De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
None
Dit uitgefährte Eiland, heiwelk ons zoo na an het vijfde Waerelddeel bringt, welks Bewooners in ons Ontwerp de Zuidzeilanders zullen vervangen, is alzins belangrijk voor ons oogmerk, daar het ons Menfchen doet kennen, in vrelken wij, wat derzelver maatfchaplijken ftaat betreff, den Mensch wenervinden, zoo als hij oorfpronglijk en voor alle befchaaving fchijnt gewest te moeten zijn; en zoo als wij hem echtcr recht harthjk als onzen Broeder kunnen liefhebben, daar zijne eenvouwdigheid hem oneindig nader bij den ftaat eener zuive onfchuld houdt, dan de befchaafdheid en weelde haare kinders immer vergunnen tot denzelven terug le keeren. De Luch: heefc Op dit Eiland eene warmte, die van 64° tot 74° op den Thermometer teekent: maar die des nachts zerbekoelt, dat zij een verfchil van 17° kenmerkt. Zie t'e Kaart van de Bmfeiflraat in coo D. VIII. Vergeleken mit cook zelven D. VIII. bl. 159. en LA BILLARD. T. I. p. 126. AND. 3 graaden in ran 145° tot krek (1). welk ons zoo brcngt, welk de Zuidzee- is alzins be daar het om ;lken wij, wat betrefc, den hi) oorfprong- chijnt gewest ij hem echtcr r kunnen lief- gheid hem on- ler zuivere on- iheid en weelde 1 coc denzelven md eene warm- 3en Thermometer lachts zoo zeer van . 17° ken- merkt. stärkte in cook L zelven D. Vlll. p. 16y. VAN DIEMENS LAND, an merkt ; tcrvvijl men op de rhede aan boord dcr Schcpon flechts 6^ of 7* vcrfchil op- merkt. De hoogftc grand der koude werd 'cr flechts op 45 *< bcvonden (•)• IMj deze gcmaatigdheid van lucht, aan de af kocling van den Grond door ruime Zee- windcn van twee zijdcn toe te fchrijven, hccrscht 'cr in deze luchtftrcek, uit hoofde der grenzing aan een zoo uitgellrekt vase Land , als ^uflralia is , eene onlluimigheid , die telkens in geweldige vvinden en llormen losbarst, en het verblijf voor de Kusten op Zee gevaarlijk maakt (2). De Grond is hoog , heuvelachtig , zandig of 00k met mulle aarde , en zomtijds met roodachcige klei tot eene aanmerkiijke hoog- te overdekt , waaronder men roodachtigen of grijzen Steengrond vindt. Met ontbreekt denzelven niet aan water , daar men zelfs beekjens aantrefi , en men meermaalen de kuilen, dien men groef , vol water zag lo- pen , fchoon ook de oppervlakte van den grond , (i) Anderson bij cook D. VIII. bl. 162, La billard. T. I. p. 139 > i4°> '^' ^^' P* fl6, 97. (9) La BitLARD. T. I. p. 13^, 169. O a kr*l m mUmi^bmSi^ d 3IS VAN DIEMENS LAND. grond, die het water zecr fncl laat doorzlj- gen, vri) droog voorkomt (i). Nergens vond men ecnige Delflloffen noch ecnigerhande Steenen, behalven een grof wic Zand (a) : maar overal was de grond met goedGras bedekt(3) ,en met Hout bewasCen y ja met Bosfchcn overhden , die nog onaange- rocrd fcheenen van derzclver eerfte wording af (4). Geene birjl hecft dczc Dosfchen nog immer gefchonden. Derzel<rer hoogte doer den ReJziger het  keurlijke voorraad von Planen en DIoemen wacht op dezen fchaarsbe-treden grond het nader onderzook der Kruidkundigung, die nici kunnen nalaten verrukt te worden door de befchrijving en afbeelding, werde la DILLARDiERE van veeicn heegegeven (3). Het Dierenrtjk is hier ook niet zoo arm, als wel elders opde Zuidzee-eilanden. Cook sag *er flechts de Oposfum of Buidelrot, om- trend tweemaal zoo groot als een groote Rot , en vermoedde 'er ook de Kanguro , een Dier ter grootte van een Schaap , maar in gcdaante naar de Jerboa of Springmuis ge- lijkende (4). La billardiere ontnioe- lede (i) Zie boven bl. 115, 116. ^a) La billard. T, I, p. is8. < :^ -. (3) La billard. T, I. p, 137— rlHS , 152 — 156. T. II, p.ia — 17. (4) Anoeasom bit c o 0 ft O. VIII. bl. 165, O 3 166. I ; ■,^:^g^Ssm3^»siS^^mi^r :....rfW.«yrf»^-,»^a-... .,.^„.,„,^_«.. t«4 VAN DIEMENS LAND. tedc 'er cen Dier , als een grootc Ilond, maar van vvilden aarJ. llij ontdektc 'er ook wclvclbccndercn van ecn andcr Dlcr, hct- wclk zccr groot moestgcwccst zljn; en vond duidlijk dc print van vcrfchcidenc andcre vicrvoctigc Dicrcn , zoo dai hij hci rccht- maatige bcfluit opmaakte , dat dcze Dos- fchen cene bevolking hcbbcn , die nict rain belangrljk voor de Naiuurlijke gcfchiedenii der Dicren zijn zou , dan dcrzelvcr Plan- lenrijk voor die der Gcwasfcn (i). Van Vogels zagen de beidc Relzigcrs vcc- lerleije foorien , alien zoo fchuvv , dat men aan de jagt der Inboorlingen op dezclven nict behocfde tc twijfelcn. Bruine Havikkcn of Arendcn, Kraaijen, geclachtige Papegaaijcn , groote Duiven , Lijfterfoorten , Zeemecu- wcn , Zceaakfters , Plevieren , Eendcn en Kormorans warcn de meest in het oog val- lende gcvederde Bosch- en Strand-bewooners, onder welke alien echter uitmuntcde eene zwarte Zwaanenfoort , door la billar- DiERE afgebeeld (2;. A De 166. Cook D. III. W. i5».PI.3i-^' Labil- LARD. T. I. p. 134. (i) La billaru. T. I. p. i«3» ^^^- (3) AVERSON bij coo i£ D. VIII. b). 1 66, 167, - wj«fiiM«M(WWIKWiMm'tmiMiaaMWB«iJtre \ AND. grootc llondf dekte 'er ook cr Dicr, hct- zljn; en vond icidcnc andcre hij hct rccht- dat dcze Dos- , die nice min (e gefchiedenii Icrzelvcr Plan- CO- Reizigcrs vcc- huvv, dat men p dczclven nict e Havikltcn of ;e Papegaaijcn, en, Zeemecu- n, Eendcn en n het oog val- and-bewooners, itmuntede eene LA B I L L A R- De »I. XX. Labil- 163, T<S8.  Oliphant-Visch of Pejegelh de talle is, en nog ein andere onbekende soort in hec oog vie). Men beschuldigt ouk op deze Kusten de Zecke of eigenlijke Pkoca monachus gevonden, en vordorden op de Klippen einen menschlichen van Mosfelen en klecncre Schulpvisfchchen (1). Van InfeSen, schon mit talle, werd hier een aanraerklijkc verfcheidenhcid gezogen, zielse eenigc sind Scorpiocnen. De Musklten en groote zwarte Mieren, wier bei der alten der alien de lastigften. Men vond Hagedisfen van geheel bijzondereien aard en wel vijfcin dnimen langenen, en wel vijfcin dnimen langen, en wel de Inwoo-ners dezelven nicht fchroomden (») Oneindig opmerklijkcr, dan het ganfche Planten- en Dieren-rijk van dit Eiland, hei- welk. p. 130 167. La billard. T. I. 141 — 160. T. II. p. 4!?. (i) Andkrion bij COOK D. VIII. bl. 197, 168, 169. Labillakd. T. L p. 143, 150, 5i« T. 11. p. 84, (a) Anherson hi) cook D. VIII. b!. id/, 16.9, 170. La billard. T. II. p. atf, 38. O4 a^ a£SS2j*3i4£ t; . li i i ti6 VAN DIEMENS LAND. welk, deszelfs Boschrijkheid uitgenomen, meer met ylfrica omtrend de Kaap de Goedf Hoop, schpon 10° Noordelijker, zou kun- nen vergeleeken worden, volgends Ander- son, dan met Nieuw-Ze^land, schoon op gelijke bre^dte aan de anderc zijde gele- gen (i) — oneindig opmerklijker is alhier de Mensch, die nog zoo naauw aan den Na^ tuurftaat grenst, dat deszelfs geringfte ^ye^k- zaamheden verdieqen ga4egeflagen te wor- den (2), Hij heefc op dit Eiland de gewoone Icng- te: maar zijne Gcftalte is rank (3). Zijn ganfche llgchaam is welgecvcnrcdigd : maar .deszelfs Kleur is dof zwarc, wejke hij z . elf nog zwarter maakt, door zich met ftof van Houtskool in te wrijven (4). Cook vond de gelaatstrekken der Man? verre van onJiangenaam; ma^r meende van de Vrouwen, voornaamlijk die in jaaren wa- ren gevorderd, een ongunftiger oordeel te (i) Anderson bij cook D. VIII. bl. 126. (2) La billakd. T. II. p. 43. (3) Cook D. VIII. bl. 146. (4) Cook D. VIII. bl. 146. (4) Cook D. VIII. bl. 171. La billard, T, I. p. 177. T, n. p. 34- NS LAND. id de Kaap de Goed^ Qrdelijker, 2ou kun- 1, Volgends AND E R- -Zeeland, fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Zeeland^ fchoon op e anderc zijde gele- jpmerklijker is alhier lO naauw aan den Na; -Ze iszelfs geringfte werk- ga4egeflagen te wor- nd dc gewoone Icng* ; is rank (3). Zijn relgccvcnrcdigd : maar wart, wejke hij zelf )or zich met ftof van -n (4)- laatstrekken der Man;? n ; niayir meende van nlijk die in jaaren wa- jngunftiger oordeel te :ooK D. VIU. bl. 162. '. ir. p. 43. I. 146. bl. 146. Andersow [71. La dilla&p, T, VAN DIEMENS LAND. £17 inocten vellen (i). Anderson ftelt icder |n ftaat, otn zelf daar over le oordeelcn, door eene naauwkeurige befchrijving van de onderfcheidene deelen van beidqr gclaat. flun Haair is gekroesd en verward, of in kleene kloniers, verdeeld , door het veel- vuldlg gebruik van vet en Oker , en is uit ^igen aard woUig (2). Hunne Neuzen, fchoon niet plat, zijn breed en vol. Hec pnderfte gedeelte van het Aangezicht fteekt ver vooruit. Hunne Oogen zijn van mid- deibaare grootte. Derzelver wit is niet zeer helder , en , fchoon niet leevendig in op- flag of in hlik , zijn zij echtcr zoo , dat zij eenen vrolijken glans over het gul ge- Jaat 'verfpreiden. Hunne Tanden zijn breed, maar niet gelijk of wel geplaatst, en, uic den aard of door onreinheid , minder wit , dan wel anders bij Menfchen van zoo don- kere kleur(3). Hunne Monden zijn wijd, maar fchijnen dit bij de Mans nog meer , om dac (i) Cook D. VIIT. bl. 145, 155. (a) Cook D. VIII. bl. 146, 150. Ander- son bij cook D. VIII. bl. 171 , 172. La bil- l'ard. T. il. p. 33. (3) La BiLf.ARDiERE zcgt , dat zij zeer flraaije Tanden bebbeii. T. II. p. 34, 05 ■^"S^llte.;., - liSp^fme^^am fti8 VAfT DIEMENS LAND. dat zij den baard lang en even ruw met vec en verf befraeerd dragen , als bet Hoofdhaair. De Buik fcbeen bij bun wat te veel voor uic tefteken, waarfchijniijk wiji zij opdenzelven geene drukking hoegenaamd hebben , wclke men anders bij fchier alle andere Volkeren min of meer ontmoet (i). Deze Menfchen gan gansch naakt, zonder eenig dekzel der Schaamdcclen. De Vrouwen dragen wel dikwijis een Kangurovel over de schulders, hetwelk om den mid-del is vastgemaaki; maar fchijnen die eenig-lijk te doen ten gebruike der Kinders, dien zij op den rug dragen of ook wel met de beide voeten op haare schulders zicn, en alzoo boven haar hoofd bij de hand over-eind houden. Bij eenkelc bemerkte men een Kangurovel ten fchort gebruikt, maar dezelve fcheen meer ter verwarming tegen de koiide, dan ter verberging en bedekking, aangenomen te zijn. De vrij fcherpe nachtkoude, welke alhier niet zelden plaats heeft, doet voor Hebt overige zelfs de Vrouwen geen ander dekzel zoeken (a). Vier jonge (i) Anderson bij cook D. VIII. bl. 172. (2) Cook D. VIII. bl. 154 La billar. T. n. p. 30. T. I. p. 188, 189. LAND. En ruw met vec het Hoofdhauir. te veel voor uic zij op denzelven hebben, welke ndere Volkeren sch makt, zon- lamdeelen. De Is een Kanguro- irelk om den mid- :hijnen die eenig- :r Kinders, dien f ook wel met "chouders zettcn» bij de hand over- enkelc bemerkte fchort gebruikt, ter verwarming erberging en be- I. De vrij fcher- hier niet zelden t overige zelfs de zoeken (a). Vier jonge (i) Anderson bl. La BILL A RB. 1899. VAN DIEMENS LAND, jede jonge Menschenleiden zelfs zu wenig waar- de op hec geen haar ter kleeding ved ge- geven, dat zij, om zich niet te belasten met deszelfs dragt, de pakjens nelderlegen op den grond en even naaki haaren weg ver- volgden CO* llct kunstdenkbeeld van verciering des Ligchams heeft echter bij de beide Geflachten reeds zoo vcel ingang, dat de Mans hec haair beolijen en beokeren ; de Vrouwen daartegen de kruin, Monniksgewijze, kaal fchecren ; bciden zonrijds eene of andere Snoer om den hals flingcren, zich voords zorgvuldig de huid zwart niaaken, en inzon- derheid de Prik- en Snijd-kunst te baat ne- men. In de laatfte hebben zij het zoo vet, . als elders eenige Elanders, gebragt, daar zij hunne ligchaamen en armen met lijnen van verfchillende lengte en in verfchillende richtig bekerven, die zoo hoog boven het veluitfteken, dat het moeilijk is te gisfchen, hoe zij hunne huid aldus weten te bordu- ren, gelijk het anderson uitdrukt. De buik der Vrouwen inzonderheid had zulke (1) La niLLARD. T, U. p. 44. dwarsfneeden drie hoog boven elkanderen, die zlch vertoonden als mtuurlijke rimpels, welken de verraaden oneerbaarheid elders zoo hartlijk verwenscht CO* ' De naaktheid dezer Menfchen cndewoesr- heid hunner Bosfchen ftelt hun bloot aan vee- lerleije kwetzuuren. Van daar zag men eenen cnkelen met een lap Kanguro-vd om den voet gewonden (a). Voords brengen de on- reinheid op hun ligchaam en al het befmeer- zel op hun hoofd natuurlijk eene gruwzaame m^nigte van Ongedicrte voord, waarvan zij vruchtloos hunne Kinders trachten vrij te maaken, en hetwelk zij zelve , gelijk de meeste Negers, gulzig verdinden (3). Cook merkte onder hun eenen potlierlljken Bulte- naar op (4). La billardiere verwon- derde zich daartegen over de gaafheid van hun gezicht, daar zij, zonder dekzel voor de oogen,den genfcben dag en een grooc gedcel- I (1) Cook D. VIII. W. 145 . 152, 154. Anderson blj cook D. VIII. bl. i-i. La BiLLARn. T. II. bl. 34. 5»» 5«. PI- VI. (a) La BiLLARD. T. II. p. 35* C3) La dillard, T. H. p. 50* (4) Cook D. VIIL bl. i49« tt^^^i^ .AND. n elkanderen, rlijke rimpeJs, leid elders zoo n en de woesr- bloot aan vee- zag men eenen o-vel om den brengende on- il het befmeer- ;ne gruwzaame d, waarvan zij achten vrij te te , gelijk de len(3). Cook Serlijken Bulte- lERE verwon- ! gaafheid van dekzel voor de n grooc gedcel- .,.v" .-,.- te 5 . 152 , 154' . bl. I/-1. La 59. PI. VI. 35. 50. VAN DIEMENS LAND, flat t« van den nacht onder den blooien bemel verkeeren (1). De geliefde geftalte, in welke zij zich ftellen, is door hem en Ander- son opgemerkt deze te zijn, dat zij, met de eenc zijde een weinig voorwaards en met hec bovcnlijf zachtkens geboogen, met de eene hand dwars over den rug den anderen arm vast houden, die langs de overhellende zijde nederhangt (a). „Het geen oude Dichters van Fatdnett en Satyrs, als bewooners van hoUe Boomen^ gezegd hebben, wordt hier bewaarheid:'* zegt die Reiziger. Bij het Strand en 00k elders vond men wel eenige ellendige zamen« vlechtzels van ftaaken, met Boombastblade- ren ged^kt, die zelfs den naara van Hutteti niet wel verdienden; en dezelven fche Enen oder kort gebruik opgeflaagen: maar de betere Wooning levert hun overal het zwaar geboomte uit, het zij door vuur uitholten ter hoogte van zes of zeven voeten, ea er eene haardftede van klei in plaatzen, rondom welke voor vier of vijf perzoonen ruira- eis. Dat gedeelte van den boom, het geen onverbrand is, blijfi inmiddels aan den groei, en verfchaft hun alzoo cen loofweltzel te- veens (i). Van zulk een huis en haard maaken zij nog nie fchaars gebruik: meestal is hec ganze Cosch hunne wooning, daar zij zich liefst op den grond in de open lucht ne-dcrzetten, op denzelven hunne vuurcn ag-ter windfchermen aanleggen, en tvens hunnen Disch aanrichten, rondom welken de Mans, en de Vrouwen een weinig ag-ter de-zelven, op vcllen van Kangurd's of eenig an-der dekftiik nederzitten, in cene houding, die bij de Vrouwen in zoo verre opmerklijk is, als zij met den eenen voet zorgviildig bedekken, hec geen hec nederzitten op de burken te onbetaamlijk zou vertoonen (3). Hec zelfde middel, waar door zich deze Menfchen de Boomen bewoonbaar maaken, is iun 00k dienftig, oni Vartuigen Te krij-gen: doch hun Scheepsbouw is nict vol-maak- Cook D. VIN. bl. T53. Andetison Mj COOK D. Vlir. bl. 173. La billard, T. I. p. 129, 136, 147. (2) La Bin. Alt d. T. L p. 135. (3) La Bin. Alt d. T. L p. 132, 133. T. n. p. 38, 41, 43. PI. V. S^Em^ »1^*^. ifc*.) AND. An den groei, ofweltzel te- rd maaken zij neestal is hec , daar zij zich sen lucht ne- nc vuurcn ag« en tcvens hun- )m welken de einig agtcr de- V of eenig an- :cne houding, rre opmerklijk oet zorgviildig srzicten op de rtoonen (3). loor zich dcze .AND. Nbaar maaken, rtuigen te krij- j is nict vol- maak- a ndeison La billard. 133. T. n VAN DIEMENS LAND. 053 Männer, dan hun Huisbouw. Integende vindt men bij hun Canoos van Boomfchors te zamcn gefteld, en eer naar Hangmatcen dan Vaartuigen gelijkende, die op de effene vlakte ecner doodftille Zee bruikbaar zijn, maar bij de minstte banning moecen uit een flaan. Hun Muisraad bedaat in Korfjens, mec vveinig kunst of netheid van Biezen en Tee* ncn gevlochten, in zakken, om water te bewaaren, en in bekers, van bladeren gemakt (2). Om vuur te maaken bcdienen zij zich van twee Steenen, dien zij tegen elkandcr flaan, en wier vonken zij op boomfchors, 200 zacht als Zwam, opvangen: maar de moeiie, die hun dit kost, maakt hun uitersc zorgvuldig, om hun v M. Uur aan te houden, waar toe zij doorgaands een brandend hout medenemen, als zij van verblijf veranderen (3). Zij gebruiken hun Voedzel niet raauw, maar gebraaden, en vinden hetzelve vooraam- (O La billard. T.I. p. 185. Pi. XLIV, fig. s. C2) La billard. T.L p. 135, 167, 177. PI. V. (3) La aiLLARD. T.L p. 133. T. IL p. 54, 5». a^^,i VAN DIEMENS LAND. tiaanilijk in Schulpvisfchen, schoon zij ook eenmaal toonden niet atkeerig te zijn, oiil vervoctif; Gedierte en Gevogelte te flachten- Sdiulpvisfchen inzondcrheid vervullen hunne dagclijkfche bchoefien, waarbij water huncen Drank is (i). Hunne maaltijden duU*ren eclncr Lang gcnoeg. NagczameHlijk gegeten te hebben, haalcti de Vrouwen en Dogtors water om te drinken van de naastgele. Gene pladts, hetwelk voordsgebruikt wordt zonder te letten op deszelfs zuverbeid. Daar mede eindigt de maaltijd (a). Voor de kost te zorgen is der Vfouweii zaak, hetwelk haar zeer vecl moeite kost. Elk neemt een Korfjen en begeft zich, door de Dogters gevolgd, naar de KHppen en duikt van daar toe op den bodem der Zee, om 'cr Schulpvisfchen te raapen, vertoeven-de er zonder eenig ongemak voor zich zel-ve meer dan twecmaal langer, dan de beste Europeefche duikers het onder water kunnen houden. Na de v(^rademing van eencn oogenblik gaan zlj weder te water en her-haa- On zijn ook rig te zijn, oiil relte tc flachten* vervullen hunne arbij water hun maaltijden duU-^ gczamefllijk ge- rouwen en Dog- in de naastgele* gebruikc wordt* suiverbeid. Daar is der VfouWeii ;cl ffloeice kosc. 1 begeefc zich, laar de KHppen « bodem der Zee, pen, vertoeven- i voor zich zel- !r, dan de besce der water kun- ;ming van eencn e water en her- haft> 4<J, 153. La I. p. 34. 45. 55. 5^' VAN DIEMENS LAND. 225 haalen dit zoo dikwijls, tot zij hct Korfjen omtrcnd vol hcbbcn. Om zich te waarcn voor de geweldige knijpers der Zeekreeften, wctcn zij deze Dicren tcrllond te dooden(i). Met den vangst begegen zij zich naar de Mans, al weder gerced, om denzelven te hervatten, indien dezen de voorraad nice groß groot gcnoeg fchijnt, zich vergenoegende met de voorraad nice groß gcnoeg fchijnt, zich vergenoegende met de voorraad nice groß gcnoeg fchijnt, ten cindc gclijklijk rondom gekoesterd te worden. Onder die voorraad zijn zij reeds bezogen, om de Schulpvisch schoon te maakcn, dien zij zorgvuldig op de koolen zetten, tusfchen welken zij de Kreeftecn min omzichtig inwerpcn, en waarvan zij den Mans en Kindern het beste gcvcn, zich zielme met hec overigc vergenoegende. De Mans waren door la billardiere niet te bewegcn, om cenig de cel te nemen aan den moeilijkcn en dik. Wiss gevaarlijken arbeid der Vrouwen, daar zij zich als Heeren, bij hun vuur gezeten, lieten bedienen en zich de beste beeten toccigenden van alles, wat hun werd Cl) La BILLARD. T. n. p. 52, ;^ II. Deel. i ..^..ms^mm^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m^^m arkens aan te nemen tot hunne Spij3, doen echter zekcr ftellen, dat zij zich mecrmaal cer Jagt moetcu begeven (a). Misfchien dienden hunne Wapenen hun dear toe meer, dan tot den Krijg, waarvan ook bij hun geen fpoor gevonden werd. Zij hcbben Werkpfpiezen of Stokken, ter wederzijde gefpitst, met welken zij hun doel trachten te tracffen: maar dezelven zijn lomp gemaakt, en toonen alzoo ook, van hoe geringe aangele-genheid zij geacht worden. Cook vond hunzeer onbedreevene werpers. La billard. T. II. p. 53 » 54* (a) La billard. T. I. p. 180. Cook D. VII. bi. 153. LAND. Man te houden, een houtjenn te dr de knic, maar was hun ganfche nmer aan deVis-V, noch ook ter Grundstücken, het-n hunne größer sagenen zekreten, [agt moelten be- i^apenen hun daar , waarvan ook bij erd. Zij hcbben ;r wederzijde ge- doel trachten te omp gemacht, en geringc aangele- C o o K vond hun , La niLLAR- ecn goed denk- beeld VAN DIEMENS LAND, a-a/ becld op van hunne bckwaamhcid hicrin, en wcrd ovcrtuigd, dot zij dezelve tegen vicr- vocti^^e Diercn gebruikten(i). De geheeic, reeds befchrecvenc, houding en de langzaame gang der Mannen drukkcn volkomcn genoeg derzelvcr vadzigcn aard uit. Gaarne wandelen zij op hun uitcrftc gemak, en komt het ecnmaal toe een lopen, dan muntcn zij geenzins uit in VAN DIEMENS LAND, a-a/ begebenen zij op hun uitcrftc gemak, en komt het een lopen, dan muntcn zij gezins uit in VAN DIEMENS LAND, a-a/ begebenen zij op hunne bekwaamhcid hicrin, en komt het een lopen, dan muntcn zij gezins uit in VAN DIEMENS LAND, a-a/ begebenen zij op hunne bekwaamhcid hicrin, en komt het een lopen, dan muntcn zij gezins uit in VAN DIEMENS LAND, a-a/ begebenen zij op hunne bekwaamhcid hicrin, en komt het een lopen, dan muntcn zij gezins uit in VAN DIEMENS LAND, a-a/ begebenen zij op hunne bekwaamhcid hicrin, en komt het een lopen, dan muntcn zij gezins uit in VAN DIEMENS Fulheid. Hunvemiaak is springen en zweiten: maar hunne spong is zoo kleen, dat zij, hoe los van leden ook, wijl hun gecne kleeding knelt, door menigen Europeer voorbij gefprongen zouden worder. Tot het zwera-mcn waren zij niet eens door hot voorbeld der matroozen te bewegen C^). Bij de Vrouwen heerschte veel meer lee-vendigheid. Zoratijds pndcrhielden zij de Vreemdelingen met eene guile spraakzaamheid, die zonderling ovcrstond tegen de volftrekte onverstaanbaarheid haarer Taal, maar welke zij niet te min vervolgden; dan weder trach- J. 53. 54. Cook D. VIII. bl. 147. La billard. T. I. p. 148. T. II. p. 21, 35. La billard. T. II. p. 37, 44, 45, 40. 47. Pa VAN DIEMENS LAND. trathteden zij luin doorccnGczangtcvcrmaa- kcn, hctwclk zcer vccl ovcrccnkotnst had met tint der /Irabkrcn van Kken yljia, en hct geen zij Altijd met de ccrllc en iwcedc ftem volmaakt zongen (i); bij wclkc voor dc Tconkunst haare onverfchillighcid voor dc Viool, die eindlijk dc Eilaiidors dc oorcn deed tloppcn, hoogsi-opmcrklijk mag gcacht worden (2). De afhecKung dczcr Mcnfchcn, welke wij hicr aanbic'dcn, durvcn vvij volmaakc bcandvvoordcndc nocmcn aan alios, wat wi] tot dus vcnc van hun te nielden vonden. Ilct gclaat van den INlan is oordcclkundig tc zamcn gcbragt uit de vergclijking der afbeelding bij cook en la iullardiere (3). De Vrouw is volkomen gevolgd naar die van COOK (4). Ilct Kind is opzetlijk hier bij gcvoegd, wijl dc Franfche Reiziger op Tcmcrkt hceft, dat de bovenkaak der Kin- dcrs op dit Eiland vcr boven dc onderkaak uitfchiet, hctwclk bi} de Volwasfcncn niet al- (i) La BI1.LAKD. T. II. p. 45. (3) La uir. lard. T. IL p. 45. (3) Cook PI. LXXIIL**. La uillard. PK VIII. (4) Cook PI. LXXIV**.. cnfchcn , wclke ni vvij volmaakc Fi alios , wat wij niclden vonden. oordcclkundig tc ijking der afbeel- ^ARDIERE (3). ;evolgd naar die is opzetlijk hier che Reiziger op- enkaak der Kin- ven do onderkaak Volwasfcnen niet al- p. 45. p. 41 , 50. La u 1 l l a r d. PK VAN DIEMENS LAND. 209 alzoo is (i). Ilctzclvc is ovcrgcnomcn naar zljnc at'bcdding (a) , wclkc dc aanmcrking van COOK zondcrling doct voorkotncn, due vecle Kinders traaijc trckkcn hadden C3). De Vrouw hecft hct Kanguro-vcl over don rug, zoo als zij hctzcl vc bij la n i l l a 11 d i f. k e draagt. Zij brengt den Man ccncn korf vol Schulpvisch , terwijl hij naauwlijks aclu flaat op de zwaarte van haare vragt, en gchcel werkloos in zijnc gclicrdc hoiiding op cene graszoodc zlt voor zijne Uooniwouning. Wat vcrdcr hecft hij ook cene Hut, wuar voor hct vuur reeds aaiiL^cllokcn ligt ter btT;;iding van zijn midilagmaal. In den lof van hct charaktcr dezcr Men- fchcn verfchillcn dc Rcizigcri niot. Jegens Vreemdclingcn , vvclk woord voor hun on- eindig nicer moet uitdrukken , dan wij ons kiinncn voorllcUen, uit hootde van den af- ftand lusfchen hunncn Natuurftaat en de Europeefche klcedcrdragt — betoondcn zij cen goed vercrouwen , hecwclk alien denk- becld van vrees of van vcrdenking buiten floot. (i) La BiLLARD. T. n. p. 33. (2) La BILLAIID. PI. Vll. (3) Cook D. VIII. bl. 155. P 3 34. ';i*is^ssmg^timssiis3m aso VAN DIEMENS LAND. Flot. Zij kwamen ongewapend uit hunne Boschchen den Vrecundelingen te gemoet, locn COOK hun het allererst bezogt (i). Hun voorkomen had ook niets van dat wilde of loute, hetwelk men elders ontmoetede bij de min befchaafde Volkeren : maar teckende terdond zachtmoedigheid en blijgeestigheid (a). La billardiere vond hun in het eerst wel fchuw, ja zelfs zoo vrees-achtig, dac hij hun bezwaarlijk yan zijne vriendfchap kon verzekeren, maar merkte self op, dat zijne Snaphuanfchooten op Gevogelte de ontfteldnis en vrecs in hun hart fcheenen gegjagd te hebben (3). Naderhand bleeken hem hunne vredelievendheid, vriendfchap en dienstvaardigheid op de allerinnemendfte wijze. Eene kreet, welke hem eene noodkreet ter ver zameling der Boschbewooners fchecn, had hem eenmaal geene geringe ontfteldnis bij zijne kruistog- ten door dit £ilandaangebragt, daar hij Qechts wei» Co Cook D. VIII. bl. 145, 149. (a) ANDERSON bij cook D. VIII. bl. 170. (a) LA billard. T. I. p. 167, 176, 178, 179, 184. Zoo had ook een Snapbaanfchoot bij cook's ontmoednghun oogenbliklijk de vluchtdoea nemen. Coo; D. VIII. bl. 147. NS LAND. ngewapcnd uit hunne lingen te gemoet, tocn erst bezogi (i). Hun iets van dat wilde of ders ontmoetede bij de iren : maar tekende heid en blijgeestig- ARDIERE VOnd huH V, ja zelfs zoo vrees- bezwaarlijk yan zijne keren, maar merkte Snaphuanfchooten Inis en vrecs in him To hebben (3). Na.- Hunne vredelievend- Eene kret, welke Ter verzameling der N, had hem eenmaal nis bij zijne kruistog- Ebragt, daar hij Heches weii» bl. 145, 149. COOK D. VIII. bl. 170. I. p. 167, 176, 178, k een Snaphaanfcbooc bij )genbiiklijk de vlucht doea bl. 147. VAN DIEMENS LAND. 031 wcinige niedgezellen bij zich had , en die alien even als hij weerloos waren: de hal- ve kring echtcr van Mans en Jongens, waar agter 00k de Vrouwen en Melsjens ge- fchaard ftonden , welke hern opwachtede, vertoond'? niecs drcigende , maar ontving hem , na wederzijdfche vriendfchapsbcdui- dingcn, gulhartig in deszelfs midden. Naauvv- iijks had la billardiere de hand aan iemand tocgereikt , of dezelve word wcder- keerig aangenomcn, lerwijl elk Eilandcr dan tevens den linker voet opligtedc en een wei- nig agtcrwaards uitlhk , alzoo zekere buiging maakende , waarin de Franfche Zeeman de gemeenzaame en beleefde groete van zijne ei- gene luiden wedcrvond. Ook de Vrou- wen drongen na deze eerlle gemeenzaamheid gaarne door tot de Vreemdeiingen , en lieten de oogen in arglooze nieuwsgierighcid wei- den over alle de bijzonderheden, die dezel- ven tot zich trokken(i). Wanneer, uaurna, de voet dcr Reizigers dreigde uit te (lippen op den oneffen grond , waren de Inwooners gereed, ora hun te onderfteunen ; of wan- neer zij hun , na eenig afzijn , zagen wedcr- kee- (i) La billard. T. II. p. P 4 29. ;i fcimiWMMMiitMtOiai in ( 232 VAN DIEMENS LAND. keercn, drukte eene vreugdekret daarovcr hunne blijdfchnp uit; ja, wandelcndc zelts met deze Menfchen, zagen de Franfchen zich telkensuit hartlijkhcid en dienstvaardig- heid den arm gebooden (i). „Voorzeker verlooren wij vecl, — zegt la b i l l a r- DiERE — dat wij de Taal der Eilanders niec verftonden, want cen der Meisjens had ons onbegrijplijk veel te zeggen, en sprak een ganfchen tijd lang met ongemeene fiel- heid, fchoon zij zeer wel merkte, dat wij haar niet verstonden; dit kon nict fclieelen, toch moest zij praaten (2)." De gulheid dezer Eilanders ging evenwel niet tot zulk eene gemeenzaamlicid over, welke de gastvrijheid elders wel ten plicht ftelt, maar die de zuivere eerbaarheid en reine huwekstrouw gezins gedoogen. De Mans bchcerschte eene edele naarijver op de liefkoozingen banner Vrouwen, welke hun dezelven zorgvuldig deed verwijdcren, wanneer de dartelheid der matroozen tot ongebondenheid overging. De Vrouwen wederke erbiedigden afzonJerlijk de huwe-lijks- (i) La billard. T. II. p. 37, 38, 4° >4<5. (a) La billard. T. II. p. 45. LAND. Ickrcct daarovcr vandelcndc zelfs de Franfchcn ;n dienstvaardig- „ Voorzeker t L A B I L L A R- il der Eilanders er Meisjens had jggen, en fprak ongcmeene fnel-  als zij in tegcnwoor- dighcid haarer Echtgenooten omzichtig wa- rcn, om derzclver jaloersheid nlet op te wekkcn. Let aanbod der grootfte gefchen- ken tot hcimlijkc ontronw wcrd door haar met de groorftc vcrachting van de hand geweezen. In dezcn edelen lot' der Vrouwcn dee- len ook de Meisjens. Twee jonge Dog- ters volgden zondcr ecnig wantroiiwen op verren at'lland van andcre Eilanders drie Franfche mritroozcn langs de bogtige flinge- ringen der Kust. De matioozcn bedienden zich fpoedig van c'.-. "^ n^zondcring tot onbe- taamlijke vrijhcdci ; m,ir de beide Meisjens namcn de vlucht Op eene, vcr in zee uitfte-kende, rots en toonden zich gerend, om van dezclve af te springen, ingeval zij vervoigd werden CO- goede verstandhouding echter nict werd afgebroken met de ovcrigen, tot wien zij fpocdig terug kecrden, sheen het te biijken, dat zij dczen aanflag tegen haare eer gchcim gehoiidcn haddcn, of dat de eerbaarheid dezer Eilanders meer zuver dan stroef was, waar van het ecn zoo wcl, als het ander hun chnrakter zoo bemhilijk als eerwaardigin dit opzicht zou maaken (i). Het gedrag der Ouders jegens de Kinder vertoont zich bij deze Menfchen in een even anvallig licht. Ecne Mörders sparde gegen lief koozingen, om haaren Zwingling tot be-daaren te brengen, die bevresd was voor de Vreemdelingen. Anderen booden haare Kinders liever, dan zich zelven, an, oni met eenige Europeefche cieraaden begiftigte te worden. De Moederlijke armen waren overal de wijkplaats voor de vrcesachtige Kleenen, en wanncer dezcn door kinderlijke driften endgültig gefcJiillen krcegen, was de Moederlijke hand tevens voor de vrcesachtige Kleenen, welkc zij echter  rug had geworpen, zacht- (i) La BILLARD. T. I. p. i[6. Slechts iin matroos beroemde zich, giinstiger onthanl gevonden te heben: maar het was moeilijk, zegt la bil- LARDiFRE tc wctcn, of hct wauF was. — T. II. p. 57. LAND. zoo bemhilijk ou maaken (i). ;ens de Kinders en in een even r faarde gcene ligeling tot be- ;sd was voor de >dcn haare Kin- , aan, cm met n begiftigd te ;n waren overal ;htige Kleenen, derlijke driften , was de Moc- tot eene ligte • fpoedig door ving. De Va- s dezc tederheid :enen Man zijn in Jongen met had geworpen. Zachc- 45. Men vindt gcene diefachtigheid, noch eenige andere algemeene Ondciigd van die Volk aangeteekend, hctwelk men wel gereedlijk an de onverfchilligheid, onoplettenhcid (2) en behoeftenloosheid dczcr Menfchcn mag toefchrijven, maar het gcen niet op eigenlijke domheid bij hun moct worden te huis gebragt. La billardiere verhaalt ons de volgende guiterij, die daar tegcn alle opraerking waardig is. Een matroos had eenen zak met Schulpen aan den voet eener Rots nedergelegd; een jonge Eilander nam hem terftond fteelsgewijze weg en liet den Matroos eenigcn tijd te vergeefs zeken: inmiddels bragc hij den zak op de zelfde plaats weder, en vermaakte zich hartlijk met den trek, dien hij den Vreemdcling had gefpeeld (3). Eenmaal deed de gereed-beid der Franfchett, cm hun alles te fchenken (i) La billard. T. ir. p. 41. 43, 50, 51. (a) And BRSON bij coo K D. VIII. bl, 171. (b) UILLARD, T. II. p. 51, VAN DIEMENS LAND. ken, wat zij vrocgen, hiin denken, dat zij flechts ncmcn konden, wat zij begecrden: maar naauvvlijks was hiin hct tcgcndcd bc-duid, of zij gavcn zondcr ecnigcn wccrzin alles terug, wat zij nict mogtcnbchoudcn(i). Wegens den Godsdienst dezern Menfchcn heft de onkunden van hunne Taal, schoon dezelve aan Anderson niet wijd ver- schillenden fcheen van die vceler andcre Zuidzce-eilanders (a), de Rciziggers gcheel onkundig gelaten. De gunsel lijst hunner woorden, welken la billardiere kon verftaan, bedrocg een viercntagtig tal, on- der welken 'er niet 66n wegens de God- heid voorkomt (3). Ook Week den Reiziggers niets wegens cene Burgerlijke Rege ring: maar fcheen 'cr een onafhanglijkheid van elk Iluisgezin plaats te heer- fchen (4). Men vindt ook niets van hunne Lijkbehandeling, nocli ontmoetede 'er eeni- (i) La billard. T. II. p. 31. (2) Anderson bij Cook D. VIII. bl. 178 — 100. (3) La billard. T. II. p. 60. (4) La dillaru, T. II. p. 50. aatifu.w^t<JMi"W«ifaMa< LAND. denken, dat zij zij begecrden : et tcgcndccl bc- ecnigcn wccrziti cnbchoudcn(i). dczer INlenfchcn ic Taal, fchoon nict wijd ver- vceler andcre ^cizigcrs gcheel chc lijst hunner UARDIERE kon ntagcig tal, on- vcgens de God- jleek den Reizier- gerlijke Reizier- onafhanglijkheid hebben, en in t alleen te hecr- niets van hunne loetede 'er eeni- )K D. viir. bl. VAN DIEMENS LAND. Grafplaats. De outbinding kon men ligt bemerkken, dat door de hittere der luchtstreck en de nicnigt van Irifeen spocdig mocsc volgen. Slechts echenmaal vond men Men- schcnbecnderes in cen koolenvuur, hetwelk met grond deed vermögen, dat zij hunne Lijken gewon zijn te verbranden (1). Nog zekcrer vermögen men, dat zijn hunne Lijken gewon zijn te verbranden (1). Nog zekcrer vermögen men, dat van de twee fterkftc en grofle Pcrzooncti elk twee Vrouwen naast zich had, hetwelk zij door uitdruklijke teekencn de deen opmerken; erwijl de Vrouwen, die elk haaren eigen Man hadden, niet min zorgvuldig waren, om haar voorrecht Den Vreemdelingen te doen opmerken (2). Hunne onverfchilligheid voorgewoone ge- fchenken, — hunne weigering van Brood en Visch, — hun greetig aannemen daartegen vaneenige Vogels en Biggen, was in cook's oogen even opmerklijk, als hunne volflagene on- p. 60. La billard. T. II. p. 156- (2) La liiLLARD, T. II. p. 55. 1^3, 16U. — ^mmfmrnnm onkundc aan Yzer, YzergcrecdfchapenVisch- hocken (i). — Het gebruik van een Mes bragc hun ecne groote ontfteldnis aan (2). — Hin- ne vergisfching cindlijk, die jonge Franfchen voor Vrouvven hield, was  Men-chen, denn wij zoo gaarne nog 200 veel nader kenden, daar zij, uit al wat wij nu van hun weten, ons den oorfpronglijken Natuurmensch doen ontmoeten, onurend wien ons geene Dichterlijke verbeelding alzoo langer met haare ijdele harsfenfchimmen zal misliden. (i) Cook D. VIFI. bl. 146, 152. (2) La billard. T. I. p. 18H. (3) La billauo. T. IL p. 51. :; J. -...iiJiP"' ' LAND. idfchapcnVisch- n ecn Mes bragc an (2). — Hun- ionge Franfchen >or gcenc bloote 3). met welken wij n '••cgcns Men- og zoo veel na- ivat wij nu van iglijken Natuur- itrend wien ons ng alzoo langer icn zal mislciden. . 15: l8«. 51. BERICllT vooR DEN BINDEIl. De Fiiciiden-eilaudcrs tc ptnntzen tegcn over .... BIndz. De iXicuw-Calcdiiiiicrs . .. De Marqnifen-eilaiidcrt . ■ Dc Niimve Hebridcn , Dc NictiW'Zeelauden , ■ De Pelew-ciliitiders . .. Dc ^Idmiraliteits-cilanders . ■ De f^an Die wen Landers , • a?. 74. 83. 100. 158. i(!8. io6. 23$. VERBETERING vooR Diel I. Op bindz. 3 voege men den natm van b. s. al- mNus toe voor de naarocn van iiuntef. , monro enz. Op bladz. 28 wordt de aanvang der kwikbevrie- zing op 370' van de Fahrenheit fche fchaal gefteld, volgends ZIMMERMAN: laacer genomene proeven heb< ben geleerd , dat dezelve reeds begint op 39* of 40" van dezelfde fchaal. ^^^SS^S^^a^J^BSBBteWBiSSSHPS! 1 ^. 