Algemene konst en letterbode
None
2y hebben nog andere nieuwere, die in den handel gebruike* lyk zyn en alleen door Kooplieden gebezigd worden. Zy be* giuen eenvoudige cyfers om mede te rukenen , en andere meer gamerrgeftelde * om een ■ afzonderiyk getal in *em optfel vjitrectrokken. Ten tyde van Alexander den Grooten y toen ^Mecasthenes :oe Indianen nog zonuer Ichrilt vond, bezaten de Chmezen reed's* meer dan 70 fchr>fwvzen , zoodst de Minister van den toen regerendeo Vorst (•* ) door deze ver* kazende ver fcbeiden held van fcbryt.eekens verichriki , hem eanried derzeiver getal langzamernanu te veiminderen. Maar l)m .t* * ~ ‘ ' s' ' * • * * (*) 7Xi verlthijlendei Hoofdfhikken van den Chou -King, in bet Franjch te toys uitaegevui. De Su in her Laryu vexiaaJd, zag bet li^Uc Hog niet. .vs •• : * . . •«'*') . (i) Zie Foormont, Catalog* achter dciv Mamkorynfckc SpraaLkunst. ).Zie Amyut, iLeine c* i*ckin en mynt Pturniwiaciquc ChitwlJ $ Cit* i**} TsiN*i>w-noAi>it,-'«. -i’ • 1. Digitized by Google C a 65 y *yne pogtngen ware?! vruchteloos, en eon gedeelte deter ka- rakiers bellaaf nog beiJen ten dage op de zegels, vazen , me- dailies cn andere gederkteekens , zoodat men dezelve niet dan met de Wooroenboeken in de hand k »n onicyfer^n ( * ). ♦Wy zvn dos, in £t*n woord, de uitvindirg der cyfers aan de Cbineseti en niet aan de Itidiarven verfchuloigd , a dike bat* ften voigens Philostrates zich over geene geiaNen bekommer* den, De Chinezen daarentegen hielden *er z cn vecl mede op, Vader Loncobardi , een Zemleling, die omtreni China z« er ge- leerde nafporingen gedaan beeft, getuigt, d*t bet mtvr dan twee duizend vyf honderd jaren geleden was, finds dat zy de rekenkunde beoef *ndpo , zoodat de elfde en twaaltde boekea *fan her kort begripder IVysbegeerti, Sing - It geheeten , die # over de geheimzsr.i.igheden *n un workmen der getalien hande- len , voikomen gefehikt zouder. zyn , om de P)rb;igi>rifche we- teniebap der getalien te berftellen, die tegenwjirJig voor bet westen verloren is C t '' Eo, inderdaad , m£n beeft in orze dageo zuik eene tref- leude gelykheid tusfeben de Cninezen en Pythagorisien ge- vonden, in al Wat de getalien betreft, dat de Fratfche Ge* /ch;edfchryver der Matbeniatifche wetenfebappen verklaart f dat dergelyk eene overeenkomst bet uitweikfel van bet toe- val niet kan zyn, en dus eene der beide natien bet van de andere overgenomen heeft (f ). • Bygevolg, wanneer Boetius zegt, dat de Pythagoristen by- jtondere teekenen hadden , om de geallen. aan te duiden j ■vt/mitopr apictotllevS zegt, dal de Pytbagonsten uitwinders der Rekenkunde warm,; levereo de reis vaq hom.en rfteester in bet Oosien, de Cninefchs tafel nog in Eutopa beroemd, bet gebeiligd Viergetal (••), by de Cbirtezen , federt den leef- lyd Vdn CoNfUCius oekend> bet oueven, volkoitfen en m^n- selyk getal en andere opmerkelyke overeenkomfien, die men tusfeben de Pytbagoristdn en Chinezen ontdeki beeft, een be, uys voor de lielliug op, welker waaihekJ wy betodgen willen. Van alie deze overeenkotftrten zuilen wy *er fiechts eene aanbalen. Men kent bet naauw verband tusfeben de getaiien en de muzyk; men weet 00k, dat Pythagoras niet minder be- roemd is door de kemus der getalien dan door zyn fieifti van ToonkunstCtty* Nu volgt uit de nafporingen van vader Amiot in • (•) Zie den brief van Vader Mailla aan hcteiiide van den Franiclien Chut* King. . l( f ) lyONGOBARDi , Trait 6 fur qndfques points de la re!ig. iei Chisois. , in bet IV. Vol. der Oeuvres de Leibnitz, Gcnfcve 1760. p. 102. • (§) Mt'KTUCLA, Hist, des Mat Item. cit. , f Mini. cone. Us Chin. T. VI. p. 136 eu 137. (ft.) YVaai icliy nlyk inaakte Pyihagora" eein; belangrykc toei'asfiitg der •UizyluUe getaileu op dc btwttckur.de wo z.ttc dwze tuep^fing juu Ueze ge* R i ^ Digitized by Google C j« ) io China on tan den Abt Roussier in Frankryk, dat het Toon- k undig fieifel van de oude en hedendaagfche Chinezeu voi- komen naar dat van Pythagoras gelykt (*). De Chinezen hebben dus in de oudfte ryden de getallen gekend. Zy zyn de ware uiivinders van onze getal cyfers. Deze cy- fers waren met hunne fchryfwyze dadelyk vei bonder), omdH zy zonder hun geen enkel geul konden opieekenen. NIELJW-UITGEKOMEN BOEKfiN. . De Gefchiedenis van Jczef voor Kinderen, enz. f toeede Smkje. In 8°. 3 J bl. opl. 500 exempl. Drukk. van Noman en Zoon in ’sHertogenboscb. By denzelven" al- daar. 937. De Pastei of de Neef op den toets; kfachig B!yfpef in t*ee Bedryven; naar her Hoogduitsch van C. F. Bretzner , <£’or C. Sauer. In 8®. b). opl. 2co exempl. Dru*k. van Rohtojf tc Amfterdam By denzelven aldaar. pr. fr. 0-84.. 938. S andvastigheid en pligt of het doorluchtig Hu*’e- I^k in Azia; Tooneelfpel, door C. van der Vyver, mu- zyk von J. L. P. L. Freubel In 8®. 3 bl. opl. 200 exem- pt Drukk. van Rohloff* te Amfferdam. By denzelven al- daar. pr. fr. o- 84. . 939. Reis door Holland in de jaren 1807 — 1813. DerdQ Deel. In 8°. 28 bl. met pi. opi.' 506 txempl. Drukk. vad l Xlaaskamp te Arofterdam. 940. CJus Marcus Coriolanus; TreurTpel , naar de La- fcARPE , door J. van s’ Gravenwhvht. In 8®. 4J bl. opl. 500 txempj. Drukk. van ul. Mars te AttwerJarn. * 941. N igelateue Schriften gevunden fh de papieren vatf jMr. Hieronymus van Ai.phen , enz. ; uiujegeven door zyrert Zoi>n D F. van Alphen. Gr. 8® iCj bl. opl. 825 exempli Drukk. van G. Post /e Utrecht. By y,G. van 7'erveen al- daar. f 1 - 10- ; Deze nagefntcn Schriften van den vtrdicnftelykcn FT. van Alphen, wefke hfer door zynen Zoon l>. F. van Alphen uitpemeven wordfcrt , bevfltwn dfe tolgcnde ftukkert: lets over lezus Ctwistus; Christendom en Wysbcgeerre t°or verlland en hart; etn lietoog, dat de diie. b»K>fdvoorwe pen der metj; fditlyke wysheid, God , de Mensch en de Natuur op 66n middeipunt uitioo- pen; en bet Fingment eener proeve van beicliouvving allcr Wetenlchappen uic het oogpunt oer Zdfvolmaking en betrekking tot Godsdienft en Christendom. V<Sdt deze (fciRken gaat eerte Levensfcliets van deceiver* Schryver » door den |*eydfchcn Hooglceraar J. VV. te Water. « • 94a. taOen in de r-ogen van den Wysgecr en deszelfr LcerKn^en gewigt by. Het zou do vrnag zyn in hoe verre deze aanmerking 00k op> de Chinezen' Iktrclip tlrig heeft. * (*) Zie de aRngeliaaldt Mdtmres, . .. * 'C 267 0 . De Drifted, in zes Zangefi, do6r HenIdrtic Harm** Kiyn. It! 8°. 16 b!. op!. 500 exempt Drukk. van J, Buys 4e Amfterdam. By J. Allart in den H^ae. f 3 - r Op dit Gedicbr, dac in zes Zangen verdeeld is, waarvan de eerfte de Fn» leiding eu bepaling van het ortdgrwcrp ; — de twctde eene outwikkeling van het gemoed — fchets der driften; — de derde den invloed der driften op da meni'cbelyke bcfc having : — de vicrde den wefdndigcn mvloed der driftcn op hcc genot des levens, ’smenlchen betrckkim»en en levcnsftaniRrt : — de vyr- de een tafereel dCr vcrfchrikketyke worftelmg van *< mcnfchen l^sgclatenc dri#- ten en hartstogten ; — en dc zerde eene dicliterlyke icliets bevat der tnilde* ten, waardoor de men<ch ,/yne driften ondergefchikt kan doen zyn ann zyna pligten, en bevorderlyk aan zync beftemming , zullen wy, Zuodra Zidl fbanoe de gelegttiheid aanbiedt, terugkomen. UITTREKSELS en BEOORDEELINGEN; % * . . I ( I * , • . a » Dichtkunde. De la at fie Zeetogt van den Admit aal de Roiter in twaalf Boeken 9 door A. Loosjes Pz. Te Haarlem by A . Loosjes Pz. mdcccxii. In gr. 8°. xvi ea 45^ bf* • , . < . • De Heer Loosjes, die de Vaderlandfche Lefterkunde reed* meermalen met de voortbrengfelen van zyn* gelukkigen ea vrucfjfbaren dicbtgeest verrykte, en 00k vroeger reeds zvne Her ter eere van oozen grootften Zeeheld de Ruiter fnaarde, heeft dien onfterfelyken Hollander in het aangekondigde Werk. ccoc nieuw huld» van zyne hoogachring toegebragt , doof deo laafften Zeetogt, die een einde maakre van zyn eervol ea verdienftelyk leven , op eene dichrerlyke wyze te befchryven. De belaagrykheid van het onderwerp, gevoegd by de beken* de dichterlyke verdienften van den Heer Loosjes, moer ge- wisfelyk dit nieowe voortbrengfd van zyri kunstvermogen door elk regtfchapen Nederlander met de levendigfte toejuiching ea hartelykfte belaogftelling doen oritvangen; en wy twyfelen dus geeoszins, of hetzelve’ zal 00k, zonder eenige aanbeveling van onze zyde, eene menjgte van lezers vinden. Intnsfchen vor- derr onze pligt , dat wy daarvan een meer nannwkeurig en re gelyk on party dig verflag geven, ten einde onze lexers den *ard en aanieg van betzeive en zoo wei de waarde van hoc dichtwerk ais de gebreken, welke , in ons oog, hier en daar gevohden worden , nader te doen kennen. ; * In de eerfte plaats ryst bier de vraag, order welke klasfe van dichtftukken men dit werk hebbe te rangfchikken , en naar welken imatftaf derhalve men herzetve beoordeelen moete. — ^ Naar myn oordeel kan het antwoord op deze vraag^ hoezeer 00k de Dicbter zelf in zyn Voorberigt zich daarover niet bet ilisfend hedt - uitgedrukt ,. in geeneo dede twjfelachtig zyn , tnwr ' tnoet bet p.c^rwerk builen aile bedenking tot de klasfe der Digitized by Google c *** J ftfstorifche D’Cbfftoklren , nief tor die der eipenlvk gfz»g- de Helderdichten gebragr uorden. De aard van het order— U’erp en meer nop de geheele aanleg en wyze van uirvoermg snafccn dit ten duidelykfte zigrbaar. Imtisfchen is hei 'ey *oo verre af, dat dil niet bchooren toe de kasfe der ' JHeldendichren in ons oog de waarde van bet OicbMluk zoa verminderen , dar wy iiuegendeel het oordeel en kunstgevoel van den D>chier zouden wancrouwen, indien by eene vruch- leiooze poping gewaagd bad, otn een onderwerp, aoo ueinig voor bet HeUecdicht gt fcnikt , naar de regeleo en ter* C eischten daarvan met geweld te dwinpeu. A’* Hisfomch Dichiftuk dan befcbouwd , bevat de Dichterlyke befchry- ving van den laaiften Zeetogr van de Ruitek , groo- te en wezenlyke fchoonheden. Van alles wat dienen kon om her karakter van zyn* held in onderfcheidei e betrekkin- gen naar waarde te fcheifen en hetzelve in een even bemin- nelyk als eerbiedwaardig iicbt te plaatfen , heeft de Dichter een uitnemend gebruik gemaakt , en zoo by zicb tot dat einde bier en daar eene kieine afwyking van de waarht’id der ge« fchiedenrs, betzy. door de vericbikking der gebeurtenisfen , herzy door eenig toevregfel tot dezeJve veroorloofd heeft, wy orrckeien dit niet alieen verfchoonbaar , maar zeifs lofwaar- dig, daar toch de D’chter in dezen geerszins aan even ftren- uetren als de Gefcbiedfchryver gebonden is. Jmmers, ter- .wyl de laatfte nier dan louiere waarheid en wezenlyk gebeurde zaken m.»g re boek fie lien , kan den eerften de vrybeid niet bt*twi«4 Worden, Otn daacaan t*?r ver’fraaijing »ot> tafc- tedlen er ter verbooging van de belangftelling Zyner lezeren , jets af te doen of toe te voegen , mils hy in het een eo an der de uaarfchyrlykbeid in her oog houJe. Am dit laatfte ver- eischie nu heeft de Heer Loosjes, naar ons oordeel , genoeg- za-m voldrt.tji , en dus de pligten, die, bis Dtchter, op hem Jagen , volkomen vervold. Men ziet uit het gezegde reeds 9 dat een voornaam oogmerk, *t weik de Dtchter zich, blykeng het Vrofberig! , met de vervaaruiging van dit Dtchtituk voor- fteide, de fch tide ring namelyk van bet eenvoedig , .nederig en verheven kuiakter en tcht Lhnsteiyke grooibeid van de RV‘ ter, naar ons oordeel , ten voile bereikr is. Inderdaad wy booren en zien bier dien padeloozen held in allerlei ber trelckingep, oreiiandigheden en , ontmoetingen zoodanig f pre- ken en handeien , dat by ten alien r>de eene eenparige ver- hevenheid en majefteit van karakier, genuwd aan ongeveinsda reoeripheid en aitya vierkzame Godsvruear, ten toon fpteiat, en de mensch evenzeer onze litfde eu hoogachting, a!s de held oiizen eeroicd en onze bewonaenng opwekt. Siechts^ue byzonderheid kwam • ns voor, die wy .twyfelen of met het karakier v*n de RuiTEa , zoo ais hetzelve or.s door zynea ... voort- Digitized by Google C *99 ) ▼ooftrefffclyken GefcWedfchryver Brandt is afgemsfeld ? 2f overeen te brengen en die wy bier wiltai aanhalen, om onz* lexers en vooral den Dichter zelven over bet gegronde of otu gcgrorde onzer bedenking te laten oordeelen. De Dicbtef namelyk doet elders (III. B. bl. ua.) zynen Held den wensci utten, dat de gefcbiedenis vao zyn leven , indien hem dieeere ixmner te benrt mogt vallen, door Brandt roogt befchrevett worden. De aanvang van het DichtBuk verplaatst ons in den Billet! kring vtfn de Ruiters huisgezin en fchildert den' indruk , CTen eerai 'fiei gerucht en daanta Qc xckcic tyding , dat Elands Staten hunretr gryzen Admiraal op nieuw aan het hoofd der vlote g efield had den, op zyne ecbtgenoote en kio- deren maakte. Men ziet hieruit r da t de Dichter zyne ge- fchiedtnis van haar eerBe begin ophaalt en ourdekt reeds daar- in eene merkelyke afwyking van de gewooote der Heldendich- teren , om hunnen lezer terBond in het midden der groott gebeurteiiisfen te plaatfen, die zy befchryven. Dan ditin het voorbygaan. — In bet eerBe Boek trekt, behalve.de reeds genoemde fchildering , die zeer wel geflaagd is, in ’t byzonder de befchryving van eenen droom van dk Ruite* onze aandacht , waardoor hem een donker gevoel van zyn na* dcrend uiteinde *ordt ingeboezemd. Wy vergezellen verder de Ruiter op eenen togt nsar zyne gebooruBad Vlisfincen, dien ny, in gezelfchap van zynen klelnzoon Michiel de Wit- te, voor zyn verrrck onderneemr , en w*ar de ontmoetmg van een’ otiden foods, vriend van de Rutters vader, boven- a! 01 ze deelnemmg wekr. Op den terugtogt booren wy on- der aoderen den held den grond van zyne gerustheid te mid- den der g root Be ge/aren op eene hem vmrdige wyse ont'- youwen. Een gededie van zyce redeaen by die gelegenheid * ~ rolgf Digitized by Google C I totpe h«r tot een© proeve. y* gefproken te fcebben tfWf ft geen natuur en gewoome tot zyne onverfchrokkenheid toe* bragten, gnat by aid us voort: - Doch boven alle** wat natourkracht in my wcrkt. Nog door gewoonte cn door ervarcnis gefterkt, Cevoelde deeds myn bait zich door Gods bydand duttctj, Cevoelde zich tnyn borst door die rondas befchutren , Die God sdie nst, die alkcn dc Godsdienst fchenken kan : De Godsdienst voimt aliceti den onveifcJirokkeu man. Ik zie, *k gevoel, waar ik my wenden moge of Ueeren, Wat my bedreigt of drukt , altyd de hand des Heeren. De wereld, bet hcefol flaat in zyn heerfehappy; fin God , die zonrfen febiep , is van alora naby. Ccen enkel haar kan Vin dit hoofd ter aarde vallen , pan met <Jen wil van God. Hy fchiep, hy telde ze alien.. Het kleinc en groove on t welt uit ons bepaakl bcgr4> ; •Voor God zyn *t weerolend ftipje en dc aardkloot (kchts ddn ftijr* Ja al de fburen , die *cr tintlen aan den hoogen * In d* onbegrypbren kreits der eindloosheid bewogen , En *t vonkske van een lamp, dat uitdooft in zyn* va!, Zyn dienstbaar aan den wil des Sclieppers van *t heclal. Doe zwak , hoe klein de mensch by *t kuor der Serafynen, TlllWntmi ora CoJo uuvn in *t ecu Wig llClU , uiuo£* fcb'yn&i* p IJy if niet rain dan Zy een deel van *t groot gehccl, En God , die 9t al bewaakt , bewaakt ook *t kleinfte deel. Voeg by dit al de hoop eens Christens, zoo verbCven, Die uit het (tof dcs doods ftaart naar cen ceuwig Icven: Die hoop , door *t heilgeloof gekweekt tot zekerheid , Verdryft de hat fie wolk , die vrees door *c hart verfpreidt. pier wint de Christeuheld *t ver van den held der oudheid , Pie hoop fehept in zyn hart een kraebt, een* moed, een floutbeid*, Waarop de fcbicht des doods vcrilompt ttruggfe ftuit; Zie daar, waaruit myn kalmte in ’t uur des flryds onriproit. * Gelukkig is de man, *t zy voor- *t zy tegenfpoedig. Die, opgeruirad van geest, bedaard en gelykmoedig. 4 Naar ligehaam en naar ziel, de tockomst van zyn lot* Beveclt in banden van een eeuwig weldocnd God. , Eer nog de Rujter zyn hulsgezinr en vaderflad verlaaf,, cm zich naar de vloot te begeven, wordt hy, naar *t geen my in het III. Boek lezen, op nieuw in eenen droom naar d* •^jewesten doc Zaligheid opgevoerd, waar hem order audereir Digitized by Google C *71 J 4e geest Tan TroMP verfchynt en op nieow do naiefing Tan zyn uiteinde voorfpelt, Ook dcze fcbilderirg is ongemeen fraai eo levendig; maar beeft Diet de verdicbting zelve war al te groote overeenkomst met die in bet I. Bock? Heizelfde zy gezegd Tan een* derden droom van gdyke (trekking, die in bet begin van bet VI. B. voorkotnt. Kort ra den droom , in bet III B. befchreveo, komt eene fcbildering voor , die om hare fraaiheid bier eene plants verdient. Dus loidt de- zelve : Naauw brak de dageraad, tot vreugd d*r Westervolken , Vol pracht in Oostcn aan cn drecf de dunnc wolkeu , Met purper ryk bezootnd , als boden , voor zich been ; Pas wetnelden op ’c Y de vaartuigen door &n , Die elken ochtendfiood de Wateriandfcbe bocren. Met verscb gemolken room , naar Amite Is pilen voeren ; ’s Lands Scheepswerf ving nog naauw haar drok getiimner aan; Naauw hoorde men den Smid op *t dreunend aanbeeld flaan , Om, onder *t rekken van zyn forsch gefpierde leden, 2 ware ankers voor *s Lands vloot by heDegloed te fmeden; Toen Ruma *t bed verfler , en, by den nieuwen dag, Het waterfebouwtooneel nog eenmaal overzag. Hoe juicht ’s mans hart, door \ leboou diens fchouwburgs opgetogea^ Als blonk zyn beer lykheid hem voor bet eerst in do oogen. Wei* aamai Kicicn , naast elkanderen gefenaara, ' ** - Heft, als een vlortend boscb, de roppen hemelwaarr. De masten en de raas, het touwwerk en de wimpeien. Die laugs de flengen zicb by ’t ochtendkoeJt e rmpaicn; De vlaggcn groot en breed, van kleuren vreemd en bone, Bclctten dat by ’t opg vry waren laat in *t rond, Omfluijeren zelfs *t gezigt der Wateriandfcbe dorpen t En dyken, langs het Y ten voormuur opgeworpen, Om, ais een winterftonn bet vriendlyk Y berfehept Tot vyand, en de nood het volk te wapen klcpt. Den aanval van den vloed te breken op huim? kruinen. « De Ruiter (tort op dir gezigt etne bede voor de duorza- me weivaart van Amfterdam, die wy, zoo on s beftek dit toe* Bet, hier mede gaarne affenreven. * t (Ha v it votg ** flot ** hit ve/gend NQ.) ST£R. Digitized by Google t 9f* * > STERRE- en WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN. WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, * 1^3. Hurt f BARO- < MB- i TSK. BDITEN HAARLEM* <r i j TftER- | . WIND- 1 I.UCHTS* MOM*- 5TRFJUC <K9TBU>. * ' TBB. 1 1 Hltirv. 24 < (30. 3* [50. -< ' 30- 2$ ' 5» 3«* j t* 0. | - • • 1 z. w., | wo' ken; omtrent helcfer- »5 < f 3° 3 I 30. If | 2* lit', o. t. 7, 1 betmkk«'n ; iwn ; | *s Avotids hekkr. N. 0. ' 36 < f3°- 3 { J 44 30- 31 I 52 , ?30 44 • 40 | | N. t. 0. N. 0. bewolkt. V 1 130 ** 1 3°- 5 '30. 5i ' 4*4 Sjl N.W. W. N. t. bewolkt. *• 1 [3o 4< 1 30.41 , 30. 3* * 50 S3 50 z. w. 1 voortnidd. bewolkt; w. z. w, I verders betrokken. • * '30. 3 > 30. 24 1 3°* 50 l 58 SP-J w. t. z. 1 *• w( ». m bewolkt ; *s namiddags betrokken- •30. |i | 30. I .30* it 1 W. t. N. | w. t. z. 1 betrokken. * N. • De Boekverkooper A. LOOSJES Pz. re Haarlem, zal op Dingsdag den Oden en Woensdag den 7den April aanftaande, ten huize van den Overledenen, in de Zylftraat, W. 5. N°. 309, publiek verkoopen: eene Welgecondirioneerde Verzame- ]ing van BOEKEN, in ond^rfcheide Wetenfcbappen en Talen , byzonder van GRIEKSCHE en LATYNSCHE AUTEUR EN, nagelaten door den Hooggel, Heer H. VVAARDENBURG mirsgaders Boekekassen; ailes daags re voren met een Emrd* Biljec van *s morgens 9 tor 2 ure namiddag re zien. De Ca- talogs en Entr6-Biljct zyn inryds by bovengemelden te beko- tnen. NB. De Verkooping zal aileen des Voormiddags plaats bebben en begipnen ten half elf ure. Ti Haarlem, bt a. LOOSJES Pz. Tsr Dbukkbry van V. Loosjbs ti Haaeibm. (Lange Veerftiaat W. 3* N. 6.) * * Digitized by Google «• ALGEMEENE KONST- EN LETTER-BODE, VOOR HET JAAR x 8 I 3« N°. 1 8. frying den qdcn April. V%ens KEIZERLYK BESLUIT v»n den 26ften September i8ilt k dt Uitgay* van dit Wkekhlad itjinititf toegtftam. B E R I G T E^^N. ItIeidelberg, den i (len Maart. T*erwyf d£ Hr. if£ Puysegur te Parys fiechts een goring anntal aanhan- gers vindt* beginnen de magnetiferende Geneeshecrert van Duitschland eene magtige en gediiChte Secte uit- teraaken. De Ho. Kluge en Heinecken hebben met goeden uitflag groote vefzamclingen van waatfnemingen* too ware als vnofgegevene in bet licht gezonden, did bet be*ban van het Dierfyk M -gnetismus moeren beves* tigen. Een zekere Heer Bartels is nog eene fchreda verder gegaan; by geeft eene theorie van het Magne- tismus op , waarin by voornemens is aile de echtd magnetifehe verfchynfelen tot aigemeene wetten to brengen; onder deze telt hy niet alleen de onmiddelly- ke werking der Dicrlyk Magnetilche vlrteidof ; eeno weiking, die niets geheimzinnigs in zich vervat en wel* ker dadelyk beftaan verfeheiden achtingtvaardige geleer* den geneigd zyn aan te nemen, maar ook de voorge* wende invloeden op groote afftanden, op het vierde eenet myi , dooL de Magnetifeerders zeive uitgeoeftnd » i Dssl, S ia* + C *740 ' jnvloeden, welke de Natimrkunde en het gezorid ver- ftand als de vruchten eener ktar.ke verbeeldjng of als de Jtunstenaryen van de kwakzalvery befchpuwen. De Ur. Bartels gelooft allcs* verklaart alles en twyfdt aan nie?s, dat np her Magnetismus betrekking heefrr maar zyn lKlfel he*, ft eene (trekking tot het (lelligfte Mat^rialismus, bocivel by zyn gevoelen onder eene ho- vernaiuurkundige woordenpralery vefbergt. Te Berlyn hebben de M tgnetifeerders hunne voornaaralle fch'iol gcvestigd ; dnar ieeraart men npcnlyk alls de lee;ftel- lingen van Mesmer, danr onderwcrpcn de Magnetifeer- ders alleen aan het bedde eener zieke fchoone, haar aan het geb'ttd van hunncn wtl; van daar eindelyk ver- trtkken Zendelingen, gelast om eon’ heiligeo band van goedc werkirtdcn en goedc voorwcrpcn te vormen ; want men hecft in Duitsthland ook kwade voorwerpen vot ongetaof en wyabegeerte, die de aanrakingen van Mes- sier zeiven niet dulden zouden. Onder deze behoort de Hr. Schuckmann, Chef aan het bureau van het Openbaar Onderwys, die in een oflicieel berigt zegt: „ dat men het Dierlyk Magnetism us, als Genctsmiddel ,, tegen zekere ziekien* naauwkeurig zou onderzoeken „ maar”*voegt hy *er by ,, de hyiterifche en nerveu- „ fe dames, die gaarne. * » « <5 * * » • * * » , , , . r Digitized by Google t C #75 ) t LEVENS B ERIGT « VAN WyLEN DEN HOOGGELEERDEN HEER I HENRICUS SYPKENS. * Henricus SvrKENs werd in de Eexta , cen dlcf- ambtfter Dorp, den 23 December 1736 geboren. — Zyn Vader was Tammo * Sypkens, een achtbaar eri vermogend Koopman; en zyne Moedcr Margareta Fossea Piccart, eene deugdzame Vrouw, uit een oud geflachr. — Reeds vroeg ontdekte de fchrandere Vader in dezen zynen Zoon buitengewone verftand sgaven ; ert ontzag dan 00k geene moeite of kosten, om hem tot dien (land voortebereiden, welken hy eenroaal tot cere zou verftrekken. — Na de eerfte, voor ieder raensch noodzakelyke, kundigheden opgedaan te hebben, werd hy, io het jaar 1748, te /Ippingadam op de Latynfche School befteld: en hier maakte hy binnen korten tyd zoo- danige vorderingen, dat hy reeds in het jaar 1753 4 vddr hy nog den ouderdora van zevenrien jaren bereikc had, waardig geoordeeld werd, om tot de Akademi- fche Lesfen bevorderd te worden. Te Groningen aangekomen zynde, hield hy zich vol- Je vyf jaren bezig met de Wetenfchappen , die door- gaansv als voorbereidende voor den aanitaanden Godge- ieerde befchouwd worden ; beoefcnde de Latynfche en Griekfche Letterkunde en Oudheden onder het ge- leide van den beroemden van Lennep; de Oosrerfche Talen en .Hebreeuwfche Oudheden onder dat van Ni- colaus VVilhelmus Schroeder, die, als een byzon* dere vricnd van hem, 00k deszelfs ftudien beftuurde* en hem zelfs ter zyner verdere vorming, envoimaking % in het Oo>ter$ch , vooral het Arabisch, met zyn afzori- derlyk onderwys twee jaren wci heeft widen begunlH* gen. in de algemeene en byzoodere Gefchiedcni$ge- noot hy de leiiing van Offer haus 4 in de Wysgeene S 2 did ( Digitized by Google ( *1* J die van Engelhard; en in de Natuurkunde florid by onder het opzigt van van de Wynpersse. Aldus voorbereid begon by zyne Godgeleerde Let- teroeteningen, in welke hy hier eeist dne jaren lang dc vermaarde Hoogleerarcn GerDEs, Bertling, Hol- lebeek en Chevallier tot voorgangers bad. — In- tusfchcn bleven roch de Ooaterfche Talen zyne gelie£* konsde bezigheden; zoodat hy dsn ook niet alleen de tcrtia Cl. Schroederi ad Qrigines Hebraeas Disferta - tio i maar ook rtog daar boven een Spccttncri Philo logi- cian cx hi bens Obfervationci Misccllaneas ad varia V, 7*. loca van eigen opitel, onder voorzitting van denzelfdea Schroeder, openly k , en met roem, verdedigde. Hierop vertrok by naar de Hoogefchool van Utrecht % en hoorde daar de beroernde Godgeleerden Elsnerus en Bonnet ooderwyzen: maar maakte ook een vlytig gebtuik van de lesfen van den vermaarden Wesseling over de algeraeene Gefchiedenis. Door een en ander otEnde by zich nog te meer in alle de Wetenfchap- pen, die hem naderhand van dienst konden zyn. Van Utrecht naar Groningen teruggekeerd , vertoefc de by hier nog een geheel jaar, en werd in dien tyd- kring door de Clasfis van het Oldambt en Wcstcrwol- dingeland , in September 1763 onder het getal der Pro* pouenten in den H. Eeredienst, met veel luf, opgeno- 11160; en al fpoedig daarop tot Leeraar by de Her- voimden in de Vriefche Gemeente van Llppenhtthsen en onderboorige Dorpen; en ald.iar ruim anderhalf jaar geweest zynde, re Dronryp , ook in Vriesland* beroe- jpen; van wnar hy, na ook bier anderhalf jaar gediend te hebben, in het voorjaar van 1767 naar Leeuwarden verplaatst werd; en - van hier in die zeffde betrekking, als Leeraar der Hervorraden, in h ti jaar 1774, naar Groningen vertrok. Imusfchen werd de roem van onzen w^ypkens reed* toon zoo groot, dat hy, in het jaar 1780, tot Hoog. leeraar in de Godgeleerdbeid , en Ketkelyke Gefchie- •denisfen, en tot Akademieprediker^ re Harderwyk% ge- ‘kozen; en voor die beroepjng bedankt hebbende, door den Senaat der Akademie van Groningen , met den ti* tel van Doctor in de GodgelcerdUid vereerd werd. Na den dood van zynen berncraden Leermeester Nic. IViL. Schroejoer, die op den 30 Mei 179& iaviel, ' 4 ** werd C *!7 ) werd nieraand zoo waardig geoordeeld, ntn zyn op- volger te wordtn, als deze zyne voortreffdyke Leer* ling, welke 'dan ook deze zyne nieuwe betrekking van Hooglctraar in de OoSterlche Talen en Hebretuwiche Oudheden, op den 13 Mjarr 1799, plegtig aanvaard. de met eene Inwydingsrede ; de interpreto facro bene in ft rue to. Van toen af geheel voor de Lerterotfemngen, die hy aooit volkomen had opgegeven, levende, befteedde by ook alLe zyne krachien aan de vorming van die jonge lieden, welke aan zyn onderwys werden toevertrouwJ ; hiermede (tandvasrig aanhoudende, tot dat, na herhaal- de aanvallen van jcht, eene zinkingskoorrs, door dec dood, op den 9 July 1812, ten einde maakte van zyn werkzaam en nutug lever. Wy voegen ’er nog lets by oratrent zyn perfoneel ka- rakter. — Als mcmch befehouwd , had de Voorzienig- heid hem begunftigd met een gelukkig geheugen en een doordringend oordeel. Hierdoor was hy vast in zyne begiofelen: en, opregt van harte zynde, was hy vryrnoedig, om zyne gevoelens, op eene ernftige wyze en op zyn* ryd open te leggen en te verdedigen ; doch welke hy, uit zich zelven, Biemand gewocn was opte» dringen, veeleer vredelievend zynde en toegevend om- trent.anders denkenden. In zyne ^gefprekken was hy bedachtzaatn : in zyne houding delrig , zondcr gemaakc- heui: in de verkeering nurtig en bedaard. — Als Leer - car van den Godsdiemt had hy d;>or duidelykheid van ftem, nerheid van voonfragt, bondigheid vao betoog* ernat in aandrang, gezondheid in uitlegkunde* getrouw- heid aan het geen hy voor waar hjeld « voorbeeldigheid vac gedrag, aanipraak op elks achting. — En als Hoog* lecraar maakte zyre uitgeftrekte kunde, grondige ge- leerdheid, voortdurende oefening in wetenfehappen en * vver voor het welzyn der jeugd, hem eerwaardig. — Van een en ander gewageo de zoo loffelyke getuigenis- fen, hem, door zyne beroemde Leerraeeiters , bygele- genheid.gegeven: en die alles weten en bevestigen zy, die hem van naby kenden, en, in onderfeheidene le- vcasftanden, met hem verkeerden. * feu Digitized by Google X ) fets over de ontleding der Potasch, medege • dccld door den lleer Curaudau. De .Heer Curaudau heeft aan het Inrtituut eene proefneming bekend gemankt, volgens welke by eene ontleding der Potasch daavgcfleld had: en van welke de uitflag voor het minst zoodanig geweest is, dat drie- vierde deelen van de Potasch, die hy gebezigd had, ver- vlugtigden tot eene beftendigeluchtfoort (gaz) overgegiaii waren; zonder dat men eenig fpoor van Potasch , noch in het overblyffel, noch in den ontvanger tot verdik- bing der onbeftendige luchtfoonen ontdekken konde. Door deze proef vindt de Heer Curaudau z ch op- gewefcr, om dit gevolg uit dezelve afteleiden; dat de Potasch in het Salperer van het buakruid , op het pogenbiik van deszelfs ontbranding, waarfchynlyk te gelyk met de grondftoffen van het Snlpcterzuur des Sal- peters tot den gazvormigen fhat gebragt wordt. En dit gevoelen (zegt hy) fchynt daardoor bevestigd te worden, dat het uitzettend vermogen van het bus- kruid veel grooter of fterker is, dan dit wezen zoude, Jjyaldien alleen de zamenllellende deelen van hetSaipe- terzuur tot den (Hat van goz gebragt werden. De Heer Berthdllet en Vauquelw zyn door het Inflituut benoemd, om deze proeven van den Heer Cu* Baudau te herhalen. In dezelfde zitting van den ioden Aug. j8r2 heeft- de lleer Curaudau nog eene andere proef aan het In- jtituut medegedeeld : welke bewyzen zoude: dat vzef ch lood zich met eikander laren verbindeni doch dat bet; ill dit geval van bebn'g is, dr.t deze bcide meta- Jen niet eenigen den minikn graaJ van oxyderirg onder? gaan hebben, noch geenerlei nanraking of gemeenlch.ip tnet de dampkringslucht hebben moeten. - De H eer Curaudau heeft by deze getegenheid ann bet Inflituut een (luk yzer overgelegd , hetwelk op de pppervlakte met lood overdekt was , even als of het t^ertind geweest ware. .D$ Heeren Berthollet en C^aptal zyn benocmdi T oo| Digitized by Google < *79 3 *>m cen- nader veTflig te doen ann de Klasfe wegpn« den bitflag der prueve door dezen ScheikunJige b e~ kend gemaakt. Waarr.cmingtn omtrttit dc S I a p e n d e P 1 a n t e n , ' dvor den heer PajJsot de Beauvois. * » • * . » .. # De Heer Palisot de Bbauvois heeft opgernerkt* dat , behalve de Slapende .Phnten , welke Reds be- kend , en , door den Heer Delam^therie , in bet Journal dc Phyfique Calic.r dc Dcccmbrc jBn , opgo- ^even zyn* *er nog verfeheidene aridere ge von Jen w of- den, by welke men hetzclfde verfcbynl'd gewaar wordt. Van diet) aard zyn alie de Planten van het talryk ge- flachr der Rivierfponfen (Cotjcrvac') , welke de Schry- ver Trichomata noerat , de Water* Linzco, de Cbara, ■cn byna alle de Waterplantcn, zoo als de Potamoga- 4ons, verfeheidene foorten van Ranonkels, de Water* Ananas, de Valisnena enz. enz. Alle deze PUnten duiken cn verherge<n zich, in bet tydftip, dat bet fap, door bet tlilttaan, of, in zekeren 2in, verftyven van hetzelve, even gel y4c in de flapende Dieren het bloed, de bladen doet afvallen, meer of min onder het water , naar mate de koude flerker Wordr. Eindelyk verdwyoen zy geheel en zukken tot op den fnodder, waar zy blyven rusten, zonder dat het ys, *t geen, in de grootlle koude, de oppervJakie van het water beJekt, haar kan bereiken. Insgelyks by de aannadering van de Lente, wnnneer de gezwollen knoppen der boomen zich beginnen te ontfluiten en van hunne omkleedlcis te ontdoen; wan- neer de jonge bladen, nog in elkanderen gerold of g£- plooid, zich beginnen te ontwikkelen en uittefpreiden, alsdan ryzen ook de Waterplanten trapswyze,. naar- mate van de wanme van den dampkring, naar boven* tot dat zy, eindeJyk* de gehede oppervlakte van het water bfdekken. Men moet opmerken, dat deze beide tydperken van verftyvjng en van ontwaking dezelfde zyn by alle wfc- zens, en die verfchynfel beflendig plaats heeft by de . , * S 4 aafi- Digitized by Google C aSo J ■annaderfng van, of na de nachteveningen, naarmate van de gefteldheid van den damping. Vervolgens geeft de Schryver eene nieuwe en merk- wanrdige waarneming op, vvelke door de beide Heeren Lestib( ppois, Vader en Zoor, gedaan is. Deze* beide Geleerden , verwonderd over het ver- dwynen van den Water* ADanas gedurende den winter, en desztlfs wederverlchyning in her warme jaargeryde, hebben de oorzaak van dir verfchynfd trachten nate- fporen. Zy hebben ontdekt, dat de bundd of zamen- voeging vari bladeren , waaruit de gehecle plant be- flaat, aan, in den modder rus:ende, wortels is vast- gehecht door een of meer draden of vezels, wtlker Iengte, evenredig aan de diepte van het water, en ge- noegzaam is , om de plant de oppervlakte van het- zelve te doen bereiken en hare bloemryke takken op dezelve uittefpreiden. Zy hebben verder waargenomen , dat , naar mate de koude zich doet gevoelen, de Plant in het water Zakt, en wel door het korter worden der draden of vezels, die in zichzelve inkrimpen en inkorten, en in dikte toenemen, naar mate zy in lengte verl»e*en, om- trent even, gelyk een aardworra , welks ringen zieh tiitrekken of digter in elkanderen dringen, nanr de be- weging, welke dit dier wil maker. Intusfcheo heert; de Heer Palisot j>e Beauvois deze draden van den Startiotcs met naauwkeurigheid onderzocht , en noch ringen % noch leden in denzelven ontdekt. Dit verfehyn- fel moet dus toegefehreven worden aan ecne zamen- trekking en aannadermg der ringetjes van de twee cel- achrlge en holle weeffels. Dan zeker is het, dnt de Water* Ananas , even gelyk de Confcrvac , de Water- JJnzen enz. enz., gedurende den win er, op den mad- der op den bodem van het water, welks oppervlakte Sy de$ zomers bedekken, rusten. N1EUW-UITGEKOMEN BOEKEN. 959’ ^ > R* C Jnflrutttf 9 oq M4the4e u4mufante four apprendrt aux Enfans let Element 4c la Lattguo franfas/c 3 par M. Campe. In 8°. de 5 feuiiks, tir6 a 500 exernpi. Jrapr, de //. vat Teockelonburgh y a la Ma>e. A h JBa>e e; i Amfterda®, Chez It h fibres yan Clcef. Prx fr. q- 80. UIT* Digitized by Google ( St! 1 UITTREKSELS en BEOORDEELINGEN. Dichtkunde. De l a at fie Zeetogt van den jddmiraal DE Ruiter in tv/aalf Boeken , door A. Loosjes Pz. Te Haarlem by 4. Loosjes Pz. mdcccxii. Id gr. 8°. xvi ea 456 bl. (Perve/g en [lot van bladz . 371.) Na 10 de IV eerfte Boeken de aaoleiding en de foebereid- fcleo tot den togi gefchdderd te hebben, doet de D*cbter in bet Vde zyren held in Zee Reken, eo befchryft in uu en de drie volgende zynen ovenogt naar Spanje en zyoe omzwerving hugs de kosten van dit land en door de M'ddellandfche Zee , zonder dat het hem, door verfchillende beleifelen, alien bui- ten zyne fchuld , vergund is lets bdaogrvks re verrigten.' Schoon bet 00k in deze Boeken niet onrbreke aao fchoooe plaaifen en kracbtig gefchilderde tatereeien, tot weike wy b. v. de fchilderirg van dec ftorm in bet Vde Boek, die vau een ftierengevechr te Cadiz, in betzelfde Boek , die van den droom , waarin Heemskerks geest aao de Ruiter verfchynt, in bet Vide, van de feestviering om Karel's krooning mode aldaar , van de overrompeling van de Siciiiaanfche SuJ fhifo in het VIIIRe Boek eo meer andere brengen , willdo wy ech- ter niet ontveinzen, dat dit gedeelie van het dichtwcik ons het cniust behaagd heeft en ons meer of mm gerekr is voor- gekomen. Op de tier Jaatfte Boeken echter kan deze aaom-rkirg geheel niet fallen , die zeer belong wekkend en ryk zyn in waarlyk dichrerlvke plaaifen, Ware dit verltag Diet ongevoelig reeds sanmerkelyk uiigedyd, wy zoudeo ooze leeers gaarne by elk dezer plaatfen doen vertoeven , thans mueten wy ops met de aan wy zing fan eeue eokele vergenoe- geo. Het IXde Boek, waarin de cerfte Hag tusfchen de R ot- ter's floot eo die derFranfchen gefcbilderd wordt, biedt ons, zoo in de aanfprakeo der beide Adrcuraals, ais in andere ge- deelten eo byzooder in de befehryving van den Hag zelveo groote fchoonheden aan. Van de laatlle moge bet volgeode bier tot eene proeve verftrefcken. Do Quesne vtlt nu aan met dondercnde woede. Afgryslyk giert en zweept de bloedigc oorlogsroede Langi *c fchuimend water been, dat, fel door icorik b.ftorrad, Vergetcnd zyn gebruis , zich tot een vlaktc vonnt, S 5 Watr Digitized by Google ( *ta ) VJml r tongs <3e Vogels, ala geheele drotnmen pylen, <Van *t cen nsar *t ander b* ord elkaudcr tegonytak. Is alles rook , en vuur cn dondeiend gckv.sd. Het kletcercn van *t musket, de trotn, 't t’oinpetgefchal, *t Verplcwerend gekrask van masten, rondheut, burden, *t Voitnt al een bajert van algryslyke tcluiden, • 9 Vcrdnbbelend in woede en kracht van tyd tot tyd,.* Nu beidcr achtcrhoede ook deel neemt in deu Rryd , * > Daar *c finaldqel van de Haan door Frankryks ooik>gfchepen, Geleid door Gabarbt, vervvoed wordt aangegrepen. „ *t Becft alles — de afgrond loeit — dc ludu geeft krak op krafc Een fcreede wolk van rook zweeft boven to oppeivlak Des waters, omlerfcbept de heldre zonneftralen, En Woedrood ilaat de An aan *s Hemels irans te pTalee. . * ■ • ' Ook de volgende fraa:je regels uit hetzelfJe Boek, waariii fcet altyd eenparig heldenvu&r van db Ruiter in regenfteilmg ' van de nevig opbruifende, maar fpoedig verierende vlam dtr dapperheid drs Spaanfchen Admiraals keurig gefchilderd word! ; Wdknen hier eene plaats. • ' * » De Ruiter’s heldenvunr, dat Heeds eenparig brandt, Gcdyk certyds bet vuur, aan Vesta’s dienst gehetHgd, Staag voor vet dooving door dor maagden hand beve'digd, Wurdt dior geen vlaag van drift gellingerd of beroetd , Die Montes.vrcuio verbysterd en vetvoerr.* Onder moer andere fcboooe pia^r frn , welke de2e vetfieren, verdienr bovenal onk melding die in het Twle Book, wsar de verlosfing van eemge Hot g-iarfche Predf- icumen, die te Napels om bun gelonf iot de galeijen verbor- deeld waren , ten gevoipe van de Ruittr’s voor<‘praa ** g«- fchilderd wnrdt. Niei minder verdient de frarj-je tp'fode nm- trent Cuen.na, de gellefde van den Frarfchen AJmiraal Vi- vonne onze oprr.trk ng; eene epifode nogtans, die in ons oog nog meerdeie wnarde zou heboen , indien zy naaower met het hoofuonderwerp verbondnn ware, door Cuenna bet een of atidcr ten "r.^deete dcr Fnnfcncn te doen uitwerken. De ‘beTchry vii g , dir de Dcbier ors in den aanvarg van het Xlde Boek van de genoemae Icnojne geef: , moge hier insge- lyks eene plants vindun, Cuf.xna, dc ccr dcr kunne, ccn Fiorentynfchc feboone, Vlug afs Diairt cn bcvallig als Diouc, Minerva in gefialte, een proeHiuk der nadnirr Met oogcu., ^toot un feboon . vol zrddourdiingcnd vuur, % Digitized by Google .1 L. ' >1 C «3 1 Met taken; zacht gekuitd , gebloosd als fcritctft&etfft. Met lokkeu, ifdrtefend langs haar* fneemVwitten boe/era ; Euterpe in dans gelyk; haar Item een zilvertoon; 5t Gdukkigst mengfcl van *t bevallige en her fchoon t Zoo was Cuenna eens, eer haar Vivonnks lidde • * 4 Met ongei^eesbre wond bet zwoegend liartc gricfJe, Zoo was Cuenna; zelfs nog fchooner, toen ze in d’arm, Van held VivoNNE zonk, door litfde en wellust warm; * Tocn zy zieb, in zyn’ (cho^t, ofv’t rozendon's gezonken. - * I J " * « m 4 * Als VenuS fpaejdde in Adonis tooveHdhkcn. ’ i Maar nu , bvna cen fcliim dier fchoonbeid , doolt en zwerft Ze als Sappho ware mi fond , daar 2y Iiaar’ Pmor# deifc. Bare oojen , in wier U.k de min eens lag vericholen , Verzonken in bun kas, er gloeiden nu als koten. Die Etna’s zwavelkolk , tenvyl haar vuurpod more , Uit ’safgronds oven * op Siciljes beemden ftort. *t Gelaat, door eigen hand gewond, haar bruine lokken Verwilderd om haar hoofd, gedeeltlyk uitgetrokken ; llet levend manner van haar’ boczem, biaauw en bont Gcflagen door haar vuist, met nagelen doorwond; On/eker in haar* gang; ten eindc fchier van krachtcn, Ontfluic zy haren raond in deze jammerkhgten. , Caarne zouden wy hier oog de eene en andere proeve uit bet laatfte Boek byvoegen, wsarin onder anderco de terug- komst van de Ruiter’s lyk in het Vaderland en zyn huis , en de plegtige uitvaarr, waarmede het ter aarde befteld werJ , zeer fraai en. treffend gefchijderd worden* Dan wy meenen reeds genneg gezegd te bebben , om onze lezers den loop van dit Dichtftuk te doen kennen en den lof, daaraan gegeven, voor hen te billykea, en zuilt-n der halve deze vry uitvoerige beoordeeling met de voordragr van een>ge weinige byzondere aanmerkmgen befluiten. - — De verft ficatie is, biykens de bovenftaande proeven, doorgaans glad, vloeij*nd , rusrig en op vele plaatfen naar den aard der zken geiukkiglylc gefebikt. Men leze, om zicb hiervan nog nnder te overtuigen onder *nderen de volgeude fchoone regels uit het Vlllfte Boek. ♦ « $ En *t jeugdige genet vliegt, wat zyn kracht gehengc, Daar ’t , met den btsrk langs de aardl zicii rennende vcrlengt , De ruherbenden voor, die, daar beur pnaiden fuuiven, Een wcmelende woli; van ftof om hoog docn ftuiven, Wier hoeffiag 4brscb en zwaar den bodem daavren doet. Pe tweede regel in deze fraaije plaais levert bovenal eene boogsc t C S>4 I \ hoogst bev&Ulge en levendige fchilderrg. * Z^o weer de D?c1i- ter raeermalen door een* ei.kelen mk op eene mersif rlylte wyee te fcbilderen. VVie herfcent b. v. met de fikfe mdeMer* band in de volgende regeis uit her Vde Boek? # A1 wat de fchcpding aanfchouwt van mart en dek, Zyn golven wit van fchuim , cit wolkcn zwart als pck* N'et min voorrreffelyk is de fcbildering van den val van de Ruitee, door ten* kanonskugtl in her beto goiroffen , re mtd- den van eene aacfpraak ter oemoedigtog van zyn volk 9 io bet Xllde Boek. * Houdtvol... Hyzwygteenskbps... Watis’t? Help, Godl wat is *c? De Ruitkr wankelt, Rort van *1 zonnedek ter neder. Zoo treft cen blikfcraftraai den lang gefpaarden ceder. Hclaas! de Ruiter valt. Hehas! uit wond by wond Stroorat ’sgryaaards dierbaar bleed by guipen op den groncL Dan, gelyk men in deee en honderd andere plaatfen van bet DichtRuk den geoetenden Dtchter ontdekt, die taal en mast odder syn bedwaog beeft en ailes met keur van Dicb* terlyke beelden weet voor te Relten, zoo Ruit men ook lom- wylen op fegels, die mat en depend, of hard ea ft roe f zynf en onimoet wel eens plaatfen , waariu de uitdrukking zich weinig boven den gewonen profa Ityi yerheft. Hienoe behoo- ten de volgende regeis : 81. 161. TreSn wy ons after Vadcr, Den God van het tUcl&l, demoedig biddend nader. tU. 1 63. ’ Zoo, Kindreti, hebben wy ’t hart door gebe^n geflerkt. * 81. 1 78. , c daar) zelfs Cadix jufFerfchap Zyn c ntivtrp toejuicht met luidruchtig htndgekiap. « en bovenal een regel op bl. 125, die uuermate Rroef en (too* tend is: < Zoo zullen we als wy *t regt der vrye zee verweren. Elk, die haar regten fclicndt, dat Etmdrsgt magt maaki taen. Gebrekicig van maat to proLisch is de volgende regel op w. 357 5 Dock Digitized by Google I C **S ) Doth vtrre 4at by op die eei zkh vt.loova*rcflg. tn wie (om cot flaring fan het laatst aangemtrkte nog eene enkele plaats aan te foeren ) ontdekt Diet hetzelvc in de volgende regeien uit bet Xde Boek? Uit a ties, zefc t itf *t rind de Vader, Wei te fredeng Uit alles, kindren , blykt, dat, weinig tyds geteden, Uw lieve rnocder , wfer regtfchapen, eedle ziel Ons laatst vaarwe! zoo zwaar, bykans ondnagfyk vief, Welvarende is idet af myn kindren en kmdskinderen , tn dat ze ailengs her ieed der fcheiding voelt verminderen , Daar *t tydftip nadert, dat baar hart zoo vurig boopt, tVaarop myn kruisfogt. In decs zee ten einde loopt. Wy hebben intusfchen met deze aanmerkingen f waarby wy, zoo de raimte sulks toeliet 9 nog eenige kteine taalkun- dige bedenkingen zouden voegen , geen ander oogmerk , dan om onze lexers zoo wel als den Dichter zelveo fan de op* Iette ndheid te ovortaigen, waarmede wy zyn werk hebben doorgelezen en den eerften inzonderheid te doen gevoelen , dat geene partydige fooringenomenheid ons in dit ferflag beftourd beefr. Ook twyfelen wy geenszins, of zy sullen ons geree- delyk toeflemmeo , dat het aangewezeoe niet genoeg- zaatn i«, om de waarde fan het geheel te verdonkeren en den ferdtenftelyken maker gaarne met ons de hulde banner dankbaarheid loebrengen foor de fcboone bydrage die by op nieuw ter ferbeeriyking fall den lof fan Neerlands groofflen Zeeheld en ter ferhooging fan deu iuister der Vaderlaodl'cbe Dichtkuode geleferd beeft. ► . » HANDEL en ZEEVAART, HUIS H OUDKUNDE En WAT DAAR TOE BETREKKING HEEFT. t I Over hit aanwezen van Blaauwzuur ('acide prtisfi- que) in de hasten van boomen , door den Heer Bergman , van Berljn. De Heer Bergman heeft by bet onderzoek van den bast der Vogelkerfen, Prunus Padus, in denzelven eene groote hoeveelheid blaauwzuur, acide prusfique , ge- vonden. 