De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
I ' Maar HOTTENTOTTEN. 75 Kur waromtrcnt wij ons verheugen, dae derzelver volglose onwärkeden ons van  door verkcerde bewegingen, fprin-gen of op de hübschen zitten, als zij marcheren of eene bewegten möchten ten uicvoer bren- Befehlving der Reizen D. VII. — Niemve Algem. Befchr. D. 1. bl. 172 — 13a, 199—228, 285 — 292. 352. Lk VAILLANT D. H. bl. 48, 53. 80, 89, 98, D. IV. bl. 120, 288. HOTTENTOTTEN. Bengen, dan zal hij een denkbeid hebbeij van de krijgsocfeningen van onze halve wüden. Naardien gecn hunner zijne regterhand van zijne (linker kan onderf Chei- den, kan men denken, hoe sij aan hec commando van den officier gehörzamen. Alle houden zij met een mal gezigt de eogen ftrak op hem gevcstigd, maar naauwelijks geefc hij een commando, of hetis, also zij alle te gelijk een stup krijgen en elk doec een verfchillende bewegungen (i). Dit is het befpottelijk tafereel, door hem opgehangen van hct rec^iment Hottentotten y hct welk men in den vroegcren Engelfchen oorlog heeft willen oprigten: daartegen nu (Icekt hct bcrigt van james craio al-lergunftigst af wegens zuk een regiment, door hem dadelljk opgerigt aan de Kaap, toendezelve, voor den vrede van Amiens % in handcn der Engelfchen was. „Nimmer, dus schrijft hij, was ccn volk vcrgenocg-der en dunkhaardcr voor het goed Dac wij hun dcdcn. Wij hcbben 'or drie hon- derd, meer dan ncgcn mtianden, hij ons gc- liad, en dcwijl il; dus de gelcgenhcid ge- had (i) Le vail la Mr D. III. Inleid. bl. 8p, nOTTENTOTTEN. ff had heb, om hun wel te leeren kcnnen, durf ik verzekeren dat zij een verfiandig. foort van inenfchen zijn. Allen, dio de wapenen droegen, leerden de behandeling van dezelven zeer wel en verloiiden oogeii-i blikkelijk en volkomen al, wat hun bcvo- len werd. Verfcheiden onder hmi fprekett het Engellch tamelijk wel. Men had ona gezegd, dat hunne geneigdheid rr. dron-. Königlich zu groec was, dat wij hun nimmer onder de krijgstuch zouden kunnsn brengen, en dat zij zouden diefachtig van vard waren, dat wij zeker konden wezen, dac 2ij zouden wegloopen, zoodra xvij hin gekleed zouden hebben. Met opzjgc ot hcc erste heb ik niet gevonden, dar,ij meer tot den drank geneigd waren, dui ons efgen volk; en wac betreft hunnen diefachtigen aard, federt wij dat :orps opgerigt hebben, is er raaar en n.t weggelooper, daartoe bewogen, om dat hij bij toeval zijn fnaphaan verloren had. -~ Vaa alle de goede hoedanigheden der Hotpointen zal men zeker verwachten. Dus ver-volgt hij, — dat ik de zindelijkheid zal uicnuiten,en het is waar, dat onze Hot- Unmfche parade geenszins in vergdljking A\ Ml' xr^^^it'^Ksmi^v^^^^^ 1. ft lIOTTENTOTTE*^i komt met fommigen van onze geregeld* regimenten. Hunhe kleeding zal misfchien meer bemorst wezen, dan zij behoorde te zijn, na den korten tijd, dien zij dezelve gedragen hcbben, door hunne onkunde van de middelen cm zuver te houden; doch die kleederen, welkc door wasfching kun- nen gereinigd worden, gelijk ook hunne geweren en vvapenen, die zij zu zu konden Tchoon maken, waren altijd in goede orde. Zij zijn thans ook zindelijk op hunne lig-chanien en de manier, om zich met vet te befmeren is thans geheel bij hun buiten gebrücken. Ik heb dikwijis gezien, dat zi| zirh unschten in een riviertje, met geenander oojmerk, dan om rein te wezen (i)." Ter voorltellinge van dit herdersvolk hebben wij ons bediend van de afbeeldingeti bi] LE VAILLANT voorkommende voor den man en vrouw (2), met in acht neming van bet geen barrow zegt, dat hij ze wat te veel verleelijkt, en van bet geen hi] self veel bevalliger voorgefteld heeft, zijne to Barrow D. III. bl. 60, 61. (2) Le VAILLANT D. I. PI. IV. en V. ea B, II. PI. X. f. HOTTENTOTTEN. -^g 2l]ne NARiNA aeldende (i). De hut is mar de afbeelding bij kolue (2); de schoenen, de fagaai, de pijlkoker en boog, de tabakspijp, waarvan het dikke boveneind liet mondftuk en het boven op gepeladie kokertje de kop is, de halsketen der vrouwe en hare melkmandzijnnaauwkeurigovergenomcn uit de platen van sparman Cs). Terwijl Aq Hottentot ^ m deze voorftelling. vadzig op zijne hurken zit bij den itigang zijner hut, keert zijne vrouw van het mcl-ken der beesten weder en biedt hem eenen zeer digt gevlogtca korf vol aan. CO Le vAiLLiiNT D. r. PI. vr. (2) Prevost Hist, Befch (2) Prevost Hist, Befch (3) Prevost Hist, Befch (4) Prevost Hist, Befch (5) Prevost Hist, Befch (6) Prevost Hist, Befch (7) Prevost Hist, Befch (8) Prevost Hist, Befch (9) Prevost Hist, Befch (10) Prevost Hist, Befch (11) Prevost Hist, Befch (12) Prevost Hist, Befch (13) Prevost Hist, Befch (14) Prevost Hist, Befch (15) Prevost Hist, Befch (16) Prevost Hist, Befch (17) Prevost Hist, Befch (18) Prevost Hist, Befch (19) Prevost Hist, Befch (20) Prevost Hist, Befch (21) Prevost Hist, Befch (22) Prevost Hist, Befch (22) Prevost Hist, Befch (23) Prevost Hist, Befch (24) Prevost Hist, Befch (25) Prevost Hist, Befch (27) Prevost Hist, Befch (27) Prevost Hist, Befch (28) Prevost Hist, Befch ( I. der Reizen D,  nangewecken, door hält land der eerllen te bepfalten van liec Kamisch gegen tot aan de westkust in de lengte en van de groote lUvier in de breed, en dac der laatflen voornamelijk tusfci en de breed, en dac der laatflen voornamelijk tusfci en de breed, en van de westkust af tot ver bin- nenlands in de lengte, frekkende aizoo hec gezamenlijke land der Namaquas zich nit van 25" tot oratrent 30" Zuiderbrett, en van den middaglijn van Parijs (a). In het land der kleine Namaquas vaic gen andere regen, dan bij dondcrbuicn, en er zijn jaren, waarin Hec aldaar in hec geheel niet regent, aan welk gebrek van regenwater de geringe vruchtbaarheid van den grond wordt toegelchreven, gelljk aan CO. Le vaillant D. IV. bl. up. Verjel. net de groote kaart in dat VVerk. V. Deel. de plaatfclijke ligging des land? Hot regeffgebrclc gcwcten worden, Van Namero toe de groote Rivier rijsc hetzclvc mccr en meer, terwijl de bergen lager worden; aan gene zijdc der Rivier daartcgen daalt do gpond en rijst hct gebcrgte; van daar drijven de regenwolken over deze landftreefc als over eene vlakte hencn, zonder door bosfchcn of bergen geftuit en gcbroken, of vvel Electrisch aangetrokken te worden, tot dat zij tegcn hec Kamisch gebergte drij-ven en zich op deselfs hemclhoogcn kruin in fnccuw, of ujsfchcn deszelfs dalen in regen, ontlasten. Van daar echter ontvangt he land der klewe Namaqtias Weder als völker, zonder welk hetzelve onbewoonbaar zou zijn, gevende het Kamisch gebergte in breeden stromen als het waterterug, welk het uit de wolken als regen ontvangt. Deze afllrooming heehe maar op zekere tijden plaats, en om derzelver intrekking in de zandbeddingen, waarover zij vloeit, te voorkomen, plegea de inborelingen diepe putten te graven, om het dierbare vocht te bewaren en ze zorg- L. VAXI.ANT D. IV. bl, 124, 185, tafeMiiii sa,. N A M A Q U A.^. 8J eorgvuUlig toe te dcklccn,  Itrekcn hcc nicest een dor en wocst voorkomen : manr zoo vecl te meer liceft men van de ingewanden des onherbergzamen gronds verwachr. Vele goiid- en zilver-niijncn heefc zich de ver- beelding daarvan beloofd, doch nog nieC gevonden (2). Kloenien en infecten zijn er gewarork Wegens derzelfen vergiften aard. Onder de eerften noemt men bijzonder eenen oogcn blikkelijken dood zouden veroorzaken aan het vee, viel 'er van a., en wier bJoezem den vogel, die 'er flechts aan piktc, leven- Joos zoii doen nedervalJen. Onder de laat- ften wordt de spinnenkop geteld, die mec deszelfs,pooten, in evenredigheid van zijn Jigchaam kort, drie duimen omtrcks heeft, Jijnde zwart en ruig van Jijf, rood van bek en gefpikkeld van pooten, houdende 2ich op onder den grond in een hoi, her- welk (0 Barrow D. ir. bl. 203. (2) Le vaillant D. IV. bl Aoff, F 2 NAMAQUAS. Welk hij met cen wcbbo ovcrdckt, hct gcen liij als ccn luik vvect open tc zcttcn en te fluitcn (i). Ook omlcrvond le vail- L A N T dc gcweldigc vcrdcdiging van een goud lorrctje, hctvvclk hem ecn bijtcnd vocht in het aangezig fpouc, waardoor hij gcvaar licp zijn gezigt te verilezen (a). De mecste dieren fchijnen dcze gcwestcn vcrlatcn tc hebbcn (3), in wcikc zich de Iccuvv dus mceiMiialcn den nicnsch zelvcntcr prooije kicst. Rampzalig is dc voorkcur, welkc dit fchrikdicr aan den inborcling gcefc bovcn allc andcre menfchen, zoo dat hij hem te midden uic cen aantal volkplanters ter- ftond zou weg fcheuren, mischien wol, om dat het naakt van den inborcling het gefordert voorkommt, dan het kleed van deti volkplanter. Naast den inborcling schijnt hat pri,;rd?\n geliefdst voedzel. Aan hct ichaap lla?.': hij geencn klaauvv, mischien wel om deszelfs woUige hiiid. Wcgcns de honden der Namaquas merkt men op, dac (3) Barrow D. II. bl. 213. — Middleton beweere hei tegeadesi. O'les SFAaUAN T* III. V. 885. N A M A Q U A S. 55 2ij den aaart naar de rcjrterzijde omgokruld dnjrcn, arijdig met de algcmecne c.Von. fdup van dat dior (1). Een klcine vogel van het Loxia gcnachc leefc hier in eenc zcldzame maatlliiupplj, Icggende als ecn gcmccncbest van ncstcn aan . onder den gcmcenzaam dak, hetwelk fomtijdfi nicer dan tien voeten omtreks heeft en eenc bevolking van verfcheidcne honderden bevat Cs). Barkow nocmt de Namaptas weinig ▼errehillonde in iunnc perfonen van de Hottemotten, van vvdke zij flcchcs als cene biizondere I Himm 2ijn aan te mcrkcn C3). MIDDLETON befchrijft de klcine en groate als onderling zecr gelijkC4); doch le VAIL LA NT meent de Jaatilen in de daad klocker gevonden te hebben dan de eerftcn, daar hij dezen kleiner dan de Gona^kas. en gcnen zelfs grooter dan die noemt. Hij zclf cchter vemioedc, dat het rijzige bun-co Barrow D. H. bl. 21a, 213 (2) Barrow D. H, bJ. air. (3) Barrow D, II. bl. 205, CO We« » BARMAN T. Ill, p. a 85^. N A  viirighcid, die in dc trckken van he? vronvvciijk gclaat ftaan uiti;cdrukt, zoo dat men zicb vcrbaast, hoc 7A\\kQ droefgccstige vadcrs zoo vrolljkc <'och "'•s en zulkc blij-. gccstige moeders zoiLcnuargccstigc jongcns kmmen voortbrn gtn C^). IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-3) I I I Photographic Sciences Corporation 23 WEST MAIN STREET WEBSTER, N.Y. 14580 (716) 872-4503 CIIHM/ICMH Microfiches Series. CIIHM/ICMH Collection de microfiches. Canadian Institute for Historical Microscopical Productions Institut Canadian de microreproductions historiques N A M A Q U A S. The same is the case of Hottentotfche, en wel in nog großer mate (i), waardoor zij, tot hoo^ gegen oderdom gevorderd, een zeer on- oogelijk voorkonien krijgen. Opmerkelijk is het, dat Hollandfche vrouwen in die zelf- de landftreek wel spoedig veroiideren en zeer kroni worden, maar niets van dat flappe en hangende aannemen, hetwelk At inborelingen in de oogen van den reiziger belagchelijk maakt, terwiji zii zelve veelcer medelijden verwekken. Uxt in het oog vallend onderfcheid ftrekc ten bewijze, dae er in bcider geftel eene bijzondere voorgefchiktheid tot het eene of andere moct plaatt hebben (2). De spoedige veroudering der Namquafche vrouwen wordt echter door geene Korte levens duurzaamhcid vergezeld : BARROW ten minften ontmoetede eene, die meer dan honderd jaren telde en hem hare oudfte dochter toonde, welke reeds het boofl was van vijf geilachten. (3) De Weeding van den Namaqua is de Kmf (i) Barrow D. IT. bl. 205. bl. 18, ip. (a) Barrow D. IF. bl. 207. (3) Sakrow  flechts wat hinger en mcc de ruige ziide «aar buicen draagi. Is hij gelukkig genoeg geweesf, om een genoegzaam aantal vcllen daartoc te bekomen, dan bedient hij zich liefst van do huid der hijna's of jakhaU aen Ci). De Namaqitafche vrouw ver- fchilt nog minder in kleeding van dc Hot' teutotfche. Iluir voornaamfle fieraad is moi- «e een klein lederen voorfchoot, met fchel- pen en koralen geboord, en waaraan zijnde het bovenfte gedeelte dier kettingen van koper en het onderlle van gepolijst ijzer, hetwclk haar bezorgd wordt door een noorde* lijk volk (2). De Namaquitas bekommen oder van anderen koperen plaatjes en doopfchijnende pijpkoraalen van verfchillende kleur, dieaan de Kaapzhc onbekend zijn, en die, daar zij uit gefmolten en geblazen glas bestan, opmerking genoeg verdienen, wijl 2ij eenige gemeenfchap aanduiden van dexe volkcren met de oostelijke van Mozam. Le VAILANT D. IV.  eene zecr dikke laag vet, gemengd met verfchillende poeders van welrie. Jeden hout. Verfcheidenen hunner prikken zifch och het aangezigt, de armen en zelfs het lijf. Het Jantfle echter is niet zeer algemeen in gebriik (2. Belagcheik is de voorkoge der mans, om zich de voorhuid met Cw^nen darmdraad toe te binden, wan neer zij eene rivior doortrekken, ten einde het indringen van het water te beletten, terwijl de vroiuven hun zonder de minstere voorzorg volgen; zijnde voorts hun gevoel van fchaamte over eenige zaken zoo gansch verfchillende van het onze, dac zij in tegenwoordigheid hunne dochters deze voor. 20i-g met de uiterfte onverfchilligheid te Werk ftellen (3). Pe hutten der Namefquas zijn volmaakc '-y-^^- ■ Trick en zoo gemakkeliik, dac verfcheidene Europefchi boeren van het Kamisch gebergte er gebrücken van maken (i). Zij geneeren zich van den veebouvé, Aan de horens hunner osfen weten zij, door ze te buigen, eene regte gedaante ce gcven (a); ook gebruiken zij deze dieren in hunne gevechten. De daarcoe afgeregten worden strijdosfen genoemd, die in het veld zoo gediicht zijn voor den vijand, als gundig voor de blooheid en werke loosheid van den vechter. Schoon niec oorlogzuchtig van aard, oe* fent zich de Nam aqua gaarne in den wa* penhandel, en weet hij zijne vergiftigdo pijien en fagaaijen even vaardigte gebruiken als eenig ander volk. Zelfs heeft hij zich «en bijzonder wapen verfchafc, hetweltt ai]f (i) Barrow D. II.  ^\ ^jne nnburcn nict hebben, zijnde een fchild, van ecus mans hoogte, waarmeda hij zich gehecl kan bedekken. Maar behalve dac zijne koelbloedigheid hem van alle beledigendc drift wederhoude, is hij ook warelijk blood en viresachtig van aard. De naam van cenen vijandigcn nabuur is genoeg, om hem te docn beven (i). Het gezellige vermaak daarcegen hceft mcer aanlokkelijkheid voor den Namaqua^ dan men van zijne koelheid zou verwachten. Hij zoekc zielfs met drift naar de genoegens der verkeering. Alle avonden verzamelen zich mannen en vrouwen in grooten getale, en in derzelver kring neemt een van alien het woord op, om vertellin- gen te doen, waarna men geheele uren luistert. Het onderwerk der vertellingen schijnt doorgaans een feit te zijn, der na- tie ter eere, of tot rocm van iemands bij- zondere dapperheid tegcn eenen leeuvv of • hijena. Van tijd tot tijd ftoren de vrouwen den fpreker door een fchatcrend gelach, terwijl de mans deftig en diepzinnig over de bijzonderheden des gevals nadenken. CO Le TAILtANT D. IV. bl. 2P9. !■ ■ .: i ■^sMiPiP*-?^"' ^Iiyl ^4 N A M A Q U A S. Z\'] latcn hct niet bij blonte vcrtellinge!! blijvcn in limine gczelfchappcn , maar heb- bcn ook hiinne danzen en fpclcn. De fjiecltuigcn zljn dczclfde als die dcr andere IJottetitotteji ^ niaar de danzen komon met liiinncn i^cclercn aard ovorccn. Zij bren- gcn vrolijkhcid noch bevallighcid in hunno bcwcgingcn en zondcr de buitcnfporigo daincllieid hunner vrouwcn zou hun dans ccn lijkdans fchiinen. Vccl verkiezelijker zijn voor hunno vad- ziglicid de weddingfciiappen , kansfpokn en fpclen van overleg , die zitcende kunnen gcCchicdcn en waarbij hun gcduld onuic putteiijk is. Een hunner gcliefdlle fpe- len noemen zij de tijger en de lammeren. Men trckt cen langwerpig vicrkant op den grond en graaft 'er een zcker aantal kuilrjcs in , twee of drie duini diep ; de kuiltjes ftaan op rijcn bij clkander, niaar dcrzelver aantal fchijnt niet vast bepaald. Het gehccl neemt de gedaante aan van een fchaakbord. Drooge fchapekeutels verbeelden de lammeren; dezelven worden in de kuiltjes gegd, even als wij de ftukken op bet fchaakbord plaaifen, en voorzeker; als het fijne van de tijger. — Een ander fpd, hetwelk ccniglijk van hct gcval fhangt, is een eigcniijk dobbclfpel, waar-bij een zekcr aantal boonen voor dobbel-fteenen dienen. Deze boonen, hec zaad van de Mimofa en hcc clgcnlijke voedzcl van den kameclpardcl, zijn aan de eerie zijde geteekend; men fcliudc ze in de hand,w Ernst 2e op den grond, en men ziet hoe veel gêteekende zljdcn 'er boven liggcn. Op de kans van dit spel wordt hoege prijs geftcld en derzelver wisflingen worden verfcheidene uren lang onvermögen beproefd (i). Van gezamcnlijken cerdicnst, priester-stand of tempels vindt men in hunne horden geen blijk Cs), en men is met hunne taal te wcinig gemecnzaam geworden, om iunne begrippen van hct bovennacurclijke teonderzoeken (3). Hunne taal wordt wel met hetzelfde 'geklak uirgcfproken als die der dcr Hottentot ten ^ maar is toch van dezelvf 2eer ondcrfcheiden CO* Dc ganfche huwclijksplcgiighcid fchijnt 2ich bij hun te bepalen tot hct koopcn dcr bruid uit hnrcs vaders hand (a). Ondanks de koelheid dcr mans en de levendighcid der vroiiwen treft men ook bij de Nama" qt4as de veelwijverij aan. De moederszijn, bij al de dartelheid van derzelvcr aard, ook hier de trouwe voedfters barer kinders, die in de ziel bedroefd worden , wanneer men bij haar navraag doet naar haar gcdrag bij tweelingen , als of zij in ftaat waren «en dcr twee te finoren. Even ongegrond is dc fabel bevonden , dat de vaders eene zoo partijdlge liefde zouden hebben voor den oudlten zoon, dat zij dien vet me3- ten (3). De horden ftaan onder hct gezag van een Opperhoofd , hct geen zij echter niet verder laten gelden dan in algemeene belangen (4). Op- Ci) Barrow D. II. bl. 205. Ca) Le vaillant D. IV.bl. 305, 3o<f. Cs) Le vaillant D. IV. bl. 290— aj;^, (4) Lb vaillant D, IV, bl, ^qj. NAMAQUAS. Opmerkelljk is het, dac zlj no/r onbc-kend fchijnen met hct Europefche fchiergeweer, maarnic minder, dat zij door liunne naburen, Damaras gcnaamd, mot dc erts-fmelting bekend zijn. Derzelver bellaan hangen eeniglijk van den ruilhandel af in kopcr en in koralen. Om het koper uit den erts te lialen, waarvan hungrond zecrgrooten overviced lieeft, maken zij eenen oven van llocn en klei, leggen drie lagcn van lioutskool en erts daar tusfchen, fteken de houtskool en hoiiden ze gloeijcnde door blaas-balgen van gcrasvel met den hoorn van hei dier, als eene pijp, daaraan. De erts iaeen glazige kopererts met zwavel gcmengd, die door Cene matige hitte uitgedreven worden, het koper in deszelfs zuiveren, kopfte achterlaat. Van het koper maken zij kettin-gen, ringen. En arnibanden. Twee flukken, het eene tot aanbeeld, het andere tot hamcr dienende, is al hun gereedfchap, en echter zou hun werktuig. De fchalmsn der kettinjren, die zij maken, zijn alien open, ten blijke, dat hun de kunst om te fol-dee- VAULANT D. IV. bJ. 282, I M, hri; if 96 N A M A Q U A S\ dccrcn nog onbckml is. Doze mcnfchen wonen ten noorden der Namaqttas en Ic-ven, zondcr ccnig vce op ccnc 96 N A M A Q U A S\ dccrcn nog onbckml is. Doze mcnfchen wonen ten noorden der Namaqttas en Ic-ven, zondcr ccnig vce op ccnc In doricn grond, allen van lünen kunsthand. Zieht meer overcenkomst met de Kaffers dan met de Hotteniotten en laten en nieder vielen over om naar hunne afkomst van cen vroegcr befahr, wanncren men hunne kunscuitvinding nict aan hct gewal wolk te glauben, welk huncchtereven gemakkelijk de crtsfmelting kan gelecrd kitb-ben, als de Phxnici'rs door hetzclve aan de uitvinding van het ghs zijn gekommen (i). Schoon Middletown, vroccgcrc rislgere affchrijvende, vcrzekerd hcefi, dat de groote en kleine Namaqttas een heir van wintig duizcnd kunnen leveren, over wier mocd, kracht en trouw de Eti" ropeers zelvc zich zouden verwonderen (a), getuigc BARROW, dat derzclver tairijkc ilammcn, die zeer groote kudden vee bezcten hcbben, in minder dan ecne eeuw toe op vier trocpcn zijn vermindert, die zelvo niec CO Barrow D. II. bf. 314— sitf. Pliw« Wft. Nat. L. XXXVI. c. a<J. (s) Chei sp.\4MA{4 T. ill. p. s8tf, Zijn van ilc Juhilfe hoe-ron, die omler Iiiin wontn. Men j^o-doo^^t, d.it lie ISdintKiuns limine Initrcn nabij de-rzclvcr woninj^cn opfluan, ondcr voorwaarden van ccn zckcr gctul van lum volk ic moctcn Icvorcn, ten cinde her vee der boorcn tepen dc aanvallcn dor Bosjesmans en der roofdicrcn tc vcrJcdi-gen; y.oo dat, na ii a w k o vv's oordecl, binnen ccn dozijn jarcn en misdliion nog korter, Iict ovcrfchot dczcr gnnCchc natie fot den (laat van dicnstbaarheid zal kiin-nen gebrngt zljn. I let vcelvermogend middel, waardoor deze menfchen uic liun- ne vrije verblijven gclokt werden tot dien ftaat van ondergefchikthcid, was de brand- wijn. Voor een vaatje van dIen drank warcn ganfehe kiukien tc koop; tot dozen han. del, die him den cenigen rijkdom ontnam, cm het verderf in dcszelfs plaats te Jaten, werde een weg naar het Kamisc'i gebergte angelgegangen, de Compagiers - weg geheeten; etj cindelijk vend men hetgeraden, zich onder de werdeleligrten handel schon te Jriven, wanneer zij eenen os gaven voor V. Deel. G cenc m i ,i' MM II jin: 1 1 $8 N A M A Q U A S. eene fles brandevvijn, voor welke zij nu nog gaarne een fchaap bctalcn. Thans fchijnc wel minder misbruik gemaakt te worden van deze razende drift der Namaquas toe den fterken dräft, maar de diepe armoede, behoudens dezelfde drift, drijft nu dit volk van zelfs $8 Nach de woningen der volkplanters, aan wier beding zij zich gaarne onderwerpen (i). Van deze menfchen, en wel van de großen Namaquas, heeft le vailant ons wee afbeeldingen gegeven, welke wij hier overnemen. De man is bij hem het bete het bete het leven geteckend, terwij hi! een pijp bij het leven geteckend, terwij hi! een pijp bij het leven goteckend, maar was een der leehjkfte van hare horde (^2). Hier op lettende, heeft het kunstpenfee! de vrouw een weinig vergoelijkt, mez zorgvuldige inachcneming van de vaste grondtrekken in hec Namaquasche gelaat en met uitdrukking tevens van den vrolij-ken Co Barrow D. IF. bl. 303 — 205. (s) Le vAitLANT D. IV. PI. XII. «n XHL 4 m e zij nu no^ lans fchijnc te worden maquas tot e armoede, nu dit volk ' volkplan- gaarne on- an de groo^ LA NT ons ce wij hier 1 het beeld ;ven getee- ;m rooktej i, om van maar was lorde ("a), iinstpenfeel lijkt , met de vaste Cche gelaae den vrolij- ken -205. lII. «a XHL ..I » |lr T" - 3 « 9 1 \ I I \ I ■ i' ! 1 1 • ill • • 1 i 1 , 1 iiss N A ]Vf A Q U A S* 9> ken anrd dcr vrouwen , die haar , jong zijnde vooral , bevallig maakt , al kunnetl Hij nict fchoon gcnoemd worden. De nian , met een koper plaatje voor het hoofJ en een fraai fchaamdckzel aan het Jijf op- gefierd , ftaat iet te verhalen met al die koellieid, vveike aan zijn karakter cigen is, waarovcr de vrouiv , met koralen in liec haar, oin den hals, de armen en middel, en aan het voorfchoot getooid, hartelijk zk te lagchen. Op hare zljde fchijnt een koker- tje met fmeerzcl te hangen. Min bJijkbaar is het , wat de mart in de linkerhand houdt ; misfchien wel het voorwerp van zijn drooj verhaal en van hare vrolijke fpoiternij. P - tji 1' Ga HOD LofC. .■■■wiiHiiu,igijy,_ p,.:: li il H i ■ ;i if H O U Z O U A N A S.* Dat gedeelte van Zuid-Jfrica, hetwelk tusfchen het land der Kaffers aan de oost- kust, en dat der Namaquas aan de west- kust gelcgen is , en zich meer dan zes gra- den in de breedte uitftrekt , is hec verblijf van het rondzwervende volk, hctwelk zich zelven den naani van Houzouana geefc (i). Die volk wil LE VAiLLANT volilrekc niet verward hebben met de Boschjesman- ncnj (i) Le vaillamt D. V. bl. loi , los. Barrow D. II. bl. 67. " ■S%ii^™i.#i^-#S^-^,iW#^4;«Rii*6*^»^i**w*^MWffig(e^ - s^eti-W^ii-^W^i*;*^* liri-TMMWMiM hetwelk de oost- de west- zes gra- : verblijf relk zich eefc (i). volrtrekc hje smart' nenj 31 I 102* HOUZOUANAS. tat nen , met wclke hij zq^^ dat zij niets ge- meens hebben : alles echter wac hij van de Houzouanas zegc , komt volmaakt overeen met het geen sparivian en barrow ons van dezen verhalen , zoo dat wij niec kunnen nalaten , hun voor dezelfde men- fchen te houden. Wij behouden nogthans liever den naam , dien zij zzhQ zich gc ven , dan den , hun toegevoegden , van Bosch^ jes of Boschbewomrs , om dat dezclve ook gegeven wordt aan wegloopers van de Eu^ ropefche fchepen of uit den krijgsdlenst aan de Kaap , of ook uit den huizelijken dienst der volkplanters , zich als roovers in de bosfchen ophoudende, met weike voorze- ker de Houzouanas niet moeten verward worden» zijnde dezen zoo weinig wegloo- pers en vreemdelingen , dat zij veeleer voor de oorfpronkelijke en eenig vrij geblevene flam van inwoners des lands moeten ge- houden worden (i). Deze onderfcheiding tusfchen hun en alle vreemde wegloo- pers en gevluchte flaven brengt dan ook de drie opgenoemde Schrijvers in genoeg- za- (0 Dambf.rger T. I. p. 55, Cr, Lt, VAILLANT D. V. bl. loa. G3 n f i iiiiji^' 169 HOUZOUANAS. amc overecnftemming , om ze te kunncn vcrgelijken , als fprekende over dezelfdo natic. De Houzouanas zijn, even als de Nam-fuas, oorfpronkelijkc Hoitentotten, en hebben niets met de Kafers gemeen, noch in him naturelijk, noch in hun zedelijk karakter (i). Zij zijn zeer klcin van geftalte. De grootfte man onder hun is maar vicr voec en negen duim en de langfte vrouw Uiet meer dan vier voet en vier duim. De middelbare groot? Voor de mans is vier voet en zes duim, voor de vrouwen vier voet. Bar ROW zag er eene, welke verfcheidene kinders had en flechts drie voet en negen duim kon halen. Hunne kleur, haar en aangezigt conen duideUjk, dat zij van denzelfden oorfprong zijn als de Hotteu. otten, voor wien zij echter nog zij ver schijnen onder te moeten doen in schoon, heid, dat zij voor de leelijkfle menfchen gehouden worden. Hun kin is wel minder spits dan die van den Hotuntoty maar hun neusis veel platter, of lie ver zij hebben gee- flen neus, maar flechts:wee wijde neusgaten, die (0 Sarow P, JI. bl. tf7, I't B- '^■,^- -:-*K«i*.*)fc.^-*^«i*^*^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^*^^* dan de helft voorhoofd hebben. Met gelaac echter van den Houzouana heeft zeer veel prekends, het geen hem, ondanks zijn zonderling voorkomen, belangrijk en alle verge! ij king met den aap tot eene lasce- ring der menschheid maakt. Zijn haar is itieer gekroest dan dat van den Hottentot y en zoo kort, dat hij als gefchoren fchijnt. Zijne oogen zijn zeer klein; derzelver bo- ▼enfte lid is , even als bij de Ckinezen^ rond aan de zijde van den neus , hetwelk hem bij den volkplanter den naam van den Chine fchen Hottentot doet dragen (i). De kleur der Houzotianas is niet zoo donker als die van den Hottentot Q^) , om dat zij geen gebruik maken van de algemee- ne huidbefraering ; hunne huid ftrekt hun eenig- CO Le vaillant D. V, bl. 93 , 94. Barrow D. II. bl. 60. Ook is barrow nIet vreeind van de gedachten eener oorfpronkelijke ge- meenfchap met de Chinezen , door de EgijpttnaMrs %n Ethiopiers. — D. U. bl, 65, 67. (a) Le vaillant D. V. bl. 93, G4 ■.; '»'. : 104 IIOUZOUANAS. ceniglijk ten Iianddock. Met haar en aan* gczigt vvordc bij Ibmniigen met roodcn oker gcklcurd en bij cnkeldcn zwart gemaakt ir.et de kern eener gcbrandc noot (i). Over hct gchccl wordc Ininnc kleur lood^ klciirig genocmd, even als die van de I\/a- k^ersy die aan de K,jap Baegliiezcn hcctcn. De gcflalte dezcr nicnfehcn is wclgcevcn- vcdi|i;d, vlug en llerk. liij de vrouwen lu'bbcii echcer de gcbrekcn. welke men bij de lluitentotfche vindt, in de grooclle mate planus. De gewckiige uitzetting van het kriiis dcr Icndcnen vangt reeds in derzelver kindshciJ i;an, zoo dac meisjes van drie ja- fcn bij de minfte fchuddcnde beweging die iclfde beliigchclijke drilling maken , die bij nieer bcjuardc llottcmotfclis vrouwen opgo- luerkt is; welke iiitzc-tting zoo zccr toc- neemt. , dac de moedcrs, op weg zijnde , hiinnc klcinc knapcn bij iiich lacen achtcr •op ftaan, even als een kncchtjc bij ons op cen rijdcuig. Alzoo vertooncn zich ook bij de jiicisjes reeds die vtfrlenging en ver- flap- . . (j) Harrow D. H. bl. 74, 75. — Le V Ai L L A N T lueent , dat zij zich ook gcbcel beffns. <oii. D. V. bl. 1 1 0. *.!^a^*®«Si?^^5W#Jwft4Hi*»*a«*?S?^frBi^e^sBf^5^a^S^^«^3SJi«Ji!^^ m ■Hi IIOUZOUANAS. 105 flap- llappiiii» dcr fchaanideclen , waarovor zoo vecl jjiofchil is gowcest , doch nemcn ook met do jarcn toe tot ccne vcrbazcndc ma- te , bliikcndc alxins voortbrcngzcis tc zijn dcr natuur zclvc , wcJkc dc vroiivvclijko ccrbaarhcid hier ten ecncmnal afhankclijk hccft gcmaakt van den vrouwclijken vvil , daar zij door dcze geflcldheid bovcn allc ver- krachting verhcvcn fcliijnt (i> Ilct mis- maakte in dcr vrouwcn gcllaite doct cchter derzclver ongcmecn fraaijc voctcn, handen en armen niet voorbijzien (a). De l'honneur zu vellen, viel voorheelen van gelegen van leven, dan de lotten-toiten Men ziec onder hun vereelenden van hoogen oderdom.  de zweite nimmerer, nl is hot in lice heft van den corner (a). Even onwirkhaar vcrduur bun geftel den knellenden honger, schon dezeive bun tot een gcraamte vcrmagert, zu behouden bij de zweite al hunnc vlugheid, konien bij ruim voedzcl met eenige weken weder rijkelijk in bet vlecsch, en blijven bij de grooifte giilzigheid en de onguurfte spi zen bevrijd van alle gebreken der inaag, welke zich gemakkelijk van al bee overiollige ontlast en terllond weder met meinwe prikkcling doet gevoelen (3). De mans dragen geene andere klceding dan eenen gotdcl uic de buid van ecnen springbok, waarvan een gedeelte in lange draden voor de fcbaamte bangt, wel. ke der dra-den cchter tedun en te weinig zijn, om voor eene volkomere bedekke ken, waar toe zij ook gebruik maken van den Ilottenwärts. Bij de vrouwen fchijnt gcen meer. (1) Le YAILLANT D. V. bl. <)5. (3) Sparman T, I. p. 273, (3) Sparman T, I. p. 26a, 253. HuUZOUANAS. Meter gevoel van fchaamte te heerfchen, dan bij de mans, daar zij zlch weinlg bekreunen, ontbloot van eenig bedekzel geaien te worden, schoon zij toch eenen fchaamiap dragen, die tot de helft der knieen valt, niaar dikwljls gansch op zijdc zit, en zich ook meermalen ecn droog gefcho-ren vel om de lendenen Haan, hetwelk, dun en buigzaam zijnde, alle de bewegingen van haar ligchaam volgt (i). De opfchik wordt door de Houzouanas, fche vrouwen zeer bomind; fomiijds dragen zij mutfen van ezelshuidcn in de gedaan-te van helmen, en verficren zich met ko-raalen Fondora het Voorhoofd. Zij hangen 2ich ookftukjes koper, fchelpen of koralen Dls kettingen cm den bals en om het lijf, waarbij nog lederen arm- en fcheenringen komen, ten zij men dezelven liever als mid- delen van beveiliging, dan alsdeelen van op- fchik, wilhouden. AIzoo zijn voorzekerde voetzolen, welke zij. gelijk ook de lederen ringen, met de raws gemeen hebben. Nog heft • L.N? 1"V17 ""' hecft do vrouw doorgaands ccncn vctfcokef op zijde hangcn, om zich uit tc bcfmcren, en ccnig andcr tiiig, hccwclk tot harcn tool bchoort, tcrwijl zi] in dc hand ccncn ftok houdt, om zich op wcg tc ondcrftcuncn, en den ftaart van ccn dicr, aan ccncn houten fleel vast gcmaakt, waar nicdc zij zich hec gwcct ofwischt (i), De woningcn dczcr mcnfchcn zijn fom* tljds kloovcn van rotzcn of holcn van boonien, wannccr hun voortvluchtig Icven het opflaan van huttcn belet; andcrs plaat* zen zij dczclven kraals gcwijze bijeen, even als de Ilottentotten ^ wier hut echter hcc dubbeld van dc hunnc kan geacht wor- den , hebbcnde dczc dc gcdaantc van eenen rechtllandig doorgcfnedcn bijenkorf. De opene zijdc wordt door ecne mat van gras afjjefloten. Dczc huttcn zijn omtrcnr drie voet hoog en vicr voct wijd, hebbcnde in hct midden van den grond een gat, niet on- gelijk aan hct nest van eenen flruisvogel , waarin ecn wcinig gras ligt , hetwclk tot bed ver- CO Le VAiLi-ANT D. V. bl. 20j>. Bar* tow D. II. bl. 5p. t.m.i»imMSK4i^i!^mii»^^seimiismi>mm0m)msm- Sar- noUZOUANAS. 10^ vcrftrckti en wnarop zlch Ik ' ganfche gezln fonder ccnigc afzondcring fcliijnt nedcr le leggcn (i). Dc ganfchc Iccfwljzc dcr I/otizouanas bcantwoordt aan dczc ruwhcid. Van land- bouw noch vcctcdc wetcnde , Icldcn zlj ceniglljk ccn jagcrslevcn , hctwclk liun aaii veclvuldig gebrek bloot ftclt, wijl hun land weinige naturclijke voortbrcngzclcn heeft, die hun tot vocdzel kunncn vcrllrckkcn. De bollen van  door cene bijzondere kunst het water te vinden, het onder den grond verborgen is doch zicii aan eenige luchi vormige uitvloeizelen ontdekt, welke zijkunne bemerken, volgends hct getuige. His van le vaillant, die zelf verze kerc, deze knnst van hun te hebben afge-2ien. De Houzouana heeft niet, als het dier, de reuk, maar flechts het gezigt noogdig, om zulk eene belangrijke ontdekking te doen. Hij gaat met den buik op den grond liggen, ziet van verre, en zoo de ruimte, welke hij kan afzien, eene onderaardche bron bevat, wijst hij met zijnen vooral zijn. Hem nog veel kennelijker aan derzelvef liitdampingen, zoo dat hij, dus op den grond liggende, dezelven allergemakkelijksfi (i) Barrow D. II. bl. i3, ti, 33. Verbrande is is (i). ouzouanas }ntruscen « kunst heC lea grond ige luchi* welke zij : getuige* elf verze* )ben afge- :, als het ezigt noo- intdekking ik op den in zoo de ne onder* net zijnen in op den ren vooral I derzelver IS op den nakkeJijkse be* 33* ItOUZOtJANAS. ill befpcurt, fchoon men ovcreind (laande, doof de onelTenheid van den grond, gcen water hoegenaamd verneemt (i). Niec (lechts alle de hutgenootcn , mnar de geheele horde heeft eeii gelijk deel aan het gastmaal , heiwelk een gelukkige roof tJitlevert. Eene ganfche kiidde opgeligc hebbende , flachten zij , zonder eenige zorg voor den dag van morgen , zulk cen groot aantal vee te gelijk , dat 'er wclhaast cene rotlucht uit het overfchot ontftaat , die de ganfche kraal met flank vervult en cen aan- tal roofvogels lokt, aan vizier vlucht alleen de boeren dikwijls ontdekken , waar zich eene horde ophoudc. Aan drie hunner gaf BARROW des avonds ten vijf uren een fchaap , en des andercn daags 's morgens ten negen uren hadden zij het reeds verflonden, hcbbcndo den ganfchen nacht zonder tus- fchenpoozingdoorgegeten, even gulzigalsde roofvogels , die op hec overfchot kwamen azen. Na dezei: maalcijd, zegt hij, waren hunne platte buiken op zulk eene verba- zende wijze uitgezet, dat zij dezelfde men- fchen uiet geleken ; ook zag hij , dat zij hec CO L« VAILLANT D. V. bl, P<?— p8. f iM h{ * liit ti |!i i-' ! W Jv,- »T<J IIOUZOUANA.'^* het bloed van het fchaap met ccnig wa- ter mengden en rocrtkn ondcr de in ftukkcn gcfnedcne ingcwandcn , en dac zij dczen affehiiwtlijkcn drank met dc uiterfte gulzighcid vcrzvvolgen (i). 