De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
De luchtflircck dczcr kusc fchijnt veel zaclncr , dan op de oostkust van ytme- rica onder dc;:;cirde breedtc. Wanneer de wind tusfchen het noorden en westen flaat, is hec weder fraai en heldcr : tuslchen het westen en zuiden is hct dampig mec regen. Diis bevond cook het in Gras- maand, en nierktc daarbij op, dat de kvvik, zclfs in den nacht, nooit laager dan 42** daalde, en zeer dikwijls over dag tot 60* rees. Ook op de laage grondcn befpeurde hij geene vorst: de groeijing iniegendeel had aanmerklijke vorderingcn gemaakt , zijnde 'er het gras tocn reeds eenen voct lang (3). Langs de kust is het land van middcl- baare hoogte en effcn. Mecr binncnwaards rijst het tot zeer fteile bergcn, raeestal in llom- CO Van couver T. I. p. 340, 4^5, 465. (2) Cook D. XI. bl. 31, 0) Cook D. XI. bl. 33. <9 Hi 1 i ^H m ; Sl^. ' ; i t Kl; ikii 15^ N O O T K A. rtonipe of rondc kruinen eindigcnde. Zom- niigen derzclven kunnen hoog heeten; de ovcrigen zijn flechcs middelmaatig : maar alien zijn zij, tot op den kruin toe, met de dikfte bosfchen bewasfchen, even als de laage grond naar den zeekant. Eenige , ichoon weinige kaale, plekken der bcrgcn vcrtooncn derzclvcr ftcenachcigen grond, die ineer met gerot mosch en vermolmd bout van boomen, dan wel met ecnc eigen- liike aarde , overdekt is. De grondflag dc- zer bergen fchijnt alzoo gansch rotsachtig, gclijk cok de ganfche oever der baai , die ccn rotsklomp is , zoo dat derzelver klee- ner bogtcn door ftukken en affcheuringcn alleen van rotzcn woMen gevormd (i). Schoon bet a:. Je uitwatering van groote rivieren ontbreekt en men geene bronwellen kan verwacbten in zoo rors- achtigcn grond, vindt de Zeereizigcr 'er echter genoegzaame beekjens van zoet wa- ter, door den regen en ontdooide fneeuw waarfcbtjnlijk alleen onderhouden (2). Men vond wel ijzer en koper in de han- (!■) Cook D. XI. bl. 31. S'. (:) Cook D. XI. bl. 32 ,33. w A. gcnde. Zom- r heeten; de naatig : maar lin toe, met , even als de It. Eenige , n der bcrgcn tigen grond , en vermolmd ;t ecnc eigen- grondflag de- :h rotsachtig, der baai , die lerzelver klee- affcheuringcn rormd CO* watering van n men geene in zoo rors- Jeercizigcr 'ef van zoet wa- doeide fneeuw iden (a). koper in de han- i. 3- N O O T K A. 157 handen der Nooikaen, maar geene reden, cm dorzelver ertzen aim den grond, dien zij bewoonen , toe te fchiijven. Eene grove, roodaehtige, roodc en okerachdge zelfibiKlighcid was de eenige delfftof, U'el- ke men als landeigen opmerktc. Gclijk de inwooncrs die gebruiktcn tot liun blan- ketzcl, zoo vond men ook bij hun din- gen van eenen harden zwarten granitfteen, ecnen graauwachtigen wetfteen, den ge. mcenen olieileen der timmerliiiden en ze- kercn toetsfteen. Ook gebruiktcn zij het dooifchijnend bladerig glimmer of Musro- visch fflas, alsmede ecnig rotskrijftal , het welk eene kunstig gefleepene gedatinte had, zeer fchaarsch was en van elders a-:ngebragt fcheen (i). Verfchcidene foorten van pijnboomcn en de witte cijpres maaken de bosfchen uit, groeljen over het algemeen met zeer groote Jcracht en verkrijgen eene groote hoogte. De verfcheidcnheid in gewasfen fchijnc ove- rigens niet zeer groot. Aardbezieen, flamr boozen, aalbeziecn en kruisbezieen-ftruiken omzoomen de bosfchen en den voet der*^ rot- (i) Cook D. XI. bl. 49, 5: 1! 1 1 i-' I i5« N o o r K A. rotzen. Binnen dc bosfchen groeic twee* dcrlei kreupelhout mcc eene vcclviildigheid van mosfchen en vaarcn , tot wicr benccming dc kruidkunde der Rcizi^crs tc kort fchoot. Karmozijnroode ranunkels en reeds iiitbot- tende vvilde roozenrtriiiken bcloolden 'er in cen meer gevorderd jaarj3;ciiide het cie- raad van bloemen (i). Cook kwam te vroeg in het jaar, om de Natimr in haaren bloei te vinden: van couver ichijnt de- zelve minder te hebbcn gade gcflagen. Uit de vcllcn door de inwooners ter markt gebragt herkendc men raakoons , marters, eekhoorcns, beercn , hertcn, vos* fen, wolvcn, hcrmelijnen en misfchien ook elanden en buffcls voor de Janddieren dezer kust. Varkcns, hondcn en geiten zijn nog niet doorgedrongen tot deze plaats, ook fcheenen de inbcorlingen geene kernis te hebben aan de gewoone rotten , welken zij den naam van eekhorens mededeelden , gclijk zij aan de geiten dien van cen jong hert of hertekalf gaven (2). Het gevogelte is fchaars in foorten en (i) Cook D. XI. bl. 33, 34- (3) Cook D. XI. bl 36— 3S>» A. grneic twee* vcclviildigheid ier benccming c kort fchoot. reeds iiitbot- loolden 'er in ijde het cie- • OK kw.im te tuur in haaren ER fchijnt de- gcflagen. inwooncrs ter en raakoens , , hertcn, vos* misfchien ook nddiercn dezcr jeiten zijn nog ;e plants, ook ;enc kernis te Dticn , welken mededeeldcn , t van ccn jong in foortcn en 14. 9* ' * \ "0 N O O T K A. 159 weinig in aantal. Met zclve toont door des- zclfs fchuwiicid gcnoeg, dac 'cr jagt op wordt gcmaakt, tot vocdzel door het vlccsch en cicraad door de vcders. Kraaljcn en raaven , blaauwc aakftcrs , gcmccne wintcr- koningjcns en bruinc arendcn mcc wittc koppen en ftaartcn zijn de gcvcdcrdc bosch- bewooners , ondcr vvclkc dc Caimdafchs lijftcr allccn de zingende is. Bchiilvcn dezcn meende cook nog ecnigc onopgemcrkte foortcn, tot het gcflacht dcr fpcchten, vin- ken en ftrandlopers bchoorcnde, als mede eene nieiiwe foort van het blocmzuigertjen of ColibrU te vernemen. Het water en het ftrand fchccncn hem niet rljkelijker bevolkc door gcvogelte. Groote ftormvogels , meeu- wen en waterraaven, wilde eendcn en zwaa- nen , benevens fteenpikkers en plcvieren hielden zich op aan dcze kust ^i}. Visfchen zijn 'er menigvuldiger in aan- tal, fchoon ook al in verfcheidenheid ge- rjng. Gelijk men echter den kleenen ba- ring, van de kleenere foort der fardijnen, in zeer groote hoeveelheid aantrof, welke flechts op gezette tijden de onderfcheidene kus- (0 Cook D. XI. bl. 42—45. ^■^^^^^g^^Si^s^i^ff^^i>mi:^ii^sm^mm»^''>f''^^^''^^'^^^^ I il I ii! iui- S'W V 160 M O O T K A» kiisten langs loopt, zoo mcende men, dat dc vcrfchtidcnhcid dcr visfchen 00k in zc- kcrc jaargctijden aanmcrldijk zou kiinncn vermccrdercn. De klccne bruinc zccfcor- piocn, ccne foort van kaheljaauw en de klecnc zccdr.wk maakcn dc voornaamilc vischfo(.rtcn \m. Men vorsd 00k haaijcn- tanden bij dc inboorlir.gen , en onder t'.c zccdiercn, wclkcn men langs dci-ic ku:.i vvaarnam, zap; men \valvi:-!l:hcn, bruinvis- fchcn, zcckalvcrcn, en bij uitackcndheid den zeciktcr. Ilct laaiftc , incest in hct wutcr Icevcndc, dicr wordc hicr it: over- vloecl gcvondcn, wicns bont, zachtcr en fij- rer, £n dit van alle andere dicren, wcl- kevi men kent, ccn zoo belangrijk anijkcl vivi koophandel geworden is, dat de hoe- vecilicid en uitmuntendhcid daarvan dc kusc van Noot/^a alleraangelcgenst voor dc wcel- dc van Europa gemaakt hecft (i). Aan fchulpvisfchen ontbreekt liet der rots- achtigc kust niet. Onder dcrzelver veclcr- Jeije foorten , welken aliiier worden gevon- dcn, niuntcn de mosfelen uit in ovcrvloed €n in groothcid, zijnde vcelen dcrzclven , ecnen (i) Cook D. XI. bl. 3P— 4i> 45—48. !l" A, 'iide men , dat len ook in zc- ; zou kiinncn )ruinc zccfcor- eljaauw en de 0 voornaasnito i ook haaijcn- , en onder Co ms d<.:';c ku:.i :hcn, hiuinvis- uitdrkcndheid incest ivi hct c hicr in over- , zaclKcr en fij- •e dieren, wcl- jlangrijk artijkcl is, dat de lioe- daarvan dc kusc t voor dc wcel- :ft (I). lekt lict der rots- ilcrzelver veelcr- • worden gevon- uit in ovcrvloed /celen derzclven ecnen -41 > 45—48- N O O T K A. 161 cencn fpan lang ; zommigcn hcbbcn vrij grootc pacrlen in , die cchter flccht ge- vornid en gcmecn van klciir zijn (l). Onfchadclijke fiangen, welken dc inwoo- ners zonder ecnigc vrces of voorzorg in de handcn ncmen , en waterhagedisfen, met den ftaart van ecn aal , maukcn dc kruipdie- ren iiit , die zich in de bosfcl:cn en klcene ftildaande waters ophoudcn (2). Talrijker is 'er het gcflacht der infecten ^ van wclkcn men in het vroegc voorjaar irecds zoo veelerleije on zoo vcelvuldigc kapellcn , hommcis , torrcn en miiskiten ontmoetede, dat men zich den zomer in dit bosclirijke land door derzclver ovcrlast onaangenaam niocst voorrtcllcn (3). De redcnlljke bewooners dezer kust zijn menfchcn van min , dan gewoone , grootte , gemeenlijk zeer gczet of licver dik en rond van gcftcl , maar niet fterk gefpierd. Eigenlijke zwaarlijvigheid kan hun niet wor- den toegefchreeven : in gevordevden ouder- dom worden zij eer dun of magcr. Der mces- (1) Cook D. XI. bl. 40. (2} Cook D. XI. bl. 48, 49. (3) Cook D. XI. bl. 49. III. DEEL. h 5rf«^sa«.«*«*»'^" m 162 N O O T K A. Ill ,.;;:-'i: 1 meesten aangezicht is rond en vol, 00k fomtijds breed met hooge uitftckende wan- gen. Voords is hetzclve raeermaal inge- vallen of zamengedrukc aan do flaapen van hec hoofd , zijnde de neus plat bij den wortel, ftomp aan den knop en breed van vleugels. Hct voorhoofd is lang, dc mond ror ' , met groote en dlkkc lippen. Dc oogcn zijn kleen, zwart, meer kwijnende dan fchitterende ; dc tanden vrij gelijk en wel geplaatst, maar nict zcer wit. De mans dragen , of in hct gehcel gecnen , of eenen kleenen en dimnen baard aan de fpits der kin , zijnde in hunnen middel- baaren Icefdjd zorgvuldig, oni dcnzclven verder uit te plukken. De oude lui- den hebben niet alleen groote baarden over de geheele kin, maar zelfs kncvels, die van den bovenlip tot op de onder- kaak nederhangen (i). De wenkbraauwen zijn zeer dun en final : maar het hoofdhaair is grof en fterk , en , zonder eenige uitzondcring, bij alien zwart, recht en lluik nederhangende over de fchoii- ders. *> Dc (1) Cook D. XI. bl. 51 , 5=. -m ^ i^iSii^yassSSfessS fiiij?' A. en vol , ook tftckende wan- leermaal ingc- m de flaapcn :us plat bij den > en breed van lang, dc mond ;c lippen. Dc ncer kwijnende I vrij gelijk en zcer wit. De icel gecnen, of baard aan dc lunnen middcl- oni dcnzclven De oude lui- groote baarden • zelfs kncvels, op de onder- ;er dun en final: f en fterk, en, bij alien zwart, e over de fchoii- Dc 52. n N (1 O T K A. 1^3 t)c ganfche gcftalte dczcr mcnfchcn Is inccngoi'roP'^cn. Dc hals is kort. Do fcliou- dcrs zittcn lioo|;. Aan Hjr en ti'-mcn zocki men tc vcq^eclsch naar fchoonlieid van vorm. AIlc dc Icdcmaarcn zijn ovor hct gc- hccl zcer klccn naar evcnrcciighcid van hct gcheclc ligchuam : allccn dc vocicn zijn grout , doch dcclcn in den onr.angcnaamcn Vorm dcr ovcrigc Icdcn. Dc cnkcls fte- kcn ver nit, en hct ganfche been ken- nicikt don gcvvrongcn (land , waarin hct zclvc doon';aancls gchoudcn wordt door op de hurken tc zitccn of op de kniciin te loggcn , gelijk zij , zoo wcl in hunne huizen als in hunne vaartuigcn, gcwoon zijn (i). De klcur van de huid dczer mcnfchcn laat zich bezwaarlijk onderlchcidcn van on- dcr de korst van vervi^ en flijk, waarmede zi) zich bezocdclcn. Hunne kindcrs, wief natuurlijke klcur nog niet bedorven is, zijn zoo blank als de onze en munten door- gaands uit in lecvendigheid en aardigheid^ of ilekcn door dcrzelver vrolijkheid en gcestigheid nict minder af bij de eenvof- nii* (i) Cook D. XI. b!. 52, La i I <a»^^^|^jJgj^^ii«iKSS«eS«w*:WS!S»Sa««|.S^^ 1^4 N O O T K A. migc gclautstrckkcn en domme koclhclJ zonder cenige uitdrukking bij dc oudcrs, dan door dezc blankhcid bij dcrzclver bezocdcling. Ook dcr oudcn huid , ■wanncer dczclvc fchoon gcfchraapt of door wrijving vrij was van hct fniccrzcl, cvenaarde in withcid aan die dcr Euro- peaftnen^ fchoon dan van ccne blceke en doffe tint, welkc het gevolg dcr onremheid mag heeten (!)• Dt vrouwcn onderfchcidden zich in cook's oogen irnar wcinig van de man- nen door eenige meerdcre tederheid of grootcre bevalligheid. Hij ontzegde haar alle aanfpraak op fchoonhcid en aangenaain- heid (2). Gunstigcr was het oordeel van VAN couvER. over de dogter van hcc Opperhoofd m a q u i n n a. „ VVij vonden haar," zegt hij, „ zitten in zckcren hof- kring , nadat zij kort te vooren opcnlijk tot erfgenaamc en opvolgfter van haar's va- ders bezitting en gcbied erkcnd was. Naast haar zaten drie vrouwen van haaren vader en een gansch aantal bloedverwanten. Zij was (i) Cook D. XI. bl. 52, 53. (a) Cook D. XI. bl. 53. A. mme koclhclJ aij dc oudcrs , bij derzclver oudcn huid , gcfchraapt of hct fniccrzcl, die dcr Euro- ccne blcekc en ; dcr onremheid idden zich in ig van de man- re tederheid of ontzegde haar d en aangenaam- het oordeel van dogtcr van hcc „ VVij vonden in zckcrcn hof- vooren opcnlijk :er van haar's va- kcnd was. Naasc van haaren vader idverwanten. Zij was 53. N O O T K A. i«5 was klecn van geftaltc en zecr gczct van lijf; haar gelaat was rond , nice kl:cnc trekken : maar dc huid was fchoon ; de klcur fchicr blank ; en , fchoon zij zich op cigcnlijke fchoonheid nice kon latcn voor- llaati, was zlj gecnzins onaangcnaam (1)." De talrijkhcid dcr Inwnoncrs van Noot- ha wcrd door cook bcrcckcnd op twee duizend mcnfchen; en ccn der twee dor- pen, waarin toen de ganfche bevolking dczcr kust verdeeld werd, had in 1794 nog tusfchcn dc agt ^n negen hondcrd in- wooners (a). Hunne gemecne kleeding is een linnc kicl of mantel, van boven bezoomd met pcne fmalle ftrook bont, van onderen ver- cicrd met franjcn. Dezelve gaai onder den eencn arm door en is boven den anderen fchouder door een koord vastgebonden van vooren en van agteren, ais medc om den niiddel , zoo dat beide dc armen ten ge- bruike vrij blijven. Behalven deze kiel , die toe de kniecn reikt, dragen zij nog eenen (1) Van couver T. I. p. 448. (2) CuoK D. XI. bl, 63. Van couvua T. II. p. 333. L 3 i6d N O O T K A. ccncn ami-'icn kortcn en rondcn mantel met ccn giU in hct middon, waardoor hct hoolU wordc f'.cllohcn. Dczclvc bcdckt dc bcido fchoudcis, dc armcn, den rug en dc borst, en is, even als hct anderc kiccd, van dc- zclfdc rtof en op isdijUc vvijzc oinxoomtl en geclcrd (i)* Ecnc milts, van fijn matwcrk in dc gc- daantc van ccn omgckccrdcn kegd gcvloch- tcn en met oiidcrCchcidcne klenrcn en (1- guuren vcrcicrd, dokt Imn hoofd. Ue/e!vc iK'cft zomtyds eene rondo of punti;j;c knop of bondcl, van Icdercn kwastcn gcmaakt, en wordt ook nice con kecleband vastgemaakt, om niet af tc waaijen (i). Tot dii.^ vcrrc is dc klecding van man en vrouw bciJc gclijk : maar bchalven de- zclvc vvcrpcn de mans dikvvljls hct vd van ccncn beer, wolf of zccoctcr met het rui- gc biiitenv/u:u\is over hunnc klccdercn, hct wclk zij als eencn muntel ondcr dc kin vase mnaken, en nu ccns van voorcn, dan cens van agcercn dragen, naar gelang dczclve hun hct mccst moot diencn in kouden wind. (i) Cook D. XI. bl. 53. 54' (2) Cooit D. XI, bl. 54* i (I : A. idcn tnantcl mci ■door hci hoof'd )cikl;t dc bcido 11 g en dc burst, kiccd, van dc- wijzc omzoomd :\vcrk in Ac gc- n kegc'l gcvloch" B klcnrcn en li- hoofd. Ue/elvc of puntii^c knop ,!jtcn gcmaakt, on .uid vastgemaakt, Iccding van man laar bchalven dc- wijls hct vcl van ctcr met het rui- lunne klcedcrcn, itel onder dc kin van voorcn, dan aar gelang dezclve iiencn in kouden wind. , 54. N O O T K A. 167 wind. In den rcgcn dekken zij zieh, door ccnc gtoyc mac over dc fclioudcrs to flaan (i). Woil.- kledcrcn zijn mede wcl, doch in gcring, gcbruik. In den krijg ragen zij ccnen dik gcvofirdcn Icdcrcn mantel, die, door zijnc grootte , hct loebcreidc vel fchcen te zijn van ccncn buffci of eland. Op dc gcwoonc wijze vast gcmaakt, dekt hij van voorcn de borst tot den lials toe, terwijl hi) fcliicr tot op dc hielcn neder- hangt. Tot cieraad wordt die mantel zom- tijds met verfchillend gekleurde vakken ge- fchilderd, welkc vcrfraaijing zijne deugd vcrdient, zijndc hij niet Occhts ondoor- dringbaar voor hunnc pijlen , maar zelfs ondoorllootbaar voor hunnc fpeeren. Nog eon andere wapenrok is bij hun in den krijg gcbruiklijk. Dezelve is cen kortcn ledcren koldcr, met rijen van gedroogdc herten-klaauwen bezet, die waterpas han- gen aan ledcren riemen, met fchaften van vederen omzoomd,welk alles blj de minste bcweging een geratel maakt, naar het ge- luid van veele kleene fchellctjens gelijken- de, (1) Cook D. XI. bl. 54« L 4 s^teHSW!!*''^**'-' li II i i6S N O O T K A. de , waardoor dcze kolder tevens als een Ipecltuig in hunne toonkunst voorkomt, zijnde hcc daardoor onzcker gcblccven, of dezelve wel eens , fchoon aan den oiidcn iTialicnivoldcr eenigzins gelijk , ter lijfsbefcher- niing in den oorlog gefchikt zij C*)- Bij den lof der gemaklijkheid zou hunnc gewoone kleeding ook dien der welftan- digheid wegdragcn , wanncer dczclve flcchts fchoon en rein vverd gchoudcp : maar de geduurige bcfmecring van hunne huid met okcr en olie seefc aan hun dekzel eencn garstigen ftank en vctachtige vuilheid, en maakt ze roc eene kweekfchool van ongc- dierie, waar van ze krielcn, en bet weik ook hier, gelijk bij de nieeste viriide vol- kerer, , door de wederwraak verflonden wordt (23. Gemcenlijk dragcn zij bet haair los ne-- dcrhangende of in ecnen bundcl op bet hoofd te zamen gebondf^n C3). Bij pleg- tige gelegenheden is hot gemcenile hoofd- dekzel eene menigte van teen of half ge- klopt boonibast, die cm het hoofd is ge- , , . won- (i) Cook D. XI. bl. 59, do. (q) Code D. XI. bl. 55. (3) Cook D. XI. bl. 55. r-iBfA! -v.#5w A. tevens als een ist voorkomt, er gcblccven , aan den oudcti terlijfsbefcher- c zij CO- h.eid zou hunnc n der welftan- dczclve flcclits Lidcp ; maar de unne huid met 1 dekzel eencn e vuilheid, en lool van ongc- , en hct weik este wilde vol- aak verflonden c haair los ne* bundcl op het C3). Bij pleg- nncenfte hoofd- :en of half ge- ec hoofd is ge- . - won- 60, N O O T K A. i6<) wondcn , met vcrfcheidcne groote vederen , bijzondcrlijk arendsvedercn 'er ingeftoken, of gcheel met klecne witte vederen bedekc en als gepoederd. Ms dan is 00k hct aan- gezlcht geheel verfchillcnd gcklcurd, zoo- dat het bovenfte en benedenfte gedeelte van het zelve tegcn eikanderen afrteken en het gcheel eene gekorvene gedaante krijgt; of het is befmeerd met eene foort van vet, met verw gcmcngd, het wclk naderhand tot eene groote verfcheidcnheid van regel- maatige figuurcn gevormd wordc en zich als beeldhouvvwerk vertoont. Zomtijds ver- deelen zij ook hun haair in kleene bundels, die, van twee tot twee duimen, tot het eind toe met bindtouvv zijn vastgebonden ; andercn binden het bij ziilkc gelegenheden van agtcren ftaartsvvijzc te zamen en fteken 'er dan takken in van de witte cijpres. De woestheid en onooglijkheid van de- zen opfchik wordt bij zulke gelegenheden nog vermeerderd door eene eindlooze ver- fcheidcnheid van gefneedene houtcn mom- aangczichten , welken zij voor het gclaat of op het voorhoofd zetten. Zommigen gelijken naar de aangezichten van menfchen, met haaV, basird en wenkbraauwen ; andercn L 5 naar a A il 170 N O O T K A. naar dc bekken van vogelen of naar de koppcn van land- en zee-dicrcn, als wol- ven , herten , bruinvisfchen en anderen. Doorgaands zijn dcze figuuren grooter dan de natuur, en meestal zijn zij met ftukjens van de bladerige glimmer beftrooid, terwijl zij nog nat van fchilderwerk zijn , he: welk derzelver monfterachtige leclijkhcid al meer vergroot. Dc overdrevenhcid hierin gaac zoo ver, dat zij zomiijds groote ftuk- ken hour, in de gedaante van de voorfteveti hunner booten , voor hec hoofd zetten ; terwijl de zuchc tot dergelijke vermomming tevens zoo onbegrensd bij hun is , dat men eencn het hoofd zag fleken in eenen tin- nen ketel , welken hij bekomen had, om daarmede , als iet ongemeens , te praalen. Of deze vermonimingcn behooren tot hun Gods- dienstig bijgeloof , dan wel tot hiinne krijgs- toerusting , om zich verfchriklijk te niaa- ken ; alsmede of zij hun misfchien ter jagc dienen ter misleiding van het gedierte, dan wel ten blooten verraaak gedragen worden, is geenzins gcblecken: maar dat zulk eene toetakeling, welkc een monfterachtige die- renkop op eene ment^helijke geftalte in cene ruige beerenhuid vei toont , zeer zeker zm ■■'"' ■•-**^|iif (^Str. N O O T K A. 171 >f naar do I , als wol- n anderen. rrooter dan net ftukjens Did, terwijl zijn , he: clijkhcid al hcid hierin ;roote ftuk- ! voorfteven ofd zetten; rermotnming s, dat men eenen tin- in had, om praalen. Of »t hun Gods- iiinne krijgs- Ijjk te niaa- lien ter jagc edierte, dan ran vvordeii, ic zulk eene rachtige die- geftalte in , zeer zeker zou 20U gefchikt geweest zijn, om vroeger bij- geloof en domhcid te doen gcwaagcn van nieuwe morfters, wclken men niec had diu- ven nadercn, kan men gereedlijk met den wijsgeerigen cook toeftemmcn, en is mis- fchien niet weinig ophelderend voor zom- mige wonderverhaalen van den grijzen he- RODOTUS (i). Het eigen aangezicht dezer menfchen moet nu en dan de affchuwelijkfte vertoo- ning maaken. Eene zwarte, ligt roode of ook witte kleur wordt dciartoe door hun aangewend, wicr natte vervv zij dan nog, even als op hun momtuig, met glimmer beflrooijen (2). - De oorlel heeft bij veelen een vrij grooc gat; ook is de bovenzoom van het oor op twee plaatzen doorboord. Stukjens been, fchaften van vederen , op eenen lederen riem vastgehecht, klcene fchulpen, bosfen van wolle kvi^asten , of ftukken van dun koper zijn de geliefde oorcierzelen , vi^elken zij aan de ooren hangen , en waarbij de fchoon- (O Coon D. xr. bl. 55— 5P. (O Cook D. XI. bl. 55. ira N O O T K A. fchoonftc glazen koraalcn in hun oog geene bckooring hebbcn. Bij veclen is ook hct middenfchoc van den neus doorboord, door wclk gac zij eca Iluk zacht touw dragen. Bij anderen wordt cen dunne ring van rood of geel koper of ook van ijzcr aan den nous gedragen, wel- ke ring op eene plaats doorfneeden is, en door deszelfs veerkracht aan het luidden- fghot van den neus gehecht blijft. Armringen van vviite glaaze koraalen of van fchulpen gemaakt, of ook bosfen van lederen riemen met kwasten, en bree- de ringen van eene hoornachtige , zwar- te en blinkende zelfftandigheid maaken bij hun het cieraad uit yan handen en armen, terwijl ook hunne enkels pronken of mis- fchien geftevigd worden door lederen rie- men , of door zenuwen van dieren , tot eene aanmerklijke dikte gevlochten (i). Twee dorpen, eenigzins ftedelijk aange- legd, bevatteden in 1778 alle de inwoo- ners van Nootka. Het eene, aan den in- gang der baai gelegen, hangt op eenen (1) Cook D. XI. bl. 55, 5^. N O O T K A. »73 oog geene ifchoc van gac zij eca eren wordc 1 koper of ragen, wel- den is, en et luidden- ft. toraalen of bosfen van en bree- ige , zwar- maaken bij en armen , :en of mis- lederen rie- n, tot eene elijk aange- de inwoo- aan den in- ; op eenen rij. rijzenden grond , die zich van het ftrand af tot aaii den zoom der bosfelien uicftrekr. De hiiizca in het zelve ftaau trapswijze in drie rijcn agter de anderen. De voor- flen zijn de groorftcn. De twee ftraa- ten , die door dcze richting gcvormd wor- den , zijn op onregclmaacigc afiKinden door- fnecden met fmallc padcn , laancn of ftee- gen. Deze vcrdceiing en het tooneehnaa' tige der ligging gcvcn een gerogeld en bevallig aanzien, op ecnigen affland be.. fchouwd : naderbij cchtcr vindc men dc allerlompfte gebouwen , ongeregeld aange- legd, niet behoorlijk van elkanderen ge- fcheiden en in allerleijc richtingcn gcplaatsr. Zij zijn van zeer lange en breede planken gebouwd, die de eene op den rand van de andere rusten , met teenen van den bast van pijnboomen aan malkanderen ge- bonden, en flechts hier en daar van biii- ten aan dunne ftaaken vereenigd, doch van binnen aan zwaarer posten en dwarsbal- ken te zamen gebragt zijn. Aan de beide zijden en gevels zijn deze wooningen zeven of agt voetcn hoog. Het agterfto gedeeite rijst een woinig, waardoor de planken, die bet dak uicmauken, fchuinsch naar vooren '.'-mmfi 1/4 N O O T K A. .1 ]\<r-ren. DczcU'cn wonlen 'cr flcclits los toft opge'egd , om vandcn gcfchooven tc kunnen worden ter inlating van hct licht en uitla- tlng van den rook en wcder digt gcfchoo- ven ter afwcering van den regen (i). Uit Ac7.c befchrijving zou men, wanncer zij zich hierbij bepaalde, een vrij gunsdg denkbeeld vorracn van de vordcring der bouwkunst dezer kustbewooners : maar door den opmerkzaamen Reiziger binnen in deze verblijven gcbragt, verbaast men zich over den trap van ruwheid en onbefchaafdheid , in derzelver aanleg zoo wel, als in dcrzel- ver bewooning, blljkbaar. Te vergeefsch zoekt men na eigenlijke deuren in dezc huizen. Een, of toevallig opengebleeven of opzetlljk opcngelaten, gat, door de ver- fchillende lengte der planken veroorzaakt, is de ingang, om welken te vinden men zomtijds eenige planken van malkanderen moet fchuiven. In de zijden der huizen zijn eenige onregelmaatige gaten, waardoor men naar buiten ziet. Stukken van matron zijn derzelver luiken , die het inregenen beletten. Van buiten mag men zich ook , ver- (i) Cook D. XI. bl. 68, 69- ,..*- N O 0 T K A. 175 flcclits los 1 tc kunnen n en uitla- Tt gefchoo- n (i). n, wanncer vrij gunsdg rdcring der : maar door men in deze ;n zich over ifchaafdheid , Is m dcrzel- : vergeefsch ren in dezc trebleeven of oor de vcr- veroorzaakt , vinden men malkanderen der huizen :n, waardoor 1 van matron let inregenen en zich ook ver- verbecldcn, afgefchootene , fchoon kort bij eenftaande wooningen, re zicn: van binnen ziet men zich bedroogen, wijl de affchci- ding derzelven zoo gebrckig of lievcr zoo gehcel venvaarlcosd is, dat men door ver- fcheidene huizen tevens heencn zict, die aizoo de gedadrtc aannemcn van ecnc zeer langc Hal met eenc dubbele rij van ftallin- gen en cenen breedcn gang in het midden, Digt aan de wanden in elk dczer afdeelin- gen is eene klcene bank van planken, vijf of zcs duimen hooger , dan het overige van den grond en met raatten bedekt, waarop het huisgezin zit en flaapt. Ge- meenlijk zijn deze bank.n zcven of age voeten lang en vier of vijf voeten breed. Hot vuur ligt midden op den vloer zonder haardftede of fchoorfteen. Aan het einde van eene middcnftraat vond cook een ge- heel afgezonderd huis ftaan, vvaarin vier flaapbanken waren ; op elke derzelven woon- de een afzonderHjk gezin , zonder eenig affchutzel hocgenaamd ; alien hadden zij het midd-'n van den vloer in gemcen ge- bruik CO' . , Op- (i) Cook D. XI, bl. 70, 71. i ;ll !■ i 17C) N O O T K A. Opmcrklijk is bovcn dc voornaamfte Iniizen ecu gcwcklig zwnarc balk in dc kngtc van hct dak gcricht, maar omtrcnd agtticn duimcn hoogor dan hct zelve ge- plaatsc op even zwaure balken , die door hct dak been op den grond der gebouwen rustcn. Zoo wcl dezc ftucbalkcn, als die balken, die zonder ccnig blijkbaar oog- mcrk cvenwijdig met den nok des daks voordlopen, zijn in dikte niet veel min- der , dan bet bencdenfte gedeelte der groote mast van cen oorlogfchip. Men bemcrkte wel , dat zij alleen waren ge- plaatst boven dc huizen van Opperhoof- dcn: maar bczwaarlijk kon men zich ver- beelden, dat tot derzelver onderftheiding alleen zulk cen werk vervaardigd was, bet geen den inwooners, bij derzelver gebreki- ge werktuigkunde , fchier onbereekenbaa- ren arbcid nioet kosten. De menfchen- gedaante, welken men aan dc ftutbalken gevoiu^en heeft , waardoor zij van bin- nen zich als Colosfaak beeldcn vertoo- ncn, fchijnt veeleer eenigen grond te gc- ven, om aan een Godsdienstig oognierk te dcnken en den eerllen aanlcg op tc merken van het platte dak der Oosterlin- voornaamftc balk in dc laar omtrcnd :t zelve ge- 1 , die door er gebouwen Ikcn, als die ij kbaar oog- Dk des daks It veel min- gedcelte der ;fchip. Men 1 waren ge- Opperhoof- len zlch ver- mderftheiding iigd was, bet elver gebreki- nbereekenbaa- )e mcnfchen- dc ftutbalkcn zij van bin- eldcn vertoo- grond te ge- stig oogmerk aanlcg op te der Oosterlin- N O O T K A. 177 ^ci:-, dc phats der dagelijkfche f^,cbedcn (i). In die gcvoclcn fchijnt h-jn no; nicer vcr- fterkt te wordcn, door het gccn cook, die den dvvarsbalk boven het dak nice hccfc cpgcmerkc, vvegcns den ccrbicd der kusc- bcwooners voor dcze becKlen zcgt. Ook hij zag in dezelvcn nice anders dan dc ftammcn van xcer groote boonicn, met het voorilc gcdcL'lce tot cen menfchclijk aan- gczicht gcfnecden , dc armen en handen nan dc zijden uitgchakt , en met verfchil- lende kleurcn gcverwd , zoo dat zij waar- lijk nionlterachcigc figuuren uitmaakten. Deze bccldcn hadden ecncn algcmcencn naam : twee dcrzclvcn vvcrdcn met ccnen bijzondercn cigcn naam benoemd. Door- gaands hing ccno mat 'cr voor, als cen gordijn, het welk de inwooners nlet al- tijd wilden wegnemen, en, dit ai docn- de , fcheenen zij op cenc zeer gchcimzin- nige wijze darirover te fprckcn. Op zekcre tijdcn fcheenen de inwooners voor deze beelden te oiioren, gelijk zij ook voor de- zelvcn ecnig ofFer vroegen, wanneer zij dc itiattcn ter zijdc fchoovcn voor he: nicuws- .: gie^ (i) Van couver. T. II. p. 333, 3:4. III. DKEL. M I7S N O O T K A. jricrige oog dcr lloizigcrs , tcrwijl hct den tcckcnaar vccl mocitc en mcnig gc- fchcnk kosccdo , om vcrlof tc bckomcn tot dcrzclvcr albccldmg. Nict ovcral wa.xn dczc bccUlcn even groot, gclijk zij niet ovcral tot ihitbalkcn van den grootcn dwarsbalk behocfdcn tc dicncn: maar overal fcheenen zlj in dc hiiizcn aanwezig tc zijn, tcrwijl ovcral dczdfdc blijkcn van Godsdicnstigc huldc voor dczclvcn wcrdcn bctoond (i> Met huisraad dczer menfchcn bjcibat voor- naamlijk in ccn groot aantal kisten en kas- fen van allcrleije grootte, tegcn de wandcn van hct huis, agter de zit- en (laap-plaats opeengeftapeld , vvaarin zij Imnnc klcederen , vellen, maskers, wapenen en anderc dingen bewaaren, ja, die zelfs bij zommigen win- kelkasfen mogten hecten, zijnde voorzien met den voorraad, dien zij to koop hadden. Zommigen hebben ecn dekzcl met hangers, vun riemen gemaakt; anderen hebben flechts •an boven een gat, waardoor het goed 'er ingclegd en uitgchaald wordt. Meestal zijn zij gefchilderd en gefneeden (2). (i) Cook D. XI. bl. 73 — 75- (0) Cook D. XI. bl. 71, 72 Van couver T. 111. p. 336. A. , tcrwijl het ;n nienig gc- bekomcn toe ovcral wa<i.rt ;clijk zij niec lotcn dwarsbalk vcral fchcenen c zijn, tcrwijl Godsdicnstigc bctoond (i> ;n hjclbat voor- kisteti en kas- ;gcn de wandcn en flaap-plaats innc klccderen, 1 anderc dingen zomniigen win- zijnde voorzien te koop hadden. cl met hangers, n hebben flechts )or het goed 'er It. Meestal zijn 1 (0. Het 75. '2 Van CO uv El*. N O O T K A. KO Ilct ovcrigc huisraad bcllaiu nicest in vicrkantc cmmcrs , rondc houtcn koppcn en bakkcn , klccne ondicpc houtcn fcho- tcis , waaruit zij cten , als mcdc gc- viochtcn korvcn en zakkcn van mattcn en dcrgeiijkc. Met ganfchc huishoudcn ligt doorgaands in dc uiterrtc vcrvvarring. Dc ilaapbankcn ailccn wordcn gcrcgeld gchoudcn. Ook is de vuilhcid en ftank in hiinne vcrbiijvoi nict minder, dan dezc wanorde. Zij dro(-- gen hunnen visch binncn's huis ; ook kaakcn zij 'cr dcnzclvcn en latcn hcc grom , als mcdc de afgekloovcnc been- deren en hot ovcrfchot van hunnen niaal- tijd rondom zich op den grond liggcn, tot dat dezc , zelfs nog nicer lettcrlijkc , mesthoopen bun in den weg zijn, vvaar- door echter de ftank van visch , traan , rook, vuil en verrotting in hunnc woonin- gen voor de Europec/s ondragelijk wordc (i)' In de fteegen en ftraatcn zclvc , waar de opene lucht den ftank verdrijft, kon hec VAN couvER bezwaarlijk zoo lang uit' houden, tot dat hij zijnen weetlust voldaan - en (0 Cook D. X[. b>. 72, 73. M 2 m^ i8o N O O T K A. ii '\ en zijnc gcfchcnkcn aan ilc inwooncrs u!c- gctk'cld had (P>. Misfchicn is hct ondragclijkc dc/cr on- rcinhcid voor liiin zclvcn dc oorzaak, dac zij riiim zoo vccl tljds flijtcn in hunnc vaartuigcn als in hunnc wooningcn : wane men zao- 'cr hun dikwlils nice allccn in ctcn en ILipen, maar 'cr zich zelfs in ont- klccdcn, wannccr zij zich ncdcrlcgdcn, om zich in dc zon tc kocstcrcn (a). Ecnvouwdig, maar tot hct oogmcrk al- zins gctchikt, zijn hunne vaartuigen. Ook de grooiilcn , die vvcl twintig mcnfchcn kunncn vocrcn, zijn uit (''incn boom gc- maakt. Vedcn zijn vccriig voetcn lang, zcvcn breed en omtrend dric diep. Zij worden van hct midden naar dc cindcn al naauwcr; dc agterllcvcn cindigt plat af, de voorllcvcn fpits opllckcndc. Slechts zom- migcn dczcr r-ino' • hcbben eenig vercier- zel van fnijwr.ik en zechonden-tanden , als medc ccn- loiigczctte ftcvcn, met de af bed- ding van eenig dicr bcfchilderd. Zij hcb- ben gecne bankcn, maar flechts dunne dwars- (i) Van houvf.r T, II[. p. 335. (2) Cook D. XI. bl. 76. :j 0«i-r'*-r^^^^'V^9& r^" '4 A. inwooncrs u!c- lijkc de/cr on- \c oorzaak, dac ijtcn in liunnc joningcn : wane nice allccn in ;h zelfs in onc- ctlcrlcgdtMi , om (O. ict oogmcrk al- lartuigen. Ook intig mcnfchcn 'jncn boom gc- g voetcn lang, dric diep. Zij ir dc cindcn al digt plac af , de . Slechts zom- 1 ecnig vcrcier- iden-tandcn , als , met de af beel- dcrd. Zij hcb- flechts dunne dwars- ;3S- t '<^m^mH&k^r^mmmm»!^»^^>mmwmmm^mmi»mM^M''-. %^ Vi»J^ ▼-„0. IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-3) 1.0 I.I ^ tiS, 12.0 m 1.25 1.4 lllii * « 6" — ► Photographic Sciences Corporation 23 WEST MAIN STREET WEBSTER, N.Y. 14580 (716) 872-4503 "SMMBTSKuaiMM s ^ «' CIHM/ICMH Microfiche Series. CIHM/ICMH Collection de microfiches. Canadian institute for Historical l\/licroreproductions / Institut Canadian de microreproductions historiques N O O T K A. i8i tUvarsIiggcndc ftokkcn van binncn. Zij zij.i voords zcer ligc en tevcns vrij vast op liet water. Ilunnc riemcn hebbcn de gcdaante van een boomblad, en zijn omtrcnd vijf voeten lang , met welken zij vaardiglijk omgaan, zonder als nog eenig gcbruik van het zeil le maakcn in hunnc fchccp- vaart CO- De Nootkaen leeven van alles, wat him -^e Natuur aanbiedt. Daar zij cchter den grond niet beboiiwen, is hot voornaamlljk het dicrenrijk, het welk hiin onderhoudt, en de zee vooral , van wier be^olking zij beftaan. De kleene baring maakt hunnen grootften voorraad uit. Zij ctcn dien niet flechis versch, maar bewaaren ze gedroogd en gerookt in groote mattcn tot drie en vier voeten in het vierkant (2). Om den haring te droogen, hangen zij hem aan dunne ftokjens eerst omtrend eenen voet van het viiur , en daarna al hoogcr en hooger, tot dat hij tegen het dak hangt, waarna hij , volkomen gedroogd zijnde, al- (i) Cook D. XI. bl. f»8, 8p. ' (3) Cook D. XI. bl. 79. M 3 m •}'-'< i( .1 I!: i iBa N O O T K A. aldiis bewaard vvordc (i). Dc kuit van den haring wordc afzonderlijk door hun op zccgras gekleefd en almcdc in mat- ten of manden gcpakc voor winterge- bruik, wannecr ze vooraf gcwcekt wordc en geen onfraaaklijkc fpijs oplevert, die hec winterbrood dezer mcnfchen zou kunnen genoemd wordcn. Zij cten ook de kuic van andercn visch , maar fchoon zij dezel- ve almede droogen en rooken, maakt de haring allecn liun wintervoorraad uir. Ook de mosfelen leveren hun een rijkelijk voed- zel. Zij braaden ze in derzelver fchulpen, bewaaren ze alzoo en eten ze zonder eeni- ge andere toeberciding , ze alleen dikwijis in traan doopende. De bruinvisch vergasc hun op zijn fpek en zwoord zoo wel, als op zijn vleesch, het welk zij droogen en mede zonder verdere bereiding eten. Ook kooken zij eene foorc van fop van dit dier, door in hunne houten bakken wa- ter te gieten op zijn verfche vleesch, en het zqW^ door het inwerpen van heet gc- maakte ftecnen te doen kooken, waartoe -V ........ ^^ Ci) Cook D. XL bl. i!?. w N O O T K A. 183 2ij telkens andere heeie fteenen in den bak werpen, terwiji zij de afgekoeldc met ze- keren tang wcder wctcn op te haalen. De traan zelve wordt door hun uic eenen grooien fchepper of lepel, van hoorn ge- maakt, gedronken of onder hunne andere fpijs vermengd CO* Waarfchijnlijk gebruiken zij ook het vlecsch van alle dc dieren, op welken zij jagt maaken: niaar,bij liun geen ftukvleesch van eenig dier aantreffende , heeft men ge- twijfeld, of de meeste vellen hun ook van ciders zouden aangevoerd worden, wijl de fchaarsheid van vleesch met den overvloed in pelterijen zich bezwaarlijk liet overeen- brengen. Uit de vogelen komen de zee- meeuwen, welken zij met hunne pijlen fchieten, meermaalen op hunnen disch (2). Verfcheidene wortelen en groenten , dien de onbebouwde grond van zelfs opgeeft, zijn hun alraede welkoni ten Ipijze: maar hun fmaak is geheel af keerig van alle fcherp- te , zoo dat de knoflook , die 'er in me- nigte groeit, bij hun ondragelijk is. Hunne tong (i) Cook D. XI. bl. 79, 80. (23 Cook D, XI. bl. 80, 81. M 4 V II Iff U t fl 1 84 N O O T K A. tong kon zich ook gccnzlns gcwcnneu aan de Europcefche fpijzcn , en wannccr men hiin ilerke drankcn aanbood, wccrden zij dczclvcn a^, als ict gansch onnatuurlijks en dnldloos in hnnncn mond (i). Maar vvcinig vocdzcl en flcchts klcene ;!:ecdiercn ctcn zij raainv; al het ovcrige wordt bij hun gchradcn on, op de voor- gemeldc wijze , gckookr. Hunne ganfehc fpijsberciding en alle hunnc maaltijdcn ko- men echcer in onreinhcid ovcrcen inct de morzighcid hunner pcrzooncn en woonin- gen. Hunne vaien fchijnen nimmer te worden gercinigd; het overfchot van den voorigcn disch blijft liggcn tot de aanrich- ting van den volgenden. Ilunne tanden 2ljn de fnijmesfcn , cm groote ftukken vleesch tot behoorlljke mondvollen te ver- kleencn. De wortelcn uit den grond wor- den zelfs niet gezuiverd van de aanklee- vende aarde. Alle iiuren van den dag zijn hun ook onverfchillig voor den maaUijd; de voornaatnfte fchijnt cvenwel op den middag te worden gchoiiden, wane ter (4) Cook D. XI. bl. 82. N O O T K A. 185 jcwcnneu wannccr wccrden latuurlijks :s kicene c ovcrige de voor- I ganfche ijdcn ko- 1 inct de woonin- mmcr te van den I aanrich- e tandem ftukken n te ver- ond wor- aanklee- den dag oor den cvenwel en, want te- fcgcn dicn tijd zag men in verfchcidcnc huizcn den fophah gcrccd maaken (1). I lun jagt- en visch - gcrccdichap bcftaat in nctten, hockcn en lijncn, hnrpocncn, wcrpfpiozen, fuikcn en ecn vverktuig, het welk omtrcnd vccrtig voeccn lang, docli maar vicr of viif duinien breed en omtrcnd ccnen halven duim dik is, met een hand- vatzcl in het midden, maar ovcrigens met fchcrpe tandcn van been , omtrend twee duimcn Jang, bezet. Van dit vverktuig be- dicncn zij zich voor visch , die in fchoolen zwemt, gelijk de haring en fardijn. Hiinne hoeken zijn van been en hout gemaakt. Hun harpocn beftaat uit een ftuk been met twee weerh^akcn, die aan een fteel van twaalf of vijftien voet !ang gchechc is, doch van dezelve afloopt met ecnen langcn lijn , aan wicns eind de fteel als een boei op het water drijft C:*\ Boogen en pijlen, (lingers en fpeeren, korte knodzen van been niet ongclijk aan de patoo-patoQ van Nicuw-Zeeland, en rtrijd- Ci) Cook D. XI. bl. 82, 83. .= (2) Cook D. XI. bl. 19, 89—91. M5 k\ A :\i\ r^r^r^sim^s jOk f.!*-**'' 1^6 N O O T K A. ftrijdbijlcn, in dc gcdaante van den gcmce- nen /Imerkaanfchen toma-hawk of kopkloo- ven, maaken de wapens in Nootka uit (i). De fpecr is met ecncn langen punt van been gewapend. Zommige pijlen hebben ijzercn puntcn : de meestc punten zijn ech- ter ook van been , bet wclk gctand is. De bijl is van ftecn, aan bet eene eind gefcherpt, met bet andere in een bout bandvatzel gezet. Dit bandvatzel gelijkt naar bet boofd en den bals van eenen menscb, waaruit de fteenen bijl als eene tong uicfleekt , en , om deze gelijkenis nog crefiender tc maaken, is bet bandvatzel met haair bezet. Dit vi^apentuig beet bij bun taaweesh of tstiskeeah. Nog bebben zij cen fteenen wapen , feeaik genaamd , flecbts cenen voet lang en met cen vierkanten punt (a). De kortheid van bet laatfte wapen tuig doet denken, dat zij gewoon zijn, lijf tegcn lijf van nabij te vechten, terwijl tevens het ter markt brengen van een groot aantal men- (i) CcoK D. XI. bl. S3. Zie den laatftea op de plaai der Nauwdowesfies hier agter. (a) Cook D. XI. bl. 84. */ N O O T K A. 187 mcnfchcnfchcdcls, dc vcelvuldighcid, bloe- diglioid en vvrcedhcid hunncr oorlogen, in- dien al nict nicer, fchijnc tc bcvvijzen (1). Gdijk hct visch-, jagt- en wapen-tuig; dcr Nootkah'rs veelvuldige blijken draagt van hunnc kunstbekwaamheden , zoo zijn hunnc cigcnlijke handwerken en werktuig- lijke kunsten veel uitgeftrekier en fchran- derer bcdacht in aanleg en in uitvoering, dan men van de fchijnbaare ftompheid en ge- (0 Cook D. XI. bl. 84. St. sauveur i« hier zeer ftellfg en uitvoerig. „ Men 2011 geloo- ven ," zegt hij , „ dat zij alleen voor deii oorlog leeven: manr zij vechten niet, gelijk Mdcre wilde volkeren. Zij bedienen zicli van zekere krijgskiiiist, om zich van de overwinning te verzekeren, mia door overmagt , dan door dapperlieid en krijgstuchr, De vvederzijdfche ftrijders fchaaren zicli in eenen uit- gettrekten lijn , en het gevecht is van man tegen man , tot den dood toe. Wanneer men echter dea ve.wonnen kan fpaaren , doet men dit , docli om den roem des overwinnaars tr vergrooten ten tijde, als hij zijnen gevangen in i « vergadering der zijnen brengt , waar hij hem daadiijk lis een oiFer flacht en met hun onder een woest vreugdegefchreeuw ver- flindt. ' p. 10, Decouvertes de cook et la pe- no USE. — Wij kennen echter het gezag niet , waarop hij dit zoo ftellig verzekert, en zullen nlmmeronze gisfchingen noch ook die van anderen als daadzaa- ken opgeven. II:-" IN, li f r; ' , ,;JM1I'*' i88 N O O T K A. gcringc bcfchaaving dc;5cs volks zoii hcb- bcn mogcn vcrwachtcn. Ilunnc linncn klcc- dcrcn zijn gcmaakt van den base dcs pijn- booms, tot hcnnip gcklopt, maar nice go- fponncn. Ilctzclvc vvordt mot dc hand ge- vlochtcn en is hicrdoor wcl nict zoo digc of vast ais gcvvccvcn dock , maar zachtcr en buigzaamer , tcrvvijl dc vczels van den on- gcfponncn hcnnip 'er gcnocgzaamc digthcid aangevcn. Dc wollcn kleedcrcn , fchoon waarfchijnlijk op dezclf'de wijze bearbcid, hebben racer ovcrcenkomsc met ons wcef- zel: maar dc verfchillendc figuuren, waar- mede zij bewerkt zijn , tooncn genocgzaam dat zij uit dc hand zijn bearbeid. Ook hcbbcn zij ondcrfchcidene graadcn van (Ijn- heid , zijnde zomniigen als onze groffte de- kens, anderen fchier onze fijnftc cvenaa- rende, doch het in zachthcid en in vvarmte winncndc. Dc wol zelvc fchijnt hun van verfchillendc dieren te komcn, als van den vos en den bruinen los , van welken de laaifte vcrrc de fijnfte foort is, weinig ver- fchillendc van de klcur onzer grove wolle, doch na de bewerking eene andere ge- daante aannemende, wijl 'er het haair zelf van dit dier onder is. Dc onderfcheidene figuu- y^' oil hcb- en klcc- cs pijn- nicc ge- land ge- :oo digc chtcr en den on- digthcid fchoon earbcid , IS weef- 1, waar- ocgzaam i. Ook van (Ijn- )me de- evenaa- warmte hun van van den :lken de inig ver- : wolle, ere ge- aair zelf cheidene figuu- N O O r K A. i8c> figiuircn, in wlcr fchikking gccn gcringe fmaak wcrd opgcmcrkc , zijn gemecnlijk van eenc donkcr bruine of gcel gevcrwdc kicur (i). 