Nepticula zelleriella nov. sp
P C T Snellen
NEPTICULA ZELLERIELLA nov. sp. BESCIIREVEN DOOR P. C. T. SNELLEN. (Afgebeeld plaat 7, fig. 1—4.) Verscheidene jaren gelcden ving ik aan den duinkant bij ’s Gravenhage, in dc eerste helft van Mci cenige exempla- ren van eene Nepticula, waarin ik, hocwel de voorwerpen tamelijk afgevlogen waren, met zekerlieid Zeller’s Lyonctia hemargyrella , Isis 1839, p. 215, LinnaeaIII, p. 323, meende te hcrkennen. Zeller ecliter, aan wien ik het beste mijner voorwerpen ter revisie toezond, meldde mij: «Weicht zu schr von Hemargyrella Zell. (Heinemann in dcr Wiener Monatschrift 1802, p. 310) ab, als dass sic nicht alleWahr- scheinliehkeit fur sich liaben sollte, eine verschiedene Art zu sein. H.S. Fig. 810 Ignobiliclla stellt meine Ilemaryyrclla gut vor.» Niettegenstaande doze uitspraak van den geleer- den Lepidopteroloog en ofschoon ieder regt heeft als de beste uitlegger zijner eigene woorden te worden beschouwd, kon ik toch geen genoegen nemen met bet ontvangen bescheid en bleef mijne Nepticula voor Hemargyrella Zeller liouden, dock moest, omdat mijne cxemplaren niet gaaf waren, voorloopig zwijgen. In mijn gevoelen werd ik ecliter later versterkt door het aantrelTen van een zeer gaaf voorwerp op de bovengenoemde vangplaats. Ilet ontkwam mij, dock lliet, voor dat ik duidelijk had gezien dat het niet specifiek van mijne vroeger gevondenc vlindertjes versckilde. De zaak bleef ecliter rusten tot Mr. II. W. de Graaf mij 8 114 NEPTICULA ZELLERIELLA NOV. SP. in September 11. eene Nepticula bragt (waarmede bij tevens zoo good was mijne colleclie to verrijken), die hij tot geene der gepubliceerde soorten kon brengen on dus voor niemv hield. Bij nader onderzoek lierkcnde ik hierin mijne lle- margyrella en nam mij voor op niemv de besclirijvingen te raadplegen. De uitslag van mijn onderzoek bleef evenwel dezelfde. Ik verzoclit dus den heer Brants de goedheid te bebben eene afbeelding te maken van bet zeer gave voorwerp dat de beer de Graaf gevangen bad. Deze afbeelding is op de aangebaalde plaat wedergegeven en wie baar nu met Zeller’s bescbrijving in de Isis vergelijkt, zal moeten toestemmen dat deze op de afbeelding niet alleen volkomen past, maar ook op geene bekende Nepticula beter. Ik scbrijf bierbij Zeller’s woorden af: 9. Ilemargyrella Ivoll. p. 98 « Grosse dervorigen (Argyropeza Zell.); die Yorderfl. zugerundot, glanzend, gelb- liebweiss mit violettem binteren Drittel; die Kopfhaare gelblicb; die Augendeckel weisslicb. Nur 2 Exemplare bei Gl(ogau) in Gesellscbaft der Argyropeza gefangen.» Hetzelfde is bet geval met de Ilcmargyrella der Linnaea (« Alis anle- rioribus exalbidis nitidulis, apice fusco-violaceo , capillis pallidis, antennis fuscescentibus, concbula exalbida.») Wie ecbter met mijne afbeelding en Zeller’s bescbrijvin- gen de lgnobUiella IT.S. fig. 810 vergelijkt, zal, niettegen- staande Zeller’s in den aanvang medegedeelde woorden, moeten erkennen dat Ilerrich-ScbalTer cen gclieel ander dier voor zicb had. Inderdaad , bet onderscheid is in bet oog loopend en zoo groot dat bet onnoodig wordt om de punten van verscbil nog op te sommen. Ook de Ilemargy- rella van von Ileinemann, Wien. Ent. Monatschrift 18G2, p. 310, is blijkbaar lets anders (Capillis dilute ochraceis; antennis maris longioribus, concbula alba; alis anlerioribus flavido-albis, nitidis, apice fastis , fascia post medium lata , ubrecla, subargenlea , basin versus linea subfusca ierminala , ciliis apice late albidis). Alleen bet «al. ant. llavido-albis» past; al bet andere daarentegen slaal wel op de ook gecB NEPTICULA ZELLERIELLA NOV. SP. 115 teerde Ignobiliella II.S., f. 816, doch, en speciaal het onder- slreeptc, geenszins op Hemargyrella Zell, en mijne afbeel- ding. Wei is waar plaatst von Heinemann zijne Hemar- gyrella in de eerste afdeeling van Nepticula, «Die Franzen der Ydll. oline dunkle Theilungslinie, gegen ilire Spitze allmalig licliter werdcnd», tenvijl Herrich-Schafler’s afljeel- ding eer een dier uit de tweede afdeeling voorstelt; doch voor von Ileinemann’s Beinerkungen liber die Alien der Gattung Nepticula (Wien. Monatsclir. 1. c.) schijnt men op dit ken merit, waardoor de Nepticula ’s in twee sclierp ge- scheiden afdeelingen worden gesplitst, niet genoeg te liebben gelet. (Zie Herrich-Schaffer’s afbeeldingen der Nepticula s. Daze Ignobiliella It.S. en Hemargyrella von Ileinem. passen uilmuntend op gevangen exemplaren van de op beulten levende soort, thans als Turicella II.S. bekend 1 ), waarbij de Regensburger Lepidopteroloog ook zijne figuur 816 tcregt citeert. Zij is dus geene bijzondere soort, zoo als v. Heinemann wil en Woeke in de laatste uitgave van zijnen Gatalogus doet voorkomen. Moet nu echter de naam Hemargyrella aan Zeller’s, bier afgebeelde soort worden gegeven? Ook dit niet, want die naam is niet van Zeller afkomstig, maar zoo als deze op- geeft van Kollar en wel uit diens Systematisches Verzeieh- niss der Schmetterlinge im Erzherzogtbum Oesterreieb (Beitrag zur Landeskunde Oesterreichs 1832, vide Hagen, Bibliogr. I, p. 430) en Zeller heeft, mijns inziens, Kollar’s beschrijving gebeel verkeerd verstaan. Ik geef liaar naar Zeller’s copie in de Linnaea: « Oecophora hemargyrella. Grosse und Form der Nigrella; einer der kleinsten Schaben. Kopf weiss gesebopft. Fiibler weisslich, raetallisch glanzend. Vorderfliigel von der Wurzel bis liber die Halfte dunkel silberfarben, matt; bierauf folgt cine gldnzende Silberbitule; Spitze dunkel violett. Franzen lang und weiss. Ilinterfliigel 1) Von Ileinem. ving zijne Hemargyrella «Bei Braunschweig an Buchenstamraeu im Mai » 116 NEPTICULA ZELLERIELLA NOV. SP. weisslicb grau. In Bucbenwfddern bci Wien selten in April und Mai.» Zeller teekent aan dat ((die glanzende Silber- binde das einzige ist was Bedenkcn gegen meine Species erregen konnte.» Ilet is wel bet allervoornaamste maar niet bet eenige, en ik bond bet voor niet twijfelacbtig dat bier door Kollar dezelfde dieren worden bedoeld die Ilerr.- Scbaffer als Ignobiliella , f. 816 afbeeldt en von Ileinemann als Ilemargyrella bescbrijft, namelijk niet gebeel gave, ge- vlogen bebbende exemplaren van Turicella II. S. zoo als ik die ook meermalen beb gevonden en waar de kopbaren Ideeker en bet licbtere wortelgedeelte dcr voorvlcugels meer zilvergrijs worden dan zij bij verscbc, pas uitgekomen exemplaren zijn. Prof. Zeller moest dus eigenlijk gezegd bebben, dat de afbeelding van Dr. Herrich-Sebaffer Kollar’s Ilemargyrella goed voorstelde, docli niet zijne eigene. De slotsom van al bet voorgaande is dus dat Turicella Herr.-Sell, voortaan Hemargyrella Kollar moot lieeten 1 ) en Zeller’s Hemargyrella eeii’ nieuwen naam bekomt waarvoor ik, ter eere van mijn’ booggeacbten vriend, (lien van Zelleriella voorsla. Bebalve bet zeer gave, afgebeelde voorwerp van den beer de Graaf, beb ik nog een ander gaaf exemplaar in mijno collectie, afkomstig van von Ileinemann, die bet aan Dr. Speyer als Sorbivora v. Ilein. in. litt. bad gezonden. Ilet verscbilt van bet afgebeelde doordat de violette vlek aan de voorvleugelpunt wortelwaarts afgerond is en komt dus volkomen overeen met Zeller’s aangebaalde bescbrijving in de Linnaea. Nepticula Zelleriella is, wanneer men gave exemplaren voor zicb beeft , eene zeer kenbare en sclierp te karakte- riseercn soort, wclkc, uithoofde der teekening van de franje der voorvlcugels, tot von Ileinemann’s Afdeeling II be- hoort : «Die Franzcn der Vorderlliigel mil deutlicber Oder 1) Zeller scliijnt zijne eigene Hemargyrella te liebben vergeten, welligt door lict verlorcn gaan iler exemplaren, en liaar in later lijcl met die van Kollar voor idea- tick te licbbcn gehonden. Zie ook von Ileinemann, 1. t\, p. 310 bij Turicella. NEPT1CULA ZELLERIELLA NOV. SP. 117 angedeuteter Theilungslinie, dahinten, scharf abgeschnit- ten, lichter.)) Verder komt zij in sectie B ccVorderilugel ohne lichte Binde hinter der Mitte» ahvaar, om hare lichte, donker gepunte voorvleugels, eene geheel nieuwe « group® moot worden afgebakend, waar zij tot dus verre nog zon- der genooten is. Do kopharen zijn onzuiver okergeel, de nekpluimpjes en de oogdeksels geelwit even als de voorvleugels. Van deze is de wortel en de eerste helft van voor- en binnen- rand eenigszins donkerder, leemkleurig. Hot middcnge- deelte, vooral tegen de donkere punt, is bet lichtst en, vooral bij mijn Duitsebe exemplaar duidelijk blinkend, docb volstrekt niet in die mate, dat men van een liehlen dwarsband zou kunnen spreken. De donkere punt is tegen den vleugehvortel duidelijk violet, naar de franje toe wor¬ den de scbubben meer grauwbruin. Zij bcslaat bij bet exemplaar van den beer de Graaf slechts een groot vierdo van den vleugel en is wortelwaarts een weinig hoi, bij bet Duitsebe lean men de violette punt op een derde sebatten en zij is, als boven gezegd, wortelwaarts bob De franje is scherp afgesebeiden grijswit, ook die der lichtgrijze acbtervleugels. Onderzijde en acbterlijf wat donkerder grijs, de pooten geelwit, donkergrijs gevlekt. Sprieten langer dan de helft der voorvleugels, niet alleen bij bet inlandscbe mannetje, maar ook bij bet Duitsebe voorwerp dat een wijfje is. Vleugeladercn als bij Gratiosella , de tweede talc der middenader gevorkt. Grootte die van MarginicoleUa Stainton. Mijne vroeger gevangen exemplaren vlogen des avonds op 10 en 23Mei in kreupclbout, dat uit eiken,po- puliercn en aborn bestond; bet voorwerp van den beer de Graaf is den 19 ,len Junij 1874 op Salix repens gevangen, mode bij ’s Gravenbage. Welligt leeft de rups op dit gewas; bet stond ook niet ver van de vliegplaats der door mij gevangen exemplaren. Zeller bad zijne exemplaren aan espenstammen gevangen. Rotterdam, 27 October 1874. - ~r PI. 7. Palnmia lutnsa Hulm CV. 