligo voorwaarden voor den debitant, gesteld wortlen." 3. „Do nadeelen, die vooral in kleine gemeenten ontler-vonden wonlen zijn zeer groot, de boekhandel is daardoor tot op een zeer laag peil gedaald, waarvoor de uitgevers door hunne handelingen als: spoedige prijsvermindering, liet premiestelsel enz. enz. in de eerste plaats ver-imtwoortlelijk dienen gesteld te worden." 4. „De nadeelen van prijsvermindering kort nadeuitgave zijn 0. a. Zijn vele debitanten de oorzaak, tlat de boekhandel in de oogen van het publik niet die waardige plaats inneemt, welke haar toekomt, naar ons inzien dragon ook vole uitgevers daarvan de schuld. Wij spreken hier niet van den second-hand handel, die, hoewel niet bevorderlijk om den Boekhandel in de achting van het publik te doen rijzen, toch hoogst nuttig mag genoemd worden; waar toch zou een uitgever met zijn vele restant-oplagen blijven! Nu althans brengen deze nog gegld op; blijven zij op den zolder liggen, dan zijn tout nutt nutt Maai' wel veroordeelen wq de handeling van sommige uitgevers, die hunne artikelen reeds een jaar of korter na de uitgave aan de tweetle hand overtloen. Op dit punt woKle vooral nauwke Inig de aandacht gevestigd." 7. „Natinu-lijk is het voor het publik onaangeuaam, wanneer men kort nik de uitgave een zelfde boek tegen hässeen prijs kan krijgen — natuurlijk niet voor de dadelijk bij tiitgaaf tegen hoogeren prijs gekooht hebben. 't Argument dat laatstbedoelde tegen hoogeren prijs, vroeger met de ge-noten vrucht van den auteur hebben kommen is niet schlagend. Een tweede goedkoopere drink, die spoedig verschijnt is het wat anders; I w aa r 0 m zal wel geen betoog behoeven. Maar vooral is de ■prijsvermindering onaangenaam voor den Boekhandel. jwiens prestige er onder lijdt, die zich onaangename opmerkingen van het publiek meet getroosten en last not least dmirder ingekochte exx. tegen lageren prijs moot afzotten of er me6 blijven zitten." 8. „0p de aauvrage in uwe circulaire: in a. Wanneer 6n de uitgever kn de debitant zich hebben-vergist indeverkoop-waardigheid van een artikel , is' m. i. een kloeke prijsvermin- dering, van den uitgever uitgaande. in 't voor- deel van beide partijen , ter voorkoming van grooter schade. Een werkelijk verkoopbaar boek zal door den lutgever toch slechts hoogst zelden te vhig in prijs worden venninderd. in h. Als uitgever zou ik mij niet gaanie verbinden, onder alle omstandigheden en met alle artikelen drie jaren met eene prijsvermindering te wachten. Liefst doe ik het nooit, doch als uitgever meet ik vrij blijven in het behartigen mijner bo- langen. Die hangen evenwel nauw samen met <lie der debitanten. Maak ik het hun vrij wel onmogelijk, om aan het van mij gekochte te ver- dienen, dan koopen zij later niet we^r van mij. Terwijl ik mij steeds heb beijverd, den debitant zooveel mogelijk in de gelegenheid te stellen , wM aan mijne artikelen to verdienen , heb ik het voor- recht stee<l8 met welwillendheid door HH. Debi- tanten te worden ontvangen. Zou men aan den debitant met vrucht de verplichting kunnen opleggen, om de door hem gekochte artikelen in geen g e v a 1 binnen drie jaren tegen verminderden prijs, of met korting, hoe ook genaamd, en aan wien ook, af te zetten? Ook alshemblijkt, dat hij te wijd »gehapt» heeft? Zou dat niet zijn in hot nadeel van debitant en uitgever beide? in c. Tot het verstrekken van premign of het maken van aanbiedingen heb ik totnutoe mijne fondsartikelen nog nooit wülen leenen; ik sweet dus de vraag niet te beantwoorden; maar <loor een uitsluitend debitant is mij wel eens do opmcrking gemaakt dat mijne opvatting ouderwetsck is, en dat zijns inziens het debiet van en goed boek door zulk een maatregel wordt "De ondervonden nägelen van het aanbieden tegen verminderden prijs door uitgevers of secondhandelaart zijn: geldelijk nacleel door verminderd debiet, idem door waardevermindering van de betrekkelijke boeken, wanneer ze voorhanden zijn, en moreele schade doordat bet publiek den geannonenen prijs aanziet voor tlien ran den uitgever, en den debitant, die zijn magazijn- voor den kostenden prqs aflevert, beschnldigt van a&etterij en woekerhandel. Dit ten minete is mij gebenrd Awr het geknoei met B's vrerken." "Men "woi-dt dikwjls getlwongeu de voor rekening of tij aanbiecKiig genomen boeken met verlies te verkoopen." Het verkrijgen van inteckenaren op vervolgwerken fonnt steeds moeielijkker daar zoo dikVijls kort na de rersehijning van een laatste afleveringofdeelde werken tegfn verminderden prijs worden verkrijgbaar gesteld." 11.,fi&t het zeer bezwaarlijk is boeken te verkoopen ran lUc nitgevers, van wie het bekend is, dat zy gewoon ajn spoedig gelegenheid te geven om hunne iiitgaven tpgen verminderden prqs te kunnen bekomen. Geven zij werken van eenige beteekenis uit, dan dienen debi- (anten hiermede bepaald rekening te houden, daar wy lie weerzin van het boekenkoopend publiek niet bmnen keeren, en dus dupe van hunne inkoopen zoude kunnen wonlen." 12. „Tal van nadeelen! onlangs by de uitgave van v. L's geill. werken. Werd door den ondergeteekende van 4 of 5 personen, die anders voor het werk zeker zijn te winnen geweest, vernomen : «Is het vanS. "Kan dank ik n, dan kan ik het binnen een paar maan- (ien bij B. voor verminderden prys krijgen." 1.3. "Kan blijft het koopen van boeken uitstellen tot ze in prijs verminderd zijn en als het zoover is hebben ze t<? veel van hun nieuwheid en actualitéit verioren, zoo- ilat men ze toch niet koopt. De spoedige prijsvermin- ilcring doet zeer veel nadeel." 14. "Voorzeker, omdat dit m. i. een krachtig middel is om het boeken-debiet te verplaatsen naar den second- hand handel en dit den boekhandel ondermijnt. 't Cadeau feven van nieuwe of courante oude boeken als C 0 en dergelijke is altijd af te keuren en schadelqk." 15. "Jat onze boekhandel kwijnende is meet worden t<iegeechreven aan de hand" Lingen van sommige nitgevers, Die een oplage maken van eenige duizenden exemplaren, en dat wel van onze standaardboeken. Deze Tolles, waaraan voor den handel niet te verdienen valt, vermoorden onze klassieken-schrijers. — Maar 'lit is nog niet alles. Wanneer wij eerst met een mooi (ffaatje door den uitgever volgezet zijn, wandelt hij naar de grossiers etc. om die in de gelegenheid t* gaan stellen voor een betrekkelijk schiuQe een groot aantal Ex. te gaan annexeeren. Deze grossiers treden dowgaande gelijktijdig op met ons boekhandelaren, met ikt verfichil dat ze in de gelegenheid zijn om voor minder bedrag aan het publiek te kimnen verkoopen,' zoodat wij gewone debitanten dooi^aande achter het net visschen offl wij Uittlnikkingen moeten hooren, die verre van angenaam, ja i^ vele gevallen beleedigend zijn." 16., JJet is nog niet lang geleden, dat de werken van A. werden aangeboden voor 1.90 part. Kort nadat de aanbiedingsprijs was afgeloopen, ontvingen de debitanten een circulaire, dat de prijs verminderd was op 1.25. ledereen zat er dus meS. — Restitutie werd niet gegeven. De heer L. te H. ontving 4 dagen voor de vermin-kring ni eenige deelen a fl.dO vertelde hij mij. Bij de circxilaire van prijsvermindering werd hem nota bene gevraagd hoe veel hij tegen den verminderden prijs nog Ion gebruiken. Kan het erger? Als een debitant nu deze boeken voor minder dan fl.25 te kooppresenteert, heet to knoeien, dat mag naturilijk niet. Maar wat heeft iha de uitgever gedaan, dit is veel meer dan knoeien, I nnt hienloor lijden verschillende debitanten verlies. Funk zou hij gehandeld hebben met al de ex. op to vagen en dan restitutie te geven. — Dergelijke misbniiken moeten wonlen geweenl. 17. „Een vast te stellen termijn van driejaren schijnt m\j meer dan voldoende daar zij. Die in dien tijd niet in de gelegenheid wären, de werken te verkoopen, daartoe ook met wenig kans zullen hebben. Zelfs een termijn van twee jaren zou mij voldoende voorkomen, in verband ook met den vrijwilligen band, dien de leden van den uitgeversbond reeds op zich namen, om himne uitgaven niet op eene fondsveiling te brengen dan 2 jaren na de uitgave van het compleete werk." 18. „De termijn van 3 jaar is daai-voor niet voldoende. In November 1885, kocht ik Doorenbos, Letterkunde, 8.50, en kon het tot heden niet verkoopen; intusschen anoncent men hetzelfde werk in November 1888 voor 3.50. — Een voorbeeld uit velen!" 19. „Die bezwaren op te heffen met een termijn van slechts 3 jaar meen ik te mogen betwijfelen, minstens 5 jaar ware wenschelijker." 20. Een termijn van 3 jaren is daarvoor dunkt mij nauwlijks voldoende te achten. Hoewel 't belemmerend zal zijn voor sommige nitgevers, die van een mislukt papieren kind spoedig een tweede goedkoope uitgave in de wereld zenden (geen tweede druk) is een termijn van minstens drie jaren dus m. i. diingend noodig. Langer termijn ware wellicht gewenscht, en ik zou ook een termyn noodig achten na de laat Ste Anbiedning. Het geheurt toch niet zelden, dat een artikel pas aangeboden, door in andere handen te komen in prys verminderd wordt (zie bv. Door6nbos," Letter- kunde)." 21. „Een termijn van driejaren is dunkt mij te kort voor het instandhouden van den door den uitgever bepaalden verkoopprijs; een termijn van vijf jaren zoude dunkt mij vcrkieslijk zijn." 22. „Het geven van nieuw verschenen boeken als premie of bij aanbieding met vroeger uitgegeven werken is dimkt mij, ook wel degekelijk als een kwaad te be- schouwen, daar zulks de verkoopbaarheid dier als premie gegeven boeken van zelfs zeer vermindert en zulks den boekhandel in 't algemeen in de schatting van het publiek verlaagt" 23. „Het geven van premien van n 23. „Het geven van premien van n 24. „Het geven van premien van n 25. „Het geven van premien van n 26. „Het geven van premien van n 27. „Het geven van premien van n 28. „Het geven van premien van n 29. „Het geven van premien van n 30. „Het geven van premien van n 31. „Het geven van premien van n 32. „Het geven van premien van n 34. „Het geven van premien van n 35. „Het geven van premien van n 36. „Het geven van premien van n 37. „Het geven van premien van n 38. „Het geven van premien van n 39. „Het geven van premien van n 40. „Het geven van premien van n 41. „Het geven van premien van n 42. „Het geven van premien van n 43. „Het geven van Ueuwe boeken raoge in eenkel geval strekken tot bevordering van het debiet van eene groote ondememing, oj den duur meet ook deze maatregel leiden tot depreciatie van den handel. De clientele toch zal betremen, dat zij iuist reeds van die nieuwe boeken voorzien is, die dan als premie worden aangeboden, en zal dus steeds behoedzamer worden bij den aankoop van nieuwe boeken; alles ton voordeele van de second-hand. Premieven vennindert niet alleen de verkocht van boeken, maar doet den boekhandel in de schatting van het publiek verlagen. Het Boekverkoopers-college te Uti-echt sprak als haar boeken uit, in eene vergadering gehouden naar aanleiding der Circulaire van prov. Correspondenten in zake «misbruiken», dat de debitanten zich voor schade kommen vrqwaren, indien zijn van de uitgevers eene verklaring eischen, dat geene hunner werken binnen een zeker aantal, b. v. 6 of 10, jaren tegen verm Immer einige pris in den handel worden gebracht, 26. „Het Boekverkoopers-college te Groningen was, in een barer vergaderingen dezen winter gehörden, van Digitized by Google 22 oordeel dat slechts 66n middel als doeltreffend kan die nieuw uitgekomen boekeii of herdrukken. biuncn aangemerkt worden, nl. door van uitgevers de volgende drie jaren na de verschijning van het complete werk verklaring te vorderen: bij advertentien, circiilaires of oatalog:u8 tegen vermin De uitgevers verbinden zich onderling de relation af derden prijs aan bekannte (en hiinne leveranciers) aanbieden. IV. Welke andere mishrnikeii zijn er in uwe omgeving ahnog aan k wijzen? Een der grieven, die ons van zeer vele Zijden wordt keobaar gemaakt, is de concurrentie, die den Boekhandel wordt aangedaan door post- eu telegraaf- beambten. Het druischt dan ook tegen alle billijk- heidsgevoel in, dat der industrie door bezoldigde staatsambtenaren concurrentie wordt aangedaan te meer wijl zij voorrechten bebben door hunne positie. Het leveren vooral van buitenlandsche bladen en tijdschriften, waarvan zelfs prijscouranten worden verschrijgbar gesteld en prijzen in de dagbladen worden gannonceerd, wordt den Boekhandel, aan wien toch de verkoop daarvan toekomt, door de postadministratie ontnemen. De grenskantoren en die der kleinere plaatsen ontnemen den handel in dit opzicht veel. Door fac-teurs, die zoo vele malen per dag rondgaaii, worden bestellingen uitgelokt en ontvangen, terwijl uitgevers, zeer dikwijis met voorbijgaan van solide debitanten, hen door het geven van rabat in de gelegenheid stellen deze bestellingen uit te voereu. Abonnementen en inteekeningen op couranten en tijdschriften, die per post worden verzonden, tracbten deze brievengaarders dikwijis op hen te doen overdragen; terwijl he Veal malen voorkomt, dat door hen gevent wordt met kinderboeken, scheurkalenders en andere zeer vericoop- bare artikelen bij den boekhandel thuis behoorende. — In kleinere plaatsen vooral is dit kwaad zoo alge- meen doorgedrongen, dat de nadeeleu, hierdoor den debitant aangewezen, zeer groot zijn en eene voorziening hierin als hoogst noodzakelijk wordt geacht. Over het algemeen wordt ook zeer geklaagd, dat door uitgevers aan niet-boekhandelaren en onbevoegden (*) om onzen handel uit te oefenen, rabat wordt gegeven in vele opzichten gelijk staande met dat aan den handel toegestaan. Debitanten van gevestigden naam gevestigden naam gevestigden naam gevestigden, die ons verbaasd doen staan. Wij zagen hoe uitgevers, dikwijis zonder enkelen waarborg, hunne uitgaven raaar op goed geluk afeenden aan dergelijke personen, hun aanbie-dingen doen, op bestelling afleveren, hen van commissiegoed voorzien enz.; ook hierin weder met voorbij-gaan van werkelijk solide debitanten in dezelfde plaatsen gevestigd. Het ligt toch voor de hand, dat van deze onbevoegden en zonder patent werkenden niet ander? te verwachten is, dan dat zij het werk van de goede finna's bederven en den handel deprecieereu; zij nemen aao voor elken prijzen, leveren voor de net to prijzen, loopen het land af en Maken concurrentie onmogelijk. Op kleine plaatsen vooral werkt ook dit verderfelijk en staat eene goede organisatie van onzen handel in den weg. — Wij nieeneii dus reden te hebben uwe aandacht zeer te vestigen opdit werken van uitgevers buiten den boekhandel om. Er wonnen ons namen genoemd van uitgevers, waaronder te Amsterdam, die, al weder met voorbijgaan van solide debitanten, aan bijzondere scholen. An inrichtingen, onderwijzers-gezelschappen in of buiten hunne gemeenten gevestigd, het aan den handel toegestane rabat en meer geven, zelfs met franco levering. — De debitant wordt door deze handelwijze bedreigd, leverantien te verliezen, wanneer door hem niet op gelijke wijze geleverd wordt; en dat dit niet tot bedreigingen blijft, bewijst Meer dan een feit, dat ons zeer betrouwbaar wordt medegedeeld. 