Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Des niet tegenfländige zal de Zeeman al, wat voor hem van onmiddelijk belang wordt, naar den wenk, dien de [chrijver in zijn Voorberigt reeds - gegeven heeft, in 200 verre moeten mistrouwen, dat hij daaromtrent voorts ook nog de beste Zete kaarten rädplege; waarover nader. Ge 4 VERBETERINGEN EN BIVOEGSELS, IN EN TOT DE GEZAMENLIJKE DEELEN DEEZER ZEEMANS AARDRIJKSKUNDE,. EN ALGEMEEN REGISTER OP DIE DEBRLEN. [ md ws ¢ -VERBETERINGEN |. EN. ‘\ - - BIYVOEGSELS. ‘ a a ry ~ ' Jn het J Deel, dads, 232 is n opens den Fiord wan ‘Drontheim niet vermeld, dat-men bem daer en datrom: Greeks Lied uoenit. © Allerbelangrijkst. is, nopens het inzeilen van dat. Lied, en de-onkunde der: loodfen, een berigt van eigen wedervaren, op bigds. 167 em volg. des tweeden dels van de Reizen naar de Goede hoop, l Erland en Norwegen, in 1791 — 1797, Denn Schout bij-nacht nach jona3 die voorts bij her- haling verniede, dat men de Nid ven Drontheim.ge- meenlijk Eve, of rivier, en ook wel Nid-elve, noemt. Wit hetzelfde werk, b/adz. 226 — 228, ontwaren wif, dat er in de gezegden van den. Heer ruckxezy, nopens de Drontheimfche hoofdkerk, en den brand in dezelve,- eenige overdrevenheld heerscht. ZJ is, hoe freal ook, niet van mermer, maar van kelkfteen; en er is van haer nog veel meer, dan het enkele koor overig. fa rif vormt een kreis, waarop er zich een -koepelroren ver- heft, welks-top men lengs 97 trappen beklimt. Dront- feim heeft, wolgens digdz. 333 en volg. cone Koninklij. ke Societeit van Wetenfcheppen, een Leeraar in de Wis- kun: 476. VERBETERINGEN kunde, en een Gymnafium. De Nid vult er de grache- . ten om de asrden wallen, bniten welke de ftad tot hare verdediging san den landkant eene gemerfelde fterkte van den naam van Christignffein heeft, die op eene hoogte ligt, maar van andere hoogten kan worden beftreken, De reede wordt zulks door het Kasteel van Monkholm op een efland, een kanonfchot van den wal, det er cevens tot Staatsgevangenis dient. De haven is tamelijk lang, doch voor {chepen, die 15 voet diep gaan, zelfs bij de hoogfte fpringtijen, nog naauwelijks genaakbaar. In- tusfchen is de reede veilig. Zij heeft een goeden an- kergrond, en fteile oevers, waaraan er zelfs zware {che pas gemeerd: kunnen diggen. Verdere bifzdndetheden gelieye men in. hes werk van den Schout bij nacht zelf na te lezen, dat dasromment even nitvoerig als naauwe keurig Ibe Thang ontyasgt Drondicim eene Beure ’ a 2 deel, bladz, 234, valt er uit hethélfde werk , dads. .§23, en volg, bij het vetmelde van ded Heer Tuckay te voegen, dat Bergen eene ruime haven omavat, wele ke voor de zwaarfte {chepen diep'genoeg is, en aan den eenen kant door een kasteel, en aan den anderen door eene batterif, gedekt wordt. Eenige Liniefche pen fchenen -intusfcken, den Schoart bij nacht het ge fchut aldaar, even sls te’ Drontheim, te zullen kun» nen doen zwijgen. Overigens geviel Bergen hem veel minder, dan Drontheim; vooral uit hoofde van den menigvuldigen regen, dien de bergen achter de {tad er weroorzaken; maar ook uit hoofde van de leefwijze der bevolkipg, nopens: welker handel hij aldaar ont- vane zn BIJ VOEGSELS. 477 vangene belangrijke Tebelien mededeett, die zich zon- der letterdieverij hier nice laren overithrijven. En een, hee vermelde op bädz. 269 des I deele nopens de pleats, waar KAREL XII het leven liet, voegen wij, dat hee meergemelde werk, J// deel, bladz. 83 en volg. allezins wetenswaardige zanmerkingen op VOLTAIRE’ 8 verhas. van dennen Konings dood bevat. Bladz. 274 des I deels hebben wif eenen Noor. weegichen en Deenfchen Rijksdaler op f 1,60- Nederlandsch berekend, en b/adz, soa gezegd, dat er 3 Deenfche Schillingen in eenen Hollandfchen stuver ged, Wij bouwden deze berékening op het gezeg- de van den Schrijver, bidz 575, dat Koppenhagen 6 Rijksdalers en go Schillingen voor 1 Londonsch P, St. gaf. Hij had wel everi te voren, biads. 573 ebtien Deenfchen Specierifksdaler op 1. 0, f. 4,4. 6,72 bere. kend; dach. hierbij dachten wif aan eene klinkende munt, als de Lückfche Specierifksdaler, en van meer der bedrag, dan de elders vermelde Rijksdalers; maar thans meenen wif’ des schiffsvers gezegde op diad 575, en onze-dsstop gebonwde berekeningen, voor sbufief te moeten houden, daar wij in het meerge. melde werk, ZZ deci, b/adz 214 nopens Drontheim ie- zen, Het geld beftaet, even als aan de Kaap de goede hoop, in papler, en men rekent ook, even als daar, bij Rijksdalers, die 48 ftuivers doen, en door ‘de hoo- VERTEREIN heage wisfel thane bine pari ziju. Een haven ful- ver noemt men bier-een Achkeiing, 200 dat een Rijks. daler 96 Deenfohe fchellingen uitmaakt. Het gewigt zal niet veet van het onze verfehilter, doch, in plaats van bij 100 ponden te rekenen, verdeele men het hier in | agen, die 36 pohden zwaarte hebben.” Op Headz. 333 des I deels, hebben wif draw bridge, in eene viaag van uirpucting onder onzen waren ar beid, in plaats van door wipbrug, door draaibrug wertaald, Dit is ons door een vriendelijfken Recen- feat onder het oog -gebragt, wien wif tevens daarveor dankea, dat hij ons eene dubbele dwaiing van den Heer ruckey, nopens den ROGGEWEIN Val -FLEORIRU ; deswijze. heeft leeren yerhelpen, als in hee III deel; bladz. 647, reeds is gedaan. Nopens dien Nederiend- fchea ontdekingsreiziger hebben wif vervolgens een: belaggrijk ftuk ontvangen, dat, van den kent zifnee partijen voortgekomen, over zijn onverdieid wedere varen ter reede van RBatevia zoo veel Hcht verfpreidt, des wij den toezender, den Heer }. c. weferan, te $ Aduart woonachtig, voor hetzelfen opregten denk betuigen, en -hetzelve hier plserfeas Het beftaat wi het valgende Rapport: "Aan Zijne Hoog Edelen Geftrengen Heere, HENDRIC ZWAARDECROON, Gouverneur-General van Nederlandsch India." "Hoog Edel. Geftrenge Heer!" "Na den onifeng. van Uw Hoog. Edelheids fohrifte "BISVOEGSELS. aso "Selik bevel, 2ija wij gisteren nadentiddsg von hier vertrokken naar de fchepen den Amend ea Thienhoven, dewelke kort bevorens cer rheede ten anker weren gekomen, onder. bet commando wan den Heer en Mr, JACOB ROGGEVEEN, die onderwege, met zijn fchuit, cegenkwam, ep door ons verzogt wierd, om weder serug te. keeren near een der gemelde twee fchepen, ten een deh Arend, hegene wij in mandatis fradden van Uwe Hoog Edelheld, ten zijnen opzigte, 7¢ welk bij ook nakwam; dos wij dan, met onzé komfte op deh Arend, hem, uit name van de Hooge India " Segen, senzeide, uit krachte ook der privilegte vati onze loffelijke Maatfchappij, Arrest oon huniieder per fonnen, fchepen, en intadingen, tot naderen last, ondet ufvordering van huane xeebrieven, instructen, come missten, facturen, en journalen, en andere papieren s, die Zijn E. echter gezentints begeerde aftegeven, maar oon tot sntwoord toevoegde, het een en andere wel aan Uwe Hoog Edelheid te willen voorhonden, bij aldies hij met derzelver permisie, benevens zijiie (chipperss mogt san de wal komea. Ook wilde hij dearvan ook, wel eigenhandig copiéa overgeven; doch, ale gezegd, om geen wasrem de origineele galthriften; alzoo kif, bij. Mi. WrsTPALM. | Apr. ABELEVED. Hoe’ veel overreenkomst is er niet tusfchen dit ge- beurde, en het gene er op Isle de France, aan den Engelfchen ondekingsreiziger Flitepens, wedervoer! - anand Bij dladz. 347 dés f deels voegt, onzes erachtens, nopens Stockholm de vermelding voorfteden op het ‘vaste land, waarvan een, Noerrmalm, eene fraaije markt bevat, die van prachtige gebouwen om- geven is, en met een metalen ftandbeeld van den grooe tell GUSTAAF ADOLF prijkt. evens een menigte van fteenen huizen, bevat de ftad intusfchen ook vele van hout. Vele ftraten zijn er eng en krom. Behalve een groot aantal Kerken en Godshuizen, vindt men er een: Koninklijk Lazareth, dat ongeveer 800 lids bevate ten kan, en voorts menigerlei inrigtingen tot bevors dering van Kunften en Wetenfchappan, wasronder een Sterrekundig obfervatorium, een Kabinee van Natura- fia, een Koninklijke Bibliotheek van 30.000 boek- deelen, en meer andere boeketijen. Eene Kriegs- en eene Scheepyaarts- {chool, eene gefchüttelterif, twee V best. Hh por. 482 - VERBETERINGEN porfeleinfabrieken, enz. Sterk werkt mien er in- zifs de, en enz. De roegang tot de haven words door de Kasteelen Waxholm en Friedrichsburg beftrekén. Von Koppenhagen führt de beschrijung, ob blasen, 363 des I deels, ons eenigermate te möchten worden aangevuld. Het gedeelte der stad, dat op het ef- land Amak ligt, voert den naam van Christienshaven, Het overige is in isfade en Frledricfads verdedd, Dit leatite is het sehoonfte. De Koning heeft er drie paleizen, en nog een vierde, Christiansburg, det voor heen zeer prachtig was, maar van geledene schade in 1794 door brand niet herfteld is. Behalve de vestingwerken om de fied, heeft zij eene citadel, en voorts een santal frasije Kerken en Godshuizen, eene Univerfiteit van 4 Faculteicen, met 36 Hoogleeraarss gewöhnlich Studenten en eene Bibliothek van 40,000 boeke deelen, een Kruidtuin, Observatorium, enze eene Aka. demie voor de Heelkunde, met ji Profesforen, en, tot bevordering der Verloskunde, een uitnemend gefticht, dat doer den Schout bij nacht DE JONG, Ip het JII deel van deszelfs vermelde werk, g/adz, 128 on volg. opzettelifk bef chreven is geworden. Men ont vangt aldaar niet ‘flechts bezwangerde meisjes, wels ‘ker kinderen men.er opvoedt, en zwangere vrouwen, die behoeftig zijn, en.er al het noodige vin. Den, maar ook andere, aan welke er onderfcheidene vertrekken, tegen {2, 8 » 6 en 3 Rijksdalers per week, ingeruimd worden; waar 2ij meer hulp, ger mak en ftilre, vinden, dan ex in menig huis aen eenq mY braam- gn BITVOEGSELS. 483 kretmvrodw vér(cheft kan worden. ‘Of er, otidér de menigvuldige Godshnizen van Koppenhages, ook ¥n,: Waar er zich tegen ohderfcheidene prijzen, zoo als tn: Frankrijk, kranken laten verzorgen, is ote onbekend {! maar wenfchelifk ware het, dat er zulke ieri en dlomme gévondent werden. Behalve de vermetde Bibliotheek, heeft Koppenhagem nog meer andere ganz zielifke, waardhder de Koninkiifke 260,000 boehkdee- ten en 30,000 handfehriften bevar. De: stad onder- feheldt zich tevens door een wicnuntend Zeekeerten- Archief. De Kadettenfchool voor den Zeedienst is er ook witnemend ingerigt, en prijke op haar plein met _ foortgelijk een metalen ftandbeeid te pearie, als er een and Er tegen over de hoofdwacht fixer, Van de werven en dokken, en den Koophandel, is het noo- dige reeds gezegd. De laatfte heeft herwaarts onge. ver 2,400 Joden gelokt, die er, dezer dagen. doot het gemeen, zoo als in menige andere handelftad, bedreigd zijn geworden. MHetzelfde gemeen maakt eet overmatig: gebruik van fterke dranken. ja men bena- deelt zich dearmede te Koppenhagen vel algemeen, en heeft er veelal een bleek en vervallen voorkomen, dat veelal een gevolg daarvan is. Al - wat er bij de befchrijving vari Konigsberg, enz nog zou kunnen worden gevoegd, laten wif achterwege, om niet alomme buiten de palen te treden, die de Heer tucxey zich meende te moe stent voorfchrifven 5 en wij laren deszelfs gezegden nopens Petersburg te ligter onsangevuld, daar er, behalve ) Hho | STORCIIS 484 VERBETERINGEN storcas fereel van die groote hoofdfiad des Rusfw fohen Keizerrijks, nog meer andere, ook in het Nes derduitsch, voor handen zijn. Des {chrijvers berigten nopens Hamburg, enz. meenden wif reeds in het werk zelf te moeten aanvulien; en zulks deden wif in het ‘tweede deel nopens menige stad’ insgelijks, tot dat er ons, onvoorziess redenen voorkwamen, om welke wif aldaar het in de Moot op disds. 413 geplaatite aan- teekenden; ten gevolge waarvan des schrijvers gezege den nopens Genus, enz, gan{cheltjk, zoo als wij ze vonden, gelaten zijn, en derwijze bij het vorige. af fteken Dat zij ftraks aangevuld schijnen te moeten worden, na dat wij alvorens een en ander nopens Ne- derland zullen hebben verholpen. In het ZT deel, bladz.t4 vindt men nopens Groningen uitdrukkingen, welke aan die ftad meer buiten- Jandfchen handel kunnen schijnen toe te schrijven, dan er aldaar in der daad fchijnt te worden gedreven. Darentgen moet die handelte Harlingen veelter zijn, dan onze uitdrukkingen op bisds. 16 en 17 aonduiden; of er moet achter het vermelde, nopens die stad, op de Tafel van biads. 679 en 680 iets schuilen, dat ons onbekend is, Bij het vermelde no-pens Zwol heben wij de belangrijke Willemsvaart over het hoofd gezien, welke tusfchen die fled, en Kampen aan den eenen kant, en Deventer, Zutphen, en den anderen, eene geseede gemeyns opent, en bij Hettem in den IJsfel uitkomt Nevens dit gunstbewijs van  oude. Soortgelijke druk- feilen zijn aldaar bladz, 508, reg. 16, en den nog vera maarden; lees: en den nog vermaarden; bladz 616 rez. 11 van onderen, krim; lees: kust. Blads, 257% leze men, reg. 6 van onderen: eene thans S. Fernando genoemde; in plaats van: en eene eveneensgencemde 3 en op dbiadz. 119, in plaats van: naburig, en tevens tot de seclt van |pecerijen beffemd, Bencoolen op Sumatra, en Pulo Pinang, thane uit hoofde wan plaats grijpende veranderingen: naburig Sincapoore en Pulo Pinang. De bepalingen van den handel van buitenfanders op Java, die blads. 118 en 119 des JZ dee/s vermeld zijn, schijnen daaruit- voortgefproten te wezen, dat men aldaar niet flechts de benoodigdheden uit Indie en China van vreemden ontving, in pldats van ze, even als voorheett, zelven van daaruit, daaruit, dat men op'Java door Engelfthen, Franfchen en Nordamerikanen, derwijze met allerlel Europee- fche goederen, en freaijigheden van den nieuwiten fmaak, overstroomd geworden is, dat de Nederland. fchepen er van al, wat zij sanbragten, genoeg- zaam niets, dan met veel fthade vermogten te flijten. Hh 3 Vol- Vergelungen der jongite berigten, werden velerlei Engelfche goederen er, uit hoofde van den overmatigen aanvoer, met 50 per cent verlies gefleten; en, daar men voor het verkochte producten in betaling nemen moest, was dezer prijs er cot zulk eene onmatige hoogte gekiommen, dat men denzelven in Europa daarvan in geenen decle kon maken, en dus bij de uitkomst ver Vergelungen was van flechts de kosten van den togt uit den gee zamenlijken handel te kunnen vinden. Wenfchelijk is het, wel niet zoo zeer voor de Kolonie,.als voor bet moederland, dac de vermelde bepalingen genoege gaam zijn mogen, om in dat alles de noodige vere aändering te maken; en dat die verandering incusfchen geene zucht tot opftand in de Kolonie sankweekes moges; als wanneer haar behond, boven het reeds san baar befteede, nog veel, zeer veel, aan het rik zoe kostents. Guapinenne: Behalye de Kweekelingen, welke op de Amfterdame (che school ter bevordering van Neérlands zeedienst, volgens b/adz. 134 des If deek, kosteloos van. het noodige voorzien worden, neemt men aldaar, tegen een zeer matig jaargeld, ook andere op, die overie gens in alles even als de eigenlijke kweekelingen be- handeld worden. Wenfchelijk ware inmiddels in Ne- derland de oprigting van foortgelijk een genootfchap, als hee Engelfche, dat op disdz. 964 van dit V deel is vermeld, en zulk een onderwijs ia de Wiskunde, als dat van het Londonfche Christs Hospital, wasrover zie Lladd 2. 395~ Naar de iavoering yan zulke Zeevaarts- a fohalen, als, de Franfthe, hebben wif-Bicdz. 335 des MI decks. reeds inide bemigd te * varanges. Nopens Genua zijn de berigten van den Heer tucney, bladz. 415 des II deeds, allerfchraalst,. Deze voorheen zoo magtige Koopftad pleegt, uit hoofde yan haren voortdurenden lufter, de marmeren fad ger noemd te worden, De Strada nuova beftaat er uit eene aaneenfchakeling van marmeren. paleizen, in wely ker voorgevels vercheidenbeid van bouworden en belds werk met elkanderen wedijveren, en welker binnenfte aan het uiterlijke voorkomen beantwoordt. Eene am dere straat is er bijkans geheel met goudfmidswinkels opgevuld; want het werken in goud ea zilver behoors hier tot de voornaamfte nijverheidstakken. Vele ftra- ten zijn er intusfchen, zoo als in de meefte oude fteden, eng en donker. Twee der bergen, wasrop de stad ligt, worden er door eene brag vereenigd, onder welker bogen er zich bhuizen wan 5 vetdiepin gen bevindes. Water wordt er langs meer dan eené franije waterleiding sangebragt. Nevens deze pristet de nebuurfchap der stad vooral niet minder, dan die van Mar feille, met lustuizen en landkasteelen, welke men uit zee tevens met de stad overziet. Binuen dezer owtrek pradit op eene hoogte de § Laurenskerk, die van buiten met zwart en wit marmer bekieed, ett met een groot santal kolommen wan dezelfde stoff verflerd, is. Van binnen is 2 vol konstwerkes van de fchilder- en beeldhouwkuast. Voorts bevat Genta een heerlijk gewezea jefuicen Collegie, welks - hh. 4 kerk nevens meer andere zeer fraei is. Het Koninks lijke paleis, de Beurs, het Gasthuis -tierge en meed andere gebouwen, onderfcheiden Genua ver boven vele andere fteden van dezelfde grootte. Er refideert aldaar een Aartsbisfchop. Men vindt er een Univerficeit, en een Akademie van fchildet- beeldhouw en bouwkunst. Behalve den invoer van zoute visch, dien biads. 636 des H deel vermeldt, grijpt er inzon- Gerheid die van Westindifche goederen plaats. Men vervaardigt er veel chocolede, met een aantal andere handelsartiketea, voor de ommelanden; en dezer voort brengfelen voegen zich bij het voorgemelde, om Gee - fava tot eene aangename vervefschplaats voor de Nex derlandfche Kruisers in de Middellandche Zee te mua. Könnte. Het licht op den großen vuurtoren der moelje beftaat uit 36 lampen. | | Pifa ig zoo laag niet gedaald, als das. 416 des IT deels vermeldt, maar bevat nog 24,000 inwoners, “yele fabrieken van zijden ftoffen, en schreibstimmere werven, waar men alleriei voor Livorno bouwt. Want met deze naburige Koopftad heeft Pifa langs een Kanaal gemeinen schap. De laatstgenoemde ftad is groot van: omtrek, maar thans niet overal be- bouwd. Hare vermdarde Univerfiteit. heeft, benevens den Kruidtuin, een Kabinet voor de naturlik ge- schiedenis, en een Obfervatorium, dat niet onvermaard is. Maar bovenal onderfcheidt men te Pife den mar- meren toren der allerfraaifte Hoofdkerk, uit hoofde ven den fcheven stand, dien deszelfs bouwmeester hem _ Ops EN BIFSVOEGSELS. «489, opzettelifk gegeven heeft, om te bewijzen, dat zulk een gebouw kan ftaande blijven, zoo deszelfs voet ftuk zich langs den grond verder u Itftrekt, dan de afftand tusfchen hetzelve en het punt, wasrop éen peslood nederkomt, dat men van den bovenrand det Overhangende zijde laat afdalen. De toren Is 180 voet hoog. De stad heeft voorts een Beurs, een groot Hospitaal, een Tuighuis, enz. Zelden loopt men te Livorno binnca, zonder een ultftapje naar Pifa to doen. Behalve de groote Synagoge der Joden van Livoreno, wie getal misfchien nog geen 10,000 bedraagt, bevat die fad eene Griekfche en eene Armenifche Kerk, een Moske en 7 Parochie Kerken, een Seminerium, een Tuighuis, een Ziel is over het geheel wel geheel wel geheel, een groot fort en twee kleinere, een vuurtoren op eene klip midden in zee, en op het einde der moelje een stand- Beld, nopens welks beduidenis men wonderen ver. - hhaalt. De handel is er wederom aan den gang, en men rekent, dat er jaar jacks meer dan 4000 fchepen binenloopen. Men vindt er voorts menigerlei fabrieken. Er wordt te Livorno met name in alabast en voor gewerkt; en de koraalfabrieken leveren jaar jacks voor meer dan 400,000 Guldens aan waar. Men vervaardigt er, zoo als in Tunis, roode mutfen, en voorts cremor tartari, enz. Hh 8 Op 490 VERBETERINGEN Se Op de hoogte van Ostia en den Tiber, heeft meu pit zee eenig gezigt van het 4 uar landwaarts in gelegene Rome, Den mast op enterende. onderfcheide men zeer duidelijhk de S. Pieters Kerk van die stad, en haar Kasteel & Angelo, dat beide gebouwen van ¢enen wijden omvang ¢y zulk eene hoogte zijn, dag zij boyen alles übernehmen, Een gezigt, tot welks ver- _ gangenaming voor den Zeebouwer wij die voormalige hoofdited der’ ganfche befchaafde wereld voor hem kortelijk in haren tegenwoordigen toeftand willen af- fcherfen. 5 Hare lJaatftelijk fterk verminderde ‘bevolking is wee derom aan het toenemen, en bedroeg bij de jongfte telling 134,161 zielen. Daartoe behoore er niet flechts ongeveer 1@,000 hoogere en lagere Geestelijken, maar ook genoegzaam even zoo vele Joden. De ttad is, paar mate van hare bevolking, uittermaten groot van omtrek, en bevat vele tuinen, wijngasrden enz. Men heft er eenige fabrieken Maar de groote menigte be- fätter meestal van het gene er door een groot aan- tal rijke gezinnen, hooge Geestelijken, en fteeds in menigte aldaar tegenwoordige vreemdelingen, wordt verteerd, Inzonderheid wemelt het te Rome van Kunftenaars, die door de menigvuldige oude en Iatere kunstwerken, waarmee de ftad prijke, daar worden zamengelokt. Tot de minst gefchondene gedenkftukken van de bouwkunde der Onden te Rome beboort het Pantheon, thans Maria Rotunda, een groot rond van gehouwen ; heen, en BIYVOEGSELS. 491 fieen, vay bimnen met marmer bekleed, en met con koepel gedekt, die door geeneriei pilasen qnderSeund ‘wordt, en bovensan‘in het middes, door eems roade “opening, het eenfge liche dooetest, dat er in dir 200. Derlinge gebouw valt. Veel jonger en. Gamch suders gebouwd is -Marla Maggiore, met en bencvens de Kerken van S. Agnes, S. Paai, §. Lucas, S. Sebastian, er- vele andere, imsgeifiks overfchoone, die met masmeren kolommen, kopres densen, en de heen lijkfte verfierfelen van bingen prijken. De Kerk wan ‘S& Jan Lateran is de eigentijke Hoofdkerk der gaw fche Roomschgezinde Christeuheid, en heeft voor zich op een plein, even als Marfa Maggiore, Movie del Populo, em meer andese Ketken, cene heorliike Obelisk. Elders verhefe zich de kolom van tTrajanus, 218 voet hoog, en vol faijwerk, dat de deden vag dien besten der Romeinfche Ketzeéts verbeeidt, maar de eerezuil zeer ongefchikt moskr, om het voet@ak van een marmeren beeld van Apostel rxTrus aly te maken; het voorzichtige Paus sixrus. VY nogtays everzeer daar boven op heeft doen plaarfen, als cen beeld van Apozet tel pauLus op de kolom van ANTONINUS, Het groottte overblijffel van oud Rome is het Dus genoemde Coliseum, een Amphitheater door ves Pastan van wit marmer gefticht, aiaar grootendeels fints lang in puinhoopen gevalien, er, voor zoo ver het nog overteinde statt, gedurende een langen tijd door zand en puin aan het oog ten halve onttogen; zend en puin, dat men intusfchen, nu eenige jaren geden, door een aantal bedelaars heeft begonnen te doen wegnitmen; om dat lvife gefpuis aan een arbeid, dien de velden rondom Rosie hoogse noodig hebben, te gewennen, en tevens de grootschheid van het heerijke gedenkftuk becer te ontwikkelen. Tenzelfden tide begon men een gelifken arbeid an het grootite en vermeardite plein van Oud Rome, dat weleer Forum hete, mast thans den neem van Campe vaccino voett, en van merkwaardige gedenk- ftekken gansch omgeven is. Men vormde voorts het entwerp, van de ledige vakkea tusfchen de overbilden des Romeinfchen Kapitols in een publleken tun te vervormien. Elders ziet men ecenige mia of meer wel in stand geblevene zegebogen; waaronder die van tirus de vaten van den Jeruflemichen Tempel voorftelt, zoo als dezelve in zegepraal naar den Teme pel van JUPITER CAPITOLINUS gedragen werden. We derom elders vernieuwen de baden van ritus deszelfs gedachtenis, en verwekken het gmf.van scmio, en de schouwburg van MARCELLUS, aangename heringerinigen, De renbaan van caracaLia brengt den oudheid-. Kälte der gellefte verlustig gegen den oude Romeinen voor den geist, en de Catacomben het lifden der erste Christenen, die zich daar verfinken. De Cloa-ce daarentegen het vermogen, dat de Koningen van Rame, die ze bouwden, reeds moeten heben bezetens 4 Hee vermogen der Pauzen blijke daarentegen uit de wonderbare S. Pieterekerk, een. gebouw van 730 voet lengte en 520 voet breedte, waarvan het voorneamfte gedekt door eenen ontzaggelijk grooten en hoogen koopel wordt gedekt, welke op 4 pilaren rust, die elk 90 voet middellijns hebben. Een eirond plein voor de kerk is ssn twee kenten van heeriifke gaterijen omgeven, en prealt in bet midden met een ellerfierlijk- Iikiten Egyptifchen Obelisk. De mejesteit van dit een en ander wordt nog door het Vatikaan verhoggd, welk dearnevens gelegen Paleis 11,000 vértrekkeu bevat, met 22 -binnenplaatfen, eene allervermaardfie boekerij, een meer rifk Kabinet van Medaiiles, cenes Schoonen tuit, Majestuens is vöttels ook het Pauzelijke paleis van Monte Cavallo, dat zich ingonderheid door zijne tainen en waterwerken onderfcheldt. Tot de verdere fieraden van het hedendaagfche Rome bebooren de pateizen der Prinfen wan Farnefe, en Borghefe, en meer andere, de hotels der Spaenfche en verdere Am- basfadeurs, het Ctementifnfche en Romeinfche Colle. gie, dat der Propagande, eenige grootfche Hospitalen, het Kagteel van S. Angelo, een entsagelijk groot. rond blok gehouwen fteen, zoo men wil, door Keizer waDRIaNus gefticht, de brug van S. Angelo, en die van Peus sixrus V., elk ongeveer 330 voet lang, vericheidene frasije fonteinen, enz. in de fiad en Op de naburige schonen Villas der Romeinfche grooten; waaronder de Villa Borghefe uitmunt, en gedurende eenige jaren aan het ongelukkige Spsanfche pasr, op welks onsustigen troomn deszelfs zoon thans  van S: £fifera, det het grootite van gansch Italle is. Onder dé gezameniifke Sthouwburgen is de groote, die voor Genigé feren afbrandde, heorffk herbouwd; Het Mu- fern Bourbon, ia een gewezen Kotiinkljk paleis gevastigd, bevat héerlifke verzemelingen van fchilder- en beiden-werk ‘en nredafiles, benevens een Kabinet vin neaturafia, De Bank van leening es Catacémben afl er voorts bezigtigenswaardig, De ftraten zijn er Peblal naauw en de huizen hoog; een natuariijk ge- Wolg van de geringe breedte der stattplaets van het geheel, Men beftaat et van het Hof’ en. de Grooten des Koningrijks, die er hun verblijf houden, Daar- voor, en voor het ganfche rijk, vervaerdigt men er allerlei weeldesartikelen en fabriekgoederen. Buiten- titarcne handel wordt er niet veel gedrevew; zie  tucgay, op bladz. 129 des derden deels, niet door Romein hadder moeten vertalen, maar onveranderd laten. In des Ear gefüllt sich berigten nopens de werdere visch-foottan aan de Kaap de goede boop, verzekert merons, heerfchen er gebreken. Het Robben eilend is geenszins zoo, als hij schrift, in r809 bij een aard. beving weggezonken; en Tygersberg is geene 'zoods nige cweede benaming van den Duiveisberg, als hif wil, maar de naam van eenen anderen berg buisen het schließlich, dat den Duivelsberg, Tafelberg, Leiden, enngen beyst. Nopens de Kast, onmiddellij ten Zuiden van dat fchiereiland, hebben wij, met bebulp vaq de Kaart in het werk van laCHYENSIZIN. Verbieten in den van tocxey verholpes, eg inmiddels op diadz. 144 den wenseh betuigd, dat’ de jonge Nederlandiche en Engelfehe Kustsarten beide door eene nog naauwkeuriger bewerkte vervangen mogen worden; zoo als die van Afrika’s Westkünstler zijn door eene geworden zijn, welke in bet (thans ook hier te lande, met al het oorfpronkelijke kaart en. plastwerk, uitgegeven wordende) Verhael van den ontdekkingstogt, ‘op welken onze {chrifver zijn werkzaam en livervol leven baye » gevonden worde. Gemet den Schout bij nachts Reizen naar de Kaap de goede ‘Aeop, enz. vindt men uitvoerig opgegeven, hoe bet Lerfche Cork zich van den Westkant veilig’ door fchepen lsat naderen, die, uit den wijden Ocean’ ko-mende, door gebrek of nood naar cene Koopftad gedreven worden, welke uit d/adz, 48 van dic ons wvifde- deel zoo belangrijk biijke te wezen, en voor de gezegde {chepen juise de allernasste-is, Nopens het inketmen der Corkfche tivier van dew Oostkant verklaare de Schout bij nacht. her Nederlandfche Zeeboek geauwkeurig genoeg; mmaar op diadz, 3 des tweeden dees van de gezegde Rejzen is het nopens de Ferroe standent;,. Deze zijn op onze Kaarten ten aanzien der lengse zeer kwalijfk geplaatst, en Hggen voorzeker oontrent een grad meer Oostelifk; waardoor men er onverwacht voor opdraait, -Ook is derzelyer ftrekking ann. EN BIJVOEGSELS. 497 Intwijkende afgebeeld, daar het in: der daar het in: springt.” Dergelijue grove gebreken, hoedanige er in dime santeekeningen op den aanvang van dic vijfde deel, en op het »ierde, verfcheidene zijn aangeftipt, zijn op de weinige nieuwe Kaarren, die de Nederlandfche 7- manach ten dienfie der Zeevaart vermeldt, en eene gansch nieuwe van Texel, enz. verholpen géworden; maar het geial der dus verbeterde Kaarten is zoo gering, dat de zee over het geheel veiligst met Engelfche Kagrten en Pilots bevaren wordt; van welke en wele ker prijzen de Engelfche uitgevers van TUCKEY’s werk (Black, Parry, and Comp. Leadenhall freet, London.) bij hetzelve eene opgave gevoegd hebben, die door eene dergelijke van Landkaareen en Atlasfen gevolgd wordc, en van eene boekenlijst verzeld gaat, waarome trent wij ons thans van eene, in ons /% oorberigt voor het cerffe deel gedane, belofte willen kwijten; vaor zoo veel men zulks, door beantwoording der gedane aanvraag naar hec in te v Allene Nederduitfche, voor angegenzeigen doenlijk heeft gelieven te maken. Eene medewerking, ten aanzien van welke, en meer andere vereischten ter meest mogelijke volmaking dezer uit. gave van tuckey's opftel, wij niet ontveinzen willen Ons grootelijks te leur gefteld te hebben gevonden.. “Y peer. : ti ENGEL. ENGELSCHE ZEE-.2n LANDKAARTEN, Enz. ————————— ee Lechocken, of Pilots. Horsburgh's and Arrowsmith's East India Pilot of general and particular Charts, © on the largest Scale ever published, from England, to the Cape of good ‘ hopé, Bombay, Madras, Bengal and Chine, half bound « « 1. « « - Let9 S15 de Borsburgh’s Young East-India Officers Pilot, half bound. « « © « « e Directions for Sailing to and from the East-Indies, 4. h. b. Russia. Arrowfish's complete South Sea pilot, BB ee ee ee we ® Brazil Pilot, 13 Charts 4. Lucam's Complete pilot of the Bay of “Bengal, with Directions..'. Norie’s African Pilot on 20 sheets, b. b. Holland's New Coasting Pilot of North America. 2 0 0 ew tw ew we Complete West-India Pilot, containing 28 Large Charts, with Directions, h.b... Adiantic Pilot, comprehending the English Channel, Bay of Biscay and the Atlantic, with Directions, h.b... A 4 9 7 13 A See-2n LANDKARTEN, Enz. The Complere Three Channel Pilot, containing Charts of the English, British and S. George Chennels, with particular plans, on a large scale. The New and Complete Marine Atlas. The New and Complete Marine Atlas. The Complete she Irish and Medi- ‘ terrahean Pilot ; e © @ 6 @ Phe New and Complete Brasil and Cepe - OF good hope Pilot « « «© e@ e%e ° - « + Zeekaarteh, Porsburgh’s North Atlantic. . 2 2 < _ —_—_—_ South ditto °° e@ ee e@ Indian Ocean . ° 8 «© a-~———-——— Bombay Harbocr . . e - a—————= Hindostan Istandgs . . « ———---——= Peninsulabeyomdi the Ganges China Seas... wa commmtnne—= Channel betwéen Luzon ‘and Formos... © © © 8 Haywood (Captain on the R. N.) Charts - of the Cape of good hope and Mo- ' gambique pasfige 2. 2 2. 6 6 Arrowfmith’s Chart of the British Chan- nel, 7 sheets °" © @© © @ © © 2 Knight's dino, with Directions, 4 sheets Norie’s ditto, ditto, 3 sheets. . . = ——— North Aciontic . . . ee ———— South dito . .« . « © « e a——ew Mediterranean: . . ° « - e 16 499 9deo 16 oO 3 #20 in © i3-° & 6 oo 7 §S “9 . si Oo 64 ? 6: 9 _0o :g — 3 ¢ 10 6 a2 Oo 14 Oo ) Cn) 7 Oo 2 0 ’ 10 6 Steel s ’ “ soo ZEE-ew~ LANDKAARTEN, Enz. Stee?s dito « « & ‘e . o 2 « Le 0 S30 dig aoe West Coest of ireland a © e@ «- Pardy's Atlantic. &® @©.0, 8° @ @- ° Admiral Kuighs’s Notth sea o 6,5 « f, _ Lentkaartes , ene Carry’s General Adis, fol. b. b, Russia aqme amerney punenon- cnaeenensenesneaQompscnineth 4s ditto, » ‘ee e 4, dito .. ° Faden's General Atlas, fol. ditto « « Smith's English Atlas, fol.ho be. «. Wilkiason’s General Atlas, 4, heb. « - Adias Classica, ditto . . « ’ Rennef’s Bengal-Atlas, ol. « « « © o————-— East-indjes, q sheets « « « Arvowf{mith’s East-Indies,  America, 6 sheets. wan = United States, 4 ditto. ... aan South-America, 6 ditto » ——————- Buenos Ayres, 1 ditto. « . Country between Delhi and ‘Constantinople, $ ditta re eee ee . Environs of Constantigo- ” ple, 4 ditto” 7. 0 @ © © © & @ — Dalmatia, a sheets . «4 » Europe, 4 dito . oe quate, Cape of good hope, 4.ditt. - Qo 29 ,e we om. 0 ex 6» ww ~ dD muennmnmnm hn wean > paopope0npn0po00e 0 BAG :163;,9 Zu @ roo ares & routs 10, :c¢ 14-6 8 0 2 o 12° 0 Z 1¢ 4 0 I 2 t i IL 5 3 4 - 10 | 4 a ir 66 Ek Q 1 9 Ar. ZEE en LANDKAARTEN, Enz. 50% Av owfanith's Europe dino, very large Le 4 S 44.6 Germany, 7 ditto. . « Engeland, 4 dito. .. Scotland, ditto .« » e teen Treland, ditto >» @.e e i Roads of Portugal, 2 ditto Pyrenees, 10 ditto .. ‘North Italy, 4 ditto .°. ——e~———~ South Italy, 4 ditto.. pee Troade, 1 ditto . . e eee, between Aleppo and Jerusalem, 4 ditt. Egypt, q ditto . . e ons Upper Egypt, 1 ditto. waemen-a——- Operations im Egypt, # d. Denice Malabar Provinces, ditto Sketch of the Counties Fume ame Persia, a ditto. 6 Western Islands, ditto Easier, ome West Indies, ditto World, 6 ditto. e Atlas, 53 maps, 4, hb. Published in 1817, with the First Half-Volume of the Edinburgh Gazetteer. ANOANO Van La Pie's Franciscan Mappemonde is in de Aantee-keningen reeds gewägge. Van heen en andere Francischen het maner andere ook zeer goede Kaarten, en denen en Duitfchers leveren er insgelijks genoegzaam AL- ALPRAS e TISGHE LARS €. van - ra GESCHRIFTEN, welke door den, Heer TUCKEY meerendels, en ten deele aok door ons, gebexigd zijn. Acerby, Noyage dane Iq Suéde, la Fintande, ta Lapo-  1805. Account of European Sertlements in America and the West Indies, 8 deelen, 4. Adair, History of the American Indies, 4. Adams, Reize in de bionenlanden ven Afrika, unser Tombuetoo, en. ten gevolge eener 'Ghipbrenk 2p de Moorenkast, 1818. Wee History of Spain. — Letters on Silesia, 8. Adams, History of Senegal, 4. Aitkin, Geographical Deceptions, 2 deel. 8. Algemeene Historie, uic het Engelsch, door ster. Baan, 4. (Atlas) (Nieuwe) 4. (Atlas). Anderfon, History of Commerce, 4 deel. 4. Annales des Voyages, eene fteeds voorcgezette aller. Uitnemendfte verzameling, 8. Aafon's Voyage round the World, & wWshe, Travels in America, 3 vol, 13. View of Brazil, Asiatic researches, 11 deel. 3. Banceoft, Essay on the Natural History of Guiena, 8. Baretti, Reizen, 4 deel. 8. Barrington’s Miscellanies, 4. Barrow, Reizen in de binnenlanden van Zuid-Afrika, 1806, 4 deel, 8, met karten en platen, in bet Engelsch, 4. In China, 1899, g deo 8, met platen, in het Engelsch, 4. Barry History of the Orkneys, 4. Bartram, Reizen door Noord- eo Zuid-Carolina, Georgia, de Floridas, enz. 1797, 3 deel. 8. vit het Eng. Baudin’s Voyage to the Pacific Ocean, by Pore uit het Fransch. Beaujour, View-of the Commerce of Greece, of the United States, 8. Beaumont; Travels in the Alps, 3 deel, foh: Beauties of England and Wales, 8. Scotland, 6 deel. 8. Beayer, African Memoranda, 4. Beckford, Letters from Italy, 9 deel, 8. Bedford, Description of Jamaica,  Géologie, 8. Befchriving van het eiland Curacao en onderhoorige eilanden, 1819. 8 —_———_-—__——— §, Helena, met eene plaae, 1815, 8. kaart. Beukema. Befchrifving en platte grond der Stad Groomingen, 1820, 8 Bigland, View of the World, 5 deel. 8 Bingley, Tour through North Wales, 2 deel. 8 Biot, Traité élémentaire d’Astronomie Physique, 1805 2 Bizir, History of the rise and progress of Geography, fol Bligh, Voyage in the Bounty, 8. Roisgelin, Voyages en Danemare et en Sudde, in het Engelsch, 4 deel. 4. An Mialte ancienne et moderne, 1805, 3 deel, & Bolingbroke, Account of Demerara, 4. Bongardt, Reize door Duitschland, 1907, 2 deel, 8. met plaatwerk, Bougainville, Voyage autour da Monde, in het Ene gelsch en Nederd. 4. Boulton, Sketch of Upper-Canada, 4. Bourgoing, Tableau de Espagne moderne, 1808, 3 deel. (Atlas). Voyages en Espagne, 3 deel. 3. Boyd, Embassy to Candy, 4. Brazil Pilot, or Description of the Coast, 4. ———— Elba, 1815, 8 met eene Brisfot, -Commerce of America with, Europe, 9%, nie het Fratisch. Travels in the United States, & Brook, Trevels to the coast of Arabia Felix, -——— History of S. Helena, 8.. Broughaw, over het beftuur van Votkplantingen, 8, Broughton, Letters on the Mahrattas, 4. Browne, Reize naar de Binvenlanden van Afrike, Egyp- te en Syrie, 9 deel. &. in het Engeisch 4. Bruce, Travels in Abyssinia, 7 deel. 3. (Atlas). Brydone, Reizen, 3 deel. 8 | ; Buchanan, Travels in the Mysore, 3 deel. 8, Buffon, Natural History, translated by Wood, 20 deel. 8. Het oorfpronkeélijke Fransch is algemeen bekend: en men weet insgelijks, dat Buffon de vader der Vulke- ‘nisten was. De Neptanisten hadden daarentegen Woed- ward, Bertrand, La Metherie, en andere hier ook vermelde Geologen,.2an hun hoofd,. Burney,-Hittory of Voyages to the Pacific Ocean, — 3 deel. 4, Trayels in Holland, Germany and the Low Countries (Pays Bas). 8 |. Burnshby, Travels in the United States, 4. Bury de S. Vircent, Sor les Istes Fortunées, 18030 4. met veel pleatwerk. Byron, Reize rondom den Aardkloot, 8. , ‘ . \ , a ea BE a ete ec Cambdag Travellers Guide, 8, Campbell, Onderzoek naar den ftaat des Christegdoms in Zuidafrika, 1817, & Lt . ? ; ° lis Camp- 56 ALPHABETISCHE LIST Campbell, Journey.aver land from. England to india, 4, ) Journey through North Brisin,.o dael.. q Philofophical varvey oh tbe South of ise- land. 8. . . t. } Capper, Gazecteer of England end Wales, &.: ———- on. the pisiige :to:dohia: though. Egypt. 45 Carver, Reizen does Noordamerika, in in 1776, © nit ue Engelsch, o :deel. & - watt Cartwright, Journel.at Ldbeedar, g deele gv’ : Cary, Bainea, af descriptloaiof ls | piece, 12. Casas, Voyage pitroresque ‘de la Byrles de la | Ralacrine et de la basse. Rgypte,. fol. 7. a‘ atteaa, Tableau ces écats Denols, 3 deat ‘ w= Tableau do la Satdey 8 = =: 3 2° Se emaamen mead Voyage £0, Suede, 3 . deol., Sox. . , Chalmer, Domestic: Eapoony af Great iehais » & Caledonia, 4. Chandler, Travels in Asia minor and. Gaqeees ‘a deel.g. Chardin, Noyage en Perse, avec des notes de Lean-. gis, 1812, 10 -deths wi. Charlevoix, Histoire du Paraguey., #756, 3 .deth + met Kaarten. che ne—— Voyages.dans l Amérique sepemicnl 9 a deel. 8. Charnock’s History of Marine Architecture >3 desk & Chateaubriant , Voyage en Gréce, s deel. 8 Itinératre de Paris a Jerussiem y 18M, g deel. 8. Chateles (Duc du), Voyages en Portugal, % deel. 8. Chenier, Account of Morecco, 2 deck 8.. Chevalier, Plain of Troy, Chosen-Gouffar, Voyage de la Grèce, 1778; 9 se, Clarke, Progres de Maritime, Travels in the Tarklah and Rugsen dorlains ade. - see, Clevigero, History of Mexico, 2 deel: he. Cox, Beschriving van Ceylon, Coles, Account of New South Wales, Calsets, Voyage à la Pecifique, Cook's Voyages,  2 deel. 8 Dalrymple, Oriental Repertory, 2 deel. ge = 7% Voyage in the Atlantic, 4. Collection of voyages to the South Seas, deel. 4. Dalzel, History of Dahowy, 4° im het: Nederd,. 8,1 Dampier, Voyages, 4 deel. 8. Davies, Letters on Paraguay, 9 deel. 8. Davies, Letters on Paraguay, 9 deel. 8. Debray, Voyage dans le Tyrol, 2808, 8. % Debray, Voyage dans le Tyrol, 2808, 8. % De Jong van Rodenburgh, Reizen neat de Keep de Goe- de hoop, Ierland ex Noorwegen, oO s 3: deci. 8. Met pl. 