Iets over de in Nederland waargenomen sepsinen
F M Van Der Wulp
IETS OVER DE IN NEDERLAND WAARGENOMEN SEPSINEN, DOOR F. M. VAN DER WULP. De Sepsinen ; die de vroegere geslaehten Cephalia Meig. en Sepsis Fall, omvatten, zijn door Schiner ( Fauna anstriaca , II. bl. 175) te regt in eene afdeeling vereenigd met de PiopHUnen of het geslaeht Piophila Fall. Hoewel deze laatsten van de eigen- lijke Sepsinen versehillen door bet bezit van kuevelborstels en door de niet trillende en vibrerende vleugels, waaraan de beide takken van de eerste laugsader aaneengegroeid zijn, — valt overi- gens eene naauwe verwantsehap, zoo in den habitus als in de voornaamste kenmerken, dadelijk in het oog. Eene afseheiding is ook vooral daarom moeijelijk vol te houden, omdat Piophila scuiellaris Fall., die tlians de type is van het geslaeht Saltella Rob. D. (” Anisophysa Maeq.) evenzeer in de eene als in de audere afdeeling hare plants zou kunnen vinden. Met de knevel- borstels van Piophila heeft deze soort de tweetakkige uitmonding der eerste langsader van Sepsis ; zij vormt alzoo een’ overgang tussehen beiden. Het geslaeht Cephalia Meig. is tot dnsverre in ons land niet aangetroffen. Van de eigenlijke Sepsinen of het geslaeht Sepsis Fall, zijn daarentegen verscheidene inlandsehe soorten bekend, 9 130 en (laaronder een panr, die mij voorkomen onbesckreven te zijn. 1 Reeds sints lang is liet geslaelit Sepsis Fall, door Robineau Desvoidy in drie geslaclitcn verdeeld : Sepsis , Nemo pod a en Thevrira , llet eerste is gemakkelijk te lierkennen aan de met. een zwart vlekje geteekende vleugelspits, en aan liet bij den wortel ver- liaauwde, en daardoor eenigzius gesteelde aehterlijf, waarvan de tweede ring knobbelachtig is opgehoogd. De derde en vierde langs- aderen der vleugels loopen niet volkomen evenwijdig, maar zijn in ’t midden iets nit elkander gebogen. Bij liet mannetje zijn de voor- dijen en dikwijls ook de voorseheenen van bijzonderen vorm, en met tandacbtige knobbeltjes, doorntjes of kleine inkervingen voorzieu. Het geslaelit Nemopoda Iieeft dezelfde kenmerken als Sepsis, dock mist de vlek aan de vleugelspits; liet aehterlijf is een wei- nig gestrekter, maar overigens van denzelfden vorm; de voor- pooten van het mannetje zijn eenvoudig, en alleen de voordijen van onderen met eenige stijve borsteltjes bezet. I let geslaelit Themira Rob. D. (= Cheligaster Maeq.) heeft even- zeer de vleugels ongevlekt; het aehterlijf is evenwel niet, zoo als in de beide vorige, gesteeld, maar is aan den wortel naauwelijks iets versmakl, en de tweede ring heeft nimmer een knobbelach- tigen vorm; de voorlaatste ring is bij eenige soorten in cf ter wederzijde met een bosje lange ; gebogen borstels voorzieu. De i De beschrijving clezer soorten laat ik hierna volgen, in weerwil van liet gevoelen van Scliiner, die, nit vrees van de reeds zoo lastige synonymie te vernieerderen, bijna iedere mededeeling van nieuwe soorten veroordeelt. Ik wil gaarne toegeven, dat vooral ook bij de Diptera, veel verwarring enmoei- jelijkheid is gestiebt door het leveren van onvolledige en onnaauwkeurige besehrijvingen, dock het komt mij voor, dat jnist eene mededeeling van nieuwe beschrijvingen, wanneer zij slechts geschikt zijn om de soort te lierkennen, de aandacht der entomologen er op vestigen zal, en de kennis der soorten spoe- diger zal uitbreiden, dan wanneer eene reeks van onbestemde voorwerpeu in de collectien overblijft, om welligt na verloop van jaren tot stof te verteeren* Wanneer slechts de beschrijving goed is, dan zal het toch, voor het geval dat eene soort reeds vroeger is beschreven, zoo moeijelijk niet vallen dit op te merken en in het licht te sfellen. Wat mij betreft, indien ik eene reeds bekende soort ten onregte als nieuw mogt hebben opgegeven, dan zal het mij zelfs aangenaam zijn van mijne dwaling overtuigd te worden. 131 derde en vierde langsaderen der vleugels loopen meestal eveu- wijdig en regt. In </ zijn de voordijen van onderen en dikwijls ook de voorschcenen aan de biunenzijde, door verdikkingen, inkervin- geu en nitstekende tandjes gekenmerkt, en levert de vorm der pooten over het algemeen goede kenmerken ter onderscheiding der soorten. Van bet geslackt Sepsis, in den hierboven aangegeven beperk- ten zin, ken ik vijf Nederlaudscbe soorten, als: S. cynipsea Linn., nigripes Meig., flavhnana Meig., punctum Fabr. en violacea Meig. Van de algemeen bekende Sepsis cynipsea Linn., die ook bier te lande overal en gedurende den gansehen zomer gemeen is, beboef ik niets te zeggen, dan dat zij in kleur van aangezigt, sprieten en pooten aan vele afwijkingen onderhevig is, waardoor Meigen verleid werd daarin verscbillende soorten te zien; zijne S, fuJgens , hilaris en ruficornis zijn alien slecbts verseheidenbeden van S. cynipsea , gelijk Zetterstedt en Schiuer te regt reeds heb- ben ingezien. Dit seliijnt niet bet geval te zijn met S. nigripes Meig.; deze wordt altbans door Zetterstedt als eene afzondelijke soort bescbonwd. Ik bezit een drietal wijfjes, bij den Haag in Julij en Augustus gevangen, die ik als S. nigripes beb bestemd, tenvijl ik vroeger voorwerpen beb gezien, die mede tot die soort te brengeu waren en door den beer Maitland te Voorsehoten werden verzameld. A1 deze voorwerpen gelijken op S. cynipsea, dock de pooten zijn geheel zwart, met uitzondering alleen van de voorbeupen, die roodgeel zijn. Ik beb niet aangeteekend of onder de exemplaren van Voorsehoten ook mannetjes waren, en nog minder of zij in sommige kenteekens, b. v. in den vorm der voorpooten, van S. cynipsea </ versebillen, betgeen intnsschen niet nit Zetterstedt’s bescbrijving, nocli nit die van Meigen blijkt. S. jlavimana Meig. onderscbeidt zicli door de licbte kleur der pooten, waarop bet roodgele steeds de overband lieeft, terwijl bij cynipsea altijd het zwart meer keersckend is; bepaaldelijk zijn bij flavimana de voordijen roodgeel, bij cynipsea daareutegen zwart. Een onderscheidingskenmerk, door Schiuer opgegeven en dat ik bevestigd vind, ligt boveudien in de aebterdwarsader der vlengels, 9 ^ 132 vorm. Maecpiart heeft deze soort, zeker op groiul van de onge- vlekte vleugels, tot Nemo pod a gebragt, terwijl Curtis en Walker van kaar een bijzonder geslacht hebben gevormd, onder den naam van Enicopus cn Evicila . Brengt men haar niet, zoo als de ge- noemde engelseke entomologen ; tot een afzonderlijk geslacht, die bij flavimana ongeveer de belft korter is dan bet na die dwars- ader nog ovcrblijvende deel der 5° langsader, terwijl bij cynipsea die dwarsader en bet laatste deel der 5 e langsader ongeveer van gelijkc lengtc zijn (zie de vleugelafbeeldingen pi. 8, fig. 1 , cy¬ nipsea, en fig. 2, flavimaua). S, punctnm Fabr., die iets grooter is dan de andere soorten, heeft de pooten gelieei helder roodgeel, en op bet aehterlijf een kraebtige koperroodc of paarsebe inetaalglans; aan de meestal vrij duidelijke geelroode kleur van den wortel des acbterlijfs is zij overigcns zeer kenbaar. Zeer verwant aan doze laatste is &\ violaeea Meig. Deze is kleiner, en bet aehterlijf, ofseboon ook met vrij sterken inetaal¬ glans, heeft aan den wortel geen spoor van roode kleur. I)e aebtersebeenen zijn bruin, cn soms bevindt zieli ook boven op de dijen eene bruine sebaduwstreep. Sebiner ( Fauna austriaca II bl. 179, noot **) grondt op de omstaudigheid, dat bij van S. punctnm enkel mannetjes, van S. violaeea enkel wijfjes bezit, de veronderstelling, dat deze als beide sexen tot eene soort zouden bebooren. Dit is eeb- ter bet geval niet; ik ken van punctnm wel is waar ook sleebts mannelijke exemplaren, docli van violaeea beide sexen. llet (/ van deze laatste soort is evenzeer door mindere grootte en door de kleur van aehterlijf en pooten van pnnclum onder- sebeiden; de voorpooten zijn ongeveer van denzelfden vorm, doeb de uitstekende tandjes aan den binnenkant der voor* sebeenen, vooral dat aan ? t uiteinde, vallen minder in bet oog; ook zijn de borstels der aebterste pooten naar evenredig- lieid korter. Tot bet beperkte geslacht Sepsis brengt Sebiner ook S. annn- lipes Meig., eene soort, die in d* zicb gemakkelijk laat herken- 133 nen aan de verbreede cn gedeeltelijk zwart en wit geringde middentarsen, niaar by wclke de vlengels zonder spitsvlek zijn. Zij maakt, in beide deze opzigten, voor hem dan ook de eenige uitzondering, en onder de geslaebtskenmerken van Sepsis noemt bij daarom de gewoonlijk met een zwarte vlek voorziene vlengels en spreekt bij van de middenpooten als soms van bijzonderen waartoe geene driugende reden bestaat, dan geloof ik, dat bare plants uocli volgens Scbiner in Sepsis, noch volgens Macquart in Nemo pod a nioet gezoclit worden, raaar dat integendeel de voor- naamste kenmerken van bet geslacht Themira haar eigen zijn. Het acbterlijf tocli is weinig of niet aan den wortel vernaauwd, en kan dus niet gesteeld lieeten; de tweede ring is niet knob- belachtig; aan den anus zijn ter wederzijde eenige borstels; de 3 e en 4 e langsaderen der vlengels loopen vrij regt en bijna even- wijdig; en zelfs de breedgedrukte vorin der middentarsen sluit liaar meer aan sonimige soorten van Themira aan, en is bij Sepsis geheel vreemd. Van bet geslacht Nemopoda Rob. D. ken ik twee nederland- sche soorten, te weten de zeer gemeene N . cylindrica Fabr. en de minder gemeene N. stercoraria Rob. D., dezelfden, die Scbi¬ ner ook als de eenige in Oostenrijk voorkomende soorten aan- geeft. Beiden gelijken veel op elkander: cylindrica is in den regel iets grooter; de borstzijden zijn onder de schouders en onder den vleugelwortel bruinrood, en hebben boven de middenbeupen eene vlek van zilverwitten weerscbijn; de glasachtige vlengels hebben aan 7 t eind tegen den voorrand en aan de spits eene bruinacbtige scbaduw. Bij stercoraria daaren tegen, die gewoonlijk wat kleiner is, zijn de borstzijden geheel glanzig zwart, evenwel met de witte weerschijnvlek boven de middenheupen, en de vleu- gels zijn geheel glasacbtig, zonder bruine scbaduw aan de spits. Als in Nederland voorkomende soorten van het geslacht The - mira Rob. D., zijn mij bekend de gewone Th. putris Linn., Th minor Hal. (? — Sepsis lucida Zett.), voorts de straks reeds ge- noemde Sepsis annulipes Meig., die ik mede tot dit geslacht re¬ ken, en een tweetal soorten, die ik voor onbeschreven houd of 134 waarop altlians de bestaande beschrijvingeu niet. gehcel passen, en die ik cnroipes en dentimana noem. Eenkleurig zwarte of pekbruine pootcn hebben Th. pntris , mi¬ nor en dentimana ; bij cnroipes en annulipes daarentegen zijn de pooten gedeeltelijk roodgeel. Bij de drie eerstgemeldc soortcn is bovendien de voorrandaler dcr vleugels, van de uitmonding der le tot nan die der 4 e langsader, eenigzins verdikt en zwart,iets wat bij de twee laatste soortcn weinig of niet bet geval is. Th. putris , die als type van bet geslacht kan worden be* schotiwd, onderscbcidt zicli van alle andere, mij bekende soor¬ tcn, door de aan den wortel verdiktc sprietborstel. In is ter wederzijdc van den voorlaatsten lijfsring een bosje lange gebogen borstels; de voordijen zijn van ondcren bij den wortel een wei¬ nig gezwollen, en hebben voor ’t midden een' dikken stoinpen doom, en een weinig verder naar de spits, een klcin, eenigzins gebogen doorntje; de voorscheenen zijn eerst smal en vervolgens aan de binnenzijde eensklaps verbreed, waaraan zicb, ongeveer in ’t midden, een tandje en een klein, huidachtig, nitstekend lapje bevindt; bet eerste lid der voortarsen is verdikt en mer- kelijk korter dan bet tweede; de overige leden, even als de leden der middentarscn, zijn eenigzins brecdgedrukt; (zie pi. 8 fig. 3, voorpoot cf). In 2 zijn de pooten eenvoudig, de voorste tarsen cchter inede iets verbreed. De afstand tusscben de beide dwarsaderen bedraagt ongeveer de lielft van den afstand tusschen de aebterdwarsader en de uitmonding der 4e langsader (zie pi. 8 fig. 4.) Th. minor Hal. ken ik door een paar mannetjes, die ik in Junij bij den Haag ving, en door een wijfje, te Zutphen door wijlen mijn’ vricnd van Eyndboven gc van gen. Belial ve dat zij de lielft kleiner is dan putris , onderseheidt zij zicb in j dadelijk door bet ontbreken van de borstels aan den voorlaatsten lijfsring, en door aiulers gevonnde voorpooten; de voordijen namelijk zijn weinig verdikt en hebben van onderen in ’t midden een paar digt bij een staande doorntjes; de voorscheenen zijn aan den wor¬ tel smal, docli worden vervolgens dikker; bet eerste lid der voor- tarsen is in beide sexen tweemaal langer dan bet tweede ; (zie pi. 8 fig. 5, voorpoot </)• afstand tusschen de beide dwars- aderen,— cn ook dit kenmerk geldt voor beide sexen,— bedraagt slecbts een derde van den afstand tusschen de achterdwarsader en de uitmonding der 4e langsader. Ik beb deze soort volgens Schiner’s bescbrijving ( Fauna anslr. II. bl. 183) als Th. minor Hal. bestemd; bepaaldelijk komen de voorscbeenen £ met die bescbrijving overeen. Zetterstedt’s be- schrijving van Sepsis Incida Staeg., die door Scbiner als synonieni wordt aangehaald, is ook op niijne voorwerpen toepasselijk, doeb daar wordt venneld: “tibiis anticis in medio tubercnlatis,” het- geen van mijne voorwerpen zeer zeker niet lean gezegd worden. Ik ben niet in de gelegenkeid de oorspronkelijke bescbrijving van Haliday (' Entom . Magas. I, 1833, bl. 170) te vergelijken, inaar het lean misschien nuttig zijn op bet bovengenoemde ver- scbil de aandacht te vestigen. Zeer verwant aau Th. minor is eene, zoo ik meen ? nog on- beschreven soort, waarvan bieronder de bescbrijving: Themira ilentimana , n. sp. </ 1 ; j 1. Kop glanzig zwart; voorboofd met flaamve laugsgroe- veil; aangezigt aan de kanten een Aveinig bruinaebtig. Sprieten zwart, met haarvovmigen, d. i. aan den wortel weinig of niet verdileten borstel. Thorax, schiklje en acbterlijf glanzig zwart; in de borstzijden boven de middenheupen eene witte weersebijn- vlele; geslacbtsdeelen weinig uitstekend, zonder lange gebogen borstels. Pooten jiekbruin; de voordijen in ’t midden een weinig verdikt, en aldaar van onderen met een paar digt bijeenstaande, ldeine doorntjes; de voorscbeenen aan den wortel dun, in T midden aan de binnenzijde met een J sterk nitstekenden tand, wclks uiteinde een fijn borsteltje draagt; aebter dien tand diep ingekeept en aan T uiteinde eenigzins kolfacbtig verdikt; eerste lid der voortarsen vrij dun, ruim dubbel zoo lang als bet tweede lid; de laatste leden der voor- en middentarsen een weinig breedgedrnkt (zie pi. 8 fig. 6, voorpoot £). Kolfjes wit. Vleu- 136 gels glasaehtig; de 3 C en langsaderen cvenwijdig; voor- randader verdikt; afstand tussclien de beide dwarsaderen mini i van dieu tussclien de achterdwarsader en liet uiteinde der 4 e langsader. Met <? door raij te Arnhem gevangen; bet <j> ken ik niet. Door den vorm der voorschceuen, die a an de binnenzijde in ; t midden een’ uitstekenden tand liebben en vervolgens diep in- gekeept zijn, is deze soort in diiidelijk van Th. minor onder scheiden; 0111 dezelfde reden kan zij evenmin als Th. Ivcida Staeg. worden bestemd. De beide overgebleven Themira- soorten, annnlipes Meig. en curvipes 11 . sp. hebben de pooten niet eenklenrig zwart of pekbruin, maar gedeeltelijk roodgeel. De eerste, Th. annnlipes Meig. lieeft in J aan den voorlaatsten lijfsring wel geene zoo in J t oog vallende bosjes van lange ge- bogen borstels, als pulris , maar toeh is de anus ter wederzijde met eenige kortere borstels bezet; de voordijen </ zij 11 van onderen tweemaal, bij den wortel en even voorbij bet midden, zaclit ingedrukt, en hebben daartusschen in } t midden eene ver- dikte plek, waaraan twee doorntjes, bet eene dikker en grooter dan bet andere; de voorscheenen worden naar de spits toe dik¬ ker, en zijn aan de binnenzijde een paar malen ingekerfd; het eerste lid der voortarsen is meer dan tweemaal langer dan bet tweede (zie pi. 8 tig. 7, voorpoot </*). Het voornaamste kenmerk, waaraan deze soort in J te berkennen is, ligt in de middeutar- sen (fig. 8 ); daarvan is bet eerste lid smal, witachtig met zwarte spits; bet tweede lid mede wit met zwarte spits^ en even als de volgende, geheel zwarte leden, breedgedrukt. Deze soort scbijnt vrij zeldzaam of wordt welligt over ? t boofdgezien. Ik bezit slecbts twee mannelijke exemplaren, bet eene bij Wassenaar in Jnlij, het andere in Augustus in de duinen bij den Haag ge- vangen. Het 5 beb ik nimmer gezien, en ik weet dus niet te beoordeelen, in hoever dit 00 k de tarsen verbreed beeft, ’t geen door Walker wordt beweerd en door Schiner ontkend. Van de andere soort met gedeeltelijk gele pooten, curvipes n. sp. ; 137 welks mannetje weder lange borstels aan den voorlaatsten lijf ring- heeft, moge de volgende beschrijving een denkbeeld geven. Themira curvipes , u. sp. (pi. 8 fig. 9—14). g (fig. 9) 21 1. Van zeer gestrekten vorm. Voorhoofd glan- zig zwart, met flaauwe groeven; voor den schedel enkele naar voren gebogen borstels; aangezigt brninachtig, aan wederzijde met fijne borsteltjes. Sprieten donkerbruin, het derde lid eirond, met haarvormigen, d. i. aan den wortel weinig of niet verdikten borstel. Thorax, schildje, achterrng en achterlijf glanzig zvvart; het achterlijf vooral zeer glanzig en met paarsachtigen gloed; in de borstzijde ontbreekt de witte weerschijnvlek; het aehterlijf is omtrent dubbel zoo lang als de thorax, aan den wortel vrij smal, doch langzamerhand breeder wordende; de ringen duidelijk afgescheiden; de voorlaatste ring het breedst, aan wederzijde hoe- kig uitstaande en met een digt bosje lange gebogen borstels; de geslachtsdeelen tegen den bnik omgeslagen, met een uitstekenden, griffelachtigen, aan de spits een weinig verdikten tepel (fig. 11). Pooten glanzig zwart; de voorheup, de wortel der dijen, de knieen, de wortel der voorscheenen en de middentarsen, met uitzondering van het laatste lid, roodgeel; de voordijen, van den wortel af tot op ongeveer |, van onderen zeer verdikt, en aan ’t einde dier verdikking met een’ dubbelen tand, waarvan de binnenste of achterste de grootste is en spits toeloopt; digt bij den wortel bevindt zicli van onderen een borstel; de voor- seheenen zijn korter dan de dijen, gebogen, in ’t midden van achteren even ingekeept en vervolgeus verdikt; het verdikte ge- deelte met fijne borstels vrij digt gewimperd; de tarsen zijn merkelijk langer dan de seheenen, het eerste lid ongeveer twee- maal langer dan het tweede (fig. 12, voorpoot </); aehterste poo¬ ten lang en dun; de middentarsen niet breedgedrukt, maar van onderen digt met korte borsteltjes gewimperd; aekterseheenen met eene onregelmatige buiging, van achteren op j der lengte met een’ langen borstel; het laatste derdedeel het dikst; over de geheele lengte zijn fijne en korte borsteltjes geplaatst, die van 138 aehteren op het dikkere gedeelte digtcr bijeen staan (fig. 13, acliterpoot </). Kolljes wit. Vleugels klein, inerkelijk kortcr dan bet aclitcrlijf, met cenigzins graauwbruine tint, die nnar dc spits iets krach tiger wordt; de voorrandader weinig verdikt; de eerste langsader heeft bare nitmonding voor bet midden der vleugel- lengte; de kleine dwarsader ligt onder die nitmonding; de 3^. en 4e. langsaderen zijn niet volkomcn evcnwijdig, maar wijken door eene geringe bniging in ’t midden iets uit elkafir; de afstand tnsschen de bcide dwarsaderen is naauwlijks \ van den afstand tusseben de aebterdwarsader en den vlengelrand (fig. 14). $ (fig. 10) Grootte als in <?. Door het minder verbreede en aan t uiteinde rneer spits toeloopende achterlijf sebijnt de vorm nog gestrekter; dc pooten zijn eenvoudig, bijna geheel kaal, zeer slank en nicer pekbrnin dan /.wart, overigens met dezelfde rood- geele gedeelten als in </ ; aan de achterpooten zijn de tarseu in ’t oog vallend kort in verhouding tot de scheenen. Het mamietje in Augustus 11. door mij bij den Haag gevangen; bet wijfje reeds voor eenige jarcn, door den beer Snellen van Vollenboven, mede aldaar, in Junij gevangen. Toen ik nog slechts bet wijfje kende, meende ik, oin den diiar vooral in 7 t oog springenden, langgestrekten vorm, daarin Th. phantasMu llob. D. te zien, hoewel de uiterst korte bescbrijviug van Macqnart in de Suites a Buff on, (de oorspronkelijke bescbrij- ving van Robineau Desvoidy ken ik niet) deze bestemming niet boven alle bedenking deed zijn. Kerst in den laatsten zomer (1863) is bet mij gelukt ook het mannetje te verkrijgen, en ik twijfel niet, dat beiden tot eene soort bebooren, vooral om de voikomen overeenstemmiug in de kleinheid der vleugels en bet aderbeloop. Bijna gelijktijdig ontving ik door de goedheid van den beer Ruls te Gend, in eene bezending van Diptera, meerendeels uit de om- streken van Berlijn, ook bet mannetje van de hierboven be- schreven soort, en wel onder den naam van Th. Leacldi Meig. Werkelijk /.on men, bij eene oppervlakkige nalezing van Mei gen’s bescbrijving van Sepsis Leach'd al ligt tot bet besluit kun- 139 nen komen, dat in het </ die soort te kerkennen is; de nieest onderseheidende kenmerken toeh, zoo als de gedeeltelijk roodgele pooten en de korte vlengcls, worden door Meigen vermeld; dock door kem worden de voordijen en sckeenen in vorm kortweg gelijk gesteld aan die van Th. putris , waannede ze wel door de verdikking en de tandacktige nitsteeksels eenige overeenkomst kebben, dock waarvan zij bij eene naauwgezette vergelijking tock vele afwijkingen upleveren. 1 Van Macquart’s besckrijving van Cheligaster Leach'd belioef ik niet te spreken, omdat deze, als gewoonlijk, te kort en te onvolledig is, om eenige zekerkeid te geven. Zetterstedt’s besckrijving van Sepsis Leach'd in zijne In sect a lappouica (bl. 748 n°. 2) bekoort tot eene andere soort, Th. Falleni Staeg., gelijk later in de Diptera Scandinaviae door keinzelven is erkend. — Daarentegen is Zetterstedt’s besckrijving van Sepsis Leach'd , in de Diptera Scand. (VI. biz. 2293 n°. 10) over J t geheel wel toepasselijk op mijne Th. cnrvipes , vooral in de kleur der pooten en de kortkeid der vleugels, maar kij spreekt van slechts een, dus niet van een dubbelen, tand aan de onderzijde der voordijen </ , en ofsckoon zijne besckrijving zeer uitvoerig is, zwijgt kij gekeel van de kromme voor- en ackter- sckeenen </ , even als van de bijzondere bekaring, die aan de laatsten te zien is. Sekiner’s besckrijving eindelijk van Themira Leachii (Fauna austriaca II. biz. 182) past nog minder dan die van Zetterstedt; daarin worden, even als door Meigen, de voor- pooten c/ met die van putris vergeieken , en wordt gesproken van een kaakvormig doorntje onder aan den wortel der voordijen, dat ik niet vind, want de borstel, daar ter plaatse bij mijne soort aanwezig, verdient den naam van doorntje niet; terwijl de stompe doom, die in putris zich voor het midden der dijen be- vindt, volgens Schiner bij Leach'd puntig zou eindigen: bij mijne voorwerpen zie ik voor ’t midden geen ? eigenlijken doom, maar een weinig voorbij 't midden een' dubbelen tand, waarvan de eene vooral spits toeloopt. Overigens zwijgt Schiner, en dit is 1 Vergelijk mijne fig. 3 en 1*2. 140 zeer opmerkelijk, geheel van den gestrekten vonn cn van de kortc vleugels, die, had hij dezelfde soort als ik, voor zieli ge- had, voorzeker niet door hem zouden zijn over ’t hoofd gezien, even min als de gcbogen voorsehcenen en de gedraaide achter- scheencn in (/. Ik gcloof hicrmede gcnoeg gezegd te hebben, 0111 de redenen te doen billijken, waarom ik mijue Th. curiupe* niet als Th. Lca- ehii kan bestemmcn. Mogt ik hebben gedwaald, dan twijfel ik niet of de mcdedeeling van lict bovenstaande zal van zclf de aanleiding worden, om in deze alle duisterheid weg te ncmen. Gelijk ik reeds in den aanvang zeide, is tot de Sepsinen ook le breiigen liet geslaelit Piophila Falk, waarvan eenc soort {sen tell arts Falk) onder den geslaehtsnaam van SaHella Kob. D. (— Anisophysu Macq.) is afgcschciden, en eon’ natnurlijken over- gang vormt van de eigeidijke Sepsiueu tot de Piophilineu . Deze soort schijnt in ons land zeer zelden voor te koinen: ik bezit slechts een enkel lnannetje, reeds jaren gcleden door mij bij den Haag gevangen, en heb tot dnsverre haar in geen enkele onzer inlandsche verzamelingen aangetroffen. Ik vond haar weder in eenige weinige cxemplaren van beide sexen, onder een aantal Diptera, door den beer Piaget in den laatsten zomer in de Jura verzameld. Van bet geslaelit Piophila zelf ken ik als Nedcrlandsehe soor- ten, behalve P. Casei Linn., nog P. ajfinis Meig. en Jooeolata Meig. Met een enkel woord wil ik bier nog melding maken van een door mij bij den Haag gevaugen vrouwelijk voonverp, dat naar alle kenmerken als P. Casei zou inoeten bestemd worden, manr zicb door sterk gebogen achterscbeenen onderscheidt. Ik vermoed dat hieronder eene uiemve soort verborgen is. Onder de Sepsiueu behoort ook nog te worden geplaatst de kleine, glanzig zwarte Madiza p la hr a Falk, die dikwerf tegen onze vensters voorkomt. Ofsehoon haar lang vooruitstekende, boom- aebtige en aan ’t niteindc met baakvormige teruggeslagen lip- pen , voorziene snnit, van al de vorige geslaebten afwijkt, cn zij daarin, even als in den habitus, met bet geslaelit Siphonella Maeq. 141 on der de C/iloropinea , eene naauwe venvantscbap vormt ; doen evemvel het aderbeloop der vleugels (waarin de anaalcel en de achterste basaaleel volkomen zijn en de beide takkeu der eerste langsader min of meer zigtbaar zijn) en ook de aanwezigbeid van mondborstels haar onder de Sepsinen en wel in de onmid- delijke nabijbeid van bet geslacbt Piophila rangschikken. Hetzelfde kan, mijns inziens, niet gezegd worden van bet ge- slacbt Lissa Meig., waarvan eene soort, L. loxocerina Fall., in enkele exemplaren bij ons gevangen werd, en welk geslacbt door Scbiner ook onder de Sepsinen wordt geplaatst. Meigen, die bet geslacbt Lissa afzonderde, plaatste bet tus- scben Chyliza en Telannra , en laat deze drie onniiddellijk vol- gen op Loxocera. — Macquart begrijpt Lissa in zijne groep der Cordyluriden , waartoe bij ook Chyliza en Tenatnra rekent, en bij plaatst bet daar aau bet boofd, als ’t ware 0111 den overgang te vorinen van dc groep der Loxoceriden, welke onmiddellijk voor- afgaat. — In de Synopsis of the genera of British insects , aan bet slot van Westwood’s Introduction to the modern classification of Insects , wordt bet geslacbt Lissa, met Chyliza, Psilomya en Loxocera in eene groep ( Loxocerides ) vereenigd. — Zetterstedt alleen plaatst Lissa , zonderliug genoeg, tusscben Sepsis en Sa- promyza, en ; t is welligt ten gevolge daarvan, dat ook Scbiner dit genus onder zijne Sepsinen beeft opgenomen. Hoe meer ik eckter de keninerken van het geslacbt Lissa en van alien, die er mee in verband worden gebragt, met aandaebt besckoinv, des te minder kan ik aan Scbiner’s rangscbikking mijnen bijval scbenken. De zeer gestrekte ligchaamsvorm geeft al dadelijk aanleiding om de plaats van dit geslacbt te zoeken bij die groepen, welke zicb ook door zulk eene langwerpige gedaante ondersckeiden. Die vorm is bij de Sepsinen gebeel vreemd, en zelfs de meest langwerpige soorten van die afdeeling, gelijk b. v. de hierboven besebreven Themira curvipes , blijven in dit opzigt nog ver ten achter bij de smalle en uitgerekte gestalte van Lissa . De Tany- pezinen ( Tanypeza, Calobaia , enz.) die zulk een gerekten lig- ebnamsvorm aanbieden, kunnen niet in aanmerking lcomen, oindat. aldaar de 3e en 4 e langsaderen der vlengels naar dc uitmonding toe sterk tot elkander neigen, of, met andere woorden, de eerste acbtercel aan bet uiteinde versmald is. 1 Maar de PsiUnen, zoo als zij door Schiner worden opgcvat, namelijk de zamenvoeging der geslacliten Loxocera , Plalyslyla , Chyliza , Psila en Psilosoma , zonden naar mijn inzien de grocp zijn, waarin ook bet geslaebt Lissa t’liuis behoort. Met verseliil in lengte der sprieten, beboeft geen reden te zijn, ora I Pus a er van nit te sluiten; want daar- aan wordt door Schiner zelf geen groot gewigt gebecbt, elaar l>ij Psilosoma , met zeer korte sprieten, wicr derde lid eivorraig is, met de zeer langsprietigc Loxocerae in dezelfde groep opneemt. De sterk ontwikkelde en verleugde anaalecl en acliterste basaal- cel is aan al de P&ilinen, en ook aan Lissa eigen. Daarentegen is bij Lissa de eerste langsader dnbbel, bij de andere geslaeh- ten cnkcl, doeli dit scbijnt ook geen voldoende reden te zijn, om Lissa van de Psilinen te verwijderen. Niet alleen, dat de Sepsinen en Tanypezinen , zoo als ze door Sebiner worden zamen- gesteld, bciden ook genera bevatten, wier eerste langsader dnb¬ bel en anderen waar zij enkel is; maar als men de vleugcls van Loxocera , die eene enkele eerste langsader beeten te bezitten, wel beziet, dan is eene flaauwe aanduiding* van de voorste talc dier langsader wel op te merlcen; en bij Chyliza is ter plaatse, waar die voorste tak zou moeten gezocht worden, de voorrand- ader even afgebrokeu. De vorin van kop en aangezigt; de borstels enkel op den scbedel; de niet tegen bet gezigt liggende maar seliuin vooruit- stekeiule sprieten; de slanke vorm der pooten; bet ontbrelcen van den borstel voor bet eind der sekeenen; bet aderbeloop der vleugcls; dit alles zijn kenmerken, welke aan Lissa eene ver- 1 Tetamira , door Schiner ook tot de Tanypezinen gerekeml, maakt daarop alleen uitzondering, dock zou, als ik mij niet bedrieg, ook daaruit kunnen wegvallen, en even als Lissa , in de afdeeling der Psilinen kunnen worden gebragt. Ik luoet bier echter bijvoegen, dat ik Tetamira niet anders ken dan uit de besehrijvingen. 143 wantecliap geven met de andere geslachten der Vsllinnn , daar- gelaten nog den gebeelen habitus en bet langgerekte, uit 5 of 6 ringen bestaande achterlijf; en ik geloof derhalvc dat in eene natuurlijke rangsehikking bet geslaebt Lissa onder de Psilinen en altbans niet onder de Sepnnen moet worden geplaatst. VERKLAR1NG DER AFREELDINGEN. Fig. 1. Vleugcl van Sepsis cy nip sea. >3 2. Sepsis flammana. 3. Voorpoot van Themira putris J >3 4. Vleugel van dezelfde soort. 33 5. Voorpoot van Themira minor <$. „ G. „ ,, Themira dentimana <£. „ 7. „ „ Themira annulipes £. „ 8. Middentarsen van dezelfde soort. „ 9. Mannetje van Themira curvipes. „ 10. Wijfje van dezelfde soort. „ II. Uitwendige geslachtsdeelen van lie! mannetje. „ 12. Voorpoot van bet mannetje. 13. Acbterpoot „ ,, „ „ 14. V leu gel van Themira curvipes. 