Catholijke Nederlandsche
None
Men had dus stellig beschlossen om het verzeichte te wei- geren, doch er bleef eene zwarigheid over, namelijk in welken vorm men de weigering zou inkleeden. Me- vrouw DE GALARPD rasdpleegde hare dochter dienan- gaande, » Daar gij mij toestaat, lieve mama!? antwoordde zij, » om u mijn gevoelen te zeggen, zoo komt het mij voor u het beste yoor, om geenerlei voorwendsel te zoeken; als gij heden iets voorwendt, dan zult gij bij eene volgende uitnoodiging iets anders moeten voorwenden, en zoodoende, zult gij telkens van voren af aan moeten beginnen. Dit is de eerste maal, dat men mij noodigt, laat ons dus deze gelegenheid niet voorbij gaan, en gelief slechts te antwoorden, dat ik niet voorzeker alles geéindigd wezens” Bladz. 3 van de Vert. » Zij had gelijk: ‘een zoo: vast antwoord van een zestienjarig meisje verbaasde: men kon niet nalaten hetzelve te bewonderen en van toen af ontving zij Gee- ne soortgelijke uitnoodigingen meer. » Men zou zich bedriegen, als men uit die gestrengheid van beginselen afleiden wilde, dat hare deugd jets stuursch en terugstootend van de wereld had. Zij had den aard en het echte karakter der Christe- lijke godsvrucht beter begrepen. » Dezen zomer verpligt zijnnde, om. met allerlei menschen om te gaan, en dikwerf groote maaltijden te moeten bijwonen, heb ik gedacht, dat men zijn tijd nooit beter besteedde, dan als men hem besteedt in gevolge den heiligen wil vanGod. 1k heb gevörd, dat men den Godsdienst bemüdlijk moet mae ken, door vrolijk, en yverpligtend te wezen, zonder anderen te laken. Hoe meer men de godsvrucht beoefend, hoe meer men zich moet toeleggen op het getrouwelijk vervullen der pligten van de maatscliappij, im zoo verre die met den Gods- dienst strooken, ten einde aan de wereldschgezinde menschen geene stoff te geven, tot het Jasteren van het juk des Heeren, dat-z00 zoet is voor hen die het geheel en al hebben op zich genomen.” Bladz. 44 van de Vert. « Ong doe) is niet om hier eene verkerte geschie- den. denis van Vicrorinr te leveren; maar enkel, om aan godvruchtige zielen het verlangen in te boezemen, om die, ‘welke wij hier vermelden, te lezen. Daarin zul- len zij al de bijzonderheden aantreffen van een leven-, dat wij slechts met enkele trekken hebben kunnen schetsen. Wij meenen onze taak te hebben volbragt, als het weinige, dat wij gezegd hebben, het genoe- gen, *t welk men in het Lezen smaken zal, kan doen bevatten, De belangstellend die uit de zaak zelve, uit de schoonen daden en fiefelijke deugden der god-vruchtige VicrorINE geboren wordt, vermeerdert nog, door. de bekörper van het verhaal, waarin de schrijver die weet-in te kleeden. Het verhaal is een voudig, gemakkelijk en sierlijk. De zaken schraal is een voudig, gemakkelijk en sierlijk. De zaken schraal is een goed lees-boek, zonder te spreken van de voortreffelijke zaken die het bevat. Wij kunnen hier echter niet eindigen zonder iets te zeggen van VicTorine’s laatste oogenblikken. In dat uiterste uur ontslujeren de zielen zich en beginnen zich van hun aardsche hulsel te ontdoen. Zij schei- den zuiverer en helderer in de oogen dergenen die haar aanschouwen. Haar geschiedschrijver zegt: Ook wij zouden hier in zijnen vollen luister, dat geduld willen schetsen, ’t welk geene beproeving kon krenken, die nauwgezetheid in alle hare oefeningen van godsvrucht, die allen met bewondering vervulde, welke in de gelegenheid waar. om ze gade te slaan; de kalmte harer ziel, die immer met de engelachtigste opferuimdheid op haar gelaat zweefde, © de zachtaardigheid en de wetrgaélooze goedheid waarmede zij diegenen bejegende die haar naderden, die zielskracht die haar ondersteunde te midden der, voor de natur moeijelijkste op- offeringen; den brandenden gloed van dat hart, het zich met zijnnen God zou © Vererenigen... Sedert vele jaren was Vicrorine gewonlijk lij-dende. In de maand December van 1835 bespeurde men bij haar eenen vrij hardnekkigen hoest: Op Zondag den 13 dier maand, kon zij voor de eerste maal noch 'bij de Hoogmis, noch bij de Vesperen tegenwoordig zijne Den 6 Januarij, den dag der Epipwanie, kon zij zich nog naar de kerk van de Missions Hirangéres begeven, alwaar zij communiceerde. Van dien dag af maakte een aanhoudende koorts zich meer van haar, en veroorloofde haar niet meer op te staan, dan eenigeuren bij tusschenpoozing. Hare ziekte zou'moeijelijk te beschrijven zijn, de kundigste geneesheeren konden bet niet eens worden over den aard der kwaal. Vicrorink kwijnde eenigen tijd in dien toestand en verzwakte meer en meer. Gö zijn wij aan den dag gekommen, welke dien, die dezen engel des Hemels aan de aarde ontnam y vooraf ging. Mevrouw ne Ganarp kon zich de groote heid van het gevaar niet meer ontveinzen; zij liet Aay per Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave. By No 28, | anstonds den biechtvader van Vicrorine roepen;én verzocht hem, ‘hare heilige dochter, met de gebruikes lijke behoedzaamheid, de geheele waarheid bekend. te maken. Deze behoefde slechts ‘de woorden der Schrif- tuur: Zie de bruidegom komt; ga hem te gemoed, uit te spreken; Vicronine begreep de goede :tijding en trilde van hoop en blijdschap. De bruidegom kwam underdaad binnem weinige oogenblikken en de van liefde verrukte bruid ontsloeg zich eenige uren later van hare banden, om Hem in het gelukzalig verblijf te volgen. Francisca Cranto Tricolorine DE GALA Rp Terrase eindigde hare korte loopbaan den 8 Februarij 1836, in den onderdom van 37 jaren, 3 maanden en 22 dagen. Haar stichtelijk afsterven vernemende Zeide de souvereine Opperherder, die zich gewaardigt had, habha bij heure reis door Italié te onderscheiden in 1830 en 1831 en die zich hare volmaakt herinnerde: Wy betreuren haar voor hare ouders, doch wi ho» pen dat zy voor ons zal bidden. In die hoop zullen al diegenen met vertrouwen deelen die het geluk geben, om Victorine DE GALARD-TERRAUBE levendig op deze aarde te zien, of die haar, uit hare levens-ge-schiedenis zullen leeren kennen.” AANKONDIGINGEN. Bij J. R. van DIEREN, Drukker en Boekverkoo-per en aan het Bureau van den Godsdienstvuriend te Grave, wordt uitgegeven: Het Leven van VicroRInE DE GALARD-TERRAUBE 5 _ te Pargys, in geur van heiligheid overleden den §.sten Mebruarg 1836. (Naar het Fransch) door J. Witze:% of. Gr. 12.mo, VI. en 270 bladz. groot. Prijs f 1 »70. Gecartonneerd en half linnen band met verguiden rugtitel « 2. « «© « » » 2-00, ** Bij.den Boekhandelai C. L. van LANGEN-HUYZEN, te Amsterdam, zijn nog weinige exempla- | | ren voorhanden van het zoo gezocht wordende werk ; Brsprace tot de Kerkelijke Geschiedenis van ‘Duitsehland, in de X1X.4¢ eeuw of het zoogenaamde ROODE BOEK, in groot 8.v° Prijs f 1,90.... Dit belangrijk Werk levert een getrouw verhaal van de daden der Pruissische Regering omtrent de R..C. Kerk, en men zal bij het lezen van hetzelve, ontwae ren, hoe weinig men hechten kan aan de menigvul- dige berigten, welke ons van daar over dit onderwerp zijn medegedeeld. Achter het werk volgt eene THEO- LOGISCHE BEOORDEELING der Breve van Pius VILE. Hetzelve is mede te bekomen bij J. J. ARKESTEYN en ZOON, te ’s Bosch. ei Nummer  EN LETTERKUNDE Ana JESUS dit getegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide poh Cer mcmneo Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat zi één run gelyk Wt eeeee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat xy allen één zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat 2% ook in ons mogen één xyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my geronden helt. En ‘tk heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zy zouden één syn, gelik wi ook dén zijn. Ik in hen en Gy in my, opdat ry volkomenlyk één zijn: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. DE UL SE eae SE EE AN ee SE EE AN ee SE EE AN ee SE ee ee ee een Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolged, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-30 in het jaar; het half jaar of kwartaa], naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatat. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Aniwerpen. DE GODSDIENST IN RUSLAND. A den strijd, dien de koning van Prussen, tegen de Catholijke Kerk en hare getrouwe Bedienaren blijft voeren, laat het zich vooronderstellen, dat hij. door bet droombeeld eener Godsdienstvermenging bedwelmd, zoowe! door godsdienstige dweeperij als door politieke oognierken wordt bestuurd. Maar geheel anders is het gelegen met de vervolging, welke Russland’s alleen-heerscher, tegen de Catholijke zco Grieksche als La-fijnsche Kerk, in zijn monsterachtig groot rijk uit-oefent. Ferperik Winnetm, wil eene. soort van onbestanbare en gedrogtelijke eenheid van Godsdienst, in zijn statten te weeg brengen: Nicoxaas tracht meer en meer te verdeelen, volgens den bekenden regel: Divide et impera. Nooit was een vorst onverschilliger dan hij, ten opzigte der belangen van den Godsdienst, dien hij belijdt; hij bekreunt et zich weinig over, of de Grieksch-Russische kerk, van dag tot dag afneemt in de provincien van het Noorden en van het Oosten, wier barbaarsche zeden sedert lang aan den knout en de verbanning gewoon zijn. Zu den de last zijner dwingelandij, op de pro- vincien van het Westen en van het Zuiden drkt, is zulks blijkbaar, wijl hij begrijpt, dat hij alles wat hij wil, zal kunnen doen met een volk, dat hem zijn geloof heeft ten offer gebragt. Dat Godsdienstijver niet het geringste deel heeft, in de vervolvingen tegen het Catholicismus in Ruse land en Polen, blijkt middagklaar hieruit, dat het gouvernement van den czaar niet de geringste pogin- gen sanwendt, om de eenheid der schismatieke kerkte handhaven, en de afgescheidene schismatieken met haar te hereenigen; maar integendeel, de ketterijen in dezelve schijnt aan te moedigen, waarschijnlijk uit vrees, dat het synode van St. Petersburg, het mid- denpunt van eenheid der nationale kerk te veel in- vioed mogt verkrijgen, waardoor een godsdienstige a band zou kunnen ontstaan, daar, waar men geenen anderen band wil, dan dien der slaafsche vrees. In eene algemeene statistiek der onderscheidéne Godsdiensten in Rusland, heeft men het getal der eet Nt ECE YA eet Nt ECE YA belijders van den Grieksch Russischen Godsdienst op- Ne gegeven als 41 millioenen bedragende; doch onder Gr dien naam van Grieksche kerk, heeft men alle ket- terijen en sekten, die haar verdeelen, bijeen geteld. Test Protestantismus zelf, wint het in anarchie schier — niet van die Grieksche kerk, die men ten onregte eenstemmig waant. a * he Nestorianen, de Estychianen, de Ofigénisten, de Jaecobieten, de Quaternaires, die van de H. Maagd een vierde goddelijke Persoon maken, de Manicheén, de Massalianen, schier al de sekten der eenwen; van de Kerk, heben talrijke aanhangers in de provincien. der Zwarte zeig, in de binnen-provincien en jangs de beneden de Wolga. Alte die sekten, hater en anathématiseren elkander, maar heben allen den diepsten afkeer van de Grieksche der nationale kerk, die zij als werktuigen van den anti-Christ beschouwen. In de bovenvermelde oorden zijn de meeste: lijf-eigenen, openlijke of heimelijke aanhangers eener afgescheidene sekte en komen niet in de Grieksche kerk y dan om. aan hunne heeren te behagen. In de provincien van het Noorden, heben de meeste dec bovengenoemde ketterijen wel eenige aanhangers; maar de onkunde in die streken nog grooter zijnd e, beschouw men er elken dweeper, als een geinspielerde en hij wordt het hoofd eener nieuwe sekte. De overheid schijat vermaak te scheppen in dat ontstaan van scheuringen in de scheuring; zij acht ziel gelukkig, dat zij zelfs de moeite niet behoeft te doen, te verdeelen om te heerschen; zij is overtuigd, dat eene stad, of een viek, door inwendige verdeeld-heid verscheurt; des te gemakkelijker onder het juk gehouden kan worden, daar zij den laatsten band van eenheid die nog eenige sterkte had, verscheurd heeft. Dat goddeloos Machiavelismus, verdient des te meer aangewezen en geschandvlekt te worden, daar het geheel nieuw schijnt in de politik der dwingelanden; hat is meer dan onverschilligheid, het is eene schan-delijke spotternij met iedere soort: van Godsdienst. Men begrijt dat boersche feest war op er Peter I, ten einde de Poolsche provincien, die door de tragtaten van 1660 en 1667, an dem onderworpen waren geworden, van de Catholijke eenheid af te scheuren, den geheiligden persön van den Paus, an de bespotting zijner onderdanen blootstelde, onder de gedaante van den zot Zororr genaamd. Die ware despot, an wien de vieijerij den naam van den Groote heeft gegeven, kon den ijver voorwenden, dien hij voor zijnen Gods-dienst toonde. Maar, wat moet men denken van eenen man, die aan den eenen kant de Catholijken dwingt, om tot de schismatieke kerk over te gaan en, van den anderen kant die zelfde kerk, door het anmoedigen en begunstigen van alle ketterijen ver-scheurt en vernielt? Welk een misbroik, om niet te zeggen, goddelooze ontheiliging van het gezag! De merkwaardigste: nieuwere sekten van het Ruse sische rijk, zijn: 1.° de Raskolnicks, wier oorsprong tot 1659 opklimt. De patriarch, Nico: belast geworden zijnde, met het opstellen der Heilige Boeken, die ‘door de afschrijvers vervalscht waren, en eeneral- gemeene Lithurgie, als ook om-de handschriften door gedrukte boeken te doen vervangen, beschuldigde na- De Arianen, de Iconoclasten, de genoeg half Russland den patriarch, dat hij de boee ken vervalscht en de overleveringen verbasterd had, en scheidde zich van zijn gemeenschap af. De. ge- gcheidenien gaven zith deh hatm van Staroi-Vertsi, dat is: Oud-Geloovigen, en noemden de aanhangers der nieuwe Lithurgie Niconianen; deze bestempelden de afgescheidenen met den naam van Raskolnicks, of Rebellen en Schismatieken. De Rasholnicks, bedieen nen zich enkel van oude handschriften, of van boe- ken welke. naar die handschriften gedrukt zijn eeren geene beiden dan die, welke ouder zijn dan de hervorming van Nicon zijn maken het kruis met den wijsvinger en middenste vinger, terwijl de andere Grieken, hetzelve met de drie voorste vingers ma- ken, om de Drieenheid te.eeren en buigen de beide anderen, als zinnebeeld der twee Nature In Jesus Curistus. Het Grieksche kruis heeft slechts eenen dwarsbelk, terwijl dat der Raskolnicks er drie heeft: in de processien rondom het altaar gaan de laatstge-noemden van de linker- naar de regterzijde en de eerste gemelden van den regter- naar den Jinkerkant. De. 2.° De Sérigolnicks of vijanden der priesters, die eertijds zerstaltet waren, heben thans weinig aanhangers, of komen ten minste niet meer openlijk voor hunne leerstellingen uit; zij vormen echter nog onderscheidene sekten, voor al in de gouvernementen van Novogorod, van Koerland, enz.. 3.° De Wjetkaers zoo geheeten naar een eiland, in de Soschu gelegen, alwaar hunne secte aanvang nam, dagteekenen van 1730. De dood, langzamerhand al de Grieksche Priesters weg geraapt hebbende, die niet tot de Hervorming van Nicon behoorden en er geen Raskolnieksche Bisschop zijnde om andere te wijden, zich genoodzaakt om den dienst. van Priesters te derven, of zich van Priesters der Niconsche hervorming te bedienen. Er ontstonden alzoo twee partijen, waarvan de eene zonder priesters wilde.we-zen; terwijl de andere de priesters die de Russische Kerk verlieten, in haren schoot opnam. Men scheidde zich van elkander, en de heide secten gingen hunne gevoelens in verschillende oorden verspreiden. Ges durende eenigen tijd had die secte een klooster van 1200 Monniken, op het eiland Wjetha. 4.° De Pépons, zoo genaand naar hunnen stichter, zijn nog bekend onder den naam van branders of moorders, omdat, yolgens hunne leer, de zelf-mord. Ende deugd is en zij het ondergaah van eenen geweldigen dood als. een geluk beschouwen, Volgens adit beginsel beroofden zij niet alleen elkander van het leven, door verbranding, maar pleegden den zelf-moord, met een razernij waarvan de geschiedenis betweene andere voorbeelden oplevert.. Zij maakten eene woorbereiding tot die misdrijven., door,vasten en biddenen vreesden des te minder de vervolging, daar zij niets zoo sterk verlangden als de doodstraf. Zij — eehijnen thans minder dwaas te -zijn, doch begaan sevenwel van tijd tot tijd de buitensporigheden huns stichters:, zij plegen tegenwoordig. hun zelf-moorden, door zich te verdrinken. Zij erkennen: geene Priesters: een grijsaard Srarii bekleedt derzelver. plaats. Auen, in het palati- omaat van Augusten en op onderscheidene andere plaatsen. 58° De Pomoranianen, in verschillende secten ver- - -Geeld, zijn verspreid in Livonie, Sibérie, Polen en — Zij -hebben geen Priester- andere gouvernementen. -schap;,. 2ij leven afgescheiden van allen, die niet tot chunne secte behoore; zij gedragen zich enkel naar — de inspraak van hunne conscientie en erkennenslechts -lijdelijk de burgerlijke overheid. > 6.°-De Doukhoborten of ziel-worstelaars: begonnen b -wich te Moscou te vertoonen onder de regering van Anna ‘Iwanowa en.verspreiden : zich weldra door het -geheele rijk. De suppressie van:het pariarchaat door | ezaar ‘Peter I, was de oorzaak hunner scheuring. j.meenden, dat. de Kerk zonder hoofd zijnde,-niet -meer de ware Kerk was. Zij:bezigen de-Seclavonische -Lithorgie, en wanen-af:te-stammen van-ade drie jon- igélingen, -die ten tijde vaneden Prophet:DaniéL, uit eden :vurigen oven werden verlost; ze zijn Iconoclas- | ten; zij ontkennen ‘het nut der kerk-gebruiken; zij verkennen geene Sacramenten, en-maken weinig werk van de H. Schriftuur. Men beweert, dat zij de-hu. | avelijks vereeniging miskennen. :Mannen en vrouwen | -groeten -elkander driemaal om = de: H.» Drieéenheid te reeren 3, de naam van. vader mag bij han enkel aan God worden -gegeven; het kind noemt-hem aan wienshet — -zijn leven te danken heeft bij zijn enkel aan. Ze zijn sin onderscheidene colonien geplaatst, die zij.gave Gods | goemen. De Malakanen.of melk-eters, zijn eene soort ewan | Pythagoristen, wier.oorsprong tot’ 1610 opklimt. -Zij, verwerpen.de gegen. Verwandt der beiden, der beiden, der overlehringen, en willen die Russische Priesters nicht erkennen; der konstige der vergadering bekleidet der zijchebben eenen großen eerbieden voor den Bijbel, die hunnen eenigen regel is. De Martinisten, wie schon der Cataninall, ogesticht werd, door, professor Scuwartz, heben  ‘secte die zer wissigebrei was, gedurende de oorlogen van Rusland, tegen de Fransche republik en Napoleon. Afkäer wan den krijgsdienst was aanvankelijk de oorzaak dicr verminkingen; doch weldra mengde er zich het gods- dienstig fanatismus onder, en »in 1820, bewees ‘het onderzoek der krijgspligtigen, dat diesecte, wel vermehrten, meer en meer'toenam. | : AVij zouden nog honderd andere secten kunnen opnoe- men, die alle misselijke gevoelens hebben; wij willen enkel nog een woord zeggen, over eene secte, die ‘den: meesten voortgang in de provincien’ van’ het Oose ten schijnt te maken. Zij verkiest eenen man, die geacht wordt Jesus Curistus te vertegenwoordigen, -en dien zij als zoodanig eert, en eene vrouw, die zij eert als de:H. Maagd, twaalf Apostelen enz. °’ Alle die buitensporige secten, die meer dan de helft der Russische Kerk uitmaken, kunnen. baren -Gods- dienst vrijel eert als de:H. Maagd, twaalf Apostelen enz. °’ Alle die buitensporige secten, die meer dan de helft der Russische Kerk uitmaken, kunnen. baren -Gods- dienst vrijel eert als de:H. Maagd, twaalf Apostelen enz. °’ Alle die buitensporige secten, die meer dan de helft der Russische Kerk uitmaken, kunnen. baren -Gods- dienst vrijel eert als de:H. Maagd, twaalf Apostelen enz. °’ Alle die buitensporige secten, die meer dan de helft der Russische Kerk uitmaken, kunnen. baren ijk witeefenen en proselijten maken, de overheid houdt zich niet in het minste bezig, met pogingen, om ze tot de eenheid: der Grieksche Kerkte ‘brengen. -Zij sehijnt, integendeel, iedere nieuwe secte toe te juichen, en zij durft het verlangen om de godsdienstige eenheid te bevorderen, voorwenden, als zij de Catholijken vervolgt! HET PROTESTANTISMUS, (Naar het Fransch). De midden-ein waren bereikten haar einde. Die euwen zu viel van kracht en levens-sap, wie geest en gesalte beiden met ijzer waren geharnast, namen van lieverlede, onder de vermögende hand der Pausen, zachter en buigzamer vormen aan. Het Christendom deed uit den sehoot der wanorde, eene nieuwe iiaat-schappelijke orde geboren worden; het vormde dezelve en pam ze onder zijnne bescherming, om ze langza-merhand en zonder schokken.tot hare bestemming te voeren. Het schiep, wat de wereld tot hiertoe nog niet gezien had, de verdeeling van gezag en magt tusschen twee opperhoofden: aan den koning het tijd delijk gezag, aan den Paus, als opperhoofd der Kerk, als plaatsbekleeder van Jesus Cukistus op aarde, de geestelijke magt. Om de woeste of losbandige zeden van dien tijd te verzachten en te beteugelen, om de koning het gezag, te bewiegen, om alle verspreidde en verwarde maat-schappelijke elementen, tot eenheid te brengen; om in de ontoereikendheid van het koninklijk. Gegen gezag te voorzien, was für noodig, dat de magt der Pausen de overhand had en zich, zonder conträle over alle volken uitstrektee Ook zien wij Grecoriws VII en zijne opvolgers, koningen afzetten, over hunne konnen, van den eed. van getrouwheid ontslaan, de slavernij afschaffen en hunhe suprematie overal doende gelden en eerbiedigen. Het: Kon. niet anders: die onbegrensde magt moest ae ee aan de koningen naijver inboezemen; maar zij was onmisbaar in die tijden van verwarring, en toen de orde zich begon te vertoonen, zag men het »Opper- herderschap zich ongevoelig van zijnen politieken geest ontdoen, zich besluiten binnen den kring der gods- dienstige werking, en, over zijnen uitgestrekten ar- beid van beschaving, van het op- yperherderschap het middenpunt was, strekte zich van het een het andere uit, zij gaf aan alle volken gelijksoortige belangen, zij roeide alle kiemen van tweedragt uit en ging met snelheid voort tot het verweedenlijken van een maatschappelijk stelsel, hetwelk het geheele groote Europische huisgezin zou hebben vereenigd, door wetten, door zeden en conse titutién, naar de betrekkelijke. behoeften der volken geschikt. Dat sijstema van universele broederschap, waarvan onze hedendaagsche w kiemen van universele broederschap, waar van onze hedendaagsche w kiemen van universele broederschap, waar van  het doe! van den bestendigen arbeid der Pausen, gedurende dem midden-eeuwen, en het begon reeds vruchten te dragon, toen een dier geweldige maatschappelijke stormen, die voor eenen langen tijd het geluk der volken verneielen, en hunne bestemming tegenhouden, eensk!aps opstak. De inval der Barbaren van de III.d¢ eeuw vernieuwde zich; doch ditmaal verschrikkelijker en noodlottiger; want in plaats, van met den bijl harer Voorgangster, wapende de Hervorming zich met droge redenen en dwalingen. De groote magt, welke de Geestelijkheid gedurende eenige. eeuwen bezat, had misbruiken in de Kerk doen ontstaan; het was  voortgebragt, en Huropa zou het entbindend principe, waardoor het Jangzaam sterft, niet in zijnen boezem heben. Maar de. wijsgeerige haarklovende X V.de eeuw, moest hare vruchten vyoortbrengen: Luruer verscheen. Vol van alle Scholastieke spitsvindigheden, door prikkelbare hartstogten verscheurd, die aangroeiden door de stilte en tucht des kloosters, ondernam die geringe Monnik den strijd tegen den Opperherder , tegen den Apostolischen Stoel, tegen de eenheids Hij_ stond op, en hij: verscheen voor de oogen van ‘het verschrikte Europa, als een bloedige komeet, als een onbeteugelde brand. = thats «veoh; Luruer koos aanvankelijk tot onderwerp zijner hef- tige declamatién, de aalmoessen die de volken’ naar Rome zonden, om de heerlijke: hoofdkerk van den H. Perrus te bouwen. In zijne rawe en lompe taal donderde hij tegen de zeden der Monnikken ‘en tegen de aflaten, welke de Paus had vergund. Dat alles was slechts een ijdel voorwendsel; want men zag hem wat later, de geheele leer der Kerk aantasten , ‘het gezag der Pausen en der laatste: kerkvergaderingen looche= nende, en geenen anderen, geloofsregel aannemende, - dan den text zelve der H. Schrift. Zoo leverde LurHuer de religie en al de lJeerstukken aan alle soorten van individueele uitleggingen aan de grilligheden van het menschelijk vernuft, aan de kwade trouw en aan de hartstogten, die immer: belang hebben bij het ontken- nen of betwijfelen der godsdienstwaarheden, zonder middelen van verdeediging over. Leo X veroordeelde een en veertig stellingen, in de leer van Luruer vere vat, en beval hem dezelve binnen zestig dagen te her- roepen; de weérspannige gehoorzaamde niet, en hei« melijk ondersteund door eenige kleine Duitsche vor- sten, dreef hij den spot met het anathema! dat tegen hem uitgesproken werd. Gewelddadig van de Kerk losgerukt, doorliep de afvallige een gedeelte van Duitsch- dand en bedwelmde velen door zijne heftige en gram- storige taal.. Weldra werd het geheele Noorden be- dekt, me¢, predikers , zonder zending , zonder’ gezagy, onkundig in alles, zelfs in de leer die zij wilden voortplanten;. maar varig en onvermoeid, want de hervorming verborg onder haren mantel politieke be- langen, welke niet die der volken waren, die ij voorgaf te bevrijden.. De hervorming was, naauwelijks geboren, of zij was reeds veelhoofdig en al die hoofden handelden als souevereinen door het veranderen, bijvoegen of wijzigen van het een of ander punt in de nieuwe leers Men wist niet, of men Lurner, Catvyn, Zwincet, Cars Los TaD, Muncer, of iemand anders kiezen zou? Er was keuze voor alle dwalingen, voor alle principes van ontbinding en vernietig. Lurner ontkende het gezag der meeste kerkvergaderingen, terwijl hij de vroegste kerkvergaderingen aannam; Canvyn, die conssequenter was, verwierp ze allen. Van daar Sträjd en verdeeldheid tusschen de twee trotsche meesters, die elkander over en weder veroordeelden en wier voorbeelden door al de andere hoofden gevolgd werd. De een verwierp dedransubstantiatie; een ander nam die aan. Deze ontkende de mede-zelfstandigheid, gene de Godheid van Jesus Curistus. Allen verwierpen het gezag van Rome en protesteerden er tegen, om vervolgens tegen elkander en tegen zich zelven te protesteeren; zoodat die hervormde Godsdienst zonder gemeenschappen. Le hoford, zonder hierarchie, zonder bepaalden en zekere leer, reeds yan hare geboorte af: in den chaos yeryiel. Aweil 1295. Doch’ de wijsgéerige en politieke: principes, die uit. De, hervorming geboren, werden harmonicerden zoo goed | Amet «de; bedorvene. neigingen der. menschen, «dat de wnieuwe secte zich met eene ongehoorde snelheid verbreidde.. :Stoutmoedige. predikers. doorliepen Duitsch-dand, bragten de boeren tot opstand, branden, plunderden, verwoesten alles op hunnen doortogt en deden de verbeelding sidderen, door het’ gruwe- dijke hunner taal en misdrijven. Thomas Moncer aan het hoofd der oproerige Thuringers en der aanhangers van de vroegere secte der Lollardisten en Beggarden, die van de Albigenzen en Waldenzen afstamden, en andere apocalyptieke geestdrijvers, beval, met eene koele razernij, het moorden en branden. Ziedaar een staatje van de moraal dier nieuwe A- postelen en van de onderwerping en goede trouw dier nieuwe martelaars! shit Terwijl de hervorming Duitschland in vuur en vlambragt, terwijl Wittemberg-en Geneve in strijd waren, de Unitarissen zich over de onverdraagzaamheid der nieuwe kerk beklaagden, en Canvyn te Geneve Mi- cHaéL Servet liet verbranden, en Erasmus met al de hervormers. den spotdreef, won het protestantismus toen langs zoo meer veld, het vestigde zich in Zwitzerland, door den burger-oorlog; in Frankryk en in de Nederlanden, door gewapenden opstand en in Hn- géland door een koninklijk besluit! om de hervorming op de puinhoopen van het Catholicismus te verhefen, dat door deszelfs magt en Godelijke waarheid, niets van drogredenen, te vreezen heeft, vond Henprix VIII geen zekerer middel, dan ‘het berooven der kerk. Hij vernietigde drie honderd kloosters, die te zamen een vijfde gedeelte van den grond bezaten, vereenigde hunne goederen met de domeinen der kroon, of vers deelde dezelve on Der zijn beginstigte hovelingen, onder beding van zijn hervorming aan te nemen. Slechts weinigen weigerden zulks, zoodat die edele patritiesche Engelsche familien, die zich tegenwoordig met zooveel trotschheid doen gelden, en, voor een ge- deelte de onreguardige verdrukking der Catholijken willen doen voortduren, hare verbazende rijkdommen, grootendeels aan roof en lafhartigheid te danken heb- ben. Van dat oogenblik af werd de hervorming de vieisters van dien tijger in menschelijke gedaante,. dien men Henpeix VIII noemt. Die eerste Paus der Anglikaansche kerk was iets gedrochtelijks dat nergens naar geleek. Getrouw aan haren verwendenden aard, verbande de hervorming de aanroeping der Heiligen en de zoo populaire en lieflijke vereering van de heilige Maagd en Moeder Gods: zij schafte de leer van het vagevuur, de biecht en het celibaat der Priesters af; maar men behield er de oude Romeinsche hierarchie; doch de Bis- schoppen, die men onafhankelijk van den Opperherder verklaard had, werden gedwongen om zich aan den koning, of aan de koningin te onderwerpen, die zij, als beschermer of beschermster en opperhoofd der Ane: glikaansche kerk moesten gehoorzamen. Ook maakte shet koningschap zich meester van alle magt,: zoo wel in Zweden en Denemarken, waar de hervorming nog zoo wel als in Engeland Bisschoppen behouden had: -en zoo werd het *bewonderenswaardig ‘evenwigt: der twee magten, de Geestelijke en de tijdelijke, die door twee onafhankelijke Opperhoofden werden uitgeoefend, verbroken: het despotismus was nu zonder contréle en zonder teugel en de vrijheid bestond niet meer als principe, maar en kel als een geisoleert feit, dat af- ee was van materieele kracht en omstandige eden. Henri VIIE oefende het wreede despotismus van sommige Romeinsche keizers uit; ExisaBeTH, daarene tegen het dogmatieke en listige despotismus. Onder hare regering werden er afschuwelijke wetten tegen de Catholijken uitgevaardig, hunne goederen werden verbeurd verkehrt, zij werden met duizenden uit hun land verdreven; de doodstraf werd uitgesproken tegen diegenen onder hun, die voor de uitvaardiging van het besluit de wijdingen of eenige graden aan de universiteiten hadden: ontvangen en weigerden den eed der suprematie te doen; ook werd de doodstraf uitge- sproken tegen al diegenen, die tot de gemeenschap met de Roomsche Kerk terugkeerden; wie niet bij de officien der Anglikaansche kerk verscheen, werd ver- oordeeld tot eene boete van twintig ponden Sterling. In 1583 werd eene commissie benoemd, uit vier en veertig leden zamengesteld en bekleid met buitenge-wone volmagten, om onderzoek te doen naar alle kettere gevoelens, oproerige boeken, complotien,valsche berigten, en alles wat strijdig was met de acten van suprematie en uniformité. Terwij! de hervorming zich in England zoo gemakkelijk vestigde, met de hulp des konings en der groten, en door de confiscatie van de goederen der Catholijke Geestelijkheid, was het in Brankrik zoo niet gelegen; maar zij bragt in dat land, even als bij onze overzesche naburen, even als in de Nederlanden, in Zwitserland en elders de burger-oorlogen, de moord-tooneelen te weeg.e De onwetendheid, door verschillende ommstandigheden uit de middeneeuwen gekweekt, werd in Frankryk van dag tot dag minder, naar mate de invloed der Geestelijkheid sterker op de bevolking werkte; de ruwe zeden werden van lieverleden zach-ter, toen het protestantismus, de sluimerende hartse togten kwam opwekken. Naauwelijks geboren, vere hief de woelzieke en oproerige minderheid, die de hervorming omhelsd had, niet te vreden met de vrijheid en de rust, die zij genoot, eensklaps den stan-daard des opstands; zij benoemde opperhoofden, maakte zich meester van steden en beoogde niets minder, dan een verandering van dynastie. Er ontstond een (1) De acten van suprematie en uniformité maken dengrond-slag uit van die verdrukkende wetten, die modellen van onge-rijmdheid en bloeddorst opleveren, en welke het Anglicanise mus gedurende twee eeuwen, met zoo vele hevigheid op de Catholijken heeft doen drukken en waaronder Jer/and, nog ge- deeltelijk zucht. wertéhrikkelifke ‘Bofldy, en duurde eene cetw, door ae ‘politikke “hartstogten, ‘die zich verheften, ‘onder- sfeand. poAtee ti OOS ‘Eindelijk ‘beleefde men ‘het einde dier burger-oorlo- © “gen, ‘geiturende welke “de beide partijen in woede cen ‘Wraaklust werden. Het edikt van JVantes “wetstheen ; ‘Henri [V stond aan de hervorming vrij- ‘Heid ‘van ‘conscientie, -vrije Godsdienstoefening en po- “Jitieke regten toe; en ‘als waarborg voor die immuni- Men — denke echter niet, dat zij zich, met die verkregene © “teifen, ‘stond hij hen eenige sterke plaatsen af, ‘Yoofregten ‘vergenoegdéen; men zag haar weldra gewas ‘penderhand -verendelingen te ‘hulp roepen, tot het be- Het protestantismus was — “eerie ‘soort van kanker, die aan de monarchie knaag- ‘de; voor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor een oogenblik op het eene punt des rijks be- téugeld, ‘Yoor e Verhief ‘het ‘zich weldra weder op een ander ‘punt ‘en bedreigde ondördelijk het koningschap en © ‘t ‘Werd noodig om aan betzelve © “de kracht te ontnémen, die het nog bezat, zoo men ‘nfeuwe burger-oorlogen ‘aan Mrankriyk wilde besparen: © “Loprewik XIV ‘herriep het edict van Nantes ‘en de ‘Cevennés Zzazén voor dethaatste maal gewapenden ‘wee — ‘egeren ‘van la Rochelle. “hét “Catholi¢ismus. “derstand' door de “hervorming bieden. Twée eenwen waren €r ‘naauwelijks, na het vere ‘sthijren ‘van “den “hervormden Godsdienst verloopen, — “foen “het niet meer mogelijk ‘was hem ‘te herkennen | ondér ‘de honderden ‘van gedaanten,, die hij aangenomén ‘ had. ‘Ontelbare ‘seetten waren uit den’ schoot der her- § vorming vortgekomen. ‘Men gevoelde' wel het nadeel, i *¢ “wel “die*nienigvuldige secten aan het printipe der hervorming toebragtéen ; ‘men trachtte ‘daarin meermalen te ‘Voorzien, ‘doer het‘ontwerpen ‘eener algemeene be- lijdenis ; maar dit was ‘strijdig met*het principe der | ‘hervorming, “de toeviugt*memen ‘tot het’ gezag, de ine | dividneele ‘uitlegeing aan banden leggen, eene incon- © -gequentie; doch het was de eenige niet:' Geneve en — ‘Heidelberg’ zonden een*catechismus in‘de wereld; Hn- — geland ‘aanvaardde ‘de ‘beruchte leer der vo Omname | “punten (zoogenaemde grond-waarheden) en besiste — “alzoo’ zonder appel, ‘de Goddelijke instellingen, de leer- “stukken van den Godsdienst, sommigen’waar, en an- Jdéere valsch’, of tén*minste nutteloos, verklarende. ‘Die ‘zonderlinge leer onderging het lot’ van al de “sodére. ‘Het ‘aantal ‘der secten verdubbelde, bij de Preshyterianen,  Bijna. Sie schrijvers der X VIIL. eenwärmer, Prote- stantsch; want zij hadden het principe der: Heryorming pe yrs wat ‘de rede als ‘waar beschouwt en te loochenen, al owat boven haar bereik is. ‘Frankrejk ‘heft in de ver- schrikkelijke rampen der omwenteling, al de gevolgen- dier noodfottige ‘leer ondervonden en in den naam der -vrijheid, die zij proclameerde, bragt zij een sijstema- tiesch despotismus ‘tot stand, dat zich onder ijdele lis -berale bewoordingen verbergt. — GP 49 Daar de hervorming ‘haren oorsprong ‘van het patri- tiaat onleent, kan zij voor de volken*niet geschikt zijn. De behoeften der volken is: te beminnen en ‘te -geloven; zij hebben behoefie aan eenen Godsdienst die hen troost, die hen de rampen en ellenden des levens, met kalmte doet dragen, die hen beschermt tegen -de magtigen, en die hunne al te prikkelhare hartstogten ‘beteugelt. Het Catholicismus is inzonderheid de Gods- dienst der zwakken En lijdenden; het Protestantismus ‘integende spreekt voornamelijk, tot de grooten, tot trotsche en weerspannige geesten. ‘Het ‘noemt zich: ‘hervormde Godsdienst! Maar wat ‘zijn dan deszelfs hervormingen? waartoe strekken zij ‘zich vit, tot de denkbeelden? maar het heeft de treue ‘Tigste en tevens de buitensporigste ongerijmdheden ‘uitgedacht; het heeft met volle’handen dwalingen ge- gaaid; ‘het‘heft, geélijktijdig door de tweedragt, die ‘deszelfs ‘eigen ‘boezem verscheurt, in de wereld ‘te werpen,’eenen brand gesticht, die haar verteert: ‘door eene janinierlijke consequentie van deszelfs sijstenia, heeft het alles gematerialieerd, het beft de vere schrikkelijke en rampzalige leer van het fatalismus in  dan deszelfs hervormingen? In de zeden?...... Bewerde LuTuer niet, dat ‘de goede werken schadelijk zijn aan de zaligheid, Can-witn beweerde, dat iemand, die eens geregtvaarigd is,~voor altoos geregtvaardigd was, welke misdrijven ‘hij vervolgens ook mogt begaan. Zijn dat edele, waartdige*hervormingen? het Protestantismus' heeft-het ‘géloof “hervormd: O! hier is de hervorming voiledig geweest. Van den verhevensten-voortreffelijksten Godse dienst, heéft zij eene-soort van mathematiesche metho= de gemaakt, ‘waarin alles met-ecenen passer gemeten wordt, om alles te verwerpen, ‘wat hare Rede niet bereiken kan.. ; Ziedaar hare werken. Zij ontrust en beweegt zich in onze ‘dagen’ met eene’ koortsachtige werkdadigheid. Hare réis-bedienden en pakkendragers verspreiden zich allerwege, ‘in ‘naam van “het d¢jbel-genootschap. In ‘Pruisen vergeneigt zij zich niet met het verspreisen harer geschriften; zij willer, door hare wetgeving, de Catholiken’ tet het verzaken-hunner leer, enongehoore zamheid aan hunne Kerk ‘dwingen. Maar, dat ‘men’ zich ‘niet’ bedriege, het Protestantismus heeft, als Godden’ genoeg- geeindig, het heeft onhelen genoeg- geaticht. ‘De-werkdadigheid, die hetzelye tegenwoordig allerwege ontwikkel is niet het teeken van een krachtvol en geregeld leven, het is de laatste adtocht vat eenen stervénden Redenaar dé laatste von k van den brad, die Hwropa gednrende drie ecu- wed geteisterd heeft. ‘ ZLONDERLING CONTRAST. De Onpartiydige heeft onlangs de inhoud medege deeld van een verslag, door een Belgisch blad gegeven van zeker werkje, getiteld: Situation de la Hol- Zande, door den Baron Scuerrenzeer Heuson geschreven. De Onpartiydige zegt daarbij onder anderen: © De Heer Scurrpenzmet ziet geen onderscheid. Tusschen het grondwettig geregeerd wordende Holland en Rusland, het alle door willekeur wordt beheerscht. Ten bewijze hiervan haalt hij aan hetgeen in 1831 in het District Maas en Waal, Provincie Gelderland, gebeurd ist. Hierbij maakt de Cnpartidige de volgende aan kening: ‘goloae “Om slechts een punt van onderscheid aan te halen: waar is het land waar de vrijheid wan drukpers, op weinige uitzondering na, zoo ruim toegedeeld is en zoo vrijelijk geno- ten wordt? Weten wij van borgstellingen, yan deponeren en van alle verdere hinderpalen, welke zelfs in het klassieke vrije. land Frank- rtjk, aan die. vrijheid worden in den weg ge- legd we. see; ‘d ne 5, Dit ‘schreef de Onpartidige den 3 Augustus. “In den Noord-Brabander van 9 Augustus leest men liet volgende:. “De geabonneerden op dit Dagblad, welke hetzelve met de Geldersche of Eindhovensche post ontvangen, worden bij deze geinformeerd dat door het vroeg vertrekken dezer beide esten, in verband met de Censuur, waaraan dit blad onderhevig is, men dikwijls niet in staat is, om hetzelve van drukfouten te zui- veren, of de Courant niet op dien dag te kun- nen verzenden, waarom de geabonneerden verzocht worden. Dit in aanmerking te willen nemen.” Dit zal dus een van de weinige uidzonderingen zijn, waar van de Onpartidige spreekt. Doch waar is de grond en het regt tot dusdanige uitzonderingen, bij gene grondwettige vrijheid van drukpers? "Wij heben geenerlei belang bij den Noord-Bra.. Bander: maar wij heben belang bij de vrgyheid van drukpers, ook als het eenige middel om de Regering in te lichten, wegens plaats hebbende verkeerdheden en -willekeurigheden, die eenen noodlottigen indruk maken, en geschikt zija om wantrouwen in te booze. | Censuur, men, Waaram mag de Voord-Brabander to *s Bose’ in zijn blad niet opnemen, ‘wat door andere. bladen.: mag worden medegedeeld. | Zoo: leest men in den On- partgdige van 20 Julij: | 7 Pe. é » Noord-Braband, den ¥4 Juli 1838. Mijn Heer pe Repacran! Augellen. Bij gelegenheit der laatste benoemingen van Notarissen in deze Provincie, had ik van deze ambtenarem een statistiek opgemaakt en aan den Redacteur van den Noord-Brabander gezonden; hetzelve niet geplaatst zijnde, heb ik deswege informatien ingewonnen, en ofschoon men er niet stellig voor wil uitkomen, heb ik genoegzaam kunnen opmaken, dat de plaatstag daarvan in gemeld Dagblad niet is, toegelaten, ofschoon daarin niets. beleedigends voor het Gouvernement gevonden wordt en zuivere waarheid inhoudt. Daar in uw Dagblad meermalen statistieken worden opge nomen, vermeen ik UEd. geen ondienst te doen, hetzelvye aam UKd. te doen geworden, met verzoek daarvan het noodige gebruik te willen maken. Uw bestendige Lezer. Daar de Onparitjdige en andere bladen, die mede-deelen wat de Noord-Brabander niet mededeelen mag ook in Noord-Brabander gelezen worden, zou men die bladen allen toegang tot deze Provincie moeten on Zeg- gen: want zonder die voorzorg is de Censuwr waaraan de Noord-Brabander onderworpen is en blijft, niet alleen willekeurig en onreguardig maar belagchelijk. — En wat zijn er de gevalgen van? Misnoegen, klim- mend misnoegen; allerlei misselijke vermoedens en sprookjes, zelfs risum teneatis, dat’ de Onpartydige door het Gouvernement bezoldigt wordt!! Dat de staat van beleg niet voortduurt uit vrees voor de Belgen, maar omdat men de Noord-Brabanders niet vers trouwt (1) waaruit noodwendig wantrouwen en misnoe~ gen jegens de Regering voortvloeijen moet; vooral n& de voorbeeldige getrouwheid, welke de provineie: Noord- - Brabant in 1830 heeft getond, waardoor zij de behoudsten van Noord-Nederland is geworden. Ziedaar de gevolgen van de ongrondwettige en doelmissende waaraan de Mnoord-Brabander onderwor-en is. tein’ Wij hebben gemeend onze Regering opmerkzaam te moeten maken op de verkeerde uitwerking, welke de anhoudende Censuur waaraan men op grond van den voortdurenden staat van beleg, den Noord-Brabanderonder verprucht, op de gemoederen van velen in deze Provincie maakt; eene Provincie, die men vooral geene billijke redenen tot klagten behoort te geven; dit vordert het wel begrepen belang van Regering en Vaderland; en het is alleen daayom, dat wij er melding vam makens. (1) Het Journal de la Haye heeft onlangs, dat wantrouwem niet. weinig begunstigd, door te beweren: dat de Belgen, uit hoofde van vaa'den wapenstilstand, geene voldoende redenen hadden, tot het op de been houden van eene buitengewone krijgs-magt. — Is dit waar, ten opzigte der Belgen, zegt men danis - het ook tea onzen opzigte waar. ww 285 In het Handelsbiad yan 16 Augustus, leest men het volgende:. In der Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord-Nord Archie hebben plaats. Gehad! — Welnu, tegen die kanker is slechts een behoedmiddel: het Catholicismus. Belangrijke Surinaamisch-Aufbeldingen. Wij hebben twee gesteendrukte afbeeldingen op Chineesch papier ontvangen, de eene voorstellende de Pina hut op het etablissement Batavia te “Surinamen, door de Boassi-besmettelingen aldaar als R. C. Kerk gebezigd van denjare 1827 tot 1836; de andere de nieuwe R. C. Kerk der Boassi-besmettelingen op het etablissement Batavia Ze Surinamen, welke ten voordeele dier Kerk worden uitgegeven. (Zie de Aankondigingen.) — De eerste dezer afbeeldingen stelt de Pina hut voor. 