De Kracht der Waarheid, Gebleken in de Bekeering van den Eerwaardigen Heer
Scott, Thomas
Zoodanigen zijn wij in het oog van God den Vader, als Gods eigen Zoon zelf is. Men houde dit voor dwaas- heid, of krankzinnigheid, of dolheid, of wat men wil; onze troost is het, en onze wijsheid; wij achten, of zoeken geene kennis ter wereld, dan deze: dat de mensch gezondigd, en de Godmensch geleden heeft; dat God een Menschenkind geworden is, en de men- schen geworden zijn de regtvaardigheid Gods.» Even 200 beslissend en uitdrukkelijk is hetgeen hij cr Or een weinig verder schrijft: «Wat dezulken betrett, die met de Kerk van Rome staande houden, dat wij door cunistus alleen niet kunnen gezaligd worden, zonder werken; deze ontkennen, niet alleenlijk bij wellige gevolgtrekkingen, maar regtstreeks, den grond- slag van het geloof; zij houden dien niet vast, neen, zelfs niet bij een’ enkelen draad.» — Indien men in dit gewiglig stuk op de uilspraak van den oordeel- kundigen wooxrr mag afgaan, welke, zoo  grondslag van het geloof door een veel kleiner gedeelte dier Kerk, welke dezen ha- ren Voorstander met dien onderscheidenden naam ver- eerd heeft, wordt vastgehouden, dan men zoude wenschen. Wat yerder, verdedigt hij zijnne leer tegen de tegenwerpingen der Roomschgezinden — want in dien tijd werd dezelye door geene anderen, dan door dic van de Roomsche kerk, bestreden: "Het is eene kinderachtige vitterij, waarmede onze partijen, in helleerstuk der regtvaardiging, zich zoozeer behagen; schreeuwende, dat wij alle Christelijke deugden met den yoet vertrappen, en nicts van den Christen eischen, dan alleenlijk het geloof; omdat wij leeren, dat men alleen door het geloof geregtvaardigd wordt. Dan, met die spreekwijs bedoelden wij nimmer, de hoop of de liefde uit te sluiten, van altijd als onafscheidbare gezellinnen met het geloof gepaard te gaan — noch de werken, als noodzakelijke pligten, vereischt van ieder mensch, die geregtvaardigd is. Maar wij willen er mede zeggen, dat het geloof de eenige hand is, waar- door men CHRISTUS uanneemt ter regtvaardiging; en pristus het eenig kleed, helwelk, dus aangedaan ziinde, de schaamte onzer bedorvene natuur bedek. de onvolmaak theid onzer werken verbergt, en ons onstraffelijk bewaart in het oog van God; voor Wien anders de zwakheid yan ons geloof oorzaak genoeg zoude zijn, om ons schuldig te maken, ja ons buiten het koningrijk der hemelen te sluiten, waar niets Kan inkomen, dan hetgeen yolmaakt is. Had ik te dien tijde zulke plaalsen ontmoet in de boeken der Dissenters, of in een dier hedendaagsche schriften, welke, onder het brandteeken van Metho- distisch, ongelezen veroordeeld, of met onoverwinne- lijk vooroordeel gelezen worden; ik zou dezelve geene opmerking waardig geacht, maar ze als builenspo- rige dweeperij verworpen hebben. Maar ik wist, dat HOOKER bij de Bisschoppen van zijnen tijd vooroorden en voor eene vraagbaak was gehouden. Ik had uit ’s mans redetwist tegen TRAVERS geleerd, dat hij genoodzaakt was geworden zich te verantwoorden tegen de verdenking, alsof hij in dit zelfde stuk der kerk van Rome meer toegaf, dan de ijver ige Protestanten vorbaar vonden; dat hij bij de strengsten onder de regtinnigen voor een weinig toegevend, doch bij miemand yoor al te streng werd aangezien. Nooit bad ik gehoord, dat iemand hem nagegeven had, van met Enthusiasmus of geestdrijverij besmet te zijn. En van de bondigheid van zijn oordeel en de juistheid zijner redeneerkunde behoeft een oplettend lezer geen ander bewijs, dan ’s mans schriften. En inderdaad, zooverre ik hem begrijp, is er naau- welijks eenig leerstuk, dat ik thans, niet zonder aan- merkelijken aanstoot, predik, hetwelk niet even 200 duidelijk in zijne schriften, als in mijne leerderen, vervat is. Getuige, in het bijzonder, ’s mans rede- voering, over de zekerheid en het geloof, in de uitverkorenen; waarin de thans (bij velen) zoo ergelijke leer van de volharding der ware gelo- vigen, zooverre als noodig is, geleerd en gestaafd wordt; welke redevoering hij besluit, met den edelen triomfgalm der volle verzekerdheid, als welke uit die troostrijke leer in de harten van bevestigde en ge- oefende Christenen geboren wordt: »Jk weet wien ik geloofd heb; ik weet, wiens dierbaar bloed voor mij ro aoe is uitgestort. Ik heb eenen Herder, die vol is van liefde, voorzorg en magt; aan Hem heb ik mij toe- vertrouwd en aanbevolen. Zijn eigen vinger heeft deze spreuk geschreven op de tafelen van mijn ro aoe is uitgestort. Ik heeft eenen Herder, die vol is van liefde, voorzorg en magt; aan Hem heeft ik mij toe- vertrouwd en aanbevolen. Zijn eigen vinger heeft deze spreuk geschreven op de tafelen van mijn ro aoe is uitgestort. Ik heeft eenen Herder, die vol is van liefde, voorzorg en magt; aan Hem heeft ik mij toe- vertrouwd en aanbevolen. Zijn eigen vinger heeft deze spreuk geschreven op de tafelen van mijn ro aoe is uitgestort. Ik heeft eenen Herder, die vol is van liefde Hart: De Satan heeft w zeer begeerd, om te ziften als de tarwe; maar tk heb gebeden, dat uw gelöst niet ophoude. Daarom wil ik arbeiden, om de verzekerdheid mijner hoop, als een dierbaar juweel, ten einde toe vast te houden; en, arbeidende, zal ik door de kracht Zijner gunstige voorbidding dezelve vasthouden. Met zulke woorden in mijn mond, en zulk eene verzekerdheid in mijn hart, wensch ik te leven, en hoop ik te slerven. Ik zal mij, zoo ik vertrouw, wegens het uilschrij- ven dier plaalsen uit dezen ouden schrijver niet breed behoeven te verantwoorden. Velen bezitten zijne wer- ken; en deze uilireksels zijn waardig door hen gele- zen te worden. Anderen zullen zich misschien door deze stalen bewegen laten, tot het lezen van een boek, dat tot hiertoe hunne opmerking niet scheen te ver- dienen. In het bijzonder raad ik hun, die hem bewon- deren als den voornaamsten voorstander der uitwen- dige Kerk, orde en tucht, en als zoodanig gereedelijk erkennen dat hem de lof van een oordeelkundig man geweest te zijn billijk toekomt, zijn schriflen met aan- dacht te lezen, en de leer, welke hij voordraagt, on- parlijdig te beoordeelen. Dit zou ras een einde maken aan het geschreeuw, dat, of uit onkunde of uit boos- aardigheid, tegen die zelfde leerstukken, als waren ze nieuwe uitvindingen, wordt opgeheven, welke 200 aanstonds met de eigene woorden yan nOOKER 1ijn or —_ Verklaard en bevestigt. Wat mij belangt, of schuon ik beken, dat hij vele dingen stelt, die ik niet zou dur- ven onderschrijven, dank ik niet zou durven onderschrijven, dank ik niet zou durven onderschrijven, dank ik niet zou durven onderschrijven, dank ik niet zou durven onderschrijven is geweest. Nog eine plaats zal ik er uit aanhalen, en daar-mede afscheid van hem nemen. — Zich, in zijne iweede leerrede over een gedeelte van den Zendbrief van gupas, tot de Herders wendende, die gesteld zijn om de kudde Gods te weiden; zegt hij: «Indien er eenig gevoel van curistus, eene enkele drup van hemelschen dauw, eene enkele drup van hemelschen dauw, eene vonk van Goden gueden Geest in uw binnenste is, wekt het op; benaarstigt u, om erst u zele, en dan uwe gemeenten op te bouwen en te sterken in dit allerheiligst gelöst: — ik zeg, eerst u zelve; want hij, die de harten van anderen in liefde tot curisrus will ontvonken, moct zelf branden in liefde. Het is gebrek aan gelöst, in oss zelve, mijne broeders! dat ons onachtzaam en zorgeloos maakt in het opbouwen van anderen. Wij verlaten het erfdeel des Heeren, en weiden het niet. Wat is heveran de reden? Onze eigene begeerten zetten zich op dingen, die ons niet betamen. Wij zelze gelijk aan zekere menschen, wier smaak 266 bedorven is, dat zij dingen verkiezen, welke geen bekwaam voor het ligchaam zijn; wij hunkeren, de eene naar wereldsche eer, de andere naar rijk-dommen: — het Evangelie wordt ons smakeloos en onaangenaam, Hoe zouden wij dan bezorgd zijn, om anderen te voeden met hetgeen, waarin wij zelve geen lust hebben? Wanneer het geloof koud en schraal wordt in het hart van den Profeet, dan zal het wel-dra vergaan van de vore des yolks. — Het zal niet noodig zijn, eenige aanmerkingen bij deze plaals te voegen; iedereen zal die gereedelijk voor zich zelven maken. Ondertusschen kan ze ons doen denken aan satomon’s taal, Pred. I: 9, 10: Er is nieuwonder de zon. Is er eenig ding, waarvan men zou kunnen zeggen: «Zie dat, het is nieuw. Het is agreed geweest in de eeuwen, die vodr ons geweest zyn; en Pred. IW: 15: Hetgene, dat geweest is, dat as nus en dat wezen zal, dat is alreede geweest. Tot mijne beschaming zij het gezegd; schoon ik tot twee malen de artikelen, waarbij het boek der Homi- lién als de zuivere en gezonde leer erkend wordt, onderteekend had, had ik dezelve nog nooit gezien, en was bijna volstrekt onkundig van de leerstukken, die zi) behelsden. Maar thans, mij met ernst toege- legd hebbende op het onderzoek der Evangeliewaarheid, en door nooxer’s werken een gunsliger gevoelen yan die oude schrijvers gekregen hebbende, dan ik te voren had opgevat, vond ik mij geneigd, om dezelve te doorbladeren. Ik las dienvolgens een groot deel van het boek, met een zekere mate van aandacht. En hoewel vele dingen, daarin vervat, mij een weinig hard toeschenen, en ik die toen niet aannemen konde, waren vele andere mij evenwel zeer nultig; bijzonder hetgeen er in geleerd werd aangaande de Regtvaardiging. Het kwam mij als ontwijfelbaar zeker yoor, dat dit leerstuk, hetwelk ik tot hiertoe als nieuw en Methodistisch veracht hat, de voorname grondleer der vastgestelde kerk was geweest, ten tijde dat dat boek geschreven was; en dat het zulks, bij gevolg, nu nog moest wezen; want dat boek heeft niets verloren van zijn gezag, ofschoon veel van deszelfs achting, bij de de XXXIX Artikelen enderschriven. Dit verzwakte mijn vooroordeel, hoe-wel het geen bewijs opleverde, dat de leer zelve waar-heid was. Omtrent dezen tijd begon zich een nieuw en geheel onverwacht uitwerksel mijner prediktige te openbaren. Tot hiertige was ik wel voldan geweest, wanneer de menschen vlijlig en geregeld ter kerk kwamen, op- merkzaam luisterden naar hetgeen er gezegd werd, en zedig en onbesproken leefden. De weg, langs wel- ken ik dus verre geleid was, was 200 zacht, en de voortgang, dien ik op denzelven maakte, 200 lang- zaam; ik had 266 luttel ondervinding van dringende bekommernis over mijn zielsbehoud, en 266 weinig kennis aan menschen, die in deze zaken bedreven waren, dat, ofschoon ik de stiptheid, geestelijkheid en gestrengheid der Wet op eene zielroerende wijze zocht yoor te stellen, ik mij nooit anders verbeeld had, dan dat zij, die wezenlijke vrucht van mijn pre- diken hadden, op dezelfde zachte en langzame wijze als ik, tot de ware gemoedsrust zouden gebragt wor- den. Maar naauwelijks had ik deze nieuwe manier van prediken begonnen, wanneer zich menschen tot mij vervoegden, in grooten angst en verlegenheid over  wanneer ik hen raadde, de Heilige Schrift te onderzoeken, en tevens God ernstig te bidden, om hun dezelve regt te doen verstaan; als ook, wanneer ik hun de noodzakelijkheid van verbelering des levens inscherpête. Op deze. wijze bragt de Heer hen langzamerhand voorwaarts; en hoewel zij, door gebrek van een’ beleren leidsman, een’ aanmerkelijken tijd werden opgehouden, eer 2ij troost voor hua gemoed vonden, of tot bevestiging in het geloof geraakten, waren nogtans sommigen yan hen, alzoo hun gemoed minder door vooroordelen en waanwijze redeneerzucht opgeblazen was, veel betere leerlingen in de school van curistus, dan ik; en, van God geleerd wordende, streefden ze mij in kennis, z00 van het leerstellige als beoefenende, eerlang voor= bij, en werden op hunne beurt, doch zonder zulks te bedoelen, in eenige dingen mijne raadgevers, tot geen gering voordeel voor mij. Deze zonderlinge omstandigheid, dat ik een werk- tuig in ’s Heeren hand werd, om een begin van het werk der genade in anderen voort te brengen, terwijl ik zelf verre was van de regte kennis van het Evan- gelie van het Evan-gelie van het Evan-gelie van het werk-t van het, en zijnne Middelaarsambien niet verslond, vermeerderde niet weinig mijne verlegenheid. Ik verdubbelde dies mijnen ernst om de Waarheid te leeren kennen, uit vreeze dat ik hen, die thans hunne kostelijke zielen aan mij, als hunnen raadsman, toevertrouwden, mogte misleiden. Dit spoorde mijne vlijt aan, in het lezen en overpeinzen van Gods Woord, en ontvonkte mijnen ernst in het bidden, om tot de kennis der Waarheid geleid te worden. En inzonderheid nam ik, zoo dik- wijls mij eenige zwarigheid ontmoetle, slecds de toe- vlugt tot den Heere, opdat Hij mij bewaren mogt van onkunde en dwaling, en mij in staat stellen, om de zuivere leer Zijns Woords te onderkennen van de ver- dichtselen en overleveringen der menschen. Te dezen tijde rigtte ik ook in mijne andere gemeente eene wekelijksche Voorlezing op ter verklaring van de Heilige Schrift, waardoor ik gelegenheid kreeg om al verder met de onderscheidene deelen van Gods Woord bekend te worden; zijnde het mijne doorgaande gewoonte, in het opstellen dier Voorlezingen al de Bijbelplaatsen, die op den kant aangewezen zijn, en alle andere, die ik, als tot hetzelfde onderwerp be-trekking hebbende, mij konde herinneren, zorgyuldig na te gaan, en van die allen gebruik te maken tot erlinge opheldering. Hierdoor, gelijk ook door eene andere handelwijze, te yoren vermeld, en waarvan ik mij in het schrijyen mijner leerredenen bediende, werd ik in staat gesteld, om en die Voorlezingen en mijn geheugen te verrijken met een aantal Schriftuurteksten; terwij! het mij gelegenheid gaf, om in het behandlen van Godgeleerde onderwerpen met veel grooter naauwkeurigheid le werk te gaan, dan ik tot hiertoe gaan had. In den loop van den winter van het jaar 1777 gebrakte ik in diepe overdenking van Luk. XI: 9-13, over het mededeelen van den Heiligen Geest, in anl-woord op onze gebeden. En nadat ik eindelijk al de Schriftuurplaatsen, die ik konde vinden, betrekkelijk dit gewiglig stuk, bijeenverzameld, dezelve naauwkeu-rig met elkander vergeleken, er over gedacht, en den Heere gebeden had dat Hij deze belofte aan mijne ziel wilde vervullen, schreef ik twee preken over ditonderwerp, de eene uit Luk. XI: 13: — Indien dan gij, die boos zijt, uwen kinderen goede gaven weet te gevven, hoeveel te meer zal de Hemelsche Vader den Heiligen Geest geven dengenen, die Hem hidden! — de andere, uit Jak. 1: 16, 17: — Duwaalt niet, mijne geliefde broeders! Alle goede gave en alle volmaakte gefte is van boven, van den Vader der lichten afkomende. Hierdoor werden mijne begrippen van de voorregten en pligten eens Christens te dezen opzigte aanmerkelijk opgehelderd en uitgebreid, en mijne gebeden en smeekingen tot dat einde Werden op eene meer volledige, naauwkeurige en geloovige wijze dan voorheen den Heere bekend gemaakt. Ofschoon ik nog zu eer duistere begrippen had van vele gewiglige bijzonderheden, rakende den Persoon, de Ambten en bet Werk van den Heiligen Geest, had ik echter ik onidekt van hetgeen aangaande Hem beloofd was, en wist derhalve beter waar ik om te bidden had. Thans moet ik ook iets melden van mijne groole verpligting aan Bisschop srveripcr. Toen ik zijne leredenen eerst begon te lezen, vatte ik een zeer laag gevoelen van hem op, en het duurde al eenigen tijd, eer ik het van mij verkrijgen kon, zijne schriften verder te onderzoeken. Dan daar ik nu in mijne na- vorschingen om de Waarheid te vinden, wat meer gevorderd was, werden zulke bijzonderheden, die in het eerst mij geweldig plagten te stooten, mij drage- lijker, en ik begon te proeven de eenvoudigheid, geeslelijkheid, liefde tot curistus, en zucht voor het heil van onsterfelijke zielen, welke in vele plaatsen van zijn werk onderrigling. In vele stukken ontving ik van hem aanmerkelijke onderrigling; maar inzonderheid was zijne Jeerrede over de ware en ei- genlijke Genoegdoening, door den dood van curistTUs voor de zonden der  Christendom vast te zetten. — Op Goeden Vrijdag, 1777, deed ik eene lerede over dat onderwerp, uit Jez. LUI: 6, Wij dwaalden allen als schapen; wij keerden ons, eeniegelijk naar zijnen weg: doch de Heer heeft onzer aller ongeregtigheid op Hem doen aanloopen; waarin ik verklaarde, en trachlle te betoogen datgene, het-welk sedert altijd den eenigsten grondslag van al mijne hoop uitmaakte, namelijk: dat curistus waarljk de zonden yan allen, die ooit opregtelijk in Hem gelooven, in al derzelver schuld, vloek-, verdoe-menis-, en strafwaardigheid, in Zijn ligchaam gedra-gen had op het hout; belijdende wel uitdrukkelijk, te gelooven dat curistus, als onze Borg, in onze plaats stond, om alles wat wij schuldig waren, te volbrengen, der Goddelijke regiadigheid voldoening te gven, en al de eischen der Wet voor ons te vervullen; verwerpende eenigke, als verkeerde En grundwelijk verdächtigen der Heilige Schrift, al mijne vorige uilleggingen en verklaringen over dit stuk. Dit was het eerste leerstuk, waarin ik met opgeklaard doorzigt en volkomene overreding mijns gewordenen, werd; nadat ik, niet zonder veel ernst, bijna twee jaren lang naar dezelve gezocht had. Z66 yerbazend groot was de verblinding van mijn versland en de kracht mijner door ijdele redeneerzucht gesterkte voorordenen tegen de leerstukken van Gods heilig Woord! Tot hiertoe waren ze mij dwaasheid geweest; maar thans begon ik, door het Goddelijk onderwijs, hoewel nog maar zeer flaauw, Gods wijsheid in dezelve te bespeuren. Ik zeg, flaauw; want ik behield nog vele en grove misvattingen, en was nog zeer donker en onkundig aangaande de gewigtigste stukken. Ik wist, dat de zonde eene overtreding van Gods Wet was; maar ik zag hare afgrijselijke snoodheid niet in, als zijnde eene moedwillige wederspannigheid tegen God opper- gezag, regelregt strijdig tegen Zijne heilige natuur, eene vermetele beschuldiging van den hoogen God, alsof het Hem aan wijsheid of aan goedheid mangelde, wanneer Hi de neigingen Zijner schepselen onder zulk een verband legt — en als sirekkende uit haar’ eigen’ aard, om alle orde en ondergeschikteid te verbannen, en eene verderfelijke regeringloosheid, ver- warring en ellende in het gansch het ganze het beviekt; maar ik begreep niet, dat dit het uitwerksel was van eene bedorvene natuur en een onrein hart. De leer der oorspronkelijke verdorvenheid, [of erzonde,| als de springbron en vruchtbare wortel Mijne eigene beste daden beschouwde ik als beviekt; maar ik begreep niet, dat dit het uitwerksel was van eene bedorvene natuur en een onrein hart. De leer der oorspronkelijke verdorvenheid, [of erzonde,| als de springbron en vruchtbare wortel Mijne eigene beste daden beschouwde ik als beviekt; maar ik begreep niet, dat dit het uitwerksel was van eene bedorvene natuur en een onrein hart. De leer der oorspronkelijke verdorvenheid, [of erzonde,| als de springbron en vruchtbare wortel Mijne eigene beste daden beschou Van al die me- nigvuldige kwaden, had in mijn bevoorordeeld ge- moed nog geen’ ingang kunnen vinden. Ik was — hoe yreemd en onbestanbar! — in mijne gevoelens aangaande den Persoon van curistus, en de Godheid van den Heiligen Geest, tot nogtoe een <Ariaan, of Clarkist. Eenige flaauwe bevattingen had ik gekregen van den wederbarenden en heiligenden invloed van Gods Geest in de ziel; van welks begin ik weinig verstond. En ik bleef eene onverzoenbare vijandschap koesteren tegen het leerstuk der eewwige verkiezing, en de waarheden daaraan yerknocht. Maar mijn geloof had zich nu [op zijne wijze] bepaald, en was geves- tigd op eenen gekruisigden Verlosser, schoon ik [in mijne onwetendheid] Zijnen persoon onicerde, en Zijn Godheid loochende; en ik had eene opregte begeerte, om geheel des Heeren te zijn. Hij zag daarom Zijn eigen werk in mijn hart met welgevallen aan; vergaf genadiglijk het verkeerde, dat zich van mij daaronder mengde, en redde mij ten Lastste uit dien doolhof van zwarigheden, waarin ik verward was. Omtrent dezen tijd kwam mij, in den loop mijner 5* 68 voorlezingen, het gesprek yan den Zaligmaker met nicopemus andermaal onder de aandacht. Nietlegen- staande vele overpeinzingen van dat stuk, en menig- vuldige gebeden, kon ik tot geene voldoende bevat- ting van hetzelve geraken. Eene zekere inwendige verandering, dacht mij, moest er door de spreekwijzen van boven, en uit den Geest geboren te ztjn, bedoeld wezen; en ik poogde het te verklaren uit hetgeen ik ondervonden had, doch bleef veelal duister, en had vele twijfelingen, of ik het wol, dan kwalijk begreep. Tot hiertoe had ik, buiten tetann, Over de Deistische Schrijvers (*), geen enkel boek, dat door een’ Dissenter geschreven was, met eenige onzijdigheid of aandacht gelezen. Maar in deze gesteldheid der zaken kwam mij in handen het eerste der leredenen val EVANS, uitgegeven onder den titel van De Gemoeds- gestalte van een’ Christen (+). Op sterk  groot was de dwaasheid en hoogmoed van mijn hart, dat ik het boek niet dan met den uiterslen weerzin opensloeg — omdat de schrijyer tot de Dissenters behoorde! Evenwel dit verachte boek was voor mij, 200 ik vertrouw, zeer gezegend. Door het lezen van hetzelve, werd mijn verstand eindelijk opgeklaard, om te bemerken, dat de gevallen mensch, naar ziel en ligchaam beide, inderdaad yleeschelijk was, verkocht onder de zonde; dat bij ieder’ mensch van nature het redelijk en onsterfelijk deel ontbloot (*) On the Deistical Writers. (*) The Christian Temper. 69 is van geestelijkheid, aan het stof verkleefd, en, door eene schandelijke en rampzalige verbijstering, overgegeven, om enkel het vieesch te verzorgen en deszelfs begeerlijkheden te volbrengen; en dat, diensvolgens, de mensch yernicuwd moest worden in den geest zijns gemoeds, herschapen tot goede werken, uit den Geest Gods geboren, en eene nieuwe en Goddelijke natuur deelachtig gemaakt; eer hij met mogelijkheid bekwaam konde zijn tot, of toegang vinden in Gods koningrijk. Binnen zeer korten tijd verdwenen al mijne zwarig- reden omtrent dit stuk, en de waarheid kwam mij 266 ongemeen duidelijk en blijkbaar voor, dat ik, eer ik er de proef van genomen had, bezwaarlijk konde gelooven dat eenig redelijk mensch, wien de- zelye regt ontvouwd wierd, zijne toeslemming aan dezelve zou kunnen weigeren. Deze waarheid he ik sinds onveranderlijk, en uit volle overreding van mijn gemoed, gepredikt, en, zoo ik hoop, niet zonder een gezegend uitwerk. Sel, om de oogen yan zondaren te openen, en hen te bekeeren van de duisternis tot het licht, en van de magt des Satans tot God. Thans werd dan ook mijne kennis met den Heer NEWTON wederom vernieuwd. Sedert hel afbreken onzer briefwisseling, in December 1775 tot in April 1777, was de gemeenschap tusschen ons bijkans geheel opgehouden. En om mijn hart regt uit te spreken, ik was op zijn gezelschap niet zeer gezet; ik was niet gezind, hem tot mijnen raadsman te verkiezen; en wilde bij de wereld niet bekend staan, also ik enige gemeenschap, hoe genaamd, met hem had. Maar bij zekere bijzondere gelegenheid, omtrent dezen 70 jd, verzocht ik hem aan mijn huis te komen. Ik vond mij toen in smartelijke omstandigheden; en 2ijne gesprekken daarover strekten mij tot 26éveel troost en ware slichling, dat mijn hart, door middel van 2zijne Godvruchtige redenen van deszelfs bezwaren ontdaan, toen voor het eerst voor genegenheid je- gens hem. Van dien tijd af, was het mij inwendig angenaam, hem tot mijnen vriend te hebben; hoewel ik het mij niet, gelijk thans, tot blijdschap rekende hem zoo te noemen: het kwam nog niet in mijne gedachten op, dat ik ooit in de leerstellige Waarheid onderwijs van hem zou ontvangen; en ik schaamde mij, in zijn gezelschap betrapt te worden, ofschoon ik echter nu en dan steelsgewijze cen uur of twee met hem doorbragt. Eenmaal, omtrent dien tijd, hoorde ik den Heer newton prediken; doch het was mij nog dwaasheid. Zijne leerrede ging voornamelijk over de ondervinding van een ’Godvruchtig’ mensch. En schön kennten liefhad en hoog waardeerde, beschouwde ik hem steeds als een’ mensch, die dwaalde, en door deweepachtige denkbelden vervoerd was, en ik stond er sujf en sterk op, dal wij nooit in gevoelens overenstemmen zouden, tot dat we elkander in den hemelzouden ontmoeten. Gedurende den geheelen loop van dit onderzoek, begon ik steeds meer en meer bekommerd te worden omtrent mijne achting en naam onder de menschen. Ik zag dat ik gedurig al nader en nader kwam aan dat leerstelsel, het de wereld Methodisme noemt; en ik kon niet anders, ten ware ik mijne oogen wilde sluiten voor heigeen ik met volle overreding gelööde de waarheid ie ajo. Ik had, het is waar, de zaak begonnen, met het slellig, en zoo ik vertrouw, op-regt yoornemen, om met alle mogelijke onpartijdig-heid de Waarheid te zoeken, en dezelve te omhelzen, waar ik ze ook vinden mogt; zonder acht te geven op tijdelijk belang, achling, of eenige wereldsche inziglen hoe genaamd. Ik had mij geduldig en met genoegen getroost het verlies van het gunslig uilzigt, het zich opende, om als vast leeraar tot de dienst der openbare Kerk beroepen te worden; en zulks, zoo ik hoop, voornamelijk door de hulp der Goddelijke genade, en de bewustheid, dat ik naar mijn beste weten en in gemoede hierin te werk ging; maar ik weet niet zeker, of niet welligt daar beneven eenige troost in mijn bedriegelijk hart ingeslopen is, onle End uit eene ijdele inbeelding, dat mijn naam en achting er niet door zouden lijden. Eene sterke zucht naar den lof van menschen was veel meer mijne nabijliggende zonde, dan geldgierigheid; en ik was in eene meer dan gemeene mate trotsch geweest op mijn naturlik yerstand en doorzigt. Het volk, dat men Methodisten heet, had ik noort anders dan met verachting hoore noemen, als zeer onnoozele menschen, als slecht- hoofden, en somtijds als uitzinnig. Met geen’ geringen trap van vermaak en zelfverheffing had ik zelf tot hiertoe hen veracht als onkundige, verdoolde dweepers. Maar nie begon ik te duchten, dat het blaadje te mijnen opzigte welhaast omgekeerd zou worden. Indien ik deze leerstukken omhelsde, beleed en predikte, dan kon ik niet Janger gehouden worden voor cen’ man van gezond verstand, maar als eenen yan die men- schen, wier hersenen, naturilijk zwak zynde, door het sterk denken over Godsdienstige zaken ontsteld zijn, en die, onder de magt der Enthusiasterij vervalten zijn, niet veel beter zijn geworden dan dwazen. Dit was de scherpste beproeving, die ik door te staan had; doch ik hield de zaak voor mij zelyen. Ik had nog niet geleerd, dat als wiy gesmaad worden om den Naam van curistus, wij zalig zijn. Ik be- dacht niet, dat de Apostels dwazen waren om curistus will; dat zij voor uilzinnigen werden gehouden; dat zij door kwaad en goed gerucht gingen, als verleiders, en noglans waarachtigen; dat zij overal ltegenspraak vonden, als zulken, die de wereld in roer zeltleden; gehandeld werden als ijdele klappers, en ge- rekend als het uitvaagsel der wereld, en aller af- schraapsel. Ik overwoog niet, dat sxzus zelf, het afschijnsel van ’s Vaders Heerlijkheid, het Woord en de Wijsheid Gods, die além, waar Hij kwam, goed deed, en sprak zoo als nooit iemand gesproken had, niet slechts yerworpen werd, maar gesmaad en yer- guisd, als niet waardig dat men naar Hem hoorde, als een die duivel had, en met den helschen Geest zamenspande, als een god Slasteraar, een Sama-ritaan, een onzinnige, ja een duivel zelf! Ik las, het is waar; maar mijn versland scheen nog niet geopend om zulke plaatsen, zulke klare plaatsen van Gods Woord te yerstaan, als deze: Joh. XV: 19, 20: Indien gij van de wereld waart, zoo zou de wereld het hare liefhebhen, doch omdat gy van de wereld niet zyt, maar tk u wit de wereld heb uitverkoren, daarom haat u de wereld. Gedenkt aan het woord dat ik w gezegd heb: «Een dienstknecht is niet meerder dan zijn heer.» Indien zij mij vervolgd hebben, zi zullen ook u vervolgen; en Matth. X: 24, 25: De disctpel is niet boven den meester, noch de dienstknecht boven zijnen heer. Het zij den discipel genoeg, dat hij worde gelijk zijn meester, en den dienstknecht, gelijk zijn heer. Indien zij den Heere des huizes zeéizesut hebben geheeten, hoeveelte meer Zijne huisgenooten! en Matth. V: 11, 12: Zaliy zijt gij, als u de menschen smaden, en ver- vervölven, en liegende alle kwaad tegen u spreken, om mijnentwil. Verblijdt en verheugt uw, want uw loon is groot in de hemelens want alzoo hebben zijn. Men zal gereedelijk denken, dal dit mij zeer om- zigtig moest maken, welke nieuwe leerstukken ik in mijn stelsel aannam, en zeer onwillig, om overluigd te worden dat die dingen, welker helijdenis ik zeker wist mijne achting te zullen krenken, inderdaad waar- heid en yan zeer veel gewigt waren; en zelf dan, wanneer ik daarvan overtuigd was, zoodat ik er mij niet langer tegen konde verzetten, dat dan die zelfde omstandigheid mij zeer behoedzaam moest maken, op wat wijze ik die dingen voordroeg. Over het geheel nogtans, ofschoon de strijd met mijne vleeschelijkke be- kommernissen hevig was, werd het mij gegeven, getrouw te zijn. De woorden des Apostel: De nood is mij opgelegd; en wee mij, zoo ik het Evangelie niet verkondig / lagen gemeelijk op mijn gemoed, wan- neer ik mijne preken opstelde, en als ik den leerstoel beklom. En hoewel ik somtijds, wanneer ik vond dat een vrijmoedig voorstel van hetgeen ik geloof de war- heid te zijn, gepaard met eene nadrukkelijke toepas- sing van hetzelve op de gemoederen mijner hoorders, mij tegenspraak en laster op den hals haalde, heime- lijk besloot om de volgende reis meer omziglig te wezen; wanneer evenwel die tijd kwam, was mijn hart 266 diep doordrongen van het gewigt der zaken, en de inspraak van mijn geweten 266 sterk, dat ik geen enkel woord durfde inhouden, van hetgeen mij als waarheid voorkwam, en eenig nut scheen te beloven. Een schadelijk uitwerksel bragt deze menschlichen vrees voort: wanneer ik, namelijk, met een beroerd gemoed, en onder vele ontrustende bekommeringen, voordroeg hetgeen ik als den last beschouwde, die mij was aan- bevolen, dan was ik veeltijds gewoon, ten einde mij te dekken tegen den blaam van Methodisme, en den anstoot te verzachten, dien mijne woorden mogiten gegeven hebben, laag te spreken van hen, die de leerstukken, van welke ik niet overtuigd was, predikten, en hen te beschuldigen van Enthusiasmus, Maar aan den anderen kant strekte mijne vrees voor mijn’ goeden naam om mijnen ijver in het bid- den aan te vuren, en mijne vlijt te nopen in hel on- derzoeken der Heilige Schrift, ten einde verzekerd te mogen zijn, dat ik miet, ten koste van mijn’ naam en achting onder de menschen, kunstiglijk verdichte fabelen predikte, in stede van de zielen, die mijner zorge toebetrouwd waren, te viden met de onver- valschte melk der Evangeliewaarheid. I eze gesleldheid mijns gemoeds, welke beter door on ding dan door beschrijving kan gekend wor- den, kKwam mij in handen het werk van venn, Proeve over de Profetie van zacuartas (*) (Luc. I: 67-69). Mij was niet onbekend, voor hoedanig eenen de schrij- ver bij de wereld gehouden werd; en ik begaf mij ook tot het lezen van zijn boek niet met groote ge- willigheid of verwachting; nogtans het gewigt der za- ken, die er in behandeligend werden, trok mijne aan- dacht, en deed mij hetzelve met eene zekere mate van onpartijdigheid lezen. Vele dingen yond ik er in, die ik afkurde, en waartegen ik twistle; maar andere openbaarden hunne waarheid en aangelegenheid aan mijn verstand en geweten. Bijzonder ontmoette ik daarin, eene rede op zijn pas gesproken met betrek- king tot mijne zwakke en zondige schaamte en bezorgdheid voor mijne achting onder de menschen, in het onderzwek der Goddelijke Waarheid en het vol- brengen der zwaarwigtige pliglen van eenen Evan- geliedienaar. Deze nadrukkelijkke woorden inzonder- heid drongen diep in mijn hart: «Indien de geest der wereld, [de aardsgezindheid,] de hoogmoed, zorgeloos- heid voor de tielsbelangen en onverschilligheid om- trent cur istus niet hatte keine zijn in het oog van God en verderfelijk voor de menschen, dan is het Evan- (*) Essay on the Prophecy of zacnanras, 76 gelie (het 2ij met eerbied gezegd!) louter bedrog. Last gij van deze gedachte, als godslastering? Niet minder moet gij ijzen, van cuRistus jaren achtereen in uwe binnenkameren te vleijen met uwe lippen, Hem daar noemende uwen Heer en uwen God; en dan uit te komen, om aan de wereld te vragen, in h re zi) u wel wil veroorloven Zijne uitdrukkelijke o- den te gehoorzamen, zonder uden naam te geven van een’ Methodist. Verzaakt veel liever openlijk alle ge- hoorzaamheid aan curistus, dan dat gij Hem, onder voorgeven van uwen pligt te doen, zoo smadelijk be- handelt. Tot de gemeente yan Laodicea zegt Hij: « Och! of gij koud waart, of heet! Zoo dan, omdat gj laauw zijt, en noch koud noch heet, zal ik uw uit mijnen mond spuwen,»» Openb. If: 15, 16. Ik zou even 200 ligt overtuigd kunnen worden dat er geen Heilige Geest was, als dat Hij niet tegen-woordig was aan mijne ziel, toen ik deze plaats, en betgeen de Heer venn wijders over dit stuk geschreven heeft, las. Het raakte mijn hart met zulk eene klem, overreding en betooning van den Geest, dat he mij verhief boven de wereld, en mij die overwinning gaf, welke het gelöt alleen kan geven, mits gåders die vrijheid, welke alléén daar is, waar de Geest des Heeren is, en nergens elders. Ik werd terstond beschaamd over mijne snoode ondankbaarheid en lafharlige vrees; en ten zelfden tijd werd ik vervuld met zoéveel vertroosting en blijdschap, in het vooruitzigt zelfs van mijn’ naam en achting op te offeren, en gevaar te loopen om aan smaad en verguizing bloot le staan, dat ik ten dien opzigte volkomen gerust en wellevreden was. En ik heb ook sedert dien jd, eenige enkele koele en ongeloovige tijden uilgezonderd, zeer weinig kwelling er over gehad Of men might een' dweeper, of een' Methodist noemde. Desnieltegenstaande bleef ik, en blijf ik nog, even- zeer, ja ruim 200 afkeerig van dweeperij, als ooit. Van de bekommering over mijn’ goeden naam was ik toen yerlost; maar hoe ik nader kwam aan hetgeen ik in mijne onkunde voor dweeperij gehouden had, zooveel te meer werd ik bezorgd, dat niet welligt de ernst mijner ziel in zulk een gewigtig onderzoek en mijne naturlik drifiige geaardheid, hierdoor bij toeval nog meer aangeprikkeld, mij de noodige bedachtzaam- heid zouden doen vergeten, en mij tot valsche inbeldin- gen en wanbegrippen verveeren. Tegen dit gevaar konde ik niet anders beveiligd zijn, dan door mij digt te houden aan het onderzock van Gods Woord, en door veel eu ernstig te bidden, om bewaard te wor- den van de verdichtselen der menschen, of de verlei- dingen van den geest der leugenen. Tot hiertoe maakte het leerstuk van drie gelijke Personen in de eenheid der Godbetd geen gedeellte mijner gelöstleer uit. Ik was sinds vele jaren gewoon geweest. de groole verborgenheid der Godzaligheid met verachlängst te beschouwen. Ik had bij mij zelven getwist tegen de Artikelen der vastgestelde kerk over dit leerstuk; ik had mij vrij stellig en openlijk tegen hetzelve verklaard; en mijne niet verootmoedigde Rede behield nog hare tegen bedenkingen tegen hetzelve. Maar omtrent dezen tijd, zijnde Juni des jaars 1777, begon ik door twijfelingen dienaangaande gekweld te worden, en de waarheid der onderstelling van CLARKE te verdenken. Ik had kort te voren de Verantwörung van unpsey, en het Vervolg, gelezen. Eer ik die gezien had, schertste ik met al dezulken, die er an denken du@fden, om hem volgens de gronden yan het regtzinnig leerstelsel te wederleggen; en ik was niet vreemd van de gedachten, om het sielsel van D*. CLARKE tegen het verdient. Maar tegen het verstond, dat hie ich op D. cranks beriep als eenen Socinian, stond ik verwonderd, en geraakte in vele bekommerende overgängen aangaande dit stuk. Hoe meer ik er op dacht, hoe minder ik mij zelven vol- doen konde. Vele dingen kwamen mij thans eerst te voren, als slerke tegenwerpingen tegen mijne gevoelens daaromtrent. Hierdoor werd ik in groote verlegenheid gebragt; en, niet in staat om een stelsel voor mij zelven op te maken, bemerkte ik ligtelijk, dat het mijne zaak geenszins was, mij daarover met anderen in redestrijd ie begeven. Mijn hoogmoed en mijne overtuiging schenen sterk te worstelen om het mees- terschap. Ik was zeer onwillig, om een’ Trinitaris, {een belijder of voorstander van de leer der Drieen- heid,] in den eigenlijken zin, te worden; schoon ik voor eenigen tijd gemeend had, een Trinitaris, [een belijder of voorstander van de leer der Drieen- heid,] in dem eigenlijken zin, te zijn; en echter, hoe meer ik de z Aak overwoog, hoe minder ik in alle andere stelsels voldoening kon vinden. Mijne achting voor den Heer newron was nu ook veel toegenomen. En schoon ik altijd mijne gevoelens aangaande dit stuk voor hem yerborgen had gehouden, wist ik echter zeer wel, dat de zijnen daarvan zeer wijd verschilden. Ofschon ik onwillig was, om in andere zaken van hem te leeren, en nogtans in dit opzigt zijn gevoelen hetzelfde bevond te zijn, hetwelk in alle vorige eeuwen der kerk yoor regtinnig was gehouden, terwijl dat, hetwelk ik vasthield, te allen tijde als) kettersch was gebrandteekend, werd mijne bekommernis, van in deze gewiglige grondleer te dwalen, hierdoor uitermate vermeerderd. In deze mijne verlegenheid, vond ik mij genoopt om de toevlugt tot den Heeré te nemen, en ik smeekte Hem, mij te willen bepalen, en te leiden tot een vast besluit en verzekefing, wat waarheid was. En dus, na menigvuldige ingespannene over- peinzing van de zaak, gepaard met naauwkeurig on- derzoek yan al de plaatsen der Heilige Schrift, welke ik toen begreep daartoe betrekking te hebben, en onder yurige gebeden:tot God, om Zijn bestuur en onderwijs, vond ik mij ten laatste gedrongen, om van al mijne vorige gevoelens, als ten eenenmale onver- dedighaar, geheel af te zien En die leer, welke ik zoo lang veracht hat, te omhelen. Ik zag, en ik kon niet langer nalaten te zien, dat de Ambten en Werk, in den Bijbel aan den Zoon en den Heiligen Geest toegeschreven, zoodanige waren, als niemand dan de oneindige God kon volbrengen; dat het eene ik genstrijdigheid was, de ware, en diensvolgens oneindige voldoening aan de God geregtigheid, door den dood van curistus, te geloovenghat Hij waarlijk God uit God is; dat de Heilige Geest ok onmogelijk het geestelijk leven kon geven, en wonen in de harten van alle geloovigen tevens, om Zijn werk van overtuiging, verlichting, leering, versterking, heiliging en vertroosting te rigten naar elks bijzonderen nood, indien Hij niet de alwetende, alomtegenwoordige, oneindige God was. En daar de Rede zoowel als de Heilige Schrift mij verzekerde, dat er niet meer dan âen God is, noch zijn kan, was ik gedwongen mijne redeneringen te laten varen, mij-nen hoogmoed te vernederen, en mijn naturlik Verstand te orderwerpen aan de Godde- lijke Openbaring; en, in erkentenis dat de onbegrijpelijke God de on- naspeurlijke verborgenheden van Zijn eignen Godde- lijke natuur en de wijze van Zijn bestaan best kende, de leer van een Drieheid in de Eenheid aan le nemen, om dus de hestaanbarheid in mijn leer- stelsel te bewaren. Doch er verliep een aanmerkelijke tijd, eer ik uit al mijne belemmerende zwarigheden, aangaande dit gewigtig stuk, gered was. Tot hierten waren mijne voorordelen tegen den Heer uervey, als schrijver over Godgeleerde zukunft, zeer sterk geweest. — Lang had ik hem voorordelen zeer Godvruchtig’ man gehouden, en had vele zijner Over- denkingen met genoegen gelezen. Maar, dewijl ik al- tijd geleerd had, hem als eenen dweeper te beschouwen, had mij nooit de lust bevangen om zijne overige schriflen in te zien. Dan omtrent Juli des jaars 1777 vielen mij zijne Gesprekken en Brieven tusschen THERON 7 Aspasio toevallig in de hand; en zoodra ik het boek opensloeg, vond ik een ongemeen genoegen in de eerste plaats, welke mij onder het oog kwam. Dit hewoog mij, om het geheel te lezen; hetgeen ik deed, met groote opmerkzaamheid. Ik las het twee- maal; en nooit ontmoette ik er iets in, dat tegen mijne gevoelens streed, zonder aanstonds den Heere te smeeken, dat Hij mij in de Waarheid leiden wilde. Ik vertrouw, dat de Heer deze mijne gebeden gehoord en be Antwoord heeft; want of schoon ik reden meende te hebben, om, gelijk ik nog doe, in eenige weinige dingen van hem te verschillen, ontving ik echter uit zijn geschrijf ongemeen veel licht in alles, wat be- trekking heeft tot onzen ellendigen, strafwaardigen, en, in allen zin, hulpeloozen staat van nature, en tot den weg en de wijze, op welke een geloovige voor het aangezigt van een’ regtvaardig’, heilig’, en hart- doorzoekend’, getrouw’ en onyeranderlijk’ God, als regtvaardig gerekend en aangenomen wordt; inzonder- heid. diende zijne levendige beschrijving en toepassing van de Hertenjagt, om dit gewiglig stuk yoor mijne weleer. yerduisterde bevatting op te klaren, meer dan iets, dal ik tot nogtoe daarover gelezen had. Ik was dan nu gekennt tot eenigzins über den gekröpften begreifen, den begreifen aan de meeste leerstukken, die ik thans gelöst en. Predik; uilgezonderd de leer cener personele verknocht zijn. Deze waren mi steeds dwaasheid; en zelfs nog in Augustus des jaars 1777, zieide, ik tot mijnen vriend, den Heer newron, dat ik mij yerzeckerd hield, in dit stuk nooit met hem te milen eens worden; waarop hij antwoordde: dat in-dien ik nooit van die zaak sprak, hij er desgelijks, niet yan zoude spreken, alzoo wij nu overeenstemden in alles wat. hij meende volstrekt noodig te zijn. Echter verklaarde hij, in het minst niet te twijfelen, of ik zou binnen kort een Calvinist worden; dewijl ikras bemerken zou, dat mijn leerstelsel anders onvolkomen en onbestanbar met zich zelf was. En inderdaad, ik had nu z00 menigmaal ontdekt dat ik dwaalde, wanneer ik wel meende vaste gronden voor mijne gedachten te hebben, dat ik Mij zelven begonnen in alles, waarin ik verschilde van degenen, met wie ik verkeerde. Ik het mij daardoor echter niet bewegen, om hunne gevoelens blindelings over te nemen; maar het maakte mij alleenlijk gewog, om dezelve meer onpartijdig en opmerkzaam te overwegen, en, in alle verlegenheid, mijne toevlugt te nemen tot den Heere, om voor dwaling bewaard, en tot de waarheid geleid te worden. 