A history of England principally in the seventeenth century
Ranke, Leopold von, 1795-1886
Ten der den staet te considere den dat in de voorslagh ten behoeve van den Haitgh van Savoyen de Koningg van Vranckryck bedingt desselfs stätten en Savoyen boven 't geene in d' eerste voorslagh aen Vranckryck soude komen; daer omtrent considerere ick dat daennede wil wegnemen de swarigheyt die wy al lange hadden gepretendeett, dat den Hartogh van Savoyen, door het accoord en Spagnen en Vranckryck ombrage soude geven en daerom hen niet geeme soude sien geperveret. Ten vierden, merck iclc dat aen den Hartogh van Lottheringen boven het Milanois nogh wil geven het Montferat, dat aen Savoyen dependeert en hem daertoe te persuaderen, maer ick sie niet wat equivalent daer voor in d' eerste voorslagh soude komen om Lottheringen te kunnen krygen. It is evident soo als Uwe Majest. scryft dat de laeste voorslagh is slimmer als d' eerste, want vooreerst moet ons groote but syn, Vranckryck niet magtiger te macken als nodigh is, en behalven dat by d' eerste voorslagh, men als by d' eerste portage pretendeert het Milanois, soo eyst dacrenboven by dese nogh de Staten van Savoyen, waerdoor aenstonts konnen hebben 't geene wy vreesen dat door syn groote overmacht naderhandt soude krygen. Ick kan my oock niet verbeeiden dat Vranckryck dese tweede voorslagh anders doet als om daermede d' eerste smakelycker te maken dewyl wel weet dat niet acceptabel is, alhoewel men klaer kan sien, dat Lottheringen gaeme soude hebben en daertoe na alle apparentie nogh meer moeyte sullen doen. Ick vinde door dese tweede voorslagh geene reede om van myn sentiment in de myn van den 34 Feb. gemelt te veranderen en sal die reden niet repeteren om Uwe Majestyt niet de incommoderen en vervolgens vaststellende dat men op den voorslagh ten behoeven van den Ersteren eerst soude kunnen handelen, sal het voomaementlyck, boven de pretensie op 't Milanois, op de methode aenkomen, — De Grave van Portland adviseert my dat de Grave van TaBaid High op dese wyse heeft geezpliccert oft dat sjn K<miiigh het met Uwe Majestyt sonde moeten eens sjm, dat sj door een sccreet ait als voor desen ofle leu minsten dat Uwe Majestyts woort tot vct-BCeckeringe nioste geven; hoeveme ende waertoe men de Kefser aoud I willen brengen, dit laeste was des noods het gescbikste ende het secuyme en sonde eerst konnen werden gedecreteerd, alboewel tnede sonde moeten vaststellen maer dat in effect sonde moeten wor- den gehouden, of het een tiactaet was. Ick beken dat ick seer hard daer tegens aense dat men het werck alvoreens met Vranckiyck adjustere, daer men met de Kejser dacf- over eenigsints kann spreecken en dewyl by myne vorigc desaenga- ende de ledenen hebbe gealligeert, sal ick my daertoe aUeeo refer- eren, evenwel moet ick daerbey voegen, als Vranckiyck sigh met de voorgaende partage wilde te vieeden stellen, dat ick oordeele dat men met geen reden van deselve sonde konnen weygeren, om ten minsie dat point vasttestellen, dewyl men andeisins seeckerlyck Sonde schy-nen te reculeren 't geen ick meen niet diensdg te weesen. Het werck is in waerheyt seer delicaet want nu Vranckryck inclineert tot bet buys van Ostenryck, is by in staet om immediaet met hem te spreecken ende oock sel& in secretesse te koomen, tydens wy erst gedaen hebben, de Keyser sonde dickmaels ligtelyck ieb toe-stacn op de presuppoost dat van ons nergens na soo veel soude kiygen ende soude konnen doen en dat wy als dan nog al blyde souden wescn met dat Hnys ons (c aUi^ren. Ick soude tot beuyt ooder Uwe Maj*' beeter gevoelen om de redenen in myne vorige gemelt ak nog oordeelen : I. Dat men wel sonde konnen handelen op de voorslagh ten behoeve van den Enz Hartogh. Dat men vanckryck niet meer sonde konnen toelgen als by de laeste partage gedaen is. — 3. Dat men de handelinge op die gronden met den Keyser sonde behooren te entameren ten sy by wege van mediatie ofte diiccte-lyck. Maer dewyl de Fransen daermede niet te vreeden sullen wesen, soo om dat eenige seekerheijt sullen willen hebben, om geen tyt te verliesen om hare intrigues en bdgues op een ander wyse voort te setten, al om dat wel weet dat ons door engagementen buyten postuyr stellen om let met anderen te konnen doen en men evenwel een afkomste van saecken soude Moeten maeken, soo moet ick Uwe Majesleit in bedencken geven oft niet voor een temperament soude kunnen dienen, da, men een seeckere gepraesigeerde tyt stellde om met de Keyser over die Successie te huidelen en binnen die tyt de saecken niet a^ daen synde, oft dat de Koning van Spagne moghte komeo te Sterven, dat Uwe Majesty alsdan met de Koo van Vranckiyck, die saeck eonde tragfaten aftedoen. — En dewyl deselve met Uwe Haj. wort te vree-dcn is, dat Uwe Maj. van nn af sonde vast staen, dat de Koning van Vranckiyck ofle den Dauphin alsdan soude werden geaccordeert desselve paitage die met hct eeretc tractaet toegestaen en geaccordeert is, nuts dat de Kon. van Vranckiyck oock aen syn zyde vaste stae dat de spaense Nederlanden hem of an de Churfilrst ofte soo Uwe Maje, dat soude mogen goetvinden op die wyse soude het iutrest van Vranckiyck en Uwe Maje' provisionelyck wesen gesalveeit en soude Vranckiyck het voordeel hebben sigg daer aen te konoen bouden ofte niet, soo sy de rade soude Werden en men Boude alle op middeien knnnen deuken tot een generael accommodemeat, en de Koning van Vranckryck niet wiliende, souden wy maer voor een sekeren ty% voorbonden en daer na in staet om onse mesures te neemen. Hage, 37 Maert 1690. Na het Beryven van de myne, hebbe ick ontfangen Uwe Maje hoogstgeachte Mission van den 34. deser, en oock t^ missive van den G. van Portland veistaen de nader voorstelling door de Grave van Tallard gedaen namodyck om de geheele Successie van Spagne, soo die aen de Prina Electoral was geassigneert te laten volgen aen den Erts-Hartogh, mits dat mede aen Frankryck daer uit Het Navare off Luxemburg, na myn oordeel geeft deselve in dese laeste vooralagg alleen na, dat in plaets de spaense Nederlanden aen de Churfurst van Beyeren ofte tot Uwe Majes disposide hadde gelaten, die nu laet aen Erts-Hartogh, dewyl de voorslagh van Navarre of Luxemburg slimmer 18 als de verwesseling van Milanees met Lottheringen. De Grave van Bercheyck beeft alreede soo hoogg gedld aen Gu Puscoa dat ick niet anders heb kunnen merken otl hy was daerover meer bekommert als hy wilde uyten, als Navarre daer nogh soude bykomen hadden de Fransen seeckerlyck en op>en deur in Spagne, wat een accrois, de provintie van Luxemburg aen de Franse magt soude wesen is mede bekent, behalven als de spaense Nederlanden aen den Erts-Hartog komen die plaets deselve om te communlcade met de Steeden van het Ryck te meer nodi^ sal syn. Ick kan dan niet anders oordeelen oft d' eerste voorslagh van Lottheringen soude nogh beter wesen als dese laeste, maer daer omtrent valt weer die considerade, dat het kan gebeuren dat den Hartogh van Lottheringen daer toe niet te disponeren soude wesen, als wanneer Vranckryck soude sustineren, dat hy het Milanois soude moeten hebben en soude alsoo vervolgens krygen 't geen men hem D,3,l,ze.:,, Google 348 EXTRACTS FROM THE 't minst wilde geven. — Ick vermeen dat het is een seer svniere deliberade ofie men aen Vranckiyck meer sal geven als by de vooiige partage die was alreede soo hoogh genomen als menschelycker wyse die beboorde genomen te worden, ende dat niet als Mji de nyterste necessitej't, dser is nu eer minder als meerder redenen om die te vermeerderen, dewyl de Koningk van Spagne in beeter constitutie is, maer 't is niet de reden maer de begeerte die by Vranckryck geconsulteert werd, en men det klaer dat alles alleenlycke daerom te doen is ingevalle dese negotiatie met inlerventie van den Keyser en d' andere gealUeerdens gedaen wierde en niet met ons in particuUer, soude ick geene de minste bedenckelyckheyt hebben, om te per- sisteren van niet meer te konnen geven, als de vorige partage medebrengt, en ick kan my niet yerbeelden, nu men de gcbeele conduite van Vranckryck siet dat hiennede sigh in oorlogh souden engageren, als op die voet de negodatie voort te setten, maer no wy alleen syn en Vranckryck soo considerabel offerts aen de handt geeft, tot voordeele van den Keyser, sonde deselve heel ligt deselve kunnen omsetten vooral ingevalle die niet van d' intentie van Uwe Majeste)rt was veraeeckert en gelyke de Keyser syn particaliere interest vooral beoogt, soude die in dat geval ligt niet om meerder te verkiygen willen hazarderen. Ick hebbe niet wel kunnen verstaen uyt het sciyven van de Grave van POTland, oft den Grave van Talard op de voorslagh die Uwe Majestie hadde laten doen en waerop hy een expresse hat gesonden, antwoord beeft bekommen en dat dese nieuwe voorslagh daer op is gevolgt, dan of hy tot het doen van dese voorslagh al ordre moet hebben gehad te vorens, om dat Vranckryck op Uwe Majestie insinuatie en dat de partage niet soude vermeerderen ligt nogh iets soude hebben konnen beproeven alhoewel ick het niet gelove en oock dat sulk niet soude doen oft het most al op het uyterste wesen gekomen, dewyl ick gelove dat daermede seer swanger gaet. Ein swarigheits in de vermeerderigen van de Franse macht, dat ick beken, dat ick niet als met de Bootste tegenstreigheits myne gedagten daer been kan wenden. Ick gelove aen d'ander zyde niet dat Vranckreyk het werck seer ligt sal laten varen en ofte hy voor soo lange eenige hoope heeft, sigh aen den Keyser sonde addresseren is mede bedenckelyck, sie ock soo geen quadt gevolgh daer in, dat men niet als met de grootste tegenstreydigheyt daer toe komt, en sonde daerom Uwe Majesty in bedenken geven of men niet noghmaels soude kunnen persisteren by de swarigheyt die men vindt van de partage te verhoogen, ingevalle Uwe Majestyt om de constitutie van saeken in Engetand als anders daer omtrent bedenckelyckheyt vindende sulk niet raetsaem Achte, oft men niet van onse syde altyts soude konnen vaststaen by de oude partage en laten de verwisselinge van 't Milanees met Lottheringen in syn geheel sender daer over iets voor of tegen te decideren ende dat ondertussen Vranckr)'ck mede niet verder soude gehouden wesen als in 't gene nu gepresenteert heefl, so dat het voorsch. difTerentiale point alleen soude blyven het subject van negotiatie. ioy Google 350 EXTRACTS FROM THE Eerstelyk dat besorgt werde dat die successie by voor overden van de Erts-Hutogh voor de Coningh van Spagne en ook by overlyden van deselve væsteldt werde op dat men niet weer genootsaeck werden ondei^aen, tngevalle men eerst nieve konde bedingen volgens het oogwit van de saeck, dat Vranckiyck niet sonde konnen snccederen om die ovenoEigt voortekomen, en voorts dat de Ertshaitog in voege als vroeger, atervcnde de successie sonde vallen op svne volgende lxx>eder8, susters en descendenten, macr dexir dien nogti alle ongetront syn is oock te bedenken of dacromlrent niet mede beboorde te werden vooruen. Ten tweeden, valt te considereren ofte men niet sonde konnen vasl- Stellen, dat de späense Nederlanden altydt soude moeten volgen de kroon von Spagne ende vervolgens door geene snccesgien testamen-tair, contracten huwelycks voorwaerden ofle andeis daervan gesepareert en gealinieerdt sonde behoren te worden. Ten derden. — Soo men d'accord valt sal men het seer moeten secreteren om den Kaysera niet begeerte daer in te docn komen en niet te vallen in de voorechr. inconvenienten en haer het willen laeten — dat eenigints een separate in gemoederen soude macken, want de saeck voortgaende sal men sigh seer naeuw met den Keyser moeten setten en sal de Keyser nadere en perpemeele verbinlenesse, met den Hartogh van Lottheiinge moeten maken om het werck tegens Vranckyck altyts in eene goede balance te kunnen honden en dat de Keyser er altyts bequaem moge wesen den Hartogh in Italien te assisteren eo guaranderen. — Ick hebbe niet kunnen afsyn Uwe Majes' dese myne geiinge couEdderatien te laeten toekomen. Op het werck van de Guardes hebbeick Uwe Majesty, mone gedagten, die met den Hartogh van Brandenburg hadde gecommuniceret, gedviseeit ende sal Uwe Majesty, uyt de overgesonden lyst en Staten by den Heer van Slingeland, klaer kommen vorden geordnet, hoe danigb die saeken konnen worden gevonden na Uwe Majesty intentie, ingevalle Uwe Majesty het liefst beeft by reductie soo hoegh stellen als die gelieft en 't gene te kort komt moeten vinden op eenige van de so Comp. soo by cassatie sal het best moeten vinden om een of twecman te reduceren, soo dat Uwe Majesty kan kiesen 't gene liefst beeft en bet kan vinden als boven. ve met het das respect Sire Uwe Majesties Onderdanigste getrouwe Dienaer P. Heinsius. 'S Hage, 27 Matr., 1699. Cicily Google CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1699. Hintstus TO THE King. July 1699. Sire. Eutelijk hebbe ick schiyvens van S Heer Hop ontfangen dat de Keyseree Ministers hem op Byn voorstel badden geantwoord, daarin bestaande: I. Dat de Keyser oneindig esdmeerde de hertelyke sorge die Uwe Majest. voor de gemeene saake en bet Auguste huis was dragende. a. Dat of wil de Keyser, indispntabel geregtigt tot de gebeele suc- cessie, en vcnneinde dat de geallieerde magt kragtig genoeg soude wesen om dat regt volgens de tractaten te maintineren, by egter de rustende vreede voor den oorlog soud S. Eu prèssere en sig daarom voor de quaestio an moste declareren. 3. Dat evenwel reserverende syn regt op het quomodo aen 't velcke verstont dat de declaratie van de questie an niet soude konneo praejo-ditieren. 4. Dat vervolgens genegeo was te hooren de propositien tot een accommodeient by Viankiyk te doen, mita daarin gerustheyd gevonden werde. 5. Dat die gerustheyd niet vont in de reservatie van Navarre en Guipuscoa, dewyl alsdan Spagne minder, soude wesen als Portuguel, altyts geCxponeert sullende syn aen de Fransen en niet bequaem om restitentie te doen. 6. Dat Vrankryck sig sonde moeten verklaren op alle deelen van ausccessie. 7. Dat men soude moeten weeten of Vrankiyk die begeerde voor den Dauphin of ymant van syne kinderen, of wel voor een ander prins. 8. Dat ingevaUe Uwe Majes geliefde Vrankiyk te sondeeren op habe pretentie en dat Uwe Majes den Keyser geliefde te laten weten op wat wyse het accommodement meest securetyk sonde konnen worden aengaegn, de Keyser blycken soude gev van gencgen-thydt tot de vrede. Dat de Keyser deareerde te weten op wat wyse, op het kragtigste de gnarantie soude werden gepasseert. Dat dewyl den uitslag van dese negotiade onseecker was, de Keyser versogt bet renouveentent van bet secrete Art. van de groote alliamie. De Heer Hop voegt en' by, dat niet de minste apparentie siet dat de Keyser Navarre of 't Milanois sa] cederen. Boo als men eygently by provisie gedesireert heeft — WiixiAit III TO (Ieinsius. KensngtQn, 7 April of a6 Maerl 1700. Het is seer facheus de slappigfaeyt van d'H™" van Amsterdam, want hetselve de reghte middel is om ons in een oorlogh 't involveeren 't geen wy alle gaeme voorquamen, ick vrees dat Vranckryck ons weynigh sal helpen om hetselve te prevenieren, maer ick tvyfele of tegenwoordigh met Denn^ sal willcn aenspannen. Het secours dat Botmar eyst is seer reedelyck, alhoewel ick vrees dat den Staet qualyck sal villen resolveren om hetselve te doen marcheeren eer het casus entreert, ende dan sonde het le laet kunnen syn, daerom djen ick by tyta te werden geautoriseert om de nodige orders daenoe te geven. Ick nil hoopen dat door U. Ed. raisonnementen de Hfen van Amsterdam wat hartiger sullen werden, ick ben bleyde dat de Out Burgem' de Vries So is in bet noordse weesen, maer seer leet dat sujet sentimenten heefl in 't reguard van den staet van oor-logh 't geen vrees veel uyt de masimes van d' Wilde voortkoml, sick kan qualyck twyfclen of indien deze conjunctie wel wort waergenommen ofte de Provintie van Vrieslandt sal kumien werden geperrooveert om den staet van oorlogh voor dit jaer te continueren, ende dan magh men hoopen voor het toekomende meer ingressie in d' Reguering van die Provinde te kiygen. Hamptoncourt, 7/17 May 1700. Ick geef weynigh geloof aen 't geene den Hart, van Wittenberg aen U. Ed. in secretesse heeft gescreven wegens d' offres van Vranckr. om met Denem, 't allieeren, sick gelöw wel dat sulke propositien door Denem' aen Vranckr. syn gedaen maer niet door Vranckr. aen Denem', ende sick hoop dat van sulcke negotiatie niet en sal vallen, maer volgens de declaratie van de Eranse Ambassadeurs in den Hagh als alhier, kunnen wy niet verwaghten dat Vranckr. yets verders sal doen tot de vreede in 'I noorden als goede oScien die ick vrees van weynigh vnight sullen syn. Hamptoncourt, 17/28 May 1700. Het menaceeren van d' Co, van Poolen komt my vreemt voor, ick hoop dat in d' Republik daer weynigh reflecde sal werden op gt-maeckt, maer men kan daer door oordeelen, dat hy den oorlogh Traght de condnueren, 't welck ick oordeel dat het grootate opstaekel sal syn by Danemark om tot een accomodement te koomen. — Ick ben niet seer gestight in d' conversatie van d' Hartogh van Wittenberg met Chamilly, 't geen niet seer over een enkomt met het geene by aen U. £d. heeft gescreven en' ick geloof dat by den oor- logh meer aen rayt als ymant, alhoewel by ons het conlrarie wil doen gelooven. — De conduite van Brandenburg is weynigh sinceer, maer men kan van sulcken ministerie andcre niet verwaghten. Haniptoncourt, 1700. Het schynt my toe dat de saecken in het noorden seer ten beste ayn verandert en nu een favorabel occa^e om een vreede te sluyten, daer syn twee difGculteyten die ick meest aprehendeere, dat is dat Vranckr. de Deenen te veel sulle willen favoriseeren en' aen d' andre kant het Huys Luzenburg den Har^ van Holsteyn wat te stip op syn re^t sal willen doen staen, het eerste komt my het swaerste voor, want daer kunnen wy by Vranck. weinigh toe contribueeren, maer bet Huys Lunenburg mogen wy wei wat vorsciyven. Ick meen dat U. Ed. eztraordinaris wel over alle saecken met den Gr. van Briord heeft geraisonneert, seedert b my ntets voorgekomen van G. van Tallard. Het is my seer leet dat ick U. Ed. moet seggen dat de saecken in '( Parlem* van Schotland eeer qualyck gaen, dat de menschen aldaer als raesent syn wegens haer Colonie van Darien. Dat men in Enge- land niet en sal willen leyden 't geen my niet weynigh en em- barasseert, ende te meer nu chagrineert, dat het myn belet voor als nog myn vertreck naer HoUandt, daer ick meer naer verlang als oyt ende vrees seeckerlyck seeck te werden indien ick langer hier moet blyven. — Loo, ^o/uli I J 00. Ick meen dat U, Ed. seer wel heeft geantwoort aen d' Franse Ambassad' rassende de twee pointen van d' accesie In d' Gioote allantie van d' successie van Spagne, ende het Noordse werck. Ick ben tenemael van U. Ed. sentiment datter niet verder nodigh is als een simple acte van accessie in allantie sonder een formed tractaet, als het gepractiseeit is geworden in d' allantie gedurende den ooriogh,ende voor boo veel de guarantie aengaet dat is in het tractaet gecomprehendeert en' Js reciproc, daer soude kmmen eenige particuliere caesus syn die men soude kunnen excisieeien. Het is my seer leet te sien de mesures die Vrankryck wil nemen in 't regard van 't accomodement in 't Noorden 't geen oock naer RANKE, VOL. VI. A a DigitizecyGOOgle 364 EXTRACTS FROM THE rofn oordeel Uaerelydi nu doet men dat s^ hetadve Boecken te tnun- eren code geen afkomste te maecken ten waere votkomentlrck tot sadsfactie van Denem. Ick moet U, Ed. bekennen dat werck na my begint te bekommeren, met siende hoe bet tot ccn promt ac- comodement te brengen dat soo hoghlyck ons interest is. Ick vrees dat -vj door de wapenen Denem. verder sollen moeten poassseenen dat oock al Acer dangereua is. — Dieren, 18 A»g. 1700. Heb bade aen adm. Rooke dien confoim ordre gesonden om geen verdere acte van bostelityt te ondem men, als bet geene absolut Doot-saekelyck was tot defentie van bet ondernomen werck, niet twyd-ende ofle mogelyck voor de receptie van des ordres by de finding sonde hebben ontfongen van een stilstand van wapenen ofte de vrcede selfe. Ick heb geen orders aen Almonde gesonden want indien in bem ordonneere de groote Hollandscbe scbeepen op te senden sonder van gelycke d' Engelse. Sonde bet soo qualyck in Engelandt werden genomen, dat in bet niet sonde justificeeren, ende in boop dat wy met de naeste post uyt noorden sullen verstaen bet shiyten van d' Vreede ofte ten minste van een stilstand van wapenen ende in sulcken gevalle kunnen onse be Yde Esquadres te buy koomen. — Dieren, la Sept. 1700. Het sal seer nodigb syn dat men die devoiren aenwendt by de Con. van Sweden en Polen. Waer van U. Ed. mentioneerl om tot de Vreede te willen verstaen, sick sal van's gelycke doen, het is my leet datick tegenwoordigb niemant in Moravien beb, soo datick aldaer Dies kan doen, roaer heb aen Stanope gelast om uyt mynen naem aen den Amb' van den Czar in den Hagh erastig te spreecken en de dehorteeren van den oorlogh. Ick heb het tracUet tuschen Vranckiyck en Polonugael gelesen, maer soude my daer in niet kunnen inlaeten als met eene generale adroissie volgens de concepten van accessie en' acceptatie en als U. Ed. voorslaet dat den staet soude doen. Voorsie dat als U. Ed. dit uyt mynen naem aen d' Finnse Ambasa, sal seggen, seer 't on-vreede en geombrageert sullen syn, maer ick meen dat ick de reede tenemael aen myn Zyde heb, ende het fatsoen en leyt oock niet dat men soo soude werden vervangen, bet is waer dat indien den stael en ick in dit tractaet niet en komme dat hetselve vervalt als bet me leyt; — daerom kunnen eenigh expediente gevoaden werden om het selve te accoraodeeren ick sal tamelyck faciei syn mits dat bet cederen van die twee steeden wert uyt gelaten. ioy Google CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. Nommert in plaets van den Aeits Hartogh, want het by veele seer viemt soude voorkomen om een successie te guarandeeren sonder le weelen wie. Ick heb mya. gedaghcen seer laeten gaen op die verwisseling van Napels en Sicilien tienen en Savoyen en Fiemont en begin daer meer sin in te hebben als ick in het eerste hadt — Loo, II Oeleh. 1700. Het is my seer leet te vememen het groot danger van leven van Con. van Spagne, sick moet nogh al hoopen, dat hy voor ditmael nogh sal echapperen, näer men kan niet vreeml vinden dat Vranckyck haer precautien tydelyck wil nemen. U. Ed. kan de Fianse AmbassadeuT uyt myn naem verseeckeren dat ick stipt by het tractaet sal blyven, hopende dat haer con. van gelyckc sal doen, en gaeme met haer concertecren de middelen van executie in cas van dat droevigh ongeval. De devoiren die sy te Weenen willen doen aprobere ick tenemael, 't geen oock van onse kant client gesecondeert, ende sal het seer dienstigb syn dat G. Goes op ons veraoeck een expresse aen syn Hof depecheert. ten ingevolge van bet scryven van Schonenberg dat U. Ed. de franse Ambassadenr uyt de naem van de Staet en my vil presseeren van te verklaeren aen Spagne, niet te sullen accepteren d'ofl' van de Monarchic VDor en frans Prins, ok vrees dat Vrancltryck daertoe beswaerlyck sal komen, ende evenwel is het confonn het tractaet, ende wy souden andersints light de dupe syn. — Hamptoncourt, la Navanb. 1700. Ick heb desen avont onfangen de droevigbe tyding van bet over-leyden van den Co. van Spagne, den eeraten deser, door een Expressen van M' Manchester van J. van Fontainebleau, neffens een brief van Schonenberg van eeraten dezer gescreeven weynigh euren naer den doot van Con. van Spagne, die in faveur van een soon van den Dauphin soude hebben getesteert en de Cardinal Protecareto tot Regent aegestellt van de gebeele Monarchic tot dat het testament soude syn geopent, U. Ed. sal naer myn rekeningh ten naeste by op den selfen tyt deze droevige tyding hebben ontfangen. Ick kan nu qualyck meer twyfelen ofte den Keyser sal het tractaet van partage aennemen, de twee roaenden die gesdpuleert syn om High te veiklaeien is seer kort, daerom dient geen tyt verloorcn te werden om het keyserae Hof te presseren tot acceptatie. - Ick Digitizecy Google EXTRACTS FROM THE geloof dat Tallard nu weder haest hier sal syn ende my presseeren otn te verUaeren wegens d* Echan, van Savoyen en IHemont, tegens Napels en Sicilien. Volgens het scryven nyt Vrank van myn Ambass. heeft Torcy aen hem gesproocken over dat werck en al veel empressement getoont om doer toe te komen soo dat wy niet sullen hasarderen om niet soo schielyck ons te verklaeren, ende ick wect niet ofte het nu wel kan Digitizecy Google Geschieden sonder prealable kennen van het Keysere Hof. Hamptoncourt, 8/19 Novbr. 1700. Het is seeker indien den Keyser sigh submittere aen het testament dat wy dacnegens niet en kunien doen, soo dat eer men iets positirs kan resolveeren men moet weeten vat den Keyser sal willen doen, ick oordeel nu dat ick niemajidt extraordinaris tegenwoordigh in dit geval voor als nogh aen dat Hof kan senden voor en aleer men weet hoe het werck daer sal werden opgenomen insonder heyt als ick considerere de tegenwoordighe senttmenten van de menschen alhier die mogelyck EoUen veranderen, want daer is hier niets seeckers nogh dat lang deurt. — Hamptoncourt, 18/39 Novemler 1700. Ei^teren heb ick te gelyck ont^gen U. Ed. brieven van den 19 en 33, en huiden die van d' 26 deser, de laeate schynt my wat beter hoop te geven dat de menschen in Hollandt dit groote en onverwaghte voorval wat meer beginnen te aprehendeeren als in bet erste, sick wenste dat ick U. Ed. het selfde oock hier konte scryven, maer tot myn groot ledtwesen moet seggen dat de menschen even stupied biyven. Op een brief van Haer H. M. heb ick best geordert van in gene-rale termen 't antwoorden dat men eerst moet weeten hoe het by den Keyser een men eenigh positive resolutie konte nemen ende seeckelyck dit is oock myn sentiment, maer ick en kan niet begtypen het discours dat den G. Goes aen U, Ed. heeft gevoert, als of Engeland en Holland het werden most beginnen en dat den Keyser daer in soude konomen, want het is evident dat wy geen reght heben am yets tegen Spagne 't ondemmen, maer dat den Keyser syn pretensie willende maintineren wy hem dan sonde kunnen assisteren. Godt weet of ick het Parlement alhier daertoe sail kunnen induceeren, hoc nootsaecke-lyckick het oock soude oordeelen, maer dat wy yets soude beginnen moet men niet dencken, ick distinguere het atTront dat Vranckr. Aen ons heeft gedoen van het tractaet aftegaen sonder ons consent, ende het geen de successie van Spagne raeckt daer in kunnen wy niet werden geconsidereert als partey, als in cas van den Keysei 't ioy Google CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 357 assisteren indien hy syn reght wil doen valideren, ende sick ben volkommen gepersuadeert door U. Ed. raisoimementen dat het beter U voor on dat den Keyser pretendeeR de geheele successie, als nu in het tractaet van partage in te treeden, maer ick twyfele ofte men sonde kunnen sustineeren, dat de groote atliantie nogh subsisteert, waer door wy verbonden waeren den Keyser in syn reght lot de successie van Spagne 't assisteren, naerdien het tractaet van partage seedert is gewannt en dien vol Google Gende die allantie te hebben gederogeert, soo dès men in sulken geval vrees ick genecessiteert soude moeten syn, om eene nieuwe allantie te maecken. Het is my seer leet te verstaen dat den G. Goes aen U. Ed. heeft geseyt dat de trouppes van den Keyser in geen staet soude syn als in het voorjaer naer Italien te marcheren want dan vrees ick dat het laet sal syn, want seeckerlyck Vrankr. sal sulcke mesures midderweyl nemen dat het seer difficiel sal som sigh meester van het milanees te maeken, indien by het keyseriyck hof tegenwoordigh volgens haer ordinansse gewonte met longenrs wert geprocedeeit, sal ons in de uyterste vergelegentheyt brengen want voer en aleer wy de resolude van dat Hof weeten en kunnen wy geen mesures nemen; in middels sullen wy booby by de Franse als Spaense werden gepresseert om ons te verklaeren. Met de laeste hebben wy geen questie maer sullen met Haer nicht meer kunnen bandelen, dat den den erkennen van der Hart, van Anjou voor haer coninck sullen erkennen. — De concervatie van de Spense Nedcrlanden den onse erscheint sorgte sorgte, ende het is seer goet, dat den Ceurvorst van Beyeren in südlicke goede disposiie voor ons is. Godt geve dat het lang magh denen. Ick hadt U. Ed. vergeeten te scryven, dat hebbende aen my gouden den Händen en naeder te reflecteeren, dat als ick in dee conjuncture aen hem yemant sont dat het van eclat sonde seme en de Ceurvorst mogelyck meer quaet als goet doen, ende het ge-meen geen voordeel, want ick wel hadt vooraien dat hy in dese conjuncture niets anders en konte doen, als gedaen heeft van Hartogh van Anjou voor Coninck 't erkennen. — De gedaghten van den Ceurvorst om de spaense Nederlanden in Leen te houden vrees ick niel sal aengaen, maer konte hy het goevemement voor syn leven krygen het waer een goede saeck. U. £d. Sweet dat volgens het testament de conninginne de keus heeft, van vier gouvernementen van Napels, Sicilen, Milaen ende Spaense Nederlanden, men sonde door Scbonenberg dienen onder de handt te doen arbeyden dat de conninginne de laeste niet en koos, want deen soude de Ceur vorst van Beyeren niet alleen gefrusteert syn, maer ick oordeel gans niet voor ons interest dat sy daer komt, ende daerom vrees ick dat Vrankr. haer daeitoe sal traghten te persuadeeren, vooral moeten traghten te behouden in de Spaense Nederlanden te trouppes van den Staet en daer in kan de Ceurvorat wot in doen en U. Ed. moet dat vooral aen dese Richard Sterck impreecken als ick aihier aen Meyer heb gedaen en nogh doen sal. — Het is wat vroe gh dat Briord al begint hooghe tael te voeren ick vrees dat het daer niet by sal blyven, volgens het scryven uyt Vrankr. en sal TaJlard niet hier komMi een dat ick my sal hebben verklaert; ick geloof dat den Heer van Heemskirk op syn aenbrengen een slegbt bescheyt sal ontfaagen. — Ick blyve onveranderlyck U. Ed. goede vnendt —  door d'allantie met den Keyser en suster synde van den C. van Pals men aen die fcant geen meer securitet sonde kunnen vinden, waeromtient ick gaerne U. Ed. gedaghten met den eersten sonde willen weeten, am mesures daer naer te nemen. Indien in desen tyt, eer wy ons hebben verklaert, de späense ofte fransen ordres aen den Ceurvorst van Beyeren sonden om de trouppes van Staet uyt de Garnisoenen te doen vertrecken, dat hy het niet sonde doen, maer ons de beloofde tyt geven van twee maenden om daerop ons te verklaeren, maer hy sal seeckerlyck geen roeer trouppes van den staet, nu in Gamisoen admitteeren, ende ick sonde meinen, dat het niet dienstigh soude syn om tegenwoordigh meer trou Appes derwaerts te senden, voor en aleer men genoodsaeckt is tot een rupture te koomen, om aen Vrankr. dat pretext wegh te nemen, om te beginnen. Ick moet U. Ed. rond uyt verklaeren, dat ick van opinie ben, dat ich onmogelyck is, van met dat voick die den Staet tegenwoordigh in dienst heeft, de Spaense Nederlanden te kunnen diffendeeren tegens Vranckiyck in weerwil van de Spaense, maer de Spaense alleen en syn niet maghtigh om de trouppes die wy daer nu hebben, met gewelt te doen vertrecken, maer tndien sy dan in syn kiygen sullen van de behondenis, se van de Spaense Nederlahden, die ons het tractaet van partage badde doen aengaen, ingevalle Schonenberg sulcke conventie konte sluyten met de teegenwoordigh Regenten van Spagne, voor de komste van den Hartogh van Anjou, konten wy seeckeider mesures nemen ofte bem 't erke. Oen den Coninck offen niet, in alle gevallen en kan ick geen quaet aien dat Sctionenberg dit tenteert, men sal daeruyt altoos kunnen vememen wat gedaghten de Spaenae Ministers hebben, want so lang als wy den Hartogh van Anjou niet hebben erkent so bennen wy tot niets geengageert. — Ick sonde U. Ed. wel voorslaen Quiros hierover te spreecken, maer ick vrees dat by alte goet Frans is, U. Ed. sal daer best kunnen van oordeelen. — Wat de constituenden en sendementen albier aengaet en kan ick U. Ed met veel meer seggen als ick in myn voorgaende heb gedaen, hoe advers men bier ook voor den ooilogh is, soo heb ick reden te geboven dat men de Spaense Nederkmden niet en sonde willen abandoneren, maer orte men ^deling de noodighe Voorsinige sal Doen tot der selfe assistenlie, daer leyt de groote difficulteyt waeromtrent ick onophoudelyck gal arbeyden om de menschen hetselve te begrypen. — Ick meen dat ick U. £d. brief volkomen heb beantwoort, de brieven nyt Hollandt van voorlede viydagb en syn nogh niet aengekomen, tck heb uyt Franckr. ontfangen copie van het antwoort dat Forey aen Heemskerk beeft gegeven, het is een lang raisonnement, dat seer light was te refuteeren, maer ick vrees dat het nogh al veel luyde sal verblinden met dat soete woort van vreede. Ick blyve onveranderlyck U. Ed. goede Vriendt — Hamptoncourt, 10 December 1700. Ick beken dat nicht en kann gelötet, den de Coningin gecontribuert het het mächtig van het testament nochte ook in de Franse interessen sondem gegangenet tegens den Keyser, die weet wel dat voor dese gedurende het leven van den Ceur-Prins van Beyeren seer geanimeert is gewust tegens het keysers Hof, maer dat is sedert verandert. Wat den Ceurvorst van Beyeren aengaet en twyfele ick tegenwoordigh niet aen syne goede intentie, maer ick kan niet sien hoe het voor hem mogelyck sal syn syne trouppes in d' Spaense Nederlanden 't onderhouden sonder gesubsidieert te werden, en sonder deselve sal hy niet willen ofte wel kunnen blyven in het Gouvernement, soo dat het een seer bekommerlycke saeck is in byde gevallen. Ick en twyfele niet ofte den Staet en ick seer sullen werden gressen om ons te verloren op d' erkennten van den Hart van Anjou ende bet sal al seer difficiel syn om dat werck lang uyttesteflen, maer als wy souden resolveeren om hem 't erkennen en sien ick oock niet, op vrat manier ofle pretent wy den Keyser sonde kimnen assbt-eeren indien wy het laetsaem oordeelde, soo dat naer myn o^Mnie men erst positief moet gedetermineert syn, ofle men den Keyser wil ofte kan assisteeren voor en aleer men wegens dat important point kan resolveeren, — Ick geloof dat de menschen alhier feer te brengen soudm syn om den Keyser te assisteeren ingevotge van d' groote Allianlie, als een nieuwe engagement ofte Tractaet te maecken, maer generaelyck aHe <Jc menschen sien daer aeer swaer tegens aen, dat wy een oorlogh soude beginnen, conaidererende in wat sleghte staet wydaertoe tegenwoor- digh syn, soo' dat ick U. Ed. niet moet ontveynzen dat ick qualyck kan gelooven dat ick het Parlement soude kunnen brengen om my genoeghsaem te subsidieeren om den Keyser by le sjmngen ende sender het welcke U. Ed. weet dat ick niets van effect kan doen. Ick vrees oock dat den staet beswärken daer toe soude ktmnen resolveeren waertoe alle d' aitifitien van de Franse en Spaense Ministers, daer U. Ed. mentie van maeckt veel quaets sullen contribèren, als ook hier, want die protestatie van genegentheyt tot maintien van den Vreede verblinde de menschen soodanigh dat het onbeiypelyck is, wy syn seeckerlyck gebraght in d' ayterste quaet parket, den goede Godt wil ons daer nythelpen, want menschelycken weyse sien ick niet als mien voor ooghen. — Hamptoncourt, 3/14 Decent. 1700. Ick were van alle Menschen hier seer gepresseert om den Con. van Spagne ich erkennen, hebbende geen questie met deselve noghte de natie, ende ich en sie niet dat ich het veet Sanger sal kunnen uytste Den, want de vrees die hier is, om met Spagne in oorlogh te koomen b onbegrypelyck sustineerende generalyck alle menschen dat die commerce van Engelandt dan geniineert is, soo dat men daertoe niet en moet koomen, ten waere men wert geattaqueert. — Ick heb U. Ed. gescreven myne gedaghten om in Spagne onder de bandt te doen arbeyden om sigh met de natie te verbinden, en sped-alyck omtrent de securiteyt van d' Spaense Nederlanden. Ick en twyfel niet of U, Ed, sal daer over aen Schonenberg hebben gescreven, ende om dat ich tegenwootdigh tot Madrid Geen Engelse Minister en heb. Waerover de menschen aller seer 't onvrede syn, ben id geresolveert om yemand Bonder caracter in alle sprengen daerwässte te senden ende sal U. Ed. copie senden van syn instructie. COSHESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 361 Ick verwaght nu alle daghen den G. van Tallard, die my aparente-lyck een brief van syn Con. sal medebrengen van geiycken inhoud als die van den Staet, 't geen my oock al seer sal embarasseren hoe te beantwoorden, want ofscboon ick resolveerde den Hartg. van Anjou als Con. van Spagne 't erkennen en met die natie is bet doenlyck, in een vertrouwde coirespondentie te levcn, soo kan ick evenwel met Vranckr, op die voet niet syn, want het affront dat ick Heb onfangen is 't eclatant om gevierdt te werden, U. Ed. weet dat wy geen reeden van klagen hebben tot nogh toe van den Hart, van Anjon, soo dat beteen seer groote differentie is, hoe te leven met den eenen ofte met den andre. De groote swarigheyt is hoe den Keyser te contenteeren, ab wy den C" van Spagne erkennen, daer syn reeden genoegb uyttevinden om onse proceduren te justificeeren, maer het geen by my het swaerste moet wegen is, datick genoegh verseeckert ben, dat het Parlement my niet een duyt sonde geven, om tegenwoordigh den Keyser te assisteren tot maintien van syn reght ende naer alle aparentie een addres maecken, om den Hartogh van Anjou tot C° van Spagne te erkennen, van wat consequenCie dat soude syn, kan U. Ed. oordeelcn. — Hampt, 17 Decemi. 1700. Ick heb U. Ed. in myne laeste gescreven de sentimenten alhier in reguard van d' Coning van Spéte t' erkennen, en daerby komende de resolutie van Amsterdam ende verder penchant in den Stael, vrees ick dat men het niet veel langer sal kunnen differeren. — Ick blyve ni^h geresolveert om ymant naer Spagne te senden in secretesse en sonder caracter en sal met de naeste post U. Ed. copie van d' instructie toesenden, naerdicn het tegenwoordigh my voorkomt datter geen aparentie in de werelt is, dat ick het Parlement alhier sal kunnen persiiadeeren om my te subsidieeren, om directelyck het reght van den Keyser te helpen mainteneren en dat het my klaer toeschynt, dat de voomaemste leeden in den Staet van die sentimenten sullen syn, ofte het niet best is daar yets aen G Goes van te doen blycken en traghten te persuaderen om met den Keyser onder de handt mesures en engagemenien te nemen tegens Vrankr. sonder Spagne daerin te noemen als in cas sy de Spaense Nederlanden aen Vranckryck soude willen cedeeren. — Ick hoop, dat tot concervatie van d' Spaense Nederlanden men hier nogh yets sal wiilen doen, maer verder niet, ten waere men ons den oorlogh aendeden, maer om deselve door precautie le beginnen en sullen de menschen niet toegebraght werden, insonder heyt tegens Google EXTRACTS FROM THE Spagne, daer men pRteadecrt het heele welvaren van conunotie van dit lyck aen dependeert. — Men soude op deselve voet moeten traghten engagementen aen te gaen met de noorderen Croonen, ende met soo veel Duytsche Piincen flls Men daer in soude kunnen et gegen, hoe de Keyser sassfactie le gevre is bet diffidelste, maer als men aen dat Hof regnet vilde considereren d'onmogelyckbeTt voor ona tegenwoordigh een oorlogb te beginnen, behoorde tot moderate gedagfate te koomen, ende dat bet evenwel haer interest is, om met ona verbonden te s)ii, so goet als kunnen, behalve dat ick vast stelle dat het onmogelycfc is, volgens constitutie van de saecken in Europa, dat vrj lang bnytoi ooilogfa kunnen blyven, hoe men sigh oock wil flatteeren. 