God's eigendom en schikkinge, ... 1695
Wiltens, Nicolaas.
God's Etpendom en Schikkinge, IX LVoorgcſteld 'OP Niewe-Jaaxs-Das, 1695. F. 2 y Þo9- "VERHANDELINGE Over de w oorden Fobs 1.21. -TerGelegenheid van 't aftterven van MARIA: Koninginne van Excttand, SCHOTLAND, Vxraxxkys, CN IeriaxD, van Gezegende cn Onſtertelyke Gedachtenis, Voorgeval- len den 28 December, 1694. Door Nic. Wiltcns, Bedienaar des Goddeplen Woords, in Zyne Majeſieits Capelle te St. James. Fen. *Þ ax. OE BLEERT FER on © $5 a, 1 © IS £45 Tot LONDON, V oor T he. Cbapman, Bockverkooper, in - | | ce Pell-mell, 1695. = 9 6 W WwrTYw_w wr EE ns Jos L xxi 29:240 04 | De Heere heeft gepeeven, en de Heere heeft genoomen. 'Þ tigheQ niet toe ; maar roept tot row en wee- | klage : dewyl 'er cen ftemme gehoord is op de hooge plaatſen een geween en ſmeekinge der kinderen Iſraels, _ By. de wegen Sions over trearen, haare priefters zachten, Klaag.l.t. haare Fongwrowwen bedroefd zyn, en de bedrukre herten haaren angſt op 't aangezigte afschilderen, om dat ge-voel der breuke Sions met traanen of met zuchren rebekrachtigen : daar 't herte des Konings en 't herte der Vorſten over Xwak tis, daar de Priefters zich over ontzet-ten, en de Profeeten zich verwonderen; want de adem onzer Lloag "RY neueen, de gezalfde des Fieeren is gruallen! Van welke ” 20, zeiden, wy zullen onder haare fees leeven onder 'Heidenen! Sion is een meeze geworden zonder moeder! Drove intred van *r Niewe Faar! afſe voor fieraad, treu-righeid voor vreugden-olie, en cen benauwaen geeſt in plaarſe van't gewaad des lofs gebiedende! dart 't voorteedence Jaar in druk heeft zien ten cinde loopen, en van cen' aanvang, tot een’ beſchryelyken uitgang over-ppen / O broozheid der menſelyke hoope die ons op cen' gelukkige verwachtinge vicide ; nu, in cenen oogenblik afgesneeden, en in de duistetniſſſe der & dood vyeryloogen / MARIA van ENGELAND | bemin- A F -0r | Eeze ag, gewoonelyk ten zege-wenſe toe. gewyed, laat ons nu zoo aangenaame pleg- a % C; "4 (3) nelyke Naam voor Gods Kerke ! ontzachelyk in'tRyks gebicd ! eerwaerdig voor't Heilig Recht / trooſtelyk voor Weduwen en Weezen / cewig onze geheugenis in- gedrukt / en cenig overblyfsel van Haar op aarde, daar de Zuivere Ziel van cen' aardſen Treon tot cen' Hemel- ſen overgetreden, Ja overgevyloogen is, 't Lichaam aan't af, en't \mertelyk herdenken aan ons heeft nagtlaaten! 38 m7 U vergeatn, _— onze rechterhand z4ch z4lfs! Deeze Dag zy 2:0 dierbaare Gedachteniſle roegewyed, en ons herinnerende wat zZy was, en wat Zy voor Land en Kerke was, verhecrlyke 't. geen ons ide Hewe geyttven had, cn beweene 't Sieraad. Ifraels, dat de Hleere genoomen hieft. 't cerſte is door aanmerkinge van Haar Perſoon, ienſt, en Regeeringe beweezen, d: Heere hrefi Haar gegeeven: Maar ach / dat 't tweede door de onders vindinge. nict bleck/ Gave God, dat dit cen Raad(el oor ons Ware, en We't nict veritonden / Maar He'aas ! uirkoomſte predike al te klaar over deezen Text, en z00 wy dat nict bevatten, zal de Verſturvene ons ver» ſhaanbaar togroepen, de ZHeere had my, gegeeven, de Heer heefs. my. genoomen, Hier zien wy 't cigendom, datGod door zyne Gifte heeft, en 'r Recht ona daar van na zyn welbehagen te | rage Schoon, de Rede, uit haar' cigene gronden, cn noch veel klaarder, wannecrze door de Goddelyke Open» baaringe verlicht is, God voor Schepptr wan Hemel, Aurdt, en alles wat daar in #, erkent ; ſtaat evenwel't viceſelyk yernuft, hier doorgaans ſtil, en geloofr lichtelyk, das de ganſe geſchapenheid haaren ecrſten oorſprong den Schepper re danken heefr, maar haare bezondere be- ſtjeringe, in veele dingen, aan's Menſca magt cn wel behaagen overlaart, om daar van na Zyne cigeac Ziane- lykheid te ſchikken. De Liefde Gods. en cerhiedige bevoorderioge Zyncr cere, door de Zonde gomengs zynde REFERS EEEFSP2 OSES wa oeraoyT Sw _ — — - m— — —_” LY a ke. Almagt toont haft de ommagt van alle yiees: zoo dat (3) zynde, heefr de Eiger-liefde herte ingenoomen, wolke regens de naturlyke verpligtende weerſpannig is, em yea de waate Oorzaak van alles afyallende, ingebeeide Godheden oprecht, welke de menſe waant geluk ef yoorſpoed te greven. Kracht en vermogen vieir der ſterken met Zoo cen ontzachelyk gevoelen van zich zelfs,. dat hy, vergeetende flechts een werkwig te zyn, zich haaſt de Oorzaake zelfs rekent : en't geen de Almag- wige Voorzienighheid door middel en ter gele i van hem werkrt, ziet hy aan als zyner &igen' | werk. De opgehoopte magrt van zoo vecie yolkeren, als God in de hand des konings van Babel gegerven had, ver- leide Nebuwadnezar tot die trotſheid, dat. hy'er zich zelfs de cer van toceigende, « dit niet het groote Babel, aut th gebound het tot een hniz des koningryks,, a de ferkes PO 43% | myner maet, en ter eere myner beerhbheid) - Zoo gelooft men. dat mcn� Elyke kracht en vermogen ons geluk kan geeven, als dat overmaatig ontzag voor de magrigen deraarde.. genoegzaam uirwyzt. Doch cen? — aanmerkings- van aller (chepſelen af hankelykheid, verbiedr den God-- ” vuchtigen menfe, Gods beſtier jers re onetrekken dar- Hem rockoomt; maar verplicht hem te erkennen; dat 't de Heere is die Geeft, Het recht bezet der Goddolyke hoe grooten toeſtel onz vermogen maakt, men even- wel niet te wachten hecfr, dat het ons geluk grever zal. De bedrieglykheid yan zoo gebreklyke kracht blykt te menigmaal by de uitkoomſte, daar een koning *" 33-16, door een groot h.ir niet bt houden woradt, en een Held niet gered 3 wordt door groote kracht: daar 't paerd ter overwinzinge feilt. Eine door &yne groote årätig niet bevrydt, God laar dit krachtig aandringen, om alle vals verrouwen te Yers tietigen, zelfs onder schriftlyke bedreiginge, Yerwieet#,,,,,,.. i de man die op eenen menſe vertrount, en wees 108 zynen No Jum Nu- (4) arm ftelt, wiens hette van den FHeere af) = 'T zy a mand op zyne cigene kracht åracht, of op die van «- nig ander-{chepſel, zal hy deezen wlek over zich haalen, Alle gelſchapene kracht dan, geeve de ccre aan Hem, die alle dingen draagt door't woord zyner kracht, en zZcgge, de Heere heeft gegeven. aar,.dat onz vermogen -menigmaal zoo krachte- looz is, mogt men meenen, dat by onvyoorzigtig be- teid rockwam:in de voorledene tyd2n was's menſen ſterkte niet minder, dan in de tegenwoordige ; maar de erya» renheid heeft allenkskens 't vernuft geſlepen, en onze krachr tor cen nurttiger belcid opgewekt : 'r geen dom en onbezuizd was, l en onze cert zyne krachten gebruiken door voorzichtigheid, dic de allerwoelte dieren weet te tem- mn #5,ft, MEN, Cn 200 veele dingen gelukkig uit te vooren, waar # ft Pru- yoor de voorgaande cewen verlegen, stonden. Men re> aomiia Ju- venal fat. kende alles doenlyk voor de Voorzigrtigheid, en dat die de plaats van alle de Goden waarnam. Hierom heben nar og zZicende hoe nut de Voorzigtigheid was, haar vergoded, en de Mecſteres van hun geluk gerekend. Maar hoe weinig kan die voorzien wat kanze uit werken / de verecninge der tweede oorzaaken voert onz geluk of ongeluk; maar onze Voorzigtigheid heefr daar geen beſticr over: alles wat ze doen kan, is maar zich te bedienen van de gelegenheid, dic 'cr koomt, welke men moet vinden, maar niet maaken kan: en op 't belte, is ze voor 't tockoomende, ſlechs cen' gelukkige gisſin- ge. De zelfde Wyzheid, die de werten der beweeginge gemaake heeft, kan dic alleen beſticren, en de onmy* delyke gevolgen van Haarec inſtellinge voorzien. Hier ſchiet de geſchapene Voorzigtigheid te korr, vindt de wyZzheid rot dwaazheid gemaakr,en zich zelfs by de uits koomlſte verſchuldigd. Du roont de Plalmilt, ca oQ. *. _ - ©... Y a> © iu 4.) en beruigr te gelyk de nietigheid van onz belcid en pooginge 3 Zoo de Heere 't huiz, niet bout, te vergeefs ar-P ſ 127. r, beiden deſzelfs boumlieden daar aan; 200 de Fleere de flad3: - niet bewaart, te wergeefs waakt de wachter, *T is te wen- eefs, dat gylieden wroeg opſtaat, laat opſtaat, en brood der merten ect. * Het is alzoo, dat Hy 't zynen beminden als in den ſlaap geeft : vie, d: kinderen zyn een erfdeel des Fieeren; des buiks'vrucht is een” belooninge. Dat's menſen WYZ= heid en yoorzicnigheid zZich dan verloochene en Hem- crke#qnne, wien alle zyne werkey van eewigheid be kend zyn, en die alle dingen werkt na den raad zyns willens, om te Zeggen, de Flere heeft gegeeven. Hier flaat de menſelyke dwaazheid tot een ander ui- terſte over, en zZiende, hoe weinig hun' Voorzigtigheid Goeds aanbrengen, of kwaads afweeren kan, laaten zy daarom 't beloop van alles aan een blind Geyal over. Blinde bevattinge / dic Zoo weinig cen Beloop by Gewval, als cen' Schepping by Geval, begrypen kin; maar uir onkunde Geval nocmr, waar in men geen' noodzaaklyke verbintenis der rweede oorzaaken naipeuren kan. Onze onweerendheid mag geen weezentlykheden verdichten, dic buiten's menſen inbceldinge nergens r2 vinden zyn: want de ganſe Geſchapenheid, door Gods wille geworden zZynde, blyft door dic zelfde kracht in weezen, _—_ gevolg in zulken orde, als's Scheppers Wyzheid go vindt : of Hy mocſt, ter behoudenis en beltieringe aller dingen, magrt en wyZzheid aan een' anger overlaaten, of die de gelchapene nature mededeelen, om Zich ziel re beſtiercn, dar is, haar tot cen' Ged zelts maaken. 'T kan dan maar eine en de zelfde Hcerlchappye- Zyn, die 't begin aller dingen gebood, enn't beloop aller dingen noch beſtierr, 'T geen den Mente 'c aller geval- ligite ſchlynt, hange daar van af : zo wordt wel't lor in @:n ſohoct reworpen ; maar't oeheel beleid daar wan is van aen (6,; B H cere 21 199 4 C.D. Libemakt, is Zoo cen. oyertuigende blyk der God!ykheid, *2425- dar de middelen hier tce gebruikt, by de Heidenen voor Goden zelfs geacht wierden : en waarlyk nicts is genoeg boven ons verheven, om ons gelukkig te maaken, dan God allcen; doch't. geen God daet, -moct voor geen weezen, Van Gad verſcheiden, maar voor Gods werk er- kend worden. Ex dit begrypr alles, dat wezen heeſt: Re.11. 36. Want wit Firm, en door Hem, ex tot Flom zyn alle dingen : Ht m 2y de heerlyhheid in der eexightid, Amen! *t is God <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en all: dingen gee <p 7 die alle menſen den adem, *t leeven, en ft, alle cogen wackten cp Hews, en. Hy geeft hen hunne ſpyze te 2yner d. De kinderen 2yn eex erfdcel des Eleeren: Door Hem P/-145-15 beerſen de koningen, Hy geefs de aarde haar' vruchtbaar-heid, ''t. gras zyn' groente, cn. de blocmen haar' verwe. laat alle krachr, verauft, ca geval dat geeven, 't geen noch. maar gcring is, onder Gods werken. Salomon: wieheid konde zoo veel heerlykheids niet maaken, als cen Lelie des víds heerlykheids niet maaken, als cen Lelie des víds heerlykheids niet recht. rot een heilige verwonderinge verrukr, Zoe groot zyn une werken, -O Fleere! Gy heltze alle met myzheid gemaakt, het ardryk is val van Uwe goederen | Ondertullen is hier in een bewyzen Zyner goedheid over alles, want de Fcere & P/145.9. 447 allen goed, en zynt Barmhertighed:n 2m over alle zyne nerkew, Alles wat weezentlyk. is, is cen Gifte Gods, daarom men Vraagen mag, wat hetage, O Mens! dat » wiet gegeeven & 2 en: 200 I th gegeeven 15, wat 2oudt ge rot- men, als of 't # nict gegeeven was? Laar dan 'r meuldom ophouden Zyn eerbicd, your't outtangen goed, aan icts auders dan aan God te bewyzen : 't is de ere, die « ereft, " Aiguſtin, Fleere. Hy is't dic geeft. In alles, dar onz genukg {cheplels recht of waerdighcid : dic Ecwige CR |  en alles wat zyne Goddelyke. kracht ons tet "au I. lieven cn d: Gedzalightid ſchenkt: al dic: Genade-gifien, die, onberounelyk 2yn. Decze geeft God in de ryd; maar neem. Die met Weg in ewigheid: Hy volmaakt haas, en.ggett haar du vervullinge,. zoo. dat haare hocdanigheders verberend wordende, her weezentlyke blyfr : want *t. verbonde zymr wrede al niet wankelen. la eewigheid.. Doch daar zyn dingen, welke God: maar. voor. een' tyd geeft, tor Zyner cere, tot bezonder gebruik, tor. welftand on-2es naaltens, of int gemeen,. dex Ganle Kerke. Die nocmr Jezus cexs axaers goed, dat God. nooit. 0nZ.cigen zub.15.:2 maakr, dat nooit weezentlyk. tot ons behoort, 'r wetk Hy rzyner tyd wederom ciüt, waar van we maar Rex mreeſters. Tyn. God betrouwt zync. dienſtknechren 7a- kenten toe, waar in hy hugne trouwec.. beproeft, Nie» mand nocme die dingen de zZyne, maar. Godes, wien haar opeilſende, men gehouden is weder te geeven. Dir zyn al de bezittingen des ryds, welke de Zeere geeft, en ook neezt, zonder dat 'er Yoor ccn' uitzonderinge dee» zer wet Zy. Loo is onz leeven,. dat. de Schepper ons in de geboorte geeft; maar allen heett Hy ook.onvermy+ gezet, cenmaal te fteruen, cen neemt 200 onz leeven Hi g 22 wederom: ($) "wederom: dit bezitten we flechts voor een' bepaalden ryd, en'z00 ras die verſtreeken is, moctenwe 't opgee- ven. Behalven wee doorluchte voorbeelden van den Vorlt des leevens, die maar cens de dood zien mogr, is *cr geen mens ooit deeze noodichikkinge ontkoomen; maar alle leeven des vlectes is geſturven. Zoo zyn ook de Goederen deezes leevens, als vrienden, Magt, Ryk- dom, Vorſten en Overheden : cen' tyd | Maar de Heere die haar gegceven had, neem haar ook wederom. Boven dat we al:es dit in de dood verlaaten, verliczen wy 't mecnigmaal in dit leeyen, vrienden door hun' eigen' dood, of wankelbaare trouy: Vorſten door de fterfelykheid, hen zoo gemeen' als at- dere men�en, of door on\>andige heerizucht in Tyrannen veranderd : Rykdom door verdervinge, vuur, dief Schade: Magt en aanzen door armöde en ongunlt, Wart heeft God van alle deeze dingen ooit gegeeven, dat hy niet wederom: gercomen heett > Waar is die overſtroo- F " Damicl8 4, $,7,21. heerlykheid van Babel, zich over alles uitbreidende 2 toen God at rechterhand wan Cores Zynen gezalfden watte, om de wolkeren woor 2 yn aangezigte ter nedcr te werpen, en at lendenen der koningen te-ontinden, wierd Bel gekromd, en Weber ter nedergeboogen, 'en 't fteraad der koningryken, de heer- lykheid en hoovaerdichtid der Chaldeen, omgekeerd als Sodom en Gomorre. Waar is dat prachtige gebied der Meatn en Perſen, dat tegens 't weſlen, noorden, en Luiden, na 258 welgevallen geſtooten hebbende, zich laf hertig liet verireeden aror den Geiten-hok wan 't weſlen, die dr aarde niet aanroerae, den konins wan Griekenland: Waar is de heerlykheid van 't Grickic Ryk, en de zegepraal van Zoo vecl overWiny ningen? door onderlinge verdceldhcden verbrooken, Cn by brokken koonren zakken in den {choort dicr gewel- wereld. Am bezit voor (9) wereld. en gegen weergaa gegeven had. Maar waar is — dat o—_ m_ met haaren praal, uit zoo veel yken geroofd 2 die Magr, overwigtig geworden, sart in, wierd door den inbrek van ws ms gelloopt onder haar eigene puinhoopen begraaven, en lier siechts de schaduwe van 200 grootlen naam, tot een deerlyk bewyZ over, voor allen die 'er aan twyffelen mogr, dat ! 't de ZZeere is, dic ook de koningryken der aarde geeft ew neems. 'T is waar, dat 'er veele dingen tuſſenkoomen dic by pelegenheid gebruikt worden; maar daar in doet de Godidienſtige pligr Gods beſtier erkennen, en wyzt ons aan, dat 't de Here is, die neemt; zende Hy zynen geeff p(; 1, og wit, mens en Vee word: geſchaapen : werbergt Fly zyn aan» 30. gexigt, zy worden verſchrikt : neemt Fly hunnen agem wee, 2zy ſterven, en keerew weder tet hun ſtef. Want de wetten, die alle veranderingen der wereld regelen, zyn alleen werkſaam door Gods wille, of liever, zyn de wyze, op welke zZyn wil uitgevocrd wordr, Zoo dat alles van Hem af hangt, dy geeft, Fly neemt. Men is dan verpligt Gods voorzienighcid te erkennen en te ceren. Onvexr- ſtand, door gevoel der ſtoffelyke dingen geleid, ichryft den zegen zyne krachr, of voorzigrtigheid, of 't geval toe, en in tegenſpoed zict op't werktuig. Dewyl de ] vitwendige zZinnen lceren, dar cer gelegenheid van Zc- kere lichaamen Zoodanige uirwerk(clen volgen, en dar dic niet miſſen geduurig zoo te volgen, gelooft de mens, dar die lichaamen daar van de waarc Oorzaake 2zyn : en zoo vergilt hy zich in geluk en ongeluk. Maar ccn nedertf bezet van dart onrzachelyk vermogen, dat al- les bcheerlt, zict hooger op, en crkent Gods hand, die rechtvacrdig en Wyzlyk alle bezondere ym__ beltierr, zoo als rot zyne verhcerlykinge, in ſtraffe der God- loozen, en kaltyding der vroomen, dicnflig is. Tor þ LUCit- JruAT, IO. ©,13. 762.19 10 It Jez.a 45-7 mos 3.6. 1 Sam}. zh. 2 Sam. 16. Pſa.39.10. (10) tuchtig van Iſrael, wierd de Ärzier de roede van Gods toorn,. witns grimmightid een sich in hun” hand was; ſchoon- Aﬁſur trotſelyk waande door de kracht zyner hand en dor zyne wyzheid alles te h:bben gedain. Loo meende Pilatus ook magt te hebben, om van dat Groote Zoen- offer voor onze zonden, na zyn welbchagen ten leeven of ter dood te schikken : wien Jeſus antwoorde, Gy zoudt grew magt tegems my hebben, indien 't u niet win boven gegeeven ware. Van bove'n koomt 2ege en ſtraf, leeven en dood : it formeer't licht em ſchep de duiſternis: ik maik de wrede, em ſchep 't kwaad: ik de Heere doe alk deze aimzen, Uitgezonderd 't kwaad der zonde, is 'er geen kwaad in de sistlad, dat de Here niet doet, dat is, geen ongemak, ſchade, ſmerte, of 'c is cen oordeel of bezocking Gods. Dat dan alle vermogen des vleeſes zich ontdoe van den trotfen waan, om te kunn geen ongemak, ſchade, ſmerte, of 'c is cen oordeel of bezocking Gods. Dat dan alle vermogen des vleeſes zich ontdoe van den trotfen waan, om te kunn En gee- ven of neemen : 't is de Heere die geeft, 't is de Heere die neemt, Dit is de onderwerpinge aan Gods wil en magt, daar cen ſchepſel regens morren mag. De zwakheid vaa t zondige gedcelte mag den Godvruchtigen mens voor een? wyl tyds verblinden en onverduldig maaken; maar zoo haaſt hy rechrt oplet, zal hy zeggen, i& bes verstomad: th zal mynen mond niet opdoen, want Gy hibt ; gedaan. Deeze aanmerkinge, God aver het, moet alle regenſpraak doen verltommen : en alwaar 't God- delyk onrzag ncch plaats heetr, buigr 't den menle tot onderwerpinge. Toen den ouwden Ei zoo verſchrick- lyke bedreigingen aangekundigd wierden, had hy, op r an aanmerkinge, gedulds genoeg, om te zeggen Hy is de Heryes, Hy doe, wat goed is in ym: 00gen. Miſſchien viel het David zoo fmertelyk als Seruja's Zoonen, Simei's bitteren vlozk re hooren 3 maar hy begründen nochtans hun' wreekiever, want de Heere had gezeigt. 5. Ac OO. 4a 2... 3. a gezegd, wvicck David, De 1fraclitiſe kerke, in haarzewaare verdrukkinge, bemerke dit ook, cn doert *er cen” nederige belydenis van, in haare treurliederen, Wie zegt wat, t welk g:ſchiedt, 200 't de Heere niet beveelt? goed? wat klaagt dan een levendig mens? cen ieder k/aags van wegens zyne zonde, Lat onze wegen ouder-zoeken en doorzotken, in laat ons wederkeeren tot den Heere. Laat gs hert en handen tot God in den Hemel opheſfen, zeggende, wy hebben overtreden en 2yn weerſpannig geweeſt, daarcm hitt gy niet geſpaard: Gy h:bt ons mct toornebedekt, en £9, Et ons vervoled: Gy hebt ons gedood en niet verſchoond: Gy hebt u met een” wolke bed Eckt, 200 Dat er peen gebed doorkwam, Job vergrypt zich ook niet aan. de Sabers en Chaldeen die 2yn wee geroofd en de jongens met ae ſcherpte des =wacrds geflagen hadden x. maar die als werktuigen in Gods. hand erkenende, on- derweÞrt zich mer geduld; de Heere heeſt: gegeeven, de Heere heeſt. Na die wyzheid, waar mede Cod alles. doct, heeft. Hy ook zyne redencn, om weg te neemer, 't geen Hy gegeven had, 't geen oct rot zyne cere aangelegd wordt. neemt Hy, te zyncr tyd uit 't bezit des on- wacrdigen bruikers: Hy neem de wereld af, 't.geen 25+ niet waerdig was anger te houcen, zoo wort de vroege dood van Vorlten in Gods gunst gegeven, te recht een zwaar oordeel gerekend vcor den onderdaan, van wica God zulke werktuigen zy ner toegenegenheid weg- weemt, Maar ook houdr: zich God nier te vreden, m«t ſlechts kron2n, ſepters, en aardſe hecriykheid, ten be- wyze zyner lie'de te geeven; Hy xcemt tor Zzyne Heerlykheil over, welke Hy lick hecfr. Hoe vinden Ceeze bedenkirg:en haiare waarheid, in cen roval, dat z00+ Aat nit wit denmond des Allerhoogſtens 't kwaad en "t" M46 3 (12) 200- overtuigender knwryze roont, dat 'r de Fieere is, tis go, en dic *-eemt. Weinig' eewen kunnen 206 door-chtjg' blyk hicr vawuitleveren, als cen: korte tyd van twee en dertig jaaren, in deeze cew yerloopen, en voor weinig dagen- cerſt ten. cinde gekoomen : ach al te korte ryd / maar vruchtbaar -van redenen, die magrig zyn, om cen' Heiden.zclts re doen bekennen, dat 'er ecn God.in den Hemel: is, die de wereld ee'n Vorſtinne gehad : in welker bezondere hoedanighotd/ an men - niet konde nalaaten Gods liefde te zien, dic met zyn' kwynende. Kerke, cn vervaliene ecw wat geeds voorhad, toen Hy MARIA STUART het leeven gef : Hy vyoor-zag haar met zZulke cigenſchappen, als de Wereld. meeſte goed doen zZouden : mer een E£delmoedige Ziel, dic op cen doordriugend begrip, rechtmaatig oordeelde, en verw - onderike standwaſtigheid in Haar befluir had: mer een Godyruchtig herte, dat zyne driften Haaren Schepper toceigende, en nauwlyks voor den indruk van ongeregelde rochten openät, ook zulke betrachten opgaf, als de redelyke Godſdienſt van den'menſe woordert: Dit alles wird krachtig aangepreezen door den 2angenaamen 7zwier van een bevallig licham ca zoo heule zeden, dic magtig waren, woelte menſen tot. cerbicdige roegenegenhcid te dwingen. De alwyze voor- Zicnigheid had miets vergeeten, in decze Prinſeſſe op- re Toojen, tot-cen voeglyk-middel, om 'er de wereld -goed door re doen. En.op dat zoo heerlyke getalte niet bezoedeld wicrde, bewaarde Gods voorzorge Haar voor de verderfelyke indrukten van ecn' derte!'c opvor- dinge, zulken rang anders bekans eigen. Om dat zaad der deugden, in Haare redere jeugd recds zigtbaar, te veiliger aan te kweceken, - gaf Goa Haar als mer zyne hand.aan Haaren Wacrdige Gemaai, en daar door to xnimer gelegenkeid, ons goed te doen, wanneer Hy dit Doorluch 5 4” m_ Cu "= *"" — « © we '-< oo, rt BB EIB T x8 2-8-0 2 hd So oe 7 os ( 13.) Doorluchte Paar tot den Troon opvoerde. Zie daar MARIA op cen' hoogte, die Haar zoo wel voegde, maar meer aanziens van Haar kreeg, dan aan Haar gaf. Zoo beveſtigde Zy Haaren Troon door recht, en maakte 't Ryk in Haarc handen vaſt door gerechtigheid. In Haar had God de Kerke cen' Zoogvrouwe gegeeven, dic 't belang des Chriſtendoms nauw ter herten nam, en de gemeene ſtichtinge tederlyk bezorgde, maar door Haar cigen gedrag noch veel krachtiger itichrede, terwyl Haar voorbceld,zoo vol van heilige bewcegingen,torGodsdienlt en deugd aanleide. In Haar had God den weezen cen” Mocder gegeeven, dic yoor den nood cn klagten niet oft- D gevolcig_. Spreuken. 19. 14. (-14 ) gevoclig was, maar met koninglyke milddaadighed, En minzaamen byſtand, 200 veel elendigen en verdruks t2n rrooſtede: en daar Haar goedertiercnheid niemand ooit beſchaamd of neerſlagtig maakte, maar altyds yer- kwikte, vermyde ze evenwel zorgvuldig den lof 'er yan; Op Haar Zig gans Europe, als op de cere der Vorſtin- nen, ea heerlyk voorbeeld van Haar ſexe, waar viral- lerlye rang konde leeren zich tot cen beraamelyk pe. drag te vormen. In Haar zag de wereld, met verwots deringe, cen zeldzaame verecninge van dingen, welke men bynaa onvereenlyk achtede, zoo veel Godvruch- righeids met cen” kroon gepaard ; Haar' hooge fand [loot de Dengd niet uit, Haar Majeſteir verhinderde de lirfde hiet; maar ſchikten zich vriendelyk r'zaamen, en de Troon yan Engeland erkende 't gebied des Evangeliums.. 'T geen 200 zelden met waarheid gezegd konde worden, mag men nu zonder vleijerye zeggen, dat de Vlcijerye Haar ncrgens buiren verdien�te over pryzen konde, en de Nyd niets in Haar te bcrifpen vond. Zoo was deeze groote Koningin, en bezat zoo verwonderlyke hoeda- nigheden, welke, z00ze ergens gevonden mogren wor- den, door langzaame oeffcninge mfren aangrociien, en cerſt in gryzen ouderdom zich vertoonen; - maar hier was 'er reeds al cen ryke oog(t van in deLente des le- vens : {cheen deeze zZonne Zoo {choon in den morgen- ſtond, O God / war zoude ze op den middag Haars le- vens gedaan hebben! war heerlyke vruchten had men op Zoo gczegenden bloci re wachten en die verwachs tinge was billyk, daar men 2zo00 levenden afdruckel van Gods licide, wyzheid, en almagt 2ag : zckerlyk de Heere had Faar gegeeven. Gave God,' dat we zyn cigendom erkennende, hier mopten uiticheiden, ennoch at te wachten hadden, wat '& God yan frhikken  se-deren van Libanon verbrooken! O schroomelyk bewyz der (terfelykbeid) währende, geschieds dit aan het groene! 200 veel frille kracht en jeug-dige heid, Majestät noch Godvruchtigheid, kön-den de dood niet te rug houden: noch 't gemeen belang van Land en Kerke, noch zoo veel zuchten voor Haar opgcoficrd, noch onze gebeden konden niet beletren, dat God de heerlykheid Iſracls ter aarde neder wierpe, en aan "EE de verthank zyner worten niet gedacht ten dage Eyns 100785, ipod En Zoo is de Koninginne door de dood wergencomes! al dic hoope afgezneden / zoo minzaame Mocder wit Ili{racl - weggerukt / Zullen we de bergen van Gilbos verviocken, 2 Sm +. en regen, dauw, en velden der hef-offeren de plaatſe onewen=**:ſen, daar zy geſturven is? of onz leet op. de tweede corzaaken verhaalen 2 Neen : 't  Zoo gevoclig aan te,- ralten, en zo00 trooftel yke overichaduwinge, Waat-GAGer;- x, = OE . ” » * SS. - < Xs : L DT = I. = "Rad. — (16 ) we ons verheugden, in ſpyt van hoope, wenſen, en ge- ween, weg te neemen Maar, wie is hy, die zynen Schepper rekenſchap afvoorderen durft > mag God met 't zyme niet doen, wat Fly wil > heeft een' ondankbaare Wereld, die Haarer wict warrdig was, reden om te klaagen? Ween dan niet over Haar, dic boven onze vreez en is, maar ween over uwe Zonden, dic niet toclicten dat God deeze Gifte langer by U liet. Deeze droeve ingang van *rt Niewe Faar maant ons krachtig aan tot cen” ern- ſtige verbeteringe onzes levens, op dat voor deſzelfs uitgang, ook dc overgeblcevene sittamme niet valle. Die heeft de Heere ook gegeeven ; maar kan ze weeneemen, 200 wel als de andere, daar men 't minüte op verdachr was. La At ons dan door onze gebeden de dreigende onheilen afwenden, Gods gramichap verzachten, Ryk in de hand des Konings bevegeten, en trool oyer Hem yan den Hem afhaalen. Houd 200 Godvruchte Koning in onsterfeitige ge- dachrens ; welke hy ons in zegen zy/ Laat de onnutte zZorg der menſen flauwe gedenktckenen oprichten : Zy heft zZich zelfs cencen Naam gemaakt dic in deeze on- dankbaare eewe geſtichr, alleſintz waar Christus Evangelium bekend zal Zyn. En nu Zy de wereld niet meer goed doen kan, ontfang hct gocd, dat Haar voorbeeld ons nagelaaten heeft : in Haar fterven was Zy gelyk.als in Haar leven, in alles getrooſt en Gods wille onderworpen-: uit een leven, dat ecn' geduurige overdenkinge der dood geweſt was, gingze willig ter dood over, en.. " ontſlocg zich 700 ruütig van Kroon en Septer. als of ze door armoede en elenden genoodzakt was geweelt na de dood te verlangen : dic een Hemels Ryke aan te vaer- dca had, gaf gemakt 't aard:c op,. en Haar Gon 4 vruchte +. 