Our great West; a study of the present conditions and future possibilities of the new commonwealths and capitals of the United States;
Ralph, Julian, 1853-1903
De Bevelhebber der bezetting is tevens civiel Qezaghebber. Hier wordt veel handel gedreven; üit de binnenlanden wordt veel olie en rist als handelsartikelen aangevoerd. Er zijn twee goede wegen naar Singedeassi en Hilibolo en taraelijk goede naar Tadoro en Orahili. In de nabijheid van Lagoendi yindt men bossefaen, die Yoortreffelijke houtsoorten opleveren. Bamho wordt er niet aangetroffen. Bij de aard-en zeebeving van Febrnanj 1861 zijn er te Lagoendi 50 menschen omgekomen, terwijl de aaldaar tijdelijk gestationeerde kmisboot totaal werd Temield. Lagoeng, rivier op de Noordkust yan het eiland Madura. Lagoeng, poststation op Java, residentie Soerabaja, regentichap Sidajoe,distrikt Priedjik. Lagoeo, dorp op Simo, een der Batoe-eilan-den, hewoond door e En 45th Niassers. Lagoera, dorp op Java, residentie Preanger Regentschappen, regentschap Soekapera. Iiagoesi, hoofdplaats van het rijkje Pa-roana, op Celebes' zuid-westelijke landtong. Iiagoesong, bank in de Indische zee, bij Su-matra's Westkust, tusschen 3' en 3° 50' N. Br. Lagongy eilandje en kaap aan de Zuidkust van het eiland Groot Natoena, in de Chinesche zee, residentie B.iouw. Lagooy rivier op de Noordkust van het eiland Nias. Laguay kaap aan de Noordkust van het eiland Bintang, residentie Biouw, op l** lO' N. Br. Iiaha, dorp, rivier en kaap op het eiland Ambosina, op de Zuid-Oostzijde van het schier-eiland Hitoe, afdeeling Amboina. Er is eene ankerplaats in de baai van Amboina,  zich op 114° 24' 0. L. in de Barito uitstort. Aan hare bronnen, in de afdeeling Sampit, wonen Fan's, die de gewoonte hebben, om de gevangenen, die zij in den krijg maken, op te eten. Zelfe vroute en kinderen nemen daaraan deel. Lahar, dorp op Java, residentie Japan, afdeeling Pati, distrikt Selowessi. Lahat, dorp op Sumatra, residentie Pslembang, a£d^ng Lamatang Oeloe, distrikt Goemai Talang. Lahat is een welbezette militaire post en de verblijf plaats van den Controleor der afdeeling. Deze plaats is op eene vlakte, oig-veer 50 Rijnlandsche voeten boven de Lama-tang gelegen. Er is een benting met aarden wallen. Het lagere aan de rivier gelegen Terrein is met rijst bebouwd. Er worden te Lahat steenkolen gegraven. Lahat, dorp in Borneo's Westeiafdeeliog, rik Sintang, aan de rivier Balong EJajong. Lahatera, dorp op de Zuidkust van het eiland Ceram. Lahatera, dorp op het Tenimber-eiland Timor Laut, residentie Banda. Lahei, rivier en dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Doeson Oeloe. De ri-vier ontlast zich in de Barito. Zij is rijk aao jzerhout en de langs hare oevcrs gegen landen zijn zeer vruchtbaar. Op de zandbaoken in de rivier wordt goud gevonden. Het dorp Lahei is versterkt met paalwerk, tegen de moorddadige aanvallen der naburige stammen. Lahei, eilandje op Celebes' Oostkust, in het Noorden van de baai van Tomini. Y66t de reede van Pagoat. Lahendong, dorp met eene Christengen, meente op Celebes, in de Minahassa van Manado, afdeeling Tondauo, distrikt Sarongsong, op den weg naar Sonder. In de nabheid ran Lahendong ligt te Lehler eene laauwe zwarelachtige bron. Lahi, eiland in den Molokschen Arohipel, tot de Soela-eilanden behoorende. Hfet staat onder den Sultan van Temate. Lahia, dorp op de Oostkust Tan het eikod Moena of Pangasane, Celebes en onderhooiigheden. Lahiale, vulkaan op het eiland Ceram. Lahies, zie: Lais. Lahikit, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Kema, distrikt Tonsea, met eenige Christengemeente. Het bevat ruim 300 inwoners. Lahoe, baai aan de Zuid- Westpnut van het eiland Ceram. Zij heeft eenige kleine eilandjes en banken aan den ingang. Lahoe, eilandje aan de Noordkust van het eiland Banka, in het Westen der Kiabat-baai. LA. 809 Lahoekim, dorp op Sumatra, residentle Padangsche BoTenlanden, distrikt Soepajang. Lahoenay riner op het eiland Amboina, op de Oostzijde van het schiereiland Hitoe, die met eene Zuid-oostwaartsche rigt in zee vloeit. Lahoeaa, baai op het eiland Nias. Lahoewa, riTiertje op Sumatra's Westkust, reddentie Tapanoeli, landschap MandaheHng. Lahomi, landachap op het eiland Nias, met 9,000 inwoners. Lahoiitolie en Lahore, twee dorpen op de Oostzijde van het eiland Moena of Panga- sane, Celebes en onderhoorigheden. Laiety gehtcht op het eiland Boero, re- geotschap Waisama, stam of fenna Waigiro, met een lOOtal inwoners (1855). Laigoma, onbewoond eiland in den Mo- lukschen Archipel, behoorende tot de Goearitji- eilaudeD. Laigoma, zie: Lalya. Layang, zie: Lajaug. Laije, zie: Lais. Laikaag, Terkeerdelijk Lay ken geschre- Ten, dorp op Celebes' Euid-westelijke landtoog, landschap Toerateja, welks paarden van Een bijzoBder edel ras zijn. Over LaikaDg regeert een Vorst Laikangy eilandje aan de Znid-Westknst Tan Celebes, in de straat van Makassar. Laikang-pimt, Zuid-Westpont van Celebes, op 5* 37' Z. Br. en 119* 33' Z(y' 0. L. Zij is 3 mijlen breed. Laikity zie: Lahikit. Lailaiy eiland in den Molukschen Archipel, bij de Ostkuat van het eiland Gilolo. Het staat onder den Saltan van Tidore. Laimoey dorp op de Zuidkust van het eiland Ceiam, ondier Sifiparoea, bewoond door ruim 1,800 Mobammedanen. Lain, dorp op het eiland Amboina, schier-eiland Hitoe. La Liang Barang en La Inang Tior, twee dorpen op Celebes' Ostkust, rijk Banggaai, in het gebergte van het distrikt Batoei. Het eerste telt ruim 3,000 en het laatste ruim 4,000 Alfoersche inwoners (1852). Laine, breeden en ondiepe rivier op de Zuid- at van het eiland Ceram. La Lite, dorp op het Banggaai- eiland Pe- residentie Temate, distrikt Seasea. LaB, (Lei), afdeeling van de adsistent-residentie Benkoelen, op Sumatra, bevattende 5 distrikten en 10,860 inwoners (1853). Over deze a£deeling is een Posthouder gestdd, die tereos met de strandvonderij aldaar belast is. De sedert 1845 in Lais vervallen koffijkoltuur is in 1853 weder beproefd. De hoofdplaats Lais is gdeg En aan de groote rivier van dien naam. Laitoe, kaap aan de Oostkust van het eiland Ceram. Laiya, landschap op Celebes, afdeeling Noord-distrikten of Maros, onder eenen R^ent. Laiyolo ofLaiyolo Saleijer, landschaponder eenen Eegent op het eiland Saleijer, ten Zuiden van Celebes. Het bevat vele djati-bosschen. Laiwoei, vorstendom op de zuid-oostelijke landtong van Celebes. Het staat onder den Koning van Boni en moet hem jaarlijks eene schatting betalen, bestaande in rijst en houten lanssteelen. De bewoners van Laiwoei drijven en handel in rijst, sago, was, tripang en schwarzen, welke artikelen zij naar de Kendari-of Vosmaers-baai afvoeren. De invoer bestaat in lijnwaden, parang's, messen, tabak, anijsdrank en andere Geringe artikelen. De strandbewo-ners belijden de Mohammedansche leer. Het binnenland is door Alfoeren bewoond. Men vindt in het binnenland van Laiwoei vele herten, varkens, wilde koeijen en slangen. In Laiwoei vindt men een gelijknamig distrikt, in het Noorden. Laja, berg op Java, adsistent-residentie Bütenzorg, distrikt Tjibaroesa. Laja, heuvel op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Soemadang, distrikt-Tjongeang, op de grens van Cheribo. Laja, naam die eertijds aan het rijkje Bi- namo, op Celebes' Zuidkust, gegeven werd. Liga, distrikt op de zuid-oosteHjke land- tong van Celebes, rijk Laiwoei. Lajak Besar en -Ketjily twee eilanden aan de Zuid-Westknst van Borneo, ten Wes- ten van Soekadana, in de straat van Earimata, onderhoorig aan Pontianak. Lajang, rivier en dorp op het eiland Banka, tusschen de distrikten BUnjoe en Soengei Leat. De rivier stort zich in de Klabat-baai uit. Nabij hare mending is zij breed en diep; zij neemt vele kleine riviereu op. Het dorp is alleen door Chinezen bewoond. Lajangy kaap aan de Oostkust van het eiland Banka, op 1** 47' Z. Br. Lajangy dorp op Sumatra, aan de rivier van Benkoelen. Lajang, Rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Tampanokan, landstreek Tampanokan. Lajang, dorp in Borneo's Westerafdeeling, landschap Sapauk. Lajang, buurt behoorende tot het dorp LA. Sangarwassi, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Fattai, op Vs gaans van gemeld dorp, bewoond door een 150tal Dajak's. Lajangy berg en dorp in Borneo's Westerafdeeling, op de noordelijke grens van het rijk Simpang. Ligangy dorp op bet eiland Madura, op de Ostzijde van de afdeeling Soemanap. Iiajangaiiy rivier op Java, residentie Tagal, op de grens van Fekalongan. Zij loopt met eene noordelijke rigting in de Genteng. Uit deze rivier is eene waterleiding gegraven, in het belang van den landbonw Er licht in de Lajangen een dam, welke in 1849 voltooid werden. Lajar, voorgebergte op de Zuid-Oostzijde van het eiland Bawean. Het vormt de baai van Sangkapoera. Op den voet vindt men het graf van eenen door de Baweanen voor heilig verklaarden persoon. Lajarang (Oedong-), dorp en hoek op Java, aan de Noordkust van de residentie Sarmang, distrikt Singen Koelon. Hajen, rivier in Borneo's Westerafdee- ling, op de Znid-Westkust van Sintang.- Hajen, dorp op het Znid-Westet>eiland Touw of Teon, residentie Banda. Hajen, berg op Java, residentie Pasoeroewan, afdeeling Malang. Lajoloy zie: La'ijolo. Lajong, rivier op Borneo's Ostkost, rijk Koetei, welke in de Lanah valt. Lajong Liang of Sari, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, aan de Teweh. Laka, soekoe op het eiland Si Maloe of Babi, onder den Radja van Lakoeang. Laka&n, berg op het eiland Timor, distrikt Fialarang, op 9° 10' Z. Br. Hij is, naar gis- sing, 6,000 Eijnlandsche voeten hoog. Lakabohe, dorp op de Ostkost van het eiland Manoei of Pangasane, Celebes en on- derhoorigheden. Lakahia, Lokalai, dorp op Celebes' Noordkust, residentie Manado, rijkje Bolang Mogoudo. Lakalai dorp op het Sandelhout-eiland. Lakamay dorp op het Sandelhout-eiland. Lakamay dorp op het eiland Ceram, op de Ostkost van het schiereiland Hoewamohel. Lakamay dorp op het eiland Ceram, op de Ostkost van het schiereiland Hoewamohel. Lakamay dorp op Samatra,  de westelijke helling van den Pamatang, met nitgestrekte goudmijnen inde nabijhdd. Lakar, dorp op Java, residentie en regeschap Soerabaja, distrikt Goenong Kendeng. Lakara, distrikt op Celebes' Zoid-Oostknst, in het Zuiden van het yorstendom Laivod. Lakarang, berg op Java, residentie Sama-rang, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarava, bij de grens van het distrikt Singen Koelon. Lakarang Malang, dorp op Java, residentie Japara, regentschap Koedoes, distrikt Tjendono. LakaUy rivier op Borneo's Oostkust, in bet Westen van Koetei. Zij valt in de Lavab. Lakawe, tak der rivier Melawi, in Botneo's Westerafdeeling. Lakbok, rdwa op Java» residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Soekapoera^ distrikt Kawasan. Lakekoen, staat op het eiland Timor, be- hoorende tot het Nederlandsch grondgebied, en bestuurd wordende door eenen Badja. Lakfoetoe, dorp op het eiland Banka, dis- trikt Blinjoe. Lakha, dorp op het eiland Niaa, dat be- westen Sumatra ligt. Laki, riviertje op Borneo's Oostknst, lasd- streek Beron, dat in de Koeraa valt. Laki, dorp in Borneo's WesterafdeeliBg, lijk Sintang, aan de Djonkong-rivier. Laki (Foeloe-), zie: Menscheneters- eiland. Laki Laki, berg in het binnenland van het eiland Billiton. Lakitan, rivier op Sumatra, in debinnen- landen van de residentie Palembang, aan wd- ker oevers zich de Koeboe's ophoudeiL Zij ontspringt in het meer tusschen den Bo^t Itam en den berg Oeloe Moesi en valt, na vele kronkelingen gemaakt te hebben, in de ri* vier Moesi. Lakitan, distrikt op Sumatra, residentie Falembang, aan de gelijknamige rivier, tec Noord-Oosten van B«djang Tengah. Lakitan, distrikt met gelijknamige livier en dorp op Sumatra, residentie Padang. Het grenst ten Westen aan zee, ten Nooiden «i Noord-Oosten aan Kambang, ten Oostoi en Zuiden aan Palangai. De hoofdplaats is Tuoe. LA. 811 Xakoe^ rivier op Java, residentie Preanger Kegentfichappen, afdeeling Tjlandjor, welke de grensscheiding tusschen de distrikteii Malabar ea TjlkondaDg vormt. Lakoean^^, dorp aan de Zuidkust van hct eilaod Babi of Si Maloe, in eene met hjstvel- den bedekte vlakte. Het wordt bestuurd door eenen Badja^ die 4 soekoe's onder zich heeft, als: Eika^ Taliola, Lanting en Laka. De be- Tolkiog bedraagt 400 Maleijers en 80 AcLine- ren. Er wordt handd met Acbin gedreven. Lakoeang. dorp op Celebes' Westkiwt, rijkje Sidenreng, vdka Vorst er somwijlen zijn verblijf houdt. Lakoei, bogt aan de Zuidkust van het Cand Groot Banda, op 4** 32' Z. Br. en 130** 30' 0. L. Lakoei, perk op het eiland Groot Banda, residentie Bajida, distrikt Lonthoir. In 1854 varen er 5,213 moskaatboomen aanwezig. Lakoeka, regentschap in het binnenland Tan het Sandelhout-eiland. Lakoeroe, zie: Tin dam Hantoeng. Lakoewa, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeliiig, rijkje Kota Waringin, welke in de Lamandow valt. Lakoker, dorp op het Sandelhout-eiland. Lakola, dorp op de Koord-Westzijde van het eiland Ceram, onder Hila. LakoUe, eiland ten Westen van Sumatra, op 98** 32' O. L. Lakong, rivier op Java, op de grens van de lesidentien Kembaug en Soerabaja, loopende laogs het distnkt Priedjik. Aan haben Wester-oever ligt een poststation. Lakonie ade: Lakonie. Lakor of Lakor, eiland in den Molukschen Ärhe, tot de Zuid-Wester-eilanden behoorende, onder de Letti-eilanden-groep, residentie Banda, ten Zuid-Oosten van het eiland, hoare is 10 mijlen lang en 2 mijlen breed, het is 10 mijlen lang en 2 mijlen breed, het is noch gebergte, noch zwaar geboomte; slechts op weiaige plaatsen viudt men zandgrond, waar kokosboomen groeijen. Geiten, schapen en eenige bufels zijn de voornaamste voortbrengselen van het land. Inlandsche aard-appelen groeijen er in menigte; ook tiert erzeer goede tabak. Men yindt op Lakor geene vaterputten, doch de inwoners verzamelen in den regentijd het water in groote kuilen, waarin het langen tijd goed kan blijven. De inboorlisgen. Die men op 2,000 zielen schätzen, zijn bijna alien Heidenen. Echter zijn in 1837 twee scholen opgerigt, waar onderwijs in de Christlike leer gegeven wordt. De bevolking staat bekeod als buitengewoon gaatyrij; vroeger behoorde zij onder Moa, doch staat thaus onder eigene Hoofden. Lakotta, eilandje in de Indische zee, tus-schen Sumatra's Westkust en het eiland Niivs, op l' 44' N. Br. en 98' 7' 0. L. Het is klein, laag en bedekt met boomen. Ten Noord-Westen light eene zandbank. Lakpinong, zie: Lokpinong. Lalabing, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, landschap Tanah Boemboe, met 46 huizen, bewoond door een 170tal Dajak's. Lalai, berg op Java, residentie Preangrät, Begentschappen, afdeeliug Soekapoera, distrikt Selatjaoe. Lalai, berg op Java, residentie Preangrät, Bij de Oostkust van Celebes, in het Noord-Oosten der golf van Tomini. laalam, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Eahajan lllr, met 175 zielen. Hialangy rivier op Sumatra, in de noord-westelijke binnenlanden van Palembang, langs Welke Koeboe's wonen in de doeson's Bakong, Penampen, Sako, Serdang en Kenawang; terwijl langs hare zijtakken in de bosschen ook nog Koeboe's in geheel woesten staat leven. Langs hare oevers wordt benzom ingezameld. De Lalang outlast zich in de Banjoe Asin. Lalang of Pertjoet, rivier op Sumatra's Ostkust, landschap Deli. Lalang, berg op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, op de grens van de distrikten Banang en Kota Toedjoe. Lalang, dorp op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, op de grens van de distrikten Banang en Kota. Lalang, dorp op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, Yll Kota's. Lalang, twee lage en boschrijke eilandjes bij de Oostkust van Sumatra, aan den ingang der Rakan-rivier en der straat van Malakka. Het grootste ligt op r 10' Z. Br. en 100° 30' 50" O. L. en heeft 6 mijlen in omvang. Lalang Kota Djawa, plaats op Sumatra's Oostkust, landschap Deli, alwaar men de overblijfselen van eene oude Javaansche versterking aanreft. Lalang Lingga, dorp op het eiland Bali, rik Tabanan. Lalari, zie: Panggong. Lalaribor, drie eilanden aan de Zuidkust van het eiland Madura, in de golf van Pama-kasan. Lalawang, zie: Sikatak. Lalenteh, reede op het Papoesche eiland Mi3ole. 813 LA. Lalet, dorp op Sumatry residentie Palembang, distrikt Ampat Lawang. Xialewak, rivier in Borneo's Znid- en Oostetafdeeling, welke in de Barito valt, afdeeling Doeson en Bekompai. Laliepy rivier op de Zmdkust van het eiland Timor, rijk Amanoebang. Lain, dorp op het eiland Rotti, residentie Timor. Er vonen eenige Ghristenen. Laloempej, eiland in den Molnkschen Archipel, aan de Oostet van Batjan. Op desselig zuid- en Zuid-Oostetkust ligt een koraalri, dat zeer steil in zee afloopt. Laloempej, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, distrikt Tondano. Er von den ruim 300 zielen, alle Christelijk onderwijs. Laloeng, eiland in den Molnkschen Archipel, tot de Obi-eilanden behoorendej residentie Ternate. LaloesjauWy rivier en dorp in Borneo's Znid- en Oosterafdeeling, distrikt Doeson Oeloe. Het dorp bevat 290 inwoners. De rivier ontlast zich in de Doeson. Halone, dorp op de Ostkust van Celebes, berucht als een schuilplaats der zeeroovers. Het werd in 1854 door de onzen ODverwacht overvallen, waarbij een voomaam roovershoofd en een dertigtal hem ondergeschikten gevan-gen werden genomen en overgebragt aan boord van het stoomschip Eina. Lama, dorp op Celebes' Westknst, rijk Mandhar, in het Noord-Westen. Lama Kaap aan de Noordkust van het eiland Ceram, op 130° 34' 0. L. Lama, rivier op de Noordkust van het eiland Ceram. Lam.a of Pasar Lama, dorp en markt op Java, residentie Batavia, boven Pasar Segnan, bij Batavia. Lam.a of Pasar Lama, dorp en Markt op Java, residentie Batavia, boven Pasar Segnan, bij Batavia. Lama (Kota), dorp op de Zuidkust van heißt Bintang, residentie E.iouw, bij den beiß Bintang. Het was vroeger de verblijf-plaats van den Sultan van Lingga. Lam.a (Kota), dorp in Borneo's Wester-afdeeling, rijk Sambas, ten Noord-Oosten van de hoofdplaats. Lama (Kota), dorp op Java, residentie Rediri, regentschap Berbek, distrikt Xerto-sono. Lama (Kota), dorp op Sumatra, residentie Padangsche Boveulanden, landschap Kamp-di-Oeloe of VI Kota's. Lama (Segara), twee dorpen op Sumatra, residentie Padangsche Bovulanden, landschap Pankalan Indalang. Lamabangy vorstelijke begraa^laatsea op Sumatra, in de residentie Palembang. Lamabang, dorp op Java, adsistent-redentie Banjoewangi, distrikt Bx)go Djampi. Lamabang, Dorp op Java, residentie en afdeeling Probolinggo, dislikt Tongas. Lamadang of Lemadang, ook berg van Tomahoe, bij de Afoeren Kakoe Tomahoe, bij de Belgieners Kapalla Madang, bij de Engenzen-dome en veeltijds bij de Hollanders Tafelberg genaamd, beig op den Noord-Westhoek van het eiland Boero. Hij is, volgena hoekmeting van den Luitenantter zee A. Dbonksbs, 7,000 Bijnlandsche voe-ten hoog. Lama Datoe, dorp op Sumatra, in de Batta Landen, afdeeling Mandaheling. Lamade, dorp op het Soela-eiland Taliabo, residentie Ternate. Lamade, dorp op het Soela-eiland Taliabo, residentie Ternate. Lamade, dorp op het Soela-eiland Taliabo, residentie Ternate. amen met ongeveer 41,000 in wo- ners. De rivier van Lamadjang doorstroomt dit landschap en outlast zich in de straat Madura. Het distrikt Lamadjang telt 60 doipea en ruim 25,000 inwoners. Lamadjang, hoofdplaats van de gelijkna- mige afdeeUng op Java, op 30 pal^i van. Pro- bolinggo, 57Vs ^aiL Bezoeki en iSOVs ^^ Banjoewangi. Zij ligt, volgens Junghi^k, 166 Bijnlandsche voeten boven de oppervkkte der zee. £r woont een Controleur. De bevolkiug drijft veel handel in tabak met Paaoa-oewaa. De huizen zijn alien goed en regelmatig ge-bouwd. Men heeft er eene pasanggraban en suikerfabrik. De suikerfabrik Lamadjang hedt een aanplant van 250 bouws en behoort dea Heer Mr. W. H. Baud. Lamadjang, rivier op Java, reaideatie Preanger Begentschappen, afdeeling Soemadaag, distrikt Tassikmalaja. Lamadjang, dorp op Java, residentie Preanger Begentschappen, distrikt Bandjaran. Hetligt 2,076 Bjjnl^dsche voeten hooger dan de oppervlakte der zee. Lamadjang Tengah, dorp op Java, re-sidentie Pasoeroewan, afdeeling Malang, op 5 palen van het dorp Gondang Legi, op den beig Sm^roe, volgens Junghohit 1,345 Bijnkodscbe voeten boven de oppervlakte der see. Tonlt Ted i^ yerbouwd. Er zijn ongeveer SO inwonen. Tiamahala, straat in den Soenda-Archipel, die de eikoden Solor en Adanara van elkander scheidi Het dorp Lamahala is op den Oost- hoek Tan Adanara gegen en stiekt tot yer- blijiplaats aan eenen Badja. De inwoners yin- den hun bestaan in de yischyangst. Iiamaienoeng, berg op het eiland Lombiem, hoog 9,500 Eijnlandache yoeten. Lomakaneh, zie: Lomakaneh. Lamakera, dorp op de Noord-Oostzijde Tan het eiland Solor, residentie Timor, onder eenen Ba^a, De inwoners generen zich met de Tischyangst. De gelijknamige  regentschap Japara. Lamalangy kaap aan Jaya's Noordkust, residentie en regentschap Japara. Lamalangy, baai aan de Oostkust yan het eiand Babi of Hog-island, in de Indische zee. Lamanabon, riyier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Waringin, velke in de Lamandow yalt. Lamanaka, eilandje bij de Noord-Oost-i^nst Tan Borneo, aan de Oostzijde yan de Ti-doengsehe landen, op 4* 3' N. Br. Lamandow, groote riyier in Borneo's Züden Oesterafideeling, rijkje Kota Waringin, waar-nur zij yeelal riyier yan Kota Waringin best, leewel zij op 3 nren yarens yan de mending een spittje heeft, dat bijzonder den naam yaa Kota Waringin draagt. De Lamandow heeft in de monding twee eilandjes: Semoedra en Setroewao, die deze in twee deelen spilttsen, vaarran lät weetejke door  landschap Miaool, aaa de Triton-baai, yolgens MiSLyiLL TAX Cabsbbe op 8"" 42' 15'' Z. Br. en 134'' W O. L. Bij is, yolgens Mobb&a, 2,390 B^Undsche yoeten hoog. Het land in den omtrek is ymchtbaar. Lamararap, berg op het eiland Lomblem. Hij is 3,924 Bijnlandsche yoeten hoog. Iiaiiiarche, kaap aan de Noord-Oostkust yan het Papoesohe eiland Wageoc, op 131* 27' O. L. IiamariOy dorp op Celebes' Zuidkust, rijk Loewoe. Lamaae, dorp op de Oostkust yan het Sandelhout-eiland. Lamat, riyier op Jaya, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Probolinggo. Iainatang, dorp op Jaya, residentie Sa*marang, aMeeling Salat iga, distrikt Oengaran, met een SOOtal inwoners. Lamatang, riyier op Sumatra, residentie Falembang. Zij ontyangt de wateren der Be- langis, die uit Pasoemah Lebar komt, en vloeit met zoid-westwaartsche rigt bewesten de hoofdplaats in de Moesi. De oevers zijjn boschrijk, hoog en zelfs bejachtig in het bovengedeelte, alwaar men eene opmerkelgke zout-waterwel aantreft. Aan de Lamatang worden sekolen geyonden, yoomamelgk te Lahat. De Lamatang heeft yele kronkelingen en beyat een aantal eilandjes, die meest met wildemis bedekt of in koltuur gebragt zijn. De beyolking aan hare boorden is zeer welyarend daar de grond rijk is in nataurlijke yoortbrengselen. Het gebied yan de Lamatang is yerdeeld in de afdeelingen Lamatang llir en -Oeloe. leder afzonderlijk heeft een Nederlandschen Gezaghebber, terwijl er te Lahat, de hoofdplaats yan Lamatang Odioe een distriktshoofd geyestigd is. 2iij tellen te zamen 172 dorpen, 4,832 huizea en een 27,000tal zielen. In Lamatang llir is de handel yrij leyendig. Lamatta, staat op Celebes' zuid-westel^e landtong, rijjkje Sop^ng. Lamatta (Oud), dorp op het eiland Co-ram, op 2** 53' Z. Br. en 129" 27' 30" O. L. Hambab, twee dorpen op Sumatra, residentie Padangsche Boyenlanden, een in het distrikt Pasaman en een in Tiga Kota. Lamba, dorp op Sumatra, residentie Padangsche Boyenlanden, distrikt Kenal. Lamba, stam onder de Redjang's, op Sumatra, residentie Palembang. Lambahong, riyier en dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kahajan llir. Het dorp is met een schans yersterkt. Ihambak, riyier op het eiland Batjan, residentie Ternate. Ihambak, dorp op de Zuid-Oostkust yan het eiland Moena, Celebes en onderhoorigheden. Lambalawa, dorp op de Zuid-Oostkust yan het eiland Moena, Celebes en onderhoorigheden. Lambang, dorp op de Java, residentie en r^entschap Rembang, distrikt Kostkong. Lambang, dorp op de Java, Residentie Soe-rabaja, afdeeling fiidho Ardjo, diatrikt DjenggoUo III. Ihambaagaii, dorp op JaTa reaideiitie Ta-gal, regentachap Famalang, distrikt Tjiomal lior, 6Vs palen van TagaL Lambang, zie: Limbangan. Lambang Kidool, lior e& -Tengah, benaming vaa drie aMeelingeu in bet distrikt Bangkalang, op bet eiland Madura. De eerst-genoemde beslaat de Zuidzijde, Lambang Lor de Noord-Oostzijde en Lambang Tengah de Weatzijde van bet diatrikt. Ifambean, dorp op Celebes, residente Manado, in de Minabassa, affeeling Kema, dattikt Tonsea, met ruim 360 cielen. Lambeli, berg op de Westkoot van bet dland Boeton, Zoid van Celebes. Hainbila, eibmdje in de Molukacbe see, bij de Ooetknst van Celebes, behoorende onder Tomboekoe. Het is onbewond, docb de iripamg' åiflscherij levert bier veel op. dorp op bet eiland Bali, rijk Hainbir, rivier op Java. Zij vormt de greus-seheidig tuascben de residentien Samarang en Fekalongan. Zij ontspringt uit den berg Praboe en loopt' door bet regentschap Kendal in de rivier Koetoe uit Ten Westen van dese rivier liggen verscbeidene warme bronnen. Hainbir, dorp op bet eiland Nias, distrik Goenong Sitoli. Hambur, boek op de Westkust van Sumatra, residentie Padangacbe Bovenlanden, distrikt Troeaan. Hambur, dorp op bet eiland Soembawa, konmgrijk Bima. Laamboeja, regentschap op de Zuidkust van  Westkust van bet eiland Noord Pagei. Lambong, dorp op Java, residentie en regentschap Bembang, distrikt Kragao, aan de rivier Blitong. Lambeau, dorp op het Tenimber-eiknd Lärge, residentie Banda. Lambeau, punt op het eiland Timor, op 8" 25' 15' Z. Br. en 18C' 13' 0. L. Lambeau, berg op Java, residentie Preasger Begentschappen, regentschap 'Tjiandjor, distrikt Dampang Koelon, aan de l^iletoek of Zand-baai. I amh, heuvel op Java, residentie Bantam, Noorder Regentschap, in oostelijk Anjer. Lamet Kota, dorp op Sumatra's Westkust, residentie Padangsche Bovenlanden, landbillige der XX Rota's. Lamindey, dorp op Sumatra's Westkust, residentie Padangsche Bovenlanden, landbillige der XX Rota's. Lamangy een der kleine Paternoster- landen in de straat van Makassar. Lamok, hoofddoip van het distrikt Tjah- jana, op Java, residentie Banjoemaas, regent Bchap Poerbolinggo. Lampek, berg op Java, residentie Bagelen, op de grens van de afdeelingeu Keboemen en Ledok. Jjamoekoetan, eilancé bq de Westkust van Borneo, m de straat van Narimata, bij den Mampava-hoek, op 0^ 45' N Br., bdioo-rende onder Sambas. Lamoen, eilandje aan Sumatra's Westkust, tot de Banjak-eilanden behoorende. Het is door Banjak-eilanders bewoond, bevat3huizeu(l$H) en is een vierkante Sumatra-paal groot. Iiamoenti, dorp in Borneo's Znid- en Oosterafdeeling, distrikt Kapoeas Moeroeng. Het is bewoond door 25 N^joe's. Lamoeroe, rijkje op Celebes' zuid-west^ l^ke landtong. Het grenst ten Noorden am -Sop^g, ten Westen en Zuiden aan Bom en ten Oosten aan Maros. Yolgens berigten ran December 1859 zou zich dit land g^eel tu Boni afgescheiden en onder de supreiDatie tu Sop^ng gesteld bebben. Iiamohii, berg in Borneo's Westerafde^ng, landschap Sawait. Iiamok, dotp op Java, residentie Ksdoe, regentschap Temanggong. Jamondro, kap aan de Oostoyde vsn de UL 815 nid-vMtdqke kadtong Yan Oeiebes, in de golf van fioni, op S"" 89' Z. Br. Lamongy zie: Settro. Lamongy zie: Settro. Lamongy zie: Settro. Lamongy, rdwa op Java, residentie Soerabaja, regentachap Lamongan, distrikt lingkir. Uit doe ontspringen de riTierea Lamong Ki» dool en -Lor. Lamongy, regentsdiap op Java, residentie Soerabaja, adaastent-reflidentie GrisBee. Het grenst ten Noorden aan Sidajoe, ten Osten aan de Java-zee, ten Zioid-Oosten aan Grissee, ten Zniden aan Grissee, ten Zniden aan Het Eembangsche zegenteehap Bodjo Negoro. Het bestaat nit de Tier diatrikten Tengahan, Goenong Kendeng, Lingkir en Bengawan Cjeroe, te zamen bevolkt door 67,418 inwonen, onder weike 65 Chinezen en overigens Javanen en Madnrezen. Het noordelijk gedeelte beataat nit vlak land en het zuidelijke uit kalkheurels. Het strand is rijk aan zontpannen en men vindt er onderaardsche holen, waaim zieh dnizenden groote yledermuizen opbonden. De hoofdplaats Lamongan, in het Noorden Tan het diatrikt Tengahan, ie de yerblijfplaats van den Regent en ligt op eenen afstand ran 33 palen van So erabaja, d3 ran Orisaee en 67 van Modjo Kerto. Een Opziener der lande-lijke inkomaten en een Havenmeater, tevena Ontranger van de in- en uitgaande regten, bouden er yerblijf. £r ligt een gamizoen van 20 Pradjoerifs. Lamongan, dorp op Java, reaidentie en regentschap Tigal, diatrikt Maribaja. Lammgan, 6,000 fiijnlandaehe voeten hooge en altijd werkende ytfkaan op Java, reaidentien Probolinggo en Paaoeroewan. Door eene hevige eraptie, in 1840, is het bovenate gedeelte dea kiatere ingeatort. In 1856 heeft hij ook aanhondendste, gmia en aach nitgeworpen. Ook deed bij Den 27n Februar 1869 groote ylammen opstijgen, en ten elf ure dea nachta een zwaren audiegen vallen in de diatrikten Probologgo, ^<!ndiug, Dingoe en Fadjarakan. De berg ia bg die gelegenheid gebaraten, ten gevolge vaar- Tin elf hoizen aan zijn bedolven. ^ a^e nabqheid liggen 10 meiren. Lamongan (Banoe), zie: Klakka. Lamong Blidool, benaming van de boveirier der Settro, op Java, reaidentie Soerabaja, onderacheiding van den Noordertak Lamongan loopt en zich in de Bengawan ontlaet. De Lamong Kidooi loopt van de West om de Ooat langa Qoenong Ken-deng en atroomt ala grena van Soerabaja en Grise in zee. Deze rivier ia zeer kronkelend en onbevaarbaar, doch vordt benuttigd totafvoer van balken. Irfunook, dorp q[) Java, reaidentie Banjoe-maaa, 18V9 palen van Baajoemaaa, 30 Vt van Poerwokerto, 7Vf van Foerbolinggo, 5OV9 Tjiktjap en 30 van Bandjar Negara. Iiamowaq, dorp op Celebes, reaidentie Manado, in de Minahaaaa. Op 5 palen van deze plaata wordt eene he Este zwischen aan- Iiampa, dorp in Borneo's WeaterafideeUng, landaohj^ Blitang, aan de Kapoeaa. Iiampadjang, dorp op Java, reaidentie Gheribon, regentachap Boerabaja, diatrikt Kawali. Lampah, dorp op Java, reaidentie en regentachap Boerabaja, diatrikt Goenong Kendeng, alwaar eenige Chinezen wonen. Lampar, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in het Weaten van het rqk Tanah Laut. Lampar, landaohap op het eiland Banka, diatrikt Soengei Leat, op het MJaroa-gebergte. Lampar, dorp op Sumatra, reaidentie Padangache Bovenlanden, landsohap del L Kota'a. Zij ontlaat zioh in de Sinamang. Langa hare overa ataan groote Bamboezen wa-termolena, om de omliggende njatvelden te be-aproetjen. LampaaaiOy dorp op Gelebea* Noordkust, rijkje Tontoli. De bevolking in den Biufja van Tontoli afvaUig geworden en heult, uit vreea van vermooid te zullen worden, met de zee-roovera. Iiampa Toewah, eilandjeaandeNoordkuat van Sumatra, bij het dorp Koewala Boeboe. Iiampeapie, rivier op het Teraataanache eiland Wowoni. Lampeer Kidooi, ‘Lor en -Tengah, drie doppen op Java, reaidentie en regentschap Samarang. Bij Lampegan Lor zijn een bedelärgeaticht en het Chineache hoapital gelegen. Lampegan, dorp op Java, reaidentie Ba-njoemaas, regentachap Poefbolinggo, diatrikt Kerta Negara. Lampeh (Poeloe), dorp in Borneo's Znid-en Oosterafdeeling, rijk Bandjermasin, alwaar, en tqde van het bestuur van Bimxa, de bekende Alszakdxb Hijub een volkplanting van Javanen beproefd heeft, die echter, uit gebrek en ellende, zich in de bosachen verrooiden. Nieuwe Yolgreds, Dl. Ill, bl. 1. Hampain, Jan, rivier op Java, zesidexliche en regentschap Bezoekt, die 300 roedeo opwaarts beraarbaar is voor. inlandaehe yaartoigea. Zij is 12 palea lau, en verdeeld in takkeUt die eder op zichzelven in zee stroomen. Lampir Bela Aroes, riTier op Java, residentie Pekalongan, regentacbi^ flatang, op de gre&s van de distrikten Ejdi Saiak en K^boemen. Lampie, dorp op Jaya, residentie Kadoe, regentschap Magelang^ diatrikt Probolinggo. Lampoerangy zie: Lempoejang. Lampoerangy zie: Lempoejang. Lampong,  Bogo- I)jampi, aan het Zniderstrand. In de nabijheid viudt men een moeras van 6^ voet diepte, dat eenen omvang heeft van 5 palen. £ij den beig heeft men vogelnestholen. De hoeveel- heid vogelnestjes, die driemaal'sjsars worden geoogst, bedraagt evenvel niet meer dan 10 k 20 kattis. Lampongy berg op Sumatra, in het Zuiden yan de Lampongsche distrikten. Hij is, vol- ge% Mjslvill van Cajlnbbb, 7,000 Rijnland- sche voeten hoog. Lampong-baai^ of baai van Telokh Betong, aan Sumatra's Zuidkust, in het zuid- oostelijk gedtelte der Lampongsche distrikten. Zq heeft hare ingang tussohen Tandjong Tønigten ten Westen en Tandjong Tønigten, met eene ruimte van 6 a 7 mijlen en eeneuord- westelijk strekking. Aan den ingang vindt men eene menigte eilanden van verschlüsende grootte, waaronder de voomaamsten zijn in het westelijk gedeelte der baai, Poeloe Lagoendi en Rond-eiland, en in het oostelijk gedeelte Poe- loe Tikoes, Poeloe Seboekoe en Poeloe Sebesi^ Tnsschen die eilanden en de kust heeft men verschilleude doortogten, waarvan die bewesten Poeloe Lagoendi eene diepte van 20 tot 4f) vademen werter heeft. Langs de kust zelve zijn' vele veilige ligplaatsen voor schepen. Eadja Baasa aan de Oostzijde der baai biedt eene uitmuntende ververschiedenen ververschiedenen vor schepen aan, dewijl men er schilden. padden, buffels. gevogdte, oranjei^i^^en en jpieaaff in all tegen suuistenjen en ijxerwerk kan bekomeo. Drinkwater evenvrel wordt met moeiie verkregen. De voorname ankerplaats in deze baai ligt op 5" 33' Z. Br. en 105* 6' 0. L. IiampongBChe distrikten, de Lampsong-landen. Dit in het zuidelijk gedeelte van Sumatra gelegen gewest, vroeger eeoe onderhoorigheld van het rijk van Palembang, doch in 1771 door den toenmaligen Sultan in leen gegen van dien vu Bantam, kwam met de vernietiging van laaUtgenoemd rijk, tijdens het bestuur van den Gonvernenr-Oenaraal Dabhdxls, onder het Ne-derlandsch gezag. Nadat het gedurende eeDcn geruimen tijd als bezitting voor ons van geene de minate waarde was geweest, zoodat het Nederlandsch gezag er sleohts door ambtenaren van ondergeschikten rang werd uitgeoefood, noopten de belangrijke smokkelhandel in opinin en vuurwapenen, alaook de berooving van handebvaartuigen door rooverspraauwen,  het gewest, bijgestaan door eenen Sekretaris, terwijl voor het civiel gezag in de afdeeling van dien naam hem een Gontrolen werde toegevoegd. Verder werd het binnea-laud verdeeld in de afdeelingen der vier märkag's, der twee marga's, van Semangka, Sekampong, Sepoetih, Toelang Bawang, en Boemi Agong, waarover het civiel gezag naar gelaog van plaatselijke omstandigheden wo^d toertouwd aan Officieren of aan civilele beiimbten. De residente der Lampongsche distrikten, alzoo zamengesteld, wordt gerekend eene opperlakte te beslaan van 475 vierkante geographische mijlen, met eene bevolking, waarrau LA. 817: Bei der in hot ministeriSel verslag over 1858 wordt opgegeven op 83,7^3 zielen. Zij wordt begrensd ten Noorden door de residentie Falembang, ten Westen door de adistant-residentie Benkoelen, ten Osten door de Java-see en ten Zuiden door straat Soenda. De Zuidkust is overal steil en bergachtig, Toniea van vele insnijdingen, die omgeven zijn met eilamj^es en klippen, en daardoor reelal eene reilige ligplaats voor sehepen abieden. De Osten door de gentes daarentegen is ylak, laag en aan het strand zelfs moerassig, zoodat de meeste dorpen er op de hoogst gelegene plaatsen g S. Interestig zijn, ten einde in den regentijd beveiligt te wezen tegen het water, dat alsdan soms, 20 voeten lijst en het omliggende land onderzet. Het tegen Benkoelen gelegen vestejik gedeelte daarentegen is bergachtig en spaarzaam Tan water Toorzien. Het noordelijk gedeelte is eene groote rlakte, die voornamelijk ait kwartszand bestaat en in het gebeel geenen rulkanischen aard heeft. Het binnenland, dat mede eene lage vlakte is, vordt ten Westen en Zniden door takken Tan den berg Ophir omgeven. Be grond bestaat nit roode klei, die langs de kusten met eene laag sand bedekt en hier en daar met detritus vermengd is. De dampkring is er over bet algemeen vochtig; nevds bangen er dagelijks, die niet voor 10 nren 'smorgens door de zon worden opgetrokken. * Te weten: a. Soropeanen: manncn. 12 zielen Toiwen. 3. Kadere. En van het begin van Mei tot het einde van October heersoht er het droog jaargetijde. In de kentering waait het vrij geregeld uit het Zniden en Zuid-Oosten, en gaan de winden veelal vergezeld van zware onweders. De voornaamste rivieren zijn: de Sekampong, de Sepoetih, de Toelang Bawang, de Telokh Betong, de Pengaboeang, de Poegong en de Masoedji, die de grmscheidiBg ^ussohen de Lampongs en Palembang oitmaakt. De drie eerstgenoemden zgn de hoofdrivieren, die vele spmiten opnemen en ooetwaarts in zee vallen. Dänten is de Znidkost, waar alleen de Semangka van eenige beteekenis is, ovorigena schaars van rivieren bedeeld. De bevolking heft  maar daarentegen eene mttiigte moerassen. Aan de Zuidkust zijn twee voorname baaijen, namelijk de Lampong en de Semangka- baat. De eilanden, langs die knst in Straat Soenda gelegen, bestaan nit hoogland van vulkanischen aard; sommlge zelfe hebben voorname kraters. De hoogste bergen in de Lampmigs zijn de Tangkamoes of Keizerspiek, waarvan de hoogte wordt opgegeven op 7,206 Bijnlandsche voe-ten, de Badja Bassa, wiens hoogte, volgens ULsLTTLL VAH Caknbbb, 4,273 BijnkndBche voe-ten bedraagt, en de Goenoug Bidada, die, door ZOLLINGSB, op ongeveer 6,200 Bijnlandsche voe-ten wordt geschat. In het volkaniesch gedeelte dezer residentie vindt men verscheidene heete bronnen. Onder de produkten van den grond bekleedt eene eerste plaats de rijst, waarvan de verbonw gescfaiedt op sawah's of natte hjstvelden en in ladangs op het gebergte. Terwijl deze knittunr er vrij goed slaagt, koestert men de verwachting, dat zij aanmerkelijk zal verbeteren door het gebruik van den ploeg, waartoe de bevolking der vier marga's, op aansporiug van het bestunr, is overgegaan; en het is waar- schijnlijk dat dit voorbeeld later door anderen zal worden gevolgd. Yerder verdient hier onze aandacht de knltnur der peper, die, hoezeer veel verminderd in vergelijking met vroegere tijden, toen het aan de Yorsten van Bantam cijnsbaar gewest nog 30,000 pikols's jaars leverde» toch nog bdangri^ mag beeten, daar de uiiroer bedroeg, in 1856, 6,1367, in 1866, 4,720, in 1867 3,828 en in 1868 6>81 pikols. Hoeeeer hier geene verpligte teelt of levering plaats heefi, wordt*de beTolking toch sterk aange- Bpoord om of kofBj of peper to planten, met dat gevolg, dat men in 1868 864,171 peper- ranken bad, wa LA. ar?an 274,667 vrnditdragende Tan vi'ocgeren tijd, terwijl in 1867/58 werden bijgeplant 401,136 en in 1868/69 188,479 ranken, wesbalve eene spoedige yermeerdering der produktie te -wacbten is. Door betötete streven der regering beeft de ▼roeger eoo Terwaarloosde koffijknltnur aedert de Teetiging van een kraebtig gerbgeld bestuur eene belangrijke nitbreiding bekommen, soodat door eene bijplanting van 408,398 boomen in 1867/58 en van 766,692 in 1868/69 de aan- plant was gestegen tot 1,379,321 boomen, waarran 215,231 ymcbtdragende. Yoor eoo rer nit de mededeelingen der regering eenige berekening omtrent bet rendement per boom mogelijk is, schijnt men van de teelt goede Terwaditingen te mogen koetteren, vooral zoo de kwaliteit, die gelegd wordt veel te wenscben over te laten, ofschoon bet niet blijkt of sulks moet worden toegescbreven aan bet produkt self dan vrel aan de bereiding er van, zicb later mogt yerbeteren. Olischoon veelvnldige regens in 1858 de Gegenstatten proeven met de teelt van vreemde katoensaden badden doen mislukken, en ook op die van mlandscb katoen eenen nadeeligen invloed badden uitgedefend, blijkt de verbouw van bet laatste aansienlijk genoeg te sijn, niet alleen ter voorziening in eigen beboefte der bevolking, maar ook tot nitvoer in dat jaar van 2,046 pikols. In bet regeringsverslag over 1858, vraaniit dit blijkt, wordt tevens medegeld, dat die uitvoer, boeseer 100 pikols meer dan die der twee yoorgaande jaren, aan-rienlijk minder dan yroeger was. De katoen-tedt scbijnt dns in dit gewest voor belangiijke nitbreiding vatbaar te sijn en kan, mits de bevolking maar door boogere piijsen') daartoe wordt aangemoedigd, missebien goede resnltaten opereren. Bij bet Bestnur bestond dan ook bot Toomemen, om de aanvaakelijk mislnkte proe ven met bet vreemd katoenaad te berbalen. Gom-elasiiek harst el dam&t ea bind- en bandrotting maken mede belangrære artikelcn tan uitvoer voor de Lampongscbe distrikten uit. In 1868 had men uitgevoerd 6,056 pikols gom-elasiiek ter waarde van 181,650 of/30 de pikol, 7,674 pikols barst ter waarde tu / 121,184 of / 16 de pikol, 20,268 bossen bindrotting ter waarde van/ 30,387 of/ 15 de bos *), en 666,300 stnks bandrotting tegen / 46,224 of / 8 de 100 stnks. De waarde van een en ander bedroeg, ongerekend de koffij, peper en katoen, te samen / 378,415. Ook leveren de bosscben goede boutaoorten op, en in 1868 bad een nitvoer van 63,700 idanken tegen / 12 de 100 stnks naar Batam nlaats fohad. Wanneer men bj dit alles voegt, dat de Lampongscbe distrikten Ook gel^enbeid gevea tot nitvoer van oliOantstanden, rbinooerosboonu, bniden, vogebestjes, scbildpad, MJMJi^-buideD, terwijl er ook uit bet delfstoffelijk rijk goad, ofscboon van inferieure gehalte, als ook swavd en "^ te bekomen syn, dan schiint de nienve residentie, ofscboon zij, uit bet oogpunt van 's lands geldelijk belang, voor als neg de kosten van bet bestuur op verre na niet kan goed- maken, bij toenemiug en vooruitgang der be- volking guustige uitaigten voor den banddia de toekomst aan te bieden. Wat bet dieren ijährig aangat zoo yindt meo hier even ab over gebeel Sumatra rbinoceEOsaeo, menigte van olifuiten, die zicb bij kudden in de lage landen ophouden, en tajgers, die een schrik zijn voor de bevolking; voorts tapirs, maleische beeren en een drietal soorten van apen. Huisdieren, uitgezonderd karbouwen en geiten, treft men er niet aan. Het akgtea t«d karbouwen, dat by de menigvuldige feestea, die de Lampongers vieren, plaats gr^t> had het bestuur door beperkende beperkende trachten tegen t« gaan. Hun getal bedroeg in 1868 ruim 8,200. Ook was, ^mngftgii*" de be- volking die dieren maar slecbt vcraoigde es <) Zie hetgeen omtrent de Lunpoogache koffij- teelt voorkoBUt in bet artikel Koff, Deel 11, pag. 228 van dit Woordenboek. Voor bet inlandaeh ketoen werd in 1858 be- taald / 5 li / 8 per pikol hi het btDDeoland «n / 6 ik / 10 by den a&obeep. ') Op Java, gelyk troowens nit de bandels-er- slagen blykt, wordt de bindrotting per pikol, dos by het gewigt, gekocht en verkocht. Blykeos het handels?erslag van 1868 werd daar, in dat jur, de bindrotting ingevoerd tegen eene waarde vao / 6.20 en nitgevocrd tegen eene waarde van 8.30 de pikol. Volgena de handelaverslagen van 1857 es 1859 had er in die pry sen welnig veraebil besiatn. Het valt dna moeyelyk na te gaan, welke hoereel- heid voor dea nitvoer nit de Lampongache distrikten verataan wordt onder iouem, aan wdke eene wa Aarde van 15 ieder wordt toegekend. UL 819 in de bossdieii Het rondloopen, het inrigten van baffelkndea bij de kampongs aanbevolen geifoiden. Onder de vogden yindt men hier twee soor-ten Tan fiumiteny maar geen paauwen; Delelfde TTUchteD aJs op Java heeft men ook jaer, doch niet in die meuigte. De bevolking état nog op eenen lagen trap ?u beschaviBg. De Lamponger is van een middeliDatige grootte, maar goed gebonwd en beeft een aangenaam voorkomen. Hij woidt gezegd raw, Ini en Tadzig, doch tevens goed* aardig en zonder moed te zijn. In taad en leefwijze Terachilt hg van de orerige bewonexs van Snnatra. De bevolking is Terdeeld in bstea en leeft naar de ▼oorraderlljke gebrui- ken en ceden. Haar godsdienst ia de Moham- medaansche;, maar wordt zeer gebrekkig gekead en m beoefraiing gebragt. De polygamie ii oad» baar geoorlool^. De man koopt de rronw van hare bloedyerwanten en somme tegen eenen- boitensporigen prije. De woningen ataan op ijzerbouten palen. Gewoonlijk beataan de dotpm uit sleoh wenden. Tage gebouwen, die door väschlichkeiten huugezinne worden bewoond. Ein ähnliches heeft, die heeft von dooxgaaais eene zaal, die alechts van vloer en dak la Toonien en tot raadzaal en tevens tot rerblijf van Treemdelingen dient. Elk dorp heeft zijn eigen inhmdach Hoofd. De Lampongera und hin bestaan in land-bonv, handel en yiachvangst. Ook zijn er die ztch bezig honden met het zeken van gond nut de riyier Oempoe en met het vlechten tan maadjes en matten, die zeer fraai en alomgezocht t^n, Zelfe vindt men te Toelang Bäwung smederijen, waar aUerlei soorten van wapenen worden vervaardigd. De handel, uitgezonderd te Telokh Betong en Manggak, waar eenig meer geregeld bandelsrerkeer plaats heeft. Geschiedt niet anders daa in railing yan de hierboyen yermelde produkten des lands tegen zout, baskmid, opium Hjnwaden, mwonj^i, kleederen, zijden 9toffen, §mUriri finang^ aardewerk, staafijzer, koperwerk, pcnroelein, Chineesch gouddraad, foran^g^ ens. Tot yeraekering en nitbreiding yan het Ne- derlandsch gezag heeft men w^n geopend yan Tdokh Betong naar Katimbang en Semangka, in velke laatate afdeeling in 1858 eene sterkte IB geboawdy waaryan de bezetting tot grooten steon yoor het biirgeriiik gezag dient^ Oyer het algemeen eyenwel sdiijnt de nieawe rege- ling Tan zaken der beyoUdng niet oaaangenaam te fijn, daar zij, yroeger ter prooi aaa geweld. roof en plnndering, nn den weldadigen inyloed yan een regelmatig bestuur yan rust, orde en yeiligheid kon leeren waarderen. Zelfs had men yan yerschillende Hoofden meer dan een bewijs yan geneigdheid ontyangen. Door eenen reeds in 1848 yan Telokh Be- tong naar Manggala oyer eene lengte yan 83 palen gemaakten weg, waanran het onderhoud eyenwel wegens de geringe beyolking daarlangs en de oyerstroomingen, waaraan hij Uootge- steld is, yeel te wenschen oyerlaat, heeft men in der tijd de gemeensohap met het Palem- bangsche getraoht te beyorderen. Ook yoor de oommonicatie met Benkoelen zijn wegen aangelegd. Maar waar in de Lampongaohe dbtrikten geene wegen zijn en ook geene oommonicatie te water beataat, yalt het reizen zeer moeijelijk door de boesohen, wildemissen en digt be^roeide moerassen, yooral omdat er in deae residentie geene paarden zijn en de buMs, die men anders als lastdieren zoa knn- nen gebmiken, uitgezonderd die in de afdeeling Telokh Betong, yoor het grootste gedeelte on- getemd zqn, zoodat de reiziger yeelal genood- zaakt is te yoet langa smalle paden zijnen w^ af te leggen. Lampor, tinmijn op het eiland Banka, distrikt Soengei Leat. Lamreroi, dorp op Gelebea' zaidwestelgke landtong, dat door een gebergte yan Maros is gesoheiden. Lama-baai, deze iigt aan de Noordzijde yan het eiland Mintao^ in de Indisohe zee, op 0** 5^ Z. Br. Men kan er geyogelte, yarkens en kokosnoten yerkrijgen. Lan^ eiland in den Molukschen Archipel, bij de Oostkust yan Gilolo, staande onder den Saltan yan Tidore. Iianaba, landschap in Borneo's Westeraf- deeling, rijk Sintang, aan de Ki^oeas. Lanah, dorp- op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Amoerang, distrikt Sonder. Het is bewoond door een SOOtal zielen. Lanah^ riyier op Borneo's Oostkust, rijk Koetei, welke zich met de Torek Pahoe yer- eenigt. Iianah Boenga, dorp in Borneo's Wester- afdeeling, op de Zuid-Westpunt yan het rijk Sintang, aan de Tangkip. JLanang, een der kraters yan de Tangkoeban Prahoe op Jaya, residentie Preanger B^g^nt- schappen, afdeeling Bandong, distrikt Bon^a. De krater Iigt op eene hoogte yan 2,745 £^n- landsohe yoeten en in zijne nab^heid yloeit de Tjilanang. S80 LA.. Tianang, riner op Java* residentie Fasoeroe- wan, afdeeling Malang, distrikt Penangoengaii* Iiansng, berg op Java, adsistent-resideniie Patjitan, diatrikt Paogool. Lanang, dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- afdoeling, aan de Barito, afdeeling Doeson en Bekompai. Iiaiuis, dorp op Jara, residentie en distrikt Besoeki. Iiandak, rijk in Borneo's Westerafdeeling, grenzende ten Noorden en Noordwesten aan Sambas, ten Westeu aan Mampawa, ten Zuiden aan Pontianak, ten Oosten aan Tajaug en ten Noord-Oosten aan Sangouw. Het land is berg- aohtig en dooraneden door talnjke rivieren, die tot afvoer van de produkten des lands dienen. 