De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
Evenwel volgens het gemene denkbeld, uit de grondlere van de Heidenfche Godgeleercheid gehaalt, is VeHa een Godheid, die jnen moeder van alle de Goden maakt, waar aan men ook de na-jnen van Izis, Ceres, Ops, Cybele, Rhea en verfcheide anderen gest, die alle in dezen zin eene beduidenis hebben, om dat zy alle lot een en 't zelfde voorwerp te huis gebracht worden. Door deze Godheid verltaat men zomtyds de Natuur, of om beter te zeggen den fchepper van de Natuur, de ziel van dit heclal, het Oppcrite Wezen, dat alle zaken beftiert, die Apuleius in het ii boek zyner Herfcheppingen onder den naam van deze Godin doet spreken. Zomtyds verlaat men er ook een byzon-dere Godlieid door, waar van men verf Cheide voorvallen, of om beter te zeggen een langen reeks van fabelen verhaft. Maar onder den naam van Fejia, en de meede andere namendie men aan deze moeder der Goden geeft, laat ons de Heidenfche f Lucius spulejtts, XL Metamorph. p. 578. Vefiam fie hquentem inducit. EnafTum, tuis, Luci, commotu precibus, rerum natura parens, Elemento- tum omnium Domina, feculorum progenies initialis, fummaNuminum, Re- gina Manivm , prima coelitum ,' Dcorum Dearumque fades unifonnis : qtue coeli lunrinofa culmina , maris lalubria flumina , Inferorum dcplorata lllentia> nutibus meis difpenfo : cujus Numen unicum , multiformi (becie, ritu vario, Numine muhijugo, totus vcncratur orbis. Mc primigcnii Phrygcs peffinunti- cam nominant Deum matrem J hinc Autochthones AtticiCecropiam Mincrvatti, jUinc fluduantesCypriiPaphiamVeneremjCretcsfagittiferi Dyftinnam Dianam » Siculi trilingucs Stygiam Proferpinam , Eleufuiii vetuftamDcam Cererem , Juno- ncm alii , alii Bellomm, alii Hccaten, Rhamnufiam alii, & qui nafcentis Dei, Soils inchoantibus radiis illuftrantur iEthiopcs, AriiquejprifcaquedoArina pol- lentes /Egyptii cxrcmoniis, mc prorfus propriis pcrcolentes, appellant vero no- mine Reginam Ifidem. f Calepinus Paferatii Edit. Lugd. Ann. KS47. de Vefiafeu Fefira pc babet. Vc- tcrcs nutem duas cfle Vcftas affirmabant , uaim Saturni Matrem , alteram ejus filiam , de qua Ovid. Faft. 6. Ex epejuttonem memorant Cereremque creatas^ «-•/ Semine Saturni tertia Fefla fait. Confundunt tamen has Poetx, alteram pro altera ponentes. Id tamen oblcrvan- dum cA , cum Vcftam pro terra accipiunt , dc Matre Saturni id efle intelligen- dum : quando vero Virgincm nominant, dc filia ejus eflc intelligcndum ^ quam ignem cfle voluerc. Hanc unam eflc volunt ex Diis Penatibus , quos iEneas in Italiam advcxit. ^'rg. lih. 1. Mneid. Sic ait, 13 manihui Vittas^ Vejlamque potenttm^ Mternumque adytis offert penetralibus ignem. Lil. Giraldi Hift. Dear. Sy^tagm. 4. 7". Vefia. Porro duas Vcfta: nomine qui- dam (latuunt, alteram Saturni uxorem » alteram filiam , hanc ignis, illam terr« fymboUim gcrere , ut fupra meminimus. Voffilius in 't eerfte boek van den Oorfprong en Voortgang van de A'feodery i het 18. Hoftft., bewyft uit verfcheide trckken van de overeenkomft uit de Oudheid gehaalt, dat de Saturnus der Ouden, onze eerfle Vader Adam was, 't geen niet Delet dat men op deze Godheid aict enigc andere tc huis gebragt hccft die op Noach en Abraham paifen. Term. Pwpb. trifl iu* M.i. Vefta, zom- tyds voords Natuut of den Scheper van de Na- tuur ge- notncDt Zom tyds voor een by- zondeic God- heidj ro ZED EN DER VOLKEREN Men vindt^a Goditi' nendoor dceico Naam, en de Vtouw vanSa- tnrnust de ande« re dec- aerbey- der Doch- ter. Zy aio ZY eten wei on- der- fchey« den wordeo. DeAar- de is het zitine* beeld vande Eerfle, diedaar- ommet ccn (lede •nTo. een- kroou op het moft verbeeld word. Ovid. HtroJ. 10.1. ». lit. fabelkunde twee perfonen onderfcheiden, de cene die men moecier of vrouw van Saturnus rnaakt, en de andcre hun Dochcer ; men schryft aan de vrouw van Saturnus een zeer grote vruchtbaarheid toe, die haar tot Moeder of Grootmoeder van al de Goden van het Heidendom rnaakt, en men verhaalt 'er vele zaken van > die tegen de fchaamte aanlopen : de andere in tegendeel is Maagd uic eige zinlykiieid, en heeft evenwel een ioort van vruchtbaar- heid. Schoon men in de laatfle tyden van het Heidendom ; wanneer de Godsdienft langer niet als een yilelyk mengelmoes van buiten* fporigheden was , die denzelven veracht en overilaanbaar maak- ten 9 deze twe Godheden of deze twe perfonen in een gefmoken heeft , moet men zich evenwel hoeden van ze te verwarren, na- demaal wy uit de oudheid zelfs bevoegc zyn ze te onderfchei- den ; dit is zelfs noodzakclyk voor 't gecn wy in 't vervolg te zeg- gen hebben. Gelyk men deze twee perfonen verwart had , had men ook haar zinnebeelden verwarc. 'c Is evenwel waarfchynelyk dat de aarde het zinnebeeld van de eerile was , die men om deze reden onder dc gedaante van een vrouw, die een Stede-en Toren-kroon op had, verbeelde : en het is waarfchynelyk dat het zinnebeeld van de twede het heilige vuur was , dat , om dat zy maaet was, door maagden moeil onderhouden worden ; en fchoon de dienft ran deze beide in de Orgia van de moeder der Goden verwarc is , ter oorzaak van de overeenkomll dieter tulTchen haar was, flaat even- wel aan te merken , dat die gene , daar het H. vuur aan toegewyd was,nooit of byna nooit als de vrouw \zn Saturnus verbeeld word: zy had zelfs ^een beeltenis te Rome, gelyk Ovidius ons daar een beroemt getuigenis van geeft met deze woorden : ^ EJfe diu fluhus vefia fimulachra putaviy Mox didici curvo nulla jubeffe tbolo\ ■ Ignis inextiniius Templo celatur in Ulo, Effigiem nullamFeJla nee ignis babet. Aldus door den zoetvloejenden Hoogvliet vertaalt. 'K heb lang zo dwaas geweft en in den waan gefteken, Dat Veftaas beld Aont in de kerk, maar leerde zelf, Dat nimmer beeltenis stond onder 't rond gewelf: Een eeuwigdurent vuur bewaart men in haar dalen, Wie kan van Vefta of het vuur een praalbeeld malen? De Perzianen, ten tyden zelfs van Herodotus, hadden noch tempelen, noch altaren, noch beeltenilten, en zy achten het dwaas die te hebben. De reden die 'er deze Schry ver van gecft is dezelve die ik reeds aangewezen heb: te weten dat zy niet dacli-ten, gelyk de Grieken, dat de Goden even eens als de men-fbhen gemaakt waren. Evenwel was het vuur by hen van de eerfte tyden af geheiligt. Die xou my doen gel Evening at zy loch, loch, loch, loch, VAN A M E R I K A. II. BOEK. Barbaren in't begin geen andero Tempels als hun haartfteden. De Perzen hadden even- Wel in't vervolg Tempels, waar in het onfterfelyk vuur onder- heuden wierd. De Romeynen had den in de ecrite tyden Tempels maar geen beelten. Plutarchus in het leven van Numa Pompilius zegt, deze Vorst zijn onderzaten verboden had de Goden onder de fedaante van menfchen of beeften te verbeelden. Inderdaad, gaat y voort, daar was by hen van de Goden geen gefchilder of uit-gchouwen bccit, en gedurende x ~ eerfte jaren nebben zy niet a's ledige Tempels gehad en; le. "eldingen, van gevo yi" de oat grote zaken niet gelyt be. rt, konden verbecla orden door mindere, die altyd gebreklyk zyn, en dat het denkbeeld van God afgexondert zynde, men het niet als door den Gceft kan begrypen. De Romeynen weken in 't vervolg ontrent dit ftuk ver van hun wetten af. En ten tyden van Ovidius, wanneer 'er even-wel noch geen beld van Vefta was, hadden zy 'er van alle de Goden. By de Gricken had Vefta becltenin Ten. ten minften op zommige plaatzen, en in de laastte tyden. Paulanias zegt dat 'er in het beroemde Prytaneum van Athenen een beld van de Vrede was, en ander van Vefta, en die van enige Doorludhtige Mannen. Men ziet ook enige beeltenilFen van Vefta op de t.ermunten der Roomfchis Keyzers, ten zy men Hever zeggen will dat Vefta door bet vuur dat op het Altaar brand vcrbeeld word, en dat het beeld en Veftaalfche Maagt vertoont. De Prytanen der Gricken waren het zelfde als de Romeynfche Curise, gelyk het Denys van Halykarnaflen uitlegt, dat is to zegen dat liet Tempels of huizen wazen, waar in die gene, die aan'troer van ftaat oi fteden zaten, raad hidden. Men be waar de 'er de gemene Scliatkift, en men hield 'er alle de vergadcringen, die enige grote plcchtigheid vereifchten, gelyk de Otferanden en openbare gafteryen. Al de Prytaiiea waren aan Vefta toegewyd, om dat, gelyk de aantekenaar van Pindarus zegt,  dit gezag te Betekenen doet Efchilus in zyn fmekenden Vrouwen dus de Rcy tegen den Koning van Argos freken: „Gy zy t het  aut cum fummo aut cum fummo ignis efi domus, qui infocis quotidiariis ufibus scrvit. De Ro. Nieinea Hadden In de lyoja- renniet als ledi- Reem- pels zonder bee! den. Flu- tarcb. Ih Numa, Redclt hicr van Pau/a- tiias in Attiut f. 16. Pryta- nea.wat waren. Dl.nyt, Hahc. An', Km, lib. 1. P-9S' Zy wa- ren aan Vefta tocge> wyd. Sfbollafl. Fyudari^ fitm- 01 10. ZEDEN DER WILDEI^ Ptr- fs Xwt' /Am./ 8. Cyrtpi' diM. fljiimti Curt. lit. f. Onder- lock wan- neer de VeQaai- fche den m- );e(lclt 2yn. „ giers beiliert. '' Zonder twyfiel was het in dezen zio dfac de Koningen van Pcrzien en de Roomfche Keyzers in hun navolging een klein Altaar en gelieiligt voor zich lieten dragen, als een zinnebceld van hun Opperheerlciiappy. Men flelde over het lieg Vuur en deszelfs onderhoiid perzonen, die zelfs aan den dicnft dcs Altaars gewyd waren, en die om dezc conaak de heiligheid van haar dicnft door ezuverheid barer Ze. denj ea door deugden die bovcn ^t genicen uitftakcn, moeilen handhaven. Men gaf haar te Rome den naam van Veilalen, na den naam zelfs van Vefta; zy moellen Maagden zyn, cf ten min Hen kuifch Icven gedurende der. tyd dat zy aan den dienfl der Geden verbonden u ai'cn; Zy \varen van de wereld afgezonderc, om de gclcgenthcden te ontgaan die dezen ich At, die zy in brofle vieren bewahrt, mochten in gevaar ftellen. Micts was 'cr waurdiger voor de rest van 'c volk als deze Maa^- den, wanneer zy haur plicht wel waarnamen > maar niets wierd ook met mecr llrengheid geftrafc > dan wanneer zy zich hier in te buitcn gongen. De voorbeelden van Arengheid daiur ontrent ge plicec zyn al te wel uit de gefchiedenen oekent, zo wcl als de reft van haar pUchten en voorrechtcn, dan dat ik my daar med zou ophouden. Myn oogmerk is de cudheid barer inzetting aan tc tonen • die ik mccn op vroeger tydcn als op de verdorventheid van 't Heidendom te moeten te huis brengen > waaraan ik niec ge- loof dat mende eer moet geven van een deugt van zo ho^e vol- jnaaktheid te hcbben In achting gebragt, en die de Gene die God naderen zu waardig als deMaa^delyke ftaat is, schoon het ondanks zyne verdorventheid maasden mgewyd het. Men is de inftelling der Veltaallche Maagden aan Numa niet verfchiddigt, zy waren reeds voor de ftichting van Rome by de Albans, en Romulus, die 'er de ftichtcr of de wederoprechtcr van was j was zyne geboortc niet als aan de misdaad van een dezer (Iwazc maagden verfchuldigt, die men tegens haar will tot een Ve-liaal gemaakt had, en die 't nicts tot haar verfchoning kon dieneff dac zy zeide van God Mars bezwangert te zyn. Deze mltelling is dan vry ouder ; in der daad men \nnd voctflap- pcn van dezen maagdclykcn flaat in zo aloude tyden en by zo velc Katien > dat het fchynt dat men zich niet bediiegen kan wanneer men tot deze tydcn opklimt, waar in de hcilige en zuivere Gods- dienfti God oiulcr het denkbecld van de zuiverheid zelfs verbeel- dende, in die gene, die in 't byzondcr tot zyn dienft gewyd wa- ren , fcheen te vereiirdicn , dat /y zuiver en zonder fmct van Licliaam, hart en Ziel waren. k noem de aeloudfte tyden de tyden van de fabcl , waar in de Maagdelykc llaat van de jongc Vclia , van Diana, van Minerva, van Venus Urania, en die van de Gezellinnen van Diana , van de Mii- • Amm. Marcell. lib. i-^. tie magts. Feruntque etiatn , fijiillum ejl credit ignem c£litus lapjum y apud fe femfitenii foeuits euffodiri : (ims fwtittHcm txiguatii, it fauflamj pr*ijfe ^uondAm Jfiatit is Reglbm dicunt. VAN A M E R I K A. Il fi(3ElC. 83 Muzeti, van de Sibyllcn ecn bewys zyn van het weirk dat men 'er toen van mnakte : dit word aangetoonc door de weerftand en dooc den vai van 20 veic Nymfen die zlch vbor de lagcn der Goden ^ dcr Saters en der Plelden , waar van de dichters grotc liefhebbers van de vroiiwelyiie lexc geniaakt hebben, te hoeden. In wat nader tyden was Medea op den Fafus Pricseres van Hekat6. Apollonius van RJiodes zegt ons dac zy in een afgezondert vertrek van haars vaders huis leeldc : dat zy jonge docnteres hid, die maagden waren zo wel als zy » bm haar te dienen : dat zy niet uitquam als om ter Tempel te gaan : dat haar maagden haar daar verzelden : dat het volk op de ftraten uit de weeg Hep wan neer zy voorby trokken, en de ogen omdraaide om het gezicht niet op'sKonings dochter te ilaan. De liefde die zy voorjaz op vatte wierd nevig door die van haar bellreden, eri toen 'tgeen zy gedaan had om hem meeilcr van 't guide vlies te maken haar niet meer toeliec om veilig te huis Te blyven, en hiar genoodzaakt had om de vlucht te kiezen, liet zy in haar bed een vlechc, vaa^eur hairi om haar moeder tot eengetuigenis te Arekkenj dat zaltyd haar maagdom zonder vlek bewaard had. Ifigenia was Prielleres van Hekate in Tauris, gclyk Medea te Kolchos. Het verdichtzel van haar opofFcring is niet als een verbloemt zinnebeeld van haar opgeofferde maaan Diana. Daar jed overteenkomfl tuflchen Ifigenia en de aochter van Jcfta, de zelfde gelchiedens kan wel op twe plaatzen gebeurc zyn. Daar waren Veflaalfche maagden by de Oollerfchen. De Hifto- fie meld dat Artaxerxes Anemon Afpaiia , byzit van den jbngen Cyrus willende trouwen t, zyn zoon Dafius, dien hy het roer van dc regering had in handen gegcven, hem daar cm vroeg ; de va- der kon ze hem volgens de wctten niet weigeren , maar berouw van zyn belofte gekrcgen hebbencic , en een eerl;^ke uitvluchc wil- lende zoeken, maakte hy haar Priiefterin van de Zon , na hctzeg- gen van Juftinus , of van Dianai , gelyk Plutarchus gefchrcven heeft. In Griekenland waren de raeefte PriefterelFen van Herkules, van Minerva en van Diana verplicht zich van de mannen te ondiou- den : zommige mocllen al haar leven maagt blyven $ gelyk de Prielleres van Herkules by de Thefpiers. De Prieftefes by deTe- gcaten was ccn jonge dochter die gedwongcn was Jiet Prifterfchap af te leggen , voor dat zy huwbaar wicrd. Te Kalaiurea in den Tempel vin Neptunus , daar het graf van Demofthenes was, en op enige andere plaatzen , waren de mcisjes Prieftercflcn tot dat zy konden huwen. Ariftokrates een Priefteres van Diana Hymnia verkracht hebbende , wietd deze boofwicht door de Arkididrs geftenigt, en men ftelde toen in dat de Pfiefteres getroud zou zyn, maar men flond aan den man of aan de vrouw geen omgang mec de andere menlchen toe , het ftond hun zelfs niet vry in de baden te gaan , veel weiniger in de huizen der pariiculiercn \ en Phtar- «hus vcrzekert dat te Athenen en te Delpnos zo wel als id de an- ^re {leden van Griekenland daar men het Hcilig vuur bewaarde,, L t ^en Metlei Priellcr ret vtn HelcM6 teKol> choi. M. 3, Ovid. Mttnm. rlpid. Tair. yuxti J»Ji.hb. leap. Xt PJm. t<«rth..i» Arum, Vedaal-. fclie , Maag< den ia Grie- ken- land. PMff niatim Bcutititi p. JOJf. Idtmim ^76. Idtm p. iiy. »54- Idtmim Areaditit t- »47- 8f 7 EDEN DEIl WILDfiN 17 V. t' '» Fiutar- ciim Pitifm. hAc- tatii f. Man- rcn die ecu kuifch levcti leyddcn tot den dieiill Vtn Ve- na Ge- fchikl. Heillg Viiur in Ame- fika. Men vind geeii o- verbljf- %el$ van Tern-, pels hy de Iru> koiiea CQ.HUo lOOBCii. men p;ccn jongc dochtcrs koos , muar wcduwcn van ccn rypen ou« dcTtlom. Dit Koa op cenigc plaat/.en gcfchicdcn , niaar Plutarchus bc" dricgt lich y.o hy liier van cen algcmencn rcgel maa'^t , die door andcrc Schryvcrs tegcngcfprokcn word, 'le Atliencn \vierd lie Tempel van PaJlas I'artbiiion gcnaamt , nlet allccn om dat Pallas Maagt was, maar om dat men daar* ecn dcel maagdcn tot dienl't van den Tempel en de Godin onderhicld. Dc ci^enilyke bete- kcni.^ van Jiet woord Partbenoii vctbeeld ccn /amcning van Maa^- den. Paufanias fpreekt van ccn Tempel in Achaje , waar van iiet Piieflcrdom aan ecn getrouvvde Vrouw opgcdragcn wierd , die van dat ogenblik af gcdwongcn wierd /ich van de mannen teonc- houden. Wanneer zy verdachc wierd hitrontrem gemilt te heb- ben J bcproefde men liaar , dociidc hair lUeren bloed drinkcn 'c gccn, /egt dcze Schryvcr, liaar gecn (juaad deed zo zy onlchuldig was, en haar, fchuldig zynde, deed llcrvcn. Men wydde niet allen vrouwen en jonge dochters to: den dienft van VeAa, daar waren ook mannen toe gcichikt, die al/o wel een kulch leiden; dusdanige waren de Korybanten, de Saliers, de zo gcnaamdc Galli en ^irhi^a/j, maar zonimige hun zuivcr-hcid nice wel bewaard heebende, noodzakte men hen om uit dwang kuifch tc worden, Niets is bekender als de gefchiedenis van Atis, de making tot Pricfters van Cybele, en de Tefia Sam'ta die toe dit ^ebruik diende; zy waren als vrouwen gekjeed, gelyc ik reeds geget hcb, en aapten 'cr alle manieren van na, gelyk by de Oofterichcn de Priellers van Venus Urania, waar van ik reeds op bet getuigenis van Julius Firmikusgefproken heb. Achtungen hochstücke van alle tiefen iets heiliges by al de Naticn van Amerika schad, die er het gebruik van het gebruik van hebben; maar de omzwertunde Naticn en zielse de meclle stilltenden hebben geen euwunden. Vor, noch Tempel om het te bewären. Ik werde nice of de Irokzen en de Hurons ooit Tempels gehad hätten. Men zieht er hedendags gegen overhält van, zu min als in de Oude befchryvingen; maar het vuur lünen haartläden, väre van 4 Ouden Juis Goden hätten gemacht, dient hun in plaats van Altaar, en Juna ländertenten in plaats van Tempels, Plyk de Oude Perzianen, en zy verfüllen nergens in van de rytanea der Grieken, V van de Kommenfche Curie. In hun verblängenden het. Raad-Vuur iets heilig, het word Seoordeelt aJtyd te branden, het is zelfs als het Zinnebeld van lezaken, die ein verband met den Godsdienst en de regering Heblichen. De Caesius. Rhodigin. lib. ip cap. it. Partentia dicehatur Mhtrva Templum. Auslauia Pauj/tnia Q Pluarcbo quamquam ejl propnt Partentia yiriimm CuiUi. Tiikm (^ conventHS, irglnis autem vocahuh Aftriiam inlelligehnt. Necn rypen ou- Plutarchus befa, die tloorncn wierd de om dat Pallas den toe dienl't jenilyke bete-ng van Maag-waar van liet n wierd, die nannen te ont- Semilt te hebdrinken \ zy onlchuldig s to: den dienft ic alAo wel een en, de Saliers, ge hun xuivcr-n hen om uitie gelchiedenisie T>Jia Samia jckleed, gelyk in na, gelyk by van ij reeds b. de Naticn van Bben; maar de liebben gehen, En. Rempels gehad van, zo min Der haartfleden, Jakt, dienc hun Van Tempels, Jens in  was. In Loui/iana hebbcn de Natchez, een Tempel , waar in len wachter coc ondcrhoud van lice ceuwig vuur gelleld is, dat men xorg draagt om nooit tc laten ultg.ian. Dric Ipitfe (bken zyn ge- fchikt om hoc tc voeden , zonder dat men ooit vcrmeert of ver- minderc , \ gccn enitje Vcrborgcntheid fchynt te betekcnen. Na mate dat za verbrandcn draagt men zorg vanze nader aan te flo- ken , tot dat men 'cr andcre m de plaats raoet leggen. 1» dezen Tempel worden de lyken van dc Opperlle en die v.m hun ^ellacht bygezct. De Opperlle gaac allc dagen on zckere urcn in den in- gang van den lempelj alvsaar hy zich Jialver lyf biikkende , cu de armcn kruiswys over dtn under leggende een zeker verwart ge- brom met den mond maikt , zonder enig duidelyn woord te uiten. Die is het tekcn van de plichc die hy aaii de i^n aHegt, als reken- de daar van afkomftig te zyn. Zyn onderzaten oeftencn de zelfde pk'chtigheid ten opzicht van hem en al de Prinlfen van zyn bloed, /o diitwils a!s deze iprckcn , om in hen door dit uitcrlyk teken van eerbieif de Zon tc eren, daar zy dezelve van gelovcn af te (lam- men. Dc I'arthen liewezeu de zelfde eerbied aan de Zon, en |u- lius Cezar Boulanger getiiigt dat zy nooit ten llryd gingen zonder dit Hemelfehe met een foort van gehuil gcgrocc tc hebbcn. 't Is icts zonderlings dat hoevvelal dcilutten der Natchez rond zyn 5 hun Tempel langwerpig is , recht aiiders als die van Velbi. Men zict aan beyde dc hocken van deszelfs top twee figuren van ccn Arcnt , een Vogcl onder de Oollerfchen aan de Zon toepe- wyd, gclyk hy door 't gantfclie Wcllcn aan Jupiter was geheiligt. De Oumas en enige Volkeren van Virginia en Florida hebben Kompeten, en nach dem zelfde plichten vielen viel Gods- dienst. Die van Virginia heben 'er zelfs een Afgo', dien zy Oki of Klomrfa nocmeUi die de doden bewaakt. Ik h''- r enwcl horen zeggen dat de Oumas zedert de komil der Franciscan, die hun Tempel ontwyden, dien heben laten vervallen, en zich niet bckommert om den zelrcn weer op tc bouwen. Daar is niemand of hy wcet hoe beroemt de Tempel van Peru ondcr de regering der Inkas waren, maar V ijeen verwondering moet baren zyn die zamenwoningen van VeftiialVohe Maagden, die zy gcftlcht hadden, ter naaften by met de zelfde en noon Arenger Wetten als die van de Roomfche Veftaien. De Inka Garcilaflb de la Vega fchryft, in de Hiftorie die hy ons van de Koningen zyne Voorouderen heeft nagelaten, dat zy zamenwoningen vatt jopge Dochtcrs ingeftelt hadcien, die verpücht waren een een een een konsidaten, en zich als Vrouwen aan de zon op te offeren. In Kusko, hooftllad hiinner Staten, waren 'er meer als twee hondert van deze Maagden, die zo naauw opgefloten waren, dat zy niet allcen niet konden uitgaan, maar dat geen instn zo ftout zoii ge- BiilHitji MiigiK tih, I. ttp. 4.' MMI I. 4. De Tempel der Natchex is ItnK- werplg; OU,oe Kiomajti Afgod der-Ver-: giniets. Commem. Re»!u I. 4. (f» Indicn de gam- Sed het Minderlt bovRii gekeett. W/t. Mar. de Ut In- dks, lib. y. Cap. M ZE DEN DER V7I L D E N fieweft heben van daarontrent te durven komen. De Vorft ielfs, schoon boven de Wetten, onthielt zich van haar te bezoeken, om 2yn Onderdanen een voorbeeld te geven van de Eerbied die zy haar fchuldig waren. Men liet daar in gene toe als jonge dochters van het geflacht der Zon, om hem vrouwen te geven die hen. waardig waren, en men heiligde ze hem voor haar 8fte jaar tocj, onl verzekert te zyn dat men ze hem zuver aanbood, De order die 'er in alle deze hiiizen gehouden wierd was zeer deie**" ^*^hoo" » €n men leefde 'er zeer gelchikt, zich niet als met den haar ge- Outerdienlt bezig houdende. (ndien een van deze maagden haar lofte Overtrad beval de wet haar levendig te begraven, en de overtrad jj^^f ^^^ ^^^ ^^^ ^^^ genen die haar verleid had moefi zich met alleen over Jiem en zyn gantfche gellacht uitllrekiicn, maar zelfs over de gantfche stad waar in hy geboren was, men bracht zonder genade al-derhande inwoonders om, en liec 'er geen een lleen op den an-der; maar deze gevallen waren zonder voorbeeld, zo veel kraclic hadden de beweegredenen van Godsdienll en de bevelen der Vorften op h( t gemoed der Volkeren. De Tempels van Mexiko en het eeuwig vuur dat men daar onderhielt waren niet minder beroemt als die van Peru. Deze Tempels hadden grote vertrekken die gefchikt waren voor de Maagden die dezelve bedienden. Men plaatfte daar in algemeen alle de jonge dochtcrs, zo dra zy den ouderdom van twaalf of vyf-tien jaar bereikt hadden. Zy waren volgens de wetten maar een jaar gedwongen daar in te bly ven > 't geen zy in alle kuisheid door* brachten : maar het fchynt dat 'er andere waren, die voor haar leven lang gelofte deden, en uit wier gctal men de bejaarde Vrouwen hualde, die opperftq van dit flag van Kloofters waren ; zy aten in 't gemeen. en lliepen in grote zalen. Lopes de Gomara fchynt over te iiellen om te geloven, dat zy zich niet ontkleedden, om vaardigc-r te zyn tot den dienil der altaren wanneer het de noodvereifchte. Zy ftonden's nachts op en gingen na 't koor gelyk onze Nonnen na de vroege Metten; haar was de zorg aanbevolen om den Tempel te vegen en te onderhouden. Zy arbeid-den aan verfcheide Iborten van werkftukken die van de uiterfte nethcid waren en tot cieraad van de Altaren dienen moeften; Zy maakten alle dag de broden, die men den Afgoden voorzette, en waar van de Priefters alleen liet recht hadden om te mogen eten; wat haar aangong, /y leefden niet als van Almoezen, lei-dende een zeer  Amerika gevonden worden die enkel en alleen door Vrouwen bewoonc worden. Enige, voegt 'er deze Schryver by, hebben zich ingeilt dat deze Vrouwen de iclfde Wetten en de zelfde regerings. Comara. Htft. Otn. d« Lib. 1. VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K A. 11. BOEK. 87 VAN A M E R I K V van den ouden tyd, en die gene die op verfcheyde plaatzen aan de goede Godin toegewyd warcn. De  de Antagonen djs in haar ersten offen geweell zyn. Haar Itaat zal in de cerlte bepin-2elen ftreng geweell zyn, maar de geelt van godsdienll of yvcr verkoelende, zullen zu haar ftrengheid wat hebben laten varcn, en de naburige volkeren tot Mans genomen hebben, die haar de behulpzanie hand wat quusraen bieden, behoudende evenwel haar regeringsvonn, en ziendc dezelvc niet als in de tydcn dat zy gewon waren dezelve te bezoeken. Ik ken de zedcn der verlcheide Natien van Amerika, zelfs die van't Noorden, niet omstandig genoeg, ommet zekerhcid te kunnen zeggen, of zu allc znjke VeltaaaHche Maagdcn gehad hebben. 2o 'er in Florida en Louiziana zyn , zyn het deze niet, alzo min als die mannen in vrouwelyk gewaad , die een ongelmwdcn llaac blyven voeren , en tot ondcrhoud van het heilige vuur w akcn ; het zyn ff)orten van Prielters die deze zorg aan vcrtroud is. tn die in de Tempels op uitgefpreide vellen flapen , gelyk de Iltide- nen , wanneec zy in tie hunne door een geelt van Godsdienlt ge- dreven , op de vellen van dc gcoffcrde becllco gingen ilapcn. N E G E N D E II O O F T S T U K. WAt de Irokoizen aangaat , die ik een weinig betcr ken , zy hebben zekerlyk hun X'eltalen geliad , die zy Jeouinmn noemden , en die amptslialven Maagdcn moeftcn zyn. Ik kan nice zeggen wat cigcndyk haar bedicning in den Godsdienll was , alles wat ik uit de Irokoizen hcb kiinnen halcn , is dat zy nooit uit haar Ilutten gingen , dat zy daar cnig futzelwerk by dc hand hadden , cnkel en alleen om zich bezig tc houden ; het volk drocg haar alle eerbied toe , en het ze in rull ; ccn kleine jonge, door de Oude luidcn daar toe uitverkoren , en die gcl^k de Camillus «= oiCajmi- ••V/' - ins * Camillus of Casmilus was dc naam die dc oiidc Romeincn a.in dc jontje- lingcn gavcn die tot dienJl dcr Prieflcren vaicn. Daar vat) duan komt d;u de Etiu- Vefla- Icii liy de liii- Kuizcik GinRcn imoit u:(lia:ir huucii. 88 ZEDEN DER WILDE N. Vincent It BUne 3.ptrt. Chaf.6. Jus der Heidenen was , bragt hasir haar nooddruft ; maar men droeg zorg dat men een ander in zyn plaats ftelde , voor dat de jaren zyn dienft konden verdacht maken. Zy leefden  gewöhnlichen Volkeren van Noord-Amerika, dat men gemakt zu verhaftet, dat ty er zo een nadelig gevoelen niet van gehad had,.lis om dat hy de spraak niet genoeg verstond, om nader onderrechting van een zo zonderling gebruik te zoeken. Zondcr twyftel heilt i incent le lilanc van deze Irokoifche Veflalen willen frecken, wanneer hy zegt, dat'erWildeninKanadazyn, die menchen-vreters zyn, welke tot de grote rivier van Hochelaga totopen, en zich van schuitjes, van ballen van bomen gemaakt, be-dicnen, en die wanneer zy deze baften aftrekken veerplechtigden en gebeden gebruiken, daar enige maagden by tegenwoordig 2yn, die aan haar (ioden Toegewyd zyn gelyk onze Nonnen. Ik weet niet of 'er llraffen geileld waren voor die haar ftaat ont- eerden , maar my dunkt dat zy zich redelyk wel gedragen hadden tot de komll der Europeers toe , die 'er dwaaze Maagden van maakten > gcvende Jiaar brandewyn te drinken. Te Onnontagu6 liepen zy in haar dronkenfchap uit haar Klooiler , en vongen dui- zent buitenfporigheden in het dorp aan ; te Agnic deden ze iict zelfde, en zommige zich al teopenbaar tegen haar flaat vcrgrepen hebbende , wierden 'er dc ouden zo befchaamt over » dat men in den Raad beflooc , deze ongefchikte Dochters , die de Natie aan- lloot gegeven en fchande aangedaan Jiadden, Wcrelds te maken. Zo hidden de Irokecfche vellalen op. De Irokoizen hadden 00k Mannen die profeflie maakten van een ong^ehuwden iWt. 't Kan zyn dat in de oude tyden zommige in een zamening geleeft hebben , gclyk de ElVeners onder de Joden * en miirchien het grootfte getal aer Profcten, de Plyfien by de Da- Etruriers aan Merkurlus dcrcn naam gaven , otn dat hy de Dicnaar der Godcfj was, eii ondcr dc gcdaantc van ccn jongeling vcrbceld wicrd. Ondcr de Jodcii waren 'cr twee förten van Profeten, zommige maakten 'er hun werk van, en de andere waren het door een buiten een buiten een roping: de erste Iccdcn in eenzamcning in de gebcrgtens en wildern, gclyk de Eltern, Icidenden een llrcng en zer gefchikt leven, hun gctiachten een klagen met Gal bezig houdende, gclyk de Abt Ficary in zyn boek van de Zejen der Ilracliien een waren, en kinderen hadden, maar deze schon ondcr 't gctal van die gene te horcn. VAN AM ERIK A. II. BOEK. Daciers, de Kriften by de Volkren vsin Thracien, de Bonzen, de Talapinen en de Boetdoenders. By de Indianen. In zou evenwel met meerder schon oordelen, dat zy zich wat van hun Dorpen afzonderden daar zy een.:aam leefden als een bediende, die hun 't gcen zy van noden hadden bracht. Ik heb reden om zo te oordelen uit cen hiftorie of fabel die zyfmy van een dezer Kluizenaren hebben verhaak, die ik in't vervolg zal vertellen, wanneer ik van hun bygelovigheden spreek; zy maakten profeflie van niet te trouwen j van zich met gecn Staatszaken te bemoejen, en in hun celletjes te blyveil. Wy hebben in onze zending van Sault-Saint Lb. lis een Huron, die zulk een leven geleid had, hy was door de Irokenizen gevanzen, en men had hem het levcil gefchonken. lemand hem in 't vervolg aangezet hebbende om een ander om hals te brengen, nam hy 't aan, zoop zich vol, of veinsde het te doen > om zyn anilag uic te voeren, en na de wcide van Magdaleha te vluchten, daar wy den grondllag van de opkomende zending gelegt hebben; hy zettc zich daar ter neer, en volgens den raad dien men Jiem gaf, nam hy een Huroi.rche vrouw ten wyve, daar hy altyd in vrede en als een goed Chriften med gelecft hebben. eft; ik heb hem gezien en moet hem dit ter eren nageven; maar deze man altyd een innerlykep trek voor de eenzaamheid behoudende, heeft Jiooit deel in Satszaken vvillen nemen » en de Raadsvergaderung der Ouden bywonen. Vader de la Neuville zegt van de Pyaien, die de Waarzeggers, der de Karaiben zyn, dat zy gemeldet allen woonta, zonder vrouw of kinderen, op den top der Bergen, of aan den Oever der Rivieren en moral Ten, alwaar hun huizen gelyk de graffle-den, niet anders als kuilen zyn die dien in de aarde gegraven zyn, en met enige harte-of tygervellen beaekt, en in deze Jollen gaat men met hen raadplegen. 't Kdn zyn dat 'er dnder deze Pyaien zyn, die hun gantfche leven lang zich van de vrouwen onthouden, maar dat is niet in't algemeen van alle wiiar; daar zyn maar enige tyden waarop zy dat genootzaakt zyn tedocn, gelyk wy in't vervolg zullen zegen. TIENDE HOOFTSTUK. A Hiftorie van c'cii Huron- fchen Kluizc- iiaar. Twede brief van Vader dc la Nenvil- le in de Memui- result TrevoMjk Mart 1713. war der Godch NA de aanbidding van het Gewydc-vuur, dat een onophoude- lyke dienft en als de grond van dien de Vefta of de Moeder der M Go- die op cen buitcngewonc wyze goddelykc ingevingen hadden, gelyk Siunuei, David, Ilaias, enz. De Profcren van profcllie die in 't gcmeen Iceiden, fthy- netl den ongphuwt en kuis leven geleid te hebben, gelyk Elias en Eliza, 't Is waardat zy zomtyds Protctcn en Profctckinderengcnoctnc worden, maar door dit woord kind kan men quekeling of Iccrliug vcruuan. Men kan 00k zcggen dat deze Il l'a mifflichien niet eeuigdurent zyndc, die ceAcdic in dc zamcning opgcvocd Vrarcn daar uit konden gaan, trouwen, en den gecft van Pro,ltcy behoudenj maar 't hgantJ niet waanchyuclyk dat »y gofouwt v/uca, terv^l 7<y in dc zamcning Icefdcn. Van de Ofte- , tandcn, «>o ZEDEN DER WILDE N De Of- (craiidc ii tc j;e- lyk met degods- dieiilt opge- Goden is , volgcn dc Offeranden , die men als cen voorbygaandcn Dienil kan aanmerken , gclyk de gebeden die dcztlve verzeilen, de Ofl'eranden van allcrhande foort , en de feelleii , die fehoun door liet Gebruik of door de Godsvriicht bcpaalt, hnn gczette tyden iiebben en niet altyd duren. De Offeraftde is een Godsdicnftige pleging , een Offer aan dc Godheid aangeboden om dc zelfde beweegredenen die in de ver- plichting begrepen zyn die de Menlfchen nebben om hem in''t al- gemcen de ere te bewyzen , die men hem verfchuidigt is , en bo^ vcn al uit reden van crkentenis voor dc weldaden die zy 'cr van ontfangcn , en die zy bekcnnen van dien gencn , die 'er de mcefter van is, te hebben- Zy is zo oud als de Godsdienft zelfs , en zo wyd uitgeilrekt als de volkeren die een Godsdiend hebben , nade- maal 'er geen een is by wien de OlTerande niet in gebruik is ge- wqert, en by wien het niet ter zelfder tyd een bevvys van zyn Godsdienft is. Deze OfFeranden waren eenvoudig , voor al in 't begin, enigc dieren uk de kudde > de planten « de vruchcen cler aaide , eenige kruiden , eenige wortelen die de menfchen tot Jiun voedzel ge- bruikten , en die bun van eenig gebruik waren , waren 'er het voorwerp van , zo aangenaam niet aan God door zich zeK en als door d. oprechte en zuivere mcning van de herten die hem het zelve aanboden- £)eze eenvcmdigheid duurde langen tyd , zelfs noch na dat de Godsdienrt door het Bygeloof had begonrten verbaftert te worden. Ovidius fchildert ons de armoede der Offeranden van de oudc Kwneinen zecr wcl af met deie woorden. - o»>-i. lib. I. Fa/lfT. Aoult. Abed. iib, 2. 7f. 700. Tbtira nee Euphrates nee miferat India Cojlim Nee fuerant rubri c(^nita fila Croeit .. -J jira dabat fumos herbis content a SabiniSt /i-.-f Et non exiguo laurus adufta fono.\ .:. Door den DichccrHoogvlietdusgevolgt. r-.. i)e Mirre , die gcftaag druipt uit de fchors der bomen 5 Was over zee noch in geen uitheemfch fchip gekomen. De brede Kufraat zond ons geen Wie/ook , de Indiaan Geen dierbre Kollus; en de geringe Safraan : Was in Italic noch ortbekent; de luiden * Vcrnoegden toen de Goon met wat Sabynfche kruiden. En met het branden van den knappende laurier. De Volkeren die geen tamme dieren hadden > vervulden dit ^'•' brek met die gene te offeren die zy op de jagt gevangen hadden 'Ako verfprcydcn zich de Argonauten , willende een Offerandc asm Apollo doen» om te jagen , en offeren op hun wederkomli eenigt Rheebokken. De OBerhanden wiertlen hecrlykcr en on- trcnt den toeftel en owrent de ftoffe, toen de \'nlkeren ryker ge wor- VAN A M E R I K A. It BOEIC. 9t worden waren , toen Offerde men honderden van dieren te gelyk : maar in wat ftaat men was oil'erde men altyd het dierbaarlle dat men had ; en liet liygeloof l^rachc de zaken zo ver , dat men zyn eige kinderenj ja zich zelvcn opoflJerde. Volgens dit oud gebruik oll'eren de Wilden neh het Koorn hunter velden, en de Dieren die zy onder jagen vangen; zy werpen Tabak en andere Kruiden, daar zy zich in plaats van Tabak van bcdienen, in 't vuur ter eren van de Zon; zy werpen die ook in de Meiren en Rivieren, ter eren van de Geellen die er 't gezag over hebben. 