Catholijke Nederlandsche
None
Voor Belgig kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. BRIEF OVER DEN HEILIGEN STOEL, (Vervolg van bladz. 92.) D. strijd is hooger dan de denkbeelden, hooger dan de koningen en hooger dan de volken; tusschen de twee vormen zelven van het menschelijke verstand, ‘is het gelöt door de Kerk eene magt en de Rede insgelijks eene magt geworden, die hare hoofden, hare vergaderingen, hare leerstoelen en hare Sacramenten heft. De strijd bestaat tusschen de Catholijke magt en de rationalistische magt, beiden zijn even oud als de wereld, maar zij betwisten elkander zulks op een uitgebreider schaal, omdat beiden tot een punt van inwendige en uitwendige kracht zijn geraakt, dat geene afzonderilijke en voorpost-gevechten meer toe-laat, en dat eenen uitslag verlangt. Men kent de geschiedenis en de leer van de Catholijke Magt: zij Komt van God, door de patriarchen, door het Joodsche volk en Jesus Curistus: hare Leer is, dat de men-schelijke natur voor zich zelve in geene orde van Zukunft der kommende is, dass de rede eindig geworden en veryallen zijnnde, heeft zijn in ziel ziel ziel, noch ‘haar beginsel, noch haar hulpmiddel, noch haar. ein- de. De rationalistische magt, daalt ook uit de hoogte neder; zijn komt van den demon, door al diegenen, die zijn hoogmoed hebben nagevolgd, en zijnne leer is: dat de menschelijke natur voor ziel ziel in alle orde van zaken, toereikende is om te leven en te sterven. Zoo ver gekommen zijnnde, dat men in de ine tellectuele orde de opperste meester is zijnner denkbeel¢ den, in de moreele orde de hoogste regter zijnner dase den en in de maatschappelijke orde, om geen ander gezag meer te erkennen, dan dat men regtstreeks zal verkozen hebben, in de materieele orde, om de elee menten te overwinnen en uit dezelve, als men het kan, voor allen, het eenige wezenlijke geluk te trekken, zoodanig is het programma van de rationalistische magt, en het charter, dat zijn voor het menschen geslacht bestemt. De goede uitslag is ontegenzeglijk niet mogelijk Niet mogelijk Denn du door de vernietig van de Catholik, ke magt die volstrekt tegenovergestelde grondstelline gen belijdt, die ondersteund wordt door het gelöst van honderd vijftiend milioenen andere Christenen die door de scheuring van het middelpunt der eenheid afgee scheiden zijn. Niet, dat alle rationalisten dit op dezelfde wünschen, as en eene duidelijke bewussten van hunne weuschen heben, noch van het doel, waar naar de magt, van welke: zij een gedeelte vormen, uit zich. zelye streeft. Hiet grootste gedeelte der menschen kent zijn weg niet, -zij geloven dat het heelal, aan de plaats op- houdt, waar zij vermoeid zijn en dat de beginselen even als de personen tegenstrijdig zijn, of geene verdere vlugt dan zij, hebben. Maar, welverre dat dit blinde “en trage gedeelte, de krachten van de magt zou verminderen, die aan hetzelve den aandrift geeft, dient zij het op eene bewonderenswaardige wijze, om dat zij trappen daarstelt, op welke de zielen en de werktuigen vertoeven, die niet verder zouden kunnen gaan. Als er geenerlei schakeering, tusschen de dwa- ling en de waarheid bestond, dan zouden weinig menschen sterk genoeg wezen om in de dwaling te vervallen; het is voor hun eene behoefte om langzaam in dezelve neder te dalen en zich met de duisternis gemeenzaam te maken, Hierom moet men om eene magt te kunnen beoordeelen, eerst het grondbeginsel derzelve wegen, vervulde gevolgen afleiden van degehen, die er onvermijdelijk uit zouden voortspruiten en de. Menigte, die noch weet, was zijde latende, de werking ziet, van het punt, van het punt, van het grondbeginsel van het rationalismus is de zamentrekking van het menschelijk geslacht in zich zivel, en van zijne uitsluitende vereeniging met het stoffelijke; de gevolgen die het bereids heeft opgeleverd, zijn eene verzwakking van het gezag in Kuropa en gelijktijdig de vernietigenden van het burgerlijk gezag "t welk zich schier.nergens meer staande houdt, dan door eenen verpletterenden militairen staat; eindelijk is zijne werking eene beweging die de geslachten op het pad van hoogmoed en zinnelijkheid voortstuwt, alwaar zij de natur te weinig vruchtbaar en de maatschappij al te beperkt vindende, de revolutién te hulp roepen, tegen die dubbele grens. Alle leer, die niet wil te gronde gaan, moet het oneindige aan den mensch gewegen. Het rationalismus, *t welk God, het eenige wezenlijke verwerpt, en dat noch het stoffelijke ten welgevalle der wulps chheid, kan vermenigvuldigen 4. Noch van de regelmatig gevestigde maatschappelijke. Ord, een oceaan kan maken, die groot genoeg is voor alle eerzucht, is genoodzaakt, voor zijne aanhangers,— den grondeloozen afgrond der toekomst te openene Het tegenwoordige is de orde niet meer, het is een slagboom voor de menschelijke bestemming; alles wat tot het aanwezen komt, is alleen om hetgene wat het is, vooroordeed, Godsdienst, koningschap, fortuin, wat hat zijn moge: te wezen, is het menschelijke ge-slacht, tegenhouden. In verschil met God, die de wereld uit den chaos trok, door aan elk ding Zijne plaats aan te wijzen, stoot het rationalismus de wereld terug, door het aanranden zelfs van het denk-beeld van plaats; en gelijk God door alle morgensters ven werd geprezen, toen zij hare ontelbare sfeeren overeenstemmend langs den hemel zagen rollen, heeft ook het rationalismus. zijne dichters, zijne redenaars, en zijne profeten, menschen, voor welke de lier der dingen slechts twee snaren heeft, het voorledene en de toekomst en aan welke het gezigt van een rijtuig, dat door den stoom op ijzeren lijnen wordt voortgee dreven, de overtuiging geeft, dat alles veranderd is, even als of het hart van den mensch standhoudende, nooit iets in de wereld kon worden veranderd. Hoe veel edele verstanden zijn onder het rationa- lismus in deze laatste tijden bezweken! De staatkun- dige gebeurtenissen van 1830 hebben hun vernuft verpletterd, en zij zijn van den troon met de onder- lingen van het huis van Bourpon nedergedaald. Laat ons deze doorluchtige slagtofiers beweenen, die zangers van het ware, die de goddelijke écho’s hebben ver- laten voor den tijd, en die nog wanen te kunnen profetiseeren, omdat ich, beter dan iemand anders, an den volgenden dag, het gerucht van den dag van gister, herzeggen! er De verduisteringen van de waatheid in groote ver- nuften, zijn niet altoos een treurig verschijnsel ; zij zijn somwijlen de voorspelling van bewonderenswaare dige ontfermingen, die nabij zijn en dat God er de glorie van wil hebbene Doch men gevoeld eenen bit teren schrik van het harte, als men de hulpmiddelen van de rationalistische magt gade slaande, in haar leger, door elkander, mannen van elken stand aan- treft, zelfs dezulken die het’ meeste belang er bij hebben dat zij den Zeigepraal niet behalen. Dit bewijst dat de verblinding groot is, en het schijnt dat na vijf- tig jaren van de gedenkwaardigste onderrigingen, het uur zou moeten gekommen zijn, dat het personele belang ten minste verlicht zou zija geworden. Doch God will de wereld niet door het egoismus redden en Hij kan het zelfs niet. De Catholijke magt'en de rationalistie sche magt deelen derhalve onderling de mannen in alle. rangen der maatschappij, volgens de woorden van het Evangelie: Twee mannen zullen in een veld wezen, de eene zal genomen en de andere gelaten worden. Twee vrouwen zullen malen:in eenen molen, de eene zal genomen en de andere gelaten worden (1). Er zijn (1) MarH. XXIV. 40, 41. Catholijke koningen en rationalistische koningen, Catholijke ministers en rationalistische groote heeren, catholijke groote heeren, catholijke groote heeren, catholijke geworden, zonder dat een bepaalde regel, reden geeft van de partij, die elk omhelsd heeft. Men merkt zelfs zonderlinge onregelmatigheden op. Een aanziellijk getal van Sint-Simonisten is zeer onderworpene kinderen van de Kerk geworden, terwijl het gelöst is geworden van mannen, die uit zielven of uit hoofde van hunnen Stand naar de waarheid overhelden. De Engelsche democratie ondersteunt de Catholijke Kerk van Jerand, tegen de kamer der Lords,. terwijl integendeel, zelfs de Catholijke kantons van Zwitserland, den Heiligen Stoel en de geheele kerkelijke instelling van hun land vervolgen. Lropotp van Belgié, die Protestant is, eerbiedigt de vrijheid van conscientie zijner Catholijke und deran den dag, terwijl Pru issen aan het hoofd van het Europische rationalismus, welks poli- tieke uitwerkingen het zoo ronduit verfoeit, optreedt. Maar hoe! het bezigt veertien millioenen menschen om het rationalismus voort te brengen en driemaal honderd- ~duizend mannen om er zekere uitwerkels (résudtats) van te beletten; hierin bestaat geene evenredigheid. Deze eenvoudige blik-ontdekt ons eensklaps de ver- schrikkelijke verwarring aller dingen. Hij leert ons, dat de eenheid zelfs niet meer bestaat tusschen het einde en de middelen, maar dat alles door het instinct en het oogenblik gedreven, voortgaat. Het was der- halve geene zaak voor den Heiligen Stoel, om de partij der koningen of die der volken te kiezen. Mogt het. Gode behagen dat het geschilpunt, tot zoo gemakke- Jijke einden werd terug gebragt, en dat Huropa in twee duidelijk bepaalde partijen, de partij van het goede en die van het kwade, werd afgedeld! Doch het is er anders mede gesteld, en het kwam er op aan om de Catholijke magt tegen de rationalistische magt staande te houden; dit is een geschilpunt, dat eindeloos ingewikkeld is, door de verschikkelijken chaos van leer en belangen, de souvereine Opperpries- ter die gelijktijdig den gelegen gezigteinder van dwa- ling en waarheid ontdekt, somtijds zich zelve, in zich zelve scheen te ontrusten, dan zou het enkel van Jesus Crrisrus afhangen, om tot hem inwendig te geggen: Aleingeloovig man, waarom hebt gij getwij- feld? En wij, zeker zijnde van zijne zending en ge- troffen over de overblijfsels der sterfelijkheid, waarvan God nooit zijne Heiligen op aarde ontslaat, wij zou- den voor zijne voeten g König, uit den größeren van onze harten hem möchten toerperen: o Bisschop! -o Vader! o Stedehouder van God, Steen op welke de Kerk gebouwd is, die hen verpletteren moet die op hem vallen, en deren op welke hij zal vallen, o ge- zalfde en uitverkorene! schep möchte mit onze gehör- zaamheid: het bedroefde Kuropa zal niet meerder te- gen den Apostolischen Stoel baren, dan de Fransche republik en keizer Naponeon, en gij hebt deze beide geduchte Colossussen overwonnen door uwe voorgangers Pius VI en Pius VII roemrijker gedachtenis! Doch hoewel de moeijelijkheden in deze laatste tij- den groot waren, zijn nogtans de daden van den Heiligen Stoel im wijsheid, aan dezelve gee weest. Zonder zich aan eenige partij aan te’sluiten, noch zich bezig te houden-met den veranderlijken vorm der gouvernementen, heeft de Heilige Stoel, overal, waar de rationalistische dwingelandij beteugeld is ge worden, 200 als in Belgié en in- Krankrik, vriend- schappslijke betrekkingen onderhouden; overal Wärzt zij de-overhand heeft bekommen, zoo als in Spanje en Portugal, heeft hij geproteste tegen het schenden van de regten der Kerk en van het geweten. Het verlies van een nationalität, is voorzeker een der groatste rampen van het menschelijke geschied, die het meeste de sympathie inropt. Er is in bet vader land iets zoo heiligs, dat wij onder het lezen der ge- schiedenis aan een dier tijdstippen komende, waarop God door een ondoorgrondelijk oordeel het leven aan eene natie ontrekt, voor dat wegzinkende vaderland, *t welk reeds in de verte der eeuwen is verdwenen, met eene liefde vervuld worden, die het weder zou willen opwekken, even also ’t het onze ware geweest, Wij wenschten met zijne ongelukkige verdedigers te strije den, Wij benijden het lot dat ze ter aarde velde, en dien croefgeestigen roem, dien de vernietigde volken op hun graf aan hunne Iaatste helden nalaten; de ne derige heuveltjes van Philopemen en Arminius zijn met gras begroeid, nooit zullen de Achéesche ligue en de Germaansche stammen rondom dezelve ontwaken, om er nog eenmaal te weenen: doch God, die groot is in zijne regtvaardigheid, is het ook in zijne ontfer- ming, en Hij Heft van het hart des  het niets meer vermag, toespreken. (Het vervolg en slot hierna.) ——————— ‘ BEDENKINGEN OVER HET GODSDIENSTIG SCHOOLONDERWISS. In nummer 48 van den vorigen jaergang, maakten wij onze lezers met eene verdediging van ons befaamd onderwijsstelsel bekend. Blijkbaar was dezelve tegen den -heer Groen vAN PrinsTerER gerigt, en ook de schrijver van het antwoord op deze verdediging (1), is van dit gevoelen. De klaagtoonen, die in de we- derlegging dier verdediging, welke slechts gediend heeft, om de onverdedigbaarheid van den tegenwoor- digen toestand van ons onderwijs, meer en meer te doen inzien, — worden aangeheven over de schande- lijkke verminking van Gods woord , mogen ten bewijze strekken, dat wij vroeger over dit onderwerp niet te veel gezegd hebben. De schrijver van deze bedenkingen tracht te bewij- zen, dat het onderwijs hier te lande vddr den jare 1806, niet zoo slecht was, als zijn tegenstrever zulks heeft doen voorkomen, en ten andere, dat bij de godsdienstige opleiding thans op onze scholen, zeer veel te wenschen overblijft. Wat het eerste punt betreffend, vindt hij met den heer — DE Raapr, de allervroegste kiem onzer wetten op het (1) Bedenkingen over het godsdienstig schoolonderwijs, naar anleiding van het werkje: De Christelijke opleiding op de la- gere scholen in ons vaderland, Rotterdam, wede PA. TUINZING en Zoon 1838, onderwijs, met dankbare verbazing in het brein der stichters van den Nederlandschen staat!! » Onze schrandere voorvaders begrepen teregt, dat hun werk, de verlossing van Nederland, vastheid noch duur- zaamheid-verkrijgen konde, dan alleen door eene doel- matige inrigting van hooger, middelbaar en lager on- derwijs, hetwelk de slagboom moest worden tegen de anrandingen van den gewetensdwang, die hun zwaard bezig was te verdrijven.” Nu gaat hij voort met op eene rei van plakkaten in de 16 en 17 eeuw in het belang. der lagere scholen uitgevaardigd te verwijzen en zegt verder met den heer pe Raapr (P. 7): » De boven aangehaalde reglementen zijn niet slechts schetsen, ter loops bewerkt, de zaken ten halve Handelende en met enkele worden aanduidende; neen, het zijn uitgewerkte, schonen gedenkstukken van der vaderen angstvallige zorg voor vaderland en gewetens- ergheid; het zijn uitvoerige regelen van gedrag, le- vendig en vol vuur, ter voorkommen van alles, wat het vrije onderzock mogt ondermijnen, enz.” Een ieder, die deze taal kan verstaan, die weet; dat bij zekere lieden gewetensdwang, — Catholicismus beteekent, — die weet, dat er in de negentiende eeuw in Nederland, nog menschen bestaan, die zon- derbloozen de plakken, schonen gedenktenen noen men van der vaderen angstvallige zorg, voor de ges wetens-vrijheid, — die-met het dierbare plakkaat- boek in de hand, Nederland, het oude klassieke land der vrijheid noemen, — een ieder, met éen woord, die zulke onbeschaadende wezens in taal en uitdrukking heft leeren kennen, zal met. ons het geluk bedimen, van de groote verwijdering die ertusschen de Catholiken en Protestanten bestond, eene verwijdering, die aan de pogingen van den gewetensdwang dier plakatens dagen, voor de Catholijke jeugd, hare grootste krachtontam. ver over de behandeling van den Bijbel. Wij zullen deze belangrijke plaats overschrijven. » Ik mag ech- » ter niet verbergen, dat ik voor mij zelven het Bij- » bellezen op de scholen niet zoo onbepaald voorsta, » als de Briefschrijver mij toeschijat zulks te doen, » Ik acht het alleen in zoo verre wenschelijk, als he _¥ daarmede gepaard gaande onderrigt in ‘den echten’ » geest des Bijbels gestemd zij. Waar dit het geval » niet is, — waar men de Bijbelsche Geschiedenissen » alleen van de zijde der menschen leert kennen, of uit » dezelve de met den inhoud des Bijbels, meest strij- » dige stellingen afleidt; waar men hetikind zijne wae » re betrekking tot God, niet voor oogen stelt, en hem Jesus alleen, als een voorbeeld van onberispe- lijken wandel, of als een’ Kindervriend afschildert; waar men den Bijbel niet als Gods woord: leert eer- biedigen, en ook daar gelooven, waar ons verstand het niet bevat, — daar moet het gebruik des Bij- bels eer schadelijk Dans wezenijk nuttig geacht worden. En zoude men na genoegzamen grond heben, om te beweren, dat voor zoodanig onbijbelschonderigt geen of weinig gevaar bestaat? Ik houd mij van het tegendeel overtuigd. Zij zijn immers bekend, de redevoeringen over het onderwijs in de zedekunde, waarin de mensch wordt verheven tot een redelijk wezen, dat een eigen eigendommelijke nei- gevoelt, om het goede te beminnen en het kwade te verafschuwen; een wezen, dat, hoe ook door zinnelijke begeerten en driften verlaagd, met den vasten wil, om zich te verbeteren, het hoofd weder kan opheffen. tot Hem, die den mensch een’ heerlijken loopbaan gaf, dat, door rede en openbarring gesterkt, verzekerd kan zijn, dat zijn hemelsche Vader het oog ophem gevestigd houdt, en zijn ernstige pogingen tot bereiking van het doel met welgevallen aanschouwt en ondersteunt (1).’’ e be-. Handeling van de Geschiedenis van Joseru, als voor- -beeld van ouderliefde en vergevingsgezindheid, — of wanneer men den gezegenden Verlosser te beschouwen eeft en zijne Zyjdende onschuld, als den zachtmoedigen maar heldhaftigen (1)en waarlyk verhevenen J Esus (2). » Waar zoodanig godsdienstig onderwijs aan de kin- deren wordt medegedeeld, dus vervolgt de schrijver, ware het oneindig beter nagelaten, opdat ten minste het heilige niet wierde ontheiligd. Als die opleiding Christelijk heeten moet, zie ilk niet in, waarin zij van de NSocratische, dat is Heidensche, verschilt. Voor onderwijzers, die in dien geest hunne kweeke lingen opleiden, passen dan ook wonder wel, de on- Jer eenen schoonen vorm zich voordoende kinderwerke jes, waarin men opmerkingen aantreft als de volgen- de; » Jezus stierf niet om voor onze zonden te boe- ten: dat is bespottelijk, maar 1.0 om onste doen zien, wat de driften vermogen, wanneer men die niet be= teugelt; — Immers waren de driften van zij wagen. ne vijan- den alleen oorzaak van zijnen smartelijken dood: 2.° Om een voorbeeld te geven van lijdzaamheid en groots moedigheid in het lijdden: 3.° Om zelf groot te wor- den, door lijdden: dat leert de Bijbel zelf.”? — En (D) De Pedagoog Ul. deel bladz, 1 en 6. (2) Aldaar bladz. 20, ‘ waarin men de jeugd met nadruk inscherpt, dat, » wat men haar van genade, van verzoening, van be- vindingen, van hel en eeuwige straffen wil diets ma- ken, kwakzalverij is (1).” - Zietdaar, Catholijken! nog eenige staaltjes van den voortgang der verlichting: hetzij gij de allervroegste kiem daarvan moet zoeken‘in het brein van de eerste stichters van onzen staat, of in dat hunner dierbare naneven van het jaar 1806, gij zult zeker beseffen, wat u in dien stand van zaken te doen staat . + « Godsdienst (dus voegen wij’ onzen wensch bij dien des schrijvers en den schoolopziener MesscHAERT), — Godsdienst,. de reine bron van alle echte deugd, zij ook de oorsprong en grondslag van het zedelijk leven onzer kweekelingen: eerbied voor de H. Schriftenees worde wederom eene rijke bronader van eerwaardige Nederlandsche deugden! —- Doch voegen wij er bij: Godsdienst kan die grondslag voor onze kweekelingen niet worden in gemengde scholen; maar wel onvere schilligheid en Godvergetenheid. Zij derhalve, die tegenwerken dat men op eigene kosten scholen oprig- te, voor bijzondere gezindheden, ten einde daar de Godsdienst, de grondslag kunne worden van het on- derwijs , — zijo of openlijke bevorderaars der onver- schilligheid en des ongeloofs, of willen zij eene Chris- telijke opleiding, — dan zijn zij onzinnigen, wijl zij een doel willen bereiken, zonder de middelen te ge- broiken, — Dat zij kiezen! — VOORUITZIGT. Onze eeuw is verlicht en beschaafd! — Dit is de kreet van het egoistisch menschdom, dat in onze da- gen leeft en eenen blik van verachting op de voorge« slachten werpt. De industrie heeft een toppunt bereikt, waartoe zij vroeger nooit gestegen was. De werktuigkunde heeft wonderen uitgevonden. Door een enkel werktuig kun- nen de fabrieken, honderden van menschenhanden ont- beren? Een zeetogt, die voorheen maanden vorderde, wordt tegenwoordig door stoom-schepen, binnen wei- nige dagen afgelegt! Langs de ijzeren spoorwegen snelt men van de eene plaats naar de andere, die uren ver van elkander verwijderd zijn, binnen weinige mi- nuten. — Dat alles is waar: maar is het gelukkig # Alle berigten uit Mrankfort en naburige plaatsen 5 klagen eenparig, over schaarschheid van hout, die zich in den afgeloopen winter heeft doen gevoelen: men ziet er nu reeds met angst den volgenden winter te gemoet, zoowel daar als overal, schrikt men voor de toenemende overbevolking. Aan welke oorzaken, moet zoowel het eene als het andere worden toege- schreven # (1) Het leven de leer en het lijden van Jezus CHRISTUS verhandeld volgens HESZ, ge¢, p, 32 (2) Het leer en het lijden van Jezus CHRISTUS verhandeld volgens HESZ, ge¢, p, 32 (3) Het leer en het lijden van Jezus CHRISTUS verhandeld volgens HESZ, ge¢, p, 32 (4) Het leer en het lijden van Jezus CHRISTUS verhandeld volgens HESZ, ge¢, p, 32 (5) Het leer en het lijden van Jezus CHRISTUS verhandeld volgens HESZ, ge¢, p, 32 (6) Het leer en het lijden van Jezus CHRISTUS verhandeld volgens HESZ, ge¢, p, 32 (7) H Der Bedenkingen enzufragen. Aan de dwaasheid der wetgevers die hunne gewannte verlichting in de principes van Protestantismus, Philosophus en Rationalismus puttende, de kloosters vernietigd heben! Dit moge in onze eewonderspreukig voorkomen, men moge die stelling dom en fanatiek noemen; maar zij is gemakkelijk te bewijzen! De kloosters zijn het eenige vreedzame en met den geest van het Christendom, overeenstemmende middel tegen overbevolking. —, En een der drangredenen die men tot derzelver vernietiging bezigde, was: Dat zy an het toenemen der bevolking schadelik waren! Een tweede drangrede was: Dat de maatschappy geen voordeel had van de vaste goederen en landeryen, die za bezaten; dat zy in andere en veler han-den behoorden over te gaan. GZij werden verkocht; de Kerk werd van haar eigendom beroofd. De schraapzuchtige heiligschennige koopers dier goederen, hakten weldra de bosschen omver, die de kloosterlingen met eigen handen geplant hadden en, ondanks het jaarlijks en verstandig hakken en rooi- jen, door aanhoudend bij te pooten, altoos in den- zelfden stand hielden: en reeds klaagt het vroeger boschrijke Duitschland, over gebrek aan hout! Ziet- daar, een der voordeelen, welke het vernietigen der kloosters , aan de maatschappij heeft toegebragt! Het zou voordeeliger voor de gouvernementen zijn, zeide men, als de klooster-goederen in de devende hand overgin- gen; wijl de doode hand de regten voor den overgang van vaste goederen bepaald, nooit behoefde te betalen. De klooster-goederen, zijn in vele landen, in de de- vende hand overgegaan en de gouvernementen , zijn met schulden overladent Al de voordeelen dus, die men zich uit het verniee tigen der kloosters had beloofd, zijn gebleken, we- zenlijke en in het vooruitzigt schrikbare nadeelen voor de maatschappij te hebben voortgebragt. Eene verstandige en verlichte wetgeving behoorde derhalve het stichten van kloosters, vooral op woeste en onbebouwde heigronden, niet alleen toe te laten, maar te bevorderen: zulks in onze dagen niet te doen levert een bewijs op, dat men onverlicht is, weinig doorzigt heeft in de toekomst, die een waarlijk don- ker vooruitzigt oplevert. Overal maakt men ijeren banen voor stoomwagens: de stoomschepen vermeerderen dagelijks, — maar hoe lang zal men stoomen? Men zou sidderen, als men wist, hoeveel steenkolen al die stoomschepen, stoomwagens en stoommachines dagelijks vernielen, en de Stoomwagens zullen nog meer verslinden wanneer al die ontworpene ijeren spoorwegen zullen gebruikt worden. Zoo de kolenmijnen dit al eenige jaren mogen volhouden, zal ook die brandstof van jaar, schaarscher en duurder worden. Men voege hierbij het toenemend gebrek aan en de duurte van het hout, en bedenke dan, waarmede zich de toenemende overbevolking, wier vroegere middelen van bestaan door de stoomwerktuigen der fabrijken reeds zijn weggestoomd, zich in den winter verwarmen zal? Men bedenke, dat de behoeftige klasse de grootste is der maatschappij; dat zij » door het meer algemeen geworden. onderwijs, aan bet denken en lezen is gebragt; en dat zij., door den aard van dat onderwijs, onverschilliger dan te voren., voor de te Einige maar beteugelende stem van den Gods< dienst is geworden, en werpe dan een blik in de toes komst... Welk een vooruitzigt! Wij, die Hrankryk, Duitschland en Belgié nog i het bezit van derzelver oude landerijen, bezittende kloosters, en den daardoor, in die oorden gelukkigen’ boerenstand, in deszelfs bloei hebben gekend; wij, die sedert eene halve eeuw, de brommende beloften der zoogenaamde menschenvrienden eenen tijd lang hebben geloofd; wij, die den gang der zaken, gedus rende al dien tijd, met een oplettend oog hebben gas degeslagen, wij zeggen uit de volle overtuiging van ons hart: er is slechts een middel om de maatschappij -te redden, en dat middel is: dat men het Catholicis« mus vrijlate, om zoodanige inrigtingen te maken, als geloof en liefde hetzelve zullen inspireren J DE APOSTOLISCHE STOEL EN HET BERLIJNSCHE KABINET, Het is dikwerf gezegt en betoogd geworden, dat het Berlijnsche kabinet, sedert 1815, ondanks de pleg- tige beloften des konings, die het handhaven en bee schermen, van den Catholijken Godsdienst, aan de bee woners der Catholijke Rhyn-Provincien, die ten ge volge der besluiten van het Weener-congres, onder den Pruissischen scepter zijn gebragt geworden, gee waarborgd had, onophoudelijk heeft getracht het Cae tholicismus te verzwakken, van het leven te beroovenen het Protestantismus uit te breiden: het is dikwerf aangetoond dat het Pruissisch ministerie, hetwelk bij uitstek veel waarde hechtte aan den roem van goed, regtvaardig en verdraagzaam, te wezen, daarbij al deszelfs maatregelen en pogingen, met den sluijer des geheims bedekte, en iedere buitenlandsche stem, die de waarheid zou hebben doen hooren, dadelijk smoore ~ de; terwijl de stem der waarheid in Pruissen zelye, sedert lang tot zwijgen veroordeeld was. Het Pruise sisch ministerie wist zeer goed, dat publiciteit des- zelfs ergste vijandin was, wijl zij de vriendin is, der waarheid en opregtheid. wai; De Voorzienigheid, heeft eindelijk den geheimvol- len sluijer verscheurd, en — wij schrijven het waar- lijkk met een treurig gevoel, nu bleek het, dat het ministerie van eenen monarch, die onder de groote mogendheden wordt gerangschikt, bij deszelfs hane delwijze, niet slechts list en bedreigingen, maar leu- gen en bedrog had gebezigd. — Het had niet op pu- bliciteit gerekend. Het heeft echter getracht het gee drag des Pruissischen gouvernements te verdedigen, in eene soort van justicative Memorie, die , naar men zegt, aan de onderscheidene Hoven is gezonden. “Van zijnen kant heeft de Apostolischen Stoel, daar-toe door de Pruissische Memorie gedrongen, een verslag of voorstelling van den gang der zaken in Pruise sen, betrekkelijk de gemengde huwelijken doen opstellen, onder den titel van: Esposizione di fatto documentata su quanto ha preceduto e sequito la deportazione di Monsignor Drostez, Arcivescovo di Colombiae Dat is: Voorstelling der daadzaken, gestaafd door documenten, betrekkelyk alles, wat de wegvorering van Monseigneur Droste, Aartsbisschop van Keulen, voorafgegaan en gevolgd is. In dit stuk straal overal eenvoudige opregtheid, goede trouw en waarheid door. De bescheiden, of documenten die er in voorkomen, zijn 23 in getal; waaronder ’sommige, die wij bereids aan onze lezers hebben medegedeeld bekend maken. Like, nader met dat belangrijk stuk en de documenten die wij nog niet hebben medegedeeld bekend maken. Daar de jongste gewisselde nota’s van den Pruissischen gewisseen van den Pruissischen gezant Bunsen en den Kardinal-Secretaris van staat, Lampruscuini, den tegenwoordigen stand van zaken doen kennen, he Bien wij gemeend, met de mededeee ling dier stukken te moeten beginnen. N OTA van DEN PauissISCHEN GEZANT BUNSEN, AAN DEN KARDINAAL SECRETARIS VAN STAAT DAM BRUSCHRINI. ‘De ondergeteekende, buitengewoon Gezant en gevol- megtigde Minister van Zijne Majesteit den Koning van Pruissen bij den Heiligen Stoel, den voet op het Panseelijk grondgebied zettende, heeft door de open- bare stem het factum en de algemeene inhoud verno- men van de allocutie van wege Zijne Ueiligheid ge-. houden, betrekkelijk de Keulsche zaak, Diep bedroeft over de nieuwe verwikkeling welke die stap dreigt aan de bestaande betrekkingen te gevven, bepaalt de ondergeteekende getrouw aan het doel van den bijzonderen last, waarmede hij door den koning, zijnen doorluchtigen meester, is vereerd geworden, zich in de tegenwoordige nota tot de twee punten, die het zijn pligt is onverwijld te doen constateeren gan zijnne Révérendissime Eminentie Mgr. den kardinaal Wij zullen hen, zoodra moge 'Lampruscuint, Ssecretaris van taat van Zijn Heilige: Held over dat onderwerp. Het eerste punt is, om, in dit bealissend oogen- blik, het oogpunt wel te bepalen, van waar de koning — van Pruissen is uitgegaan door temporair perk te stel- len aan de uitoefening der bisschoppelijke bediening van Mgr. den Aartsbisschop van Keulen. De ondere geteekende heeft de eer  vooronderst Hoezeer. Sellingen on betwistbar gegröst zijn’ op positive daadzaken en algemeinen erkende principes maar alleen om het bestan derzelve in den geest van Zijne Majesteit te doen blijken. Wat in de eerste plaats set voorledene betreft, heeft Zijne Majesteit niet gemeind eenigerlei jurisdictie hoe genaamd uit te oefenen, noch ziel eenig regt toe te kennen, om den Aartsbisschop als zoodanig. af te zetten of te schorsen. De koning integendeel, het geheiligd karakter zijner geestelijke bedieningen eerbiedigende heeft slechts gemeend eene daad dice zelfsverdediging uit te oefenen, die, vooral in het regt der natnur, gegrond in eenen uitstekenden graad on- afscheidelijk is van het Goddelijk regt elker souverein- niteit. Zijn Majesteit heeft dus gemeind, dat eene dusdanige daad in zich zelve niet kon worden geacht inbreuk te maken op de regten van het episcopaat; en op die van het Pauselijke hof in het bijzonder, ten minste als men het niet onmogelye stelt, dat een Bisschop aan het gouvernement, welks onder daan hij, is, aanleiding kunne geven, om tegen hem het onder: havige regt te bezigen. Maar Zijn Majesteit is niet overgegaan tot de uitoefening van dat regt van zelfsbehoud dan na de toevlugt te hebben moeten nemen tot de hoop van den Heiligen Stoel, door eene daad van deszelfs opper- gezag hem te zien ontslaan van die treurige en zoo bejammerenswaardige noodzakelijkheid. Daarenboven heeft de uitvoering vooraf den Heiligem Stoel aangekondigd als onvermijdelijk moetende worden voor de veiligheid des koningrijks en voor de handhae ving van de een par gevolge  den Aartsbisschop of door zijnne voorgewende: Vrienden aangestookt waren; want oot den 14 Novem- ber die koning het besluit niet genomen, om tot: den stap over te gaan alvorens nog eenmaal het Hof: yan Rome: daarvan te hebben verwittigd en deszelfs welwillende tusschenkomst te hebben verzocht. De stappen van den Aartsbisschop en derzelver gevolgen,. maakten alle uitstel onmogelijk. Ziedaar het oogpunt,. Vivan waar Zijne Majesteit heeft moeten uitgängebend van het uitwerksel, ’t welk die daad van: noodzakelykheid, op het hof van Rome mogt kunnen: te weeg brengen. Het resultaat van dat feit,’t-wellk de tegenwoordige nota moet constateeren, blijkt te _ zijn geweest dat de koning geene oorzaak van rupture heft kunnen zien in het feit zelve, waartoe hij zich genoodzaakt heeft gezien maar daarin een onderwerp van vriendschappelijke ophelderingen, hetzij officiéele hetzij confidentiéele heeft moeten vooronderstellen. ‘Even zoo is het gelegen, met de oogmerken van Zijne Majesteit, met betrekking tot de datere ontwik- heling dezer zaak. De koning, verre van inbreuk te willen maken op de regten die hij erkent den Heiligen Stoel toe te be- hooren, heeft gemeend aan denzelven, door dien aan- gaande te doene mededeelingen een zeer witstekend blyk te geven van den eerbied dien hij (Zijne Majesteit) hem toedrangt en  te willen stellen over de punten, die tot het canonieke gebied behoore, heeft de koning tot. Hiertoe het canonieke oordeel, ’t welk hij van Zijne Heiligheid verwachtte, onaangeroerd (intact) gelaten. Niets is vooraf definitief beslist geworden van den kant des gouvernements, welk zich wel gewacht het gewacht het geworden van de öffentlichen zijn er bediening, als een meer dan transitoire daad, die voor het oogenblik noodzakelijk geworden was, te bevelen. Het was de Paus, dien een magtigen monarch en sterk door de liefde zijn erwählen, een souverein, die voor zijn persoon vreemd is aan de gemeenschap der Roomschapelke Kerk, openlijk als regter van dit geschil wilde erkennen en maken: voorzeker eervolle stand voor den Heiligen Stoel, en het volstrekte tegendeel van eene op de waardigheid des Heiligen Stoels inbreuk makende handelwijze. Het vertrouwen in de regtvaardigheid zijn erwählen zijn en in de wijsheid des Heiligen Stoels was dusdanig dat de Koning in die uitspraak des Opperherders wilde berusten. Alle’ die oogmerken berusteden echter op eene fondamentele vooronderstelling, te weten, dat de Heilige Stoel zich wel volledig onderrigten wilde betrekkelijk deze Gewigtige zaak, alvorens een uitspraak te doen, welke een magtige souverein aan hem over liet ten openbaren bewijze dat in Geestelijke zaken niets vreemder is aan zijne principes dan gebruik te maken van het geweld der tijdelijke magt. De opgaven tot de onderriging noodig, hadden twee elementen; documenten en daadzaken, die vatbaar zijn voor openbaarheid, of ten minste voor eene me- dedeeling aan de geallieérde Hoven; en, in detweede plaats, renseignementen die van kieschen en geheimen aard zijn. Wat de eersten betreft had de koning be- vel gegeven, om dezelve in eene officieele memorie verzameld optestellen, om eventueel, ter openbaar- making gereed te zijn, doch die er echter niet aan moest worden overgeven, dan voor zoo verre het AAN HET Bureav van ps CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave. B. N.° 28 Hof van Rome, voor welks regtbank de zaak moest \- worden gebragt, zulks verlangen mogt. Deze achting > zal zich des te grooter vertoonen, tegen over de woe= ~ dende provocatien van den kant des Aartsbisschops en © zijner vrienden. Wat betreft de geheime renseignementen, de ons dergeteekende moest dezelve, confidentieel aan het Hof van Rome voordragen, met dat vertrouwen, ’t welk aan vriendschappelijke betrekkingen eigen is. Deko- Hof van Rome voordragen, met dat vertrouwen, ’t welk aan vriendschappelijke betrekkingen eigen is. Deko- Hof van Rome voordragen, met dat vertrouwen, ’t welk aan vriendschappelijke betrekkingen eigen is. Deko- Hof van Rome voordragen, met dat vertrouwen, ’t welk aan vriendschappelijke betrekkingen eigen is. Deko- Hof van Rome voordragen, met dat vertrouwen, ’t welk aan vriendschappelijke betrekkingen eigen is. Deko- Hof van Rome voordragen, met dat vertrouwen, ’t welk aan vriendschappelijke betrekkingen e Ning had tot dat einde den ondergeteckende tot leven-dige bewaarder zijner gedachten gemacht. Diensvolgens, even als er voor het verledene niets inbreukmakenden noch vijandigs in ’s konings wijze van handelen kon gelegen zijn, hoedanig ook de uitspraak des H. Stoels aangaande den grond der zake zijn mogen. Want het is hier enkel zake van het constateeren der inzigten en vooronderstellingen Zijner Majesteit; wat dus de latere ontwikkeling betreft, welke Zijne Majesteit-in het oog had kan men niet zien, hoe Zijne Heiligheid meer zou hebben kunnen verlangen. Alles wat (naar hetgeen Zijne Majesteit vooronderstelde) voor het vaderlijk hart van Zijne Heiligheid van belang zijn kon: de personeele toestand van den zuken, wat de uitvoering betreff van het Pauselijke verbod der werken van Hermes; eindelijk de uitvoering der Pauselijke bepalingen betrekkelijk de gee mengde huwelijken; dit alles behoorde aan de uite spraak van den H. Stoel onderworpen te worden, - maar, wel te verstaan; nadat dezelve van de zaak onderrigt het koninklijk gouvernement zou hebben gee hoord, hetwelk zich in de kanonieke zaak des Aarts- bissohops, tot klagende partij stelt. Ziedaar de uitgestrekteid en het doel der inzig-, ten van Zijne Majesteit, waarvan het eerste gedeelte dezer nota den H. Stoel ten bewijzen moet strekken na de mededeelingen, welke op het tegenwoordig oo- genblik reeds zullen hebben plaats gehad, en over- | eenkomstig de instructien, waarvan die mededeelin- gen een gedeelte uitmaken. Dezelfde inzigtet. zijn medegedeeld geworden aan het Hof van Weenen tus- schen den negenden en elfden dezer. Het is dus, naar het scbijnt, volgens die inzigten, dat de koe ning het Das plaats gehält hebbende daad zal moeten beordenen. Het is ook naar dezelve dat hi zal moeten handelen, zoodra als hij een cathegoriesch antwoord zal ontvangen hebben op de vraag, welke de ondergeteekerde, volgens den geest zijner instruktionen aan den H. Stoel in de tegenwoordige omstandig heid moet adresseeren, en wier beknopte voorstelling het tweede gedeelte dezer nota uitmaakt. 3 (Zie verder het Bivoegsel). 5 os = yy i - BISVOEGSEL TOT DE CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. Van Zaturdag den 7 April 4838. Dit Bryvorcset wordt aan de Geabonneerden gratis afgezonden. De praktische kwestie te dien opzigte kan niet zijn, dan, om te weten: Als de daad der allocutie, in de bedoeling van Zijne Heiligheid eene definitieve uitspraak moet daarstellen, bei onderzoek der zaak uitsluitende, die volgens de inzigten des konings, voor denzelven moest worden toegelicht of ten minste dezelve vooraf te beoordenen; dan of de H. Stoel, die zaak nog wil opvatten met voorbehoud van de vrijheid, om dezelve te onderzoeken, met die onpartijdigheid welker veronderstelling Z. M. het uitgedrukte denkbeld had doen opvatten ter definitieve schikking van dezelve, Het schijnt klaar, dat in de eerste vooronderstellung, het oogmerk des konings ongelukkig is verijdeld geworden, door eene onvoorziene daad; en dat, diensvolgens, de H. Stoel de renseignementen niet willende aannemen, van welke de ondergeteekende in naam des konings de overbrenger is, een begin van vijandelijkheid naar het principe van het volken-regt d stelt. “An die vooronderstellenden zou de H. Stoel ingewikkeld door die daad de vriendschappelijke betrekkingen, die tusschen de beide Hoven bestaan, hebben willen afbre- ken en de gevolgen, die er uit moeten voortvloeijen, op zich nemen. Die gevolgtrekking schijnt zoo nas tuurlijk en noodzakelijk, als noodlottig: maar de on- dergeteekende heeft het bevel, om nogmaals witdrukkelgk aan den H. Stoel te verklaren, dat het wei- yen van het ontvangen der diplomatieke mededeelin- gen, waarvan hij de houder is, door Zijne Majesteit zou moeten worden beschouwd als eene daad van vij- andelijkheid, en‘als hem ontslaande van de uitvoering ner vriendschappelijke bedeelingen, als ook van zijne vroegere verbindtenissen. De koning beschouwt de eer der kroon des te sterker aan de eer zijner zending verbonden, daar hij geenszins geaarseld heeft om vooraf, en zonder voorbehoud den geest van be- vrediging en onbeperkte achting te toonen, die hem bewogen heeft. Het is die overwegging, welke den ondergeteekende den Heiligen plötzlich oplegt, van zich door deze nota te doen voorafgaan, die hij van Ancona zelve afzendt, met den kabinets-courrier die hem. vere zeld, en dien hij het oogmerk heeft zoodra te volgen als hij zal kunnen. De stand van gezant des konings, voorzien van alle volmagten om in de vier aangewe- zen punten de inzigten des H. Stoels te ondersten- nen, moet voor geen oogenblik twijfelachtig zijn, om de reden zelve, dat zijn zending slechts een doel van vrede en bevrediging heeft. De ondergeteekende verzekerd zijnnde, dat de allo-- cutie, die hij zelfs niet gezien heeft, niets bevat, *t welk beleedigend zijn kan voor de Majesteit der ko-' ninklijke waardigheid, en geenerlei kennis dragendé van ‘andere’ acten, die van eenen vijandelijken’ aarzelt dus niet aan Zijne Eminentie te verklaren, dat hij niet geneigd is, om eenen ingewik= kelde verklaring van afbreking der vriendschappelijke’ betrekkingen en een begin van vijandelijkheid in dat feit zelve te z I. Hij kan niet begrijpen dat de heilige. Stoel gemeind heeft op die zoo plegtige wijze te möchten protesteren tegen den schijn zelfs eener oogluikin in hetgene, wat hij, strijdig met de ondubbelzinnigd) oogmerken yan Zijne Majesteit, als eene a US CIAS daad, of ten’ minste als inbreuk’ makende op de vrijheid der Kerk, waarvan Zijne Heiligheid het Opper= hoofd is en’ op de regten des H.°Stoels, mogt heb«| “““" ben beschouwd. '“Hoe noodlottig’ en’ onvoorzien dusdanige acte alzoo- voor Zijne Majesteit zijn tmoge 1 BeOS ; f se Sathins 2 fe srengasa FO le 430° bred “os, igs = : — 122 — looft de ondergeteekende niet, dat hij er in dienzin,. eene oorlogsverklaring in zal behooren te zien. — Zijne Majesteit voorziet, in allen gevalle, te dui- delijk de onberekenbare gevolgen, welke eene dusda- nige rupture voor den vrede der wereld en voor de rust der Europische maatschappij zou kunnen hebben, dan dat hij des te mind . Er de verantwoordelijkheid, van dezelve ingewikkeld te hebben aan de hebben aan de widen, daar de uitgedrukte geest van zijw volk, de toestand van de Rhijn-provincien en de gesteldheid van de Catholijke Geestelijkheid der monarchie aan de wereld toonen, dat het niet is voor de integriteit zijner staten en voor de zekerheid van zijnen troon, dat hij vreezen zou die aantenemen. Hij zou het dus niet doen, dan op eene witdrukkelike en categorische verklaring, betrekkelijk het in geschilzijnde punt. De ondergeteekende heeft getracht de beide gedeelten dezer nota te ontdoen van al de zwarigheden, uit welke de zaak zelve ontstaan is. Hij heeft niets wilen bewijzen, niet afleiden, maar enkel den waren staat van zaken constateren. Zich vieijende, dat Zijne Eminentie regt zal willen jaten wedervaren aan. dat doel en de mededeeling in deze. nota vervat, zai willen beschouwen volgens den geest, die dezelve heeft gedicteerd, maakt hij van de- ze gelegenheid gebruik, om hem de eerbiedige hulde zijner hoogste achting te vernieuwen. BUNSEN. NOTA van ven Secreranis van Sraat VAN DEN ’ 95 Decemper 1837, aan DEN Herr Bunsen. De Kardinaal Secretaris van Staat heeft de nota ont= vangen, die Uwe Excellentie hem, onder dagteekening van den 17 dezer uit Ancona, heeft toegezonden. Zich ten pligt gemaakt hebbende, om dezelve onder de oo- gen van Zijne Heiligheid. te brengen, heeft hij van denzelven bevel ontvangen, om het volgende antwoord te: geven. Zijne Heiligheid is ten uiterste verwonderd en diep bedroefd geweest, bij het vernemen van de wijze, op welke Mer. de Aartsbisschop van Keulen, is gearres- teerd en met geweld uit het midden zijner kudde ver- voerd geworden. De heilige Vader zou hebben te kort . gedean aan den gestrengen pligt, dien zijne Aposto- »Jische bediening hem oplegt, als hij ‘het stilzwijgen \ had bewaard bij eene zoo flagrante schending van de segten der Kerk en der Bisschoppelijke waardigheid. Eene andere niet minder gewigtige reden, verpligtte Zijne Heiligheid tot het verheffen zijner stem: te we- ten, dat.de geloovigen zijn stilzwijgen met regt zou- den hebben kunnen opnemen, als eene oogluiking bij de zware; hierboven. vermeldde schending :.en.2ij zon- den het. met des:te meer reden hebben. gedaan, daar zekero uitdrukkingen in de documenten, bij deze gee legenheid, door het Pruissisch gouvernement openbaar gemaakt, te verstaan geven, dat de heilige Stoel, zich buiten de zaak hield.. —. In zijn Opperherderlijk als allocutie heeft de heilige Vader, overigens niet anders gedaan, dan openlijk te protesteren tegen een openijk feit;  innig over-tunig van de regtvaardigheid zijner reclamatien door zijne verpligtingen jegens. God en jegens de Kerk, strengelijk gehouden, om eene wettige vergoeding te voor den hoon niet alleen den persön van en harer Prelaten, maar ook der geheele Catholik wereld aangedan, zich niet onthouden van te reclameren, zoo lang als het feit bestaan zal, dat er de oorzaak van is geweest. Z. H. heeft vervolgens den ondergeteekenden Kardinaal, uitdrukkelijk bevo-jen formeel te vorderen, dat de Aartsbisschop-van Keulen, in vrijheid worde gesteld en terug gegeven an het beheer zijner diocese. De H. Vader heeft te veel vertrouwen in de billigheid van Z. M. den koning van Pruissen, om te betwijfelen, dat zijne vordering gunstig worde opgenomen; en hij zal zich alsdan met genoegen in staat zien, om in de mededeelingen te treden, waartoe uwe Exc. zich zegt geauthoriseerd te zijn. De Kardinaal Secretaris van staat, maakt van deze gelegen Enheid gebruik, enz. L. Kard. LAMBRUSCHINI. NADERE NOTA van pen nEER BUNSEN, ONDER DAGS TEEKENING VAN 29 December 1837, AAN DEN ‘Karnpinast Secrevakis VAN STAat. De ondergeteekende, buitengewoon gezant en ge- volmagtigde Minister van Z. M. den koning van Prügen sen, bij den H. Stoel, heeft de eer gehad; eergisteren de nota te entvangen-, die Zijne ‘Reverendissime Ex. Monseigneur de Kardinal Lampruscuini, hem de eer heft gedaan aan hem te zenden, onder dagteekening van 25 dezer, in antwoord op de nota van den onder. — 123 — geteekenden y gedagteeckend van Ancona, den V7s". Die nota, bestaat: in twee deelen. De ondergeteekende zal achtervolgens op elk derzelve antwoorden. 