A compleat dictionary English and Dutch, to which is added a grammar, for both languages. Originally compiled by William Sewel; but now, ... entirely improved; by Egbert Buys, ... = Volkomen woordenboek der Engelsche en Nederduitsche taalen; névens eene spraak-konst van dezelven, oorsprongkelyk saamengestëld door Willem Sewel; ... in allen opzichten verbétert, door Egbert Buys, ... 1766: Vol 2
Sewel, William
S 7 8 * 3 P \- 6.5 - - 5 1 88 GH 3 *. \D - AY N 122 : "IR ** ; 3 & $0 T0" ; wa R | 3 1. - l + £  5. 8X; \ d * * 'y ts » 7 » hs 4? \ * * * © - * i * 55 0 1 : | V7 N + wo i * #, *. |. PE Y me > 4 & 44 5, # = = : \ & 7 F 1 ee, a © Ver treffende. | : by | 285 by 1 17 - Bigger \ Grooter.. 1Biggoſt; Grooter, - der, Harder. Hardeſt, Hardeſt, Hardeſt. i Ri the. 5 cher, Ryker. 8 Ric be ; Rykite. - W Pe, WI..., Wye, el, Wie. Hier ſtaat ondertuſſchen aan te merken gat bet Woord Big deu laatſten Mldeklinkes verdubbelt; en 20 ; at het ook met bet Woord Hot, heet : Want men zegt Hotter, hotteſt, en 't Woord my neemt maar al- K my *. achter zich. Doch hlertan In uitgezonderd N e pag”, | ans: <<bed. N Better, Beter. 3 | Beſt, Be, | Quaad. | Worſe, Erger, ſlimmer. ſt, 7% BIT AV vg Many, phage More, Leer Moſt, Meeſt. 59 Little, Klein, weinig. Leſer, Kleiner, minder. Leſer, Kleinſt. 9 2 onderſſehen zyn er echter 26er vecle Byvotgelyke Naamwoorden, dic deere manier van Pergelykings niet onderworpen zyn, inzondetheid zodaanige welke eindigen in al, ate, iſb, cut, som, — able, qu, ent, id, enz. Döch tot dezelve gebruikt men de Woordtjes more, en moſt,, als 2 General, Algemeen, More general, Alzemeener, Moſt g eneral, Algemeenſt. Obhflinate, Hardnekkig, More ob/inate, Hardnekkig, Sol obſtinate, Hardnekkigſt. 4 Peeviſh, Kribbiger, Moſt peeviſh, Kribbiger, Moſt peeviſh, Kribbiger Zealous, Yverig, More zealous, 'Yverig, Moſt zealous, 'Yverigft. Damnable, Verdoemelyk, More damnable, Verdoemelyker, Moſt damnable, Verdoemelykft. Viſible, Zigtbaarſt, More viſt Able, Zigtbaarder, Moſt viſible, Zigtbaarſt. Exorbitant, Uitſpoorig, More exor itant, Uitſpoorigſt. Exorbitant, Uitſpoorig, More exor itant, Uitſpoorigſt. Excellent, Uitſpoorig, More exor itant, Uitſpoorigſt. It is excellent, most excellent, Ultimate. Rigida, Strenger, Mare rigia, Strenger, Mosel rigi, Strenger. Van de VOORNAAME N. 7798 = JJ vormaamey worden aldus genoemd, om dat zy meeſtendeels voor, of in de Plaats van een Naamweord, geſteld worden, wanneer de Reden zulks vereiſcht. Dezelve zyn van vyfderley Soorten, naamelyk 4. Betrekkelyke, Relativa,. perſoonlyke; 5. Onbepaalde, Indeſinita. 87 2. Toe-eigenende, Poſſeſiva. - 3. Aanwyzende, Demonſtrat iva. In de Verhandeling derzelvem, zal ik wederom den Heer PtrTON volgen, dien ik in dezen niet kar verbeteren. EERSTE AFDEELING. Pan 4e Penne Poornaamen, in getal. xk. She, zy. 2 - it, het. one, Men. © Het latte behoort'in zckeren ain tot de derde Perſoon, maar heeft een zeer Onbepaalde Betékenis: als . | One says, Men zcgt. | - Q&i4 i722 90, Lo One eats, Men eet. Zyndo bet zElfde als of men in t algemeen zeide: Men ſay, De Menſchen zeigen. Men eat, De Meènuſchen ceten. 1 1 * . 2 5 N r N : . | 2 - £ Dezelven worden dus genoemd , om dat men die in Plaats der Perfoonen bezigt. Deeze zyn 2zts re, Ti. Iu Cage ry EN. *. 1 —— TT. „m. I. Gen. Act. 1 Me, „ Nom. Gen. Acc. Abl. anne lyk. He, Hy. Of him, To him, H im, From him, Van bem, Nom. Gen, Dat. Acc. Al. Nom. _ Gen, Dat. Acc. Al. : a le 1 erk der PertponenigNtamrorten, | 7 * 3 Tenvoudig Of me, Dar. To me, me, 2 my, my. From me, Eenvoudig. Thou, Of thee, To thee, Thee, From thee, * u. Zyns , zyner. Hem, aan hen, Hem , zich. Bagh LE 4+ OF a . 9 —_ 9 * . a * 8 4 Yu" ” 1. 95 = = 2 * $ keit: Perſon in Ae drie Geſlachth. * » Mo WEL 2 | Fg 9 i wf i Myns, myner. J. . Us, Ons. Van my. Tweede Perſom in. de drie Geſlachten, * 9 Uwes, uwer, Aan u. DU. You, ye, Of you, To you, ' You, | From: you, Dirde. Perſoon in de drie Ceſlachten. Eenvoudig. Vrousvelyk. Zy. Haarer , haars. To her, Haar, zich, aan baar, Her, Haar. From ber, Van baar, van zich. Sbe, Of her, dan zich. t Meervoudig io in alle drie de Geſtachten gelyk; They, Of them, To them, Them, From them, Derde onbepaalde Perſoon. Eenvoudig. One, of one, to one, Zy, dezelven, Hunner, haaren, derzelven. Hun, baar, dezelven. Nom. & Ac. Gen. & Abt. Dat. Jemand.- - van iemand, aan iemand. "I TY 2 fy Load 4A Meervoudi bd From us, Fan o. Meervoudig. litden. - lieder. Aan u lieden. U lieden. Van u lieden, Van u lieden, van baar, van dezelven. Aan ons. Onzydip. Het, twelve; Deſelfs; zynes. To it, Aan t zelve, It, Het, bet zelve. From it, Van 't zelve, It, Of it, Hun, aan bun, baar, aan baar, aan dezelven, Behalve deeze zyn er nog zes Perſooneele Voornaamen, als Behalve deeze zyn er nog zes Perſooneele Voornaamen, als Als Een van deeze Voornaamen by een Werkwoord word gevoegt, Wyſt het aan dat de geen, op wien Werkwoord zyne Betrekking heeft, op zich zelve werkt, Veornagmmn (pronomina reeproca, of 0 genoemd, C 3 Eenvoud. Meervoud. My ſetf,. My zchbe. Our ſelves, Ons 2elven, thy ſelf,. 1 Leg. your ſelves, wu lieden zelve, him ſelf, 5 zoͤlden. them ſelves, bun zolven. her ſelf, baar 2#lve. them ſelves, baar 2elven.  rug keerende TWEEDE ee dr Bezitlyte of Tre-eignende Poomaam-Worrden. verbondene (conjuniiva) X I -— * * „, * 1 4. 3 4 3 n '#* = 4 r r of * i 4.3 4.» x - 1. 1 * | - | - * „ "I;, : * * 1 a S 24 * 4 | | A 4 "4 l 1 * = * *: Vetoog genes - | | 12 * 4 Fen + FYerv00g WEEENS © - c . N Fwd * 5 *. * * 137 * „3 #43 4.0 - - © * * - a 7 2. * * 5 0 1 * *, |, 1 - *. = % : P q, 4 F * | „ rr $8 n — 2 * FX > * g 4 yk E DH AFDEELING. -. -! * p © "of 4 - 7 K 0 * * o * * - * A 1 % © „ * i k 9 - DezZlven worden dus 4. om dat #y toonen, wien een Ding toebehoort. Men onderſcheid ze in Sen if alleenſtaande, (abſoluta). 5 | ” De eerſten zyn altoos met een Zelfitandig-Naamwoord verbonden en 4 My hat, -Myn boed. = | zyn de v8igende :. | B uw hroeder. s Eis ſiſter, zyne 2uſter.. 1 Her ſon, baar 200n. Its ſides, Zyne zyden. Our fathers, onze vaders. Your ſiſters, ue zuſters. Their friends. bunne vrienden. * pant: Aanmerkingen. =, * Voor eerſt, de Buiging der Voornaamen eſchiedt alleen door het Voorzetten van, to en from; wor- = Uitgang te ondergaan, zo wel in het enkel- als meervoudig dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor de Naamwoorden ge dende die, zonder cenige Verandering in Getal voor Sed. Ten tweede, word het Woordje own, eigen, by de Naamwoorden gevoegd, om er te grooter Nagruk aan te geeven. By voorbeeld: | i I is my own book, 'T is my own book, Which his own hand,” met zyn eigen Hand, As my own brother, als myn eigen Broeder, — De alleen ſtaande Voornaam-Woorden, worden zo genoemd, om dat men 2e alleen kan gebruiken, door dien men hunne Naamwoorden daar onder verſtaat. Zy zyn als volgt: Mine, myn, myne. This hat is mine, Deeze hoed is de myne, liever, Dit is myn boed. Thine, uw, uw, this ring is thine, dee ze ring is de ue, dit is uw ring. This, Zyn, Zyn, Zyn. Voor. this box is his, deeze does is de zyne, dit is zyn doos, bers, baar, haare, {beel-. this fan is hers, deeze waaijer is de haare, dit is haar waaijer. ours, ns, onze. den theſe books are ours, deeze hoeten zyn de onze, dit zyn onze boeken. yours, ulieder, baare. theſe {hoes are yours, deez' zyn de uwe, deez' zyn uwe ſcboenen theirs, bunne, baare. Ik zoude &Echter veel liever ſchryven, this is my bat, this is his bor, Ce. I Of ook op deeze wyze: Thy Miſtreſs and mine, we meſteres en de myne. my master and thine, mn Heer en de uwen. my books and his, myne boeken en de zynen, his brother and hers, zyn broeder en de baare. our gardens and yours, onze tuinen en de uwen. our friends and theirs, u lieder vrienden en de onzen. heir bed and ours, bun bed en bet onze. D ERDE AFDEELING. Van de aanwyzende Voornaam Worden, | p Deeze worden dus genoemd, om dat men doof middel van dezelven op de Perſoonen of Zaaken waar van men ſpreekt, als met de Vinger wyſt, en zyn vier in Getal, te weeten: | dor n * =_ nh oh. "8 £. + * ea 5 * - "Td Pas "6 3 5 — | : L. Y r F FS ON WEL io. | F ͤ TI SiG ROOTS.. 3 " * a | N "Mai Yo — " *. 12 r f * _ 23 | * a * a 8 1 EF. 0 5 n 2 0 * * LF 4 N — - ©Y —. tits AA: +-$r hath * - „ W - 8.3 - 1 * 2h p 7 2 * 7 1.5 5 - ur ” » Rp *y % * ©. yas * FP * Fa 4 *'; - - "| " K 4 2 * * * : 2 * 4 A, LE —  o mo — Y * P 4 5 . =. 3 er N e d b * * » 3 "= as * 7 * 0 wa l, * > ; oo * A : 9 1 ” * » % 1. I, 7 4  from geboogen, enmaen'de Zelfftandig orden van elk Geſlatht toegeëigend: als MELO. |'Was * * This man is rich, ; Dees! man is ru. this woman is beautiful, * deeze vrouu fs ſcboon. this child: is obedient, Ait kind is geboorzaom. : theſe hats are fine. 5 de " eze boeden 2yn fyn. Ten tweede, That, die, dat. In het meervoudig Getal theſe, die, de genen, word alleen door, to en from geboogen. Men gebruikt eigentlyk this, als men van een tégenwoordige: waar that, als men van een afwezende of voorledene Zaak spreekt. Somtyds voegt men by de Voornaam-Woorden this en that, de Woordjes bere, hier, en there, daar. By voorbeeld This here is good, Dit is good. That there is bad, dat is kwaad, Ten derde, It, het. Men gebruikt dit Voornaam-Woord, als men van leevenlooze Dingen, of va Dieren spreekt, welker Geſlacht niet genoeg bekend is. It behoort tot de derde Perſoon, en tot het onzydig Geſlacht. Zyne Buiging geſchied ook door, to en from. In het meervoud zegt men they, zy. Deeze Voornaam heeft doorgaans deszelfs Betrekking op eene Zaak die te voren reeds genoemd of gebeurd is, en door de Byvoeging van de Sillaab ſelf, word het een te rug keerend Voornaam-Woord it, ſelf, zich zc, als: I love it, Ik bemin bot. Where are they It moved off itself, bet bewohnen van zelfs. Ten vierde, het Geſlacht-Woordje tha gaat altyd voor ſame, en word alleen door of, to en from ge- boogen, als men een byzondere Nadruk aan een Zaak wil geeven, dan sittet men de Woordjes very of ſelf, of wel beide te gelyk, daar voor, als He is the very same, Hy is de zelſde. He is the very same, Hy is de zelſde. He is the very same, Hy is de eigen zelfde. VIERDE AFDEELING. Van de betrekkelyke Voornaam- Moorden. Zy voeren dezen Naam, om dat zy Betrekking hebben op 't geene daar reeds van geſprok en was: glyk wo en which in de volgende Voorbeelden. There's the man who told it to me, Daar is the man, die 't my gezägt beeft. There's the book which my Master bought me, Daar is the book, the world my gezägt beeft. Daar zijn  men van Perſoonen spreken. 2. Which, welk, welk, welk; dit gebrückt men zich van andere Dingen: The man which I saw, den Man die ik zag: The money woich I pay's, het Geld dat ik bealde. 3. What, wat, wat voor een? Men bedient zich insgelyks daar van, als men van Perſoonen of Zaaken spreken. By Voorbeeld: What man is this? Wat is dit voor een man? I don't know what you say, Ik weet niet wat gy zegt. What reason have you for it? wat reden hebt gy daar toe? What book is this? wat is dat voor een boek? What, which, en what, worden ook vraagende Voornaam-Woorden (pronomina interrogativa) genoemd, om dat men zich tot dat eind Who is there? Wie is daar? From whom have you this? Wie is de wie? Which will you have? Wie is de wie? Which is the way? Wie is de wie? For cert, This, de wie, dit; en in het theerroud Fes deeze. This en these word door Voorzetting - "4" — 2 8 ps wil — 1 R N * 7 * ** * = YH a FC" PC", * 2 9 Is p A 1 A — 3 2 * * — k | * ' PP ²˙ ˙—Ö f A ae rb: « : | 4 vc.. * * *. * | - 15 * a F „ x y 2 a | *. - N * ; n a | "mo 29 1 4 * BE ;'_ = 8 4 ) * 11. : : 5 : | 6 p _ OE I cc = ö. * *ertoop. ue. x * : Po : #7 | 224 1 *. 8 N *.. : 1 — * 7 2 7 „ 5 F *. | * 18 [4 _. + Vit deeze drie Vodhaam-Woorden dntſtaan vyP anderen, ndamelyk : Whoever, en Whoſozver, wie ook: Io x. | M bichſoever, welk van beiden ook: ` b Whatever en huge er, wat ook. By Worbeeld:* M Whoever thou 4, *. Wie gy ook zyt. i , -1 . % 3 whichſoter. the best is, welk van Heiden ook beſt is. 3 | whatever it be, o wat het ook zyn mag. 3 whatſoever lies in my power, al dat in myn vermogen is. z. 4 Somtyds ſcheidt men-deeze.Woorden van malkanderen, en plaat� " "Namwoord daar tuſſchen, als In what condition ſaever I he. In welken ſtaat ik ook zyn mag. Het aanwyzend Poornaam-Woord, That, die "welk, enz. word dikwerf als een betrekkelyk gebruikt, zo wetten aanzien van Perſoonen, als van andere Dingen, zonder Onderſcheid. van Geſlacht of Getal. By voorbeeld: The Woman that I love, de Vrouw die ik bemin. rn aà Child that plays, een Kind dat ſeelt. birds that ſeldom fly, vogels die zelden vliegen. tou art that man, By zyt die man. 7 Van de onbepaalde Voornaamen. Zy worden dus genoemd om dat ze de Plaats van Perſonen en Naamen in eenen onbepaalden Zin ver- vangen. Zy zyn agttien in Getal, te weeten, All, whole, any, ſome, both, certain, each, either, either, every, ever a, never a, few, much, no, none, other, such, Van elk eenige Voorbeelden : | All the houses, Alle de huizen. Neither one or two, Noch een, noch twee. all the World, de geheele waereld. every one says so, ieder een zegt het. all the day long, den gantſchen dag. every man knows it, elk een weet het. the whole world shall periſh, de gantſche waereld zal vergaan. have you ever a pin? hebt gy een ſpeld? the whole world knows it, het is de geheele waereld bekend. -$-have never a one, ik heb er niet een. any one of you, iemant van u lieden. few books, weinig bo Eenige is there any hope? is er eenige hoop. Within a few days, in weinig dagen. Some years ago, eenige jaaren geleden. much money, veel geld. Some time since, selgende, much money, veel geld. On both sides, aan weerskanten. he has no money, by heeft veel geld. On both sides, aan weerskanten. he has no geen. On each side, aan jeder zyde. the other house, het andere huis. At each word, op ieder woord. the other men, de andere menſchen. Either of us, a van ons beiden. ſuch a thing, zulk een ding. On either side, aan beide zyde. such people, zulk völk. Van de WER KWO OR DEN. No. — erkwoorden worden dus genoemd, om dat door dezelve het Beſtaan, de Werking, of Doening en Lyding van iets betekend wordt. Zy zyn eenige Verandering onderworpen, die de Spraakkundige Vervoeg ing o {Conjugatio) noemen : doch dewyl in de manier deszelfs geen zonderling Verſchil is van't Nederduitſch, zal ik den Leerling hier niet ophouden met ecne Beſchryving van de Getallen, Perſoonen, Tyden en Wyzen ; dewyl een Hollander, die Engel/ch wil leeren ſpreeken, in zyne eigene Taal reeds geleerd heeft, van het gene tegenwoordig is, niet te zeggen, dat het al geſchied is; en daar benéven wel weet, dat Ik, gy, by, op een Perſoon, en Wy, gylieden, zy, op verſcheidene Perſoonen opzigt he Eft. En gelyk men in het Weerduitſch de Wenſchende of Ondervoegelyke wyze door byvoeginge van de Woordekens, dat, mogt, -a ouã uitdrukt, zo geſchiedt het ook in 't Engelſch. Tot welken einde ik daarvan eenige Voorbeelden zal ter neerſtellen; en een Begin maken met het Helpwoord, to have, hebben. Die er omſtandiger bericht van begeert, kan by den Heer PEro en anderen zyn Weetluſt voldoen. De Tigenwoerdiges rd. of Eenvoudig, Meervoudig. Raw - WM We have, ww hebben. Theu haust, Gy hebt. Ye have, Gy hebt. He hath of has, Hy hecht. They have, Zy hebben. De Onvolkemene derledene Tyd. Eenvoudig. J had, Ik had. We had, Wy hadden. Thou hadst, Gy had. Ye had, Gylieden had. He, bad, Hy had. They had, Zy hadden. De PVolkomen verledene Tyd. Eenvoudig. J have had, Ik heg gehad. Meervoudig. We have had, Wy hebben gehad. Meervoudig. We have had, Wy hebben gehad. Thou baſt bad, Gy hebt gehad. Te bave had, Gy hebt gehad. He bar had, Hy heeft gehad. They have had, Zy hebben gehad. De Meeer als volkomen verledene Tyd. Meervoud. We had had, Wy hadden gehad. Thou baſt bad, Gy hehad gehad. Te bave had, Gy hebben gehad. De Meeer als volkomen verledene Tyd. Meervoud. We had had, Wy hadden gehad. Thou baſt bad, Gy hadd gehad. Ye had hadd, Gy hebben gehad. De Meeer als volkomen verledene Tyd. Meervoud. We had had, Wy hadden gehad. Thou baſt bad, Gy hadd gehad. Ye hadd hadd, Gy hebben gehad. De Meeer als volkomen verledene Tyd. Meervoud. We had had, Wy hadden gehad. Thou baſt bad, Gy hadd gehad. Ye hadd hadd, Gy hebben gehad. De Meeer als volkomen verledene Tyd. Meervoud. We had had, Wy hadden gehad. Thou baſt bad, Gy hadd gehad. Ye hadd hadd, Gy hebben gehad. De Meeer als volkomen verledene Tyd. Meervoud. Meervoud. J shall of will have, Ik zal hebben. We ball of will have, Wy zullen hebben. Thou ſhall of will have, Gy zull hebben. Te shall of will have, Gy zull hebben. He shall of will Hy zal hebben. They ball of will have, Zy zullen hebben. Eenvoud. 1 bad had, Ik had gehad. Hier zuat nögtans aan te mErken, dat hoewel 't by de Engelſchen zeer gemeen is dit Woordtje will, voor zal of zullen te gebruiken, het Echter ook daarom zeer dikwils zyn eigene betékenis behoudt; want als men in 't Engelſch will zeggen; 1k wil bet doen, zo zegt men I will do it. De GxBIEDENDE WITZ R (MöDus IMPERATIVUS.) Fenvoud. Meervond. Have of Have thou, Heb of Hebt gy. Have we of Let us have, Hebben we laat ons hebben. Let bim have, Laat hem hebben. Have ye, Hebt gylieden. a Let them have, Laatze hebben, laat hen hebben, De WenscHENDE of ONDERVOEGELYKE WVIz T (OrTaTIVUs vel SUBJUNCTIVUS.) wordt vitzedrukt door 't byvoegen van de Woordtjes That, mig'#, could, would, als by voorbeeld. De Tegenwoordige en Onvolkomen verledene Tyd. [1 TTC ˙² ß Eenvoud. Meervous, J bad, Ik had. IWe had, Wy hadden. That { Thou haft, Dat Gy had. þ Thats Te bad, Dat Gylieden had. He had, Hy had, They bad, Zy hadden. D ( | BY. 3S * 7 a * . 1 * * Is V . * 4 4 * t = A 4 - — a 1 ai * 1 De Onbepaalde Tyd. tb 1 % 0 2 * F#envoud. Eads % * Meervoudig. 8 1 might, could, ſhould Ik mogt, kon "| We might, could, ſhould Wy mogten , konden of would have, of zou hebben. of would bave, of zouden hebben. Thou mightſt , couldſt , ſhouldſ® Gy magt, kondet Te might, collld, ſhould Gylieden mogt, kondet of wouldſt have, ” of zoud hebben. of would have, of zoudet hebben. He might, could, ſhould, Hy mogt , kon They might, could, cod Zy mogten, konden , of would bave | of zou hebben. | of would bave, of- zouden hebben. En zo ook in alle de andere tyden, als J might have had, Tk mogt gehad hebben. I could bave bad, Ik kon gehad hebben, ' 4 ſbould bave bad, Ik zoud gehad hebben, enz. | - De ON SETAAL DE WITZ E (INFINITIVUS.) to Have, Hebben. I to Have bad , Ochad hebben. Het Dezkwo:rd. Having , Hebbende, |1 Having bad, Hebbende gehad, Fervoeging van t Helpwoord I am, Ik ben. De  We shall of will be, Gy zullen zyn Trou ſhall of will be, Gy zult zyn „F weezen He shall of will be, Hy zullen zyn They shall of will be, Gy zullen zyn Ye shall of will be, Gy zullen zyn by weezen. De r rn S >" eo EAN. aA - * 1 i } {A E n g \ GREP. Ives, Ro IE TEL WEEDS ok 6 500-0 7 5 OO «1 FITS 4 o * Be de Engel/ſche Spraab bons. De GEUIEDENDE WITZ E. - 1 o 7 Zenvoud. Be thou, Wees oy. | BY Let bim be, Dat hy 2y. * ad Meervoud, hen 2zyn. Zy. Thou beeſt, Dat!“ Gy Zyt. He be, H Meervoud. We be, | Tie Y Zy. 1 91 Were, hat Wy 2yn. Te be, Dat Gylieden zyt. They be, Zy zyn. De Onvolkomen verltdene Tyd. Lenvoud. | Ik waar. Thou wert, Dat!“ Gy waart. He were, Hy waare, Eenvoud,- } T have been, When Thou baſt been, Als He bath been, Meervoud. We were, Wy waaren. That Te were, Dat They were, De Volkomen verledene Tyd. Ik geweeſt ben of heb. Gy geweeſt zyt of hebt. was Hy geweeft is of heeft. ) J bead been, If Gylieden waart. Eenvoud, Ly waaren. Meervoud, : Me bave been, wy geweeſt zyn of hebben. Ye have been, Als & Gyl: geweeſt zyt of hebt. ) Tobey have been, Zy geweelt zyn ff hebben. De Meer als volkomen verledene Tyd. | Meervoud. 0 Ik geweeſt ware of hadde. Wie had been, Thou baaſt been, Zo!“ Gy geweeſt waart of hadt. | If \ Ye bad been, ) He hath been, } Hy geweeſt ware of hadde. ) Eenvoud. T ſhall or 2 be, N Thou ſhalt or ben wilt he, Zo They bad been, De Toekomende Tyd. IK zyn of Wanneer He ſhall or will be, Wy geweeſt waren of hadden, 1 weezen zal. Gy zyt of Gyl: geweeſt waart of hadt. Zy geweeſt waren of hadden. Ne Ball or wy zyn of 1 fa weezen 8 e (ball or Gylieden zyn weezen zult. of won will be, Wann weezen zult. Hy zyn 0 | They ſhall or Zy zyn of weezen zal. will be, weezen zullen. De Onderſtellende Toekomende Tyd. Zenvoud. | Meervoud, I ſhould be, Ik zou zyn of weezen. We ſbould be, Thou ſhouldſt be, Gy zoudt zyn of weezen. Ye ſhould be, He ſhould be, Hy zou zyn of weezen. De tegenwoordige Tyd. De verleedene Tyd. Wy. zouden zyn of weezen. DER ONBEPAALDE WVZz E. Y Tegenwoordig. Verleeden, Gylieden zoudt zyn of weezen, They ſhould be, Zy zouden zyn of weczen. To be, Zyn of weezen. To have been, Geweelt te De Deelwoorden. zyn of hebben. Being, Zynde of weezende. Been, Geweeſt. Having been, Geweeſt zynde of hebbende. D 2 Na Be we of Let us be, Zyn we, of laat ons Be ye. Weeſt of zyt gyliede * 171 | Let them be, Dat zy zyn, Dz W eNSCHENDE of ONDERV@EGELYKE WYZE. " Eenvoud, SP That ” , 3 4 £3 _— path * V Ac. Se” * n 1 * TC a | * * %%% ORTBI . & a | 1 Na dus Voorbeelden gegeeven te hebben, van de Vervoeging der twee voornaamſte Help pvorden, zal ix, eer ik tot andere Werkwoordem overgaa, nog eenige Helpwoorden die in de Tyden gebreklyk zyn, en meer by andere Werkwoorden gevoegd, dan alleen gebruikt* worden, alhier ter neerſtellen, naamelyk Can, could 5 may, . might ; will, would; ſhould ; ought en muſt. / | Tegenwoordig.. | Meervoud. 5 8 We can, Wy konnen. Te can, Gylieden kont.. Tbey can, Zy konnen. Zenvoud. F can, Ik kan. T hou canſt, Gy kont. He can, Hy kan. Onvolmaakt verleeden, Eenvoudig. Meervoud. FT could, Ik kon of konde. We could , Wy konden. T bou couldeſk, Gy kondt. Ye could, Gylieden kondet. He. could, Hy kon. They could, Zy konden.. Tegenwoordig. q Eendoud. | Meervoudig. | I may Ik mag. * We may, Wy moogen; Ye may , Gylieden moogs. T hou mayſt Gy moogt. ; They may, Zy moogen. He may, Hy mag. Onvolmaakt werleeden.. Eenvoud. Meervoud. J might, Ik mogt. We migle, Wy mogten.. 0 T bou- migbteſt, Gy mogt. Ye might, Gylieden mogt; He might, Hy. mogt. T bey might, Zy mogten.. | Tegenwoordig.. Eenvoud, Meervoud. J will, IX wil of zal. We will, Wy willen of zullen: Thou wilt, Gy wilt of zult. Te will, Gylieden wilt of zult. He will, Hy wil of zal. They will, Zy willen of zullen. Onuvolmaakt verleeden. Eenvoud. | Meervoudig. We would, Wy wilden, wouden & zouden: Te would, Gylieden wildet, woudet of zoudet;. They would, Zy wilden, wouden of zouden.. F would , Ik wilde, woud of zou: Thou wouldeſt, Gy wildet, woudt of zoudt: He would, Hy wilde, woud gf. zou. Tegenworrdig.. Eenvoud.. _ Meervoud.. F ſball, Ik zal. We ſhall, Wy zullen. Thou ſhalt, Gy 2ult. Te ſhall, Gylieden ⁊zult. He ſball, Hy zal. They ſhall, Zy zullen. Onvolmaakt' verleeden. Eenvoud. 6 Meervoud. | J ſhould , Ik zou. We ſhould, Wy zonden. Thou ſbouldeſt, Gy zoudt. Ye ſhould, Gylieden zoudt. He ſbould, Hy 20u. They ſhould, Zy zouden.. _— — F // C9,5 > AR Re ARS * 7 : | | | I ought, Ik behoor, behoorde, F moet | We ought, Wy behooren , beboorden, F moeten en moſt. 5 25 en moſten. Thou oughreus, Gy behoort, behoort, of moet, Ye ought, Gylieden behoort, behoort, of: moet en moſt. He ought, Hy 2 behoort, f * | They ought, 27 I. behoort, of moeten Zenvoud. | „ ebend | I muſt. Ix moet of moſt. We mu�t, Wy moeten of moſten. T hou mu�t, Gy moet of moſten. T hou  bevindt men, dat de Uitzonderingen of 2 Woorden 20 veel zyn, dat het inderdaad lig- ter valt, zich met 20 een gebrekkelyke Régelmaat gantſch niet te bemoeijen, em alleen door 't Gebruik te leeren, hoe de verſcheidene Werkwoorden in de Orvotkomen verleedene Tyd geboogen worden. Ik zal der- halven. een Voorbeeld geeven van t bedryvend Woord, (Aatuum) to Love, Beminnen, lief hebben. De FoontenDE WrzEe. Tegerwoordige Tyd.. Eenvoud.. Meervod,, J love, Ik bemin. We love, Wy beminnen. Thou lovest, Gy bemint.. Ye love, Gy bemint. He loveth of loves, Hy bemint. They love, Zy beminnen. Deeze zelfde Tyd wordt ook met Byvoegingen van het Woordtje Do uitgedrukt, met dit Onderſcheid nogtans, dat deeze ſaamengevoegde Wyze van ſpreken wat krachtiger van Nadruk is: gelyk o6k in dit Woordenboek pp het Woord Do is aangewezen. Eenvoud. Meervoud. I do love, Ik bemin. We do love, Wy beminnen. I hou doſt love, Gy bemint. Te do love, Gylieden bemint, He doth love, Hy bemint. They do love, Zy beminnen. Onvolkomen verleeden Tyd, Deeze Tyd wordt ook, even als de. tegenwoordige, op tweederlei Wyze uitgedrukt, aldus, Zenvoud. | Meervoud. I loved of did love, Ik. beminde. We loved of did love, Wy beminden. Thou lovedt of didſt love, Gy. beminden. Te loved of did love, Gylieden bemindet. He loved of did love, Why beminden. Te loved of did love, Gylieden hebt glimbemind. He batb Thou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimbemind. He batb Tbou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimbemind. He batb Tbou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimbemind. He batb Tbou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimbemind. He batb Tbou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimbemind. He batb Tbou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimbemind. He batb Tbou hadt, \ loved, Gy bebt y bemind. Ye have, dleved, Gylieden hebt glimb Hy heeft, They have, Ty hebben | D 3 1 Meer Mor als vellomen Sa T 54. C | Meervou.. "rl e oſt 6 ha, moe + 4p | Lach 225 1 n | Thou lov adt >bemind. | Te 8 zylieden hadt dxghemind.... He. «Hp mw | The bad Zy hadden © 75 ee 1 Teckomende 79d. | Eenvoud. 8 5. Meervoud. | I shall of will Ik zal | We shall of will * Wy zullen Thou ſhale of wilt > love, Gy 2ult-þbeminnen. Ye ball of will love, Sylleden zult beminnen. He shall of will " Hy zal | They Joel of will y zullen Ds rok MT ZE. Eenvoud. n eee Love of love thou, Beminnen gy. I Let us. Love, Beminnenwe. Let him love, Dat by beginning. Love of love ye, Bemint gylieden, Tas | Let them 1 Dat zy beminnen, De WENSCHESDE of OUDZRVOBOELYEE WYzsz. Tegenwoordige en toekomende Tyd. Eenvoud. May (3 hi x beminne of mag That { Thou mayst I leve. © Dat Gy beminne of moogt >beminnen, He may ( Hy beminne of mag A1. eerwud. wy beminnen of moogen y T bat \ Ye may love. | Dat Gylieden beminnet of moogt > beminnen. Onvolkomen verleeden Tyd. Zenvoud. I loved. of did | Ik beminden. That { Thau lovedt of didſt \ love, Dat“ Gy beminden. He loved of did | 5 Hy beminden. Meervoud. Wy beminden. | Dat 4 Gylieden beminden. Ly n, We loved of did That Te loved of did love, - 't They loved of did 1 _— kan men ook Zeggen. Zenvoud. FI» mig It Ik beminde we In Tis) Thar, migbteſt > love. Schoon4 Gy beminden | of mogt beminnen. He might be minding. Sid. Ka.  If I had, I would have loved, Zo Gy bemind hadt. He had, Hy bemind had. Meervoud. Gylieden bemind hadt. Zy bemind hadden. Toekomende Tyd. - Eenvoud. X | Meervoud. I shall be beginning zal. We shall be beginning zullen. If ben (Thou shalt love, Als Gy beminnen zult. ben d Te shall love, Als & Gyl: beminnen zullen. He shall Hy beminnen zal. - They shall Ly beminnen zullen. Tweede Toekomende Tyd. (We had on) Te bad o They had Ga bemind aden. Zo Meervoud. I shall be mind zal hebben. Pen! Thou shalt have loved, Als Gy bemind zult hebben. He shall Hy bemind zullen hebben. Meervoud, We shall be mind zullen hebben. When Ye shall have loved, Als Gylied bemind zullen hebben. Meervoud, We shall be mind zullen hebben. When Ye shall have loved, Als Gylied bemind zullen hebben. Onderstandende Tockomende Tyd. Zenvoud. ; | Meervoud, Te shall be zou We shall know zullen hebben. Onderstandende Tockomende Tyd. Zenvoud. ; | Meervoud, Te shall be zou We shall know zullen heben. Tweede = v bt 1 + \ 4 * ; pF # * # 4 > 2 2 F „ Nr * Sy dn *, 1 * PO  3. 4 * = F< I. | £3 * > 4 5 * 3 . 4 \ * * 4. | * ce, a Q, \ 4 *'4 A 7 » a | I by "BE. An W "he n CE" I Re Fi ' * 1. g N # N " 4 0 When I should have loved, &c. * |. I could have loved, Thou couldst have loved, &c. I would have loved, &c. Tan po I might have loved, &c. I would have loved, &c. Tan po I might have loved, &c. Dr Onzzraalnde WV z z. DD. T De LY, r Tyd. To love, Beminnen. 0 De Verleedene Iyd. 09 bade loved, Bemind te hebben. | die Deelwoorden, | — ET Tegenwoordige Tyd. Onvolkomen verleedene Tyd. Volkomen verleedene Tyd. Meer als velkomen verleedene Tyd. Tockomende Tyd. | Ze thou loved, Wees gy bemind. Jet us be loved, Dat wy bemind worden. Let them be loved, Dat zy bemind worden. That I be loved, May I be loved, That I were loved, | That I might be leved, That I have been loved, When I bave been loved, Meer als volkomen J T bat I had been loved, verleeden tyd. ben I had been loved, Toekomende Tyd. ben I ſhall of will be loved, Tégenwoordige 1 Onvolkomen ver- leedene Tyd. Volkomen verlee- .. De Tegenwoordige Tyd. een Wegens' © Twberde onderſtellende tockomende 7) . | Wanneer ik bemind zoude hebben, ens. Onder de Onderwyzende Wyre zyn ock te rekenen deeze manleren van ſprecken. 1 lk zoud hebben konnen beminnen. Gy zoudt. hebben konnen beminnen , ers, Desgelyks. Ik zou bemind hebben, enz. Dit Bedryvend Werkwoord (Activum) dus doorloopen hebbende, blyft n6g overig te zeggen , dat het Ly- . dend woord (Paſſivum) uitgedrukt wordt door het Helpwoord 1 Am, in deezer voege. | De TOONENDVDE WV z X. De GEBIEZ DEN DE WYZ k.. endend. Meervoud. De WENSCHENDE® of ONDERVOEGELYKE WYZE. De ONBEPAALDE WV2z x. To be loved, Bemind worden of zyn. Ts bave been loved, Bemind geweeſt zyn F hebben. Ke * Us hs + 18 = * o \ * N. * * Having loved, Bemind hebbende. n UE p I Ss I am loved, Ik word of ben bemind. J was loved, Ik wierd of was bemind. 1 have been loved, Ik ben ef heb bemind geweeſt. I had been loved, it was of had bemind geweſt. I shall be loved, That by bemind word of zyn, Let him be loved, That by bemind word. Be ye loved, Weeſt gylioden bemind. FULLY T A OTA 14 Po RCA OB INTE, £90 OE OTE CIT That bemind word of Zy.. That ik bemind word of waare of mogt zyn. That ik bemind geweſt ben. Wanneer ik bemind geweſt ben. That ik bemind geweſt waare of hadde. Wanneer ik bemind geweſt waare of hadde. Als ik bemind zal zyn of weezen. 8 x vw + y * ae. 2 * i ” *. 1 2 mn... III I; — — ——— porn a 7 3 — Ts * N 2 =o p „ i'2 * Ps 0 Ve. TY * 0 7 ' R 25. ew" 2 * * * 8 2 » * 7 — . „. g =. > F — * — 1 1 * 2 - * 5 1 P 4 950 Io. LG. oe FIRES, e | » > 7 *. y x Ws N. a 0 5, p * 11 11 Figs 1%, 4, \ *% @ *  s i e f a * 26-40" * | 4 _ a 8 = 4 5 6. 1 FE p. << 1 * © *. - l Ts, Ll. 1 :, 4 * LI x, 1 | „ — P y * f - * K Y ; x > 0 1 * | % - * 2 * e C ON | 4 * : : „. - * - Y, * = * 0 * a 4 - As * * . ; / — \ Het Deehooord.. Theuwed, Bemind. Merk, Het gene in t Bedryvend-woord, van & Gebruik der Helpwoordn,, would, could, should, is gewöhnlich, vindt hier ook plaats, en kan gebruikt worden, als de zaak zulks vereiſcht. Volgens dit Voorbeeld moet men alle de andere Werkwoorden Conjugeeren; döch echter aanmetken, dat de Verandering die de Werkwoorden in de Onvolkomen verleeden Tyd heben, zeer verſcheiden is; want het Woord Love heeft Loved: maar men vindt, behalven de veelvuldige andere Veranderingen ook Werk- woorden, die in dat geval geen Veranderingen toelaaten: als, I bea, Ik ſlaa en ſloeg. I burſt, Ik berſt en ' borſt. I caſt, Ik werp en wierp. I eat, Ik. eet en at. I ſpit, Ik. eet en at. I ſpit, Ik tel, doe, en ſtelde, deed. I ſhut, Ik luit en loot; to Cut, Snyden, cut, geſneeden, enz. | Doch nademaal de meſte aan Veranderinge onderworpen zyn, en ſommige daarvan onder 6En Hoofd konnen betrokken worden, 20 zyn hier de naavolg ende ter neergeſteld 5 waaruit den Leerling ſtaat aan te merken, dat gelykerwys de Onbepaalde wyze van een Werkwoord, en de eetſte Perſoon van de tegenwoordige tyd der Toonende wyze, cen en dezelfde is, beſtaande de Verandering maar alleen in de byvoegirg van den Voornaam I, en t Ledeken to, (by voorbeeld I Love Ik bemin, to Love Beminnen) 20 is ook meeſt altyd de eerſte Perſoon der Onvolkomen verltdene tyd, en het Deelwoord der Verledene tyd, een en 't zelfde 1 I Loved, Ik beminde, Loved, Bemind, zynde Echter eenige Woorden daarvan uitgezonderd. r r I. Gelykerwys dan 't Woord Love met een Sillaab verléngd wordt, als Loved, zo zyn 'er meer Werk. Worwärde die insgelyks een Sillaab tot zich neen, als CINE LCC ß, to Boaſt, Roemen, pochgen, Boaſted, Gerend, gepocht. to Bridle, Breidelen. Bridled, Gebreideld. to Maintain, Handhaaven. Maintained, Gehandhaafd. to Mend, Verbeteren. Mended, Verbeterd. to Signify, Betékenen. Signified, Betékend. to Vaniſh, Verdwynen. FPaniſbed, Verdweenen. II. De volgende veranderen ee in e, als to Bleed, Bloeden. Bled, Gebloed. to Creep, Kruipen. Crept, Gekroopen. to Feed, Voelen. Fed, Gevoed. to Frel, Voelen. Felt, Gevoed. to Keep, Bewaaren. Kept, Bewaard. to Meet, Ontmoeten. Met, Ontmoet. to Sleep, Slaapen. Slept, Geſlaapen. to Sweep, Veegen. Swept, Geſlaapen. Hier onder zou men ook konnen betrekken. I F 1. e n 10 YE W "PR Of bo ISSN ö to Cleave, Klooven. Cleft, Gekloofd. to Leave, Verlaaten, Left, Verlaaten. to Lead, Leiden. Led, Geleid. To Read, Leezen. Read, (t welk men uitſpreekt red) geleezen. III. Sommige veranderen d in t, als to Bend, Buigen. Bene, Geboogen. to Lend, Leenen. Lent, Geleend. 4 to Rend, Scheuren. Ren, Geſcheurd. 4 to Spend, Verteeren.. Spemt, Verteerd. IV. Sommige veranderen 5 in u. to Drink, Drinken. Drunk, Gedronken. to Fling, Werpen. Hung, Geworpen. Ring, Luijen. Rung, Geluid. E | to Stick 41 to Stick, Steeken. to Spring, Springen. to Wring, Wringen. to Strike, Slaan. to Stink, Stinken. Bind, Binden. to Find, Vinden. to Wind, Winden. Pertoog Stuck, Geſtooken. Sworn, Gezwommen. Wrung, Gewörden. Struck, Geflagen. Stunt, Geſtooken. Sommige veranderen i in eu, als Bound, Gebonden. Found, Geſtooken. Wound, Gewörden. wegenr VI. Sommige neemen gb tot zich, beneffens eenige andere verandering, als. to Bring, Brèngen. to Buy, Koopen. To Catch, Vangen. to Fight, Vechten. to Seek, Zoeken. to Think, Denken. to Teach, Onderwyzen.. to Work, Werken. Brought , Geb Bought , Gekafe Caught , Gevangen, en Fought, Gevochten. Sougbt, Gezocht. Thought, Gedacht. Taught Wrought, Gewrocht. Catch d. „Onderweezen. VII. Voorts zyn er veele Woorden, die men niet zo wel tot een Artikel kan brengen, naamelyk: to Alk, Vraagen. to _ , Ruiken: to Sell, Verkoopen. to Stand , Staan. to Dream, Droomen. to Flee, Vlieden. to Hear, Hooren. to Make, Maaken. to Behold, Aanſchouwen. to Deal, Handelen.. to Spill, Storten. to Loſe, Verliezen. to Shoot, Schieten. to Have, Hebben. te Witbbold, Onthouden. to Can, Konnen. to Will, Willen. Aſkt, Gevraagd: Smelt, Gerooken. Sold, Verköft. Stood, Geſtaan. Dream, Gedroomd,. Fled, Gevlooden. * Heard, Gehoord. Made, Gemaakt.. - ' Dealt, Gehandeld. Spilt, Geſtort, Loſt, Verlooren. Stet, Geſchooten. Had, Gehad. Could, Kon. Bebeld, Aanſchouwd. — Witbbeld, Onthouden, onttrokken. Would, Woud , [Liever,] Wilde. verledene der Toomende wyze verſchilt, als VIII. Eindelyk zyn 'er eenige Werkwoorden , welker Deelwoord der Verledene tyd van de Onvolkomen to Blow, Blaazen. to Grow, Groeijen. # Know , Kennen, weeten. to Throw, Werpen. to Draw, Trekken. to Bear, Draagen. to Swear, Zweeren. to Tear, Scheuren. te Wear, Draagen, ſlyten. % J Blew, Ik blies. I Grew, Ik grocide. J Knew, Ik kende, wiſt. 1 Threw, Ik wierp. J Drew, Ik trok. J Bore, Ik droeg. ' I Swore, Ik zwoer. J Tore, Ik ſcheurde. 1 Wore, Ik droeg, fleet. Blown , Geblaazen. Grown, Gegroeid. Knawn, Gekend, geweeten. Thrown , Geworpen, geſmeéten. Drawn , Getrokken. Born, Gedraagen. Sworn , Gezwooren. Torn, Geſcheurd. Wan, Gedraagen, geſleeten. Hier N . p - & 0 * = ſt LL 2 1 _ * 1 * r ky ws 25 i 4” 3 - LAS . 1 A £5.29 Sb g 32 * Pg 7 1 5 = * > þ b. - k \ * 443 2 =Y : _ - 8 > 2 © 7 ws. : * Ly 8 p + 2 - * = * 8 4 Engelſche '4, #4 2 We _ * p | al” 4. * 2 *'P *. 4 7 7% F 4 > \ a * 4 o 4 F 7 1 78 1 ®. \ 1 *. = 4 12 * + X - - \ \ * A, | ** 1 5 1 — 82 * - 7 1 * * * ” = N - » 4 1 * * 2 Spraakkonfſt. 4 | a —_ *, l - „* 1 = BY 5 Y * * ; : 1 Goh IF CTY © * 44 * Es '+* | = ben N Tx * $8.4 * ” K = 0 „ a. 1 4 * = —, 1 * * 75 AE | Hier onder kunnen ook de völgende Onregelmaatige betrokken worden. to Ariſe, Opſtaan, opryzen. to Beat, Slaan. to Chooſe, Verkiezen, to Come, Komen. to Do, Doen. _ to Drive, Dry ven. to Ent, Eeten. to Fall, Vallen. to Forſake, Verlaaten, 70 Freeſe,  Hide, Verbergen. To Hide, Verbergen. To Lay, Breijen. To Lay, Breijen. To Lay, Leggen. To Lay, Leggen. To Run, Loopen. To See, Zien. To Shake, Schudden. To Speak, Spreeken. To Steal, Steelen. To Take, Neemen. To Tread, Treeden. To Weave, Weeven. To Weave, Weeven. To Write, Schryven. 