handelingen
algemeene synode
(1) Zie van der 2WwA, Sandboek III, biz. 273 voig. (12) But. B. Art. 37. Wat de genoemde get Helle aangaat, wordt het oiKlerwijs in de gebonwen zelve gegeven; alle Protestanten, daarin verplaegd, vorden daarbij toegelaten, maar geene penonen van andere gezdndten hebben tot hetzelve toegang, dan op him uitdrakkelijk veraoek en met bQSonder Texlof Tan de onderwijzen. Art. 38. De ieuze uit de bevoegde catechiseermeeaters en catechiseenneesteressen, en hanne aanstelling tot het geven van onderwijs in de ondencheidene scholen en gestichten, zowel als ban ontslag^ is overgelaten aan derzelver bestnorders of legenten. Art. 39. Die het toezigt pver bet godsdienst-onderwijs hebben, znllen zorgen, dat aan beioe/tige jmMonen am me Inderwijs in de godsdienst worde gegeven. Art. 40. Overeenkomstig de bepalingen, door de Begering gemacht of nog te maken, ten aanzien van het godsdienst-onderwijst zoo in de koUmien van den Staat, ak op's lands schepem, zal ditreglement, naar gelang der omatandigheden, ook w(»den toegepast op de vorming en het examen van de tot dat einde bestemde onderwijzera, ab ook op het toezigt over hen. IVm hoofdstuk. Over toegigi op ket godsdienst-onderwijs. Art. 41. De cloisikale bestaren znllen toeaien, dat niet alleen in de vacatenren, maar ook, waar door langdorige ongesteldheid des predikants of door andere oorzaken het gods* dienst-onderwijs zoa lijden, in de vervnlling van hetzelve evenzeer worde voorzien, als in die van de openbare Evangelie-pred. Kink. Art. 42. Ok zal het eene der voomame werkzaamheden van de predikanten in hunne ringvergaderingen zijn, elkander op den toestand van het godsdienst-onderwijs oplettend te maken » daaromtrent mededeelingen te doen, en zamen te beraadali^en, om dit belangrijke vak van hnnne dienst op de beste wijze te bevorderen. Art. 43. De leeraars van de godsdienst znllen aan de degen, die zich tot het geven van godsdienst-onderwijs wenscben bekwaam te maken, de noodige hulp en opleiding vcrleenen en hnn gezet onderwijs geven. In groote gemeenten wordt dit werk aan een of meer leeraim opgedragen, die daartoe door den kerkeraad znllen nitgenoodigd worden. Art. 44. Het toezigt over het godsdienst-onderwijs door catechiseermeesters en catechiseen gegeven, is toevertronwd aan den kerkeraad der gemeente. (Art 9). In elke gemeente van meer dan ^n predikant, zal eene oommissie bestaan, waaraan dat toezigt bepaaldelijk wordt opgedri^n. Art. 45. Die ierieraad benoemt deze oommissie jaarlijks ait zijn midden. Zij bestaat Uuit een gelijk getal predikanten en dienstdoende onderlingen. Art. 46. Ten minste d^mnaal om de drie maanden houdt de commissie op eenen bepaalden tijd hare gewone vergadering. Art. 47. Tot de werkzaamheden dezer commissie behoort, naauwkenrig zorg te dragen, dat het godsdienst-onderwijs, waar het volgeus dit reglement gevorderd wordt, nergens ontbreke, en dat het geregeld gegeld gegeld gegeld, en dat  bijzandere 2^^^^ ennnM^^tf/ior^scholenonderwezen worden, benevens die tot gymnasien en academien behooreen, een voorde leerlingen dezer acholen en inrigtin' gen doelmatig godsdienst-onderwijs wordt gegeven, en waar dat ontbreekt, zoekt zij, in overleg met bestuurders en onderwijzers, het noodige te beramen. Art 49. Waar dit noodig is , bevordert zij ook het oprigten van Zondags-scholen , en het houden van godsdienstige zaug-oefeningen en van eenvondige bijbel-oefeningen of bijbcl- lezingen , en zorgt, dat op deze en andere wijze het godsdienst-onderwijs van hen • die de scholen verlaten hebben, verder geregeld worde voortgezet Art 50. Deze maatregelen zuUen voortaanook bepaaldelijk wordendienstbaar gemaakt, om het algemeen en tijdig afleggen der geloof-belijdenis te bevorderen, en in het bijzon- der om zooveel mogelijk te zorgen , dat elk , die tot het Hervormd kerkgenootschap be- hoort, althans v6(5r het aanvaarden van de verpligte krijgsdienst, als ook van den dienst- baren of eenigen anderen vasten levensstand , mits alsdan tot rijperen leeftijd gekomen zijnde, als lidmaat worde aangenomeo. Art 51. De commissie van toezigt onivangt ook de verzoeken van hen, die tot de lessen der leeraren, aan welke de opleiding van toekomstige catechiseermeesters en catechiseennees- teressen is opgedragen, verlangen toegelaten te worden, waarbij gevoegd moeten zijn de ge- taigenissen bij art. 20 vereischt Zij brengt deze met haar advies ter beooideeling aan den kerkeraad. Art. 52. Zij beijvert zich , om bij de plaatselijke commissie tot instandhoading van de eeredienst, of wien het anderzins mogt aangaan, eene behoorlijke bezoldiging te verkrijgen voor diegenen der catechiseermeesters of cateohiseermeesteressen, welke belast zijn met bet onderwijs bij artt. 33 en 39 bepaald. Waar geene voldoende fondsen bestaan, zoekt zij zelve dezoodanigen bijeen tebrengen, en beheert deze onder verantwoording aan den kerkeraad. 125 BwL. B. Art. 58. In het bijaonder zal zij er voor zorgen» dat er voor elken catechiseermeeater of catechiseenneesteres worde deel genomen in een Sjnodaal pensioen- of wedawenfonds voor catechiseermeesters en catechlseermeesteressen , volgens eeu nader daarvoor te bepalen Regl^uent , zoodra zoodanig fends zal zijn tot stand gebragt. Art. 54. De kerkerad heefb het regt, omdenprijs vast te stellen, waarvoor ieder de catechiseermeesters of catechiseermeester of catechiseermeester aan hunne huizen zal mogen bezoeken, waarj de plaatselijke omstandigheden van de iedere gemeente in aanmerking zu läden genomen worden. Waar eene commissie van toezigt bestaat, doet deze daaromtrent de noodige voordragt. Art. 55. Dezelfde commissie onderzoekt, of degenen, die tot het genieten von iosteloos erwijs geregtigt zijn verklaard, hetzelve behoorlijk ontvangen en gebruiken. Art. 56. Zij bezoekt de inrigtingen van godsdienst-onderwijs aan hare zorg bepaaldelijk anbevolen, ten minste twee malen des jaars opzettelijk, tervijl elk van hare leden tot deze inrigtingen altijd den toegang heeft, na Overleg, waar zolks vereischt woldt, met regenten of bestunterders. Art. 57. Zij biedt de behulpzame hand aan verdienstelijke krankbezoekers, catechiseermeisters en catechiseermeister, die door onderdom of ziekte tot de waarneming van hun werk onbekwaam geworden zijn, ter verkrijging van een billijk pensioen uit de lärkelijke fondsen der gemeente. Art. 58. Bij de commissie vervoegen zich, zoo dikwijls zij dit nuttig oordeelt, en ten minste elk vierendeel jaars: 1. de catechiseermeisters en catechiseermeister met eone lijst, waarop het getai hunner leerlingen, als ook hun naarstigheid of verzoim staan aangeteekend; 2. de personen, welke tot het ontvangen van kosteloos onderwijs begeeren toegelaten te worden; 3. de krankbezoekers met De lijst der kranken door hen bezocht, met bijvoeging van het getal, der bij elk afgelegde bezoeken. Art. 59. De commissie hondt van alles behoordijk aan den kerkeraad een ordeUjk vetBlag van den staat van het godsdienst-onderwijs. Vdb HOOFDSTUK. Slotbepalinokn. Art. 60. Niemand zal als lidmaat der Hervormde kerk worden toegelaten, tenzij hij, bij de belijdenis van zijn opregt gdoof aan het Evangelic, blijken geeft van genoegzame kennk der bijbekche en kerkdijke geschieden, met iine ook van die der hoivoiniDg en der chmtelijke geloofe en zedeleer. Art. 61. Het afnemen van bslijdenis en het aannemen van lidmaten is aan de leeraan aanbevolen, in tegenwoordigheid van en of meer onderlingen. Art. 62. Geen predikant zal iemand, in eene andere gemeente woonacbtig, totlidmaat aannemen, zonder toestemming van den kerkeraad dier gemeente. Art. 63. De bevestiging van lidmaten moet in het openbaar geschieden en door den kerkeraad met de meeste zorg behartigd worden. Zij Bestaat daarin, dat in eene daartoe bepaldienstoefening de predikanten, in tegenwoordigheid der gepcente, van den predikstoel het navolgende aan de aanemelingen voorstelt: In tegenwoordigheid en in naam van Gods gemeente vraag ik u: VercerH: Of gij van harte gelooft wat gij hebt beleden? Of gij dus u zelven mis- haagt van wege nwe zonden en den heer Jezus Christus aanneemt tot uwen Heer en Zah'gmaker? Vervolg^u: Of gij u hebt voorgenomen, bij deze belijdenis door Gods genade te Uij ven, alle zonden te verzaken, aan de voortgaande heiUging uwer harten biddende te werken, en uwen Heer in voorspoed en rampen, in leven en sterven moedig te yolgen? Eindelijk: Of gij als lidmaten onzer Hervormde kerk u naar hare inrigtingen vilt gedragen, aan deze onderwerpen, en, in geval ft geen Gods genade verhoede! gij jeg, mogt misgaan, aan de kerkelijke tucht te gehoorzamen? Na de toestemmende beantwoording dezcr vragen, worden de aannemelingen plegtag en met gepaste aanspraken tot lidmaten verklaard. Indien de bevestiging niet in de daarvoor bestemde openbare godsdienstoefening, plaats hebben, zal zij, bij nitzondering in eene andere openbare godsdienstoefening, of waar ook hiertegen gewigtige zwarigheden bestan, ten oventaa van eene oonmiissie uit den kerkeraad mogen geschieden. Art. 64. Niemand treedt in de regten aan het lidmaatschap verbonden, dan die na afgelegde belijdenis, als lidmaat is bevestigd geworden. Tevens rusten op hem de verpligtingen, aan het lidmaatschap in de gemeente, waar hij woont, verbonden, zoo lang zijn lidmaatschap voortdnort. Art. 65. Ten einde de opvolging van dit reglement zoo veel mogelijk te verzckeien, zijn de classicale en provinciale kerkbesturen, na de toelating van candidaten voor de Heilige Dienst en van catechiseer. Meesters, hun nadrukkelijk het groot gewigt van het gondsdienst Onderwijs onder het oog brengen en hnn heiinnefen, dat zij verpligt siB* betzelve het gansohe jaar door, ook des zomersi getroawelijk voort te zetten. Art. M. Ter gelegenheit der kerkvisitetie BuUen jaarlijks, aan predikanten en ou deilingen, betreffende den staat van bet godsdienst-onderwijs in de gemeente, de volgende vorgen worden voorige worden voorige gednenden: A. Welk bet getal is der genenen, die gednrende bet vorige bargerlijke jaar tot Hdma-ien zu aangenomen P C. Welk bet getal is dergenen, ouden en jongen, die gednrende dat zelfde tijdsbe-siek van bet godsdienst-onderwijs bebben gebrnik gemaakt P D. Wat, ten gevolge van dit berziene reglement op bet godsdienst-onderwijs, tot de godsdienstige opleiding der Hervormde jeugd en jongelingschap in de onderscheidene schoollen (art 33 en 48) verrigt wordt? E Wärter gescbiedt tot godenstunder, der leven in de gestichten, in de kolonien en op de schepen artt. 33 en 40 vermeld. Of ook de zomercatecbisatien regelinatig worden gehonden, en wat er in het algemeen door den kerkeraad gescbiedt, om bet godsdienst-onderwijs te verbeteren, waarzulks uoodig is? Art. 67. De kerkvisitatoren of bij schriftelijke kerkvisitatie de classicale besturen, vervaardigen een afzonierlijk verslag nopens den staat van het godsdienst-onderwijs, volgens art 66 en voegen er zoodanige bijzonderbeden bijzonderbeden bij, als ban nuttig voorkomen, om den staat dezer zaak naanwkeurig te doen kennen. De getallen, onder A, B en C van art. vermeld « worden  barer eerste zitttingen eene coramissie, om deze verslagen na te lezen en haar er berigt van te geven, met zoodanige opmerkingen en voorstellen als deze commissie nuttig zal oordeelen. Art. 70. Na de uitvaardiging van dit reglement overeenkomstig artt 12 en 62 van het algemeen reglement, is dat van 28 Julij 1847 vervallen en buiten werking gesteld. Art. 71. De Synode bebondt zich bet regt voor, om in het vervolg dit reglement zoo-danig te yeranderen of te vermeerderen, als bevonden zal worden te behooren. BijL. B. 128 H. Haodhavingvai 6. Daar wij vorder ondemgt waien geworden, dat aan de kerkelijke Teroideningeiif het prediken van candidaten, wat bepaaldel ijk het overleggen van getnigschiif. leei'heid" **^ ^^6©- ten dcr godgeleerde faculteiten aangaat, dikwerf de hand niet gehouden wordt, zoo wil- den wij dit liefst aan onbekendheid der jongelieden met tegesch ven. Maar om dan nu ook het misbruik te dezer zake tegen de candidaten tegen de gevolgen van het bedoelde verznim te vrijwaren, zoo hebben wij het meest ge- past geordeeld, hun in de Kerkelijke Courant van 29 October jl., n^ 44, die bepa- lingen in herinnering te breugen, welke ons toeschenen bovenal veronachtd it worden. Handhaviog van fi Het was ook onze aandacht niet ontgaan, dat volgens een berigt, vooikomende in reVicmenr op dc°Taca' het officiele gedeeltc der Kerkelijke Conrant, van 10 September 1859, n°. 37, terzale van de approbatie der beroeping van denheer P. Sleen, theol. doctor tot jongsten predigt in de gemeente Belden, het classicaal bestanr van Deventer deze approbatie verleend had, na haar vroeger te hebben afgewezen, en deze hare onwettige handeling nn nog wel openlijk had vermeid. Nach einem deswegens gevoerde correspondentie met het genoemde classicaal bestaur, heben wij gemeend niet meer te moeten doen, dan hetzelvebij missive van 25 October n°. 39, op te merken, dat het gehandeld had in strijd met art. 67 a van het Beglement op de vacaturen. G. Underwerpiog van g. De kennisneming van den inhoud der missive van het provinciaal kerkbestonr van d i859°^finaai^°gearrw^ N'oofdAolland NBXi 4 Mei, gCT. sub n°. 379, betreffende de arrestering van de wijzigingvan eTvan * h« *'r ^i«mMt ^*^"°- ^ ^^®* Seglcmcnt op de vacaturen, heeft ons ook nog tot de opmerking gebragt, op de vacaturen aan ^at dc alteratie van art. 66 van het Eeglement, in de Handelingen van 1859 biz. 105 Als viiiciaic kerkbesten. Finaal gcarrcstcerd vermeid, niet aan de stemmen der provinciale kerkbesten ondenrorpen is, weshalve wij a inoverwegig gevon, om deze bestnren alsnog nit te noodigen, omhunue stemmen over de genoemde alteratie nit te brengen, en de S jnodale commissie te magtigen tot hare uitvaardiging, wanneer zich het vereischte getal van stemmen voor de aanneming zal verklaard heben. Handhaving van A. Uwo vcrgadcring vcroorlove ons insgelijks, dat wij a wijzen op eene vergissing, die paiing'^'van^art.'^ 6 aL blijkcns het vcrmclde in de Handelingen van 1858, blzz. 46, 47 en 52, de Sjnode?an relliemm'''**'**' d»* i^^ g®^®^^ ^^^^ *^®®** vcrklaring van art. Alinea 2 van het Algemecn Eeglement, die zoo wel met de wezenlijke bedoeling van deze alinea als met de slotbepaling van het artikel in onmiskenbare tegenspraak is, en u, ter voorkommen van onvermijdelijke verwanderer in voorkomende gevallen, te adviseren, om op het destijds be slotene terag te komen. I. Tift. voor kodt alteralie art. 27 van net Eeglemeut op de vacaturen te doen vervangen door de bepaling voorko- van an. 27 ai. a van mende in art. 4 van het vroegere reglement. vicaiuren k. Het scheen ons verder met het cog op het vcnnelde in de Handelingen van 1859, j^*.^cJwa^rif "ot h« biz. 9 en BijL biz. 17, vei^. met biz. 15 en 194, noodig, den secretaris tot het laten <««» drukken aer la- diokken der bij de Sjnode overgelegde tabellen van de kerkviaitatie te magtigen. vHiiatie Aan den last der Synode, (zie Handelingen blzz. 128, volgg. 193, 194), om de aan* dacht der kerkbestnren te vestigen op de verslagen van het godsdienat-onderwijs, opdat, waar dat ngod Ig mogt zijn, daarin door de classicale bosturen onder hun ressort verbeteringen mogen worden aangebragt, is door den Seeretaris bij de terngzend der verslagen in zijn conductoire van 7 November n°. 56 voldaan. Nog zal naar wij vertrouwen nwe goedkeuring wegdragen, dat wij ten erevolge van een onzer leden, achter de Handelingen van 1859, na deopgaveder mis- rappon van denstaai stellingen door den secretaris heben doen vermelden, dat in het rapport voorkoraende in '!^c\iJ^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^'^' Aangezien het getal hulpruchtigen Kers nicht 19 maar 20 heeft beloek. Eindelijk was ons door den Minister medegedek, d. 25 October, ger. sub "verplaal" in, vaf. N°. J 46, dat het locaal van het Ministerieel Departement, voor drie jaren tijdelijk ingeureruimt tot bewaring van het Synodaal archief, wegens gebrek aan gevorderde plaatsruimte, voor den Secreiaris niet langer beschikbaar kon worden gehonden. Deze mede-deeUng ging echter vergezeld van het welwillende aanbod, om, wanneer wij de meest benoodigde stukken bij de hand wenschten te honden, daarvoor de gelegeiiheid open te stellen door het plaatsen van eene kast in het locaal, waar onze vergaderingen plegeti gehonden te worden. Wij hebben met dankbaarheid van dit aanbod van Zijn Excellentie gebruikt gemaakt, en voorts aan den secretaris, naar zijn yoorstel daaromtrcnt aan ons gedaan, de zorg voor de verplaatsing van het archief. Op de meest voegzame en minst kostbare wijze opgedragen. De kosten hierdoor veroorzaakt schenen hem te gering, om in rekening gebragt te worden. Eene geschikte kast is thans in het bedoelde locaal geplaatst en voldoende bevonden, om alle ingekomene stukken sedert het jaar 1816 te bergen met de quaestorale rekeningen en de daarbij behoorende quantitien van de laatste vijf jaren. Voor langeren tijd hebben wij toch, naar het advies ook van den quaestor genenal, de bewariag der quiteßtien niet noodig geoadeld. Voor de OY«rige atokken heeft de secretaiis eene genoegzame raimte geond^ in zijne eigefte Iromng. Eene inventaris vaa het arohief heeft hij bij ons ter tafel gelegd. En de magistrischen Terkregen, om in overleg met Kijne Excellentie den Minister de amwezige boekwerken, velke eenige waarde heben, van behorlijke banden te laten voorzien. Ons yerslagloopt ten einde. Het bevat veel, dat nog nadere en ernstige overwegging zal vorderen. Moge bij deze en bij awe overige hoo^t belangrijke werkzaamheden de ondervinding van Gods Vaderlijke nabijheid aw deel zijn, en wanneer ook het door ook verrigte hiervan mede de blijken mogt dragen, de vracht van onzen gemeenschappelijken arbsid strekken tot eer van Hem en ran onzdu nooit volprsxen Zkligmaker, maar hierdoor ook tot heil der kerk, welke wij om Christos wil dienen. Aldus gerapporteerd ter Synodale; vergadering in Julij 1860. D6 Aljemeene Synodale Commiie der Nederlandache Servarmde eri, H. G. J. VAN DOBSBUEGH, President. S. F. V4.N H4SSIB1.T, Secretar. OYEIZIG Tib deD staat der Nederlandsehe Hervornde kerk. Naar de bepaling in art 7 van het Algemeinen Beglement is ook aan de Algemeinen Beglement is ook aan de Algemeinen. Synodale commissie opgedragen, jaarlijks der commissie een overzigt van den staat der vormde kerk. Nederlandsehe Hervornde kerk aan te bieden. Tot zoodaniff overzigt behoort niet alleen, dat zij uwe aandaoht vesticrt op den uit- VerwijKing wai *^ Twikkelen, en waarvan de eindelijke uitkomst eerst in een meer verwijderd tijdsgewicht duidelijk kan bespeard worden. En valle daar dan ook veel op te merken, zoo wel dat ons vreugde verschaft, als hetgene ons droefheid en zorge verwekt, — zij het thans werkelijk een veel bewogen tijd, — is daar veel strijd van meeningen en inzigten, veel drijven en pogen ook, dat alien die de waarheid, welke in Christns is, liefhebben, met onrust vervult, wij oordeelden evenwel, dat er zich in het verloopene jaar geene nieuwe vencAtJnselen geopenbaard hebben » geene verschijnselen, velke niet reeds in het overzigt der Synodale commissie, voor twee jaren aan de Synode aangeboden, vermeld en uitvoerig besproken werden. Liever derhalve dan weder op dezelfde zaken terug te komen, meenden wij voor de bedelde beschouwingen een later tijdstip te moeten afwachten, een tijdstip, waarin het zich meer dnidelijk en meer onbevangen, dan ons thans nog mogelijk schijnt, zal kunnen laten onderscheiden, wat nit dien onderlingen kamp der partijen en uit dat woelen en drijven van het ongeloof voor de kerk ten goede of ten kwade geboren wordt; altoos evenwel in de blijde hope, dat het goede het kwade steeds zal blijven overtreffen; altoos in het vaste vertrouwen, dat de dikwijls te ver gedrevene bezorgdheid zal worden beschaamd gemacht, en dat ook, wanneer onze Hervormde kerk zelfe eenen tijd van smarlvolle beproeving mogt te gemoet gaan, de Heer ook aan haar zijne belofte vervullen zal en eene sehoone zegenrijke toekomst voor haar zal laten aanbreken. BijL. C. 3^. Uilwendige loc-stand. Even als ten verledenen jaar vermelden wij dan nu ook maar alleen de bijzoiiderheden, welker wetenschap voor de beoordeeling van den uitwendigeu toestand der Nederlandsche Heryormde kerk onmisbaar is, waartoe iainsschen de aangelegenheden der Piotestantsche kerk onmisbaar is, waartoe iainsschen de aangelegenheden der Piotestantsche kerk onmisbaar is, schijnt het verslag ointrent derzelver staat, dat, gelijk jaarlijks, nu ook weder bij ons ingekomen En sub n. 542 geregistreerd is, zijne plaats in eene afzonderlijke bijage vinde. Wij achten zulks thans inzonderheid hoogst gepast, nu de daarvoor bestaande commissie overeenkomstig het verlangen der jongste Synode daarmede eeu meer omvattend overzigt van de gesteldheid dier kerken en van hare eigene werkzaamheid gegeven heeft. Giai van icdeo, a. Van de bedelde bijzonderheden komt eerst in aanmerking het getal van leden, kamcn gemeinten en predikanten waarvan de volgende staat de vereischte opgave bevat. PROVINCIEN. Getal zielen. Getal predikanteB. Getal predikanteB. Noordbrabaut Gelderland. Noordbrabaut Gelderland. Noordholland, Zealand, Utrecht, Frieeland, Overjesssel, Groningen, Drenthe, Litnburg, 1. 218 274 214 115 84 227 90 165 54 17 Het tideoul roor<lc proTiodeD GeUtrlad CO Zuullntlmd («»• men nur ilm tund op I Jaonarij 1859. Voor de OTcrije pro- TincieD oiir dca wnl op 1 Janoarij 1859. Totalen. 1,845,015 1302 1557 b Subsidien uit b. Onder de gemeenten, die uit verschieden, hulp en ondersteuning behoefdeiv, k^iijke*gcbouwenTci^ warcn cr vijftien, die daartoe gedurende liet tijvak van 1 Mei 1859 tot ultimo April dazes strickl. 8 BijL. C. Jaars sabsidien ont?ingen en wel tot een gezamenlijk bedrag van 27,145, zoo als de na te melden nota aanwijst: Drumpt / 1,750.00 Fell 1,250.00 Waal op Texel 1,000.00 NederhorH den Berg '. 1,000.00 Sloten {Noordholland) 2,000.00 Elkerzee 1,000.00 Stavoren 2,800.00 Suriuieterveen 500.00 Hooge Zwaluwe. 1,000.00 Fenlc 800.00 Koordham, 550.00 Waddingeveen 1,500.00 Risingen 2,500.00 Boieum 10,000.00 Zierikzee. 495.00 Totaal... / 27,145.00 C. Ook sommige provinciale kaasen stonden voor de behoeften der gemeenten open. c. Provinciaie nib-In welke provincien en tot welke mate zulks in den jare 1859 volgene de vastgeatelde be- IcboS/^***^ Otten plaats vond, en in welke provincien daarentegen nit de gewestelijke kassen geene bijdragen tot onderstand voor kerken en pastorijen afgezonderd werden gehonden, wijst deonderstaande opgave aan: Noordbrabani Nihil. Oelderland Nihil. Znidholland 13,500.00 Noordholland 6,000.00 Zealand Nihil. Uireeht 2,000.00 Friesland. Nihil. Overjel Nihil. Oramngen 8,500.00 Breniie *^50.00 K J'JJJJS ST"' ( 1,150.00 bnitengewoon. JUmbtsrg 800.00 BuL. GL 4 d, Nieiiwe lands- V van 400, tot het tractement van eenen eigenen predikant bij de Hervormde gemeenten te SurAuizum; De gemeenten te Made en Drimmelen waren tot hiertoe gecombineerd; die combinatie is thans opgeheven en heeft elk dier gemeenten eenen eigenen predikant verkränen. De predikant in de gecombineerde gemeenten genoot uit's lands kas eene jaarvedde van 800. Thans is als bijdrage tot bet predikants-tractement, na intrekking der bovenvermelde 800 verleend: eene bijdrage van 460 tot het tractement van den predikant te Drimmelen, en eene bijdrage van 580 tot het tractement van den predikant te Made, makende alzoo eene vermeerdering ten faste van 240. De gemeenten te Kage, tot hiertoe door epen adjunct-predikant bediend, thans eenen eigenen predikant Verkregen hebbende, is tot diens tractement verleend eene bijdrage van 700, onder intrekking der bijdrage ad 550 tot hiertoe voor den adjunctpredikant verleend, makende alzoo eene vermeerdering  te Noorden fhj bij gelijk bedrag van wege de gemeente; aan de Hervormde gemeente te Waarder, naar aanleiding der toevoeging van de Icerkyrije gemeenten Bekenei en de Bree f 100, bij gelijk bedrag van wege de gemeente; aan de Hervormde gemeente te Dragten voor haren derden predikant, bepaaldelijk belast met de dienst te Dragter-Campagnie f 50 bij gelijk bedrag van wege de gemeente. aU tijdelijke verhooging: aan den beer Damuse, predikant bij de Hervormde gemeente te Slavaren, voorzoolang hij hier het leeraarambt zal bekleeden, eene jaarlijksche verhooging van 80, opdat zijne jaanA'edde bedrage / 880 zonder vrije pastorij. De tijdelijke verhooging verle End voor den beer S^am te Hellauto^ is bij de sedert ontsfane vacature, bij hemieawing voor den opvolger van den beer Slam verleend. Sedert de maand Mei des vorigeu jaars belieb het getal der tot de heilige Evangelie Geiai der toege bediening toegelatene candidaten 69, terwiji dat getal ten voorbereidende weten- g- Geiu der «iu- schappen op 1 Mei 1860, was: leerdheid. Het getal der studenten in de godgeleerdheid, en de daartoe voorbereidende weten- g- Geiu der «iu- schappen op 1 Mei 1860, was: leerdheid. Het atheneum illnstre te Ameterdam 15 O Te zamen dus. 888 Aldus gerapporte ter Synode in Juli 1860. De Algemeine Synodale commiee der Nederlandsche Hervormde kerk H. 6. J. VAN DOUGLAS, President. S. P. VAN DOUGLAS, Secretaries ALEMEEN VERSLAG over den staat der Indische kerk en de verkziamheden der Commissie tot Al iAtn der Proteslantsehe kerk in Nederlandseh Oost- en West-Indie. Zijii er in de laatste jaren herhaaldelijk klagten aangeheven over de weinige belang- rijkheid van het jaarlijksche Algemeen Yerslag der Commissie tot de zaken der Protes- tantsche kerken in Nederlamhch Ooat- en H^est-Indie^ nergens werd de gegrondheid dier klagte dieper gevoeld en levendiger betreurd dan in den boezem dier Commissie zelve. Geeue verslagen en niet dan zeer spaarzame, weinig beduidende berigten van de kerkbesturen uit de Overzeesche Bezittingen ontvangende, was zij natuurlijk buiten magte haar eigen verslag belangwekkend te maken. Zij kon toch de bouwstoffen niet scbeppen , en wanneer het zelfs in ons kleine Nederland ook voor de ijverigste kerkelijke commissie ondoenlijk zou wezen , een voldoend overzigt van onze kerkelijke toestanden te geven, indien de onderscheidene hoogere en lagere kerkbesturen niet met haar wilden medewerken en haar hunne berigten en opgaven onthielden, hoe veel te moeijelijker wordt dan zulk eene taak, waar het de gemeenten in onze ver verwijderde Overzeesche Bezittingen aangaat. Wat men ook klaagde, voorstelde, drong, men bleef bepaaldelijk in Ooat-Indie doof, antwoordde ook in Wesi-Indie maar al te dikwerf met ntn onverklaarbaar zwijgen, en zoo men al eens eene enkele maal in OoH of WeH een levensteeken gaf , dat blijde hoop vopr de toekomst inboezemde, zoo ging die hoop dikwerf maar al te ras in nieuwe teleurstelling onder. 'Tis hier de piaats niet, om dit treurige verschijnsel te verklaren. Wat er ook de ook van geweest zij, de Indisehe Commissie vond in menig opzigt niet die medewerking en dat vertrouwen, waar zij hartelijk wenschte, en werd daardoor maar al te zeer blemaierd, om datgene te zijn, wat zij uit kracht barer instelling moet wezen, een naauwe band tusschen de Overzesche gemeenten en de Vaderlandsche kerk in het algemeen, tusschen ons kerkelijk organisme en de geheel eigenaardige regekug der kerkelijk bekannten buiten ons vaderland in liet bijzonder. Waartoe deze inleiding? Is het om daarmede terug te keeren tot de oade klagt, die bijna stereotyp kon genaamd worden? Maar dan hadden wij liever van deze dingen gezwegen en eenvoudig gegeven wat wij hadden, hoe weinig het dan ook geweest ware. Is het dus om nu door de klagte van het voorledene den roem over het tegenwoordige te hooger te doen rijzen? Maar daartoe zijn onze wenschen niet genoeg vervuld, onze plannen niet genoeg verwezenlijkt, onze resultaten niet genoeg verrijkt. Wij bevinden ons in een tiidperk van overgang, Van dtergang tot eenen beteren toestand. Met de Wesi-IndiscAe gemeenten is de band van wederzijdsche vertrouwelijkheid reeds veel naauwer dan te voren toegehaald, en terwijl wij daar van het goede onophoudelijk tot betreven, hebben wij met betrekking tot de Oost-Indien nog wel veel te klagen, maar nu ook, zoo wij mogen hopen en Verwurwen, voor 'tlaatst. Waiom Urij dit uitEigt, waarin wij ons zelven in de eerste plaats verblijden, zoo stellig mogen openen zal in en loop van dit verslag genoegzaam blijken, terwijl wij voor zoo verre het ons thans mogelijk in, een overzigt van den staat der Protestantsche kerken in de Overzesche Bezittingen van Nederland aanbieden en daaraan ten staat der ten staat der tegenwoordige zamenstelling, betrekkingen, uitzigten en werkzaamheden onzer Commissie. A. Staat der kerken In Hfederlandflch ConU en West-Indie. I. Oost-Indik. Wij vangen met de Oost-Indien aan, omdat die bezittingen verreweg de voomaamste zijn. Waren die bezittingen van ouds de goudmijn van Nederland en vestigden zich de oogen van duizenden in het vaderland steeds op die schoone en rijk gewesten, bij de bekende tteurige gebeurtenissen, die daar in den laatsten tijd hebben plaats gegrepen en ook te Bemdjetmassin aan meer dan eenen Evangeliebode, ofschooti dan ook aan geen' onzer predikanten, het leven hebben gekost, trerd de belangstelling natuurlijk lioe langer zoo algetneelier en levendiger. Hoe meer godsdienstig fanatisme er in die beroeringen gistte, hoe meer zij ook de aaudacht moesten bezig honden van alien, die belangstellenden in de zaak des Christendomene en op de teekenen der fijdeu lettende vurig bidden: Uw koningrijk kome! Gelukkig waren de eerste geruchten van nadereude beroering. En vreesehjk over-di?eVen en is het geschokte vertrouwen aanvaiikelijk hersteld; maar tetwijl men op stattkundig en staatbuishoudkundig gebied den dtang der tijdeii gevoelt, om doc^ gepftste en tijdige maatregelen, den band tusschen Indie en het moederland te bewaron of t6 versterken en tegelijk het stoffelijke en zedelijke welzijn der kolonien te bevorderen, wordt de vaderlandsche kerk niet minder gedrongen oih te letten op den kerkelijken en gods-dienstigen toestand der haar zoo nabestaande Indische gemeenten en in 't btj^onder de wensch v^n 6ns en veleti met ons verlevendigd naar eenen naauweren band en eftn leven-diger en Vfertrouwelijker vetkeer tusschen haat en onze Nederlandsche H^rvortnde kerk. 3 Buu D. Dooi dat gevoel gedongen heben wij dan ook onze beste krachten ingespaunen om daartoe alles te doen, wat onze hand vond te doen, en vertrouwen dat de Hooge Kerkvergadering de volgende mededeelingen niet zonder belangstelling ontvangen zal. Kerkelijk bestunr, Bij het bestunr der Frotestantsche kerk in Nederlandsch Indien, dat uit acht leden bestaiby voor de helft predikanten te Baiavia, voor de weder helft burgerlijk ambtenaren, was de regeringraad mr, A. J. Swart, procoieur-generaal bij het hoog gereof, met het praeaidium en ds. /. C. G. Bierhaw, predikant te Batavia, sedert gernimen tijd met het yice-praesidium bekleed, Wenschteu velen eene meer uitslnitend kerkelijke zamenstelling van dit bestaur, ofschoon natunrlijk altijd in verband met en on der toezigt van de Indische regering, met betrekking tot de zamenstelling van kerkeraden en dergclijke kerkelijke coUegien heeft de Begering een verblijdend bewljs gegeven van haar verlangen, om eene zekere mate van vrijheid Te vergünnen aan het kerkelijke leven. Toen namelijk het bestuur over de Frotestantsche kerk in Indie in 1857 een voorstel deed, om, zoo als vroeger de zamenstelling van eenen kerkeraad te doen vaHitelleu door de Begering, nam deze tot beginsel aan, dat in den vervolge aan haar slechts behoeft te worden gevraagd de goed-keuHing sditT zamenstelling van kerkelijke coUegien. De eerste kerkeraad, op deze wijze zamengesteld, was die lePatlie, residentie Japara, en bestaat uit twee oaderlingen en twee diakenen. In verband met de tegenwoordige organisatie der Nederlandsche Hervormde kerk staat Zijner Majesteit besluit van 6 Augustus 1859, n° 50, waarbij art. 11 van het bij Koninklijk besluit van 28 October 1840 n° 57 goedgekeurde en gearresteerde Beglement op het Bestur der Frotestantsche kerken in Nederlandsch Indien gewijzig denn aan dat reglement een nieuw artikel toegevoegd wordt. Art. 11 luidt als volgt: "Au kerkenraden, administrateurs van kerkekassen, diaconien en liefdadige gestichten, zijn aan het kerkbestuur ondergeführt en verantwoording schuldig; onverminderd zoo de verantwoordelijkheid van genoemde administrateurs van de Algemeene Bekenkamer als derzelver onmiddellijke ondergeschikt beid aan hunne respective kerkenraden; wordende bij deze uitdrukkelijk verklaard, dat alle dukkeen ondergeschikt zijn aan den kerkenraad der gemeenten, tot welke zij behooren en zich mitdien naar deszelfs besluiten behooren te regelen. Het nieuwe artikel luidt: Alle kerkeraden. administrateuren van kerkekassen, diaconien en liefdadige gestichten, Die uit kerk- of diaconienen " assen onderhouden worden, zijn aan het kerkbestuur ondergekommen, zijn aan het kerkbestuur ondergekommen, voor zulks ist oiveieau te brengen met de verantwoording van genoemde administrateuren. BijL. D. 4 Ten tweede dat aau het evengemelde reglement zal vorden toegevoegd een aitikel van den volgenden inhoud: Aan predikanten is toevertrouwd en aanbevolen de openbare verkondiging des Evangelies, if het bedienen van Uoop en Avondmaal, de leiding der openbare godsdienstoefeningen, de huwelijksiuzegening, het geven van onderwijs in de godsdienst, de herderlijke zorg en off het bestuur van al de vergaderingen des kerkeraads. Aan ovderlingen is toevertrouwd en aanbevolen met predikanten bezig te zijn in de herder Like zorg voor de gemeente, de bevordering van ea het toezigt op het onderwijs ff in de godsdienst en de handhaving van orde en tucht, vot aan de christelijke volmaking der gemeente kan dienetbaar wezen. ff Aan diakenen is toevertrouwd en aanbevolen de meer bijzondere zorg voor de armen ff der gemeente. Daartoe zijn zij belast met het dagelijksch beheer der diaconiefondsen, ff met het innen van alle, onder welken titel ook, aan de diaoonie der gemeente aankomende ff gelden , met het inzamelen der liefdegaven en met het besteden van dit een en ander tot die ff godsdienstige en zedelijke einden , welke de christelijke gemeente voor hare armen beoogt // In gemeenten met een of twee predikanten doen zij dit onder medewerking, en in die ff met drie of meer predikanten onder toezigt van predikanten en ouderlingen. ff Het vaststellen van coUecten, de zorg voor diaconiegoederen,alsn]ede voor degeestelijkebe- ff hoeften der armen , is vooral aan predikanten , ouderlingen en diakenen te zamen opgedragen.^* b. Predikanten, Er zijn thans 29 predikanten aan de EvangeHebediening in Indie verbonden , tenrijl er op dit oogenblik 21 standplaatsen zijn» namelijk Batavia van 4 predikanten, waarvaTi een Luthersch predikant, Samarang^ Soerabaija en Amboina^ ieder van 2 predikanteD, Buite7izorg^ CAeribony Pekalongan^ SalcUiga^ Rembang^ Sumanap^Passaroean^ Probolingo, Poerworedjo y Djokdjokarta ^ SoerakartUj Pddang^ Makassar en Danda^ Pontianak tn Ma- dioeUi ieder van 1 predikant, terwijl de heei Ovink^ de jongste der Indische predikanten, reizend predikant is voor de dienst in de gemeente te Riouw , op Banda en te Palemhang, De oudste predikant van Indie is de heer C. P, Lamnters van Toorenburg^ die reeds 48 jaren Evangeliedienst telt, daarvan reeds bijna 31 jaren aan de Indische -kerk gewijd heeft, en, een wel zeldzaam geval in Indie ^ zonder tusschenkomende omstandigheden, in het volgende jaar de gedachtenis zijner 25jarige dienst te Samarang zou mogen vieren. De predikanten Brumund van Batavia van Hengel van Batavia, de Oaay Foriman, vix Passaroean en van Maarsseveen van Pekalongan, die alien in 1856 of later voor 2 jaren met verkäufig naar Nederland vertrokken warwi, zijn achtereenvolgens behouden in Indi terug gekeerd, terkijl de heer Schiff. predikant te Soerabaija, eerst in het vorige jaar met verlof naar Nederland ging en zich thans hier te lande bevindt. Te Soerabaija, waar de heer &?^i^ afscheid nam met eene leerrede over 2 TinL I: 13, werd tot predikant benoemd de heer /. H\ C. van Steeden van Soerakarta, die zijne intrede te Soerabaija gedaan heeft met eene leerrede over 2 Thess. Ill: 1. Te Poerworetljo (Bagelen) werd tot predikant benoemd de heer B. Braams V van Makassar. Hij deed zijn afscheid met Joli. XVII: 4, zijne intrede met Matth. XVI: 15, en is te BrjL. P: Makassar opgevolgd door de heer P. L. de Oaay Foreman, laatst predikant te Passaroean, onlangs met verlof nit Nederland teruggeerd. De heer JT. F. Brumund, laatstelijk predikant te Batavia en de heer A C. van Maarsseveen, laatst benoemd predikant te Pehalongan, van verlof nit Nederla7id teruggeerd, werden be- Doemd tot tijdelijke predikanten te Pouianak (weater-afdeeling van Borneo) en te Madioen. Eersl^enoemde is echter sedert naar zijne voormalige standplaats Batavia verplaatst, terwijl de Leer F. U. van Hengel, onlangs tot predikant te Samarang benoemd werd. Al knnnen wij in geen volledig Overzig van de werkzaamhcden der onderscheidene predikanten en den bijzonderen toestand der verschillende geräenten treden, zoo kunnen wij toch in het algemeen met blijdschap berigten, dat godsdienstoefeningen, godsdienstige. plegtigheden , catechisatien en herderlijke bezoekreizen geregeld plaats hebben. Enkele pre- dikanten munten nit door onvermoeiden ijver en werken krachtig mede, om den mond te- stopi)en aan de eeuwige klagers over het werk der predikanten in Indie ^ gelijk dan ook over het geheel die klagten dikwerf schromelijk overdreven worden, en niet zelden voort- vloeijen nit onznivere bronnen. Waar is de tronwe herder en leeraar in Nederland^ die niet dikwerf van ontronw wordt beschnldigd , en werden ook ten onregte de ergste beschul- digers niet jnist onder hen gevonden, wien,afkeerig als zij zijn van kerk en godsdienst, de * predikant met zijne prediking en zij nen invloed op de gemeente, een doom in het oog is. Groote zegen is er v&bonden aan de laatste aanmerkelijke nitbreiding van het aantal predikanten. Belangrijke gemeenten, die vroeger of geheel, of bijna geheel van de Evan- geliebediening verstoken waren, hebben nu eenen eigen herder en leeraar, en van daarnit knnnen de predikanten rondreizen doen en de verstrooide kudde bijeen vergaderen in streken, waar men vroeger nooit of bijna nooit predikanten aanschonwde. Hoe moeijelijk zoo- danige werkkring wezen kan bUjkt, als men nagaat dat de heer Ovink over drie verschillende eilanden de gemeenten Riouw , Banka en Palembang te bezoeken heeft ; of zo o men een voorbeeld wil, aan dat gemeenteleven op /ara ontleend , zoo kiezenwij daartoe de gemeente Ckeribony die toch nog geenzins de moeijelijkste is. Tot haar behoort een getal van 450 protestanten (er zijn slechts onge veer 150 Boomsch-katholieken), ma^M* deze wonen verstrooid onder eene bevolking van mim 600,000 Mohammedanen , over eene nitgebreidheid van 8,000 vierkante palen. Te hnis zijnde, predikt de heer J. W. Krolly die zich daar geplaatst vindt, elken zondag te CAeribony de hoofdplaats vanhetdistrikt, maar bnitendien wordt er door hem godsdienst- oefening gehouden iePalimanan op 10 palen, te Indramatja op 86 palen, \a Madjalengka op 35 palen, te Koeningan op 21 palen en te Tjiawiea op 75 palen (25 nren) afstands van Ckeribon, De arbeid in zulk eenen wijngaard is dus zeer moeijelijk , en wel moet daar de last des daags en der hitte gedragen worden. Och I nog altijd bliift , vooral ook in Indie ^ de spreuk waarachtig: De oogst is wel groot, maar de arbeiders zijn weinigen!^ en wij blijven den fieer des oogstes bidden , dat hij arbeiders in zijnen wijngaard nitstoote. Odenslig leven, De godsdienstoefeningen worden, voorall in de aanziellijkste gemeenten, dikwerf maar alte schaarsch bezocht en de aanziellijkste gemeenten gewis niet overal het goede voorbeeld. Op de Clmstenfeesten en den Ondejaarsavond zijn de kerken echter vol, dikwijls overvol en het wekt blijdschap dat men, nn eenmaal niet geregeld ter kerke gaande, althans die schonen en heilige dagen uitldest, en dm tpont de groote fei^en der fivangelische geschiedenis op prijs te stellen. Te meer is dit verblijdend tegenover de Biftgt van deisme en pantheisme t— om niet van volslagen atheisme te spreken — die vela hoofden en harten verblinden. t, verwoestend ingrijpt in het kerkelijk en zeddijkke en zeddijkke en in den latsten tijd zelfs eene zekere soort van propaganda vonnt. Sloeg het materialisme sind lang zijnne gevaarlijk worteleu in het leven der Europeanen in Indie en gaat daarmede bij zeer velen eene treurige onkunde omtrent de cerste beginselen van het zuivere evangelie gevaarlijk ge-paard, — het niet voor verlichte, geloovige en door gelofs en levenservaring in den Christus der Evangelien vastgewortelde en gefundeerde Christenen, maar juist voor zillk eene maat schappij gevaarlijk tijdschrift de Dageraad, vindt in Indie maar al te veel bijval, en wordt, — zijn wij wel.onderrigt — in niet veel minder dan 200 exemplaren over Indie verspreiden en wel bepaaldelijk verspreidijk want. Er moeten zelfs belangrijke sommen gelds besteed worden om het sleclits uu en den niet anchristelijk gestelde, maar juist door die zonderlinge mengeling van goed en k^eaad te gevaarlijker tijdschrift zoo ver mogelijk te propageren. En wat heeft men er in Indie tegenover? Welk tegengift tegeu zulk een venijn? Juist dat gebrek aan goede, solide, boeijende, populaire gesohrifi^n van religieuse en morele strekking doet menigeen in de Dageraad zoeken, wat hij elders niet vinden kau. Een verdienstelijk werk deed daarom de heer Mounier, toen hij als predikant, te Bataviay een tijdschrift ter bevorderiug van christelijk leven in •J^ederlandscA Indie nit^. 