Catholijke Nederlandsche
None
Maar wat zegt het dan, dat boek? Is het de eene of andere légende? Ernest: Gij hebt het geraden: Eene Iégende, van lieve Heiligen, zoo waar, maar die bezwaarlijk in den: Hemel zullen komen | CanisridAN. Ik ben nieuwsgierig, of Peet-oom ERNest ons geen vertelseltje doet. ERNEST. fa Anabolt Gedald! Doch daar is Pier al. Hij heeft haast ge- maakt. Jonge, gij zult er ook een mooije tol voor hebben. +455 CuristTiAAN, tot de kinderen. Gaat nu naar bed, kinderen! Het zal morgen te vroeg dag voor u zijn. Vergeet niet te bidden. (De hinderen staan op en vertrekken, nadat zy aan al- Zen goeden nacht hebben gewenscht.) (Gedurende dien tijd heeft de meester het boek doorloopen en zegt, zich tot Exnest wendende :) Daar vriend Ernest, “lees ons iets voor. ERNEST. Neen 5 heer Schoolmeister! het beek is inal te goe« de handen. Lees zelf. De Meester y glimlagchende. Kom, wiji het zijn Most. Last ons met den titel beginnen: Biydragen tot de Kerkgeschiedenis, der negentiende eeu. fr } Spitz, boos wordende. Al weder Bydragen! De heeren Präsident eischen zoo veel van die bijdragen, voor dat het jaar uit is, dat ons eindelijk niets overblijft, dan gramschap en De. Meester: Een oogenblik, vriendje! Bij het wootd.:Biydragen heft met u hetzelfde plaats, wat met een monarch bij het woord Constitutie, plaats greep« Toen zijn’! ge- meesheer hem zeide: Uwe Majesteit heefteene goede constitutie: antwoordde de monarch in toorn ontsto- ken. Wat noemt gij constitutie? Ik wil niet, dat men er mij van spreke; ik wil geene constitutie! — Voor ditmaal ontneemt de drage ons niets. Er wordt hier niet gehandeld van bydragen tot onze belastingen, maar van ons in te lichten, aangaande den tegenwoordigen toestand der Kerk.in. Duitschland..Met andere. woor- den deze biydrage, stelt de onregvaardigheden, die sedert twintig jaren ons Catholijken onderdrukken, | in een helder licht. - Spitz. Dat is wat anders, Ik zou wel  moeten vertrekken: het is jammer. (Zich tot Krnesr wendende). Vriend Ernest, zoudt.ge mij dat boek wel voor eenige dagen willen leenen? e Ernest, zich het voorhoofd wrivende. Ik weet (1) Het door de policie bepaalde uur, na ’t welk iedere bij- eenkomst of gezelschap verboden igs, niet wat ik doen moet als die heer™. << * CurisTiAAN, hem invallende: Welu, bohe meer bezahlen Ernest: kent gij den heer School- meister niet beter? f edadeieed obi Ernest. » Welnu, ja heer Schoolmeister! ik doe het; maar, onder voorwaarde, dat gij ons Donderdag avond in het breede, alles zult verhalen, wat gij er in gelezen zult hebben. fesvan lt s- |. De Meester. tod YeAlen Gay Ik-geef u mijn woord. Slaapt wel, Vrienden goe- den nacht! i Spitz, heen gaande, Ik. zou van daag geen slaap krijgen, al had het nog drie uren langer geduurd: mijn grootste geluk is van die. zaken te hooren spreken. 9 lifele ; ae . » « « HASEFOUSSE. Welnu tot Donderdag. :; t morshahld of tas) TERNEaress Spree . Als God wil, zullen wij .er. nieuws uit hooren! (De twee anderen naroepende ;) Vergeet niet .vroeg te komen. : ; ¢ : sata AANKONDIGINGEN, Bij I. T. SOMMER Boekhandelaar. te Alme/o ,. is uitgegeven en alom verzondent = = = 8 = | I. Keur van uitgezochte Leerredenen, bijeenverza> meld. door. Dt. A. Rasz en Wes. Vit het Hoogduitsch vertaald door P. Kroes, R. K. Pastoor te Xdam. Eer- ste Deel. Kerkelyjk Goedgekeurd. Prijs . \f 1-20, NB. Het 2.4¢ Deel volgt ten spoedigste. 2. Korte Schets der heilige Geschiedeni§, tot ge< broik en onderwijs in kerken en scholen. Uit het Fransch vertaald en met korte. vragen’ tot herhaling van- den. tekst vermeerderd, door eenen Pastoor. van het Diocees van Duik, uit het Hoogduitsch vertaald door P. Krozs, R. C. Pastoor te Kdam. Kerkelgjkt Goedgekeurd. Prijs £ 0-30. Idem op best papier £ 0:40, 3. Onze -Goddelijke Verlosser, in Zijn lijden en Sterven, vereerd en aangebeden door den zondaar, gedurende zeven dagen onder de H. Mis, met oog-’ merk, om het gewigtigste werk voor tijd en eeuwige' heid, te weten;.opregte bekeering en verzoening met God, te beginnen en te voltrekken. Ook eene bij- zondere oefening voor elken Christen in de H, Vaste. Uit het Heogduitsch door een R, C. Priester, Kerkelyk Goedgekeurd. Prijs f 0-40. Idem in een besaan’ bandje f 0-55. ie gah d ints ee ge eT 4. C. SCHMID, het houten Kruis, eene kleine — geschiedenis der vorige eeuwen, fot. troost voor Jij-denden. Tweede verbeterde en vermeerderde Drak, Prijs f 0-30. Idem in carton f 0-40. Aan net Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Gaaver B, N.° 28. : Nummer 12. — 24 Masart 1838. CATHOLISKE NEDERLANDSCHE STEMMEN . OVER GODSDIENST, STAAT-, GESCHIED EN LETTERKUNDE. ' Als JESUS dit geregd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, xeide a Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam} opdat xi één xijng gelyk Wisvoveee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my gelooven zullen: opdat zy allen édén tun, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat zi ook in ons mogen één zyn gelyk Opdat de wereld geloove, dat Gij my gexonden hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat xy zouden één zijn: en dat de wereld e Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, bij de yvoornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post} verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid ; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Posikantoor te Grave ; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie ven zullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. < aE KERKELIJK REGT EN STAATSREGT. Viervde ARTIKEL > : ’ ij meenden duideljk de grenzen te hebben ge- schetst, tusschen het regt van suprematie en het inwendig beheer der Kerk, of het gedeelte *t welk aan dat gezag kan toekomen. » Dit had ons noodig toegeschenen, niet in zich zelve, maar tegen een’ schrijver die de twee spheren verwarde, die elk onderscheidt; eene onderscheiding , welke het Kerkelijk Regt uitdrukt met de woorden: Jus circa sacra en yan: Jus in sacra. » De heer Grorn deze onderscheiding niet begrepen hebbende, schrijft ons onverdiend de verdediging toe van » de volstrekte » guprematie van den staat over Kerk, » van een Cesaro-papie » yan de aanmatigingen yan Henorix Vill en yan Jacozus | in » Engeland. ee 1 » Dat is te zeggen, dat wij aan de souvereinen eene episco- ale geestelijke magt, een gezag over het dogma en de lithur- 4 ey doiden hebben toegekend.” Deze verdediger van het gewaande suprematie-regt die zoo uit de hoogte spreekt, dic den heer Grozn verwijt, dat hij de zaken verward en ze niet begre-~ pen heeft, verwart dezelve nog meer en begrijpt het kerkelijk regt nog minder. De uitdrokking: Jus cir- ca Sacra en Jus in Sacra, zijn eenige eeuwen ouder dan het Protestantismus: als hij derhalve niets an- ders verdedigen wil, dan het zoogenaamd Jus circa Sacra, dan vervalt zijne stelling: dat het zoogenaam- de suprematieregt, met de hervorming geboren is. Als hij niet het suprematie-stelsel van Henpaix VILE en Jacosus I verdedigt, wat verdedigt hij dan? » Maar veronderstellende zelfs, dat wij zulke warme aankle™ vers waren van zulk een gezag, als wij hetzelve met elken waren Protestant met alle kracht verwerpen, wat zou er dan nog gemeens wezen tusschen hetzelve en het suprematie-regt, zoo als wij het beschreven hebben? Welk punt van vergelijking is er tusschen een Pauselijk gezag in de Kerk, en het regt *twelk de uitwendige betrekkingen der godsdienstgezindheid met en in den Staat regele. » Men ziet, dat hierdoor de geheele stellaadje, door den heer GroEN opgebouwd, op zijne verwarring van twee denk- beelden, die zoo onderscheiden zijn van elkander, instort. Wij hadden gezegt dat de elementen van het suprematie: regt, door ons vermeld, het gemeene regt was geworden ex geleven van alle staten, alwaar sedert de hervorming, het Kerkelijkk Regt, zich geregeld had kunnen ontwikkelen.....” Wij beweren, dat de hervorming noort een kerkee Iijk regt heeft gehad, noch hebben kon. Dit hebben wij te voren breeder betoogd, De ontwikkeling yan ba 28 — Er eat ea aM: #! dat zoogehaamde regt, met het suprematie-stelsel en den geheelen aankleve van dien, was geenszins eene geregelde ontwikkeling van een wettigregt; maar van een revolutionnair principe, *t welk reeds de wrang- ste vruchten heeft opgeleverd en waarmede de rust en orde der volken, volstrekt onbestaanbar is. Maar men zal ons wel willen vergeven, als het ons eéne pijnlijke zaak toeschijnt, om te spreken tegen hem, die tegen de evidentie spreekt. Krachtens welk regt, bestond de Gereformeerde Kerk on- der de republik? Was het niet krachtens datzelfde regt van suprem Atie, ’t welk aan de Catholijken en Remonstranten de authorisatie om als kerkelijke gemeenten te bestaan had doen weigeren?” Maar krachtens welk regt, oefende de Republik de suprematie uit? Voorzeker niet anders, dan krachtens het regt van den sterkste, “t welk zich noch aan wezenlyke regten, noch aan goede trouw stoort, dat allen verdragen, op welke vele steden zich bij de Republik hadden gevoegd, onder uitdrukkelijke voorwaarde eener vrije uitoefening van den Catholijken Godsdienst, overal geschonden heeft! En het is alleen krachtens dat regt van den sterkste, dat het supree matie-stelsel, wordt volhouden, en het moeten dom-me vieijers, of vermomde revolutionnairen zijn, diede vorsten het volharden, bij zulk een gedrochtelijk en anti-Christisch stelsel aanraden. Doch het is volstrekt onnoodig, ons hier bij op te houden, als Wij weten dat zelfs, in den kring harer geesteljke attri-butien, de Calvinistische Kerk niet onafhankelijk was van de medewerking des gezags. Hoedanig was, niet alleen in Holland, maar in onze provinzen in het algemeen de gevestigde orde betrekkelijk de bereeping der leeraars? Heeft het gezag zich zelfs niet gemengd am hetgene, wat de dogma en de lithurgie betreft? Daarizou uwe vrees voor het Cesaro-papie te pas zijn gekommen. Wat zegt gij van de toenmalige geestelijkheid, uw model; wat zegt gij van de sijnoden, die zelven het gesag inriepen? En hohe heeft men de editie des Bijbels, onder den naam van Staten-Bybel bekend, ingevoerd. Hoe heeft men de Psalm: berijning van 1775 in gebruik gebragt? Dit is hier de vraag niet, Men moet bewijzen, dat het gebeurde, wat toen gebeurde, krachtens een wettig regt, plaats had. Ken despotiek gezag, om het even door wien het uitgeoefend wordt Kan geen wettig Tegt constitueren, De omstandigheden welke de oorzaken waren geweest, Dat de Catholijke Kerk een staat aan de syde van den staat; haar Kerkelijkk gezag, een gezag naast het politiek gezag was geworden, verloren hare kracht met de Hervorming ea heb- ben dus, met nog veel meer reden yoor de Protestantsche Kerk nooit aanwezen gehad. Dat men hier de volledige anarchie wel gelieve op te merken, welke in de denkbeelden van den heer Groen heerscht, als hij het souverein gezag op deze wijze toespreekt: » daar » gij wwe onafhankelijkheid hernomen hebt, zoo geef ons de » onze terug. Dat wie zeggen: Wij, de ware Kerk, eertijds uws ge- lijke in regt, wij geallicerde magt, wij vorderen, omdat gij outrouw zijt geworden aan de Unie, even zoo van onze yer- pligting ontslagen te zijn. Laat ons voortgaan: : Sedert de hervorming, vormt eenen godsdienstgezindheid niet meer eenen Staat naast den Staat, maar ‘als uitwendig genootschap, is zij lid van het politiek ligchaam, onderwor- pea aan het geheel, en beheerd door deszelfs magt. Terwijl, tot op het oogenblik der heryvorming, de Catholijke Kerk, uit vol reg vorming, eene nieuwe maatschappelijke orde ingevoerd en de maatschappelijke orde des Christendoms verbro- ken heeft. De wereld heeft die verandering met drie eeuwen van burgeroorlogen, revolutien en eindelooze verwarringen hetaald! De hervorming zelvye was eene revolutie, waarvan de politiek zich bediende, om aan de vorsten regten toe te kennen, die zij in het Christendom en volgens het goddel Ik regi, nooit bezeten hatten, en nimmer bezitten kunnen. Het suprematie- stelsel, is derhalve het gevolg van een revolutie; maar het kan nooit een regé worden; wijl het strijdig is, met het regé der kerk, aan welke God zelf dat reget heeit geschonken. Wat verstaat de schrijver door de woorden: Kene scheiding, waaraan de Catholijke kerk zivel einde- lik genoodzaakt is geweest zich te onderwerpen? De Catholijke kerk heeft nooit de twee magten verward : hare bedienaren hebben zich overal aan de zuiver burgerlijke wetten onderworpen; zoo als de burgerlijke ambtenaren en de vorsten gelven, als Christenen, aan de kerkelijke wetten gehoorzaamden. De Catholijke kerk is altoos de magtige en getrouwe gealieerde van het burgerlijk gezag geweest; zij beperkte hetzelve, op geenerlei wijze, in deszelfs ontwikkeling of inrig- tingen; zij heeft nooit getracht op de ministers en. hooge ambtenaren, door het bedingen van derzielverbenomme, zich invoed te verschaffen; maar zij heeft integendeel, aan vorsten, die zich verdienstelijk bij de kerk hadden gemacht, de-benoeming van Bisschoppen en. in hunne staten, toegestaan; behoudens echeter haar regt, om zoodanige benoeming te bekrachtigen, of niet. Maar zoodanige regten bezaten de vorssten nooit krachtens een regt van hunne vorstelijk wäardigheid, maar enkel krachtens eene concessie der kerk. De Catholijke kerk behoefde zich dus ten gee volge der hervorming, niet te onderwerpen, aan eene scheiding, tusschen de kerk en den staat, daar de zelve nooit éen ligchaam hadden uitgemaakt. “Zij is en blijft de geallieerde van het burgerlijk gezag; ook als hetzelve, van zijnen kant het verbond, ‘t welk het Christendom tusschen kerk en staat gevormd had niet eerbiedigt. Getuige de concordaten, welke de H. Stoel, in het belang des burgerlijken gezags, en de rüst en orde der staten, met protestantsche vorsten gesloten heeft Zich noort onderworpen aan eene scheiding, die aan het burgerlijk gezag eene suprematie over de kerk zou toekennen; daaraan kan zij zich noort onderwerpen: men kan haar verdrukken, vervelgen, en door het Fitzen van invoed op zwakke Bisschoppen on der mijnen; maar nooit zal men haar bewegen, om zich an het suprematie-stelsel te onderwerpen, omdat zijhaar goddelijk regt niet kan laten overweldigen, zonder den oorsprong van haar aanwezen te verzaken, en zich zivelte vernietigen; en dit kan nimmer het geval worden, want Hij, die alle magt in den hemel en op de aarde heeft, die de koningen afzet en bevestigt, door wien de koningen regeren, is met haar tot aan de voleinding. der eeuwen! Het groote Romeinscbe rijk is te gronde gegaan; het Byzantische keizerrijk is vernietigd; het Westersche keizerrijk is gesloopt, en het Fransche keizerrijk bestaat niet meer! Maar de grijze Apostolische kerkstäat nog even krachtig, even vol van leven, als op den dag harer geboorte; zij is getuige geweest, van de vernietig dier groote rijken, wier vorsten haar vervolgden, of beheer-schen wilden. En het is inderdaad onbegrijpelijk, dat de vorsten der aarde- zich aan die Voorbelden niet spiegelen; dat ze gehör geven aan de stem eener ongeloovige politiek, die hen diets maakt, dat de vrij-heid der Catholijke kerk, strijdig zoude zijn met de belangen van den staat. Waarlijk, alleen het ongeloof kan zich verbeelden, dat de Almagtige regten, die Hij zelf geschonken heeft, niet zal weten te handhaven! De hervorming, die nooit een ligchaam was, en veelhoofdig geboren zijnnde, nimmer algemeene godsdienst der volken worden kan, komthier niet in aanmerking. Zij heeft noort eenig regt van God ontvangen; al wat zij bezit, heeft zij veroverd of is haar door de vors-ten gegeven. Men denke echter niet, dat wij haar van dat bezit zouden willen berooven; het is door verjaring haar eigendom geworden; maar wij zullen nimmer erkennen, dat zij andere gelijke regten met de Catholijkke kerk heeft, dan alleen voor de burgerliyke wet, die wij, als zoodanig eerbiedigen; voor zoo verre die niet lijnregt strijdig is, tegen de wet van God; en eene wet, die aan den staat de suprematie over de Catholijkke kerk toekende zou gulk eene wet zijn; ten opzigte van zoodanige wet, zouden de Catholijkke Bis-schoppen verpligt zijn, om, even als de Apostelen te zeggen: » Oordeelt zelven of het regt zy den mene schen meer te gehoorzamen dun God!” En, wil men an hunne billijke vertoogen gehoor geven, dan behooren zij met de Apostelen te zeggen: » Men moet God meer gehoorzamen dan den menschen!” Maar onderwerpen mogen zij zich niet tegen hunnen pligt en Goddelijkken last, al werd dan ook gevangenis, vere banning, of zelfs de dood hun deel! De mishandling, eenen Bisschop aangedaan, om zijne getrouwheid in het verdedigen van de regten der kerk, predikt luider en welsprekender, dan de sierlijkste redevoeringen! Doch waar zou men zulke Bisschoppen vinden, als overal de. staat het regt had, om die vorsten der kerk te benoemen, en zwakke en laaghartige gunstelin- gen in- het ambt der Apostelen te dringen? Welk treurige voorbeelden heeft Duitschland, in sommige Bisschoppen van onzen tijd opgeleverd! Welk een blaam rust op de nagedachtenis van den vorigen Aartsbisschop van Keulen, terwijl de laatst overledene Bis- schop van Trier, door de angsten zijner conscientie genoopt werd om op zijn doodsbed alles te herroepen en te veroordeelen, wat hij-uit zwakke toegevendheid jegens het bargerlijk gezag, tegen de belangen en regten der Kerk gedaan had, zoo als onlangs, bij de bedreigingen, door de Pruissische regering aan den tegenwoordigen Aartsbisschop Jegenwoordigen Aartsbisschop Van Keuren gedaan, is bekend geworden. De hervorming der XVI eenw, is uit haren aard lijnregt strijdig met het denkbeid eener algemeene kerk, die hoewel, in alle landen en over den gehe- len aardbodem verspreid, slechts een ligchaam is. Zoo ook is het suprematie-stelsel, ’t welk met de hervorming geboren is en enkel op de hervorming, die zich laat organiseren en wijzigen, zoo als hare lands- heeren verkehren, toepasselijk: ten opzigte der Catholijke Kerk is dat stelsel, zelfs zoo als de schrijver hier hetzelve verdedigt, een onding, een gruwe! in de oogen van alle ware Catholijken. De Catholijke Kerk, die hare organisatie, hare instellingen hare lithurgie, plegtigheden en gebruiken van Jesus Curis- Tus en van de Apostelen ontvangen heeft, kan in dat alles geenerlei wijziging gedoogen: hare organisatie, hare inrigting, haar bestnur enz. zijn overal dezelf- de; zij is letterlijk, ééne kudde en éen herder. Van daar dan ook, dat men immer te vergeefsch trachten zal, het droombeeld van nationale ferken in het Catholijus te verwezenlijken . Ook hebben de meeste, zelfs protestantsche vorsten facto erkend, dat zij geenerlei suprematie regt, in off over de kerk hebben; maar dat het geheele beheer dier kerk, aan den tijdelijken opvolger van den Apostel Perrus, op diens hoofdzetel, toebehoort; dat zij van en uit zich zelven, of krachtens hunne souvereiniteits. regten, geenerlei regt hebben om bepaingen te maken, ten opzigte der Catholijke Kerk in hunne staten. Wan daar de Concordaten die zij met den Apostolischen Stoel gesloten hebben; waarbij de betrekkingen, tusschen de kerk en den staat worden gegeld: en het is derhalve ten eenenmale valsch, dat de Catholijke Kerk zich onderworpen heeft, aan eene zoodanige scheiding van kerk en staat, die aan den souverein het regt zou geven, om, alléen op zijn eigen gezag, en zonder tusschenkomst van den algemeen Opperherder der Catholijke Kerk, de wite wendige betrekkingen tusschen de Kerk en den staat te regelen, of dien aangaande eenigerlei bepalingen te makem. Te vergeefsch zullen dan o O alle souverenen beproeven, om door het indringen van gunstelingen, in het bestür der Catholikke Kerk; de volken, ongehörte de doen worden, aan de door God gestelde magt des algemeenen Opperherders; zij zullen nimmer andere Herders of Overheden erkennen, dan de sulken, die in gemeenschap met en onderwerping aan den Apostolischen Stoel, hunne institutie en jurisdicie van denzelvenden onvangen hebben. De souverenen kunnen deze verbannen, den geloovigen verbannen, den geloovigen verbannen en engen. Enz.; maar het zal altoos vruchteloos zijn; want hier geldt het: men moet God meer gehoorzamen dan den menschen. Ook in dit opzigt levert ons vaderland, een merkwaardig voorbeeld op, in de gehoorzaamheid en verknochteid der Catholikken ‘aan den Apostolischen Vicarius Tueoporvus ne Cock, niettegenstaande het verbod, der Hoogmo-gende Heeren Staten-generaal van dien kerkonnen noch te gehoorzamen. Het zijn derhalve de ware vrienden der souvereinen niet, die hen aanzetten om zich eene magt aan te ma-tigen die zij niet van God ontvangen hebben; die zij nimmer zullen trachten uitteoefenen zonder botsingen en onlusten te veroorzaken, wier gevolgen altocs nadee-dig voor hun eigen gezag  of niet, jedere verdrukking, iedere vervolging der kerk zal een nieuw bewijs opleveren van hare kracht en van de magteloosheid harer bestrijders en vervolgers. Wij heben gemeend, bij de openbare verdediging van het Suprematie-stelsel, onze Catholyke Siem met Nederlandsche rondborstigheid te moeten verhefen, en konden daarbij niet wel korter zijn. Zien wij nun nog welke onderscheiding de verdediger van het su-prematieregt, verder maakt: "Nu blijft nog over de derde spheer, die der essentiel gesante regten. Ook ten opzigte van deze heeft de staat tij-dens de republik, een groot gezag uitgeoefend. Dat gezag in 't algemeen is vervallen. Waarom? Omdat hetzelve noch voor noch na 1795, op eene regts-reden berustte. Omdat het zoo-wel in strijd is met het ontwikkeld principe der Protestantsche Kerk, als met dat der Catholijke Kerk." Vee] beteekenende woorden, maar die ter verdediging van het stelsel des schrijers, niets beteekenen! Waarom will het ontwikkeld Protestantsch principe essentiel geestelijke regten, zoo als het hier genoemd wordt, thans, buiten de suprematie sluiten? wijl dat ontwikkeld Protestantsch principe, niet Meer, aan de nog overgebleven oude leerstukken des Christendoms wil gebonden zijn! want het is overvloedig gebleken, dat alleen daaruit, de haat tegen de zoogenaamde formulieren van eenigheid en derzelver verbindend ge- zag, ontsproten is;, maar tevens, dat met het ontwikkeld Protestantism principe, zich geenerlei bepaald gemeenschappelijk geloof denken laat. Maar, ter goedertrouw, behoort het dan niet, tot de spheer van essentieel geestelijke regten zoodanige inrigtingen te maken, waardoor het bepaald genoot- schappelijk geloof noodwendig in de zee van individu- ele gevoelens, moet verloren gaan? Behoort het niet tot die spheer, als men aan een kerkelijk genootschap, eene organisatie en reglementen geeft, die met de oorspronkelijk inrigting, met de leer en belijdenis van dat kerkelijk genootschap lijnregt strijdig zijn? Als de regering zich het regt tockent, om de hoofd- bestuurders van dat genootschap te benoemen, en om de verordeningen van dat bestuar goed of af te keuren? Reeds de bepaling, wat Alsdan niet essentiel geselte jeden behoort niet tot de spheer van het. Burgen liegt eine overweldig. Doch laat ons den heer Groen hooren. Maar zie hier, wat ons meer regtstreeks raakt. Niet te vreden met het verledene te het verledene te het overweldig, brengt de heer T. zijne denkbeelden tot ons tegenwoordig beheer over. De Kerk is, volgens het, slechts een lid van het politikale ligchaam, onderworpen aan het geheel, en beheerd door deszelfs magt. Ik bestrijde die stellingen, doch daaruit volgt niet, dat ik zoo als de heer T. voorgeeft, het anarchieke en revolutionnaire, ’t welk in de geschriften van den heer DE LA Mennals gevonden wordt, moet aaunemen.’ He had aangemerkt, dat men, zich zelfs schikkende naar de oogmerken van den heer T. wijl de unie tusschen de Kerk en den staat verbroken is, niet uit de verledene betrekkingen, tot de tegenwoordige betrekkingen argumenterenkan. De heer T. antwoordt, dat het regt van suprematie, zoo als hij het beschrijft in den aard der zaken gegrond is. Hij vergeet, dat het juist daar is, dat hij had moeten bewijzen. Dus is na uwe meening, de souverein ook he t opperhoofd, van het Godsdienstgenootschap. Dus is een souverein, die, als zoodanig, gerekend wordt geen Godsdienst te hebben, het hoofd van alle de Kerken yan zijnen staat: het hoofd der Protestantsche kerken, het hoofd der synagogen, het hoofd der Catholijke Kerken (1). Men moet invloed hebben op de beroeping der leeraars, der bisschoppen, der rahijnen. Wat betrefe de professoren der theologie (Protestantsche, Catholijke of Godsche theologie), komt het aan hem toe, die te benoe- mene Vrij deelt hij Godsdienstig onderwijs aan zijne onderdagen unterdagen. — Laat ons niet verder gaan; in waarheid men ver- liest er zich in en de heer T. zou beter gedaan hebben, om, met ter zijde stelling van geleerde uitweidingen, eenvoudig te bewijzen, hegene, wat zelfs na zijne uitleggingen, niet klaar bewezen schijnt, dat men wettiglijk in 1816, de Gereformeerde kerk heeft kunnen organiseren, bij simpel Koninklijk Besluit en in blijkbare tegenstrijdigheid met hare traditionele en constituttonele principes en On's bestek heeft niet gedoogd, om de discussie tasschen den heer IT... en den heer Groen, ook uit bet grondwetig ocogpunt te beschouwen. Het is trous wens, reeds zoo menigwerf gebleken, dat onze grond-wet, even als de meeste nieuwe constitutien, een meesterstuk van onduidelijkheid en dubbelzinnigheid is, Waarop men zich voor en tegen beroept, dat ons, buitendien, de lust daartoe zou ontbroken hebben. Ten slotte dezer discussie het het Journal de la Haye van 8 October 1837, het volgende geplaatst : » M. le Redacteur, » Ayant lu la réplique de M. Groen van PrinsTEereer dans votre N.o d’aujourd’hui, je vous prie seules ment de vouloir faire repeter, dans votre N.o de demain, en caractères. bien lisibles, les derniers mots de mon sixième article: » Je N’Ai PLUS RIEN A DIRE (2).” Mogten alle verdedigers van het onbestanbar, en - voor de gouvernementen zelven immer noodlottig gee weest zijnde, suprematie-stelsel tot zwijgen zijn gebragt! ¥eveerw (1) Wij kennen slechts ééne Catholijke Kerk, Catholyke Ker- en is onzin, is tegenstrijdigheid. (1) Dat is; M. de Redacteur, — De Repliek yan den Heer — 101 — . breve int? e427 BRIEF Poeh Van den Aartsbisschop van Posen en Gnesen, aan “den honing van Prinsten, onder dagteekening ; van 26 October 1837. » Zeer doorluchtige en zeer magtige koning, zeer genadige souverein en meester . Ik zie mij verpligt, om uwe Majesteit in te lichten, betrekkelijk de belangen, voor welke ik geene regtvaardigheid en voldoening van uw ministerie van kerkelijke zaken, kan verwerven. Doe dien stap, met al den eerbied, waarmede mijne getrouwheid, die eea mijner heiligste pligten is, altoos met de innigste overtuiging aan uwe Maj. den billijken tol zal weten te doen betalen, en met het onbeperkte vertrouwen, “t welk de regtvaardigheid en grootmoedigheid uwer Maj. heeft weten te veroveren en op zulke vaste gronden te vestigen, in de harten van duizenden van onderdanen, die onder de bescherming van den Pruissischen scepter leven. Doe heb uwe Maj. te onderhouden over de gemengde huwelijken, dat is, huwelijken tusschen Catholijken en niet Catholijken. Te dien opzigte zijn de principes, die in mijne Aartsbisdommen in vigeur zijn, die, welke vervat zijn in de Breve van Paus Benepictus XIV, beginnende met de woorden: Magna nobis admirationis. Volgens die Breve, overreenkomstig de aloude leer-Stellingen der Catholijke Kerk, kunnen de gemengde huwelijken niet geldig (valide) worden verklaard, dan in gevalle van’ uiterste noodzakelijkheid en eeniglijk op voorwaarde, dat de Catholijke partij, zich verbin de, om alle pogingen aan te wenden, ten einde haren echten in den schoot der Catholijke Kerk terug’ te brengen, en dat alle kinderen, uit zulke hawelijken gesproten in den schoot der Catholijke Kerk worden — opgevoed. ‘Tot hiertoe is die Breve, niet krachteloos noch verzacht geworden, door eenigerlei Apostolische uspraak; zij bestaat nog in haren geheelen omvang en in al hare keacht, voor al de provincien van het voormalige koningrijk Polen. - » Intusschen zijn de wetten van uwe Maj., niet in harmonie met die principes der Catholijke Kerk. Volgens Gens het Algemeine Landrecht pass. 11 tit. If bl. 26, moeten de zonen opgevoed worden, in de Religie des vaders en de dochters in die der moeder. Uwe kabinets-orden van 21 November 1803, wijzigt die bepaling, met deze woorden: » dat alle kinderen moeten worden opgevoed in de Religie des vaders, ten minste zoo de ouders niet, naar onderling goedvinden, anstrengen.” Door de oprigt van het ‘aartshertogdom Warschau, zijn die laatstgemelde be. Palingen krachtelos geworden, in de Årischen Groen van Painster, in uw blad van het gelezen heben- de, verzeek ik u in uw N.° van morgen het laatste woord van mijn 6.¢¢ artikel te doen herhalen met zeer leesbare letters, 4k heb niets meer te zeggen, Ty van Posen en Gnesen, voor zoo Verre dezelve in dat hertogdom zijn ingelijfd geworden. Het wetboek van Napo Leon in deze provincien ingevoerd, de huwelijken enkel als: burgerlijke contracten beschouwende, bleef het den contractanten vrij, om de huwelijken te Jaten inzegenen, of niet te laten inzegenen. Maar de Catholijke Priesters, hadden altoos de gemelde Breve van Benepictus XIV te volgen. : Toen uwe Maj. in 1815 op nieuw bezit nam van het groot-hertogdom Posen, deed hij den 15 Mei van hetzelfde jaar, aan de inwoners van dat groot-hertogdom deze plegtige belofte: » wwe Religie zal gehand- haafd worden,’ Wij hebben die belofte met de diep- ste erkentelijkheid ontvangen' En zie hier, in welken Zijn wij dezelve begrepen hebben. De Catholik Ker zal hier gehandhaften en beschernd worden in ha zuverheid, met hare gebruiken en met hare disciplinie, onder de leiding van haar zigtbaar Opperhoofd, den Paus. Bij opene brieven van 9 November 1816, werd het Adgemeene Landrecht in het groot-hertogdom Posen ingevoerd, met de wijzigingen die er in zijn ge- maakt geworden, door de wetgevende bepalingen van 1 Maart 1817 en de opper-president, heeft mij door zijnnen brief, onder dagteekening van 24 September 1834 doen weten, dat de kabinets-orde van 21 November 1803, betrekkelijk de kinderen uit een gemengd huwelijk gesproten, weder in vigeur moest worden gebragt. Die talrijke veranderingen moesten vooral uit hoofen van sommige oude en zwakke Herders eenige onzekerheden in de praktik ten opzigte der gemengde huwelijken te weeg brengen, die gelukkig genoeg, zijn geweest. Het schijnt zelfs dat eenige Pastoors soortgelijke huwelijken heben ingezegend, zonder de waarborgen te vorderen, die door de Kerk voorgeschreven zijn. Intusschen werd de Breve van Pius VIII, van 25 Maart 1830, door den Aartsbisschop van Keulen en zijn Suffraganen, de Bisschoppen van Trier, Münster en Paderborn, verkregen, instructierten betrekkelijk de gemengde huwelijken bevattende, afgekondigd. Die Breve bevestigde de Catholijke geestelijkheid mijner Aartsbisdommen in het denkbeeld dat de aloude Catholijke leer, betrekkelijk de gemengde huwelijken geenerlei wijziging, van den kant des Apostolischen Stoels bekomen had en dat de schending derzelve, die men zich hier had veroorloofd, eene zware zonde tegen God en gijn heilig Word, een vervalsch van het overanderlijk Catholijk gelöteten de zaligheid der zielen, grootelijks in gevaar bragt. De  den roemvollen scepter van uwe “Niaj. onderworpen zijn, de Catholijke Religie belijden en alle Prussen, in uwe Maj. eenen monarch ver- eeren, die vrij van voorcordeelen en van partijdig- heid dezelfde bescherming will verleenen aan alle de Godsdienstgezindheden die in zijn koningrijk aanwe- zig zijn, zonder eene derzelve te krenkens » 1.) Dat de Breve van Paus Pius VIII, van 25 Maart 1830, niet is afgekondigd geworden, dan ten voordeele van den Aartsbisschop van Keulen en van de Bisschoppen van Trier, Munster en Paderborn. Dat in de diocesen die ik bestuur het gebracht volgens het gebracht, volgens het gebracht, zonder eenigen wärborg te vorderen, door verjaring gevestigt is. Uwe Mej. zal vergunnen aan te merken, dat ik in mijne hoedanigheid van Catholijk Aartsbisschop van een niet-Catholijk Ministerie geene lessen te ontvangen het over den zin en de uitgestrekteid eener Pause lijke Breve; ik kan hetzelve in conscientie niet bevoegd erkennen tot de uitlegging van Apostolische uitspraken betrekkelijk het Catholijk gelööst en de toe-diening der Sacramenten. Nu het is uwer Maj. niet onbekend, dat volgens de Catholijk leer, het huweijk een der zeven Sacramenten is. Het ware tegen al mijne pligten gehandeld hier eene vreemde autoriert te erkennen. Als men de ministeriele stelling moest aan menmen, zou daaruit volgen, dat de brieven van den H. Paulus aan de Romeinen, aan de Ephezers en aan de Corinthiers, enkel betrekking hadden tot de inwoners der steden aan welke zij gezonden zijn, en niet Tot de geheele Christenheid. De onderhavige Breve behelst geene nieuwe leer, zij herhaalt en herinnert op nieu de aloude Catholijke leer aangaande de gemengde huwelijken; zij verbindt derhalve de geheele Christenheid. Maar aannemende, *¢ welk onverdedigbaar is, dat de ministeriele wit legging juist ware, wat zou er dan uit volgen? In plaats der Breve, wier geldigheid men betwist, voor de Aartsbisdommen Posen en Genesen, zou men dan den Encyclieken brief dien Leo XII onder dagteeke- ning van 8 Januarij 1825 aan de geheele Christenheid uitvaardigde en-die, betrekkelijk de gemengde hawe- lijken, dezelfde principes bevat als die der Breve door Benéictus XIV aan de Bisschoppen van Polen gezon- den; moeten toepassene De universaliteit van dien encyclieken brief kan niet worden betwist en het Prussis- sich gouvernement heeft er zijn placet op gedrukt. * Wat betreft de verjaring, welke uw ministerie van kerkelijke zaken ons tegenwerpt, het ik reeds hooger verklaard hoe het is gekomen, dat hier en daar eenige gemengde huwelijken zijn ingezegend geworden. * En, door Catholijke priesters. Dit is eene dwaling in welke de veelynidige politieke revolutién, die wij ondergaan heben eenige leden onzer geestelijkheid heben medege- sleept. Maar ik moet ten sterksien protesteren tegen de gevolgtrekkingen, welke uw ministerie uit die daadzaak meent af te leiden. Er is geene verjaring tegen de waarheid, en volgens de Catholijke leer, moet men oogenblikkelijk afstand van dwalingen doen, hoe lang zij ook mogten geduurd hebben, zoodra als het op eene authentieke wijze blijkt, dat het onfeil- baar orgaan van het gevoelen der kerk, over dit of dat punt der leer, uitspraak heeft gedaan. Nu, dit heeft plaats gehad, ten opzigte der gemengde huwelijken; zij kunnen niet meer plaats hebben, zoo vaak als er niet voldoende waarborgen zijn gegeven voor de eeuwige zaligheid dergenen, die er in betrokken zijn; en een gouvernement, dat de Catholijke Religie in alle hare zuverheid, beschermen wil, kan niet vorderen dat Catholijke priesters voor hetzelve inschike kelijkheden hebben, die hunne conscientie kwetsen. Ik durf aan Uwe Majesteit de volgende considera= tien voorstellen: De Apostolische Stoel neemt nog tegenwoordig, voor mijne diocesen als gelding aan, de principes, die, betrekkelijk de gemengde huwelijken, in de Breve van Bexepictus XIV zijn uitgedrukt. Om dit te bewijzen neem ik de eerbiedige vrijheid van bij mijnen brief te voegen: 1) Copie van eene dispensatie om te kunnen overgaan tot het huwelijk van Mariannor Oxonrerska, eene Catholijke met den Protestant Martin 4 onder dagteexening van 17 Maart 1837: 2) Copie van het besluit daartoe betrekkelijk van den opper-president, onder dagteekening van 12 Mens deszogen jaars. De dispensatie is vergund geworden, onder uitdrukkelijk beding: "Das de Protestantsche echtgenoot zich formeel verbinde, om al de kinderen, die uit dien echt zullen voortspruiten in de Catholijke religie te doen opgeenerlei wijze de Catholijke echtgenoote in de uitofenen van haren godenen, te ontrusten, terwijk deze al hare pogingen zal aanwenden om haren echtgenoot in den schoot der ware Kerk terug te brengen." — De opper-president vordert van zijnen kant, dat die clausule, in strijd met de Pruissische Wetgeving, als niet geschreven beschouwd worde. Dat Uwe Majesteit er-toch een oogenblik op gelieve te letten. Zijn heldere geest en zijne rede zullen geene moeite hebben om te begrijpen dat’ eene dispensatie, die niet dan, op zekere : duidelijk bepaalde voorwaarden is vergund geworden, hare geheele geldigheid verliest., zoodra de voorwaarden, onder welke alleen dezelve is toegestaan, niet vervuld worden en dat zij alsdan als niet verleend moet, worden beschouwd. Is. het niet -ongerijmd dia voorwaarden als niet geschreven te ver- klaren en evenwel te vorderen, dat er gehandeld worde maar eene dispensatie, die daardoor ongeldig wordt, als of zij geldig ware, 2 Als'Uw Ministerie van kerkelijke zaken vindt dat de oogmerken van den Apostolischen Stoel in strijd zijn met de wetten des lands, kan het aan hetzelve geor- loofd zijn, om indien zulks mogelijk is, docr diplo- matische middelen het verwerven eener wijziging dier inzigten te verwerven, dat in dezelve met de wetten te doen overeenstemmen; maar te trachten van de Cae tholijke geestelijkheid te verkrijgen, dat . Zij tegen hier heiligste pligten handele, tegen principes die zij,, zelfs ten koste van haar leven, en van alles wat hier beneden het dierbaarste is, verdedigen moet; maar te vorderen, dat zij hare religie verraden zal, dit is de conscientien dwingen, de willekeur in plaats der geregtigheid stellen, dit is het misdrijf bevelen. Nu de plegtige beloften van Uwe Majesteit en de wetten des lands zelven beschermen ons boven alles tegen eene dusdanige tijrannie. Uw Ministerie vermeint zich, onder bedreignet van gestrenge maatregelen te nemen in geval van ongehoor- gaamheid, de Catholijke priesters te dwingen, om te zegenen wat zij afkeuren. Evenwel verbied het A/- gemein landrech?, pars II, tit. II. § 442 en § 443, zulk eene weigering niet, en diensvolgens is dezelve op eene legale wijze licite. De Catholijke geestelijkheid moet hetgeen wat hier en daar, betrekkelijk de gemengde huwelijken heeft plaats gehad als eene dwaling beschouwen; zij zou zondigen, als zij volhield, fina dat haar is’ aangewezen. Nu, een billijk Ministerie kan niet vorderen dat zij in eene erkende en voortaan misdige dwaling volharde. Dat zou eene hardigheid, een despotismus wezen, dat alle vrijheid van conscientie vitsluit. Ik neem, ten slotte, de eerbiedige vrijheid, om Uwe Majesteit te doen opmerken. dat het hier niet gake is van het huwelijk. als burgerlijk contract be- schouwd, maar van de godsdienstige inzegening ende toediening van een Sacrament. Dat de magt en de wij Sheid des burgerlijken wetgevers de tijdelijke belangen regelen, maar de toediening der Sacramenten en de bepaling der voorwaarden, onder welke zij kunnen toegediend worden, blijft afhankelijk van de kerk en van haren erkenden Opperherder. Dat is een gee Joofsartikel, *t wells geen Catholijk kan Jaten varen, zonder afstand van zijn gelöt te doen. Ik kan mij niet ontdoen van het denkbeld, dat er iets noodlottigs en rampspoédigs in ieder gemengd bu- welijk is, en dat men dezelve vooral niet kan toelae ten zonder waarborg. Ik zie niet wat er te antwoor- den val¢ op het volgende dilemma, ’twelk ik der over- weging van Uwe Majesteit aanbeyeel: = Of de echtgenooten zijn onverschillig in yake yan Godsdienst, en welke opvoeding ontvangen dan de kinderen? Zij zullen in de godsdienstige onverschil- ligheid opgroeijen; zij zullen lihertijnen worden, en rondom zich de. besmetting der principes, die zij met de moedermelk hebben ingezogen,. trachten te versprei- den; op die wijze zal het getal der menschen, die geen godsdienst, en diensvolgens, noch geloof, noch wet hebben, tognemen, hetwelk ook niet onverschil- lig kan zijn aan het. gouvernement, Of wel, de echtgenoote is opregtelijk Catholijk en dan, als de dagen der bedwelming zullen voorbij zijn, zal de vereeniging met eenen eenen eenen eenen eenen, die niet in hare innigste overtuiging de elt, haar ongelukkig männer. Het verdriet, van verpligt te zijn hare kinderen te zien opvoeden, in eene religie, die de hare niet is, zal haar aanwezen vergiftigen. Het huisgezin zal eene hel worden en het onheil zal des te grooter zijn, daar de Catholijke Godsdienst de echtscheiding niet toelaat. Welke menschenvriend kan dusdanige eches vereenigingen aanbevelen? ©! hoe gelukzalig is het paar, “twelk in goede overeenstemming leeft, onder bescherming van dezelfde godsdienstige principes, die gelijktijdig den regel van deszelfs gedrag en deszelfs troost zijn in de verdrietelijkheden, die onafscheidelijk zijn van ons vere blijf hier beneden. Het zal voor dezelfde altaren ne derknielen, deszelfs gebeden en dankzeggingen zuilen gezamenlijk ten heme! opklimmen, een gezin, in de vreeze van denzelfden God opgevoed, zal deszelfs gee. luk voltooijen. Al die drangredenen, voeren mij tot de trappen vamden verheven troon, op welke Uwe Majesteit zetelt, om eerbiedigijk te smeken, dat voor het toekos mende vergund zij, in de Aartsbisdommen Gnesen en Posen, te bandelen, volgens de principes der Aostolische Breve van Benepictus XIV, aan den Aartsbisschop en Bisschoppen van Polen gerigt, hierboven aangevoerd en beginnende met deze woorden: Magrannolis admirationis, zonder tusschenkomst der tijdelijke authorität; of om aan den Apostolischen Steel de zaken zoodanig als dezelye zich hier yoordoen, voor te stellen, opdat de nitspraak, die tusschen beide zal komen, mijne conscientie en die mijner geestelijkheid gerust stelle, op eene wijze, die met de principes de Catholijke kerk overeenkomt, aan. welke eeuwig ge-trouw te blijven voor mij een conscientie-pligt is. Met onbegrensden eerbied bijf. ik van Uwe Majesteit de zeer toegedane October 1837. Aartsbisschop van Grese, en Posen. Bizonderheden betrekkely den Aartsbisschop van Posen en Gnezen en de toestand der gemoederen in Pruissisch-Polen. 