Algemene konst en letterbode
None
Dat is: Welke zyn, volgens de ondervindiog, de eigenfehtpa pen van die Scheikundige zelfftandighcid, welke de berechtigte meant ondekt te hebben en Andronia I beet : en op welke vvyzc kan men uit die eigenfehappen het verfehlt tusfdhen de Andronia en keiltcen-aarde opfpeuren, als inede de betrekking, waarin de Andronia to de kool- en llikdof ftaat? De Maatfchappy bedoelt voora!, dat de Andronia' door met behoedzaamheid genomen proeven zorgvuldig onderzocht worde. Deze proeven moeten zoo naauw- keurig en duidelyk verktaard worden, dat zy gemak- kelyk en gewis door anderen knnnen herhaald worden. De voornaamlte Schcikundige ligehamen, by deze bewerking verkregen, moeten als bewyzen, ter betere op- Holdering der waarheid gefehikt, by de Verhandeling gevoegd worden. Indien die, welke de Schryver doorf dir onderzook erlangt, niet met de leer van den beroemdeo IVinterl overreenkomen, is het noodig, dat met proeven worde aangetoond, door welke dwalingen deze lofwaardige man, by her onderzook der Andronia, van de waarheid is afgeweken. 3°. In de  den tyd van Koning Theodor. 4°. In de Wysgeerige Klasse. Expulcetur, quousque lie  opgehelderd te zien, op vo. Ike wyzen voo.namenlyk door de Wetgevers van vroegeren en lateren leeftyd ten dezen opzigte is geworden, en welke nadeelen de gevolgen van deze dwa-lingen zyn geweest? De Koninklyke Maatfchappy looft eene gouden Medaille, ter waarde van ioo Deenf'che Kronen, uit, voor een grondig en voldoend antwoord op elk dezer vra-gen. De Gekerden van alle Volken kunnen naar den trys dingen, met uitzondering van de binnenlandfche, den der Maatfchappy. Men kan de Verhandelingeo fchryven in het Latyn, Fransch, Engelsch, Duitsch, Zweedsch of Deensch, maar zonder Naamteekening en met een Spreuk op een verzegeld, waarin de naam, hoed Anigheid en woonplaats des Schry- \iers vervat zyn. Voor het einde van het jaar 1807 moeten deVerbandelingen, die mededingen, ingezonden worden aan den Secretaris der Koninklyke Maatfchappy, Thomas Bugge, Justitieraad, Profesfor in de Astronomie by de Umverfite van Copenhagen en Ledor in de Meetkunde by de Koninklyke Maxine. Wel- Digitized by Google WILGELUKTE MOTEVE, THE EEPALING VAN MET VERSCHIL in LENGTE, tusschen des Steen Amsteidam en Uteecht. Medegäse de door den Hotgl. J. van BEEC K-C A L K O E N. Op den iften November 1. is het ors pelukt, eene proe te nemen ter bepalmg van het lengte-verfchil tuslchen s4m-fierdam, en Utrecht, door mfJdel van Vuurfigualen. lie twyfel met of het eenigzins uitvoerig berigt van deze zaak, *oo ver Ik weet voor de eerftemaal hier ten lande door onverrigt, zal den Lezeren van uw geaCht Weesblad niet ongevallig zyn. Vooraf iets over de gronden, wurop het hier eankomt. Om het lengte-verfchil tusfehen twee plaatfeu te balen, wordt er nieis anders vereischt, dan dat een et betzelfde plotsling voorvallend verfchynfel op elk dier plait-fen gecien, en de tyd der waarnemingen naauwkeurig worde opgeteekend. Sinds eenigen tyd, bedienden de Sierrck undigen tich met veel voordeel, voor zoodanig plotsling verfchynfel, van eene zekere hoeveelheid buskruid, het welk op eene boogie, die van die twee plaatfen, atrans door Verrekykers, duidelyk zigtbaar is, wordt aangeftoken: indien nu naauwkeu rig bepaald worde, hoe la At het op elk dier plaatfen is, op bet oogenblik, wanneer men de vlam zier, is ook het length verfehlj tusfehen die twee plaatfen in tyd, en dus ook in Cirke's, dadeiyk gegeven. Om dan op deze wyze het lengte-verfchil tusfehen stmfler-dam en Utrecht te bepalen, maakte ik met den Heer Kates, dien voortreffelyken liefhebber der beoefenende Sterrekunde, en den Heer G. Moll Jtm. thans Student in de Wysgeerte aan het Iliustre School te ytmjlerdam, afpraak aan-gaande ai het geen tot deze waarnemingen betrekkelyk was. — De Toren van Loenen, als eene van de hoogften der nabyzynde Dorpen, en omtrent in het midden tusffchen de beid Steden gelegen, kwam ont de gefehltkfle plaats tot het gevetl der Signalen voor. — De Heer van de» Busch, Heer van Kronenburg enz. verleende ons zoo volvaardig, als gratieus, Diet Dechts de Vryheid om van dien toren hier toe gebruifc te maken, maar verfeb Aft ons ook alles, wat ter bevordering van dit werk aldaar dien dig was. De Heeren Keyzei en Moll verkregen de vryheid van Heeren Thefaurieren der Stadjimterdam, oat een Sicrrekundige Pendule op den Wrs- B 3 ter- Digitized by Google ( « ) tertoren te plaatfen, en aldaar de noodige waarnemingen te verrichten. Den 14 deoober I. wierd eert Pendule, door den Heer Knebel vervaraardigd, in het Trompetters huisje op dien loren geplaatst, daar men rergends anders een gefchikt verblyf op dien toren hier toe vinden konde. — Doot corresponde- xende hoogten vierd de gang, dpzcr Pendule met den mid-delb. tyd vergelekcn, en  18 Od. ’smiddern. c' 52",} 19 Od. ’smiddern o' 43 'V* waar tilt de regelmatige gang Tan deze Pendule is afién. men. Nu verfebeide proeven omtrent de beste wyze, om buskruid- Itenaleu af te fteken genomen te hebben, vertrok de Hr. Moll den 3 1 He October, naar Loenen, alwaar zyn Ed. ties namiddags van den volgenden 1 November, op den Zuid- Oostboek des Kerk-Torens acht lignalen heefi afgeftoken; elk jerkdve beflond uit vyf a zes lood fyn Crep6 buskruid; de aflleking gefchiedde met een gewoon lont. Den jfjen November gelukte het den Heer K evzf.r by vele voormiddagshoogten flechts drie, doch zeer juisi stemmendp Correspondeerende. hoogten te verkrygen; zy wierden waar- genomen op een’ Timekeeper van Arnold. Volgens de waar- JMtniugcn was het ware middag op den Wester-Toren ten It u. 52' 34/ ',2 3 op den Timekeeper .... II 43' 46", 1 middeib. tyd in waren middag. 8' 48 ",13 Timekeeper voor den middeib. tyd. . Om den gang dezes Timekeepers te beproeven, wierd de- Jelve vergeleken. met het Pendule van le Paute, den fleer [eyzer toebehoorende. Men bevorid, den fie November, ’snamiddsgs ten 1 uur, den Timekeeper 25' voor, by Jret Pendule; ten 7 ureu 25' 4 6"; dus is de.Timekeeper, ju <5 uren, 2"& vooruitgegaan; ’t well; overeenkomt met acszelf* gang van io(/ in 24 uren. 1' , Het Pendule van ll Paute was den ay October 16' 55",  deu jden was, wegens de bewolkte . lucht Digitized by Google C 9J ) kcht min refer. tndien men dan een even redig middelb neetiit is het P.odule van le Pauts up den 1 November des mid- dags 16' 57" 6 achier den middelb. tyd geweesi. 1 "De Timekeeper was, op den middap i Nov. 8' *8 ",13 *oor den mid- tyd ver fuelling - - • iu 4 uren + 1 ",66 Timekeeper voor den mid. tyd 1 Nov. 4 uren 8' 45 ","9 9 De fignalen te Amfterdam, op den West. Toren waarge- nomen, zyn ds volgt: (de tyd is die Digitized by Google Welken  35' 43' 5 voor de Pendule; de verliellen des Timekeepers tot op de waarnemingen, 3 uren later gedaari, is i",a5; dus die verfnelling, ten 4 ureo, 25' 44", 7; ’i welk, van den tyd der waarueroingen van elk lianai; gegrok ken, get f,, voor Jen tyd der waaroemiug op bet Pendule van le Paute :  a",7 in tyd beoosten den Wester Toren ligt. Men heefc* dus* cot deze laatfte tyden tot dien -Wester Toren te b/en-, S 4 8LD » Digitized by Google ( >4 ) gcfi, van elk derzelve 3',7 aftetrekkeo; dan sullen de waar* oetningen aldus uitkomen: n. IV. VI. VIT. 3«-39'<S'^ 3u.48/38",2 4u.9'i8<'a 4'».!9/i8"2 VIII. 't welk volmaakt met de waarnemingen op den Timekeeper overeenkomt. Ik had, te Utrtcht, ongelyk minder zwaripheden to bo* ▼en te komen, dan de Heeren Keyzer en Moll, te fttrdam, zoo uit hoofde van de zorgvuldige vergelykingen des Timekeepers met de Pendule, als wegens de ongefehikt-. Held der plaats, waar zy hunne waarnemingen verriguen. — Sinds een half jaar, hier in het bezit van de voortreflyke Pendule, van den Heer Knebel, wiens naauwkeurige gang in ten der vorige Nos. 39 en 51 van dit Weckblad door iffy wierd publiek gemaakt, en voorzien van een goed pasfige instrument, was het voor my veel gemaktige voor den Sterrewacht te raaken. Zie hier derzelver opgave: Naar naauwkeuriee waarnemingen van Zons Culmination an het passage inftruruent, waai de Pendule op den Sterrewacht, den aSften October, 16". achter den middelb. tyd, 3 1 (ten 19", 5 — — > * iften November 22", o < 3den — 33", 8 De waarneming van den iden November was, uit hoofde tier bewolkte lucht eenigzins Min zekcr, dan de andere; van den s8fle tot den 3ifte, was de dagelykfche vertraging van 3i(le tot d. 3den, i'',4, daarna de vertraging, op den njiddag van den ilten November, so", 9 Middelb. tyd in waren middagden iften Nov. 11" 43' 46", r- 20,9 Middag aan het Pendule. Il» 43' 2s1', 2 uir waargenomen Zons-Culmi- N oatie d. ifteu * nn 43' 24", 1 3 NuV. Middag g.-middeld., 1 J" 43' 24", 65 Voor het ooge blk, waerop (naar middelb. tyd) het mid-depuut der Zen in o n middelb, fteu dtaad des kykers, en ’t JLiifage iollnuutlH, wai.... Der draden, voikomen goed geregier de waarneming der Culminatien van hooge en Uge Sterren, (waarroe Fomalhaut en o Andromeda, als than hiertoe allergunftig, gebruikt zyn) gaven des avonds te voren, d. 3ifte O&ober, te kennen, dat de middeldraad de Kykers'7/,j9 in tyd, ten Westen van den Meridiaan a f week. Welk voor de verbetering van de Zonsculminatie den tften, November geeft — 7 '',5; dus voor bet oogenblik des waren middags, den iften November 11 u. 43' 17",3; nuisdemid-delbare tyd, in waren middag, den iften November 11 u. 43' 45",1 dus de Correftie -f 28',8- Voegt men hier by nog 0",a voor den gang van het Pendule, van den middag toe op de waarneming der fignalen, dan komt 4- 29'' voor ’t> gegen by den tyd van elke waarneming naar ’t Pendule tnoet gvoegd worden, om dezielvcn tot middelb. Utrechtfchen tyd te breagen. De fignalen wierden op den Sterrewacht alhier, door de ftee-ren Fabb' van Riemsdtk, van Ewtz, ScuftODEZ en my met drie verfchillende Kykers, telken reize geiyk, waargenomen; Zy Unde de ontvlamming van het buskraid, altans op dezvn af. fiand gezien, volkomen plotsling zicb voordoende in den Kyker als een ronde Vuurbol, iets grooter dan de Puet Jupiter. VV'y hidden het geluk alle de acht fignalen waartenemen; die geenen, welke teveu te  Colon. KHATENHorr, it dit verfchil 57 1 of 14' 16, g: Naar da Chronometrifche Waarnemingen, die ik in April 1803 deed, $8", 5 in tyd- *t Komt ons nogtans, uit den aard der zake, waarfchynlyk voor, dat de twee eerfte bepalingen, boven de derde, te verkiezen zyu; weshalven bet lengte verfchil op in tyd, of 14/ 15'' fchynt te moeten warden vattgefield. Wy hopen, met het aanstande Voorjaar, deze Waarnemingen te hervatten, en de gelegenhtid te vinden, om dezelve, fbt meer andere voorname Punten in ons Vaderland uittebrei- den; daar het zeker is, dat, behalven de  gefchreven; van beiden, schönen heizelfde onderwerp betreffende, moeten wy aufzonderlyk leis zugegen, en beginnen daarom met het eerlle. „ De Levensbefchryver van den Minister, die Engeland regererde, hetzelve tot een gevresde hoogte verhief, en in de- Kabinetten van alle Europefche Hoven den uitgellrekt. „Ilv invloed had; de Deensbefchryver van zulk eenen man, zod hy ook flechts eene kleine fchets van zynen Ministerie- len werk-kring outwerpt, en niet onder de gewone optcke-t, naars van afzonderlyke daden en gebeimenisfen wil zijn ge- rekeod; zoo hy aan de lezers uit alle partyen, die hem opringtn, iets belangryks wenscht te zeggen, moet, met „eene geftrenge onpartyd'gheid, de oorzaken en gevolgetf ontwikcien, door welken de grondftellingen van dezen merkwaatdigen man bepaald werden; w4!Se middelen hy gebrüikte, om het eerst Zynen roem en zyn geluk te grond-1, vtsten, en welke voorvaiien of miiltappea de ongeiukken „ voort- Digitized by Google C »7 > „ Toortbragfen, die, tferwyl hy het Stnatsroer beftierde, en „ Tooral in de lantfte tyden voorvielen." Zie daar, in de eigene bewoordingen des Schrvvers, het doel, het welk hy zich heeft voorpefteld, en het gezijrtspunti waar uit by zynen arbeid wil beoordeeid hebben: by de waor-lering dos ran dien arbeid is het de eerfte en voornaamfta vag, hoe dezelve aan dat doel beanrwoorde, en wy fchro. Ten niet, deswegen een vry gunrtig getuigenis te geven. To meet geregelde leiding der aandacht bepaalt de Schryver zytn befohwend, in negen afdeelingen, tot even zoo vele tyd vskken van het ieVen of befluur des beroemden Staatsroans, eo uit de opfchriften dier afdeelingen laat zich het groot boa loop van dit werkje geredeiyk opmsken; zy zyn de volgende: I. William Pitt in zyne Jeugd. If. Pitt sis Sprekef in has Parlement. HI. Pitt sit Epeniyk Stsatsdienaar, en Kanfeiitr der Schatkamer. IV. Pitt sit Eerfte Lord der Schatkamer, en eerfte Minister. V. De ziekte des Koningt. VI. Buiten/andJ'che beiangryke zaken. VII, Groot e Coslitie tegen Frankryk. VIII. Pitt’s neder/eg. ging zyner A mb ten, Vrede te Amiens, n Ueuwe P'rede break. IX. Pitt voor de laatfte ketr Minister. , Naar dit betoop, door de orde der zaken en gebegrienisfen pelve voprgefchreren, gee ft ons dus dit werkie, in een kort beftek, een vry rolled ig overzigt van Pitt’s leven en Staatkundige loopbme; een overzigt, het welk, fchoon fiechtsden raara van eeue fchetfe verdienende, echter gerekend mag worden, de hoofdtrekiten van ’s mans bee: ten isle kennelyk gent eg voorteftellen, en over deszelfs handelingen, on t we r pen, bedoeungen en begin felen zoo veel iichrs te verfpreiden, dat de iudenkende lezer zich daar door in Aaat gefleld vinde, ore, by de onderfeheidene en wyd uit &n loopende oordeelvelhr. geo, welke hem over dien. vermaarden Staatsdienaar moge voorkomen. Ten minuten voor zielen eenigzins party te kiezeo. Wy willen den indruk, welketi de lezing van dit stukje op anderen kunne maken, niet voor uit lopen; by ona, dit mogen wy niet ontveinzen, was die indruk voor ’tmans nagedachterisfe geheel niet gunftig. Het tweede ilukje, *t welk, als een byvoegfet, by dit eer- te geplaatst is, en wederom eenigzins andere wyze van befchouwing heeft, bevat, by eenige mindere uitgebreidheid, wel eenige beiangryke bvzonderheden, in het andere niet ver. meld, maar is, als voornsmelyfc voor Engelfchen gefehreven, «nin uitvoerig en geidelyk in de voorfteilmg en ontwikkeling van bet Staatkondig bedryf des Ministers, waar door het voor hun, welke met den loop en famenhaug der gebeurtemsfen, of cok metjfommige perfonen, daar in voorkomende, niet zoo we! bekemftyo, mm onderhundend is, enook, bier en daar, Wei eenige duisterbcid aenter laau Daar Google C it ) Daar en tegen is dit byvoegfel, schoon kort, echter meer beflisfende Google In de beordenig van Pitt's karakter en verdien. Offen of gebreken, en de gewigtige aanmerkineen, daar over Toordgedragen, zyn, naar ons gevoelen, allezins gefchikt ter beveitig van den indruk, wel ken wy zoo even zeiden door de lezing van het eerfte ftukje op ons gemaakt te zyn. Scboon bet betek van dit blad niet gedoogt, het een of tnder nit dit werkje hier ter proeve over te nemeo, kunnet wy echter niet afzyn, tot (lot van dit ons berigt uit de karak- terfchetfe, in het byvoegfel voorkomende, onzen Lezer het yolgeude omtrent Prrr, als openbaar Redenaar, mede te deelen. „Als Spreker was by mischien zonder tnededinger. Niet- „Niettenstände zyn perfonelyk voorkomen niemand voor in „nemand, zyne gebaarden flaauw, en zyne geiaatstrekken zoo „onbeduideud waren, dat Schilder, Beldhouswer, en Me- „dailleur moeite hadden hem te treflen; zoodanig echter wa „de gelukkige keuze zyner woorden, de oordeelkundige i, fchikking van zyne onderwerpen en de betoverende uit- „wering van zyne iang gcoefende welfprekendheid, dat zy- ,, ne woudorbare vermogens erkend werden zelfs door din ,, genen, die tegen zyn perfoon en redeueu vporingenomea ,, waren. Wanneer hy die befteedde in eene goede zaak, ,, was by onwederftaanbaar, en in eene kwade kon hy het „ oordeel verbiinden, de verbeelding gevangen Nemen, en het „ hart verlekken, zelfs terwyl het verstand vast en onvertuigd „ bleef.” Het vermelden dezer byzonderheid zal welligt fommig en verlekten, verlangen ne vernommen, waar aan Pitt deze zyne ongemeene welfprekendheid, en de günstige ontwikke- ling der gaven, hem daartoe door de Natuur zelve aanbedeld, vom dort door de Natuur zelve aanbedeld, verfchuldigd was; zie hier, wat ons de»wege de Schryver van het eerfte stukje mededeelt: „In de uren, wel. „ ke de Graaf (de groote Chatham, Pitt's Vader) gewoon „ was zyne uitfpanningen te noemen, hield hy zicli met de „ vorming van zynen Lieveling, naar mate deze in jaren toe- „ nam, geftaag nieer bezig. Vooral zocht de Vader zyn redo. „ neertalent te volmaken, offchoon het ufteryke van den „ Jongeling niet veel beloofde. De veelvuldige herbaling echter van een onderwerpen fchielyk „ overzien en op de mondelyke voordragt van zynen Vader „ antwoorden moest; de aanhoudende geestoefening, om voor „ de vuisi over de belangrykfte onderwerpen te fpreken, en „ de opgewekte eergierigheid van den Zoo, die op de Vaderlyke kamer, zoo wel als op zyne eigene, dikwvls nren „ ac liter een redevoeringen hield, bragten hem zoo fpoedig, „ als in eene trekkas der opvoeding, tot rypheid ®en William „ Pitt mumte reeds op zyn vyfiiende jaar vct boveu zyne „ brocders uit. Geheel overreenftemmende bier mede is het berfgt de? Scbry vers van het Byvoegfel in deze woorden: „Nasar mate by (d) jonge P rrr) opgroeide, werden onderwerpen van meer be- tang ter bane gebragt en overwogen. By deze velegenha- den was de liefhebbende Vader, zoo zeer uitrounTcnde door eigene begaafdheden, en in het byzonder door zyne welfpro- kendheid, gewoon, den Jtleinen Redenaar vatreen spreken een tafel te laten spreken. Hy wist, dat,'m een vry land, de begaafdheid om met gemaickelykbeid over alle onderwerpen te spreken een der wenfchelykfte aatnvin- ften was voor eenen j'ingeling, die verlangt boven zyne tydgenoten ait te munten, e Aver zyne gelyken te ge- „bieden." Gelyk de Groote Chatham in deze wyze van opvoeding rich het voorbeeld van zynen beminden mededinger, Lora Holland ter navolging had voorbeeld, zoo kan het voorbeeld dier beide groote mannen eiken verftandige Opverter nottige leering ftrekken by het vormen van veel beloven-de Kweekelingen, en tevens tot een nieuw bewys dienen, ho veel eene vroegtydige en welingerigte oefening vermoge tot eene gewensebte ontwikkeling van gelukkige gaven der nauur. K U N S T E N. Amsterdam. Op Maandag, den irten December a. p., had de Maatichappy der Teekenkunst, ten zinfpreuk voerende: Kunst zy ons doel, voor de eerfte-maal het genoegen hare Eerepryzen uittereiken. De Heer B. de Bosch Jeronimz. deed, by die gelegenheit, eene fierlyke en toepasfelyke Redevoering: oyer de verfchiedenen van de keuze der Schilders, uit de Nordlandschcid van ban, die geleefd en gebloed hebben in '/ midden der Zeventiende tot aan't begin der volgende Eeuw. Waar na den Mede-Commissar, den Heer H. Vinkeles Jansz., der Vergadering een Historiach vet flag gaf. nopens het beginen oorfprong dezer Stichting tot op heden; hoofdz.ike-tyk bier op neder komende, dat deze Maatfchappy den 7den Od ober des jaars 1801 werd opgeregt door flechts Zes perfonen en heden reeds op een aan-tal van bonderd en twimig Leden kon boogen. Ver- (•) Zynde de Heeren H. Tjoek, J. E. Marcos, A. van Eosoh, J. Ooatman, P. Rlcko en Hs. Vinkeles Jansz. Digitized by Google C 30 > Vervolgens tot de uitreiking der Eerepryzen over-giamle, wierden dezelve door de Heer H. Vinkeles, met de harteiyklle en bemocdigendfte Aanfpraken, den Ovetwionaren overhandigd, als: Aan den Heer F. Biancht, de prys der derde klasfe; aan den Heer A. L. Zander, die der tweede klnsfe, en die der eerlte klasl'e, zynde een gouden Medaille, beneven een Gctuigfchrift, aan den Heer J. E. Marcus. De plegigheid ging, by afwisfelirg. Vergezeld met een keurig Muzyk; tcrwyl de Hooge Regeeringsleden, dezer Stad, dezelve met hunne tegenwoordigheid ver-: eerden, en eene (chare van aanzienlyke Mannen en Vrouwen deze plegtigheid geenen geringen luister by- zettede; wordende voorts dit Kunstfeest, tot gennegen van alle de Leden, met epne vriendfchappelyke Maal- tyd gefloten. De Godsdienst, Konstplaat, geteekend door den lleere J. Kamfhuyzen, en gegraveerd door den Heer IV. van Senus, (waar van wy in onzen K. en L. B. van So6, en wel in N°. 35. bladz. 139, by voorraad mel- ding maakten,) ziet thans het liclit. De uitvoering he- amwoordt volkomen aan de hooge verwachting, welke men reeds van de teekening had opgevat. Het Graveer- yer heeft alhier zyne voile kracht geefend, ora alle die uitdrukking te verfchatfen, welke voor een zoo ryk onwerp behoort, en de plaatdruk is onverbeterlyk. Zeer te regt mag de Hollandfche Konst op dit voort-brengfel, als harer mtesterftukken, pralen, dat in den hoogen flyl bewerkt, de nude en beste tyden te voorfehyn roept. Wy mogen dit Konstftuk alzoo veiglyk bevelen aan de benioediging onser erkentelyke Landgenoten, die zoo gaarue elken verdienftelyken yveronderiteunen. Langs dezen weg, vertrouwen wy, dat dezelfde Konstenaars, die ons zulk een pronktluk verdienen, op nieuw zullen aangcfpoord worden, ora ona een niet min belangryk pendant, in de aitgorifcLe voor- (telling der Reue, te zulien I "chicken." HAN" Digitized by Google HANDEL en ZEEVAART, HUISHOUDKUNDE EN WAT DAAR TOE BETREKKING HEEFT, PkTKSN DEt E rricTiD. Op Maandag den 5 Jan. 1807, in Amfisrdanu BbITEW LA NDiCHS. * drrerikn 5 prCt.. 100af *to 4 prCt.. 99 1 i Rio dito met premie.. 1091 j tiio geconii.lid by Stap- horst a 4) ptCt. » 66} Andeelen by Hope & Comp. enr... 1061106) Rutland 5 prCt.. 84! a 84 1 Zweden 5 prCt.. 93 1 1 94) Denemarken, Toll. 4 prCt. 914 • 98 dito Leen en Wisfelb. 4 prCt. <,6) « 07) dito Kroon 4 prCt,. 954 • 91 Keizer 5 prCt.. 53) ’ 54) Bl NNXNL Bataaffcht RepuHUt. Natinnale ScbuWbrievm a j ^ * * ***** &10 1 ii prCt.. 38) a) Losrenten irit de heffing van p8 a 3)ptCt. 50 a) Dito nit de lieffing van 1800. a 3 prCt.. 43)i | «to 1801. a 3) pr Ct.. 50 ») dito Docneinen. 4 prCt. 71 a) dito Vrjwillig a 5 pCu 70) a 71 Keizer 4) prCt., 48 a) dito 4 prCt.. 47 1 i Sparse 5 prCt.. 84 < 9« dito 4i iosb. van 1807. ttalaoti Ee? eland. Annuiteiten J prCt... <So| FranCcht Rtf. GeconloM. renten.. AI4a<o| Dito Cettif. by K. & H. 68) a) WuMoour*. Op Londen. '. niet getmteerd — Parys.. 53)*53* ANDCCHL Rescriptien Losb. na den Vrcde tin. v * S,,'3» Hill and. Obligatien en Recepialen • a) prCt. >34 ajd Dito vtywillig a 4 prCu 68) a 4 Zeeland. Obligatien a 3) prCt. 13J134* Vrittlani. Obligatien a a piCt..  Dec. f BARO- i ME- TER. I THER- I MOMS- 1 ter. | STRIKE | DXR 1 WIND. 1 urcirr^ * GBSTRLO* mm. f29-! 4 4ci I N.W. 1 31 ■ <3c » 44 [ N.W. ! 1 w# f3=. 4), 30 | N. t. 0. 1 wolken; wat buijig. Jan. < s S°- 5) 42 j N. vv. 1 '30. 6 34 n. a f3°* f> 1 39 | N.W. | 1 « <30. 5 43 j W. N. w. 1 Wo j omtrent bettokken. UO. 4) 1 4* i 1807. f BAIMV | THE*. I STKEBK luChtv f MOME- I DER GESTELD- |an. l TER. | [ TER. WIND. HEID. f 3°. 3i 43 1 W. j betrokken ; ze« windrig. 3 < <30-2 '30 t| 4<S 4*1 W. T. If. 3°- «i 1 43 : N. N. W. 1 4 * <30. 2| 4=1 ! S«l 1 1 ) tvat buijig; bank wind. l?a 3 ' f30. 3} I I 37 rt. n. w. 1 f « (30- 4i 4I| N.w. t. N. | bewotkt; wit buijig. (jo. at 1 4=1 N. N. W, f2<». 4 i 1 30 I vr. N. w. 1 6 * (3°. Si 38* I W. U N. j betrokken; zecr windrig. *3° 3l 44 1 w. GEBOORTE-, TROUW- en STERFLYSTEN. Her getal der Donden, gedurende de laatstverlopene Week, k geweest; te jlmfterdam... ; en te Haarlem 8, onder welke laatrten 5 beneden de la Jaren. BEKENDMAKINGEN. %* By J. OOMKENS , te Gronineen , fj van de pers ge- lomen, tnede te bekomen by de Wed. G • WARNARS , te Amfterd.im , en atom: I. J. L. EWALD, de Gefehiedenis , *• J,otgevaHen en het R /trader van SALOMO, met een Voor- tede van Prof. TINGA, in gr. 8vo. i/a-,8-: het welk me- de kan dienen ten vervolge op de Gefehiedenis , Lotgeval - en het Karacter van DAVID, door dezelve Autheur. IT. E. TfNGA, de jfeugd aangefpcord tot een \roegtyd':ge Godsvrugt en gewaarfehuyvd tegen een ontetame/yk genot van Zinlyke Vcrmaken , in TWEE LEERREDENEN, in gr. Ivo. a/*: -8-: op verzoek der Groninger Suidenten uit- gegeven. III. J. H. JUNG , DE CHRISTELYKE MEN- SCHENVRIEND, in Verhalen , voor BURGERS en BOEREN, Naar het Hoogduitsch, 1 fie Stukje, in 8vo. if : - 11 - ; IV. H. WESTER , Eenvoudlg Onderwys in de Christe/yka Godsdienst , voor Minkundigen , in 8vo. i f : - 2 - 4. V. H. WESTER, Vierde of laatfte SPELBOEKJE, in gvo. i /':-a-: ten vervolge op de drie Spelboekjes voor Eerstbegin- nende, Weiniggevorderde en Verdergevorderde. VI. LET- TERGESCIIENK , in Proza of Versmaat, voor vlytige Kin - deren, in 8vo . if 4-: VII. G. B. REDD1NGIUS , twee Redevoeringen voor het Schoolonderwyzers Gezelfchap, in gvo. i f : - 3 - : VIII. M. van HEYNINGEN BOSCH , MOEDER ANNA en hare Kinderties, ifte Stukje, iu 8vo. ten vervolge op Vader Jakoi en zyne Kindertje*. Ti Haaium, ii A. LOUS J ES Pz. Digitized by Google algemeene K O N S T- EN LETTER-BODE, : VOOR HET JAAR llo?. N°. 3. Vrjdag den 16 January. B. E. R. T. E. George Staunton, Zoon van den böhmischen Schryver van den nächsten, heeft zijn verblyf beurteligte Canton en te Macao gevesrig. Hy heeft een werk over de Koepokftoffe in net Ghineesch vertaald, en sedert dien tyd is de Vaccinatie byna algemeld, en sedert dien tyd is de Vaccinatie byna algemeld. De Chinezen hebben in dit opzigt huase vooroordeelen tegen alle nieuwigheden, die van veremdelingen afkomftig zijn, overwonnen. Zy hebben eene aanzielyke fomme-gelds bøden gezameld, oni eene Inrigring te ftichten, die de Vaccine in de nabu-rige Provincen van Canton moet verbreiden, en door den tyd, in Heft overige van dit uitgeftrekt Keizerryk, waar de Kinderziekte alle jaren een tiende der bevolking wegfleept. Londen. De Afiatifche Maatfchappy en het Collegia van Fort William, de kennis der indiaanfebe Letterekunde begerende. Te verbreiden, en voor de Geleerdeil in Europa de Ichatten, verborgen in de oude taal van Indie, openen, hebben een voorflag aangenomen, haar gedan door de firoeders Zend cl ingen te Seratnpore I. Dekl. Digilized by Google : c u rr., betrekkelyk de achterfühververteiligenden vertallung der voornaamlle werken in de Sancritfche taal, en byzonder van die, welke by de Indianen geheiligd zyn, of ien  Sanknefche taal, met zulk eene letterlyke vertaling daar nevens, te drückken, als het genie van beide talen toelaten kan. Het voordeel van dir plan, even gefchikt om de Geschriften der Geleerden van het aloude Individuen van het aloude Individuen van het aloude Individuen van het oog voorvernienging te bewaren, als de Europaefche Geleerden nopens de Wetenschappen, de Oudheid en den Godsdienst der Indianen van het verlichten, moet den zulken in het oog vallen, die in flaat zijn het zelve naar waarde te schatten. Even klaar zal men begrypen, dat een werk van die soort niet kan ondemomen worden door een byzunder pcrfcym, met eenige hoop van het te voltooijen, en nog minder von de belooning voor zijn arbeid te genieten. Het Kollee van het Fort Istlliam En de /. Ifiatifcht Maatfchappj hebben hot geluk gehad eeD Gezelfchap van perfonen te vinden, gereed om zich met deze onderneming te belasten en met een’ yver en volharjtrg tiit te.voeren, die men zich van geen enket by-zonder perform' kan beloven. De ungaaf, by deze onderneming noodzakelyk, hoe zeer zy de kennis der Indiaanfche Letterkunde verbreit, zal eyenwel, naar alle waarfchynlykheid, de wist re boveagaan, zoo niet de openbaremildadigheid bet meerdere der kosten van de ondernebiing vergoedt; Pe Aflat if che Maatfchappy en het Kollegie van Fort William hebben ten dien einde belloten aan de Zendlingen $bo Roupres, elke maand, tot aan-milling der Ineekening, die waarfchvnlvk van de openbare Genootfchappen en de afzonderlyke Geleerden van Europa zal ontvangen worden. Van het Dichtlluk Ramajutiu en voorwaarden vart inteekening op het zelve, dat het eerfte dezer Verza- mejihg van Sankrirfche fchriften fchynt te znllen zyn, maakten wy reeds te voren in dit Blad melding (*)• Behalve het toen gizegde valt wegens dit Dichtfhik Mntemerken, dat het van eene veel hoogere oudheid V . . ’ • .is C*) Zie N°. 45. van den ja re l8cd. hL 290. n 4 :ed by Google C 35 ? is dsn eene van de Poorancs. De eerhied, dien men voor dir werk door geheel Indostan heeft, vvegens des« zelfs honge oudheid, kan naauwelyks door dien over- rroffen worden , welken de Christelyke wereld de' Hei- lige Schrifren toedra3gr. Deze omftandigbeid moet dit Dichtftuk belangryk ma» ken, hoedanig ook anders dtszeli's innerlyke verdien* fte zy. Dit werk levert daar en boven zulke gewigtige be- rigten wegens de oyde Gefchiedenis van Indie, ver- fchift cen zoo volkomene kennis van de fndiaanfehe Fabefk'.mde en vertoortt zulk een beitoqrlyk tafereel van de Zeden en de byna onveanderde gebrmken dezes lands, dit het met de meeste graagte van alle bewon- 4 deraais der Oosteifche Letterkunde verdiene ontv-ngea te vrr.rJen. De Broedera Zendelingen van Seramfiore zullen het als eene byzondere gnnst aannierken, indien de perfo- nen, begeerig dit werk aantemoedigen, hunne namen opgeven by de Hn. IP. Button , Paternosterraw ; 7. Se- ve/, Cornhifl; J. Debrelt , Piccadilly, of aan de Hr« R. Philips aan het Kerkhof van St. Paulus, te Londen. t ■ - - V . « • • •* - i , ; < NIEUW-UITGEKOMEN BOEKEN, AKADEM1SCHE EN ANDERE SCHR1FTEN. Dichtkunde. De Mfssias, nicht het löst duldig van Lipsrrcic, vert aiid door Mr. Johan Meek man. Der da en Pierde Deel. Z-mg XI— XX. In ’s Gravenhage, by do Erven van Ifaac van Cleef, 1804 — 1806. By een vorige gelegenheiten, gaven wy verflag van de tien eerfte Zingen des onfterfelyken Dichiers, door onzea kundigen Laodgenoot naar de ooifproukelyke versmaat overgrbragt. HetzelfJe oordeel, door on ten dien tyde geveid, bijfi voor ons overig, ten aanzien der laatfte tien Z nge..t an bet hdofj van die verfLg aangek ndigd. Hetzejve is, im zyne overgrote schoonhe-den, die de kleenere gebreken zeer verre nvermfften, reeds overal als een mcesterftuk der hooge konst erkend. Ons Itaat, C* ) tSs ill gem. Konst- en Letur-Bode, voor bet jaai t8cj, No. 17. bi, *53 enz. a Alleen, den sieben van den Virtuier te befchouwen, die aaa ei Hollandfche overbrenging alle zyne aandacht eo konst geuyd beeft. En omtrcnt dit opzigt moeten wy rondpit verkisren, in de overgieting van dit tweede gedeelte nog meer-dere nasuwkeurigheid, grootere getronwheid aan het eorfprorkelyke, nog meer gepaste keus van bewonrding, in de uit-drtikking der kracht, le hebben ontmnet, dan in het vorige: zoo dat wy deze vertalirg, over bet geheel genomen, als eenen naauwkeurigen en dcorwrochten arbeid durven roeroen, die den konstfinaak des Vertalers vereert, en eene gewigtige bydrage is tot onze Hollandfche Letterkunde. Een enke! ftaa’l, daarvan ftraks aantevoeren, zal deze on ze aar.merkingen ten voile bevesiigen. Intnsfchen, zai de Hr. Mterman het ons wel ten goede houden, dal wy deze Zangt-n doorlopen, met aanwyzing van het geen min gelukklg, naar ors inzien, is overgeoragt, en dus nader tot het oorfpronkelyke zuude kunnen warden terug gevoerd. Vooreerst, moeten wy eene algemeene aanmerking maken oontrent het plotfding afbreken van den zin aan het  vinden in eene zoodanige afbreking niet enkel iets, dat het gehör kwetst en den indtuk veiflaauwt, daar de aard der vors-maat altyd etfnen zckgren, al is bet dan 00k geringen, ft, [(land van lezen en 00k van gedachte vordert; maar wy vinden daarin vooral eene flrydigheid met de aangenomere rdgelen onzer Hollandfche Dichtkonst, als welke in den Dichter vereischt, dat hy een bepaald denkbeeld uitdrukke in de door hem gek'ozene versmaat, zonder dat zulks worde afgebroken. Klopstock zelf, *t is waar, heeft van zoodanige afbreking zelf velerleie voorbeelden gogeven; 8bch, zulks was onder zyre lafidgenooten in gebruik, en hy echter heeft zich daarvan n Et Hed End, dan jängeren de volheid van denken, zynen oor- fpronkelyk fcheppenden geest, als het ware, overstroomde. Gok deed by zulks in navolging der oiden, zoo Grieken, als Homeinen, aan welken deze vryheid op denzelfden grond van dichterlyke verrukking eigen wai. Doch alle deze bedenkin-gen geitfen nocb op ons land, noch op den vetfynden fmaak, die wel de ouden in het goede wil volgen, maar tevens het verkeerde weet te verbeteren. Wy Hadden gadrue gewenscht, dat de lieer Meeramm, die toctv h?er met als onrfpronkelyk Dichter voorkomt, d etc onvoegzaamheid in zyne Hollandfche vertaling had weggelaten, datf zuilcs op de meeste p'aatfi-n, zonder verminkinge der versmaat, zeer gemekke!yk had kunnen gefcbieden. In Zarg XI. vs. 94 ontmoeten wy het woord Dulder, dat op veele aitdere pl Aften voorkommt, en zuver Hoogjuitsch if. Wy zouden daar voor liever, in cenen zag’eren zin, tyder, en, waar het fterker fpreken moe:, mart daar stelieu; ge* lyk zu'ks hier en daar reed* in acht is peoorren. Vs. 431 Itaar: het verfihriktykfte in V fchrlkken, in het Hoogduusch : dem J'rhrecken der fchrecken : dat gewis veel beter lu:dt : den fhrik der verfrhrikking. Vs. 4tj de vtmietigt: -jchaduw ; in het Hoopd. der rhein der rernichlung : waar voor wy dus liever had den : het eeeld der remitting. Vj.664. ’* I-ot van hem, die Hone, met de teute kmin nair den heme!. Stood, ten groatc (IhaJuw der Mueden, en'' dot daar order Stortte, roen ‘t : llnuivt hemotn! vande hcmelen Klonk. Evenwd nog L erde deeze! maar d’andcre niet. Zyn trorfciiere Zoon kon ’c Ninimer leeren cnz. Waring ons de verkorting van het idwoord het in regel 666 en aan het einde van 667, met het invoegfel van Even- vet nog, milbaagt, volgens dtn Hoogd. tpkst. , in hoehjen himmet mlt füllzem w!prrl Stand, ein grosser jehten der Mu den, und fihnell hhflurzte, jilt et: llau t Utm urn! von himmet erfchoU. Dtr lerntel ether der andtre nidi, fein So/m. Dir folzere wtlW es Niemals lenten u. z. w..... Zoo dat wy liever zouden Iezen : 't Lot van licm, die hoog (tend, met den teute kruin naar den heme!, Ken emote fhiaduw vnor vermoeiden, en fiiellyk llortte ter outer, Wen de/c godspraak : Hiuw hem om! Monk van dcheemlen Hylcerdet Maar de aodcr niet, zyn Zoou : die trotsaart wild C niet leeren. Vs. 1569 flaat eene drokfout voor: voor: my. Zang XII. vs. 7. heeft: Ach nu zal haar liet witte gewaaj niet omkleeden der Zege t waar voor wy, volgens de eigeuaanige Hoogduitfche spak- wending: Ach nun wird fie dat v/tisfe g errand der Sieger nicht Heiden I liever zouden ftellen: ‘, » • f %,. Ach nun zal haar het witte gewaad der zege niet kleedcnl Cj 'Vt, Vt. 207. Hemelroepren-. dit i* zekerlyk overeenkomfllg bet Hoogd. Himmeiruftr: dan, daar onze taal hier voor era eigen woord heeft, zouder. wy het gewoone: Himmelboden, daar voor verktezen. Vs. $95- Docli My, die den hemel bewont, heeft, entrereni, Tegen my zynen bnog Kefpannen, er doodyk schicktung, Wee my arme l op gelegd 1 alwaar on de woorden entroerend, sch ettuig t en arme > mishagen, undat zy riet uildrukken let ckr.kbteld van bet oorfpronkelyke furchtbar } gefehofs en arrntn, vplghut den Hoogd. tekst; — — — All'tn der im himmel vofmt, hit fnrclitbar Seinen hogen auf mich gefdioft, uni. t/fdtttck gefdiofi drauf, H'ch air Armen! gelegt l * *,»!*• * * immers, het byv. woord furchtbar ( vreesfelyk) wordt hier van de ztsk np den perform thu:s gebragt, daar het eigenlyk tot den boog behoort. Het gefehofg fchynt ons toe de pyl of Fehlt te zyn; terwyl de to eg zelf het fchiet-tuig is, en het woord arme komt ons in eene zoo verhever.e dicht-tsal, nls deze, te plat voor; waarom wy liever het woord rampfpoedig of elltndig zouden varkiezsn. Vs. 866. De geide, waar voor wy liever het Hoogd. dtr Junger (de Jonger) zouden volgen. Vs. 868. F.tne dvr Cederen era: dit dof van de schritlyke porting Libanon kionk. Alhier komt de uitdrufckelyke fcher.nis van het geflacht voor: eene voor een, wv^ke wy Diet gaarue den Dichter ver-oorloven. Voots, het toevneglyke woord dat voor zo dat r en dan, het vrouwelyke naamwoord Storting, dat'alleenlyk geldt van vloeibare ligehamen, en 00k het oorfpronkelyke umsturz nicht uitdrukt; terwyl het byv. fchrikkeiyk in den * tekst niet voorkom;. Weshalve wy liever zouden lezen: Een der Cedren ter nc6r, zo dat dof kaatfend van ’t forten Libanon kionk. Zang XIII. vs. 1 en 2. 