De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
Dit verhaal van Eufemus komt my waarfciiyneiyk genoeg voor, en de Luchryving dezcr tylmdcrs paft volkomen op de Karaiben, die Mccders van de Antilles waren, maar daar zy voor 't grootlle gedcdtc door de Europ^ers van deze laatfte tyden uit verjaagt zyn. Ilct vlecs dezer Volkercn is zeer roodachtig uit den aart, en 't is minder aan de luchtllrcck toe te fchryven als aan de verbeel-din.i;<.kiacht tier Moederen, die een fchoonheid in deze verf ilelende, dczclvc tot hun vrucht docn overgaan : het is ook door kunll zodanig, want dc/.c wocfte volkercn befchilderen zich allc dagen met rokou, dat iiun in plaats van vermiljoen llrekt, en henzo rood als blocd doet fchyncn. Wat de inb Cekling dezer Matrozen aangaat, die Saters meende te zicn, deze quam niet als uit de schrift voort, die hen gemacht voor naturlykc deed aanzien. Byna al de Wilde Natien van Amcrika schicken zich hier meS op, voor al wanneer zy ten oorlog gaan. Am* metke- lykfl plain van Panffniai m yltHfil, zy n belchry. vingvan d«lk- woun- ders der Sateri EyUn- dvo. Komt met den aart der beden- d«aK- fcheKa. raVben overreen. TWEE- ZEDEN DER WILDEN TWEE- HOOFTSTUK. Hoe en langs vratweg Ametika heeit kunnen bevolkc worden. Gevoe- lenvan Grotius. Crtt. Diffirt de Orig. Cent. Antric. Joim. de Laet in Not. ad Difert. Ct'ot. Ameri- ktkkan nict wcl allceii door Ichip' brcukeii bevoikt 2yii- 1 Pyro- MEn heefc langs verfcheyde wegen in Amerika kunnen komen I dit is buiten twyffel, en dus heeft het van alle kanten kun- nen bevolkt worden : het is niec ver van de Zuiderlanden afge- rpheyden. In 't Noorden is Greenland j dac miirchien aan deze Nieuwe Wereld vaft is , ?,o heel ver van Lapland niet afgelegen. De landcn van Alien , die het zelve ontrent net land van jelFo be- palen, maken ook miircliien met het zelve een zelfde vafteiand uit, of leggcn er zeer weinig af, zo de nnauwtens, die men daar veronderftelt , tot de Tartarifche Zee doorboren. De Oceaan , die het zelve ten enemaal of byna ten enemaalomringt,is metl£ylan- landen bezaaic , zo in de Noord als in de Zuidzee. Men zou daar van \ eene Eyland op het anderej of door ongelukkige fchipbreu- ken of door bloce uitwerkingen van 't geval , kunnen gekomen zyn. De beroemde Grotius beelde zich in dat men daar door de twee uiterfte einden was gekommen, en dat dit ruime Wereldsdeel in twee fchier-eilanden verdeelt, gelyk ik reets gezegt heb, van de eene kant door de Volkren bewoond was, die uit het Noorden van Europa in Greenland en Nova-Zembla waren doorgedron-gen van waar zy zich door het gantfche Noorder Amerika tot de Lantengte van Panama hadden verfpreid, en van de andere kant door de AbylVinen en Ethiopers die na de kaap van Goede-hoop gedreven en zich gedwongen ziendeom Afrika teverlaten in de Zünderlanden waren gekommen, niet ver van let vuur-land en de flraat van Magellaan a%elegen, van waar zy in Zuider Amerika waren doorgedron-gen. Alar deze flelling is weinig (laande te Houden, en jan de Laat heeft hem zeer grondig wederlegt. De gene die acht geven op de menigte van verfcheyde Volkeren die men er vind, zullen zich gemaktig laten overtuigen dat het niet in 't algemeen door 't geval der schöpbreuken heeft kunnen bevolkt worden in de tydenj dat de Scheepsvaart zo onvolmaakc was, dat men het als ten reukeloosheid aanzag tc ondernemen om zelfs maar dicht langs de kanten van den Ocean te varen, wicns baren akyd zeer ongeftuimig zyn. Dit zal noch lichter tc begry-\ca valle» wanneer men ovcrwecgt dat nocii hedendaags dc Ame-rikanen mav ellcndige schuitjes hebben van de huiden van Zec-wolven en schorJDTen van bomen gemaakt; of wel 1 Praauwen dat maar uitgcholde bomen zyn in de gedaante van een boot, waarmcC-/y zich niet in voile Zee durven wagen, en die noch minder bequem zijn het geweld der flormen tegen te ftaan op een zo ruime. Zee durven wagen, en daar de groatständigen schönen, voor het geweld der baren mocten buigen. Ilet waarfchynelykfte gevoelen en dat hetmeeftc gevoelen is, is dat men al de/,e Natien door de landen van Azicn in Amerika doct komen. Daur zyn redenen van een zeer grote waarfchyuc-lykheid, die doen gclovcn dat Amerika aan het vafte land van't Ooflelyk Tartaryen vaft is, scJioon men tot hier toe enig Naauw verondcrlklt heeft, dat er van affcheid. Ik gelof niet dat ik door cenvoudige gillingen cen zaak behoef te doorgronden, die niet al door de ontdckking zelfs kan opgeheldert worden. Maar 't zy dat zy door genige kleine zee-armcn gelch'yden zyn, 't is gemaklyk geweft tot die landen Door te dringen, en ik hoop dat uit de vergelyking van de 2Seden der Amerikanen met die der Aziatilchen en de Volkeren onder de namen van Tiiraciers en Scythicrs begrepen in 't vervolg van dit werk als een foort van gewisheid ontlaan zal, dat Amerika door de Colkille Landen van Tartaryen bevolkt is geweft. Wy vinden gecn zekere tydrckening in de Oudheid voor de Olympiaden , tot daar toe zyn het niet als duillere tyden , en in deze duifternis vind zich ook het tydftip gedompelt wanneer Ame- rika heeft kiinnen bevolkt zyn , veronderflelc zynde dac deze be- volking zo cud is. Lefcarbot heeft geen zwarigheid gemaakt van op een zeer fterke wyze en die verder als een gilHng fcliynt te gaanaante dringen, dat Noah deze Wefterfche landen well ken- de, J, daar hy by geval geboren was, dat hy 'er ten minfte door „ het geruchc kennis van had. Dat hy , drie hondert en vyftig „ jaren na den Zondvloed geleeft hebhende , hy zelfs de moeite „ genomen had om die landen te bevolken of weer te bevolken : I, dat hy een groot Werkbaas en een groot Stuurman zynde , daar- 5, en boven met de zorg beladen om de verwoelling van het land J, tc herftellen, daar zyn kintleren na toe had kunnen voeren , en „ dat het hem gcen meerder moeite geweeft was door het naauw „ van Gibraltar in Nieiiw Vrankryk te komen , of van het Groe- „ nehooft in Brazilien , als het zyn kindercn geweeft was zich in „ Japan ter necr te ftcllen , of als hem zelfs moejelyk geweeil 5, was van H Armenifch gebergte in Italien te komen , daar hy „ den Janikulus op den Tyber ftichtte , zo de vertellingen der 3j ongewyde Ichry vers waaruchtig zyn. *' .-.■. 'Is waar dat gedurende two distinct of meer jängeren der zedert den offsprung der Wereld tot den Zondvloet toe verlopen zyn, de af komelingen van den eerften menfch, die in de eerften vrucht-bezüglich eenwen leefden, en die van God een zeer groote vrucht-baarheid ontFangen hadden, zich op de aarde zeer vermenigvulgten en verlpreyd moeften hebben. Schoon de H. Schrift ons geennete kennen gegen van de Landen die zy beflocgen, en dat 'er ons de Ongewyde boeken niet van leren, is het nochtans waarfchyne-k dat zy dezelfde landen bewoonden, daar zich de nakomeling-loch van Noach Hux na den Zondvloet in ter neder hoegen, dat is te zeggen, dat behalve een groot gedeelte van Azien, zy ook Egyp En Lybie befängt, en het zu dünne gedeelte van Europa. Mittelchen dat nicht tegenstände de onzekerlieid war in ons de Schryvers werpen, met de tyden die voor den algemenen Zond-vloed gevolgt heben. Wenn man nicht nalen zu een weinig de waarheid te ont-vinden, so men zich daar on wilden toeleggen. In der daad zu het was, gelykikikik het wydlopiger in 't vervoig zeggen, dat de Geres der Griekeo,  f. DeH; Schrift leertons niet net, wät lan- den de achten van den eerrten menfch dieieec verme- nigvuN drimitie- stentyn. tot den xond- vloeitoe bewooiK hebben. ZED EN DER WILDEN Luiunts Tan de Gudin van Syri- en. Vergely- Icing van den 2ond- vloed net iien vanDen- kalion. Water vloed vanOgy- ges. Cal'mt Hbodigm Lib. 9. Goden by de Frygiers niet als Eva, de Moeder aller McnfTchen zyn, moet by na de gantfe Heidenlche Fabelkunde op de tyden, die voor den Zondvloed gegaan zyn, llaan. DeWatervloeden van Deiikalion en Ogyges zuUen geen byzondere Watervloeden meer 7,yn, maar de ware algemene Zondvloed, daar by na geen Nacie is, die 'er niet eenig denkbeeld van gehouden heeft, maar ecn denkbeeld dat ten tyden der ongewyde Schryvers, die 'er het ecr- fte na Mozes van gewaagt Jiebben, zeer verwart was. 'Staat vaft dat de Hillorie van Deukalions Watervloed, zo als zu door Luciaan verhaft word > voor zu ver den grond aangaan te eenemaal gelyk is aan 't geen de gevvyde Schrift ons van den algemenen Zondvloed leert, zo dat de Schytifche Deukalion der Grieken niet van den Aartsvade: Noah fchynt te verfchillen. Zie Jier ten naalte by 't gev.. by 'er van zegt. „ De Grie!ien verzekeren in bun verdichtzelen, dat de eerlte menlTchen wrecd enbal, dadigzynde, zonder trouw, zonder herbergzaamheid j zonder „meniTcJielyklieid alle door den Zondvloed omquamen ) de aarde j, overvloed van water uit haar fchoot hebbende voortgebracht; 't geen de rivieren deed zwellen en de zee met behulp van den rc- j Gen overlopen, zu dat alies onderliep. Niets bleef 'er overig als 5, Deukalion, die zich met zyn huisgezin en een paar beeften van 5, icder soort, die hem vry willig gevolgt vvaren, zo wilde als tam me, zonder elander te verflinden of hem eenig leed te doen, 5, gered had. Dus dreef by tot dat de wateren van de aarde weer weggeweken waren, en naderhand hielp hy hct menflchelyk ge- Jlacht weer bevolken. Men moet niet zeggen dat de Grieken de H. Schrift over dit artikel hadden nagefchreven. De Gefchieldenis van den Zondvloed is een Hip van de Wercld-hiftorie, en niet van een enkel Volk, gelyk de Joodfche Natie was. Noah was de Vader der Hebreeuwen, der Grieken en aller and Ere Volkeren. De Hillorie van dezen Aartsvader moeft toi über die gene die 'er de Stichters van waren: maar deze Hiftorie moeft meer verballert zu by die gene, die 't langfte onbefchaaft waren gebleven. Wat den Watervloed van Ogyges aangaat, Cxlius Rhodiginus merkt aan dat men in de Oude tyden Ogyges zelfs zo oud aanzag, dat men dikwils voor een spreekwoord zeyde, zo oud als Ogyges, om de afgelcgenfte Oudheia te betekenen. Het fchynt ook dat men twee tyden kan onderfcheyclen, waar in FrygienSjEgypte, her Attifche land en het overige van Griekenland Levolkt zyn ge weed, waar van de een die van Ceres en de Goden 1:, en de andere later als de Zondvloed. Men onderfcheyd in de Hcerfchappyen der Egyptenaren de tyden van de Koningen die Goden, van de Koningen die halve Goden, en de Koningen die Menlfchcn waren. Op dczelfde wyzeonderfcheyd men oj) het Eyland Kreta en in Frygien de tyden van Rhea of de moeder Der Goden, van Saturnus, en van Saturnus, en men Word niets voor deze ecrlle tyden gewaar, en deze tyden zelfs flaan zodanig op elkanderen, dat de Goden der Grieken die van de Egyptenaren en de andere Natieu zyn, in plaats dat in de latere eccu- VAN AM ERIK A. Euwen, deKoningen voor enkele menfichen erkent, celyk Minos, zan zweite landen eigen zyn, en niets met de andere voor enkele menfichen eigen zyn, en niets met de andere voor enkele menfichen, hebben. Men zou hier uit, dunkt my, een drangreden kinnen Julen, dat deze eerfte tyden die van den Uorfpiong der Wereld zyn, die met aile Natien over een komende indrukzelen op eder gemaakt hadden, zo dat ieder de overlevering van deze erfte tyden behouden hod, die om de waarheid te zeggen na verloop van tyd verbaftert was, maar die evenwel voor zo ver den grond der zaken betreft een wezentlyk verband met die van alls de andere te zamen had. 't Geen ik ze.t; is zoo veel te klaarder, dat zo het vvaar vi'as dat de tyden van Ifis en de eerfte Godheden later waren Als de Zondvloedf, men zou moetcn zeggen dat 'er by de Nation geen denkbeelt ter wereld was overgebleven van alles wat 'cr voorheen gegaan was. Nu Jieeft dit geen waarfcliynelyk-hcid. Het zou zonder twyffel kunnen gefchied zyn dat de menfchen voor den Zondvloed zodanig vcrmenigvuldigt waren, dat zy toen reeds in Amerika waren doorgedrongenj en zich zeifs door al het overige bewoonbare land verpreyd. Van dien tyd af was miflchien de geheugenis by de Egyptenaren behouden van dat Atlamifchi Eyland, waar van Plato fprcekti Want zo dit Eyland niec te enemaal verdicht was, was er niet minder als een Watcrvlocd van noden om Jiet te doen verzinken, gelyk de Egyptenaren gelofden dat defzeifs lot gevveeft was, of om Hot door een zo ruime uitgelhektheid van 2een, die er het befte gedcelte van verllonden Jadden, van ons af te fcheyden. Maar nademaal Lefarbot en de anderen j die van zyn gevoelen zouden /yn, daar geen diepen voetllap van in dc Oudheid kunnen vinden, waagc hy te veel dat hy Noah in Amerika o\ geva/ of anderzins doci :cr wereld komen, en zyn gifling een \?; die genezynde die op geen vallen grond lleunenj verdiept Q^k geej opmerking. Men kan zeifs niet, ten zy uit liclitc gilBngen, liefluiten, dat Amerika kort voor den Zondvloed bevolkt is gevvcell : men kan het, zcg ik, niet uit dit gehrek van alle zakec of uit deze onwe-tenheid der kunften befluiten, die de Wereld in haar kintsheid Ichynen te verbeelden. Voor d.n Zondvloed bouwde Kain liet land, en dwong liet om vruchten voort te  vind men der zu van deze kenniften ontbloot zyu, dat zommige zu het gebruik van 't vuur niet wiften. Dit gebracht der zweiten enthelfen zyn den op zyn belt niet als een bewys van ihn lui- C 3 heicl m ZEDENDERWILDEN Jieid en vatzigheid: een tafielyk bewys onxcr dagen doorhct voorbceld niet alleen van deze Amerikanen, maar van verfchieden andere Volkeren van Europe en Azia, die noch volmaakte barbarenlyen I fclioon dichte by befchaafde Volkeren wonende, wier omgang hen had kunnen leren met de Wereld omgaanj zozydcmoei-te daar van niet ontzien haddcn. Ik twyffel evenwel niet of Amcrika is kortna den zondvloed bevolkc Ik Geweck. Ihr größte dit gevoelen op de Vergelyking die van de Zeden van deszelfs invoonders ga maken met de oude zeiden, die by hen gelyk in Azie en Eurcpa niet verbaftert zyn. De tocht dien de verfcheyde Natien, die tot Amerika doorgcdrongen zyn, daar been gedaan hebben, is na alien Ichyn op verfcheyde tyden gefchied. De vers aangekomen hebbe de andere voortgedreven, dwingende hen hun plaats in te ruimen. Het fchynt dat men er een loort van bewys van ziet, ora dat de woelle en de onbefchaaflle genoodzaakt 7yn geweft de oevers van de J<Ioordzee in te nemen, en dat in tegendeel de wel^emanicrfte, gelyk de inwoonders van Peru en Mexiko zyn, en minder V van de plaats hunner eerlte oorfprong zyn afgeweken. Dit kan ook dienen om te bewyzen dat de tocht dezer Natien door de landen van I'artaryen gefchied is. De oude gefchiedenen maken gewag van een menigte Volkeren, die de drie delen van de bekende werde bellagen heben; en nademaal men 'er geen overblyzelt meer van zag, meende men reden te hebben om te oordeleu, dat zy eenemaal uiteeroeit wa-ren. De ontdckkingen der Ooft en w, '^ndien hebben ons de aieefte part dezer Natien, die men verdelg egelöde te zyn, weder doen vinden. De zwarigheid zou zyn ze te onderfcheyden » om ze weer tot haar eerften oorfprong te brengen. Ik gelöönt niet dat men het van itder in 't byzonder kan ondememen, zondcr zo gek te zyn als die Schryver, die om een opvolging der Koningen van Spanje na te iaten, opklimt van geilacht tor geilacht tot Adam toe. De GilFingen Die men ontrent dit onderfchcyd maken kan zyn zo ydel en beuzelacht, dat men by na nergens ftaat op maken kan. En hoe zou men naauwkeurelyk zo wyd afgelcgene \ olkercn, en die tot nu toe zo onbekent zyn, kunnen ondericheyden, daar geen eene Nalie van Europa tot haar eerlle beginifelen kan opklimmen, zonder ons verdichtzels en fprookjes op de mouw te spelden, daar de hoogmoed groter rol in speek als de waarheid. De V olkeren van Amerika uit de Volkren van Thracien, Scythien, Indien, Ethiopien of Lybicn te doen voorkommen, is by natiiets zeggen, om dat dezc namen altyd een zeer ruime betelenis liebben, en dat zy altyd aan Landen gegevcn zyn, wier grenspalen noch bekent noch vaftgellelt waren; dat deze landen na malkander bewoont zyn door een menigte van Natien, die daar niet raecr aayn, die zeer van elkander verfchilden, en noch meer van die genci^ i^e 4asu: bedendaags in lecr ;gi:oteB getalle zyn. Men zou JAN A M E n 1 K A. Ende de vielen, ik de oude zeit zyn. Kika doorgc-:hyn op vcr-; de andere men. Het It de woefte vers van de, mencrefte, oevers van unner eerile te bewyzeii gefchied lige Volkc-;en hebben; neende men teeroeit wa-ben ons de e xyn, we-rfcheyden » geleof niet zondcr zo r Koningen t tot Adam kan zyn zo naken kan. Jegen en, daargeen beklimnien > plden, daar icien, Scy-, is by na bettenen, den van iets duiddyker moeten zegen, en hier in bestaat de zwarig, heid of de Onmogelykheid. De verwarring der spraken was de eerfte dorzaak van de fchey-ding Der Menfchen niet, 't was de menigte van deze Menircheii zeilsj gelyk ons de Sciristuur te verstaan geeft. De verfcheidenheit die God in hun taal invoerde diende niet als om ze te doeii met die gene verenigen, die hen verstaan kondenj en die zy kpennen verstaan. De oder en de onkuhde van verfcheyde zaken, die dekuii; ften naderhand uicgevonden of tot volmaaktheid gebracht liebben, Jiebben veel bygebracht om hen te dwingen Oin tegcns hun dank werkmiddelen van di- voorzienigheid teftrekken, die hen door al de de Wereld wilde verfpreyden. Men hecft maar de verfcheyde nootdruftighedcn te onderzoeken men zal er de ver- fcheyde bcweegredencn in vinden die zy hadden om zich in ver- fcheyde Oorden te verplanten : men zal niet meer verwondert stian over deze fchielyk; en men zal niet meer verhindert stian over deze fchielyk; en men zal licht begrypcii hoe ver- fcheyde Natien van 't ecne end der Wereld tot het ander verreyft zyn, zonder eenig gedcnktekcn van hun verblyf In de landen achter te laten, die zy 't cerft bezeten hebben en in de andere, waar door zy naderhand getrokkcn zyn. De Volkeren, als van de jacht en de vifTchery, van de boomvruchten en kruiden lecfden, konden niet lang bly yen zondcr zlch te verdelen, zy hadden ruime en wyduitgeftrekte landen van noden voor hun klein getarl, anders hadden de bomen geen voetzel genoeg kunnen verfchaffen; de wilde dieren, de bewoende en alce volkryke landen viedende i hadden noodzakelyk grote bof-chen en aanzienlyke ruimtens van onbewoond van noden om hun ondrrhoud te vinden. De ftaat dczcr dwalende Natien (juam met de zorg om Vce aan te quckcn niet over een, de lange tochten die zy doen moe'tcn, de lange tochten die zy moe'ten, te dikke boll'ciicn die zy moe'ten, en die niet als bittcrc Kruiden voortbrachten j de iionger daar zy dikwils aan bloot ircftclt wnrcn zou h:u\r daar dikwils het eindc van doen zien en al naar zor^en vruchicloos gemaakt hebbcn. De Volkeren die een ucinig ftilder kvjn leiden, en die zich op den Veldbouvv toe leidden, gelyk de Egyptenaren, de Fry- giers de Ilelleniiicn, quamen, cm de waarheid te zeggen, gemakt aan de koft: maar deze kunll wierd ten ecrften niet toe haar volmaaktheid eebracht; de landen niet met mift bezogt wor- denden haaltuitgeput, en dwongen hun bewoonders nieu- vVe te zoeken en op nieuws te zaajen. Richer van daan hebben de Volkplantingen haar offprong gekreggen, die eerft Zondcr zwarigieid toegegaan zyndc allen engen wierenden en zonder blocdftorten niet gefchickten zy dat die men dvvong zich elders ter nccr te zctten hun land niet verletzen dan wannecr zy met geweld daar toe gedwongen wierdon, zy dat zy noch groter zwarigheden vonden om zicli in landen die rccds bcwoonc waren, tcr ne^r te zctten. Want z6 H 2EDEN DER WILDEN ult, ttent^. Rtg.Cap. 17. Genef. CIO. GlITin- Kcnuit dc woor- dender Uit- heem- fche Ipraken. de Volkeren  dat lalHge buren en van hun nooddruft quamen bereven en in liun Erfdeel vallen. Die was hec begin van die bloedige Oorlogen die de Volkeren elkander aandcden, de nood was er de eerfte bewegrede van; de läatzucht der Vorften j die naderhand hun erftelden om alles aan hun gebied te onderwerpen, maakte deze Oorlogen noch wunder en nielp Natien verstroffen die hun gecn tegenitand konden bieden, en die gecn luft hadden om zich te onderwerpen. In deze Oorlogen hadden die gene die de meefte toebercydzelen tot hun onderhoud konden bezorgen j wanneer zy op den Vyand aantrokken , gemeenlyk voordeel op die gene , die om zo te fpre- ken niet als van de punt van den degen leefden. Maar deeze had- den in hun rampen deze vertroofting , dat zy voor den Vyand wy- kende niet veel byzonders vei loren. E'nige holen of llroje Jiutjcs , huisraad van Aarde of van fchorlTen van bomen waren raaklyk tc herftellen , al hun geluk was aan hun perfoon vcrknocht. Zy von- den in hun vlucht dikwils voordeel , mits dat die hun argllond en dat zy daar in geen tegenftant ontmoetten. "Want die geene aan- gaat die warmer gezeten waren , hun Overwinnaars droegen zorg van ze te verpianten, gelyk Neoukadnezar tn vSalmanaflarde Joden overvoerden , en 't wicrd naderhand hct gebruik der andere Ko- ningenvan Pcrzicn, dcrMcdiers, der AlTyriers, en der Egyptena- ren waarvan men menigvu!dige voorbclden in Herodotus kan vin- den en in de andere fchryvcrs die van dien tyd gefproken hebben. Deze dus verplante volkeren namen de zedcn en gew oontens van hun Ovcrwinnaars aan , wannecrzy onder hen vcrmengt wierden , of wel zy wachtten een gunftige gelegentheld , om het juk af te fciiudden , wanneer zy er van ondcrlcheyden waren en noch een lichaam in'c byzondcr uitmaakten. Dc eerlle dezcr Volkplantingen zyn door Noach en zyne kindc- re gcfcliicd. Mozes gectt ons een nettc geilachtlyll van de kindercn van dezcn H. Aartsvader , van de landen waar in zy zich verdeel- dcn , en van de \'^o]kercn , uit hun bloed gcfprotcn : maar de vcr- huizingen mcrendecis hter als Mozes tyd , en ondcr dc gro- tc Ilccrfchappyen gcfcliicd zyndctot het vcrvalvan hetPerfiaanlche ryk toe , zo is iict cebeurt dat in dc/c mcnigvuldige Wn-huizin- gen dc Volkeren v( . ' ^cnc: v.yn , en dat de af^omelingen der dric gellachtcn van dc kinocren van Noah tc:; dclen in cikaadcrs erfdccl gckomen zyn. Millchicn zoiidcn v, y ccn ncttcr kennis van de vcrfchcydc Vol- keren hebben , /o dc fchryvcrs , die cr van gefproken hebben , ons ccn grooter gctal woonltn van hun Oorfpronkclyke talcn bcwaard hadden: maar fchoon men 'cr miiVchicM cnige van kan ondcrf^hcy- den , gelyk ik in 't vervolg /al docn zien •> kan men cr cvcnwcl by na geen Jtaat ler wcrcld c;pmakcn , om dat zy cr te wcinig hebben aangcvocrt , en dezclvc by na allc verminkt. Ik zcg hct zclfdc van dc namen die toi cen ganfch Lund of Volk bclioren. Want al waren zelf>i deze namen voor \ mctftcgedcckc niet onbc[aalt en tc !, VAN AMERIKA. ^!t te algemeen gewceft , gelyk, die van I/inezgn dat MeriBchen bete* kent , en die van Karaibcn dat oorlpgszuchtige McniTchen zeggen wil al waren zelfs die gene , die een nader betekcnis gaven, de verandering niet onderworpen geweell, gelyk die van Gentageron- non en van Oiwontageromton , dat is te /eggen Beivoonders van IVeyden en Bewoonden van V Gebergte, namen die niet meer die- nen kunnert wanneer de Volkercn, die dezelve voeren, van vv^oon- plaats verandert zyn ; en die van den cen op den ander kunnen overgebragt worden ; de Schryvers hebbenie ook vermomt met die in hun eige taal te wilka overbrengen. Plato zegt, dat Solon in zyn veizcn de namen van uitheemfchc Volkeren willende inlaf- Ibn, zich daar ontrent zeer verlcgen vend : maar ziende dat de iLgyptenaren , die 'er 'fc eerlle van gefproken hebben , die in hun eige taal Jiadden overgcbracht , na 'er dc betekenis van te hebben doorgrond, mocdigdc hem die aan cm hun voorbeeld te vblgen « en ze in 't Grieks te verkleden. Plato deed het zelfde als Solon > en hun ^ocirbeeld wierd van alle anderen gevolgt. Dit is her eeriigfte ongelyk niet dat de Grieken in 't byzonder de Hillone aangedaan hebben, fclioon zy alles van de Bamaren » de l.gyptenaren , de Chaldeers en de Feniciers geleert hebben , 't zy onuent den Godsdienit, > zy ontrent de Tydrekening , gelyk He- rodbtus, de oudlle hunncr Gefchiedertis-Schry vers hetzelfs bekent; zy hebberl zich alles door cen belachelyken hoogmoed willen toe- cigenen » gelyk Euzebius van Cezarea het hun verwyt. Opi deze wyze hebben zy zo dikken nevel over de kennis der tyden, die zy gancs door een gehafpelt hebben, gebraicht, als over de goilgeleerthcid der Ouden, die zy in buitenlporige verdichtzeilen verkeert hebben, die voor hen en hunne Goden niet als de uinterfic varachting konden inbpezemen. Zy fchreven de meefte za-kcn niet dls op Jiet gemene gerucht, en om zo te fpreken op een Jioren zeggen. Hier door bedrogen zy zich en bedrogen anderen, zegt Megallhenes in het afgebrokcn ftuk van het boek dat wy on-dcr zyn naam rioch liebben; over het oordeel der tyden en Jaar-bocken van de Perzen. Pauzanias bekent dat zy weinig met el-kander over cen komcn, en dat zy het ovcrat n Et cens zyn onrent de zak, die tot den oorfprong belioren. Ook zyn de mee-fte Schryves daar zo wars van, dat ze de cerlie tyden in hunne vervvarring latende lutn Gefchicdenis niet als op zekere bepalde Tydlippen beginnen, om gene vcrdichtzelen te veggen. De gewoontens en Zeden der Natien zouden ohs tot een nader kennis kunnen geleyden door de Vergelyking dezer Zeden en gen oontens. Maar onder deze Gewoontens waren er algemene, op de eerile dekbelden gegrond die de Vaders der Kolken hinkindern hadden overgelevert, en (He by de meefte byna zonder enige verhaftering behouden waren, of ten minstere zonder een zerhalte vcrballen, niet tegenstände dat zy ver van malkander afwoonden en wcinig gemeenrchap met elkander hidden. 2Loda-nig zyn de dekbelden lie met de meefte gebruiken van het da-gel yk'fc IcvCn over een komcn. Zekerlyk uic deze kan men niets befliiiten. Ook zal ik:n de N'ergclvking die maken moet geen Herod. Lib. 1. n. 49&fe<) Eufch; Prcpai Evan. Lib. 10 Cap. 4. &feq. Megas thenea fragm. Panfa- niasin Atcadi- cis. GilTai- gen uit dege-. woon- I D zwa- kenly- kcirek- ken die dicnen kunnen bmde Volkc- f^ van Amerika leoridcN fchcy- den. Diod. Sic U.s jlppoH. Hifioirt Morai* dts An» tillei. e. Strabo lib. 1 p. Amazo* neii. d;»4 sit.U. 3 >. 9 /(i. 4». H4. ^ 2E DEk l>Ert W I LDEN iwarigheicl tnakftn van de Gftwoontens van wat voor Volkercrt hct qo{ -lyn mogen ^n te haleti, bonder daar eni^ andergcvolg, uit te mmh trekken als de enkele overecnkomft dezer Gc H Woontens met The van de ecrlte Oudheid- . 1 j^iou dan niet ;^yn als op enige duidclyke eh kenlyke trekkert van nieuw ontdekte Volkereh, met die dcr oude Volkereh vergeleken, waar. van ons de Gefhiedeninnen cnig denkbeelt heboen overgelaten dat men enige giflingen zou kunnen wageh, deze kenUfke trekken by malkander leggende, en met andere vergely-Kerde. Duidclyke, en kenlykt' trekken notm ik cenige londerlinge gebruiken en die zogemenniet zyn. Zodanig is by voorbeeld, de gewoonte die de Mannen by zommige Voueren hadclen, van te bed te gaan leggen, wanneer hun Vrouwen gebaard hadden, vai' zich aar in door hunne Vrouwen gebaard hadden, en zich zoor haar te doen oppafleh, en zich zoor haar te doen plegen, gelyk men op alle andere plaatzen de Vrouwen gevvoon is te doen. Want schoon dit gebruik een gebruik van Godsdienst is, was liet docli zcer zonderling. Nu vindik hec by de Iberiers of eerftc in woonders van Spanje, ik vind het by de oude inwoonders van liet Eiland KorfiKa, het was by de T ibareniers in A/ien: het is hedendaags in enige van onze Provinzen. Dicht by Spanje leggende, daar zulks brocjen genoemt word, jeden vind het ook ontrent Japan en in Amerika by de Karaiben en de Oaiibis. Zou men niet" kunnen vermögen uit ein gebruik dac zonderHng für, dat het van die eerile Volkerein tot deze laatlie is overgegan; zoo vcel te meer om dat Strabo en de meefie slivver ons den weg banen, die de Iberiers die uic Azie in Spanje, van cuds Iberie genaamt, gekommenwarcn, gehouden heben > om weer uit Spanje na Azien te kcren, daar dezc zelfde naam van Iberien 't land dat zy befloegen bygeven is. Ilebben zich niet van daar na Amenka kunnen begeven? De Zeden der Amazonen zyn al te zonderling, en duiden een Yolk al te z. Ener uit, om zich daar in te kunnen vergilfen. IJe eerile onderreehtingen die 'er on^ de Geichiedenis van geefc zyh van de vrouwen van Lybic , dfe zich na Pallas humeur fciiik- ten en ten oorlog diendcn * daar deze vreeslyke Maagt een kunfl: van gemaakt had op de ocvers van den Nyl of van hec Mccr Tri- tph , , daar zy geboren was : en van die Menaden of Bacchanten , cfieDionifius, Koning van Lybicn , met de Saters en Koribanten in zyn tochten volgden. Diodorus van Sicilien verbeelt ze ons als meeftreflen van de wydafgelegenfte landftreken van Afrika. 't Is \yaarfchynelyk dat inderdaad die gent daar haar ootfprong van li^adeh , die zich aan den Tanais ter neder iloegeh , nademaal ITerodotus haar ajs vremde by de Sarmaten doet verfchynen , die zy t:ot ihans namen $ en wier fpraak zy genootzaakt waren te leren, om dat deze de liare niet begrypen kond'en. Zy zetten de grens- p.aien van haar ryk zeer ver uit, dat volgens Diodorus Sicu!us zich vaifi de uiterue einden van Lybie tot den vloed Kaikus in Afie uit- rtreKt'e. Hyjpfda en de vrouwen van Lemnos, die op een naclit, d^t ty de kans klaar zagen , Jiaar mans den hals armcden , wa- ren VAN" A M E U I K A. 17 enlyke trekkert olkercn verge- ikbeelt hebBen ;eti, deze ken- ndere vergely- onderlinge ge- voorbeeld, de ladden , van te i hadden , vai\ aafleh, en zich ere plaatzen de 'ebruik een de- ling. Nu vind e , ik vind het het was by de ti onze Provin- ;enoemt word , ie Karaibcn en rn gebruik dac vcren tot deze 0 en de meefte [ie uic A/.ic in 3;ehouden heb- ir dezc /elfde 1 is. Hebben n duiden cen Ulcn. :nis van geefc lumeur fchik- Jgt cen kiinfl: ct Mccr Tri- Bacclianten, Koribanten elt 2e ons als Afrlka, 't Is jorlprong van h , nademaal 'chynen , die aren te Icren, en de grens- Siculus zich in Afie uit- cen nacJit, hcden , wa- rcn rcn zonder twyftcl van die Hag , of wildcn haar navolgen. De Ondernemingen der Amazonen op Peleponne/us warcn niet gcliikKig , en liicr van daan nam haar ondergang cen begin : /y wicrden door den Griekl'clien llcrkules en door '1 he/us overwon- nen , Penthefilea llaagdc nict in het beieg van Troje , daar ly door Achilles , 10 men den Dichteren geloven mag , wierd omge- bracht. Daaar word ook van Thaleftris ^fprokert , die Alexander ging bezoeken , en van die gene die by de Kal'pifche Zee overwonnen wicr- den, Ihydendc met anJere barbaarfche Volkcren in't hondcrt te- gcn de bcnden van Pompcjus , die Mithridates vervolgde. Plii- tarchus zegt dat deze Veldhcer onder de doden het lichaam van cnigc dczer heidinnen liet zocken , maar dat men er geen een vin- den kon , fchoon men verfcheydc van haar uitgelchudde klederen en wapenen vond. Zeclcrt dicn tyd vind men er nict mccr van gcwaagt , en niiliUiicn zoude wy dcze gefchiedenis voor verdicht aan/icn , gelyk Scrabo zcllij deed , zo men by onze tyden niet ver- v.ekcrt was, dat op de ocvcrs van de rivicr JSlaragnon oj der Ama- zonen nocn van ileze heldinneh gevonden worden , die een eer llcllen in Oorlog te vocrcn , van de Mannen afgel'cheyden levcn, zich dagelyks oclt'cnen ora met den boog tefchieten , niet als de meisjcs by zich bchoiiden, en dc jongens ombrengen ofaan de va- ders w edergevcn op gezettc tydcn dat zy by malkander komen. Vader Lamberti van de Order der Regulierte Printers, en zentling van Kolchis, bewerkt dat 'er noch Amazonen und der woefte Nation zyn, die den l'vaukalus bewonen. De geleerde Hielt ments dat de Amazonen uit Afrika na Amerika zyn getrokken, maar zyn gevölen ontrent dit link is niet bettr gevornd, als dat 't geen hy over den Oorfprong der Peruvinen hceft, die hy van de Zwarten der Rykcn van Guinea en Angola doet hcrkomen. Zo er X'rouwen van ceh Mannchmocd gevondert worden, die een een in het Krygshandverk lielden, dat niet als den Mannen fynt te paflln, daar worden ook zulke laftc Mannen gevonden, dat zy als Wj fen Icven. By de llinezert, by de Siouzen te Louisiana, te I'lorida. En in Jukatan zyn er jongclingen die een Vrou- ^v gevvaad aantrckkcn," dat zy al hun leven behouden en die het cen ccr achtcn zich tot al haar bezigheden te vernederen; zy huwcn,nooit zy wonen al dc oeffcningen by daar de Godsdienll I'chynt dcel in te licbben, en dit buiten gewone levensgedrag doet hen voor luiden van een verheven rang en die boven het gros der menfchen zyn aanzien. Zouden dit dezelfde Volkcren niet zyn als de Aziatifche Aanbidders van Cybcle, of deze OoHerlingen daar jiiliis Firmikus van fpreekt; die, de eene San de Godcn van Frygie, de andere aan Venus Uriania, Priellers toewydden, die zich als Vroiiwcn verklecdden, die zich aan een verwyfde troni gewenden. Die zich blanketten, en hun ware kunnen onder de ontlenden gewaden van die gene die zy met kracht en geweld wilden nabootzen, verborgen. Hetgczicht de/cr Mannen in Vfouwe klederen vcrbaasde deEn- D z ro- U. lib. I A. 13 J. Apollo- dor, lib. t Pianos in 7b,i. Dio. Sie, p. 163. Smyr. Lih X. Quint. Crut. lib. 6 Cap. 10. Ilk. p. 108. Philarch. in Pump. Sirab. lib.n.p. 348. Daar wor- den he- dendaags noch i^niazo- nenge- vondeiii; ReUti. one Mia Cokbidey cap p, i^p. mo, 201. Huef, DimoH- /Ir.E- vtng. Pryp.^ <■'«/• 7, Snifiu, Mannen in Vrou- wc kle- deren. yullks firmicnt Lib. Ue Errore I'rof.Rf Te on- lS ZEDEN DER WILDE N. rccht iloor Je tutu- pcfts vi/ur } Krma- ten uan gezicii. Vaiko Nuf^nes tieVal- boa brciigt ten groot (;etal daar van Wrecked- lykom- hals. Lifts lit Gumura, Hfl Gt- neraul l>v. 3. ropccrs , die 't cerft in Amerika aanlandden. Nademaiil dc bc- wccgredcnen van (lit jlag van hcrlchcppinp nict door^ionddcn , becldden /y zich in dat het luiden waren, die beydc dt gcilaclitcn gemecn liadden : in dcrdaad on/c oude Kcysvcrlial(Jn iV'-^men lien nict anders als Ilermafrodietcn of Manwyven. Schoou dc Gceit >:m Godsdicnll , die hen dezen luiat doet omhclicn, lien al.s bui- ten gevvonc inenfchcn doctaan/icn, /yn /e e\cn\vel wc/t,illyk on- der de W'ildcn zcltktot die veracliting \ervallen , waar in oiultyds dc Prieliers van Venus, Urania en Lybele vaixn ; e- 'c zy ly zicii in de "svaaheid doze Veracluing cp den bals b. bbcu ehaalt met zicb aan Icliandelykc minnedriftcn over te ^cven , i zy dat de on- kunde dcr Euiopcers ontrent oor/aken van liun ;ian^e\aaiden ftaat , tegen hen quade vernv uens deed opvaticn, deze vermoc- dcns wortelen zo dicp in bun gemoed ) dat zy t allernadeligllc wat men 'cnken kon verzonnen , en deze VerJjeeldin^ onrltak zo zeer dtn yvcr van Va^ko Nugnes deV'alboa, een S^iaans Hoiiman, die Jiet ecrft de Zuiderzee ontdekte , dat by er een groot gctal dred omkomen , nitzendc op ben die razende Doggen aan> waar van die van zync Natie zicb bedient hebben , oin een groot dccl der hu ianen te verdelgen. • '. "'-' '"' V Y F D E II O O F T S T U 1^ '». Gifllng! jover deii Oor- fptoiig ciT Ka- ra! be II van dc i^ntilles. llcroJ. lih.i.n. 146. Herrrodotus verbarken zer zonderling geval, waar iit men einigen Hclit oder den Korlprong der Kaniben van de Eylan-den Antilles, ou kunne balen. Hy zegt, dat onder de Verkehr, die uit Kubca na Jonien trocken, van waar zy defzelfs eerlic invvc" iucrs vtrjocj;en) die gene die uit het 1 rytariCiim van Aihc-nen gcKonicn waren, hun Vrouwen in bun land gelaten heebend, daar zy nict van zins warcn weer na toe te kc^en, een inval in Karicn dcdcn, en dat zy'erzich mccltcr vangemaakt i chbendc,  wet van den Ovcrwinnaar te onUergaan, wildcn n(\h licvcr de/.e laatfte parry kiezen; maar razende van wanl.oop deden zy een Eed van nooit met Jiaar mannen tc cten, en ze nooit b\ hun na men te r.o^men; en zy niaaktcn een Wet van dit fcbiuik tot hanr nakomelingfchap te doen overgaan, Icrcnde de k iideren 5 die uit deze buwelyken zouden Ipruiten, dat zy dusdanig te werk gingen, om dat haar Overwinnaars Jiaar \aders, haar Mannen en iiai^r K-inderen Jiadden omgebraclit. De Vrouw en der Karaibea cten 00k nooit mec haar mans, zy noeraen ze noort by hunne namen, en zy dienen hen ajs of zy hunne llavinnen waren. En dat het z On der Lage is dat zy een gants andere Ipraak hebbeu als haar Mans, gelyk na alien Ichyn de Karifche Vrouwen hadden, die vremd waren aan deze Volkeren uit Eub;ea gekommen, die haar land verwoellen. 