Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
Thans was zijn aanzie ten Hove zu hoog gefteegen, dat wanneer de Koning van Spanje, om in zijnne oogmerken, door den Raad van Staate, niet gedwarsboomd te worden, a0 MARGARET VAN PARMA, thans Landvoagdes der Nedere Landen, volmagt hadt gegeven, om “t raadpleegen ter gee woone Vergaderinge naa te laaten, viGLius bevevens den Bigfchop van Atrecht en Rarlaimone alleen genoemd wierden, met wier agterraad zij, in gewigtige zaaken, hadt befluie e neemen, Daarenboven wierdt hij, in den Jaare 1558, neveng eenige aanzielijke Nederlandfche Grooten, na Frankrijk gezonden, om over den Vrede te handelen; doch hier verrigta hij. hij weinig, aizo hij, door ziekte, genoodzaake wierdt na Brusfel te rug te keeren. | Als puitips, op het einde des Jaars 1561, de Landvoogdes schriftlijk vermaande wegens eenige perfoonen, die bij hem in "t oog liepen, wierdt de President victius, over den in- houd van dic schrijven, zo getroffen, dat hij ernstelijk aan- hieldt om van zija Ampt ontflagen te worden. Doch de Ko- ning deedt hem, door beloften en gefchenken, van befluit veranderen: ook bleef hij den dienst des Konings getrouwlijk aankleeven. Hier van gaf hij, meer dan eens, blijken in het tegenstaan der zulken, wien, omtrent deezen tijd, het hart reeds eenigerinaate naa verandering in's Lands Regeering over- helde. Onder anderen zogt hij Prins witLeM VAN ORAN}E geftadig te dwarsboomen, wanneer deeze ondernam Leden van den Geheimen Raad te winnen, om zijne ontwerpen voort te zetten. Ook raakten deeze beide Heeren in gefchil, ter geleyenheid dat de Graaf vaAN EGMoND aan den Koning van Spanje zou gezonden worden, om zijne Majef Teic opening te oe: van den tänden van den Lande. VieLrus hade zijo Berigt{chrift opgefteld, doch in zulke algemeene bewoordingen dat de Prins vaN oraAnje, coen *t in den Raad geleezem wierdt, ’er geen genoegen in nam; hij breidde ’er zich met zo veel ernst over uit, dat viciius, diep getroffen door Oranjes gefprek, en ziende dat elk, behalven BARLAIMONT; hem toeviel, fchier den ganzen volgenden nacht flaaploos dooi‘bragt, overleggende bij zich zelven, wat hij den Prinse, des anderchdaags, antwoorden zoude. Al ’t welk den ouden Mani zo geweldig aandeedt, dat hij, des morgens bezig met zich te kleeden, van eene beroerte overvalien wierdt, die, ‘in "t eerst, doodlijk fcheen, doch van welke hij allengskens weclerom bekwam. Joacuim nopreRus, insgelijks een Fries, wierdt vervolgens aangefteld, om zijne plaats in den Gehe mei Raad en in den Raad  Katholiken Godsdienst, was hij, efter, afkäerig van de vise, op weike dezelve toenmaals gehandhaft en voortgeplant wierdt. Van het een en ander gaf hij duidelijk bewijs, door zijne uiterfte afkeerigheid, om de zo genaamde Ketters, door vuur en zwaard, binnen de muuren der Kerke te houden of te doen wederkeeren; doch tevens van de on-. Der neuen, die zu können, die zu können, die zu können, der Handhaave van den angenommen Godsdienst, aankantten. Toen in den faar 1566 te Brusfe, verzekerde tijding kwam van de Beeldeftorming, welke aan alle oorden door de Ne-derlanden wierdt aangeregt, wierdt de Landvoogdes hier overdermaaten verfchrike, dat zij een befluit nam, de Stad te verjaaten, en de wijk te neemen na Bergen in Henegouwen, daar zij zich veiliger oordedelde. Victius was een der voor-naamften, welke haar dit ontriedt; hij hielde haar voor, wat het gold (het zijn de woorden van noort) den fool der Heerfchappije te rulmen, hoe schoon een pel dit den quaadwillizhen gegeven waar, die den misflach niet doen zouden, van diem onbezet te laaten, maar ziende d’acht- baarheit der Regeeringhe aan ’t zijghen, haar voort op de knie helpeu. Hoe tuttel haar ook pasfen zoude, de Ras- den en bewintsluiden, die de Koning haar had bijgevoegt, van den glans haarder jeeghenwoordigheit Te entbloten, "En "t werk, haar vertreten, op het drokte te laaten ftee- "»" ken. Dat "er niet te vreezen viel, daar aij zulk een dienst- "Willigheit in al de Heeren spurde," Zij, 286 VIGLIUS yaw AYTA van ZUICHEM. E Zij, die der tijden, in welke viciius leefde, eenigzins kundig zijn, weeten, welk eene zwaare vervolging, inzon- derheid onder het wreed beleid des Hertogs van ALVA, woedde; hoe veele duizenden door het zwaard, in de viammen en anderzins fheuvelden; hoe zelfs luiden van aanzien zwaar gepijnigd wierden, om uit hun te haalen, "t geen zij wisten en niet wisten. Zommige Spaanschgezinden veroor- deelden deze ftrafheid; voornaamlijk was dezelve vieLivs zeer tegen den borst; waarom hij, hoewel vrugtloos, de vrij- heid nam om den Koning tot maatiging te raaden. In den Jahren 1570 gaf de Hertog vAN ALVA twee algernen Ordonnaniien op de Crimineele Regtsocffening uit, die men houdt verständig te zijn ingefteld, en naar welke mes zich in Gelderland, Holland en ’t Sticht nog grootendeels gedraagt. Victius wordt in ’t gemeen voor den Opfteller dezer Ordonnantien gehouden. Waar uit blijke, dat, daar hij den Hertoge tegenftondt, zulks niet uit heimelijken wrok, maar uit waare zucht tot ’s Lands oorbaar, zijnen oorf{prong mam. Uit geene andere oorzaak ontftonds het gefchil, *c welk hij maderhand met atva kreeg, over het invoeren van den tüden penning, ’t welk deeze, in weerwi! van den welvsart van den Lande, zogt door te drijven. Victius zogt hem, door kragt van redenen, de zwaarigheid van het invoeren van dus een ongewoone en drukkende belastinge onder ’t oog te brengen; hem vertoonende, hoe zecr de Ingezeetenen hiet door zouden bezwaard worden, de Koophandel verloopen, en het misnoegen tegen de Spaanfche Regeering n Og meet zou toenemen. Doch alles te vergeefs: de hoogmaedige Spanjaard bleef onverzettelijk ftaan op zijn eens opgevat ont- werp; en als de President ondernam eenige maatiging voor tt ftellen, ontstak de Hertog in hevige gram schap, befchuldigdé den President van gebrek aan ontzag voor °*s Konings beve- jen, en dreigde hem, dat hij zijn gedrag den Koning zoudé aapdienen, Doch viciius hadt moeds genoeg om te antwoor den, dat ij hoopte, dat zijn Majefleit hem dan nog het ander oor wel zoude willen gunnen; en dat hij, in allen gevalle, voor zijn genug zijn grijzen Kop niet bekommerd was. Het laatite, dat wij wegens victius vinden aangetekend, was zijn gedrag bij de opetibaare intteede van Don yan VAN OSTENRYK, die ha de Nederlanden was gezonden om dezelvé als Landvoogd te beftturen, -Hem gaat nag, dat hij, bij deze gelegenheid, eenige woorden zou genit hebben, die te konen gaven, dat hij aan de bestendigheid van den Gend. fchen Vrede, toen kort geleeden geflooten, wanhoopte, zegende, dat Don jan de man niet zijn’zou, die den Vrede zou brenget. Doch hij beleefde den nieuwen krijg niet, welke zijne voorzegging of vermioeden bekrigtigde; hij overleedt acht dsgen naa ’s Hertogs overkommst, op den achtften Mai des Jaars 1577, te Brusfe, in den onderdom van zeventig jaaren. De Hiftoriefchrijver moorr maat ’s Mans Katakter met deze woortden:,, Hij was een man van kloek Vernuft, hooghe geleertheic, doortrapt met lange ervaare- 3 Nis, deftigh van wahdel: De blijken, gegeven van vast- x» gaande ttouw voor de Roomfche Kerk en zijnen Koning, 5» hadden hem vrijmoedigh genoegh gemaakt, om te ’precken j, tot maatighelt, beide in zdaken van Staat en van Gods-y» dienst, en zoo veel gegolden; dat men ’t hem te goede s> hield, meer nier. Van parthije te wisfelen, om onbenoe- gtien oover *t verwerpen zijns raads, docht hem te groot y C En verwaatheir, oft hächlich en ungeränder voor eenen, vs die zoo wel als hij te hoove stond, en viellicht bij d’andre x9 geen’ minder ongerengelteit in zwank oft te gemoeté 9» zagh. Dus verte de Drosfaatrd Hoorr. Hij hedt altoos de frenge middelen afgerzaden, welke meu gebruikre, om de- Nederlanden tonder te brengen, was anders den dienst des Konitgs en den Roomseh- Katholijken Godsdienst ten uftere ften toegedian. Daarenboven misprees hij zeer de manier, welke onder pirtips DEN IL wierde ingevoerd, van de Nederlanden te Jaaten regeeren door vreemdelingen, die noch de taal, noch de Wetten der Provincien kenden, en dezelve op zijn Spaansch wilden beffieren. Zijne gewoone Zin{preak Was: Vita hominum Vigilia »» sMienfchen leeven is eend » Wacht.” Schoon hij een doorkundig Kegtsgeleerde was, plagt hij, egter, veel in den mond te hebben dit Zeggen een groot Yurist een boos Christ.  geduurende zijn leeven bekleedde, hadt hij aanmerkelijke goederen en rijkdommen, zommigen melden van tachtig duizend Ducataten, bij een verzameld. Te Zuchich in Friesland fügen hij een Collegie op te Leven, Daar zijnen naam Vigiius-Collegie genoemd, en met aanzielijke goederen begiftigd. Verfcheiden van zijne naage-laatea Schriften zijn nog voorhanden en door den druk ge meen geworden, meest de Regtsgeleerdheid betreffende. 5 0; M..° Admodum Rdo Viro- D. Viglio Aita de Zui- chem. Fritio JC Clarisfimo Cathed: hujus Ecca Primo Prepofito Mitrato. Aurei Velleris Cancelrio. Supremi Belgice Status et Sanétioris Concilii fub Potentisf. PP.. Carolo V.. Imp: et Pho IL. Hisp: Rege Preefidi Summo, Vigilanimo, Integro, gaicum hanc Ecclam piis fundationibus. pluribus monumentis decorasfer, Academiam Lovanien- fem ftru@o. fui nois Collegio, non minus libera- liter quam magnifice dotasfet, natale foltim Hos- pitalis beneficio perpetuo fibi demeruisfer, tan- dem post longas Vigilias, post indefesfos labo- IeS5 ee 1" a CEnay VIGLIUS van AYTA vén ZUICHEM, en2z, sg tes, plenus dierum, plenus honorum s Regi fir dus, Patri charus, utilis oibus, injuriugs nemi- ni, magno fui relicto defiderio quievit in Ao. Dai cia 19 Lxxvin. die Oftavo Maji. VITA MORTALIOM VIGILIA, Zie Pp. c. HOOFT, Nederl. Hiftoriens J. WAGENAAR, Vaderl, Hifloriej Fe HALMA, Toneel der Vereenigde Nederlanden, VILLERS, (PIETER DE LoereuR, Heer van) gebooren ta Rijsje!, hade zich, in zijne jongelingfehep, voornaamlijk op de Regtsgeleerdheid toegeleid, en bekleedde vervolgens den post van Advokaat voor het Parletient te Parijs. Van Her- vormde Ouders geboofen, en derzelven begrippen zijnde toe. gedan, noodzänken het de zwadre vetvolgingen, die eers lang uithraken, ter lijfsbehoudenisf, elders eene schuilplaacs te zeken. Hij vondt dezelve te Geneve. Hier kwam hij in kennis met den vermaarden THeopoxUs BEZA, en gaf zich, op diens raad,; aan de beoeffening der Godgeleerdheid over, Te Geneve onthieldt zich, omtrent dien zelffen tijd, cHar4 Les De Bricaanteau, Heer van §. Martijn en WNigerets, insgelijks een viugteling ter zaake van den Godsdienst. Met eene dogter van deze, JOHANNA DE BRICHANTEAU, tradé ViLters in het huwellik, en wierdt vervolgens tot Leeraart der Hervormden-te Xouen beroepen. Hij bediende de Gefheen aldaar, tustig en vreedzaam, tot op den tijd dat dé vernienwde vervolgingen insgelijks ma Rouen overfloegens Thans zogt hij, met zijne huisvrouw en zeven kindertjes, eene schuilplaars op zeker Kafteel, twee nuren van de Sad gelegen, Hoewel men hem aldaar ontdekte, ontkwam hij, hogthans, de handén zijner vervolgeren 5 met asterlaatingy | VILLERS. (PIETER pe LOISELEUR) evenwel, van 2jne kinderen, die van alles beroofen en naaks wierden uitgefchud. Voorheen hadt vi_ters bij de Koningio van Navarre, en bij den Admiraal van Frankrijk, bij manier van leeninge, eenigen tijd het prediksmpt waargenomen. Zo veel vertrouwen ftelde de Prins van conpé ip ’s Mans opregtheid, getrouwheid, verstand en ervarenis, dat hij hem, in den Jaare 1575, aan de Koningin ban Ergeland zondt, in de héedanigheid van Agent, om de zaaken der Franfche Ge- reformerden san haare Majefteic aan te beveelen, en tem hunnén behoeve hulp te verzoeken. Geruimen tijd moet hij zich in, England hebben opgehouden, alzo men vindt aangetekend, dat hij aldaar Godgeleerde voorleezingen hieldt, met merkelijken toeloop, em geen kleinen onderftand voor zijo talrijk huisgezin. | Naa zijne verdrijvivg van Rowen, hadt vitters zich begeeven in den dienst van Prinse wiLLem DEN 1, in de twee- voudige hoedanigheid van Hofprediker en van Raad, in zaa- ken, de gemeene belangen betreffende. Merkelijken invioed verkreeg, wel haast, vitters, door zijne bekwaamheden en deugden, op het hast van zijnen Meester, en bediende zich deeze van hem, meermaalen, in zaaken van de hoogfte aan- gelegenheid. Wanneer. In den Jahren 1575, de zaaken der Wederlanden dermaat ongeführt, dat men na buiten-linden-linden-linden begon uit te zien, en, ten dien einde, het oog op England liet vallen, verklaarde zich viLteRs daat tegen, ep bragt eenige redener te berde, diemende om den Prins te fterken in zijne gezintheid, die meer na Frankrijk overhelde. Hij verzekerde, dat Koningin evizabeTa niet een Oorlogsman hadt, aan welken het bevel over een Leger konde vertrouwd worden, behalven den Graaf vaN sussex, die, egter, den Protestanten niet zeer gunftig was. Daarenboven zogt hij den Prins te doen gelöven, ’t geen hem de Admiral coicny meermaalen hadverzekerd, te weeten, dat de Engelfchen, indien_ zij eenmaal den voet in de Nederlanden hadden gekreegen, hunnep ouden haat tegeo de Franfchen zouden doen herleeveo. Naa dat, in den Jaare 3580, in naame van Koning PHILIPS DEN I1, een Ban tegen Pring WILLEM DEN I afgekondigd, en eene belooning van vijféntwintigduizend Gouden Krooren op zijn hoofd gefteld was, fchreef vitters eene Wederlegging van dien Ban, ne- wens eene Verdeediging van zijnen Meester, Ten dezen tijde bediende vatters de Gemeente der Her- vormden te Antwerpen. Eene ontmoeting, hem bejegend, amet den Heer sDOLF VAN MBETKERKEN, Voorziter van den Raad van Viaanderen, verdient hier verhaald te worden. De Heer van MeeTKercen, in den Roomfthen Godadienst opge- voed, door os Mans ongemeene gavey en bekwaamheden ge. Dokt, hadt, nevens zijn huisgezin, hem meermasien hooren ‘prediken. ‘C Gevolg hier van was, dat hij, door des Leere aars redenen tot andere hegrippen overgehasld, zioh, in de maand Maart des Jaars 1580, ten zijnen huize vervoegde, en, hem bekend maakte, hoe hij, de Vergaderingen der Gereformerden, zints eenige weeken herwaarts, hebbende bij- gewoond, door bet Sakrament. des Avondmasi wilde betui- gen, een Lid te zijn der meer gezuiverde Kerke. VILLERS “prees zijn. heilig voorneemen, wenschte hem daar mede ge fuk; en naa ‘vervoigens den President over eenige leerbegrip pen der Hervormden te hebben onderhouden, hadt hij het genoegen, den Heere vAN MEETKERKEN, Nevers deszelfs Zoon, Dogter en Nicht het Heilig Avondmaal te mogen toe- dienen. in zekere Stellingen over den Vrijen Wil, weike VILLERS, omtrent deezen ujd, in ‘t liche gaf, vertoonde hij een blijk van zijn befcheidenheid en rekkelijkkeid, schrijven- de,, dat de Schoolgeleerden en Euangelifchen (Hervormden), "In dat ftuk, meer over worden dan over zaaken verfchit- sy den; en dat men dat verfchil, indien alleen de krakeclzucht. 9". Weggenomen, en de dubbelzinnigheden uitgeflooten wier- se den, fligtelijk zou kunnen bijleggen." Hij voegde "er nevens 9 dat hoewel inde Kerk Gods -veele misbruiken en zwaare s> doolingen waren ingefloopen, welke men door de kragt >» der waarheid moest verbereren, hij nogthans niet twijfelde, so Of veele verfchillen van dien aart waren, dat ze met be- 9s bulp der liefde, het waare kenteken der Christenen, konden o over een gebrayt worden.” ’ Met opzigt tot dé Roomsch- gezinden was hij van verstand, dat hun Godsdienst, tegen af- spraak en belofie, uit Gend verdreeven, aldaar ven deele zou- Vvvvvvvv 3 de  Concordie- of Eendragtsboek, een uitvoerigen brief gefchreven, vol van gemaatigde begrippen, en vooral gekant tegen de zulken, die, door ondertekering van menschlijke Opftelen, het geweeten der Christenen tragten te verbinden. Nga den moord van Pripfe WILLFM VAN ORANJE, zogt de Koning van Mavarre, beter bij den naam van HENDRIK DEN ny bekend, met een, vriepdlijxen brief en ftreelende beloften, den Heer- vytyers na Frankrijk te lokken. De Heer vitters overteedt, op het fällt gemeldeten Kaffeele Weithoven, op het Eiland: Waieheren, inden Jaare 1593, in welk eenen oderdom, vinden wij niet vermeld. Hij was een Man van aonderlinge begaafdheden. Bavois heeft zijnep vocienden ftijl en welfpreekendheid heog geroemd. Zijn Schriften, boven vermeld, kunnen daar van getuigenis dras- gen; met usame ook zeker boekje, in den Jasre 1579, door hem in *t licht gegeeven, onder den titel Ratio énetande Concordia inter Ecclesias Reformas;,s Over de wijze, y Op welke men Vrede zou kunnen maaken tusfchen de Ge- "ss Teformeerde Kerken.” De middelen, door hem voorgefls- gen, waren de volgende. In de eerfte plaats moest men, met goedvinden der Duitfehe Vorften, een algemeen Sijnode beroepen, ander Voorzitting der Vorften zelve, of van ger Apagtigde Politijken 2 der zeakea kundig, die de ag G VILLERS, (PIETER pe LOISELEUR) enz = 03 -~ ns ares Godgeleerden befchermen, en de heersch. en ewistgpchtigen mo Et en in bedwang honden, "Wand", "fchreef hij, in- ", dien men de Godgeleerden alleen liet begaan, zij zouden », de zaaken veeleer verwarren, dan godvugtigijk en christ- »», beflässigen." Voorts moesten de Voorziuers den zamen- {preekerey opleggen, zich yan de agnhang ftijvende benaa- mingen vay Latheranen en Calvinisten te onthouden, Wij- ders moest, in het beoordeelen en bijleggen der. gefchil over de Godlijke Voorbefchikking, eenige ftellin- gen ter, grondilage geleid hebben, volgens welke alle ver- denking, als of God eene oorzaak van de zonde ware, vol- ftrekt wierde nitgeflooten. Aan het einde van zijn boekje jeest men deeze merkwaardige sanfspraak au de Koningeo, en Vorften:,, Ik bid u bij Gods beiligen naam, dat gij de » groatheid der gevaaren wel isziende, de vereeniging der ») Christlijke Kerken wilt beh ») Artigen. Gemaklijk zal ook deeze Wrede te weffen zijn, indien gij de oorzasken der. gefcbil- len ten vollen verstände, de zzaken, die ter zaligheid noodzaaklijk zijn, onderfcheide van zaaken, die niet ‘ngoge 2gaklijk zijn, en de Godgeleerden. binnen de paalen. van hunnen pligt houdr. Want in deeze diggen belies re heii Van Staat en Kerk.” Vingeveen, een Dorp in het Neder-Kartier van het Sticht van Usrecht, ongeveer een uur gaans ten Zoidwesten van het Dorp Baambrugge. De Iervormden hebben.’er Eene eigen Kerk, doch den Leeraar gemeinen mec: die. van Wilnis, welke er, om de twee of dric weeken, koomet prediken. Voorts: heeft men ’er een Regtshnis, waar in te. wens de es wordt gehouden. oe oe ae ‘ Visschen, (JAN en KORNELIS) enz, Visschen, (JAN em KORNELIS) gebroeders, gebroeden te Amflerdam, onzeker in welk jasr, doch reeds lang voor het midden der’ voorgaande Eeuwe, naardien men ergeys vindt aangetekend, dat 34n, in omtrent het Jaar 1690, den ou derdom van zesenvijftig jaaren hade bereikt, Hunne hoofd- zaak was het Plaatfhijden, waarin zij uirmunten. Kornevis, de oudfte der twee, verftondt ook eene wijze van tekenen met zwart krijt, die bij de kenners hoog geagt wordt. Op den gemelden oderdom begon zich ook de andere op de Schilderkunst toe te leggen, Zie HOOUBRA KEN. Visscwer, (Rorme) een geleerd en vernoftig burger van Pape en in den Jaare 1547 aldaar gebooren. Eeuig openbar bewind fchijnt hij niet bekleed te hebben, mear al- leen een aanzielijk Burger en Koopman geweest te zijn van aanmerkelijk vermogen. Niet in zijnne geboorteftad, mear el- ders, naamelijk te Avkmaar, eindigde hij zijn leeven, op den elfden Februarij des Jaars 1620, Even als zijn boezem- vriend, HENDRIK LAURENSZOON SPIEGEL, hade hij met ‘er woon | ‘aich derwsarts begeven, om het overfchot zijner da gen, vrij van alle Koop- en andere beflommeringen, aan de beoeffening der Dichtkunde en andere fraaie Weeten{chappen toe te wijden. Roemer visscHerR, naamelijk, was een det eerfte opbouwers der Nederduitfche Taale, en, als zodanig, een der meest beroemde Leden der aloude Kamer, wel eer te mflerdam bekend, bij den naam van in Licfde bdlocien- #é. ° Zijn Huis was een verzamelplaus van de fchranderfte vernuften zijnner Eenuwe ; het Kweekfchool Wärme in onze Nederlandsche Pückdichter, jost vAN - VONDEL, de gronde auf dem vollen Vermächtigkeit leide. De Heer visscuea wordt onder de goede Dichters van zijnen tijd gerekend, doch wuntte vagoral uit in korte PRuntdichten: van hier dat hem de Heer Janus pouza den tweeden Martiaa, noemde. Vorts heft hij eenige Zinnebeelden in 't licht gegeven, op dé paceste van welke hij uitleggingen, in onrijm, heeft — “Toe VISSCHER, (ROEMER) enz. 26 Tot een flaal van *s Mans dichtmaniere, in het gemeenzaame, Jaaten wij hier volgen, uit zijn Rommelfoo, eenen brief aan zijnen Vriend spipceL gezonden; kunnende tevens dienen tot cen bewijs van hunne onderlinge gemeenzaamheid, Op Paesdach aen H. L, sriecnet. Seht HENDRICK wout geben dattet al morghen was, Wer Want by Vryfters te gegen geben pas, En in de Herberch ist schand, ja by de Catholyken, By der strafen te wandelen seer qualyk straet: Caetfen, dobbelen of spelen is oock geen raet, In de Kerck foudt ghy o te langh fitten kycken, Buyten op den dyck foud ghy u seer beflycken, Ghefont ’t huys blyven can ick so qualyck doen als ghys- Weet ghy nerghens te gaans? so comt by my.” It is in de beocffening en kennen van verfcheiden frasie külften en weiten schappen. In Dicht, Zang- en Speelkunde vondt 2ij wei-migen haar gelijk, vooral in kunftig schrijven en tekenen op gias. In dé Italiaanfche taale was zij zo verre gevorderd, dat zij TAsso’s Feruzalem uit dezelve in de Nederlandsche spraake overbragt. Om van hasre ongemeene begasfdheden eenig denkbeeld te vormen, hebbe. men flegts te doorbladeren de Brieven waa den Ridder noorr, die haar in ongemeene waarde hieldt, en dikmsals op den Huize te Muiden ver- Vvvvvvvv 5 gaste, - 266. VISSCHER, (MARIA TESSELSCHADE) enz. Gaste, en yeele brieven met haar gewiss heeft. In den Jaare 1623 trade zij in den echt met ALLARD VAN KROMBALG, welken zij twee dogters baarde; eene van dezelve, naar haare Moeder ook TrsseLscHape genaamd, wordt, in Hoorts Brieven, ook bij de verkorting van TesseLTje, dikmaals vermeld. De Heer xrbmsBatc overleedt, in den Jaare 1634, te Alkmaar, zijne woonplaats, van waar zijne Weduwe, die, zedert, niet hertrouwde, naa verloop van etlijke jaaren, na Anifierdam wederkeerde, daar zij, in de maand Junij des Jaars 1649,' haare dagen eindigde, in de belijdenis van den Roomichen Godsdienst, welken zij, onrdenks de poogingen haarer vrienden, om "er hagr van af te trekken, beftendig hadt sangekleefd. —~ esse.scuape hadt eene Zuster, ANNA genaamd, tien jaaren voor haar gebooren, en die haar roim twee jearen averleefd heeft, zijnde met eenen vAN WEZEL gehuwd geweest. Even zeer als de andere was deeze vermaard _ om haar’ frasi vernu ft, en bedrevenheld in veelerhande wartenfchappen. Bij eenige Zinnebelden, door haaren Vader in *t licht gegeven gander Verklaaringen, heefc zij vitleggingen gefchreven. Uit de Brieven van noorr blijkt genoezzaam, in hoe hoog eene waarde ook deeze fchrandere en geleerde Vrouw bij den Ridder wierdt gehouden. Zie P. €. noorr, Cedichten en Brieven; J. vos Gedichten. “VisviieT, een Dorp in de Provincie van Stad en Lande, in het Westerkwartier, op de grenscheiding van dezelve en wan de Provincie Friesland.” VLAANDEREN, (Staats) gelegen in het Noordlijk gedeelte dier Provincie, voert dien naam, om dat het, geduurende den Spaapfchen Ocrlog, door het geweld der Wapenen bemagtigt zijnde, bij den Munsterfchen Vrede, in den jaare 4648, den Algemeene Staaten wierde afgeftaan. Deszelfs Grenzen zijn, ten Ostenrijks Bra- VLAANDEREN. (Raad en Leenhof van) aéq Brabant; ren Noorden, de Wester-Schelde en de Noord-Ze. Visanperen, (Read en Leenkof van) hoewel twee or derfcheidene Kollegien, voegen wij hier, onder éen Artikel, bij elkander, om dat ze, in zommige opzigten, eenige ongering beklagt heben. Beiden. houden hunne Vergade-ringen te Middelburg in Zeeland. De Raad van Viaande-ren, erst opgerigt in den Jaare 1599, beftaat uit negen Leiden, den Voorzitter, die den titel van Eerfen Prefideerende Raad voert, daar onder begreepen; voorts uit eeven Advokat Fiskaal, Rentmeester van de Exploicten, en Griffier. Alls deze morten te Middelburg hanne vaste woonplaats hebben Niemant mag zitting hebben in den Raad, die niet de-waarr digheid van Licengiaat of Doctor in de Regten bekleede, Buiten hunne Ragdplaatzen mogen de Ledeg geene andere Ampten bekleeden. De wedde van elken Raadsheer is acht, doch die van den Voorzitter twaalfbonderd guidens. De Adyokaat Fisksal en de Griffier genieten ieder zeshonderd gul-dens. Viermaalen ter weeke vergaderen zij, in de zo ge-naamde Abrdij te Middelburg. Burg. Daarenboven wordt Øer, elkeg Donderdag naamiddag, voor dezen Raad, Rolle gehouden, welke, indien zij op dien dag niet afloope; "s anderendaags hervat wordt. Bij benrten wordt de Rolle, twee maanden lang, door twee Raaden waargenomen; doch de Voorzitende Raad is daar van verfchoond, Menigvuldiz zijn de zaaken, welke voor deezen Raad getrokken worden; en mag dezelve ais het Opperfe Gerigtshof van Sraass. Viaanderen worden sangezien. — Het Leenhof van Viaanderen, dus genaamd, om dat alle Leenen des Gewests. daar aan onderhoorig zijn, beflsat uit eenen Superintendent, zijnde dikmaals, hoew niet altoos, de zelfde perfoon als de Voorzittende Read ip den Raad van Viaanderen, en Leenmannen, zijnde de gezamenclijke Readen van het gemelde Hof, en eenen Griffi Alle deeze genieten geene vaste Jaarwedde, maar alleenlijk aekere Regten (Leges), Daggelden (Vacatien) en eenige andere voordeclen. De plaats, alwaar het Leenhof vergadert, is de gewoone Kamer Van den Raad vas a r ids 208 VLAARDINGEN. Middelburg, Wijmerken hier nog aan, dat de Raadsheeren van den Raad van Viaanderen den titel voeren van EDEL MOGENDE HEEREN. Se VLAARDINGEN, een vermasrde Plaats of Stede, in Zuidholland, een half uur ten Westen van Schiedam, een weinig binnenwaarts van de Maaze, met welke het, door middel van een lange Haven, gemeenfchap heeft. Niet op den zelf-den grond legt het tegenwoordige, als het Oude Visardingen, waar van men in de vroegfte Gedenkfchriften onzer Vaderlandfche Gefchiedenisfe vinde gewaagd, onder den naam van Flertidinga en Phiadirtinga, en ’t welk zo veel vermsard het, dat het onder den titel van Markgraaffchap, en Graaf pink pe IV van Holland, onder dien van Markgraave daar van vermeld wordt. Intusfchen is men "t, aangaande de waare plaats van het Oude Viaardingen, niet volkomen eens. Zommigen houden daar voor eenen plek gronds ten Oosten van het Elland Westvoorn, of Goederede, om reden dat men. Aldaar, welcher, bij länger wäre de kenbaare imerktckenen van eene digt bebouwde Stad, en verfcheiden Munren van Ro- meinfche Keizers, en andere änderungen der Oudheid, zou gevoelen, den het Onde, niet Verre ten Westen van het tegenwoordige Viaardingen, wou gelegen het tegenwoordige Viaardingen, wou gelegen het tegenwoordige Viaardingen, duer het geweld änderte, der Golven verdelg zijnnde, de Ingezeetenen zich genoodzaakt gevonden hadden, dieper land- Wwaarts te begeven, om "er eene meer bevelinde woonplaats te zoeken, De tijd der ftigtinge legt alzo in de duisternis begraaven. — De merkwaardigfte voorvallen, de Hiftorie der Plaatze betreffende, zijn de volgende. Naa dat Keizer HEN- wx De III, in den Jaare 1046, zich van Viaardingen hadt verzekerd, wierdt, *sjaars daar aan, de plaats op bem her- overd door Graaf pink pen IV, die, omtrent den zelfden tijd, op de hoogte der Plaatze, met de Keizerlijke Vioor eenen fcheepftrijd h Field, op welke hij eene luisterrijke overs winning behaald. Veel leedt de Plaats, in de maand Junij des Jaars 1574. Een hoop Krijgsvolk, van een aantal Vrij-buiters verzeld, onder sanvoeriig van eenen Verloopen Kleer-VLAARDINGEN. In den Jahren 1653 ontstand der merkelijk opfichudding, door-dien er, door bewerking van eenen HoOFFHOEK, Burgen-meister der Plaatze, bij openbaaren Trommellag, voor's Lands Vioot, volk wierd: geworven, op den naam des Prinsen van Oranje, toen. een kind van drie jaaren. Ome trent honderd jearen laater, te weeten, in den Jaare 1761, gaf zich de Regeering der Plaatze zer veele mocite, om angemerkt te worden als eene beflotene Stad, waar voor men haar van ouds gehouden had, toen Viaardingen even gelijk verfcheiden andere kleine Hollandfche Steden, thans insgelijk van dat voorregt uitgefloten, ter Dagvaart der Provincie plagt befchreven te worden. Gelegenheid daar toe gaf, dat deeze Stede, bij de invoering der Colk ce yan de gemeene middelen op de Verteering, zonder Hoofd - Collecteurs van Delft, of van Schiedam gebragt was; terwijl zij ten tijde der Pagteren, haare penningen, regelrecht, aan ‘¢ Komptoir van Deft plage te bre Gegen. Hier bij kwam nog, dat, bij de nieuwe Ordonnantie, wegens den Impost op het Zout en op de Wijnen, verklaard was, dat geen Zout of Wijnen, Mee en Azijnen, uic Zee koomende, ergens anders, dan in eene beflotene Stad, zouden mogen worden gelost; terwijl men deeze Waren, die, het Zout inzonderheid, noodig waren tot de Heringvaarc, dikwijls te Viaardingen plagt te losfen. Om "t een en andere wierdt de Regeering te raade, haare bezwaars nisfen te brengen in de Vergadering van Holland, met ert füg verzeek, om daar van ontheven, ep, ten opzigte van Lands Imposten, van het drijven van allerlel neering en handel, ook van de Brouw- en Zoutkeetneeringe, als eene beflotene Stad aangemerke en behandel te worden. Doch op het Verzeekfchrife kwam  Bärger Gebouwen, bebalven een manigte Burgerwooningen, die een bevallig voorkoomen heben, en van den welvaart der Burgerwooningen. Het Raadiuis, gebouwd in den Jaate 1650, heeft een des deutschen Krieges, van voore met een fierlijken Gevel, en van binnen met verfcheiden fraaié Vertrekken, onder welke de Regt- of Schepcuskamer uit-miunt. De Vieetchhal en Waag, onder een dak, is een ow derwetsch geftigr. Het Hof, dus noemc men de wooning van deut Heere, is een ruim en fraai gebouw, verangéne, met een fraaien een fraaien een trauen. De Kerk der Hervormden, naar gelange van den aangroei van het getal det Stedelingen, van tijd tot tijd vergroot, is een ruim gebouw, pronkende met een fierlijken Toren, die, voor ongeveer vijf tijd van den grond is opgetrokken. Het Vierkant daar van is honderd voeten hoog, en de achtkante Koepepel, vay welken hij gedekt. Wordt, zestig voeten. In de Kerk ziet men een menigte Wapenborden, en voorts eet Marmeren Gedenktceken voor den Heere Mr. prerer REAALs Baljuw der Stede Visardingen, Door twee Predikanten Wordt de dienst waargenomen. Voorts heeft meo ’er ook een Weeshuis. | Viaardingen, hoewel eene opene Plaats, is, nogthans, in het bezit van Stedelijke Voorregten. Voorheen hebben wij | reeds aangemerkt, dat zij, weleer, nevens de grooré Hal- Jandfche Steden; ter Dagvaare plagt befchreeven te worden, Ten bewijze van de gemélde Stredelijke Voorregren, kan, onder andere, dienen, het Befluit van ’s Lands Staaten van den Jaare 1741, volgens *t welk, voortaan en ahoos, agt zoude genomen worden op de Brieven van Voorfchrijvinge door Schout, Burgemasters eu Schepenen van Viaardingen y toc het verwerven van Venia Etatis, of het Regt van Meerderjaarigheid, verleend. Daarenboven worden de Pla- kaaten en Brieven van Hunne Edele Groot Mogende, bij alle gelégenheden, aan de Magistrat van Viaardingen, onder den titel van Stede toegezonden. Eindelijk, om geene andere blijken te melden, heeft Viserdingen Schepenen Kommissarien, tot beregt van de Gemeene Lands Middelen. — De Regeering der Stede beftaar vit Baljuw, Schout, cwee Burgemeesteren, zeven Schepenen, twintig Vroedichappen, voorts twee Thefauriers, drie Weesmeesters en eencn Sekretas. Al van ouds was de Visfcherij, vooral de Haringvangst, de hoofdneering der Vieardingers. VEAARDINGER-AMBASS, een uitgeftrekt Regtsgebied, passende aan de straks belchrevene Stede, en binnen zijnen omvang beflaande, volgens opgave in de Lijsten der Verpondhgen, een<ntwintighonderd vijfénzeventig Morgens en honderd-vijftig Roeden Lands. Men vinde daar binnen geen Kerk. dorp, doch, volgens de jongfte opneeming, zestig Huizen, ginds en elders verfpreid. De Ambagt-Heer van Viaardirgen, is het ook van Viaardinger-Ambagt, die de begeeving van Schout- en Sekretaris-ampten heeft. Hij oeffent het Regtsgebied met Welgeboorene Mannea. VLAKE, cene Heerlijkheid in Zeeland, op het Eiland Zuéd:. beveland, vereenigd met die van Schore, ter haarer plaatze in ous Woordenboek, Deel XXVI, vetmeld. Viake, grooter dan de andere, bevat achttienhonderd zevenéndertig Gemeten en ongeveer twechondetd zevenénzestig Roeden Lands. Voor oontrent vij Signa jaaren, telde men “er tweeenvijftig Huizen. Viake, zu wel als Schore, heeft zijnne eigen Kerk, doch de Dorpsregeering is gemeinen. Als eene bijzonderheid wegens Viake vinden wij aangetekend, dat men, van ouds, aan den Wand der Kerke afgebeeld zag een Duivel, houdende een Pen in de hand, en met Papier en Inktkoker voor zich, als zitrende te schrijven. Nevens hem Ias men deeze woordenin ’t kwaad Latin: Fragmina verhorum Tuevulus colligit horum; te kennen geevende, dat de Duivel de misflagen der woorden, alhier gefproken, opteekende, ott ze vervolgens voor God in het oordeel te brenget. Doch, meer dan honderd jasren geleeden, heeft men dit Schilderij doen wegneemen, en het bout door den Koster verbranden. Zie SMALLEGANGE, Kronijk van Zees land. | Viamine (De) van outsnoorn, ¢en alotid, zeer vefr- maard Amfterdamsch Geflagt, eenigen van welks Leden, bij- kans eene Eeuw, in de e of andere hoedanigheid, ted Stadshuize op het Kusfen gezeeten hebben. De eerfte, wel- ken wij, op de Rege Eringslijst, vermeld, vinden, was COR-. NELIS DE VLAMING VAN OUTSHOORN, zijnde Schepen geweest in de Jaaren 1583 en 1585. Op het volgt PIETER DE VL&~ MING VAN OUTSHOORN. Hij wierd: Raad in de Vroed(chap der Stad, in den Jaaren 1696, hade ziuing in Schepens Bank in de Jaaren 1605, 1613 en 1616, en bekom het Barges meesterlijk geftoeke in de Jaaren 1621, 1623, 1626 en 1628, in welk jaar hij overleedt. In het ftuk van den Godsdienst en adngaande de heerfchende gefchillen, moet hij een Man van gemaatigde beginzelen geweest zijn; ten minften vindt men wegens hem aangetekend, dat wauneer REM EGBERTSZOON MS - VEAMING: (Be) - 974 ec et et I Pe tetas aisscuop, een bekend voorftander der Remonftrant{che gevoelens, naas zijne viugt uit de Stady derwaarts was te rog gekeerd, onze Burgemester zich niet ontzag, op den Niev-wenbrug, op de Bears en op andere openbaare pleaszen, met hem te wandelen en te verkeerens ~ Inde orde des tijds vine dex w - j widers vermeld DIRK DE VLAMING VAN OUTSHOORN, zijnde Read geworden in den Jaare 1606, Schepen geweest in de. Jaaren 1608, 1611, 1612, 1614, 1615, en met de Bargemesserlijke waardigheid bekleed in de Jaaren 1630, 1633, 1635, 1640, en 16426 —— De volgende, die uit dit Geflagt, de aanziellijkfte posten heeft bekleed, was een ander CORNELIS DE vVLAMING VAN OUTSHOORN, Read der Stad, Schepen in de Jaaren 1645 en 1648, Schout zints den, Jaare 1649 tot.in den Jaare. 1655, en Burgemesser in de Jaaren 1656, 1660, 1662, 1663, 1668, 1672, 1677, 1679 en 1680, Onder zijn opzigt en bewind wierdt de Groote Amfteifuis sangeleid. Ook viel het bem ten decle, van wegen de Stad Amfferdam, Prins wittem pen IL, mec deszelfs verhefling tot. de Stadhouderlijke waardigheid, geluk te wei(chen, — N een anderen DIRM DE VLAMING VAN OUTSHOORN vinden wij genoemd; hij was Commissaris der Siad in den Jaare 1673, en wierds, Schepen in den Jaare 1631, doch overleedt kort daar naa, op den sehtienden April diens zelfden Jaars, —- Het Geflagt van OUTSHOORN, op dat w Je ne dozent pas de bijzonderheiden nog aanstekenen, is ven aanstellijke Oudbeid. Reeds voor hieren Jahre 1300 was het bekend als eigenear van de Ambagtsheerlijkheid van Ousshoorn, bij Alfen, als mede van die van de Landerveen en Pulmot, van de Hooge Heerlijkheid van Vrije Hoeve, en wan de Hofede Rijnenéurg. Alle deezegoeren geraakten, in den Jaare 1351, buiten het Geflage, door verbeurdverklaaring, sich Heer WILLEM VAN OUTSHOORN, in den twist tusfchen Hertog witlem van Beijeren en Zijne Moeder Keizerin margaketa, de zijde der laaistgemetde of “den Hoekfehen gekoozen hadrt.. In den personen des DIRK DE VLAMING VAN OUTSHOORN, kecrdez de Heerlijkheid in het oorfpronklijk Stamhuis weder, Naa deszelfs overlijden, in den Jaare 1646 voorgevailen, ging de Heerlijkheid over op deszelfs Zoon, insgeiijks boven verXXIX, DEEL. Xxxxxxxx meld, 274 VLAMING. (PIETER)  oir geftorven zijnde, de Heerlijkheid naalfec aan zijne oudfte Dogter MARIA De VLAMING VAN OUTSHOORN, die dezelve, door huwelijk, in hee Stambuis van Rheede' tot Nederhorst gebrage heeft: De laatstgemelde Heer vAN OUTSROORN, in zijne Heerlijkheld eene fraaie Kerk, naar het ontwerp van de Oosterketk «te Amferdam,-hebende doen bouwen, vertelde men, in dien 'tijd, het fprookje, dat de Heer van ours Hoorn het gewijde Geltigt gebouwd hade, uic de Boeten, welke hij, Hoofdofiicier van Amflerdam zijnde, van de Spcelhuizen getrokken ‘hadt. Viamine; Crerer) een geleerd Amfterdammer, Zoon vaa Mr. FLORIS WILLEMSZ VLAMING €n° CHRISTINA VAN BEEK, wierdt op den negenénewintigten Maart des Jadts 1686 ‘ge booren. Nea de gronden van Latijnfche en Gtickfche taal kennisfe, in zijnne geboorteftad, geleid re hebben, oéffende hi} zich, aan °s Lands Hoogefehool te Leiden, in. de “Regten. Intusfthen maakte hij vooral zijn werk vwan'de beoeffening der Dichtkunde, waarin hij zijaen Vriend JAN BAPTISTA WELLEKENS tot kunstbroeder en rassman hadt. In den Jaare 1719 wierdt vLAMiNG Boekhouder van de Oostindifehe Maat-schappije ter Kamer 4inflerdam. Hoewel dit amptmerkelijke inbreuk maakte op zijuen ledigen tijd, vondt hij, nogthans, middel om menigte fhippervuren ‘aan zijne geliefde dichtoeffe-ning en daar mede vermaagfchapte weetenfchappen toe te wij-den. Aldus bezorgde hij, in den faare 1723, eene vitgave van smresRs Hert/pieghel en andere Zedefchriften, met he Lee Venn des Diehters verrijerk, Twee jaaren daar naa gaf hij de Rederijkhunst van DAVID VAN HOOGSTRATEN iff "€ licht; en in den Jaare 1730, eenen Nederduitfche Overzetting der Arcadéa van saNNAzarnius. Doch een werk van langer adem deedt hem -de dichtoeffening mecrendeels ftaaken. Hij onan aan ‘ ®uder- VLAMING, (PIETER) end. 874 ar me ee ondernam eené uitvoerige Belthrijving van Amfterdam, die; volgens het oorfpronklijk ontwerp, verstheiden Deelen in fo- lio zou beflagen hebben. Beter gelegenheid, dan iemand voor heen daar toe genooten hadt, bowdr zich hem ten dien eindé san, Zo verre was hij met ‘er daad gevotderd, dat mem eenen sanvang maakce met drukken, en zes Bladen, nevens eenige Keartplaaten, waren afgedaan, toen het plorfeling over- lijden des werkzagmen Mans, onverwagt, zijuen arbeid ‘af. Brakki Op zijnne Hofe von Hoogerwoerd wierdt de Heer vta« MING van-ecete Beroerte overvallen, welke, bionen dan tijd van vierotwintig uuren, op den twéeden Februarij des Jaars 1733, zijn leeven eindigde. In den Jiiite 1706 was de Heef ViaminG in ’t huwelijk getteeden met WYNANDA CALROEN @f CATHARINA VERSERK 5 bij weike hijveertien' kinderen verwekte, en die hem toc in den Jaare 1752 overleéfd heeft. Van de-twee Zoonen en twee Dogteren, is eene der laatite getrouwd geweest met dem Schout bij nacht joost sets, en bij hem moeder, gewotden van tien kindeten. De Zoonen zijn ongehuwd overléedeng Behalven de ‘Latijnfche en iets van de Griekfche, yerftonds de Heer vLamine de meese gebrulklijke leevende ae : Zie J. WaGENAAR, Bef ijina vat 7 Minlerdam. ; isa 4 f. 3'ae Vitvten EN De Meezren, eend Ambugtsheeflijkheid, in het Nederkwartier des Stichts van Usrecht, gtentetide, “Oost waarts Aan de Vtijheid der Stad van dien naam, Huaré alte gebreidheid wofdt begtoot op zeventienhotiderd- negenéuze ventig Morgens Lands. Voor ruim veertig jasren telde men, bionen het regtsgebied. der  kenmetken van hoogen ouderdom. Van binnen prächtige Wapenborden van adelike Geflagten, welke hier hinne begraafplaafen. Heben. Zelf ontmoet men über eene Grafkapel van het Geflagten, die er vrij talrijk zijn, eene Statice. Als eene, bijzonderheid, dit Dorp bermefiende, wordt hatte Bier, welk hier gebrouwen wordt, se de liefhebbers van drücken, zeer geroemd. VLEUTEN, CH Huis te) eene Ridderhoffted, Teggende eed weinig ten Zuidoosten der Kerke van het straks gemeldet. Dorp, en, op den zevenentwintigften O tober des Jaars 3536, door de Staaten des Lands van Utrecht, Voor Ridder-meatig erkend. Reeds voor het midden der Dertiende Eeuwebloeide..in het Sticht-een adelijk Geflage, ‘‘t welk daar van den naam ontleende, doch nu el voor lang is witgeftorven. Door verloop van tijd kw Am het, bij afwisfäng, tn verfcheiden Geflagten. Het Gebouw drauge de kennelijke blijken van een een-hooge- oudheld. De gedaame is die vao Gen he gens.dikken,~- vierkanten Toren, ten wiens dake een klein spitsje.uitteekr. _ Niettemin onwunoet men daar ‘binnen eenige eenige wale Vertrekken. 