a large dictionary English and Dutch, in two parts: ... The third edition upon a copy corrected and enlarged ... by the author's own hand ... = Groot woordenboek der engelsche en nederduytsche taalen; ... Door W. Sewel. ... De derde druk ... 1727: Vol 2
Sewel, William
2 1 7 % 5 ; 15 VERHA N D E L ING Wegens de | NEDERDUYTSCHE SPELLING Ewyl een paarige Spelling, en die met een op vaſte gronden ſteunt, noodzaakelyk een zeer D root voordeel aan den leer mow onzer taale moet toebrengen, heb ik my in myn Woorden= | N bevlytigd om een geregelde ſpelling te houden, en alle Derivativa, of Afſpruytſels, 20 na aan hunne Radicalia, of oorſpronkelyke woorden, te brengen, als 't moogelyk was; en niet altyd zo zeer te letten, of men zulk of zulk een woord niet met minder letteren zoude konnen ſpellen; vermids het veeltyds geſchiedt, dat daardoor de eygenſchap der woorden ten hoogſte te kort gedaan, en eenen Leerling in eene verwarring, waaruyt hy zichzelven niet redden kan, gebragt 4, Want, by voorbeeld, een vreemdeling, die een weynigje Duytſch begint te verſtaan, vindt in een boek deeze woorden,  die de taal verſtaat, geen twyfel zal konnen baaren. My is niet onbekend, dat men hier tegen inbrengt, dat het in andere taalen niet is een lange fillaab met twee klink letters te schlecht is van geen klem; want gelyk alle taalen haare byzondere eygenſchap hebben, zo heeft ook de onze, en ik weet niet wat andere taal zulk een menigte van woorden heeft, die 't eenvoudig getal noodzaakelyk met twee klink letters moe- ten geſpeld worden. Maar ondertuſſchen wordt de ſpelling van aalen, zaaken, beenen, ſten, dooden, ſtroomen, enz. door 't gebruyk der Hoogduytſchen, die wy immers in alles, wat met de ey- onzer taale overeenkomt, zeer wel moogen volgen, geſtyfd; naardien zy de H tot N linge van den klank der Klinkletteren te hulpe neemende, als blykt in de woorden Jahr, that, ebr, thor, noth, ſohn, enz. die letter 20 wel in het meervoudig getal gebruyken als in 't eenvoudig. Hier- by komt nog, dat zulke die zo gezet zyn tegen't gebruyk van het verdubbelen der klinkletteren, even- wel niet konnen goedvinden dat men ſchiyft, Briven, dives, rimen, wilen, enz. daar nogtans de — klank dier woorden door de i genoegzaam uytgedrukt wordt; maar men krenkt dan de eys genſchap van *t woord; en 20 doet men ook als men ſchryft, zaken, benen, zistem, enz. - Deere redenen, dunkt my, zyn 20 krachtig, dat ik bekennen moet, my dikwils cer verwonderd te hebben, dat verſcheydene geleerde Mannen „ons, die men moet toeſtaan in de taalſchikkinge „ 2 Teer \ — — 7 —7*—P!t — — ᷑̃ :: ˙. r — — ñ — * * +4 — _ 2 —_ * B w — 2 — — - — —— * — p 2 — 5 — — —ö 1 * 76 Korte V. erhandeling xeer uytmuntend te zyn, zich hierin 20 vergrypen, en maar dat de ey —— — —— * — W  dern darop ſchynen te te leggen, dat enſchap zulks toelaar of niet : Hoewel ik zy een woord met de minſte letteren ſpellen, t zy « anders zelf tegen alle overtollige letteren ben; want om welke reden, de Klinkletter by eenigen verdub- beld wordt in de woorden water, alter, beten; ſetel, leden, ſteden, over; ens gaat ny begrip te bo- ven: doch dat men tuſſchen Bedeelen en bedelen, Beteren en beteeren, enz, cen onderſcheyd in 't ſpel- len maakt, dunkt my op 't hoogſte noodzaakel k te zyn; en een yder zal ten eerſten konnen begrypen wat men meent, als hy geſchreeven vindt, Eene beeving beving hem : "t Is een 1 7 van oud koper : Zyne leden leeden veel ongemak : De ſloten (kaſteelen) waaren omringd met ſlooten : Wy zagen : Ih wil dat laken geenſins laaken : Ik wilt met dien ouden wagen op Zulken quaaden weg niet Waagen : de Graaven lagen in prachtige graven Men Êt de krygsmagt op een goed getal ſcheepen inſcheen: Als men van i fleyl gebergte na de dalen gaat moet men voorzigtiglyk daalen, enz. 185 't anders qualyk geſpeld zynde ver warring zou konnen baaren. Ik acht het derhalye, bewären en bewaaring, omdat men zegt ik bewaar, gy bewaart, en niet bewart; 20 ook draagen in plaats van dragen: dus ſpe! ik ook gebreeken als toutbreeken betekent, doch gebreten om 't meervoudig getal van t woord gebrek uyt te beelden; insgelyks beveelen voor gebieden, maar bevelen, het meervoudig getal van betekenen. Dit dan dus vooraf gezegd hebbende, acht ik, dat hieruyt de redenen van t volgende genoeg Λaam als van zelfs zullen blyken niet ongegrond te zyn; Voorts zal ik die letteren, Waarin alle t niet met my eens zyn, in 't kort eens doorloopen, en beginnen met de, A. Deere letter komt nader met de gemeene klank overeen van verſcheydene Worden, die van anderen met een E worden geſpeld, gelyk Hard, hen Hr f: karſen, end. Ten anderen kan men door dat middel ook een onderſcheyd maaken tuſchen Hart | cor], en Her: [servas, ] | A wordt gehoord in de woorden Blauw, grauw, enx. t welk ik veel beter houd als Blauw. Frau. A behoort maar alleen tot een vermengde klank gebruykt te worden, die men hoort in de woorden Paerd, ſtaert, kaers, waereld, recht vaerdig; want die deeze klank door ee, als Peert, ſteert, keers, weereld, eng. meenen uyt te drukken, ſchieten daarin veel te kort. En zy die meenen dat het ge- luyd der Griek ſche » of eeta gehoord wordt in de Engelſche woorden Leave, ready, heaven, ſpeak, konnen geheel ander bericht daarvan vinden hier voore in myn Vertoog wegens de Engelſche Spraak- konſt, pag. 4. alwaar zy zullen zien dat ea op't Engelſch klinkt als ee op 't Nederduytſch 5 doch dat echter de woorden ready en heaven nog zeer verre van de klank afwyken. nen, klai, C voor K is by ons genoegzaam ongerymd; doch CH te verbannen, wil by my niet in; omdat het eygentlyk de Griek ſche à is, en gevolgelyk maar eene letter, ſchoon twee merken; en ik houdze ſcherper als de G; echter dunkt my dat ze beter paſt an een lettergreep te fluyten, als te beginnen; om welke reden ik liever laclgen als mo 8 DAN | f per A | + gf = a Wb 9 | a hers | ts Las Hh \ 1 * : * 9 "ef : J = : ; K „ R Co. 5 0 * -. g 1 g | wegens de Nederduyt ſche Spelling. | 77 12. — : en ligbaam als lic haam of lichchaam : ook: kan 2y dienſtig zyn om een onderſcheyd tuſſchen ſommige woorden te maaken, als ook [neque] en nog [etiamnum]; als ook licht Lux] en ligt [fa» ol of levis]; dog [moloſus] en doch [verumtamen.] | „ | | D voegt wel in de woorden God, ſtad, lid, land; omdat men zegt, Goden, ſteden, Leden. Landen: 5 de meeſte lydende DeelwWoorden [Participia paſſi va] als Bekend. al beklaagd, enz. In de meisten zeg ik, want ſommige vereichen eene 2, als bekrayſt, beſchanſt, beſchanſt, en enz. 't Is waar, men brengt redenen hier tegen in, die niet t'eenemaal zonder grond zyn; en men zeg dat de welluydendheyd door dusdaanig een en benaadeeld wordt, en dat men daarom behoort te ſchryven, Lant, baut, hant, raat, end. Maar 20 dit als een vaſte regel doorgaat, dan vervalt men dikwils in eene verwarringe, die zelfs 92 — zou konnen misleyden, om de gelykluydendheyd van ſommige woorden die veel in de betekeniſe verſcheelen; gelyk het Rad van eenen wagen, en een rat als 't een dier betekent; een Hand (muur), en een want (handſchoen); Lood dat men ſmelt, en een loor van een angelier plant; Nood als men 'er gevaar of verlegenheyd door verſtaat, en een voor die men kraakt; Een goozje. om iets door te gieten, en een goodZje of godeken, Hierom kan ik niet zien waarom de eerſte wyze niet zou k Onnen goedekerd worden. Doch om nog iets van de O te zeggen, hy paſt ook wel verdubbeld, als men de onvolmaakte verleedene tyd van eenige woorden wil uytdrukken, als, ik vermoedde, ik antwoordde, hy doodde, enz. insgelyks voegt hy wel in 't woord wadte (ondiepre.) E. Heeft tweederley klanken, als blykt in Kuevel en bevel, geſpen en geſpens : it was derhalve wer . ſchelyk, dat het in 't gebruyk waare zulks met een klankteken te onderſcheyden, inzonderheyd in tweeledige woorden, die doorgaans t accent op de eerſte fillaab hebben, gelyk water, veter, | bepel, gevel, over, enz. Doch  gexet, aldus met een Klankteken merkte: maar _ waarom men de woorden, Eu, men, met, ſmet, ſterflyk, ſcherpheyd, enz. met een accent zoude tekenen, gelyk eenige doen, kan ik niet begrypen, als niet weetende hoe men die woorden anders -zoud uytipreeken, dan gewoonlyk geſchiedt. Doch dat men n, als 't het getal betekent, met klanktekens merkt, tot onderſcheydinge van 't ledeken een, keur ik het het goed. | E. Waarom dat ix Steen E. En ſpel in plaats van Stenen, is vooran reeds gezegd. Zo kan men ook weeder als men it ſaiſoen of de geſteltenis der lucht daardoor verſtaat, tot onderſcheydinge van weder dat wederom betekent. 27 17 - EU wordt gehoord in Gent, Beul, heul; | ook brengen die letteren, wanneer zy, ſchoon elk byzon- der, echter heel ylug uytgeſprooken worden, die klank voort. Et te gebruyken  maar niet 2 „ myns oordeels, om die te eyndigen. Ondertuſſchen vindt men dicrgelyk een onder- cheyd ook in 't Engelſch, als wife, wives; knife, knives, etc. ja zelfs in 't Latyn verandert men _ wel een letter om de gevoeglykheyd van uytſpraake, als Scriptum van ſcribere. Ik ſchryf ook liever elaft als ge buche, omdat het woord-keopen van 't Hoogduytſch laufen herkomſtig is. Doch kraft, 15 welk in 't Engelſch /i betekent, kan my weynig behaagen. | 7 "201 "4. ö " 4 q # * 2 4 71 14 1 1 979 ; ". 111 ö 7 * 4 1 Ll 14 * I : C | f : is [, . 7 e i} 1 12. *. i: N. 1 N * 1 " 3 1 AY 1 , * 4 1 | i 1 * 1 " 2 | 15 | 14?! 1 . 17 .. 1 Ws d b; f 11 4 vt TH & 7 f if 1, i o i 3 i 1 ; : 4 4 1 q f. ” 1 1 4 1 " : 1 " : 7 4 | *, ? 7, FI 1 i . K © i N Ay. 1 i 3; is n , % 28 f +7 YL 4 : 4 1 77 29 4 | k : 1 n N 4'FRE ! 4 5 e 4 * | .. 1 4 : * \ - ww * 7% KS s — 1 1 1 . OY x Þ 8 * 3 4 * * * ' "H 14 2 a 1 2 7 + 8 8. * 1. F I g i * N. FL 5 l * . 1 1 * * 4. = & * 4 * d 18 1 N i 0 * - Vi : f < 0 > > 0 \ *R x 1 1 pv 5 N ? a LAS } N . 4 A , : 4 2 4 4 i ; * « | - A & , * * x N 05 114 } - . | : 7 i! t U Y * « 28 ' Cz 1 2 To — 4 15 Ri N P31 i 1 x 1 0 1 1 * "I 8. 1 LR | 1 4 # 19 * 11 . % * 14 4 * *» x of ST | F - WIS bt 1 1 | 13 31 $ 1 . ] 1 II x * 4-1 eq. } Y 1 { "SL l , * II. wA T7 e | MA } if & | ! : 9 5 #, 4 „* 19 To G 235%; 6 - * . By - — — G will ik lever gebruyken in 't woord magt als ch, als komende van magt als komende van magt en niet mocht; om dezelfde reden schryf ik gewig-rig, en niet ge wichtig, zynde afkomütig van ΚΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙΙ 3 — bs * 4 _— en oe — a *. 4-4 = = a 2. 22 : — pu py * - 8 LR by - * * pa mo 3 * 7 — - — : 2 — 2 — 4 — — — yy - Ss — — 7 <a go Is r * * 2 _ Korte Verhandling © 15 GH kan ſomtyds ook te paſſe komen, als in de woorden Logghenen, guyghelen, juyghen, toejuyghing, "TY ee want hoe wel de meeſten hiertoe ch gebruyken; echter kan ik niet goedvinden y: 1 ſillaab daarmee te beginnen, 20 lang my een andere uytweg openſtaat. NR irn Mien vindt*er die {chrfven dagh (dies) tot onderſcheydinge van dag (een dolk.) Doch belangende het laatſte, het is eygentlyk dagge, waarom de Engelſchen daarvoor ook zeggen dagger; t zelfde kan mede gezegd worden van wegh, een witrebroods koekje; want het is eygentlyk wegge, 't welk ut het meervoudig getal ix laar blykt. Sommige ſchryven wegh of wech, als men ber weggegaan of weggedaan door betekenen wil; maar 't ſchynt dat zy niet overweegen dat dit weg  als Via, Via! Weg, weg! en Mandar via wegzenden. : 2 5 | Dit artikel zaat, gelyk ook de andere noopende de süpellinge, breeder in myne Nederdzytſche Sprank- honſt, die ik onder handen heb, verhandeld, en 1 — te worden, hoe men veeltyds iets op 't goed geloof van de anderen aanneemt, zonder de reden daarvan in de grond te onderzocken ; gelyk eens jemand my beriſpte, dat ik Jarmouth ſchreef in plaats van Jarmuyden, t welk zyns oor- | gels de naam was, dien men aan die süd in het Duytſch moſt geeven ; maar hy wiſt niet, dat als men dit woord recht naar den eyſch vertaald zoude hebben, men dan zeggen moſt Farmnade, naar den naam van de rivier Tare, even gelyk men hier te lande zegt 1//e/monae, dat aan de Merwe tegen over den mond van den Wel legt; en Dender monde, zynde een ſtedeken gelegen in Vlaandre, ter plaatſe daar t riviertje de Dender in de Schelde loopt . Imerk ik aan als  liever de gewoonlyke wyze; hoewel ik moet toeſtaan, dat het woord kwam, met kw geſpeld, na- der aan komezx paalt, dan wanneer men tt aldus | 9xzam ] ſpeldt. | O heeft, behalve 't onderſcheyd dat men hoort in de galm tuſſchen oven, over, holen; en wol, woll, _ ſommen, nog een derde klank die heel hard is, als Hol, rel, grdl, golf, kdlf, dolk, volk, ros, los, fp, mop, 202, ſpit, tot, 9022 welke altyd met een klankteken behoorde uytgedrukt te worden; want dan zou men een onderſcheyd beſpeuren tuſſchen 5 [zacht] en 46] een [kloot.] - 2 OE wordt gehoory in de woorden goed, bloed, moed, en behaagt my beter als te ſpellen, goxd, blond, mond, gelyk de Zeeuwen doen, en'welk van ſommige Hollanders, te veel op de Françisch manier verzot, naageaapt wordt, | OO. Dat Hooren [audire] een beter ſpelling is dan Horen, kan Wen blyken, Uyt het gene ik voor- aan wegens 't verdubbelen der klinkletteren gezegd heb. Hoorn [cornu] wordt van my Zonder e ge- ſpeld. Toorn is y my Ira ot gramſchap, maar toren gebruyk ik voor turris, een hoog geſticht. Doch waarom veele zuynige ſpellers 29 ſchryven in plaats van zo, kan ik niet begrypen, want 20 is 20 wel kort als lang, Dus zegt Antonides in 't begin van zyn Traz. Zo wordt de beerſcbappy uw grootcheyd opgedrongeu.. Maar als men 't gebruykt in plaats van Sonde, dan ſchryft men met cht 29h, % 22 Ol ge- 4 [i 7 *. * de « * 28 * VB | * \ * * |, Wegen de Nederduytſche Spelling. 79 OO gebruyk ik in de woorden mooi, nooit, doit, ext. oordeelende zulks nader aan de rechte klank te komen, als mey, noit, oit. 1 75 j 3 OU wordt gehoord in heut, goud, ſtout, vrouw, 20x; en hoewel eenige meenen dat deere klank beter door OW, of 20 andere zeggen AU, zou konnen uytgedrukt worden, nogtans vindt zulks by m geen ingang; want de letteren O, U, ieder byzonder, doch echter gezamtyk opt allerſnelſt, als nn eenen galm, uytgeſprooken, brengen byna de klank, waarvoor zy gebruy. Let worden, voort. Q kan niet als met byvoeginge van een U gebruykt worden; en waarom ik my daarvan in plaats van KW bediene, heb ik reeds onder de K gezegd. ee ! P | S in plaats van Z te gebruyken, komt my zeer ongerymd te voore, zynde 't verſchil dier letteren niet minder, als dat van B en , en Fen V, gelyk ao kan worden in dit Pere, Van die gladde ſteylte afgaande zullen wy ligtelyk ſullen. Dus ſpel ik Sabel, ſerver, ſiroop, ſuyker, met een S. doch niet ſemel, ſegen, ſont, it welk met de uytſpraak der Vriezen overeenkomt, die gewoon zyn zodaa- nige woorden met een ſiſſend geluyd voort te brengen. | | — 8 Sommige ſchryven ieren, fieraad, enz · en men kan'erniet veel tegen zeggen, dan dat cieraad ruym 20 cierlyk ſchynt, of ten minſten niet erger, en meeſt gebruykelyk is. | | T behoud ik liefſt in de tweede en derde ſoon der woorden, bidt, vindt, ſtondt, worde, enz. tot een onderſcheyd van de eerſte perſoon, Ik hid, vind, ſtond, word. Voorts verdubbel ik dezelve in onvolmaakte verleedene tyd van de worden, achten, wachten, taſten, enz. ſchryvende, Ik achtte, ik wachtte , ik taſtte. U. Tuſſchen 't Pronomen Demonſtrati vum U [tu] en't Poſſeſi vum UW [tnum] maak ik onderſcheyd, als blykt in dit zeggen, *A zag u wel op uw paerd; en hoewel zulks van veelen niet gade geſlagen wordt, echter behoorde het zo niet te weezen, + UU acht ik beter als UE, ſpellende Lur, muur, ſtuur, en om die oorzaak ook auren, muuren, 2 ren, en niet aren, muren, enx. gelyk ik in 't begin deezer Verhandelinge omſtandige reden daarvan heb gegeeven. 1 57 UY wordt gehoord in hxys, mays, Hays, enz. alwaar ik UI om dezelfde reden verwerp, die ik tegen EI. onder de E gegeeven heb; want vuil, ruim, ſchuim , konnen de behoorlyke klank niet uytbren- en, 't en waare men de gemeene Rotterdamſche uytſpraak van diergelyke woorden voor 't beſte ollands wilde achten. | | | Z gebruyk ik in de woorden ⁊and, 2oxt, zee, zeep, ⁊egen, xwart, Nwaan, 2weeren, ⁊wemmen, ezel, raazen, enz. als wordende plat uytgeſprooken, en ganſch geen gemeenſchap met de ſcherp- heyd van de 5 hebbende : alhoewel men veele vindt, die deeze nieuwe ſpelling zo wat by de ruys naaapende, om quanſuys mede het gebruykelykſte naa te volgen, daardoor dan geen minder fouten begaan als de anderen; want als men ſpeldt zanzys, zaffraan, zervet, enz. dan treedt men over tot een nieuwe dwaaling, die niet geringer is dan de oude; t zelve fon men ook moogen zeggen van de woorden komd, ſchood, zeevicod, ent. even als of de t ganſchelyk moſt verbannen zyn, omdat men die nu by naauwkeurige ſpellers 20 veel niet gebruykt als wel voor deezen. Tay, willen dat deze zweifel met een E tegen de reden is, omdat de Italiaanen en Hoogduyt- ſchen die letter, welke by de aaloude Hebreen en Grieken 20 veel was als een 27 of de, nog hedendaags als een zs uytſpreeken; maar dat is geen goed bewys; want de C voor e of i ſtaande wordt by de Hoogduytſchen ook als een 27, en by delralianen als 29, (of als de Engelſche ch) uytgeſprooken; en de eene taal kan daar ontrent de andere niet altyd de wet ſtellen. Doch zo men evenwel in dit geval een yoor= beeld van een andere landaard hebben wil, men hoeft*er niet om verlegen te ſtaan; want niet alleen de Engelſchen geeven aan de Z dezelfde platte klank, als blykt in de woorden Zeal, zealous, zedoary, baptized, muzzle, buzzle, buzzing, eng. maar ook de Franſchen; gelyk men uyt de volgende woor den kan zien, Zele, zero, hazard, leze Majeſt4, onze, douze, quinze, douzaine, ent. Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik heb hier voor reeds gezegd, dat men ſomtyds wel een letter in de ſpelling mag Ik veranderen, alleenlyk tot onderſcheydinge van de betekenis der woorden; hierom is het dat ik ſchryve, Het "oe" D N po, * — — 4 „0 o << oy * _ - 4 - 24 2 2 8 - E 2 — — — 4 1 F 8 — + 1 » ws 3 pow - * _-  -» = — — 2 = "=. = - hoy - - — — 0 — — as. as p * 80 N.ͤeorte Verbandeling enz. der ⁊oune: It ligt am te doen, Die ſtad heeft eenen hoogen toren: Eyn felle toorn vervoerde hem, Ik ben er nog niet geweeſt + Ik noch dex eenen, noch den anderen. Ly beeft een hard hart: Hy jaagde het hert. Een Herder der ſchaapen : Harder dan ſteen. Naa verloop van tien jaaren Naar myn oordeel: Na de flad toe: Nergens ni 20 veel; Op verre nd niet; Zy neemt die xaal heel ni; by mt er nd aan toe. Hy is van Koninglyk geſlacht : Daar hing een geſlagt beeſt. Hy kreeg eenen zwadren flag : Daar was tweederley ſlach van volt. Ik meen eens weder te komen by moos weeder. | Hoewel nu uyt Ji bericht blykt dat deeze manier van ſpellen op de reden ſteunt, echter is 't geloof- lyk dat veele, die van jongs op anders gewend zyn, hunne gewoonte beter zullen achten. Maar dat is geen vreemde zaak : men heeft zelfs voortreffelyke Schryvers onder ons gevonden, die in 't een of t ander afwyken van 't gene 2) zelve moogelyk, naa eene naauwkeurige overweeginge, niet hardnek- kig zouden voorſtaan. en leeſt by eenen van de Voorſtanderen onzer taale, Daar ons geen ſlang 0 den weg ont moeten, noch met ⁊yn kop, lang ver morzeld, in de hielen zal byten. Dit laatſte 20u zekerlyk oed zyn, indien de woorden op den weg ontmoeten niet voorgingen ; maar nu komt het in bedenken, dewyl 't woordtje 2a/ zo wel opꝛigt heett op ontmoeten als op bhyten, of het niet het ſluytwoord van de reede moſt weezen : het zelfde zou men konnen zeggen van t volgende, Die voor de kranke en gequeiſte ſoldaaten goede zorge gedraagen, hunne gaſthuyzen ingeruymd, en hun by hunne zicken herberge hebben verſchaft, Immers flaat hebben 20 wel op v en ingeruymd, als op verſc haft, en paſte daarom belt achter aan. Deeze bedenkinge heeft ook plaats in t volgende gezey : Dit betuygt Feſus, die den menſchen, om goede werten te doen, geſchapen, de iel, met het lighaam vereenigenade, hem die, alt tot eene leydsorouw ten goede, heeft gegeeven. Men will meet kracht 3323 dat Europe. Rome, enz. volſtrektelyk van 't onzydig geſlacht zyn, en dat men zeggende Het prac 8, ook moet zeggen, Europa koeſtert, boven andere werreld-deelen, dr geleerabeyd in zynen ſchoot. Maar wie kan ontkennen, dat sommige regels uytzonderingen hebben? Indien iemand zegt, Het wyf heeft zyne kinderen geſlagen, zal men niet, 20 zy eenen man met voor-kinderen heeft, denken dat het Êyne, en niet haare zyn; en indien men hoort zeggen, Het vrouu-menſch leyde zyne kleederen in de las, wie toch zal dat van haare eygene verſtaan? Deeze uytzondering doet my ook denken aan ſommige woorden, die hoewel niet in't meervoudig getal te paſſe komende, echter ſomtyds zo gebruykt worden; als Natte Zomers, ſlappe winters, groote vuuren, fyne lakenen, grovelynwaaten; waare felpen, ligte fluweele, dikkeſatynen, geverwde ſaayen, bol le baaijen; oudbakken brooden, eene laading van wyn En, ſuykeren, ſiroopen; tyne olien, uytheemſche lieren, enz. welke daar-om niet gevoeglyk onder zulke, die geen meervoudig getal hebben, konnen geteld worden. Doch ik ſcheyd uyt; Jie meei aanmerk ingen ontrent de Letter tunde begeert, zal die elders in myne uytgegeve-ne ſchriften konnen vinden; Ik acht genoeg daaraf alhier gezegd te hebben. E YN D E. WOORDENBOE K A | AAF. ; | -AFS links) Left, left-handed, a ar | AntichelyE, Ankwardy: AAIR (F.) (Koornaair),, an Ear W ASS (F.) Keulſche Aak. "Zeker vaartuyg op den ykelyk, a Kind of boat or barge, much 22 4 O the Rhine, AAL. AAL (M.), Eel. Een ſchoone 200 aal, A brave Parcel of WW Hy heeft eenen gladden aal by den _— He has a wet eel by the tail. Puyt-aal, Eel-powe. | TEE Kat-aal, "Small eels, 225 Neb-aal, an Eel with a pointed month. Bond-aal, Small bundles of eels boiled with herbs. | Eels cut into pieces and boiled and then dipped in vinegar: Teal Eels cut into pieces and fry in an earthen dish Aal-ſchaer (F.), an Eel-ſpear. | Aal-ſchaer (F.),  a Preposition not used by itself, but only in composition, signifying holly, very. Aalduytſch, Altogether Datch, AALOU D, Very old. De Aalouden? the Ancients, Aaloudheyd 05 PL » Antiquity, AALWAA Petulant, wanton. Een aalwaiag kind, a anton child. Aalwaarighe yd (F. ), Wantowneſs, petulancy; een Wynvat, an Awnm (a Dutch mea- ine-cask, containing forty English ſure or gallons, Am, ee 8 AAM BEVEN, ſee Ambey (1 AAMACHTIG onmag — Feak, feeble: de \ oftbmatical, arſy. penn oak yr: Shorrin ec, x amborſti (F.), Shortwindedneſs, purſineſſ. AAMT TOET (F.), Breathing, i reſpiration AAN, To, on, at. Hy quam aan myn huys, Ee came to my house. De my huys aan hem, The letter was dreded 0 Bin. Aan iets ruyken, To ſmell to a thing. Ik trok myne kleederen teritond aan, 7 muy put on my cloths, Aan *t yenſter, At the window. Ik was aan zyn huys, T was at his Bouſo. We verlangt om'er aan te weezen, He longs to be at it. De legers aan de Maaze, The armies at the Maſe. De landen aan den Ryn, The countriet upon 18 Rhine.. Zyne wapenen waaren aan den Ryn ꝛceghaftig; His arms were on the Rhine victorious. Aan malkanderen, Next to ane another. De deur ſtaat aan, The door is not quite ſbur. Aan bukken gebroken, Broken into pieces. De ſchuyt is niet aan, The boat is not arrived yer. Aanbeſeeder (M.), He that bargains with os. to Aanbeſeeding (F.), a Bargaining for work to be done. Aanbiddereſſe f Aanbidſter (F.), a Woman-worſhip-- Aanbidding (F.), For the trek, he met my niece, I would meddle with it, I am not at all offended at it, as he is ill at ease, he is in a fair condition. The key was not lighted yet. AANBASSEN, to Bark art. AANBEELD (N.), an Anvil. AANBEEREN, alle zeylen byzetten, (a Seaman's phrase,) To clap on all the sails (for to make the more speed. AANBEGIN. (N.), The Beginning. Van aanbegin af, From the very beginning. AANBESTEEDEN (eenig werk) 0 Contract or | Hargain with one for any work which he is to undertake. Ik heb 't hem aanbeſteed, I have bargain'd with I have something made. A AANBEVEELEN,, 0 Kecommend. Aanbeveeler (M.), 4 Recommender. Aanbeveeling (F.), a Recommending, recommend. Aanbevolen, Recommended. Aanbiddener (M.),  Blower, inustigator. Aanblaazinge (F.), 4 Blowing at, mſpiration, Geſchreeven door godlyke aanblaazinge, Hrit- ten by divine inſpiration. © © + (ts AANBEIK (F.), 4 Glance. Ter eerſter aanblik; At zhe first glances AANBEIK EN; zo Glance at, to look at. Idens aan linnen, She | One. Aanbouvin AANBOD (N.), 4 Proffer. AANBOORD, Path 1 | Aanboord vaaren, To go aboard. Een ſchip aanboord klampen, zo Bbard à ship. lemand aanboord klampen, zo Attack Or accoft AANBOUW (M.), a Building.. AANBOUWEN 3» Build, Schepen aanbouwen, o Build ships [instead of those that are decay'd or lost. aL 4 Building. AANBORWEN 3» Build, Schepen aanbouwen, o Build ships [instead of those that are decay'd or lost. aL 4 Building. AANBREEK EN, to  u geen belet aandoen, I wort hinder you. Land aandoen, 20 Land, to make a stop a shore. Hy gaat na Spanje, maar hy meent Engeland aan te doen, He goes to Spain, but intends to give England a visit by the way. Aandoening (F.), a Putting ou, — Affection. He best ganüch geen aandoening van de zaak, He is not at all affected with the thing; the thing makes no 2. N27 his minl. AANDRAAGEN, to Carry unto, to bring unto, Met het aanblikken van den dag, At zbe dawning F the day, At break of day... AANDRAANEN? „ Zak. ALEN, zo wy G Ecn AAND. AANF, AANG. f ery aandraaijen, To begin a work, ANDRAAVEN, Te Ra or #rot apace. AANDRANG (M.), 4 Conſtraint, AANDRINGEN, 0 Preſs on, to urge. Aandringer (M.), He that urges. Aandringing (F.), a Preſs on, importunity, ur- Aangebragt (bericht,) Reporred, informe 4 AANbRU KKEN, 20 Squeeze together, topreſs on, to force. | AANDRYVEN, Ze Drive on, to carry on, to promote.  Go at, 10 go to. driving on, apply. Ik zal tot zynent aangaan, I make a step to his house; I will call at his house. Aangaan (beginnen,) % Commence. anneer zal die zaak aangaan? When will that matter take its beginning? Wanneer zal de reys aangaan? When will that matter take its beginning? Wanneer zal de reys aangaan? When will that matter take its beginning? Een werk aangaan, 0 Undertake, attempt, to enter into. Een werk aangaan, 0 Undertake, attempt, to enter into a war. Een verbond aangaan, 1 Euter into a covenant. Aangaan (raazen,) To make a noiſe (or sittir.) CF ly zal, als hy dat hoort, by sutter aangaan, He - *I keep a sad do when he hears it. De doove kool wou niet Aangaan, The coal would not take fire. Aga (raaken,) O Concern. It is also of the same kind as Aangaande, concerning this matter. AANGAAPEN, 20 Gaze at, AANGANG (M.); Acceſs. 1k heb altoos 'een” vryen aangang tot have always free access to his  Op de Konvooi Aangeeven, To Enter at the  Wanneer is hem de ziekte aangekomen? I ben did he fall sick? AANGELAND, Arrived, come aſbore. AANGELEGEN, Important. O Aangelegenheyd. (F.), [nportance, concern. Een zaak van groote aangelegenheyd, a Matter . of great importance. : AANGELOKT), Allured, enticed. TAANGEMAAND , Exborted. AANGEMOEDIGP, Excouraged. AANGEMERKT, Remarked, noted, regarded. Aangemerkt (naardien), Since, ſeeing. | AANGENAAM, Acceprable, agreeable, pleaſant, gracias. |Aangenaamheyd F.); Comelineſs , grace a appro- bation. A 2 Aan "4 * * AANGERAAK T, Aangezet Jar land gezet), AANG!:. Acceptably , pleaſant. a; ke ack tes forth. p Een aangenomen zoon, ar 72555 ſon. AANGEPLAKT, Paſted .AANGEPORD, Incited, AANGEPRAAT, Perſwaded +=" Aan AA 1 irred ap AANGEPREEK T, Exborted (or perſwaded) umto. AANGEPREEZ EN, Recommended. AANGEPREST, Preſſed ou. | oached. AANGERAND, Aangeratift, Afanleed : nn AANGERECHT , Ferperrated , committed, — Dreſſed. AANGEROERD, Touched. AANGESCHO OWD, Aanſchouwd, Babel, J AANGESLAGEN, Affixed, 1 Het Plakkaat is opentlyk aangeſlagen, The Pro- clamation is affixed publickly. ＋ Zyne goederen wierden aangeſlagen, His goods. were ſeized (0 (oc diſtrained.) AANGESPROOKEN, — 1 to, called upon. AAN GESTREEDEN. © (opgeſtreeden) Imputed, laid to one's char AANGESTU RVEN, Befallen by inheritance. AANGESTUUWD, Incited „ prompted. AANGEVEEGD, Swept together. AANGE VOCHTEN (beſtreeden), Attacked, Aangevochten (verzocht)., Tee, enticed. AANGEVULD, Fila zp AANGEWEEST, Bees +. Ik heb tot zynen aangeweeſt, I have been at his houſe, I calPd at his houſe. Ik heb haar daarom aangeweeſt, I made applica- ion to ber for it. AANGEWEND, Apply a, beſtowed. 8 Daar wierde veel moeite toe aangewend, Much 008 was beſtowed upon it. ewende vlyt, Endeavonrs. AAN NGEZET, « as Ik heb'er hem aangezet, I have loy'd him about it. Aangezet (aangehecht), faſtened unto. Set on ſhore. Aangezet (aangevoerd), duced „ incited. 75 — (beſmet), Attainted, infected. ngezet (aange brand), Szack to the kettle „ burnt to. GEZIEN, Be eld, lookt at. A ezien Nademaal), Seeing, ſince. AANGEZIGT (N.), Face, viſage. In 22 augeglet, In his face, into his face, to his face is preſence. AANGLUUREN, To catch fire, to kindle. AANGLUUREN, to, Look agu z fo ca’t 4 Fs eye, GRENZEN, „Border upon. ky: 81 landen „Adjacent countreys.. Aangrenzende plaatſen, Adjoining places. ” |Aangrod cnet AANE." AANH.” , Growth, encieaſe. · FED Fe * (or vet bold 1. to see Aangrypelyk, Seizabl by Aangrypelyk, Seizabl by Aanhaalen (F.) „ ANHAALEN (na zich trekken) zo Pall or draw to. Eene ſchuyt Aanhadleti, 7 Hitch a boat. AANHAALEN (na zich trekken) zo Pall or draw to. Eene ſchuyt Aanhadleti, 7 Hitch a boat. AANHAALEN (beſlaan), 20 Seige, arreſt. ö : E722 goederen zyn aangehaald, His goods. are eized oF lemand zeer aanhaalen, To make much of one, to court one. AANHAALEN (bybrengen), 2s Cite.  see. F TS. » fo Aabere, to depend on, to Aanhanger (M.), an Adherent- follower. Aanhanging (F.), an Adherent- follower. Aanhanging (F.), an Adherent- follower. Aanhebten (F.), to have on. Zyne kleederen aanhebben, To have on his cloths. AANHEBEN, To have on. Zyne kleederen aanhebben, To have on his cloths. AANHEFFEN, To begin the tune, To begin to speak. Aanheffing (F.), Anhusting, affixer. AANHEFFEN, To begin the tune, To begin to speak. AANHEFFEN, To be belifullng af. AANHEFFEN, To be belifulling af. AANHEFFEN, To be belifulling af. AANHEFFEN, To give ear amo, To be sure. Hy ſprak het in 't aanhooren van veele getu gen, He spoke it within the hearing of ſeſe. Aanhoorder (M.) (tochoorder), a Hearer, auditor. Aanhooring (F. I a —— unto. 3 „ to. Lay hold of, to finals 70 eixe O Dieven aanhouden, 10 Conceal or harbour thieves. Aanhouden, (volharden), 20 Fame laſt, continue, to hold fast. Aanhouden (ſterk verzocken) =” Importune. | Op zyn aanhouden, Az his een at bis ear neſt requeſt. i Aanhouden (F. ), Cc ontinuation. | Aanhouder (NI. ), One that perſeveres.. Een Aanhouder van dieven; a Concealer of thieves. Aanhoudin an Arreſt, — a Perſevering. NOOR EN, zo Epèreaſe BOT es” AANJAAG 6  wy ; Een ſchip aanklampen, zo Grapple or board a ſbip. Aanklampi E.], an Accoſting, grappling. 66. AANKLE N, To put on cloths. Aankleeding (F.), a Putting on of cloths. 3 FLYK, Cleaving unto, inherent. Aukleeve (FS) Y Alpertinance, diE. AANKLEEVEN, #0 Cleaving unto, to stick unto, to adhere. Der werreld aankleeven, Tocleave unto the world. Aankleeving (F.), a Cleaving unto, an adhering, enclination. AANKLOPPEN, 20 Knock ar. Aanklopper (M.), a Knocker at. Aanklopping (F.), a Knocking at. AANKNOOPEN, 2 Tye to. n a Tying unto. AANKOMEN, 10 Come, arrive, accoſt. Ik zal tot uwent aankomen, Pl come to your house. Hy laat de zaak op my alleen aankomen, He cauſes the whole business to rest on me alone. Last het maar vry op hem aankomen, Leave it freely to him; let him alone with it. Ik zal. 't daarop niet laaten aankomen, I ui] not truſt to that, I won *b rely on it. CF 't Zal op zulk een kleynigheyd niet aan, Such à sain matter will not hinder it. 't Komt op een ſtuyver niet aan, a Penny will not break the bargain. 't Komt hem op een Honderd guldens of twee niet aan, 4 Hundred gilders or two is but a sain matter to him © Als 't er op aankomt dan ſtaat hy verleegen, When it comes to the pinch then he does not know what to do. STE A es (M.), (Jongman), 4 Young man, 4 youth. oof. | Aankomeling (Nieuweling), 4 Novice. Aankomeling (Nieuweling), 4 Novice. Aankomeling (F.) „Nb, Adoleſcency, Aankomende (Particip.), Coming, arriving. Een aankomende Vryſter, a Dung laſs. Aankomeling (M.), a Comer, arriver. + Aankomeling (F.), a-Coming. Aankomeling (F.), Arrival. © AANKONIGEN, 20 Announce, declare. Aankondiger (M.), an Announcer, declarer, IAANLONKEN, To caft EN ſee Aankondigen. Aankyker (M.), a Bebolder, spectator. „ Ff 1.), 4 Looking at, beholding. JAANLAC GEN, to Smile at, arride, Aanlachgin (F.), 4 Smiling upon. AANLANDEN, 10 Come ashore, to arrive. Aanlanding (F.), a Coming ashore, arrival. AANLANCHEN, 20 Patch on, to fasten. AANLEG (M.), (toeleg) Attempt, undertaking. Met den eerſten aanleg, Miib the first attempt. AANLEGGEN, 70 Apply lay on, — to touch at. Zyn geld in koopmanſchap aanleggen, To lay out his money in wares, De ſchuyt zal voor zyne deur aanleggen, The . boat will come and lay before his ou. Oft Ik zal het daarop aanleggen, That will be my aint. 