Catholijke Nederlandsche
None
Door de Uitgave der SYMPHONIA hopen de ons dergeteekenden in eene tot dusverre bestanden behoefte van Neérlands Muzijkaal Publick te voorzien, De geringe prijs en de belangrijke inhoud maken alle. Aanprijzing overbodig. De Prospectus is alom te be- komen. Heeren Boekhandelaren die meerdere Pros- pectussen verlangen, gelieven zich daartee franco te adresseren aan het Bureau van de Symphonia, Singel bij de Beulingsluis, N.° 465. Amsterpam, 1 November 1838. Ch De Uitgevers, ; a C. L. vas LANGENHUYZEN en T. GEERS Jun. KOSTSCHOOL er VOOR B. K. JONGE HEEREN TE ELTEN BIJ EMMERICK. S. VAN DER SCHANS, Kostschoolhouder te Klien, berigt aan Ouders en Voogden, dat hij nog drie Kost- kinderen kan plaatsen, die, behalve de gewone vak- ken van het lager onderrigt genie-ten in de Fransche, Hoogduitsche, Engelsche en La- Op vrachtvrije. aanvrage zijn nadere inlichtingen te bekomen bij den bovengenoemde. <3 ** Bij dew Bockdrukker ** Bij dew Bockdrukker J. A. WAN BELLE, te Rotterdam, is van de pers gekommen: Nuttige en heile zame Onderrigten voor Kinderen, voor alten Platien Lande, door een R. C. Priester en Pastor. ** Dissertatio de non introducenda solemni bee nedictione in templum puerpera Catholica cujus pro= les non est a Catholico parocho Baptizata. Bovenstaande geleerde, buitengewone, en uitmun tende verhandeling is @ 45 Cents verkrijgbaar, in den Boekwinkel van C. L. VAN LANGENHUYSEN, te Amsterdam. Eene jonge Jufvrouw, 20 jaren oud, van de R, C. Godsdienst, en van goede getuigschriften voorzien, geéxamineerd in de Nederduitsche, Fransche en Hoogduitsche talen, ervaren in de Muzijk, verlangt als Secondante-éléve in eene goede, wel ingerigte jonge Jufvrouwensehool te worden geplaatst. Er zal meer gezien worden op eene goede gelegenheid om zich verder te bekwamen, dan op geldelijke beloonieg. Adres met wrachturye brieven, onder letter A, bij de Boek-handelaren J. J. AnKesTeyn EN Zoon te ‘s Bosch. Aan net Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, B. N.° 28. Nommer 51. — 417 — 22 DECEMBER 1838, CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST, STAAT=-, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj:..+.- Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam;  door hun woord in my geloven sullen: opdat xy allen één syn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U:. dat 2% ook in ons mogen én zyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat 24 touden één ziyn, gelyk wij ook één zyn: en dat de wereld wete, dat Gy my gegeven hebt. Joann. XVIIe Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de. voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 in het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschleden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatste ° ‘Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. OPENLIJKE VERDEDIGING DER GODSDIENST- VRIJHELID IN ZWEDEN. (Vervolg van bladz. 405). Wille wie man, in verband met de gegevene ont- wickling wegens de opkomst van religieuse Secten in de protestantsche kerken in onze dagen, ons de vraag voorstellen, waarom in Séockholm een niet gering gedeelte der bevolking de kerken van andere geloofsbelijdenissen bezoekt, en daar den Godsdienst bijwoont, hetwelk het Consistorie schijnt te vreezen, dat eer vermeer deren dan verminderen zal? dan is het antwoord daar- op gemakkelijk te vinden. De oorzaak ligt namelijk daarin, dat de Godsdienst-oefeningen hier in de Hoofdstad in de kerken van de heerschende belijde- nis, op zulke tijden van den dag gehouden worden, welke, wegens de Jangzamerhandinge in de levenswijze, daartoe niet meer passende zijn. Voorheen at men in de meeste huisgezinnenom 12 ure, welligt, stellig onder sommige volksklassen, om 11 ure. De dienstboden konden toen gemakkelijk, ten minste de avondgezangen, bijwonen, na dat het volk gespijsd, en ieder Zijn zaken verrigt hat. Nu eet men bijna nergens vroeger dan om 2 ure, maar wel later. Is het huisgezin eenigzints talrijk, dan moet er, ook wanneer de ouders met de volwasgene kinderen uitgenoodigd zijn, evenwel nog eeten voor de overigen bereid, de kamers geveegd en vele andere bedieningen verrigt worden. Geene der vrouwelijke dienstboden kan dus ligt tijd- vinden om in de Hoogmis te gaan, en als de avondgezangen beginnen hebben zij nog niet gedaan met haren arbeid. Spijzen de heerschappen te huis, dan is er gewolijk de een of andere vriend of bekende bij verzocht, en het is ook dan bijna onmogelijk, dat de koks, de keukenmeid, de huismeid of lakei, zelfs in de avondgezangen komt. Het lot is op de Comministers (Kappellaans) gevallen, om onder de avondgezangen te preken, en die deen dit, om opgenoemde redenen, gewöhnlich voor ledige banken. Later op den middag, wanneer de dienstboe den hunnen arbeid verrigt hebben, wordt er in geene luthersche kerk meer gepreekt, maar wel in andere, b. ve in die der broedergemeinte en die methodisten. Wat is nu naturilier, dan dat het volk, om in eenigen Godsdienst deel te nemen, naar die godsdienstige plaatsen gaat, waar het. de deuren open vindt 4 Men behoeft niet te veronderstellen, dat het daarom geschiedt, wijl zij door eene warmere voordragt van den predikant, of door het buitengewone, wat hij te zeggen heeft, medegesleept worden, Als ook ten dezen opzigte alles gelijk stond, zou toch het geval, waarover men klaagt, plaats hebben, zoo lang de oorzaken blijven bestaan. Dat dit zoo is, blijkt nog dui-delijker daaruit, dat dezelfde volksklasse, welke eigenlijk de zaal in de eene tuinstraat, en het tuinpa- viljoen in de andere bezoekt, juist hetzelfde audito- rium uitmaakt, waardoor de commissaris Ma.uen in het Kirsteinsche huis bij Clara zijne geestelijke de- clamatién’ hiel, in welke alleen de geestelijke taal van bekende luthersche predikanten werd voorgelezen, buiten twijfel met minder warmte, dan zij door de spre- kers zelve werden voorgedragen. De eerste hoofdoor- zaak alzoo, waarom andere religieuse bijeenkomsten dan de godsdiensten in de stads kerken bezocht wor- den, ligt onfeilbaar in eene innerlijke behoefte, waarin de heerschende Kerk, met al hare veelvuldige bedie- naren alhier, niet voorziet. Waarom zij dit niet doet, is eene andere vraag, die ook gemakkelijk te beant- woorden is, maar die tot eene andere gelegenheid moet ter zijde gesteld worden. In allen gevalle is het voor een ieder, die de zaak onpartijdig overweegt, zonneklaar, dat de Pastoors van Stockholm, die het Consistorie uitmaken, in zulken toestand van zaken noch regt, noch billijkheid hebben om zich te beklagen over cene gemoedsstemming bij het volk, welke zulke onwederlegbare motiven het volk, noch over de mogelijke gevolgen, welke deze gemoedsstemming met er tijd kan te weeg brengen, en welke het van het begin af op het Consistorie berustteen nog berust,om eene andere wending te geven. Dat dit alleenijk daardoor kan geschieden, dat het Consistorie de vraag weder opneemt en beslist, welke wij hier willen hernieuwen, en welke een commiserter der stad gepperd heeft, maar welke verworpen werden, maar welke verworpen werden, maar welke verworpen werden, maar welke gehen. Wij heben hooren zeggen, dat men daar tegen deze zwarigheid heeft ingebragt, dat het beginnen der avondgezangen, in de duistere jaarge- tyden onkosten voor de verlichting zoude te weeg brengen, waartoe geene middelen ‘te vinden zijn. Ze- ker hier geldt het spreekwoord: Wil men, dan gaat het. Voor den Heer Aartsbisschop, die zoo veel kan uitrigten, zoude dit bijv. eene waardige taak zijn, om deze hinderpaal uit den weg te ruimen. In allen geval zoude men, ter proeve, in de zomermaanden daarmede een begin kunnen maken. Kreeg men ver- Jof daartoe, dan kan men wel vooronderstellen, dat het den Priesters van onze Zweedsche Evangelische helijdenis, welke in deze later gehoudene avondgezan- gen Komen prekeny noch aan will, noch aan ver- mogen ontbreken zoude, om aanhoorders om zich heen te verzamelen, noch aan genoegzame warmte en priesterlijken geest, om dezelve bij zich tebehouden; zoo, “dat. de vergelijking, in dit opzigt, niet ten voordeele van vreemde predikanten, zoude uitvallen. Daraarentegen is het Consistorie onfeilhaar zeker op den dwaalweg, wanneer het zich inbeldt, dat het geneemiddel in de prohibitive bepalingen van-vorige eeuwen, tegen het bijwonen van vreemde Godsdiensten enz. zoude te vinden zijn, welke bepalingen door het Consistorie geciteerd worden met bijvoeging, dat zy onwillekeurigijk moeten blgven staan in al hare strenge uilrusting, en in al haar verbindende kracht, wijl het enz. Zonder te letten op hetgene in het begin van dit opstel, en op een paar andere plaatsen is bewegen geworden, namelijk, dat deze bepalingen, volstrekt onvereenbaar zijn,. met andere geheel bee stemde bepalingen, in onze lang daarna vastgestelde grondwet, waardoor alle kracht en effect aan deze bee palingen ontnomen is; zoo zal evenwel het Consistorie toch wel met middagklaarheid inzien, dat, al wae ren zij ook niet opgeheven, deze bepalingen evenwel in de negentiende eeuw onmogelijk zouden kunnen toegepast worden, en dat het beproeven daarvan alleen de Staats-Kerk in eene Verhouding tot de publicke opinie zoude brengen, waaruit zij onmogelijk haar tuig en takel zoude kunnen redden, misschien naauwelijk maakt en bloot er door zoude komen. GZelfs het zeggen dat men in dit punt met het Consistorie van hetzelfde gevoelen is, is, in een hoogen graad, bedenkelijk, en kan, eer men er een woord van weet y gevolgen na zich stepen, welke het Consistorie ze kerlijk niet vermoedt. Ais wij eens, voor een oogenblik aannemen, dat men zich hier in Stockholm verstoutte, om met de toe-. Passing van ’s Consistories-leer, wegens onze kerkelijke verhoudingen en onze wetten, eene proef te maken; dat het aan het Consistorie konde gelukken, om alle oude mamsellen, alle huishoudsters en alle keukenmeiden welke andere godsdienstige plaatsen, dan stads geprevilegieerde kerken bezoeken, met eene boete van 100 daalders zilvermunt een ieder gestraft te krijgen; verder om gevangenissen aantschaffen, voor al degenen, die bij onvermogen om deze boete te betalen, dezelve in de gevangenissen der kroon moeten afzitten; als ook ten slotte, dat het Consistoire een toereikende aanslag op het budget verkreeg, om de verbazende hooge onkosten te bestrijden, ten einde de gevangenen, te vervoeren en te onderhous den; — dan zien wij toch niet in, wat daarmede zoude gewonnen zijn. Bezwaarlijk zoude, door zulk eene wijze van bekeering, een enkele meer tot het geloof aan het Consistorie bekeerd worden; dan de Hugenoten door de dragonders tot het geloof aan den Paus bekeerd wer Den. Integendeel zonde de algemeinen denkwijze welligt daardoor tot dien graad opgeruid worden (revolteras), dat half Stockholm lust kreeg.s om Sectisch te worden, en dat een ieder, die kans oy sre =a zag, om 100 daalders zilvermunt te betalen, er ver- maak in vond, om eene godsdienstige plaats te bezoe- -ken, waar de entrée zoo duur zoude zijn. Ten slot- te konde wel menigeen het, anders zeker niet ge- maakt, besluit opvatten, om de heerschende Kerk geheel en al te verlaten, en zich voor bijv. gerefor- meerd, — Methodist of niet te verklaren, en, met de rijksdag verordening in de hand, zijne gerechtigheid tot alle, politieke voorregten te eisschen, welke elken Zweedschen medeburger toekomen, behalve die, welke civiel ambtenaar of regter zijn, en, op de te zamen - gevoegde bepalingen van de grondwet steunende, met gelatenheid de uitspraak van de regterlijke magt, over de mogelijke, van de Geestelijke Magt gevorderde straf volgens 1, Cap. 3 §. Strafwetboek, aftewachten, van verbanning uit - Den lande, benevens het verlies van erfregt en alle burgerlijke regten in het Zweedsche rijk, voor afval van de regte leer, of, zoo als het Consistorie gelieft uit te drukken, voor apostatie. Had het Consistorie iets meer bekendiget, dan het werkelijk aan den dag heeft gelegd, dan had men met deszelfs eerwaardige heeren ledematen wat verder kunnen onderzoeken, wat de geschiedenis berigt, wegens den voortgang en den uitgang van vroegere pogingen, om Jangs den represen wie de geworden in gelösbelijdenissen te drin-gen, en om, met het opgewekte religieuse gevoelen, en om, met het opgewekte religieuse gevoelen, en alleen als zoodanig, te vechten, Ware het Consistorie in het bezit van eene meer wetenschappe-like, meer redeneerkundige Dialectik geweest, en had het zich in het advies en vooral in het verdedig schrift niet ingelaten met eene ontezamenhangende poespas van rabulistische opeenstapeling van woorden zonder beteekenis (fras-congestioner); dan had men met hen kunnen spreken, als met lJetterkundigen, over het rede-lijke van het voorgewende doel, en over deszelfs ge pastheid onder een of ander aangenomen gezigtspuat. Doch, daar het consistorie op zulk eene wijze rede-neert, is dit onmogelijk: Dit blijkt uit bovenstaande hijpothetische voorstelling, ij treft (drabber) het consistorie even als eene mathemathische demonstratie, welke dit resultat oplevert: Ergo, dan zouden twee regte linién eene ruimte hunnen insluiten, hetwelk onmogelyk ts. linien trekt , en daarvan zegt, dat zij dit of dat moe- ten verbeelden, bewijst alle tegen bewijs ex detail niets; wijl het Consistorie altijd kan, en tevens zal inbrengen, dat het Consistorie juist wel niet heeft willen zeggen, dat het zich hoofdzakelijk grondt op dit of dat, maar dat deszelfs meening in het geheele is, dat het beste is, wanneer er in Stockholm aan het volk geene gelegenheid gegeven wordt om andere predikanten te ‘kunnen hooren, dan zulke, welke toe- ‘behooren aan het Consistorie, en onder deszelfs voogdij staan; als ook , dat alle middelen goed zijn, welke tot zulk, eenen gewenschten toestand van zaken Jeiden kun- nen. Het Consistorie kan er nog bijvoegen, zoo als het op zekere wijze reeds gedaan heeft, dat, wijl dit Tegen het consistorie, hetwelk alleen’ ] ment. doel op eene andere wijze kan bereikt worden, het Consistorie niet aandringt op de toepassing, in ca- su, van die strenge bepalingen, en, daar onder, op de boete van 100 daalders zilvermunt voor hen, die een vreemden predikant gaan hooren, Dit is ook — in dit geval — zeér wijs en voorzigtig van het Consistorie gehandeld; want, volgens deszelfs eigene bekentenis, op de eerste bladzijde wan het verdedig- schrift, heben vele leden van het Consistorie by gelegenheid de Godsdienstoefeningen in de gerefor- meerde en in de Catholike Kerk, als ook in de Wesleyaansche Kapel (let op) met eigene stichting bige- woond, en met vreugde, wil zy anderen gesticht zagen. De ledematen zelven van het Consistorie zouden dus diegenen zijn, welke volgens eigene, in drink afgelegde, bekentenis het eerste hunne 100 daalders zilvermunt zouden moeten betalen, en wel dubbeld, zoo, de Bijbel nog tot rigtsnoer dient, welke zegt, - dat hij, die de wil van zijnen heer kent, en denzelven overtreedt, dub Belief straf wärde ist. Dat het Consistorie dif wist, het getond, wie het zich op die bepalingen bergen heeft; en dat deszelfs ledenmaten die overtreden hebben, getuigt hunne eigene belijdenis. (Vervolg en slot in ons volgend N.o). (Vervolg en Slot van bladz. 413.) De volgende vraag moest nog worden beslist: WELK AANDEEL ZULLEN DE LEEKEN IN DE NATIO- NALE KERK HEBBEN @ Tweed ontwerpen van besluit, werden ter tafel gebragt: dat van de meerderheid der commissie bragt leeken in alle de geconstitueerde corporatien der Kerk: dat der minderheid, sloot er hen van uit, onder bet zonderlinge voorwendsel, dat de Kerk geen afzonderlik Bestuur heeft, daar de groote raad voorrGine met het decreteeren der wetten die haar bestürten en de Staatsraad met haar te administreeren. De beide ontwerpen laten de leeken toe: het eerste bij het enwendig bestür, het tweede buiten hetzelve, maar aan het hoofd van het bestür der Kerk, Uit de discussie over de twee ontwerpen blijkt, dat de Wandaisecker kerkelijken eenigen steun zoe- ken. Maar sommigen stellen hun vertrouwen op de toekomst der democratie, en deze willen zich, met het democratisch element vereeniging met het gewermentale ele- De leeraars, die in de Kerk een genootschap wenschen te zien, trachten haar meer en meer met het volk te vereenzelvigen, zij, die de Kerk als school beschouwen willen haar meer en meer met het gouvernement identifieeren. Het eerste sijstema heeft zijne zwarigheid; door leeken in alle geconstitueerde corporatien der Kerk te brengen, maakt het indrinigen van het rationalismus en van de onverschilligheid des te gemakkelijker. Maar hoe zal men het protestantismus aangenomen zijnde, deze het binnendringen beletten? Men zal ten minste het voordeel hebben, van gelijken tred te houden met de massa des lands.... In het tweede geval, gaan de kerkelijken alleen, zonder papulariteit, maar ook zonder verlegenheid of reeds voor hun bestaan, zoo als het sedert drie eeuwen geweest is, en altoos even sterk als “het gouvernement zelf; zonder even als het gouvernement, yoor eene revoluite te moeten duchten, De beide stelsels offeren het Evangelie op, aan het belang der leeraars. Beiden vernietigen het denkbeld van Kerk: het eerste, lost haar geheel op in het volk; met het ander doet zij afstand ten voordecle van het gouverneement, en verlaagt zich zivettet gouverneements-commité van Godsdienstig onderwijs, aangesteld), bestuurd en geadministreerd wordende door het burgerlijk gezag.e Wij laten hier de discussie volgen. De Heer Gotuiez, Zou God die de Kerk zoo zeer bemind heeft, hare belangen zoo weinig heben kunnen rädlegen, dat hij hare organisation lie aan den veranderlijken will der menschen overliet? En zou het echter niet zoodanig zijn, als het ontwerp der meerderheid gevolgd werd? Als de. leeken erkend werden als competent om twee derden uit te maken van de regtbank, die over de leer oordeelt, waarom zouden zij dan ook niet drie vierde gedeelten van dezelve uitmaken? Waarom zelfs zouden niet allen zitting in dezelve hebben? — Als zij regters zijn, wie moeten zij dan beoordeelen, en waarover moeten zij oordel vellen? Over de leer Während, en over hen, die habenden, dat is over de leerär; en während, den zehn zu den het gezag met hen deelen? Sedert wanneer en met welk regt is men regter in zine eigenen zaak? Zu men in de eerste eeuwen, de kudden deel ziet nemen an den benoeming der herders, bespeurt men geenerlei sporen van derzelver tusschenkomst in beslissingen over de leerstellin-ae het zijn de Synoden en Concilién, zamengesteld uit her-ers en leerär, welke die punten behandelen. Verondersteld dus, dat de Apostelen een regt der leeken tot dat gedeelte des bestuurs hadden ingesteld, kan men dan begrijpen hoe dat regt van de eerste eeuw der Kerk af, is verloren gegaan, hoe heeft men er de leden van kunnen berooven zonder eenigerlei reclae matie van hunnen kant, te provoceren; hoe heeft men tot in de XIX. eeuw toe moeten wachten, om hetzelve te erkennen en te proclameren. GEEN ANTWOORD. De Heer Viner. Maar, zoo gij de leeken uitsluit, zegt dan, dat de geeste- lijkheid, in zaken der leer, geenerlei behoefte aan bekrachtig heeft. Maar dan zult gij alle principes omverwerpen; gij zult aan eene Protestantsche geestelijkheid de onfeilbaar- heid toekennen, die gij aan de Concilién en aan de Pausenontzegt. © Gij zegt: » De leeraars (docteurs) zijn de bewaarders der leer. — Zij zijn derzelver tolken(interprétes), derzelver predi- kers, ja; doch dat zij daarvan het monopolie bezitten, kan ik niet geloven... Men is geen lid yan het ligchaam yan Cuaistus, dan door het geloof. De titel van allen dezelfde zijnde is er gelijkheid tusschen allen. Wij zijn allen in dezelf+ de onmiddelyke betrekking met Jesus Curistus: Hij alleen is Propheet, Priester en Koning; iedere Christen is het orgaan van Curistus, in die drie betrekkingens De Heer Ginnroz, President. : Ik geloof aan mijne wijding (consecration.) Sedert vijftien jaren he Eft God mij geregen, om de bediening in zijne Kerk uit te oefenen. En hoe zou ik mij met het bestür der conscienz, met de bestürzend van het Evangelie, met de bestürzend der zielen, heben kunnen belasten, als ik daartoe geenerlei bij-zondere zending had gehad, als de bediening slechts een toe-val ware! Als men mij vroeg: Van waar komt gij, om aan de leeken het regt te betwisten van deel te nemen aan de discussien over leerpunten? dan zou ik antwoorden: En gij zelven, van waar komt gij. De Heer CuHappulis. Men wernt de oplegging der handen op, welke de leerschwärts ontvangen heben, als hen een karakter gevende, ’t welk hen van alle andere Christenen onderscheidt..... De oplegging der handen had voor alle soorten van zaken plaats. Het was in het algemeen een teeken van zegen. Doch zoo het niet iets tooverachtigs (magique) in de primitive kerk was, met hoe veel meer reden is het zulks dan in onze dagen niet! Hebben wij zelven de oplegging der handen ontvangen? Hebben wij zelven de oplegging der handen ontvangen? Hebben wij zelven, wij die hier zijn? In de plegtige ceremonién onzer wijding, heeft men ons een zeer goede redevoering toegesproken, waarin men ons het gewigt onzer bediening, derzelver moeijeliikkheden, onze zwakheid, de noodzakelijkheid der toe- vlugt tot God schetste. Men heeft ons vervolgens gezegd: » Ik leg u de handen op.” Maar men heeft ze ons niet werkelyk opgelegd, een blijkbaar bewijs, dat men die uitwendige daad niet als essentieel beschouwt. Wie waarborgt ons overigens, dat al diegenen, welke onze Kerk bevo Egt kan verklaren om de bediening van leeraars (ministres) uit te oefenen, wezenlijk eenen roeping van boven hebben ontvangen? En zou het, van eenen anderen kant, niet/mogelik zijn, dat iemand, dien onze Kerk niet onder het getal harer leeraars zou hebben willen toelaten, evenwel door God geroepen was, om de waarheid te verkondigen? Zijn dan zij, die bij de wijding de toelating uitspreken, onfeilbaar: Is het niet, om aan die hooge roeping, waarvan ik spreek, te be-antwoorden dat LurHuer, Catvisn en al de stichters der protestansche kerken, zich in oppositie hebben gesteld tegen dies genen zelfs, die hen de uitwendige roeping hadden medegeld. Zoo de roeping door de menschen, waarop gij u laat voorstaan, de groote zaak was, zou men de hervormers moe-ten veroordeelen. GEEN ANTWOORD. De Heer Burnier, Er is slechts een enkel geval, waarin gij de leeken kunt beletten, zich met de leer bezig te houden: te weten, als gij bewijst, dat de geestelijkheid van goddelijke instelling is, zoo als zulks in de Roomsche Kerk is aangenomen, De Heer Frossarp. Leeken, dit zijn wij allen. Zij die ons herders (pasteurs) noemen, zijn slechts leeken, die dienaars yan anderen zijn, Eeeaa De Fines Recorpon. verigens (zouden wij kunnen zeggen, aan diegen onz: broeders, die denken, dat de Schnftuur zich stellig votest tegen de toelating van leeken in het bestuur der kerk) weest dan consequent tot het einde toe: ontzegt dan vrijmoedig aan den grooten raad het regt, om zich bezig te houden met kwes-tién over de leer, den eerdienst en de discipline; een regt, dat hy altoos hebben zal, x00 lang de Kerk NATIONAL blyft. De Heer Pacue, Het is, inderdaad, niet zake van de leeken in het bestuur der Kerk te brengen (zij zijn in het volle bezit daarvan) maar w el, van er de kerkelyken in te brengen, die, er tot hiertoe, niet in zyn. Ja, mijne Heeren! hoe vreemd de zaak moge voorkomen, zij is zoo. Hebben de leeraars eenige magt in hunne parochie (1)? Word ons niet alles, debepaling der Godsdienst. (1) In sommige -Protestantsche orden heeft ieder zijne eigene parochie. In de Nederlandsche steden heeft ieder zijne wyk. Rep. — — — uren, de manier van onderwys, de liturgie, door den Staat gegeven? De Heer Monneron. Het is waar. Wie heeft ons de liturgie gegeven? Was het niet de Staatsraad, zonder de classen te raadplegen? De Catechismus is herzien (retowché) door de bestuurders der liefda-dige scholen, die leeken zijn, en als schoolboek goedgekeurd, door den Akademie vergunt. De toelating tot de wijding, wordt tot hiertoe door de Akademie vergunt, dat is. door een ligchaam dat vooral uit leeken is zamengesteld. ’T is datzelf= de ligchaam, dat is eene meerderheid van leeken, dat tot hierto zelfs tot de herderlijke onderbedieningen (suffragances pastorales), die wezenlijke posten van herders zijn, benoemd heeft. (Zoodra als de heer Monneron van de diturgie en den Catechismus gesproken had riep de heer Burnier uit: » De diturgie! HKlk onzer weet, hoe moeijelijk heeft is voor hem, welke die gebeden uitspreekt, om die altoos met fet hart te volgen.... Ook de Catechismus heeft de grootste beloefte aan verbetering’s Most er slechts eene wezen. De Kerk van Rusland, bij voor-beld wordt door eene Synode bestuurd, onder toegigt des kei-zers sedert dat Peter de Groote behendig zich zive in plaats van den Patriarch heeft gesteld..... Mijne Heeren, ik heb de republik op dezelfde wijze begrepen. : De Heer Viner. Dat argument is niet zoo beslissend als het u toeschijnt. Ja, voorzeker, de Kerk, in haar eigen karakter, in haar principe, in haar doel genomen wordende, vormt eene maatschappy, die zoodanig afzonderlijk is van de burgerlijke maatschappy, dat men haar wel eene republik in de republik noemen 'kan. Ja, gewis, zij is souverein, souverein gelijk de conscien-tie: dat wil zeggen, dat zij binnen hare grenzen, op aarde geen souverein kent. Bedenkt zoodanig systema als gy wilt; mits hetzelve haar niet (in haar wezen) vernietige (n’annihile pas) tal zy doen, wat ik zoo even gezegd heb. Er is niet meer ‘dan een souverein in eenen Staat, als gij enkel de burgerlijke zaken in overwegging neemt; er zijn er onderscheidenen, als gij de orden in aanmerking neemt. En, zoo gij niet wilt, dat ik van de Kerkspreek, is dande tupesionl 2 niet souverein? Is zij niet eigen wetgeefster (autonome? (1) Vordert niet dan het mogelijke; te weten, dat iedere souverein in z In eigen kring son ein Zije, Bes; De Heer Germonp. ik heb eene vrees, die ik mij gedrongen voel aan u te one derwerpen: te weten: dat de werking van den Staat te sterk zi en onderdrukkend worde. Ik kan niet nalaten die Room- sche Kerk voor te stellen, die, in ons kanton, zoo sterk, zoo magtig, 200 vry is, ofschoon zij eene azwakke minderheid heeft; en onze nationale Kerk, de Kerk des lands die zich verpletterd zou vinden, in eenen vernederden en veel lageren tand, geplaatst. (oral hee” pouverdenient zich tot Bisschop constitueren? Dit ware de eenvoudigste stand. Doch zou in onze eeuw, waarin men tracht om altoos meer het burgerlijke van het Godsdien- stige af te scheiden, de Staat zich op die wijze, bij de Catholij- ken en dissidenten die in ons land zijn, kunnen compromitte- ren? — Men zal welligt het episcopaat vermommen: het gouvernement  eene zekere onverschilligheid van zijnen kant, omdat het geene zaken van deszelfs competentie. (1) Autonome, b.v. woord van dusdanige Grieksche steden, die eertijds volgens hare eigene wetten bestuurd werden. Rep. (2) Of permanente commissie of zoo iets: de naam doet er niets toe, REp. zijn; maar een kerkelijk ligchaam zal zich op zijn terrein wa: nen en dat gezag zal.des te gedrogtelijker zijn, daar het op den wereldlyken arm steunen zal. (1). De verwirrung van den staat met de Kerk heeft gedurende al den tijd van het Bernsche gouvernement beständig. De staat bestuurde de Kerk niet dan in schijn; eigenlijk (au fond) waren het de Herders die bestuurden: niet al de Herders, men moot het ronduit zeggen, maar twee of drie hunner. En dit zal ook op nieuw plaats hebben, als gij een kerkelijk gouverment sticht, waarbij de Staat de hooge hand in alles heeft. Het is onmogelijk, dat de Staat alles kunne bestürzen; hij zal het dus overlaten aan vertrouwden, die door hem gekozen werden, en gij zult den regel van twee of drie kerkelijken zien herleven....«. Wan toen af heeft het volk in de Herders niet meer gezanten Gods, maar gezanten des gouvernements gezien: heeft zich verbeeld, dat alles zou geindigd zijn, als de Staat ophield, zich er mede te bemoeijen; en de Herders hebben op die wijze aan den eenen kant verloren, wat zij aan den anderen kant gewonnen hebben. Het kommt mij voor, mijne Heeren! dat de nationale Kerk van 'tkanton van het Waadland ten minste het reget heeft om te verzeeken, dat zij worde gevestigd op eenen voet van ge-likheid met de Roomsche Kerk van hetzelfde kanton,... Zou het niet veel eer ten opzigte eener dusdanige Kerk zijn, dat men waarborgen behoorde te nemen, vooral, wanneer gy aan-groeit, gelyk zy doet? En echter heeft menzich, tot hiertoe, ten haren opzigte vergenoegd met het visa en het exequatur, en zelfs heeft men ook dit niet kunnen verwerven. En terwijl de Roomsche Kerk zich op eene zoo onafhankelijke wijze in het kanton plaatst, zou men ons im het stoff willen stellen (2)? Neen, wij vragen zelfs de gelijkheid met de Roomsche Kerk niet. Neen: wij nemen den nederigsten stand aan, die men voor ons mogt willen maken; maar, met verlof, dat hij niet vernederend en ontaard (degradée) zij. Wij behoore door eenige achting te zijn omringd. i, De Heer VINET. Er zou een tijd kunnen komen, dat de go Eede overstemming tüchtigen den Staat en de Kerk ophuldt. Wat zeg zijn, die tyd zal komen. Wat zal de Kerk doen, als zijn niet geconstitueerd is? En gij, wat zoudt gij zonder haar doen? Uw toestand zal engelijk (irrationnelle) inconséquent zijn; want gi hebt op eene plegtige wijze het gezag afgelegd in handen van politieke corporatien; gij zijn im principe niet anders dan de handlangers en werktuigen van den Staat in den kerkelyken kring. En als een Catholijk zich aan het hoofd van een departement en daardoor misschien aan het hoofd der Kerk bevond!... en als men eens vooronderstelde, dat de meerderheid van den grotzen raad en van den staats-raad vreemd ware aan de nationale Kerk? Het is noodig, dat het Christendom in een land zegeprale; zonder *t welk deszelfs laatste sporezverdwijnen. De Heer Pacug. Doch de unie tüsschen de Kerk en den Staat is niet altoos zoo teeder geweest, als men die heeft schijnen te vinden. Waarlijk mijne Heeren! ik weet niet of er tüsschen de Kerk en den Staat een teeder huwelijk bestaan heeft; maar zeker is het, dat zoo het bestaan heeft, de leeraars (pasfeurs) niet op de bruilofe zijn geweest..., *Tis voor onze jongste politieke wederge- boorte gebeurd, dat classen voorstelden, dat het noodlottig zijn zou in hun midden leeraars van een twijfelachtige morali- teit, zelfs die van een schandelijk levensgedrag, toe te laten; maar het gouvernement Jeval hen aan te nemen. Eenige lees raars der classis van Payerne deden eerbiedige vertoogen en zij- werden even als veldwachters staande (debout], voor den staatsa- raad gevoerd. (1) Dit is ook in Nederland, julss het geval, zoo als de @f- gescheidenen meermalen bondig hebben Aangetoond. Rep. (2) Waarom worden mannen, z00 als de Heer Burnig, de Heer Grermonp en niet Catholijk? Slavernij of anarchie zijn de gevolgen van het Protestantismus; er is voor hetzelve geen middenweg « Rep. De Heer Curcnop. ; : Het sijstema der meerderheid is eene volstrekte innovatie. Wat zulks bewijst is deze taal, die men gevoerd heeft: «Om de waarheid te zeggen, onze nationale Kerk bestaat niet. Nu, welk een essentieeler verandering is er, dan een Kerk van het bestaan tot het bestaan te doen overgaan? De Heer Burnier. Ja, het grootste onheil in het sijstema der tegenwoordige nationale Kerk is, dat de kudde is vernietigd geworden. Men had wel den naam van Kerk, een na-tionalen eerdienst: Maar voor een eigenlijk gezegde Kerk zoude jk haar niet kunnen houden. Ik geloof dat het werk onzer eenw is de afscheiding der Kerk van den Staat, het herplaatsen der Kerk in eenen toestand waarin zij waarlijk zich zelve ij.ik vraag niets meer voor haar dan hetgene aan een godsdienstige en Christelijke maatschappij betaamd. Alleenlijk verzoek krungend dat wij aan den staatsraad mogen voorstellen, dat DE KERK TOCH IRTS ZIJ. Het aangevoerde zal wel genoeg zijn. Eene gezind- heid, die zich eene Christelyke gemeente noemt, kan zoo vernederd worden, zoo diep vallen! Jesus Cnris- tus had ook voor de aanhangers dier gezindheid eene Kerk gesticht, die Hij gekocht heeft door zijn bloed, die rein, schoon, vlekkeloos is, en die vrij heeft weten te biyven, — dit erkennen zij! Zij hebben haar verlaten, en ziedaar zij moeten zich voor de voeten van eenen tijdelijken staatsraad werpen, om eerbiedig te verzoeken, dat men hen eene kerk make Dig TOT IETS 213! En wat zal de staatsraad doen? Wat zal de groote raad doen, nadat men verklaard heeft, bereid te we- zen; om met dankbaarheid en volkomene zelfsverloo- chening alle oplossingen te zullen aannemen. AL MOEST DE KERK VAN DENZELVEN EENE ORGANISATIE BE KOMEN, DIE NIET AAN DE BEHOEFTEN VAN DEN GopspiENsT BEANTWOORD (1)?....2 ZESTIEN STEM- MeN hebben deszelfs competentie in zaken der leer erkend: ZesTi£EN STEMMEN hebben dezelve ontkend, De discussie over eene verandering in de geloofsbelijdenis heeft tot eene bijna gelijke staking der stemmen aan- leiding gegeven: er waren VIJFTIEN STEMMEN tegen viuFTIEN- De heer Gauruy zeide, bij die gelegenheid: »- Wij leveren thans het schoone voorbeeld op van eene Geestelijkheid die nagenoeg tot de eenheid gekomen is, welke men hier beneden verlangen kan.” — Men berekene dit: magenoeg !/ os. Waarlijk onze ziel is diep bewogen over den: toes stand van menschen, die de taak heben op zich genomen, om in zulk een Babel te prediken, onder het toezigt en goedvinden der heeren van den grooten raad van Lausanne. Hoe is het mogelijk, dat opregte, schrandere, doorzigtige mannen, die den toestand, waarin het Protestantismus hen gebragt heeft, zoo volledig in deszelfs geheele naaktheid beschouwen, zich liever eene zoo vernederende slavernij getroosten, dan de vrijheid der kinderen Gods te omhelzen, onder het moederlijk toezigt en gezag der ware Kerk? Laat ons de oogen neérslaan en ‘bidden, na ‘het overwegen der woorden van den Apostel: Qui non acquiescit ze) Dit zijn de eigene woorden van den Heer Ginproz, president der Synode, bladz. 119 van het Bulletin de la delegation ‘des Classes, (Lausanne, Marc Ducuoux, 1838.), A422 — sanis sermonibus Jesu Christi, Domini nostri, superbus est, nihil sciens, sed languens circa quaese tiones et pugnas verborum (1 Tim., VI, 3, 4,). IETS OVER DE VERPLIGTING DER NOORD- NEDERLANDSCH sanis sermonibus Jesu Christi, Domini nostri, superbus est, nihil sciens, sed languens circa quaese tiones et pugnas verborum (1 Tim., VI, 3, 4,). IETS OVER DE VERPLIGTING DER NOORD- NEDERLANDSCH En DUITSCHE CATHOLIC, OM VOOR DE BEKEERING VAN ENGELAND TE BIDDEN. Onze lezers, wiegen uit de Correspondentie met den heer Spencer, dat het Fransche episcopaat, geben voor de bekeering van Hingeland aanbevolen, en darsto bijzonder den donderdag bestemd heeft; zij heben gezien hoeveel belang de Fransche Geestelijkheid, daarin stelt, Welk een navolgenswaardig voorbeeld, heeft Frankryk ons hier gegeven, «1+ Zouden wij dat voorbeeld dan niet navolgen? Wij, die reeds behoorden te blozen en ons te verootmoedigen, omdat wij dat heilige werk zoo lang hebben verzuimd en anderen ons daarin zijn ‘voorgegaan! Alleen Christelijke liefde, bewoog den Godvruchtigen Aartsbisschop van Pargs en andere Fransche Bisschoppen, Geestelijken Religieusen en geloovigen tot dat heilige werk: van ons en van Duitschland vordert niet alleen de liefde, maar ook de dankbaarheid, dat wij ten minste onze ebeden, met die onzer Fransche broeders paren! Ja, Catholijke landgenooten, dit vordert de’ dankbaarheid van ons? Uit Hingeland is het licht des geloofs voor onze Heid ensche voorvaderen opgegaan! Van en uit HKngeland is ons de zaligmakende leer geworden; Engelsche Religieusen heben, uit liefde tot ons volk gedreven, in onze gewesten voor ’t eerst het Evangelie verkondigt; zij zijn onze Apostelen en eerste Bisschoppen geweest. Wij willen hier eenige bijzonderheden dienaangaande aan onze lezers herin- neren. De H. Wieertus, een Engelsche, offenen, anderen willen, een Iersche Religieus, had bereits two jängeren lang te vergeefs het Evangelie in Friesland verkondigt; te vergeefscha had de H. Eésertus met andere Religieusen getracht, dat heilige werk te vole brengen; storm en schipbreuk verhinderden het het het Apostolat een uitdrukkelijke zending van den plaatsbekleeder des Heeren op aarde gevorderd wordt. Hij verkoos twaalf Religieusen van uitstekende Godsvrucht, ‘te weten: Wi.tesrorpus; Swirgertus; Acca; Wie-Bertus; Wi irwantpus; Winisatpus; Leruinus; de beide Ewanpt (2); Werenrripus; ADELBERTUS en Marcetuinus, alle Engelsche monnikken, tot onder- (1) Den naam van Friesland, werd toen niet alleen aah dat gedeelte van ons vaderland, ’t welk thans dien naam draagt, maar aan het grootste gedeelte van ons land gegeven, ’t welk took Duitschland of Neder-Duitschland, genoemd werd. (2) Tot onderscheiding werden zij den Witten en Zwarten Ewatpbus genoemd. scheidene kloosters in Hageland behoorende. Deze mannen verkoren zijnde, zonden zij WALLER DUS naar Rome, om van den Paus Nereus de Apostolische zending te vragen, em toen staken zij in het jaar 690 naar dit land over, om de Apostelen van ons vaderland en een gedeelte van Duitschland te worden, De merkwaardige reden, welke de schrijvers opgeven van den ijver dier heilige mannen voor de bekeering der Friesen en Saxers, was; dat zi van en uit hem voortgesproten waren (1). De Religieusen waren allen Priesters, uitgezonderd ADELBERTUS, die nog märkt was. Die H. jongeling was een zoon des konings van Deiri, en had al de grotoid der wereld verzählt, om Jesus Cuais- Tus te volgen, ‘Die heilige mannen verspreiden zich nu door het Jand. De H. Switeurtus, verkondigde het Evangelie - in de tegenwoordige provintién van Utrecht en Hol- land; maar bijzonder in Gelderland (Teisterband), Westphalen en het voormalige land yan Berg. In 795 werde hij door de broederen tot hunnen Bisschop ver- koren, en ontying de Bisschoppelijke wijding van den Hl. Winrrivus (2) in England, te welken einde hij weder naar Britiannié gereisd was. Bij zijne terugkomst bouwde hij onderscheidene kerken; onder an- deren te Zandwyk, bij Thiel, ter eere van den heiligen Martelaar Vincenius; te Arkel, ter eere van de heilige Witesrorpus naar Rome gereisd, om aan Paus Ner- Gius verslag te gereid, van den arbeid der Zendelingen, en werd in 796, door den Paus tot Aartsbisschop der Friesen gewijt, in de kerk der H. Cecinia, en op haren feestdag (22 November). ‘Toen hij in 797 van Rome terungkwam, ging de H. Swirnerrus met de Geestelijkheid en vele Christenen, den nieuwen Aartsbisschop tot Hmmerick te gemoet. Met groote blijd-schap vernam WiLLeprorpus de wonderen en bekeeringen welke God, door den dienst van SwitTBerTUS had te weeg gebragt; hij vestigde zijnen zetel te U-trecht, welke stad hem, tot dat einde door Pepun, den Frankischen vorst, onder wien destijds dit land behoorde, was gegeven geworden; hij bouwde er de St. Sanvators, of zoo als anderen meenen de St. Mar; rinus-kerk; hij reisde met den H. Swirsertus door Holland en Friesland, om het Evangelie te verkon-digen, en bekeerde er vele Heidenen. De H, SwitBERTUS, werd de mede-Bisschop van WiLLEBROORDUS genoemd, doch had geen eigen Bisdom. Acca, is insgelijks door den Engelschen Bisschop, Witrrinus, tot Bisschop gewijd, en heeft in een gegeelte van Duitschlaud het gelöst verkondigd. De H. Wiczertus, die Abt was, heeft insgelijks in een gedeelte van Dutischland, en naar men meent, (1) De Friesch volks-taal of zoogenaamd Boeren-Friesch le- vért nog merkwaardige sporen op van gemeenschappelijken oorsprong. (2) De H. Witratwwus, Bisschop van York hieles destijds eene missie te Mercy. 423 = voornamelijk in Hessen, het Evangolie ‘verkondigd. Wituauous, heeft zich in Oost-Krankrijk begeven, _alwaar hij de Bisschoppelijke waardigheid heeft bekleede Van den broeder des vorigen, Willibalpus, vinden wij geene andere bijzonderheden met zekerheid vermeld, dan dat hij Abt van een klooster is geweest te Heidenheim. Vy De heilige Martelaren, beide Ewannr genaamd, begaven zich naar Westphalen, welk land toen door. onderscheidene kleine vorsten bestuurd werd. Zij zogen _ Immer psalmen en lofzangen en hieden eene hiedige tafel bij zich, waarop zij dagelijks de Misse lazen. Zij werden door de inwoners, die vreesden, dat zij hunnen vorst zouden bekeeren, van het leven beroofd. De H. Werenrrinus predikte in Gelderland, en hied meestal zijn verblijf te Elst, alwaar hij ook begraven is. Gijn graf, naar *t welk eertijds vele bede-vaarten werden gedaan, werd door wonderen verheerlijkt. Banpericus vijftietde Bisschop van Utrecht, heeft te zijner eere te Hist eene collegiale kerk, onder zijne aanroeping gesticht, en zijne gebeenten, die hij uit het graf had doen nemen in dezelve overgebragt. Men meent, dat hij onder andere, ook te Wyk by Duurstede en te Medenblik heeft gepredikt (1). De HH, Lesuinus-en Marcetuinus, hebben in Overyssel het gelöst verkondigt; voornamelijk ook te Deventer en te Oldenzaal, alwaar MarcLbinus gestorven is. Aijn ligchaam werd, als ook dat van den i, Lesuinus naar Deventer overgebragt, alwaar beie den bijzonder geerd worden. De H. Diskon Ape.gertus, onthield zich te Kgemond, *t welk hem als beschermheilige eert, Door zijn de bewoners der omliggende streken tot het gelöst gebragt. De H. Plecnenmus, kwam later mede uit Engeland naar deze landen over. Hij wordt, als. de Apostel van Gelder geerd, en heeft een gedeelte der dioce-se van Ruremonde, tot het gelöst gebragt; hij stiche ted, zoo als alle Apostolische mannen immer gedaan hebben, ondérandere op den St. Pietersberg, bij Ruremonde, alwaar hij ook, in hoogen ouderdom gestorven is. Oldenzaal, in Overeyssel, eert hem als patroon; zijn de Kerk aldaar, eertijds eene Collegiale Kerk, onder zijnne aanroeping an den Almagtigen God toegewijd. En wie kent niet den grooten Apostel van Duitschland Bowiracius 4 Ook die groote man was. Engelschman, Engelsche Religieus, Bisschop, en vervolgens Aartsbisschop van Mentz. Ook hij, heeft in ons vaderland gepredikt, en bij Dokkum in Friesland, de martelkroon verworven. Ziedaar eene korte schets (2) betrekkelijk de Apose (1) Zie Oudh. van Batavia. 1. Deel, bladz, 161; Botter, Leben der Heiligen, op 14 Augustus en. 