De Kracht der Waarheid, Gebleken in de Bekeering van den Eerwaardigen Heer
Scott, Thomas
Omitrent denzelfden tijd gebeurde het ook, dat zich nog meerder menschen, die over hunne zielsbelangen bekommerd waren, tot mij vervoegden. Mijn ‘hart ‘was zeger aangedan onder deze nieuwe bezigheden, ‘en zegenontroerd, wanneer ik hunne knellende angsten zag, en hunne twijfelingen, zwarigheden en tegen beden-kingen hoorde. Ik wenschte met ial mijn hart, hun heilzamen raad te geven, en hen op te leiden ‘tot bevesliging in het gelööt, en daaruit voortvloeijenden troost en blijdschap; doch ik gevoelde mijne onbe-kwaamheid, en scheen voor mij zelyen geene’ vaste gronden te hebben, waarop ik zoude bouwen, noch hun eenigen raad te kunnen gevén, dan waardoor’ zoude bouwen, noch hun eenigen raad te kunnen gevén, dan waardoor’ zoude bemernden en bemödigd worden. In dat geval, daar ik ten uiterste schroomde hen te misleiden, bad ik ernstig tot den Heere, dat Hij mij leeren wilde, een woord ter regler tijd tot hen te spreken. In deze omstandigheden las ik wrrstus’ Huishouding der Verbonden (*); en ontdekte, welk gebruik hij tot dit zelfde oogmerk van het leerstuk der verkiezing maakte. Hierdoor werd ik overtuigd , dat het leerstuk , indien het waarheid was, juist dien grond van troost zoude opleveren, welke mijn volk ontbrak; alzoo het bewijzen zou, dat het uitwerksel, in hen gewrocht, waardoor zi; uit hunnen vorigen zorgeloozen staat ont- waakt en tot eene ernstige belangstelling in en angst- volle bekommering over hunne tielsbehoudenis gebragt waren, milsgaders eene opregte begeerte in zich von- den om den Heere standvastig aan te kleven; en dat zij wenschten eenige zekerheid te hebben, dat zij niet, door de bedriegelijkheid van hun hart, de aanlokse- len der wereld en de verzoekingen des Satans tot hunnen vorigen zondenloop zouden terugkeeren; — het zou, zeg ik, bewijzen, dat dit alles het werk van den Heiligen Geest was, ingevolge het bepaald besluit en de yoorkennisse Gods omtrent hen; en dan zou, uit het volstrekt vrije en onverdiende dezer eerste gift , aan hen medegedeeld, toen zij die noch begeerden noch zochten, maar in eenen staat van vijandschap en wederspannigheid en afkeerigheid van God leef- den — als ook uit Zijne onveranderlijkheid in Zijne yoornemens, en getrouwheid in Zijne beloften — nood- zakelijk volgen, dat Hij het werk der genade, het- welk Hij dus in hen begonnen had, gewisselijk zou (*) Economy of the Covenants. 84 voortzetten en voltooijen, en de geloovige ziel veilig bewaren, door het geloof, tot de zaligheid. Hebenden nullekte nullekte, welche uit deze leer, die ik te voren als nuttolos en verderkelijk bestreed, voortvloeide; zoo begon ik te overwegen, hoe de andere bedenkingen, die ik gewoon was geweest tegen dezelve in te brengen, konden beantwoord worden. Het is waar, ik beschouwde thans dit geheele stuk als eene ondoorgrondelijke verborgenheid, welke ik niet kon begrijpen, en waarin’s menschen naturilijke Rede niet al te weetgierig moest indringen, maar die men ootmoedig door het geloof omhelzen moest juist zédverre, als dezelve dui-delijk in Gods onfeilbaar Woord was geopenbaard. Vele tegenbedenkingen moest ik derhalve onbeantwoord laten, en dezelve verwijzen tot Gods onbegrijpelijke natuur, wiens oordeelen, en nog meer Zijne raadsla-gen, een groote, een onbepeilbare afgrond zijn; mits gaders tot Gods onafhankelijke vrijmagt, waardoor Hij met het Zijne doet, wat Hem behaagt, en niet antwoordt van alle Zijne daden, wat o ok een vermetel sterveling daartegen moge inbrengen; als ook tot Gods uildrukkelijke verklaringen, dat Zijn wegen en gedachten hooger zijn dan onze wegen en onze gedachten, gelijk de hemelen hooger zijn dan de aarde. Hier liet ik dit stuk berusten, ten laatste overtuigd dat die kennis mij te hoog was, en dat, wanneer God het gezegd had, het mij niet betaamde er tegen ie twisten. Ik beken, dat deze manier, van tegenwer- pingen op te lossen, niet zeer voldoende is voor ’smenschen trotsche nieuwsgierigheid, die gaarne als ’smenschen trotsche nieuwsgierigheid, die gaarne als ’smenschen der zwarigheid berusten kan; maar dit is zeker, dat het ten hoogste betamelijk is, en aan den afhankelijkken staat en het eng beperkt verstand van het schepsel allezins voegt, de beslissing van al zulke hooge stukken blindelings aan de uitspraak van den oneindig wijzen Schepper over te laten. Daarenboven het is iets, hetwelk desgelijks de Christelijke Gods- dienst uitdrukkelijk van ons eischt; daar de Zaligmaker met eene slerke betuiging verklaart, dat tenzij wi het Koningrijke Gods ontvangen — niet als rede- twistende wijsgeeren. Maar — als een kindeken, wij geenszins in hetzelve zullen ingan. Er zal een dag komen, wanneer wij, zoo ik vertrouw, in staat ge- steld zullen zijn, om alle tegenbedenkingen voldoende te beantwoorden. Hier moeten wij wandelen door het geloof; wij kennen slechts ten deele, en zien door eenen spiegel in eene duistere rede, maar hierna zullen wij zien yan aangezigt tot aangezigt, en kennen, gelijk wij gekend zijn. Alle zwarigheden yan eenen boyennatuurkundigen aard dan aan hare plaats Jatende, om opgehelderd te worden in de toeckomende wereld van licht en kennis, begon ik het misbruik van deze leer in overwegting te nemen, het ik altijd beschouwd had, als eene zeer krachtige tegen bedenking tegen dezelye op te le- veren. Dan weldra kwam mij te voren, dat ofschoon men niet beletten kan, dat goddelooze menschen, die belijdenis doen van de Godsdienst, de genade Gods in ontuchtigheid veranderen; het echter niet onmo- gelijk is, deze leerstukken 266 te verklaren en voor te stellen, dat niemand dezelve op die wijze kan misbruiken, zonder bewust te zijn dat hij ze mis- bruikt, en zonder zijnne geveinsdheid aan den dag te brengen. En hoewel het mij tot nogtoe waarschijnlijk voorkwam, dat het prediken dezer leer aan eenige weinige welmeenende menschen in het eerst aan- leiding tot eenige kwelling des gemoeds konde gven, scheen het mij nogtans toe, dat zulks door eene voorzigtige verklaring derzelve En deor dezelve voor te dragen in verband met de algemeene belofte van het Evangelice, gedaan aan allen die gelooven, in een' aanmerkelijken trap kon verhoed worden. En ten ergsle genomen, zou een gemein, zulke menschen zelden, indien ooit, missen, hunne gemeinde gerust te stellen, en hen zelfs 266-verre te brengen, dat zij er troost en aanmoediging uit konden ontleenen; terwijl het ontrusten der gemeinderen van zulke menschen, die in hunnen onbekeerden staat zorgeloos heenleven, een voornaam einde is van ons prediken tot hen; en daarom behoeven wij te hunnen opzigte geene nadeelige uitwerksehen van deze leer te duchten. De groote vraag was dan nu: «Zijn deze leerstukken in den Bijbel vervat, of niet?» — Tot hiertoe had ik ze willens’ voorbij-gezien en verwaarloosd, of getracht aan al de Schriftuurplaatsen, welke duidelijk van die zaken spreken, eenen anderen zin te geven. Maar thans begon ik te onderzoeken, te overpeinzen, en te bidden om het Goddelijk onderwijs; en wel haast vond ik, dat ik mijne yorige verklaringen van al die teksten niet kon vasthouden. Zij  ik gewaar, dat inderdaad mijn stelsel van Godgeleerde Waarheden zonder die leerstukken onvolkomen was. Thans gelöde ik, dat de menschen, — van nature in zonde geboren, en kinderen des toorns, vijanden van God door de booze werken, in ziel zelge god- deloozen, en ontbloot van alle vermogen ten goede, — gezaligd werden uit enkele barmhartigheid en genade, zonder iets in het allerminsle verrigt te hebben om die te verdienen, door de geregtigheid en verzelden des Verlossers, aangenomen door het gelööt, het gelöst, het eene gaye is van God, door bovennaluurlijke kracht in hen gewerkt, en verzeld door eene nieuwe geboorte uit den Geest, tot een nieuw schepsel tot goede wer- ken, naar het Godelik beeld, door de kracht van den Heiligen Geest. Nu stond mij derhalve te onder- zoeken, uit welke bron deze dierbare zegeningen, dus vrijgunstig langs den weg der verlossing aan arme en onwardige zondaren medegedeeld, haren eersten oor- sprong konden nemen. In dit onderzoek werd mijn geest van de beschouwing der uitwerkselen terugge- leid tot de voverpeinzing van derzelver oorzaken en van de beloften aan den gevallen. mensch gedaan, tot Gods raad en voornemen, volgens welke Hij die be- loften gegeven had; en voort, in overdenking gera- kende van de Goddelijkke Volmaaktheden, Zijnne Alwe- tendheid, Onveranderlijkheid en Eeuwigheid, en overwegende het einde, dat God, de Algenoegzame, in al Zijn werken zich yoorstelt, te weten: de open- baring van den roem Zijnner heerlijke Volkomenheden: bemerkte ik ten laatste, dat dit groot verlossingswerk, als door God zelven beraamd, wien al Zijn werken voer de grondlegging der wereld bekend zijn, het uitwerksel moest wezen van Zijn eeuwig voornemen; ontdekkende op deze wijze den luister Zijnner Barm- hartigheid en Genade, volkomen bestaanbaar met Zijn geduchte en onkreukbare Regtvaardigheid, en viekke- looze en schilterende Heiligheid; tevens hierdoor ont- vouwende de ondoorgrondelijke diepte Zijnner aanbid- delijke Wijsheid, daar Hij dus, ten zelfden tijde, en in hetzelfde werk, vereenigde en in den schoonsten glans deed uitblinken die Eigensch Appen, welke, als hoogstvolmaakt beschouwd, aan cen geschapen yer- stand als strijdig tegen elkander moeten voorkomen. Bijzonder werd ik hieryan overtuigd, wanneer ik indacht, dat tot zoo lang, als de val des menschen er gelegenheid toe gaf, en de verlossing deze Goddelijke eigenschappen van barmhartigheid en genade tot zon-daren geopenbaard had, dezelve, voor zooverre ons bekend is, buiten werking en buiten betooning lagen, en dienvolgens onbekend waren aan eenig wezen, buiten God zelven, van alle eeuwigheid. Ook konde Hij roem derzelye niet verkrijgen, maar zou moeten beschouwd geworden zijn als 266 volmaakt in Regt-vaardigheid en Heiligheid, dat Hij volstrekt geene Barmhartigheid konde oefenen, indien Hij met eenige yoorwerpen had uitverkoren, aan wie Hij dezelve wilde bewijzen, en eenen weg uitgedacht, langs welken Hij zulks konde doen, behoudens Zijne overige Volmaaktheden. I: 4-6. Met een woord, ofschoon mijne tegen bedenkingen menigvuldig, mijne bekommernissen groot, en mijne tegen bedeutungsgeld waren, werd ik einde ik door de klare blijkbaarheid, die ik einde ik door de klare blijkbaarheid, die ik einde ik door de klare blijkbaarheid, en daar al mijne bewijsredenen voor het tegengestelde op de eene of andere wijze afgesneden of beantwoord waren, was ik gedwongen te bukken, en — God weet met welk eene vrees en beving! — die weleer 1200 gehate leerstukken als gewiglige waarheden te erkennen en an te nemen. En dienvolgens begon ik, tegen het einde des jaars 1777, dezelve met omzigligheid open-lik te leeren, en er mij van te bedienen tot verroosting van zwakgeloovigen en bekommerde Christenen; hetgeen het eenig gebruik was, dat ik er loen nog van wist te maken, schoon ik thans derzelver invloed zie op alle deelen der Evangeliewaarheid. Evenwel moet ik in het voorbijgaan aanmerken, dat hoezeer ik deze leerstukken, zoo als die hier zijn voorgedragen, voor mij zelven met volle overreding gelöst, (want ik wil dezelve niet hooger nayorschen, door redeneringen of gevolgtrekkingen, waardoor ik indringen zoude in hetgeen God niet geopenbaard heeft), en hoezeer ik dezelve, om een volledig denk-beeld van de Godsdienstige Waarheden te hebben, als ookt tot mijn’ eigen’ troost en verzekering tegen de bedenkingen mijner zwakke en booze natuur, een bedriegelijk hart, een bedriegelijk hart, eenen listigen verzeeker, en tot een behoorlijke uitoefening van mijn ambt als Evangeliedienaar, yolstrekt noodig reken; wil ik echter nict 266 verstaan zijn, also ik de erkentenis derzelve gelijk stelde met het gelöst aangaande de andere leerstukken, waarvan ik gesproken heb. Ik gelöst dat er ootmoedige, Godvruchtige, geestelijke Christenen kunnen zijn, die, of geheel onkundig zijn van deze Calvinistische verstellingen. Door misvatting of vors voor wangebruik, de- zelve niet kunnen aannen; maar ik beken, dat ik mij niet wél een’ ootmoedig’, Godvruchtig’ en  van zijn hart, van de naturlik afkeerigheid zijn er ge- negenheden van God, en de onvolmaaktheid zijn er beste pligtbetrachten; die eillens en wetens, geheel of ten deele, zijn hoop op vergeving van zonden en regtvaardiging voor God, ergens anders op gronden zou, dan op het bloed en de geregtigheid van eenen gekruisigden Verlosser, die God is, geopenbaard in het vieesch, of die verwachten zou, op eenige andere wijze bekwaam gemaakt te worden tot de erfenis der heiligen in het licht, dan langs den weg van weder- geboorte, geheele verniwing, bekeering en heilig ging, door de boyennatuurlijke en krachtdadige wer- king van den Heiligen Geest. In het når van 1777, werd mij door eenen toen nog onbekenden vriend een aanmerkelijk getal boeken bezorgd, meestal geschreven door oude Godgeleerden, zoo der Engelsche kerk, als onder de Dissenters. En, tot mijne groote verwondering, vond ik, dat dezelfde leerstukken, die thans als nieuwe verdichtseren worden aangezien, en die men Methodistische stellingen noemt, in die boeken, overal, als bekende en erkende Waarheden werden vermeld; dat hetzelfde leerstelsel, dat ik — alle menschelijk onderrigt versmadende, en onbekend met zulke schrijvers — nu omtrent drie jaren lang, met geen’ geringen arbeid, moeite en zorgen, voor mij zelven had pogen uit te vinden en op te maken, gereed en voor de hand lag, in elk boek, dat ik opende. Het verwondert mij niet, dat de leden der E'ngel- sche kerk in het algemeen met vooroordeel ingeno- men zijn tegen de schriften der Dissenters. Ik ben aulks in den hoogsten trap, en tot buitensporigheid toe, zelf geweest. Wij zuigen dat vooroordeel in, met de allereerste beginselen van het onderwijs, dat we ontyangen, en worden, door den ganschen loop onzer opvoeding heen, geleerd, hetzelve als iets verdienste- lijks te beschouwen. Ondertusschen is dit een voor- oordeel, hetwelk ieder opregt onderzocker der waar- heid behoort te schuwen, en waarover elk, die voorgeeft de waarheid te zoeken, zich moest schamen; want hoe zal men ooit bepalen kunnen, aan welke zijde de waarheid ligt, indien men weigert aan beide zijden te onderzocken? En inderdaad, het is bij allen, die in de kerkgeschiedenis dier tijden maar eenigzins ervaren zijn, ten volle bekend, dat er, voor den tijd der regering van sacosus den eerste, geene geschillen over de leer tusschen de vastgestelde kerk en de Puriteinen plaats hadden, maar de beide partijen in alle stukken van eenig gewigt van één hetzelfde ge- voelen waren. Zij twistten alleenlijk over het inwen- dig kerkbestuur, de tucht en de plegtigheden der openbare Godsdienst; totdat de invoering van het Arminianisme aanleiding gaf, dat men de Calvinis- ten leerstellige Puriteinen (*) begon te noemen. Tot (*) Doctrinal Puritans. Dien tijd toe waren al de schrijvers onzer kerk Calvinisten in de leer; en zelfs na dat tidperk, zou men er velen kunnen opnoemen, die, ofschoon verklaarde vrienden der Engelsche kerk, zich echter tegen die nieuwigheden aankantten, en in hunne gevoelens overeenstemden met alles, wat ik zoo even gemeld heb. Het zij genoeg, uit eene groote menigte slechts aan te prijzen de werken van Bisschop wat, inzonderheid zijn Overdenkingen van het Leven van sezus (*), — een boek, dat bijkans niet te hoog gewaar-deed kan worden; alsmede de werken van D*. rEYNOLD. Tegen deze, en vele anderen, die men zou kunnen noemen, zal geen waar liefhebber der Engelsche kerk met reden iets kunnen inbrengen. En in het algemeen goofen en leer ik  zelf niet wist, tot nogtoe maar een kind in kennis. Ik was 206 ingenomen geweest met die Godgeleerde onderzoe-kingen, dat ik, uitgenomen in eenige weinige bijzon-derheden, bijna gansch onkundig was gebleven van de werkingen van mijn hart, en maar weinige onder-vinding in mijne ziel had van de kracht der Waarhe-den, die ik had opgezameld. De hoogmoedige rede-neerzucht en de waan van mijne meer dan gemeene schranderheid en doorzigt waren mij steeds bijge-bleven op mij behouden. Dit was oorzaak, dat mij tot hiertoe niet in de gedachten gekomen was, om een’ anderen leeraar te hooren prediken; dewijl ik niet wist, dat iemand, binnen den ganschen kring mijner bekenden, in staat was om mij ergens van te onderrigten, dat aandacht verdiende, of hetwelk ik niet reeds wist. Maar nu eindelijk bemerkende, dat de Heer xewron in de gansche zaak gelijk had, en ik de dwalende persoon was geweest, kwam het mij voor, dat hij, daar hij deze leerstukken reeds zoo lang gepredikt had, onder- steld moest worden vele dingen dienaangaande te verstaan, waarvan ik onkundig was. Ik besloot dan ein- delijk, hoewel niet zonder veel overgebreven vooroordeel, en niet minder in de hoedanigheid van regter dan van leerling, mij te vernederen om zijn toehoorder te wor- den, en nu en dan zijne leerdienen en die van anderen bij te wonen. Weldra werd ik de nuttigheid hiervan gewaar. Van tijd tot tijd vond ik de verborgenheden yan mijn hart aan mijn oog onidekt, veel meer, dan ik tot hiertoe zelf opgemerkt had. Zelden keerde ik van het hooren eener lerer terug, zonder een la-ger gevoclen van mij zelven, dan toen ik heenging, zonder een veel dieper inzigt in mijne gebreken, zwakheden, verdorvenheden en behoeften, en zonder nieuwe stoff tot bidden, en onderrigt tot meerdere waakzaamheid. Daarbeneyen leerde ik de nuttigheid der eigene onderyinding in het prediken, en dat de ge-schikiste weg om de harten en gewelens onzer hoor-deren te raken, was, uit mijn eigen hart en geweten, lette mij zelven hart en geweten, onderde mij zelven beschouwen als een’ eerstheginnende in Godsdienstige zaken. Nu leerde ik door ervarenis den zin verslaan van sezvs’ wvorden: “Jndien leerde het Koningrijk der hemelen niet ontvangt ge-lijk een kindeken, hij zal geenszins in hetzelve ko-men. Want schoon mijn hoogmoedig hart zich. Thans meen ik derhalve, te mogen gelöven, dat het oude gebouw, het nieuwe gebouw van God in waarheid gelegt is; dat het oude is voorbij gegaan, en, zie! alle dingen nieuw geworden zijn. Sedert dien tijd, heb ik hetgene mij gewin was, om curistus wil schade leeren rekenen; mijne geroemde Rede heb ik ontdekt een blinde gids te zijn, zoo lang zij niet verootmoedigd, verlicht en geheiligd is door Gods Geest. Thans zie ik, dat mijne vorige wijsheid dwaasheid is geweest, en dat ik, wanende veel te weten, nog niets kende gelijk men behoort te kennen. Sinds dien tijd, word ik door alles wat ik in mijn eigen hart ondervonden heb, door alles wat ik gehoord heb en gelezen, door alles wat ik rondom mij waarneem, bevestigd en ge- sterkt in het vast gelöt der Waarheden, die ik om- helsd heb. Over het geheel twijfel ik aan dezelve thans zoo weinig, als ik twijfel of de zon schijnt, wanneer ik haar licht zie, en door hare verkwikkende stralen verwarmd word. Ik zie de krachldadige uit- werkselen dier Waarheden geduriglijk onder de degenen, tot wie ik predik, ik ondervind dagelijks hare kracht in mijne ziel, en, terwijl ik door de overdenking van het Kruis van curistus, en door mij in helzelve te verblijden, en er in te roemen, bevind dat de wereld mij gekruisigd wordt en ik der wereld, 200 zie ik, door de prediking van sezus curistus en dien gekruisigd, openbare goddelooze menschen beweegd worden om de goddeloosheid en wereldsche begeerlijkheden te verzaken, en malig, regtvaardig en Godvruchtig te leven in de tegenwoordige wereld, en een voorbeeld worden dengenen, wien zij weleer lot ergernis waren. En wat heb ik nu door deze verandering, waarvan ik de gevolgen zoozeer vreesde, zelfs ten opzigte der tegenwoordige wereld, verloren? Inderdaad, ik heben weinig gunst verloren; en ik kan niet ontgaan dat men mij beklaagt, berispt, veracht en tegen-7 de. Dit kon de wereld mij niet geven, al stond ik met haar in yriend- schap; en zij kan er mij, door al de blijken van haar ongenoegen, niet van ontzetten. Mijne begeerte is van nu yoorlaan, God weet het! te leven tot Zijn eer, en door al mijn gedrag en wandel de leer van God mijnen Zaligmaker te versieren; te verkondigen de deugden van Hem, die mij uit de duisternis ge- roepen heeft tot Zijn wonderbaar licht; in een of ander opzigt nutlig te zijn voor Zijn geloovig volk; en ellendige zondaars, die zich aan eenen ijdelen schijn vergapen en op den weg des yerderfs wandelen, te noodigen, om te smaken en te zien hoe goed de Heer is, en hoe zalig zijn die op Hem yertrouwen. Dus heeft de Heer mij, armen blinden zondaar , geleid op eenen weg, dien ik niet geweten had, de duisternis yoor mijn aangezigt tot licht, het kromme regt en het hobbelige effen gemaakt, en mij gebragt 99 fot ecne plaats, waaraan ik weinig dacht, toen ik mij eerst op weg begaf. En daar Hij dit alles aan mij gedaan heeft, geloof ik, ja houd ik mij ontwijfelbaar verzekerd, dat Hij mij nooit begeven of verlaten zal. Hem zij de roem en cer van Zijne onverdiende, lang bestredene genade! Mij 2zij de schande, niet alleen van al mijne andere zonden, maar ook van mijn trotsch en verstandeloos wederstreven Zijner liefderijke oogmerken omtrent mij. Doch dit alles werd toege- laten, opdat mijn hoogmoedige geest en wederspannig hart ten laatste verootmoedigd en te ondergebragt zijnde, ik het gedachtig zoude zijn, en mij schamen, en niel meer mijnen mond openen zou, van wege mijne schande, naardien de Heer voor mij verzoening gedaan heeft, over al betgene, dat ik gedaan heb. Zoo heb ik dan, als in de tegenwoordigheid van een’ hartdoorzookend God — zonder eenige voorbe- dachte verminking, bijvoeging of wezenlijke uillaliing — een verhaal gegeven, van hetgeen de Heer aan mijne ziel gedaan heeft; of, — behaagt iemand deze naam niet — eene geschiedenis van die verandering, welke korlelings in mijne Godsdienslige begrippen en gedrag is voorgevallen, tot verwondering van sommige, en tot ongenoegen misschien van andere mijner vorige vrienden. De leerstukken, die ik nu omhelsd heb, worden, het is waar, beschuldigd, dat ze verderfelijk zijn voor de deugd en goede zeden, en tot losbandig- heid strekken; dan, hoezeer ik weet dat mijne beste geregtigheden zijn als een wegwerpelijk kleed, meen ik echter reden te hebben om God te danken, dat 1 *- Hij mij door Zijne genade, sinds die verandering, 266 krachtig slaande gehouden heeft, dat ik de zaak, welke ik gekozen heb, door geener Lei zedelos gedrag heb onteerd. Mijn roem, te dien opzigle, is deze: dat ik in eenvoudigheid en opregtheid Gods, niet in vleeschelijke wijsheid, maar in Zijne genade, in de wereld verkeer. En ik kan opregtelijk verklaren, dat ik geloof aan deze leerstukken eene geheel tegenge-stelde uitwerking op mij heeft, dan men aan dezelve wil toeschrijven. Het is de innige begeerte van mijn hart, mijn opregte toeleg, mijne ernstige poging, — en ik bid God om er toe bekwaam gemaakt te wor-den! — om God lief te hebben, al Zijne geboden, zonder uilzondering en ongeveinsd, te onderhouden, en mij 266 te gedragen, dat ik weel doende den mond stoppe aan de onwetendheid der dwaze menschen. Komik in alles zoo onbedenkelijk ver te kort, dit is geen uilwerksel van mijne nieuwe leerbegrippen, maar van mijne oude bedorvene natuur en bedriege lijk hart. «Schep Gij in mij een rein hart, o God! en yernieuw in het binnenste yan mij eenen yasten geest! » ANN EER YAWN HVA IWR MIARRIA, AIIRRRRIAA YR AAALIIAAR IVES VAAMAAIAMS VORA WAAAA WAT DERDE DEEL. Bevatiende eeniye Aanmerkingen op het voorgaande Verhaal. Mijn eenig oogmerk, in het schrijven van dit verhaal aangaande mij zelven, mijne Godsdienslge unverhängen en vyerandering van gevoelens, was dit: Ik beschouwde mijn geval als zeer zonderling, naardien ik, van wien zulks ten hoogste onwaar-schijnlijk was, op eene gansch ongewone wijze, van trap lot trap, geleid was geworden tot het omhelzen van een leerstelsel, hetwelk ik weleer van harte verfoeide. En dewij! ik met volle zekerheid geloof, dat deze verandering te weeg gebragt is onder de leiding en het onderwijs van den Heiligen Geest, zoo hoopte ik, dat cen omstandig verhaal van dezelve tot aan-moediging en troost zou kunnen dienen voor zulken, die den Heere kennen en liefhebben, en hen op-wekken tot dankbaarheid en lof aan onzen genaderij-ken en wonderdoenden God; als ook, dat het een middel zou kunnen wezen in de hand yan Gods goe-den Geest, om anderen te nopen tot een bedaarde overweging hunner Godsdienstige gevoelens; hen even-eens te wekken tot een ernst Gonderze kann de waren, zoo als ze in sezus is; en hen aan te sparen tot een vlijlig gebruik van dezelfde gezegende middelen, van welke ik mij door des Heeren hestuur heb mogen bedienen. Ten cinde dit gewenscht uitwerksel te bevorderen, wilde ik eenige weinige aanmerkingen op hetgeen ik verhaal hetgeen ik verhaal hetgeen. De Heer zelf leide den schrijver en lezer bladen tot de zaligmakende kennis van Hem, en den weg der waarheid en des vredes! 1. Het moet, dunkt mij, elken onbevooroordeelden lezer van dit verhaal als zeer blijkbaar voorkomen, dat ik, op dien tijd, toen deze verandering begon, menschelijker wijze zoo ongeschikt was als iemand ter wereld, om dit leerstelsel te omhelzen. Dit zal blijken uit de volgende bijzonderheden. 1. Uit aanmerking van mijne Godsdienstige begripen in dien tijd, welke sind jaren lijnregt tegen hetzelve aanliepen. — Daar ik altijd, uit hoofde van mijne naturilijke geaardheid, tot diep nadenken gegeben was geweest, had ik een uitermate hoog geweest, van de krachten der menschelijke Rede, en zuverganzen van de krachten der menschelijke Rede, en zuverganzen van redenen, en, op gronden van redenen, een Godsdienstig leerstelsel aangenomen, hetwelk, terwijl het mijn gegeten in slaap wiegde, dezen mijnen eigenwaan streide. Na eenige geringe veranderingen, scheen het bij rijpe overwegging toe, dat ik nu tot eene vaste bepaling was gekomen, en had mij met groote moeite al die bewijsredenen en uitleggingen der Heilige Schrift, waardoor men gewon was dat stelsel te verdedigen, eigen gemaakt. Ik had ook niet nagelten, vele dier schijnbare tegenwerpingen en hoog-gaande beschuldigingen, welke door de voorstanders van hetzelve tegen de leerstellingen en personen der Calvinisten worden ingebr. agt, bijeen te zamelen. Maar aan den anderen kant, was ik groolendeels onkundig van hetgeen de Calvinisten ter verdediging van hunne gevoelens konden zeggen; want de zaak scheen mij al te klaar, om eenige tegen bedenkenden, en daarom achtte ik hunne antwoorden niet werd. Met een woord: ik was 266 diep gevallen, dat zeer weinige voorstanders van het oppergezag der Rede immer uit zulk eenen afgrond van dwaling, als waarin ik gezonken was, gered werden. Vervuld van een hoogmoedig vertrouwen op mijne zaak, en op de bewijzen, waarmede ik gereed was dezelye te ondersteunen, in het streelend yooruitzigt van eenen volmaakte overwinning, haakte ik naar gelegenheid, om met de Calvinisten in het strijdperk te geraken. In dit vertrouwen, sprak ik dikwijls zeer breedvoerig tegen hen op den predikstoel, en ontzag nict, hen met de ongerijmdste en hatelijkste gevolgen te bezwaren. En echter, nielle-genstaande dit alles, heb ik, na veel, zeer veel angstvallig onderzoek. En vlijtige nasporingen, al de stukken van dat weleer bij mij zoo verachtelijk Icerstelsel, als heilige Waarheden, op Gods onfeilbaar Woord gegrond, aangenomen! 2. Uit overweging van mijn inborst en de na-tuurlijke gesteldheid van mijn geest, was mijne verandering van gevoelens alleronwaarschijnlijkst, — Wienige menschen waren ooil in hunnen aard meer Jaatdunkend en onverzetlelijk in hunne begrippen, dan ik was. Uilermate geneigd tot redetwisten, liet ik nooit na, bij zulke gelegenheden deze bijzonder eigene gesteldheid van mijn karakter te verraden. Zelden erkende, of vermoedende ik zelfs, gedwaald te hebben; bijna nooit stapte ik van een geschil af, waarin ik mij had begeven, voordat ik, of door mijne re- deneringen, of door mijne re-deneringen, of door mijne stijfzinnigheid, mijoe partij tol zwigen had gedwongen. Jemand zeide eens van mij, dat ik gelijk was aan een’ sleen, die van eenen heuvel afrolt, welke noch gesiuit, noch in zijne vaart omgewend kan worden. Deze getuigenis was naar waarheid. Doch de dingen, die onmogelijk zijn bij de menschen, zijn mogelijk bij God; ik ben blijkbaar gestuit en omgewend. Menschen konden dit zeker- ijk niet doen, maar dit heeft God uilgewerkt; en ik ben niet min een wonder voor anderen, dan voor mij zelven. Het is waar, dezelfde onbuigzaamheid en onverzettelijkheid verzelden mij in mijne Godsdien- slige onderzoekingen; want nooit gaf ik een’ tillel van mij onmogelijk werde janger te verdedigen; en nooit liet ik mij overtuigen. Zu lang ik nog eenigen tegenstand wist te bieden. De sterkgewapende, door mijnen natuurlijken hoog moed en onverzeltelijkheid als door een schild bedekt, had zich van mijne waanwijsheid, sloule redeneringen en hooge gedachten, als ware het, vele slerkten gebouwd, en hield mijn hart in zijn bezit; en dus bebolwerkt, stond hij, wanneer de slerkere dan hij tegen hem opkwam, een langdurend beleg uit; toltdat hij, door overmagt, van de eene schuilplaats tot de andere gedreven, en ten laatste van zijne geheele wapenrusling, waarop hij vertrouwde, beroofd, gedwongen werd te azwichien. En dus door heerschappijvoerende genade gewillig gemaakt, moest ik beliden: «O Heer! Gij hebt mi overreed, en ik ben overreed geworden; «Gij zijt mij te sterk geweest, en hebt overmogt! » En deze onwaarschijnlijkheid werd nog vergroot, door mijue uitwendige omstandigheden in de wereld. — Ik had een toenemend gezin, geene lijdelijke middelen, een bekrom Pen en onzeker inkomen, en geen vooruitzigt op verbelering, dan door behulp van zoodanige vrienden, als ik door mijn gedrag in mijne belangen mogt hrengen of behouden. Boven verwachting had ik eenige kennis en vriendschap gemaakt met sommigen dergenen, van wier gunst mijne bevordering in dit leven grootelijks zoude afhangen; en mij was niet onbekend, welke vooruitzelen ik. te wachten had, wanneer ik door een inschikkelijkk gedrag hunne guust en vriendschap jegens mij bleef aankwee-ken. 4, Het belang, hetwelk ik stelde in mijn’ naam en achting onder de menschen, was mede geene ge- ringe bedenking tegen zulk eene verandering van ge- voelens. — Ik was buitensporig gezet op de eer, dic uit de menschen is; en ik beschouwde de zucht tot lof en achting, niet slechts als geoorloofd, maar als prijselijk, Door deze beweegreden werd ik ge- noopt, om mijne studién vlijtig voort te zetlen, zelfs mecr dan met mijne naturilijke neiging anders over- eenkwam. Mijn geheele gedrag werd bestuurd, en geheel mijn omgang en gesprekken waren doordron- gen van deze ijdele eerzucht. Aan den anderen kant, was ik gewend, met goedkeuring en vermaak de ver- achtelijkste en smadelijkste bijnamen te hooren toevoe- gen aan degenen, wier parti) ik thans gekozen heb; en ik voelde geduriglijk, niet zonder smartelijke aan- doening, mnaarmate ik meer en meer tot het Methodisme over- helde, dat ik mij dezelfde vernederende onderscheidingsnamen op Den hals zoude Jaden. Was een verwaand eerzoeker; maar thans zie ik af van allen lof der menschen, en will mij getroosten, bij de wereld aangezogen te worden voor eenen onnoozen, half dwazen, verbijsterden dweeper. Deze namen wie, dat mij thans in mijn afwezen, en niet zel-den in het aangezigt gegeven worden. Door de God-delijkke goedheid kwel ik mijnen geest daar niet over; en ik kan God hartelijk danken, dat ik waardig geacht ben, ter liefde van Zijne zaak smaadheid te lij-den. Nictlemin, toen ik deze beproeving vooruilzag, scheen ze mij zeer geducht; en ik kan met waar-heid zeggen, dat niets, dan de volkomenste overtui-ging, dat de zaak, welke ik omhelsde, Gods zaak was, — niets, dan een innige afschrik van tegen de duidelijkste inspraken van mijn geweten te han-delen, en mij bloot te stellen aan zooveel verachling en hoon. 5. Maar ook om met onze verachters le redetwisten uit hunne eigene grondbeginselen. — Gesteld, dat ik nu tot dweeperij, dwaling en sterke verbijstering ver- vallen ben; dan is het nogtans zeker, dat toen ik mijne onderzoekingen eerst begon, het zeer onwaar- schijnlijk was, dat 7k daartoe zou vervallen. Mijn heerschend opzet was, de Waarheid vlijtig na te spren, en dezelve te ombhelzen, waar ik ze ook vond, en wat het mij ook mogt kosten. Zoodra had ik dit onderzoek niet aangevangen, of ik werd geroepen om eene proef te geven van de opregtheid van dit mijn besluit; en, uit een beginsel van gewelen, hoewel verkeerdelijk toegepast, zag ik af van mijne eenige hoop tot de beroeping van vast’ openbaar leeraar. Het zou onredelijk zijn, na zulk eene proef mijne opregt- heid in twijfel te trekken. Sinds dien tijd heb ik ook welberaden mijne achting onder de menschen er aan opgedflerd, en mij gelroost, om, als het niet anders 108 hoop tot de beroeping van vast’ openbaar’ leeraar. Het zou onredelijk zijn, na zulk eene proef mijne opregt- heid in twijfel te trekken. Sinds dien tijd heb ik ook welberaden mijne achting onder de menschen er aan opgedflerd, en mij gelroost, om, als het niet anders 108 hoop tot de beroeping van vast’ openbaar’ leeraar. Het zou onredelijk zijn, na zulk eene proef mijne opregt- heid in twijfel te trekken. Sinds dien tijd heb ik ook welberaden mijne achting onder de Zijn kon, al mijne vorige vrienden te verliezen. Dus mijne zuivere opregteid in deze onderneming bewegen hebenden, ging ik voort, in vertrouwen op de duidelijke beloften van het Evangelic, die ik vermeld heb. Ik heb de begeerde kennis der Waarheid voor-namelijk gezocht in het lezen der Heilige Schriften, en door gebeden tot God, om de beloofde leering van Zijnen Heiligen Geest, op die wijze als verhaald is; en ben eindelijk gebragt tot zulke besluiten, als regelregt inloopen tegen hetgeen ik verwacht haben. Men overwege dit alles nicht mehr, um mehr, en vergeblich het een meinen, der ander, en zegen den gegen den gemeldeten, of het was, dat een mensch, die op deze wijze de Waarheid zuckt, aan een sterke begoocheling zou overgeven worden om de leugen te gelöven. Men denke aan de bemoedigende taal van den menschlievenden Heiland, Luk. XI: 11-13. Wat vader u, wien de zoon om brood hidt, zal hem eenen steen geven? Of zoo hij ook om een een een zou hidden, zal hij hem een schorpioen geven?— Indien dan gij die hoos zijt, wwen kinderen goede gaven weet te geven; hoeveel te meer zal de Hemelsche Vader den Heiligen Geest geven dengenen, die Hem hidden! Kan men vermoeden, dat ik, na zoovele herhaalde en aanhoudende gebeden, en ernstig pleiten op des Heeren belofen te dezen opzigte gedaan, gepaard met het aanwenden van alle gepaste middelen, door God zelven beschikt en ver- ordend, van Hem zou overgeven zijn aan de ver- leiding van den vader der leugenen? Kan iemand dit gelooven, zonder te gelijk tot de God-onteerende gedachte te komen, dat God Zijne belofte verbroken hebbe? — In het kort: men moge met dit gansche verhaal den spot drijven; men werpe het boek weg, zonder eenige acht te slaan op een bewijs van’ dezen aard; of men zegge, hetgeen nooit bewezen kan. Worden, dat dit alles eene versierde historie is; of be- were, dat wij die beloften, of schoon in den Bijbel vervat, dus niet mogen aangaan, waardoor men de Heilige Schrift aan de verachting en bespotting van ongeloovigen en ongodisten zou overgeven, of dezelve geheel nutleloos maken voor eenen oolmoedigen en beangstigden onderzoeker der Evangeliewaarheid, wien het om de beboudenis zijner ziel te doen is: — dil is allhans zeker, dal men op geene andere wijze van deze enkele omstandigheid reden zal kunnen geven, dan door toe te staan, dat het hoofdzakelijke dier leerstukken, welke ik nu ombelsd heb, waarlijk in Gods Woord vervat is; dat ze in zich begrijpen de Waarheid, zoo als die in Jxzus is, en niet verbas- terd zijn door een zoodanig bedrog, als waardoor de zaligheid mijner ziel en van de zielen dergenen, die dezelve door mijne prediking aannemen, in ge- yaar zoude kunnen gesteld worden. Op deze onder- stelling verdwijnen alle zwarigheden. Ik vyoorzie, dat velen tegen helgeen ik z00 even gezegd heb, bedenkingen zullen vinden, als: dat ik met al te veel verzekerdheid spreek, en, dat men- schen van geheel strijdige gevoelens, hetzelfde zullen zeggen, ten opzigte van hunne bijzondere _leerstel- sels. — Gelijk ik mij zeer ongaarne door ijdel rede- itwisten van nultiger bezigheden wilde laten aftrekken, zoo wil ik ook geene wezenlijke of schijnbare tegen- werping legen hetgeen ik gesteld heb, onbeantwoord laten; en dies hoop ik, dat de lezer het mij ten goede houden zal, dat ik vooraf deze zwarigheid op- los. Denzulken dan, die meenen dat ik te sterk, of met te veel vertrouwen spreek, bid ik, onparlijdig en oplettend te overwegen de bepalingen, welke ik in alle opziglen gemaakt heb; en dan te onderzoeken, of zij op eene andere wijze voldoende reden van deze omstandigheid kunnen geven — te weten: gesteld dat dit verhaal waarheid is, waaromtrent ik niet schroom mij op den Alwetende te beroepen; gest eld, verder, dat de beloften, waarvan ik gewag maakte, ons wor- den yoorgesteld, opdat wij die 2zouden aannemen, op dezelye staat maken, en door ernstige gebeden om hare vervulling bij God aanhouden; en daarbij in overweging genomen zijnde, hoe de eer van Gods onwankelbare trouw en waarheid eischt, dat dic be- loften aan elk, die dezelye geloovig omhelst, vervuld worden; en men zie dan, of men met mogelijkheid eene van deze sluilredenen kan ontwijken; namelijk: of, dat God gefaald heeft, in de vervulling Zijner be- lofle; of, dat God, over het geheel, en in zooverre als gezegd is, den schrijver door den Heiligen Geest geleid heeft tot de kennis der Waarheid. Op de tweede bedenking, uit de ondervinding ontleend, antwoord ik, vooreerst: dat dezelve tegen de waarheid strijdt. Velen, die voorgeven opregt en bescheiden te zijn, zullen allos geene zwarigheid maken, om zulk een vertrouwen en steunen op de Goddelijke beloften, en zulk een vijze van onderzoek naar de Waarheid, dweeperij te heeten; en hieruit blijkt, dat zij de Waarheid niet op die wijze zoeken, zoo als zij in anderen veroordeelen. Vele anderen zullen misschien deze din- gen flaauwelijk noemen, maar zij kunnen geene stipte navraag lijden; zij zijn bewust, dat zij de Waarheid niet op die wijze gezocht hebben, en daarom willen zij zich in geene gesprekken van dien aard, als wat te ontrustende voor hen, inlaten. Ten tweede. De Schriflen van vele gewaande onderzoekers der Waarheid toonen maar al te klaar, dat zij verwachten de Waarheid te vinden, niet, door op den Heere te ver- trouwen met hun gansche hart, van Hem wijsheid te begeeren, of bij een biddend onderzoek van Gods Woord, door Hem onderwezen te worden; maar door te steunen op hun verstand, door de beslissing der zaak aan wijsgeerige redenering te ver Blijven, door Hunne gevölens te rugsteunen met het gezag van dezen of genen beroemden naam, en hunne stellin- gen te handhaven door stoute en scherpzinnige verta- lingen en uilleggingen der Heilige Schrift. Van hier, dat men zich 200 vaak vermetel durft beroepen van de openbaring tot de Rede en wijsbegeerte! Van hier zoovele en zulk’ slag van tegen bedenkingen tegen bedenken, die duidelijk in Gods Woord geopenbaard zijn, indien anders de taal eenen bepaalden zin heeft; alsmede, zoovele ongerijmde en hatelijke gevolgen, waardoor men die leersiukken bezwaart, met oogmerk om derzelver Goddelijk gezag te verzwakken, even of het genoeg ware, dezelve door allerlei kunstgrepen als onredelijk te doen voorkomen, om de duidelijkste Openbaringen van Gods Heiligen Geest tot valschheden te maken. Van hier die verregaande vrijheid, in het verklaren en taalkundig beoordeelen der Heilige Schrift, hoedanige een geleerde in het uitleggen en behandelen van norativs of vireitus zich niet zou aanmaligen. Dit bewijst ten klaarste Dat de schrij-vers van zulke boeken vreemd zijn van die ernslige, hartelijke, opregle begeerte om de Waarheid te vin-den, welke den onderzooker brengt tot cene ooltmoe-dige gewilligheid om zich van God te laten leeren, en, met onderwerping van zijn verstand, de ware wijsheid te zoeken uil Gods Woord, en door het onderwijs van den Heiligen Geest. — En, ten derde. 