Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
ter, kwam meu gen aanzien van den Gadsdienst. Het befluic, daar op genomen, behelsde, hoofdzaakelijk, dat de » Psovincien, ¢/k in den haaren, zoude vasthouden, en met 9» de magt van het Land handhaaven, den waarer Christhiken »» Hervormden Godsdienst, zo als dezelve alomme in de »» Openbaere Kerken geleerd wierdt, en door het Sijnode van » Dordrecht bevestigd was, zonder te gedoogen, dat ooit, »» door jemant, daar in verandering gemaakt wierd. Dat de » Overige gezintheden, die alleenlijk gedoogd wierden, zou- », den gehouden worden in alle goede orde en ftilte, en op 9 geene plaatzen worden toegelaaten, dan daar zij tegenwoor- » dig waren. Dat de Plakaaten tegen de Roomschgezinden >» in kragt blijven zouden.” Op de Militie wierdt insgelijks een vaste voet beraamd, berekend naar de gefteldbeid van Sradhouderlooze tijden. Voorts beraamde men eene Algemeene Vergiffenis, bij welke alle het voorgevallene van den voor- gaanden Jaare 1650 voor vergeeten en vergeeven wier Der verklagte. Op den eenéniwintigen Augustus des gemelden Jaars 1651, wie der Groote Vergadering beflossen met eenévoering, die wederom door den Raadpenfionaris JAKOB KATS wie erwähnte. Während het eindigen van dezelve, begaven zich alle de jeden, em die van andere hooge Kollegien na de Kerk, alwaar de Predikant Kasper sreso een plegtige Dank- predikatie en Gebed deedt, op de gelegenheid flaande. Op. den dertienden Seprember hieldt men, ter gelegenheid yan het gelukkig eindigen der Groote Vergaderinge, in alle de Grooten Vergaderinge, een plegtigen Dankdag, op welken alomme de Klokken gelud, het Gefchut gelost, en andere vreugde bedreven wierde. Zie J. WAGENAAR, Vaderl. Hiflori. Verneven, (PHILIPS) was een Boeren Zoon in de Neder. Janden, doch onzeker in welk eenen oord of gewest daar! van gebooren, in den Jaare 1648. Tot op zijn: twecentwintigte jaar bandteerde hij het vaderlijk bedrijf, en zoii, waarfchijn- lijk, deer in zijn dagen geindigd hebben, zonder de tus fchenkomst en raad van den Priester zijner geboorteplaatze. Deeze, vaamelik, in vexHEYEN een ongemeen geest en hooggasnde leergierighsid ondekt hebbende, bewoog zijne: Ouders. om hunnen Zoon asn zijn opzigt toe te vertrouwen, rot het leeren der Latijnfche tasle, Zo ongemeene vorde-singen daar in, en in eenige andere voorbereidende weetene schappen, maakte'verneyven, dat hij, in den Jaare 1675, na het Leuvenfche Hoogefchool vertrok, en twee jaaren daar-naa den trap van Meestér beklom.- Het oorfprorklijk ontwerp hieldt in,-om hem zich op de Godgeleerdheid te doen tote Jeggen, Eene ongetteldheid aan zijn eene been, welke in mankheid eindigde, en daar uit oniftaande onbdevoegdbeld tot den Geestlijken ftand, deedr dit ontwerp in duigen vatlien, Hierom leide hij zich op de Geneeskunde toe, met dat gevolg, dat hij, in den Jaare 1681, Licentiaat, en twee jaaret laater Doktor in de Geneeskunde wierdt, Zints dien tijd bekleedde hij, eenigen tijd, den post van Geneesheer, om dien, in den Jaare 1689, met het Hoogle ersampt in de Ontleedkunde te verwisfelen, aan ‘t Hooget school té Leuven; boven 't welk hem, in dett Joare 1/93, ook het ofderwis in de Heelkunde wierdt opgedraagen. Hij ovérlecdt in den Jeare 1710, in den onderdom van tweeezestig jaaren, Vok gens zijne uitdruklijke begeerte, en den inhoud van een “Op- fchrift op zijn Graf getteld, wilde hij baitren de Kerk ter garde befleld worden, op dat zijne tottende overbliifzels dé Godsdienftige plaats niet onteeren, en de schadelijke witwaas- femingen den leevenden geen nadeel zouden toebrengen, Hij heeft, onder andere, geéchreeven, Anatomia Corporis hue want, onder den titel van Ontleeding des meas hij ken hi¢- Agams, ook in *¢ Nederduitsch bekend. Zie Prafatio  Gefühlen, den gefühlen gebrandt, als de voornaamfte bewerker van den schönen oproer in die Hofplaats, welke, ten iaatfe, udiep in het afchuwelijkse moordroneel, *t welk immer geopend wierde. Een ijverig voorstander zijnde van het Huis van Oranje, en, dass vorgen, een gefiagen vijand vau al wat geordet wierdt, de verhefling van dat Huis te weder-streeven, hadt hij een zo fellen haat opgevat tegen de broeders JOHAN ef KORNELIS DE wiTT, Gat hij, op den dag, op welken de beide Staatsmannen omkwamen, zich van een Staa-tren-roer voorzien, en daar op twee Kogels hadt laaten loo-pen, hebbende voorts God gebeeden, tot het van kant helpen der broederen te mogen medewerken, of zelve omkomen. Vennour diende als Schutter onder het Blaauwe Vaandel, daar Kapitcin van was ZaCHARIAS DE ZwART, naderhand tot Vroedfchap van °s Graavenhage bevorderd. Bekend zijn de beweegingen, al vroeg in Den voormiddag van Saterdag, den twintigiten Augustus des Jaars 1672, toen men den Raadpenfionaris von De wittigsten nicht länger, den zijnen broeder zijnen broeder  alle ecrvergeeten. De beleefde waarfchuwing der Regeeringe met schon beahtwoordende, keerde bij onbefchoft den rug, en Verliet ‘al feheldende’her Stadtshüls',” om zich wederotn ‘Bij’ Ssssssss 4 zijne 252. WERHOEF. (HENDRIR) gijne makkers te voegen, In den naamiddag, toen ‘er onder de menigte eenige onyerduldigheid ontstondt, over het lang vertoeven der Gebroederen op de Gevangenpoort, was veR- HOEF een der eerften, welke op de deur schoot, om_dezel- verete openen. Toen dat mislukre, liep hij na het Voorhout, en onthaalde aldaar den Smid van zijne Hoogheid eenige mokers, hamers en breckijzers, om met dezelvye de deur te heuken. ‘Toen dezelve van binnen geopend was, ftoof fraks YERHOEF de trappen op, na het Vertrek, alwaar de broeders hun deerlijk lot verwagtten. KorneLis pe witT lag op een Ledekant. Derwaarts vliegt de Zilverfmid, {Chuift onbezuisd de Gordijnen open, en drijfe den Ruwaart toe: Verraader t gij moet flerven: Lid God en bereid u. Op de vraag des Ruwaarts, Vréenden, wat heb ik misdaan? Gif 2ijt eex Prinfenmoorder, duwde hem de andere tegen, een Verraader, cen Schelm! haast u. De Ruwaart, daar op de bee-men van het Ledekant fteekende, en bemerkende dat een der burgers, in zijne Kamermuilen, deszelfs water gemaakt hadt; Trek aqn maar, voerde hem dagr op VERHOEF toe, f é5 yoor u flegts om een korten tijd te doen. De Ruywaart was de eerfte, dien men na buicen hadt gefleurd. Hem volgde De Raadpenfionaris, wordende bij de hand geleid door vERHOEF, welken hij yrasgde, vroome burger, hoe gaat dit so? te vens, zo als verhorF naderhand verhaide, hem aanziende met een gelaat, zo {cherp en ernftig, dat het hem verbaasde, © Nogthans betigt hij den Raadpenfionaris van Landverraad; waar tegen deze zich kortelijk verdecdigde, zo dat het van anderen gehoord wierdt; die voorts begonnen te raepen, gegen vernorF zich met Heer jouan verstondt, en deszelfs goudbeurs al weg hadt, Waar op veruoer toornig wordenr de, den Raadpenfionarjs yan zich ftootte, met deeze woor-fen, Neem den Schelm dan, en bruit met hem voor den Duyei Naa dat het gruwelftuk volyoerd was, begaf zich YERHOEF, “savonds quirent half tien uure, na de Strafplaats, em den vefmoorden de harten uit het lijf te haalen, zo alg hij met groote yerwoedhejd deedt; vertoonende voorts de- geive, in zekeren herherg, aan eenigen zijner vrienden; wek Kea bij voor berigte, dezeive Aan dep Prinse of na Exgesand W VERHOEF, (HENDRIK) enz. 934 te zullen zenden; *c welk, egter, niet gefchied is, atzo hij de harten in Terebinthijn -olie bewaatde, en ze dikmaals plage te vertoonen, Wegens de verdere lotgevallen van verhorr ontmoeten wij het volgende berigt. Zijnen Zilvermids- Winkel verlaaten hebbende, wierdt hij Waard te Voorburg. VERHOEF wierdt, egter, eerlang uit het Tuchthnis geflaakc, en begaf zich toen met der woon na Usrecht, Verdere bij- zonderheden sangaande zijn niet tot onze kennisfe gekoomen. Zie Gedenkwaardige Stukken; Leven van C. en F. de Witt, enz. VerHoek, (GYSBERT em PIETER) broeders, niet onver- maarde Kunstfchilders, gebooren te Bodegraven, de eene in: den Jaare 1644, de andere in den Jaare 1653. Pieter was een Glasfehilder, en hadt de kunst geleerd te Gorkum, van. Eenen JAKOB VAN DER ULST..GysBeRrT oeffende zich insgelijks in die kunst. Doch vermits de gefchilderde glazen allengs- kens in onbruik begounen te geraaken, raadde hem zijn broe- der, zich na Amferdam.te begeven, en het Marmer schilderen bij de hand te neemen, waar mede zommigen veel gelds verdienden, Gysperat volgde dien raad, en geneerde. zich mee dat bedrijf, tor aan het einde van zijn leeven; ‘t welk voorviel op den negen€ntwintigiten September des Ja Verschiedenes, (Geschichte ein PIETER) englische Verhör, Wat prerer vernork betrefft, hij leide zich meer be- paaldelijk toe op de Schilderkunst, waar in hij niet ongelukig flaagde. Voorts was hij geen ongevallig Dichter; waar van verfcheiden ftukken getuigenis kunnen draagen. Het bekende Treurfpel, ’c welk dikmaals ten Amfterdamfchen Toneele plagt gevoerd te worden, Karel de Stoute, is eenen vrugt van zijn dichtkundig vermogen. Hij overleedt op den zesden Maart des Jaars 1690, nalaatende eenen Zoon, die, bij zijnen Oom Gyssert, in het Marmer {childeren wierdt opgeleid. Zie MOUBRAKEN, Schouwburg. Vergorje. Cyouannes) gebooren te Amfferdzam, op den negenden Februarij des Jaars 1650, hade tot Vader BeNjJAMIN VERKOLJE, eenen Slotemaaker. JoHaNNes, toen hij den ou- derdom van tien jaaren hadt bereikr, was genoodzaakt, aan een ongemakt aan zijn eene been, geruimen tijd hee bed te houden, immer stil te zitten. Om den tijd‘te korten, begaf hij zich zich 2an het tekenen, en flaagde daar in zo gelukkig, dat bij, zedert, te raade wierdt, zich geheel aan die kunst over te geeven. Door de zelfde naturlik gefchiktheid ge- noopt, leerde hij, vervolgens, zonder andere hulp dan die van boeken, de gronden der Doorzigtkunde, in den tijd van _@ene maand. Zedert ondernam hij ook het (childeren met ‘olieverf. In den Jaare 1672 zich te Deft in ’t huwelijk be- geeven hébbende, verkoos hij d’e Stadtor zijhe vaste woon- plaats, bepaalende ‘zich inzonderheid tor het fchilderen van Pourtretten; daar hij veel’ -gelds mede verdiende. Verfcheiden Zijn er Kunstftukken zijn, nog heden ten dage, “gezogt en geagt bij de liefhebbers: Verkorye, die, behalven zijn kunst-vermogen, dm zijit Joflijk ‘gedrag bij ieder eenen’ bemind was, overicede te Delft, in den Jaare 1693, nalaatende drie Dogters en twee Zoohen;-een van wetke, NICOLAAS genazamd, gebooren in den Jaste ¥673, onder de Kanstichilders insge- — een: beroemdea Baath verworver heeft. a ver, j <a » Ze HOUBRAKEN. vié : : o j Ver- VERMANDER. (KAREL) * 935 sans VERMANDER, CKAREL) een uitlander, doch die in Holland een goed gedeelte van zijn leeven heeft gefleeten, en ook, geftorven is. Hij was een Viaamsch Edelman, gebooren te Maulebrac, waar van zijn Vader Heer was. Deeze, be-, {peurende zijns Zoons natuurlijke neiging en gefchiktheid tor. de Schilderkunst, beval hem aan de zorge van den vermächtigen LUCAS DE HEER, en vervolgens aan die van PIETER UDAL- ric, Op den onderdom van zeséntwintig jaaren deedt hij eene reize na Rome, en vertoefde ‘er drie jaaren, ‘om vere volgens Duitschland te doorreizen. Te Weenen vertoefde hij eenigen tijd, geduurende welken hij verfcheiden Eereboogen childerde, ter gelegenheid der aanftaande ftaatelijke intrede van Keizer xupotrus. Toen keerde hij na zijn Vaderland te rug; "t welk hij, ~egter, om de opkoomende gefchillen en onlusten om den Godsdienst, wel haast moest verzameld. Hij begaf zich na Kortrijk, en vondt ’er een beftaan aan het be- fchilderen van verzamelden Kerken.. Met den voorraad, aldaar verzameld, na zijne geboorteplaats willende wederkeeren, wierdt hij, op de reize, van ftraikroovers. overvailen, naakt uitgefchud en van alles beroofd. In deezen nood liet hij zijne gedagten gean over. Holland, en nam het befluir om zich na Haarlem te begeeven, als vermaard door menigte Van Kunsten, De gelukkige uitflag wettigde deeze keuze. In de kunstkweekende Stad vondt hij een rijklijk beftaan, zo met het penfeel, sis ‘met de pen. Want: vVERMANDER was. hic flegts een uitfteekend Schilder, maar ook een niet ongevallig Dichter, en in verfcheiden takken van weetenfchappen niet Onbedreeven. Behalven cene menigte van Dichtwerken, heeft men van hem eéne Verhandling, over de Schilderkunst, em eene Leevensbefchrijving der Nederlandche Schilders, die, ° zedert, door ‘HOUBRAKEN vérvolgd is. VermANDER overleedt: in den Jaare 1607, 'im den -oaderdom van achténvijftig jaa ren; nalaatende eenén Zoon, insgelijks zaneL genaamd, die zijnen Vader ‘in-bekewaambeid evenadrde, en door den Koting’ van Dear emaitken ta dat Rijk geodigd gil? ean “het Ror a dugen sow codin “heats gesindigd. Verschönerungen. ‘Bij dezen naam wieder, aan het einde der jongstverloopene Eeuwe, voornaamelijk in Zeeland, bekend, eene gezinte van Christenen, die hunnen naam ontleenen van zekeren jacoB veRsCHOOO, gebooren te Viisfingen. Ais beoefenen der Godgeleerdheid, maakte hij veel werks van de schriften van ysoannes coccejus, en was de kenmerkende begrippen diens beroemden mans toegedaan. Doch alzo hij, nevens die der Godgeleerdheid, zich ook op de kennis der Wijsbegeerte toeleide, volgde hij in deezen de leerwijze van den godvcrzaakenden BENEDICTUS DE sPINOSA. Op zo ook flagtige beginzels, bouwde vERSCHOOR een ontwerp van Godgeleerdheid; °c welk, ondanks deszelfs wanfchapenheid en bijiterzinnigheid, veele naavolgers yondt. Met een anderen naam, dan dien van hunnen Stigter ontleend, lieren zij zich ook Hebreeuwen hoemen, uit hoofde van den ijver, met welken zij allen, zonder onderfcheid van jaaren of fexe, zich op, de kennis der Hebreeuw/che taale toeleiden. Eves als de Hattemisten, zijn deeze iuiden -bijkans uitgeftorven, en genoegzaam niet verder dan in de Gefchiedenisfen bekend. Zie y. L. MOSHEIM Kerk Gefchiedennis fens Verscuuur, (HENRIZ) Zoon van eenen Kapitel in dient der Aigemeene Staaten, wierdt gebooren te Gorichem, in den Jaare 1627. Vermits de zucht tot de Teken-.en Schiiderkunst zich in hem al vroeg.openbaarde, volgde de Vader deeze roeping. der natur, en befteedde: zijnen Zoon bij wirk GOVERTSZ, een. vermaard Portretfchilder in de gemelde Stad, om doof denzelven in -de beginzels der Tekenkunsc te.worden opgeleid. Dir gefchiedde reeds op zijn achtfte jaar, Zijn volgen de meester was jaN BOT, een vermaitd Schilder te Usrecht. Geduldige deze. Leerjaaren, maakte veursCHUUR zer geluk- kige vorderingen, -en, antwikkelde zich in heer, meer en meer, de zucht om-na hooger volkomenheld te freven, Veel bedi hij gezien, en nog meer bij gerugt vernomen van de Kunst- ftukken, welke take bevatte. Derwaarts dan ondernam bij pene eene reize, om, naar de bekörlijke meesterftukken, zijm vernuft en penfeel te vormen. Te Rome bezogt hij vlijtig de Schilder-Akademien. Om zijne zucht tor het naatekenen van Oorfpronklijke Stukken te voldoen, doorreisde hij het kunstkweekend Gewest; tekenende, ginds en elders, inzonderheid de puinhoopen van vermaarde Gebouwen der Aloud- heid. Ook bezogt hij verfcheiden Steden, inzonderheid Florence en Venetie; in welke laatfte Steden zijn Penfelt, en daarenboven zijn perfon, van wegen zijn befchaafd en ge- fchikt gedrag, zeer geagt was. Naa tien jaaren uitlandighelds, befloot hij tot de wederreize na’ Zijn Vaderland; neemende, ten dien einde, zijnen weg over Parijs. Doch in die Stad den Zoon van, eenen Amfterdamfchen Burgemeester, op des zelfs reize na Jtalie, ontmoetende, bewoog hem deeze om nevens hem derwaarts te rug te keeren. Dit gefchiedde, em vertoefde verscuuur alzo nog drie jaaren in het gemelde Gewest. Ten einde van dezelve kwam hij in zijne Geboor- teftad te rug, in den Jaare 1662. Thans zette hij zich neder tot het houden van een bepsald verblijf, en om in de oeffe- ning zijner kunst een beflaan te vinden; waar in hij ook ge- lukkig flaagde. Het afbeelden van Legers en Veldflagen was * een tak der kunst, waar toe de zucht en bevoegdheid van VERSCHUUR zich inzonderheid bepaalde. Om ’t een en ander verder aan te kweeken, volgde hij, in de Jaaren 1672 1673, het Leger van den Staar. Zints dien tijd waren de voornaamfte vrugten van zijn penfeel, Legerplaatzen, Veld- flagen, Slagvelden, alles met in agtneeming van eene naauwe keurige oplesendheid Op alles, ’t geen bij dezelve pleats heft. Door de hooge fommen, voor welke hij zijne Srukken, voor alte Amfferdam, in ’s Graavenhage en te Utrecht, verkogt, als mede door zija goed verständ en geregeld ge drag, klom verscavur zo hoog in aanzien, dat hij tot Lid der Regeeringe in zijne Geboorteftad verkoozen wierdt Welke eer hij evenwel niet aannam, dan onder vitdrukkelijk beding, dat hem, tot het oeffenen zijner kuust, de vrijheid zou gelaaten worden. Een ongelukkig voorval maakte een ontijtig einde van zijn leeven. Zie ve piLes, Vie des Peintres; now- BRAKEN, Schuwurg. Verwürdige, zie FERWOLDE, Deel XV. bl. 134. Vetn, (Mr. apriaan) een beroemd Staatsman, gebooren te Middelburg, in Zeeland, bekleedde eerst, den post van Sekretaris, en daar naa dien van Penfionaris in zijne Vader- ftad. Vervolgens klom hij op tot de waardigheid van Raads- heer in het Hof van Viaanderen, om vervolgens, in de maand Junij des Jaars 1651, dezelve met het Ampt van Se- kretaris van Zeeland te verwisfelen; ’¢ welk hij bekleedde cot in de maand November des faars 1658, wanneer het ge- wigtig Ampt van Raadpenfionaris van Zee/and hei wierdt opgedraagen. Onder het waarneemen van hetzelve voleindigde hij zijne dagen, op den vijféntwintigften November des Jears 1663. De Heer vetH was niet alleen een geleerd, maar ook een welfpreekend man. Terwijl hij nog Raadsheer was, zon den hem ’s Lands Staaten op de Groote Vergadering in *s Graavenhage, alwaar hij, uit naam zijner Meesteren, de Staaten van Zeeland, den v Obrig dvedt, dat de verfchilbenen, tusfchen de Gewesten ontinaande, of dour eenige Heeren uit de Regeering, hier toe bijzonder-so lijke gemagtig, behoorden afgedan en beflegt te worden. Zie DE va RUE, Geletterd Zeelands J. WAGENAAR, Vuderlandfehe Hi- Korie, Vite VETKOOPERS, VEZEKIUS. (BERNHERUS) 239 VETKOOPERS, 2i@ SCHIERINGERS eN veTKOOPERS, Deel XXVI. bl 264. Vor, een Heerlijkheid in het gedeelte van Holland, Rhijnland genaamd, grenzende, ten Zuidwesten, aan die van Voorschoten. Een groot gedeeh van den Leidfchendam, aan de Noordzijde, ftaat op den grond deezer Heerlijkheid, welke men rekent zeshonderdene Morgens Lands te be- flaan. Voor ruim vijfiig jearen wierd her getal der Huizen op honderdeen€ntwintig begroot. Ten aanzien van het Kerkelijke behoore de Opgezeetenen onder Voorschoten. Volk gens aanneemelijke berigten, zou op den grond deezer Heer- lijkheid weleer een Bosch geftaan hebben, ’t welk ruim zevenGnveertig Morgens gronds befloeg. Vezexius, (peERNHERUS) gebooren in den Jaare 1585, was Leeraar onder de Hervormden te Echre/t, in Gelderland, doch wierdt, om zijne Remonftrantsgezindheid, in den Jaare 1618, nevens eenige anderen, gedagvaard op het Sijuode van Dordrecht, cn aldaar, in gevolge zijner weigeringe om den Sijnodaale Vaderen van de hand te viiegen, van Zijn ampe verlaac En, Men weet, hoe, nå dit geftrecken vonnis, zom-mige Predikanten de zu genaamde Acte van Stilftand onderkenden; doch anderen, ondanks het verbod  pleats soziale verlassten; waar op hij zich na Waalwijk begaf, de Plaats, were Waarts de meeste gebannene Predikanten zich hadden laatep berengen. Van daar vertrok hij, nevens de anderen, na werden. Aiietnnetmemttiies 1 ago VEZEKIUS. (BERNHERUS) werpen,; en was aldaar tegehwoordig bij de eerfte algemeind Kerkelijke Vergadering der ballingen; in welke, tot het bedienen der Kerken in het Vaderland, schikkingen bereamd wierden. Een der befluicen g aldaar genomen,; hieldt m, dat de Predikanten, die harts genoeg hadden, om tegen het Verbod der Algemeene Staaten, in 'c Land te rug te keeren, zich derwaarts zouden begeeven, om zich in dienst der bedroefde Kerken te laaten gebruiken, Veelen betoonden, met er daad, die kloekhartigheid, en met naame onze VEZERIUS, Geen lang gevot, egter, hadden de Remonftrantche broeders van ’s Mans welincenenden ijver; Een oude bekende, weleer zijo boezemvriend, bragt hem in hand En van het Geregt, en vortheilige geregne, en vortheilige geregne, en vortheilige geregne. Den coedragt der zaake vinden wij aldus verhaald. Was in het begin van de maand Mai des Jaars 1620, op eenen Zondag, dat vezexius, van Leifden te voet reizende na Amfferdam, zijnen weg nam door de Veenen. Gekoomen tot omtrent hec Dorp Xuidelffaart, wierdt hij, tot zijn on- getuk, ontmoet van den Heere ALBERT BRUYNINK, Sekretät tis van Enkhuizen, eenen der vierzevtwintig Regteren van *s Lands Advokaat JoHAN VAN OLDENBARNEVELD, verzeld van Dr. REINIER PAUW, Oud-Schepen van Amfferdam, Te i men zaten ze op eenen Wagen, en hadden den wil na ’s Graa- yenhage. De Heer sruyning hadt, weleer, te gelijk met WEZEKIUS, te Am/flerdam bij den Rektor van het Latijnfche Sehool gewoond, en met bem, van der jeugd af, vriendfchap on derhouden. In het voorbij rijden herkende hij ftraks zijnen ge- weezenen Schoolmakker; en zijns toeftands niet onbewust, befloot de Heer sruynink, naa cenig overleg, te rug te kee ren, en hem aan te tasten. Diensvolgens beval hij den Voer- man, te rug te tijden, zeggende dat de man, welke hua laatst ontmoet was, een Bankeroetier was, dien men mnoest agterhaalen, en dat hicr mede voor hem een goede drinkpen- ning zou te verdienen zijn. Te Kuidelfiaart vondet men VEZEKUS in de Herberg; alwaar BRUYNINK hem niet in ’¢ oog kreeg, of hij riep hem toe:,, Heb ik u daar, BERNHERUS » VEZEKIUS? Ik neeme u gevangen van wegen de Heeretf vy Staaten Generalh Gij weet, wat u de Staaten hebben axe # be es -_ ; VEZEKIUS. ( BARNHERUS ) 44% i» gebooden. Ik hoop, dat wij nua eens een einde zulled » maakeh van het oproet, dat gij lieden in '¢ Land ~dnregr.” Daar de andere op zéide, van geen Oproer te weeten; maar illeentijk in den zin te hebben om na Amflerdam te gaan¢ met verzoek dat men hem zijnen weg zou leaten vervolgen, fovasféhen hadt Bruyning den Schout uit de Kerk laten haa< len; welken hij voorts beval, in naam der Algemeene Staa fen, den man in verzékering en goede bewaaring te neemen j daar Pauw neévens voegde Die 't wu beveilt, ts self een Lid van de Staaten Gereral. Dit ijveren van pauw zou hem ¥ Meent men, vervolgens den weg pebaand hebben tot eené plaats in den Hoogen Raad in ’s Graavenhage. Vermi's de Gevangene, in zijn antwoorden, niet genoeg aan de hand kwam, naar den zin der Heeren, wierdt hij eens met den Pijnbank gedreigd, Dit nogthans hadt geenen voorc-gang, maar wel het bevel aan den Cipier, om hem in zwaar-der gevangenis te brengen. Brengt den gevangene, belasten de Heeren aan den Kerkervoogd, in de Giool, en handel hem naar de geregtigheid dier plaatze. Gekoomen in de plaats, de Giool genaamd, vernam vezzgrus, dat de geregtigheid daar van was, bed, ftoel noch bank te mogen hebben, maar’ zich te mocten behelpen met een legplaats van ftroo; voorts, dat zijn zijn zoude Abberdaan, Stokvisch, en nu en dan Schelvisch. Zijn verzuek, om, op eigen kosten, een bed te mogen hebben, wierdt afgeflagen. — Naa veel biddens, bekwam hij dekens, lakens en oorkusfens. Evenwel zou hij onder den flank des Kerkers hebben moetea bezwijken, indien niet de Cipier, vit mededogen, hem cen en anden. Er midde! Hadde verstärke om de lucht te ververfchen. In dezen akeligen toeftand fleet vezekius den tijd, rot den zestienden der maand, wanneer hij, van nieuws, door de Heeren ondervraagd wierdt, inzonderheid om aanwijzinzke te doen aangaande zijnen last tot prediken, en om nog andere Romantfche Leeraars te noemen. Doch hij bleef voiftandig bij de betuiging van ongehoudenheid om zich zelven of anderen te bezwaaren: weshalven men hem, na zijn akelig verblijf te rug zondt. Onder het gaan'uit de Verhoorkamer, sprak hij de twee volgende dichtregels van woRaTiUS: 5 VEZEKIUS. (BERNHERUS) 443 Si fra@us illabatur orbis, Inpavidum ferient ruina. Dat is. Indien de hemel viel in duigen, Hij fchrikte niet voor zijnen val. Intusfchen hade zich de Huisvrou van vezektus ha Graavenhage begeeven, alwaar zij geftadig af en aan liep bij de Heeren, om van dezelve, voor haaren man, eenige verligt te verzoeken. Buiten haare kennis bragt men hem, in hee begin van de maand funij, na Haar/em, om aldaar in het Tugthvis te worden opgeflooten. Zonder dat men hem eenig vonnis voorlas, wierd hem aldsar, bij inonde van den Penfionaris charces, uit last der Algemeene Staaten, aange- Zeid,,, dat hij zijn gantfche leeven lang zou moeten raspen, » indien hij geene nadere verklaaring wilde doen, sangaandé » “t geen hem gevraagd wierdt.” Hoewel men, om dit zeg- gen te meer klems te doen hebben, hem in de tegenwoordig- heid der Raspuisboeven bragt, fchrikee zulks hem niet af, maar toonde hij zich volkomen bereidvaardig tot dien oneer- lijken arbeid. Op raad der Schepenen, die groot medelijden met hem hadden, dat Hier op zommige vraagen, zonder iemant te bezwähren, den Staaten genoegen zoude kunnen geeven, kwam vezEKius een weinig aan de hand, door het melden van bijzonderheden, welke niemant schade konden toebren- gen. "Gevolg was, dat hij vrij bleef van raspen, en het beste Vertrek tot zijn verblijf kreeg, met verlof om zomtijds op de Plaats lucht te mogen fcheppen, als mede om in de Keuken te koomen. Doch, eerlang, wierdt deeze vrijheid Ingetrokken, en hij naauwer opgeflooten. Om den tijd te korten, verzogt vezexius om eenige boeken; doch dit wierdt afgeflagen. Op zekeren tijd aan den Schepen PIETER OLYKAN» die, in ’t Rasphuis iets te verrigten hebbende, hem aan(prak, zijn beklag doende over de harde behandeling, die hem Tretcter o wierdc 244 VEZEKIUS. (BERNHERUS) EE Ea, aT A a wierdt aangedaan, dreef hem. de Schepen te gemoet:,, Gij y» lieden hebt zulk een kwaad gevoelen, dac gij dic wet Wasardig zijt: want gij ontkent, dat cHRISTUs voor alle » menfchen geftorven is.” Vezexius, ten ufterften verwon- derd over ’s Mans onweetendheid, gaf tot antwoord, dat het Dordrechtfche Sijnode het gevoelen, welk hij voor zo kwaad hieldt, hade vastgefteld, en dat hij zelve, om het voorftaan van het cegengefteld gevoelen, eerst gebaynen was, en nu gevangen zat. De Schepen wist hier tegen niets in te bren- gen, en vertrok terftond. Zeer verdrietig fleet dus vazexius zijnen tijd in de gevangenis, die eer verzwaard dan verligt wierdt. Nooit mogt hij uit zijne Kamer koomen, zelf niet wanneer dezelve wierdt gehavend. In den fellen en langduurigen winter van 1620 en 1621 verzogt hij zeer ootmoediglijk de Heeren, zich een bij een vuur te mogen warmen; doch ’c wierd geweigerd,onder voorgeeven dat men daar toe, van hooger hand, moest gelast worden. Diergelijk een antwoord bekwam hij ook op zijn verzoek om papier, pen en inkt. Zijne Huisvrouw, JASPERINA DE REMEY, die, om haars mans wille, te Haarlem was koomen woonen, hadt, met veel mosite, verlof bekoo. men, om hem tweemaalen ter wecke te mogen bezoeken, Doch, in den Zomer des Jaars 1621, hadden Bargemeesteren bevulen, haar flegts eenmaal in de veerticn dagen toe te lesten. Hier op wendde zij zich tot de Algemeene Sxaaten, met cotmoedige bede voor haar zelve en haare kinderkens, van nieuws, om tweemaalen ter weeke, bij hem te worden toegelaaten. Op aanfch ven van Hun Hoog Mogenden aan de Butgemeesters van Aaariem, om in deezen naar goedvinden te mogen handelen, wierde niet flegts dit verzoek ingewillig, maar ook den Gevangene verlof gegeeven, om zomtijds zijue Kamer te verlof gegeeven. Deeze vergunning baande vezekius den weg tot ontkoo- minge. Op zekeren dag zich bevindende in de Kamer des Binnenvaders van hee Tugthuis, kreeg hij in ’t oog cen ov- den verroesten fleutel, die weleer verlooren geweest was De inyal, dien hij ftraks kreeg, of dezelve niet veelligt in | het eye ee ee ey SO 8 a ee ey rere, oe VEZEKIUS. (BERNHERUS ) 245 rr ee ee er er het flot der Buitendeure mogt pasfen, deedt hem dien ftraks na zich neemen. Bij de eerfte gelegenheid de beste zijne -gisfing bewaarheid vindende, neemt hij, {poedig, zijnen flag waar, openr de deur, ontvlugt, zonder dat het iemant ge- Waar wordt, en vervoegt zich ten vertrouwden huize. De viugt van vezeKivs was niet gekoomen ter ooren van Burge- meesteren, of zij ontbooden zijne Huisvrouw ten Stadshuize, en vergden van haar berige, hoe baar Man ean den fleutel gekoomen ware.  vijf dagen zat, wordende haar dagelijks het jongfte van haare vijf kinderen gebragt, ‘tc welk nog de borften zoog. Ten einde van gemelden tijd, wierdt zij, op verzoek van eenigen haarer buurvrouwen, onder handtasting en borgtogt, ontflagen. Intusfchen hadt vezexius, na vijftien maanden zittens, Haarlem in stilte verlaaten, en zich na Hoorn begeven, al- waar, en elders, hij, van tijd tot tijd, de Remonflranten met zijne Leerredenen ftigtte; zijnde hij, om zijue deugden €n gaven, zeer agngenaam en gezien bij de Gemeenten. Dus o. heimelijk in het Land verkéerende, nu hier dan elders pre- dikende, verloor hij, andermaal, zijne vrijheid te Amfer- dam, in den Jaare 1623; waar op hij, nevens eenige andere gebannene Remonstrantfche Leeraars, die het Geregt in han- den gevallen waren, tot eenewige gevangenisfe op het Slot Locveffein verweezen wierdt. Hij zat aldaer, nevens zijne lotgenooten, tot in den Zomer des Jaars 1631, wat- neer zij een middel vonden, om hunner opfluiting te ont- viugten. Hoedanig de viugt zich hebbe toegedraagen, hebben wij elders reeds verhaald, op het Artikel Ni@LLIUS, (KAREL) Deel XXIII. bl. 162, Hoe lang vezextus, naa dien tijd, nog geleefd hebbe, en wat ’er van hem gewordea zij, is ons niet gebleeken. Waarfchijnlijk zal hij, onder gunst der verzagte tijd, het predikampt, van nicuws, bediend hebben. Zie c. sraNnnot, ifforie der Refor- Mattie. Teceteee 3 VIANEN. (De Heerlijkheid) Vianen, (de Heerlijkheid) in het Zuidoostlijk gedeelre van Holland, niet verre ten Noorden van de Lek, tegen over de Heerlijkheid Faarveld in de Provincie van Utrecht, Men wil dat de Heerlijkheid haar begin nam, in den Jaare 1190, of, volgens anderen, in 1213, ter gelegenheid van het bouwen van een Kafteel, door zwener, eenen Zoon uit deu Luize van gui LensurG. De Heerlijkheid bleef in dat Geflagt tot in den Jaare 1418, wanneer zij, door huwelijk van Jens NE VAN VIANEN Mét WALRAVEN VAN BREDERODE, in dit luisternik Geflagt kwam; zij bleef daar in tot op den eenenwintigen Junij des Jaars 1679, wanneer WOLFERT VAN BREPERE, het laatte wertig manlijk oir van het oud adelijk Geflagt, ongehuwd overleedt, Zedert kwam de Heerlijkheid in verfcheiden Geflagten, tot dat sIMON HENRIK ADOLF, Graaf van der Lippe-Detmoid, in den Jaare 1725, dezelve vere kogt aan de Staaten van Holland en Westfriesland, voor eené fomme van eschthonderd achtend achtend achtend achtend. Guldens, de verklagten van eschthonderd achtend deren unter den gerechten. Vier jaaren laater verklagten de Staaten eenige der gerechten uit den Hülse van Vianen aan bijzonder perfonen. Als volftrekte Souvereinen bezaten de Heeren VAN BREDERODE de gegenheiligen Heerlijkheid; verklagte dat zij dezelve alleen hielten van den Godt van Hemelrijk, Zonne en Maan. Van hier dat Heer REINOUT VAN BREDERODE de gegenheiligen, om zifne Heerlijkheid, door Keizer g4ReL DEN V, tot een Graaffchap te doen verhefen, van de hend wees, om da: de Voorwaarden, ten dien einde gevorderd, met zijne onafhank-jijke Souvereiniteit onbeftanbar waren. Bij den gemelden verkoop is deze Souvereiniteit overgegan tot de Staaten van Holland, welke, in de afkondigingen tot het verheffen der Leenen, zich noemen Souvereinen van Vianen, Ameide en unterhoorige Domeinen. Men vindit in deeze Heerlijkheid eene Kemer van Fuffitie, peftaande uit zeven gewoone Raaden en eenen Griflier, onder welke de Drosfaard de Eerfte Raad is. De zaaken van Dijks- en Heemregt worden door een Dijkgraaf, twee Hoog- dijzheemraaden en eenen Sekretaris waargenomen. Voorts heeft men ‘er een Leenhof van den Lande van Vianen, befteande ; | uit VIANEN, (De Stead) _enz. 247 eee a uit eenen Stadhouder van de Leenen, twee Gewoone en eenen Buitengewoonen Leenman, nevens eenen Sekretaris, De geheele uitgeftrektheid der Heerlijkheid van Pianen, be- flaat weinig minder dan zesduizend Morgens gronds. Vianen, (de Stad) in de Heerlijkheid van dien naam, is eene kleine, doch oude en wel aangeleide Stad, twee uuren boven Utrecht, aan geene zijde van de Lek. Men heeft ’er vier Poorten; de Lek Puoort, de Land Poort, de Hof Poort en de Oost Poort. De Muuren rondom de Stad zijn oud, doch de Torens, die ‘er voormaals op stonden, al voor lang afgebroken, Het getal der Huizen bedraagt ongeveer vierkanten Toren. Van binven pronke zij met een aan Zienlijke Graftombe van Heere REINOUT VAN BREDERODE, in den Jaare 1556, te Brussel overleeden, en zedert herwaarts gevoerd, De Gemeente wordt door twee Predikanten bediend, Voorts heeft men ‘er eene Franfche Gemeente, die haaren eigen Leeraar heeft, en twee Statien van Roomschgezinden, Het Stadshuis is een goed gebouwd van binnen met de noordige Vertrekken voorzien. Het Kafteel, zedert oude tijden Rateftein genaamd, wierdt gebouwd In den Jahren 1371, Goor GESBRECHT VAN VIANEN, en dus genaamd naar zijne Gemaalin, neaTRix, of spaTz, dogter van JAN DEN XIX Heere van Egmond. De lompe zwaare Toren, van buiten zonder lichten en van binnen zonder wooning, in de wapde- ling Sint Pol of Simpol geheeten, onleent dien naam van den Graave van sint Pol, in Arsois, wiens Zoon, door ge melden Heer cysprecutT, in het Land van Gu/ik, gevangea genomen, en voor wiens Losgeld deeze Toren geftigt wierdt. Buiten de Stad ontmoet men het vermaaklijk Viaanfche Bosch, nevens het Slot 4walicein, door Heer HENRIK VAN BREDERODE geftigt, en naar zijne Gemaalin AMALIA VAN NIEU- WENAAR, dus geheeten. VIER - NOORDER- KOGGEN, (De) een der vijf Ambagten, ia welke het ditrike van het Noordlijk gedeelce der Provincie. Van Holland, bij den naam van 4 estfriesland bekend, vol- Terccter 4 ecns 248 VIGLIEN van AYTA van ZUICHEM, gens deszelfs verdecting, met opzigt tot den Ouden West friefchen Zeedijk, onderfcheiden wordt, De Vier- Noorder Koggen leggen ten Zuidwesten van de Stad Medenbk, Men. ontmoet in dezelve zeer {Choone en vrugtbaare Gras- en Wei- Janden, en verfcheiden Ambagten, Dorpen en Heerlijkheden, gie door ons, op bijzondere Artikelen, befthreeven worden. VIGILUS VAN AYTA VAN ZUCHEN, in ’s Lands Gefchiedenheiten, om meer dan een reden vermasd, wierdt gebooren ia Friesland, op den achtienden Oftober des Jaars 1507, Op een Landgoed, Barrahuis genaamd, niet verre yan Leeuwar- gen, en heden in dien oord nog bekend; anderen willen, dat hij) in een Dorp, Zuichem gcheeten, gebooren, en een Boeren Zoon was; doch dat hij in *t geheel geenen lust tot boerenwerk, maar wel tot leezecn betoonende, zijn Vader, eindelijk, te raade wierdt hem tot de Weetenfchappen op te Jeiden. Waarfchijnlijker, egter, is het, ’¢ geen de meesten willen, dat hij, uit adelijken geflagte gefrooten, daar van - den toenaam van aytTa ontleende, Zeker is het, dat een adelijk geflagt, welk dien naam voerde, iangen tijd in Frées- fand geblogid hebbe. Den naam van zUICHEM, of zUICHEMIUS, ontieende hij, naar zommiger verhaal, van een Slot of State, zijnen Oom BUCHO VAN AYTA toebehoorende, geleegen nabij een Dor p, dus genaamd. Deze Oom, zijns Vaders broe fer, was Degen in's Graavenhage, en de vocrnaamfte oor- aak dat hij tot de letrcroeffeningen gefchike wierdt. Eerst oeffende hij zich te Deventer, te Leiden en in ’s Graaven hage, en wietdt, in den Jaare 1522, na Leuven gezonden, seas hij zich eerst in de Griekfche taale, en vervolgens in fle Regtsgeleerdheid oeffende. Vier jaaren daar naa reisde bij na Dole, in 't Graaffchap Bourgondie, om zijne reeds vere kreegene kundigheden verder uit ¢e breiden; hier raalete hij, door briefwisteling, in kennis met den grooten pEsIDERIUS BRASMUS, ’t welk hem tevens gelegenheid verfchafte om vriend- fchap te maaken mer den vermaarden Regtsgeleerden ANDREAS aLciatus. In den Jaare 1599 vertrok hij, om ALCIaTUS (@ hooren, na Avignon, verreisde van daar, in het zelfde jaar, na Valence, in Dauphine, alwaay hij tot de eS | :  hoch gegen nog verder wilde hören, aldaar beroepen was. Wanneer deze, kort daar naa, na Jralie wierdt ontbooden, bekleedde victivs zijne piaats al Hoogleeraar in de Regten, geduurende den tijd van twee jaaren, ten einde van welke hij beflot, IJtae insgelijks te bezoeken, Vooraf bezogt hij verfcheiden Hooge Schoolen, ais die van Frijburg, Bazel en Tubingen, wierdt overalgunftig ontvangen, maakte kennis met de geleerd{te en. Door het bezoeken van zo veele vermaarde Hooge Schoo- len, en den’ gemeenzaamen omgang met Mannen, uitgeleerd in alle takken van Weetenfchappen, hadt vicLius nu een zeer beroemden neam verkreegen, en was inzonderheid in de Regtsgeleerdheid zeer bedreeven. Dit brage te wege, dat hij, in den opgemelden jasre, cot Hoogleeraar in de Regten wierdt sangefteld; ook beantwoordde de uitflag aan de verwagting zijner begunftigers: zijn onderwijs vondt veel genoegen, en zijne openbaare en bijzondere lesfen wiecden met grooren toeloop gehouden. Zommigen verhaalen, dat zijn naam nu zo vermaard was geworden, dat hem wierde aangebooden om een aanzienlijkk ampt op het Eiland Cyprus te bekleeden: als mede, dat Keizer kare, pt V hem verzogt tot Leermeester ‘van zijneo Zoon, Prins puitips van Spanje; doch dat hij, verlangende eens na zijn Vaderland weder te keeren, deeze tanbiedingen van de hand wees. Hoe ’t zij, hij bleef niet ianger dan een jaar te Padua, en vertrok, ten einde van hetzelve, na de Nederlanden. In "t wederkeeren begroette hij erasmus te Frysurg, en te Bazel den vermaarden en geleer- den Boekdrukker rrosentus, bij wien hij liec drukken, in ’t Grieksch, de beginzels der Regten van THEOPHILUs. Bezwaarlijk konde het anders weezen, of een Man, wiens geest verfierd was met zo een onwaardeerbaaren fchat van kundighegen, moest, in zijn Vaderland wedergekeerd zijnde, eerlang tot deeze of geene waardigheid bevorderd wordena Elet ecerfte ampt, dat hem wierdt aangebooden, was dat van Kerkelijken Regter ( Officials) bij Franciscus, Bisfchop van Teeceete § Mun- 250 VIGLIUS van AYTA van ZUICHEM. Munfler; dit aanvaardde hij in den Jaare 1534, en hielde thans zijo doorgaande verblijf te Duimen. Ter gelegenheid dat de Stad Munster van de oproerige Wederdoopers bemag- tigd was geworden, en den Bisfchop met een leger yoor de- zelve zag, wierdt viciios na den Rijdsdag te Worms afge- zonden, om onderstand tegen de oproermaakers te verzoeken. Niet lang bleef hij, egter, in ’s Risfchops dienst; want in ’¢ volgende jaar bewilligde hij in het verzoek van den Room- che Koning FeRoINAND, Broeder van KAREL DEN V, om van wegens het Huis van Bourgondie, io het Kamergerigt van Spiers, zitting te neemen. Twee jaaren bekleedde hij deezen post, wanneer de zucht, waarfchijnlijk om met zijne geoeffendheid in de Regtsgeleerdheid uitgeftrekter nut te doen, hem deedt befluiten, als Hoogleeraar op het Hooge School te Ingolflad, in dienst te treeden van Hertog wWILLeEM vAN BEYEREN, na dat hij diergelijk amp: op het Hooge School te Koningsbergen, hem door joacuim DEN II, Markgraave van Brandenburg, aangebooden hade afgeflagen, Zes jaaren lang deedt hij het Hooge School, door zijne tegenwoordigheid an dezelve en door het groot getal van oeffenende jongeling- schap, welke hij derwaarts trok, grootlijks bloeien. Dan , ’t gerugt van zijne bedreevenheid. in Staatszaaken wekte de begeerte van Keizer KAREL pen V, om zo een beroemden man in zijnen dienst te hebben. Men verzogt hem om afitand ce willen doen van zijn Hoogleeraarampt, en zich _ wederom na de Nederlanden te begeeven; ,welk verzoek van hem gereedlijk wierdt ingewilligd. Doordien, naamlijk, de be- Jangen der Vorften meer en meer ingewikkeld wierden , was de Keizer in gefchil geraakt, met Hertoge WILLEM VAN GU LIK, Over het regt op Geéder en Zutfen. Om dit gefchil beflisfen, was ’er, dus lang, geen bloed, maar veel inl ver- Zooren, dewijl de verfchillende Vorften hunne belangen alleen. Schriftlijk zogren te handhaaven. De Keizer bediende zich in deezen ftr:jd van de penne van onzen viciius; die zija opftel eerst in 't Hoogduitsch gefchreeven, en "er piet meer dan twee dagen san bfteed badt. Naderband gaf hij ’« mer- kelijk verbeterd in ’t Latijn in ’t licht. Dit gebeurde in den Jeare 1542 5 in ’t volgende jaar wierdt .hij bevorderd tot VIGLIUS vaw AYTA van ZUICHEM, | 25 Readsheer in den Grooten, en kort daar op, in den Jaare 1544, in den Geheimen Raad te Mechelen. In deeze hoe- danigheid wierdt hij omerent deezen tijd, nevens den Kardi. Nach VAN GRANVELLE, gemätzigt, om te Späters, met Gemätzig den van CHRISTIAN Dew III, Koning van Denemarken, en val JAN ADOLF en FREDERIK, Hertogen van Sleeswijk-Holflein, over een Verbond van Vrede in onderhandeling te treden, De ijver en kundigheid, met welke victius zich in deze zaak gekweeten hadt, deedt hem wel haast deel hebben aan gewigtiger verrigten. Men hadt in de Nederlanden dik-wijls getwist, of deze landen moesten gerekend worden onder het Keizertijk te behooren, en als zodanig konden verpligt worden in deszelfs lasten te draagen? °t Gefchil hier over cenige jaaren san den spijker gehangen hebbende, wierdt wederom leevendig, naa dat eerst het waereldijk gebied over ’c Sticht Utrecht, naderhand, in den Jaare 1543, het Hertogdom Gelder en het Graafichap Zufen, aan KAREL DEN V, waren afgeftaan, De Rijksftanden, in 't begin des Jaarg 1543, te Neurenberg bij een gekoomen, oordeciden dat de Nederlanden, als behoorende onder den Bourgondifchen Kreits, in de Rijkslasten behoorden te draagen. Doch viciius, die, ten dien tijde, na den Rijkedag was afgeveardig, bragt zwei weel te wege dat de Nederlanden, die zwei veel aan den Keller, hünen Heer, opbrengen moesten, voor deze reize, van de gemeene Rijksiasten vrij bleeven. In den jaare 1545 wierde dit zelfde gefchil, door de Stenden, op den Rijksdag te Worms gebragt, Victius, hoe weinig eer hij, met het voorftaan van de zaak der Nederlanden, zag in te leggen, Moest, egter, op ‘sKeizers uitdrukkelijk bevel, den Rijksdag wederom bijwoonen. Hij zelf was naamelijk overtuigd, dat men, ten opzigte van zommige Landschappen, bewijzen konde, dat zij rot het Rijk behoorden; ook meende hij, dat bij, heweerende, dat de Bourgondifche Erflanden niets geeven zou, om zich, op gelijken grond, het draagen der Rijkslasten te onttrekken. Terwijl dir gefchil gevoerd, en over en weder betwist w Ernt, everleedt Lord VAN SCHOONE, Pre- oe 252 VIGILUS vaw AYTA van ZUICHEM. Prefident van den Geheimen Raad te Mechelen; in de plaats van deezen wierdt victius, door den Keizer, tot Prefident aangefteld. in deeze hoedanigheid bewerkte hij, dat zekere overeenkomst , het gemelde gefchil raakende , a met moeite, in Holland wierdt aangenomen, In den Jaare 1550 bade de Keizer in Holland, scree’ in de Nederlanden, een Piakaar doen uitgaan, bij welk alle Offi- cieren last kreegen , den Inquifiteuren behulpzaam te zijn, om alle verdagte petfoonen te doen aanbrengen; ook wierdt ' den sanbrenger de helft der goederen van den veroordeelden beloofd, en den zo genoemde Ketteren meer andere ftraffe gedreigd. °t Is genoeg bekend, welke uitwerking dit Plakaat op den Koophandel en de Handwerken hadde. Doch “tc geen ‘ons bijzonder raakt, is, dat de Prefident vicrius befchuldigd wierdt, dic Piakaat te hebben ontworpen; waar door hij zich den haat der meenigte grootlijks op den halze laadde, Doch de Prefidert betuigt in zijne Brieven, welke nog voorhanden zijn ., dat het ftrengfte, dat ‘er im gevonden wierdt, aan o>» SKeizers Biegtvader en aan den Keizer zelven moest wof- 9» den toegefchreeven; dat hij veele dingen verzagt hadt; dat 9 ftrenge middelen hem altoos hadden tegengeftaan; dat hij »» Van gevocien was, dat men de ftraffen tegen de Ketters 9» moest maatigen, en merkelijk onderfcheid tusfchen hea 9» maaken; dat hij gewenscht hadt, dat de Keizer h«t Plakaat » den Nederlandfche Raaden, eer het wierdt uitgegeeven , >» hadt laaten onderzoeken ; doch, wijl dit zijne Miajefteit »» niet behaagd hadt, oordeelde hij het-zijnen pligt ce zijn, 3» zorge ce draagen, dat het Plakaac met gemaatigdheid cer 9» uitvoeringe gelegd wierdt.” Dus gemeatigd dagt nu al de Prefident victius over den Godsdienst; en {choon hij zich hieromtrent tegen het gevoelen van den Keizer eenigermaste aankantte, behieldt hij egeer ’s Voriten gunst; en wel zo vere ce, dat, wanneer Paus juzrius pe III, in den Jaare 1551, de Kerkvergadering te Trente op nieuw hijeen riep, het ge voden van victius, in het uitkiezen van Godgeleerden , wel ke uit de Nederlanden ter Kerkvergaderinge moesten gezon- den worden, voornaamlijk gevolgd wierds. Hoe veel doorzits victuels bezat in zaaken, ’s Lands Regenering betreffende, bleek uit zijn ordee! over der voorge-momene overdragt der Nederlanden van Keizer KAREL op 2ij-nen Zoon PHILIPs van Spanje. Voot dat nog de overdrage gefchied was, voorfpelde hij den Lande niet veel goeds uie de nieuwe Regenering; hij was bedugt dat de Landvoogdes MARIA Zich van “bewind ontflaan, en dat PHILIPS het oorleenen zou aan jonge luiden, die de oude Steatsdienaars verftooten, nieuwigheden invocren, en ’s Lends zaaken, die tot nog toe wel beftierd waren, in verwarring brengen zouden. Vermoedens, door eene, voor de Nederlanden, en voor PHILIPS zelven, heillooze uitkomst, maar al ce veel bekrigtigt! Vicuius sprak zelfs, omtrent deezen tijd, van zijne Ampten te willen nederleggen, en het Hof te verlaaten; gelegie hij andermaal dit voorneemen te kennen gaf, naa dat MARIA Zich van “bewind over de Nederlanden” En ontflagen, en Pultips hetzelfelige aanvaard hadt. Doch de geweckene Landvoogdes, die hem het opzigt over haare poederen ig Nederland, nevens een jaargeld van tweehonderd guldens, toeleide, en de’Koning zelve, bewoogen hem in zijnen dienst te volharden. Pultips voorzag hem, ten Zelfden tide, het was in *c jaar 1556, met de wasrdigheid van Coadjutor in de Abtdije van St. Baafs te Gend, naar welke de Markgraaf van Veere en de Heer van BREDERODE, voor hnnne Zoonen, vergef sgeefs geftaan hadden; ook wierdt hij, nevens een aanzielijk gecal der Nederlandfche Grooten, tot Lid in den Raad van Scaate benoemd. 