The diary of Adam Tas (1705-1706)
Tas, Adam, 1668-1722 | Fouché, Leo, 1880-1949 | Paterson, Alfred Croom
Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 117 neither. A good eight o'clock when we parted thence. Great mirth upon the way with Mr. Greevenbroek. A little way past Arnoud's there met with us Kees fowler; the man was blissful drunk, and rode forward. By and by there came across us my brother Jan van Brakel and Claas van de Westhuijzen, that was likewise well loaded up, and told us they had had an uncivil reception at Jan Elbertsz'. Then brother Lou and Claas to ride after Kees, and fetch him back again, and so to ride forward in company, and come to Mrs. Elbertsz', where we drunk two rummers of sour wine, and so after some discourse took horse again, and rode to Mr. van der Bijl's, where Kees was fain to lodge the night. The others of the company rode home with me. After some provender and one round of the glass we betook us to rest. We found at our house Reinier van den Zande. Sunday, the 12th. Warm morning. Eat breakfast with my friends this morning, and then took leave, and so set forward with Mr. Appel on my road to Drakenstein. In the forenoon, we came to Mr. Van der Bill's farm, making a farm, and was tarried there a little space, when up in all three rode more than twenty men on horseback. When there was come together, all the folk that was right-minded, I did read out a sermon, to which they did every man say. Amen, and did further aver that not the so-called preacher Bek had that day made so rare a sermon, for that once again he had not preached, but had gotten the clerk for to read a sermon out, and thereafter had dispensed the Lord's Supper; ill news and a sorry business. I did hear the Frenchmen make no small complaint of his holiness. After that, I had dispatched my business. With the Frenchmen, they took a courteous leave of me, and did thank the Frenchmen for their kindness. De Fransen hebben ook bij die gelegenheit getekend. (Vgl. luterrog. van Tas, C.P.S., 1706.) DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 afscheid genoomen en mij ten hoogsten bedankt te hebben, vertrokken. Zij waaren alle goeds moeds en wel in haar schik, nadat zij vertrokken waaren, ben ik met mijn rijsbroeder Appel ook weeder na huijs gerolt, wij quaamen ruim uur bij zon 't huijs. mijn vrouw was neevens onse Jan met seere oogen gequelt tot mijn leedweezen. Maandag den 25.'s morgens warm weer. Met dorsschen en koorn schoon te maaken is ons volk op dato weder bezig geweest. deesen namiddag is de zoon van Matthijs Greef geworden, onse knegt Jacob is eene der dragers geworden, ik ben van meening geweest, ik ben van meening geworden, dog ik ben niet genoodigt, 't welk een verzuijm van de kromme koster is, die Lubbert heeft de meeste mensen niet genoodigt, en om mij en mijn vrouw te versoeken heeft die kruk expresse ordre gehad. Dingsdag den 26.'s morgens aangenaam weer. met dor-schen en koorn schoon te maaken is op dato weer. 't werk geworden heeft van Mr. van der Bijl geweest, hij was op Zondag Nad de Caab gereeden met Mr. van der Heiden en Mr. Hans Contreman, Juffr. van der Bijl was ook met zeere oogen gequeld, op heeden hebbe ik een bf. aan Mr. Mulder gezonden en hem verzogt om een wij nig oogwaater, t welk hij mij heeft toegestuurt. Woonsdag den 27en.'s morgens goed weer, met dorsschen en koorn schoon te maaken is weeder voortgevaaren, des voormiddags quamen t'onsen huijse Moeij Husing, Suster Tas en Mietje, zij verhailden ons verscheide gevallen. teegens den avond zijn ze met elkanderen weer na Meerlust vertrokken. Heeden isser na Koert Helm gezogt, om voor ons een vragt koorn na de Caab te rijden. Donderdag den 28en.'s morgens tamelijk weer. met dorsschen en koorn schoon te maaken is weer. Er voortgang gemaakt. des morgens quam Mr. van der Bijl hier, hij leeverde mij een brief je over dat niet misselijk was, hij bragt mij ook verscheijde groetenissen van de Caabse vrinden, hier op is hij vertrokken. Des voormiddags ben ik na Stellenbosch gewandelt, om Hans de Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 119 me mightily, and so went their way. They were all in good heart and tune. They were all in good heart and tune. They were all in good time. Monday the 25th. Warm morning. Our people busy again this day threshing and cleaning of corn. This afternoon was buried Jochem, Matthijs Greef his son, our man Jacob being one of the bearers. Was minded to attend the burying myself, but was not bidden, the which is an overlook of our crooked sawney of a sexton, that hath not bidden the gross of the people, yet did have express direction, the blockhead, for to desire me and my wife. Tuesday the 26th. Pleasant morning. Threshing and cleaning of corn still the order for the day. This Morning at Mr. van der Bijl's, that on Sunday was ridden to the Cape with Mr. van der Heijden and Mr. Hans Contreman. Mrs. van der Bijl also suffering from sore eyes. Write to Mr. Mulder today, and begged of him a little eyewash, which he have sent me. Wednesday the 21st. Fine morning. Still at work threshing and cleaning of corn. In the forenoon come to us my aunt Husing, my sister Tas, and Mietje, that had various occasions for to tell us of, and so toward evening parted again in company for Meerlust. Made shift today to find Koert Helm, for to carry for us to the Cape a load of grain. Thursday, the 28th. Fair morning. Progress again threshing and cleaning corn. In the morning, come Mr. van der Bijl, and hand me over a letter proved not amiss; also conveyed to me divers greetings from our friends at the Cape, and so departed. In the forenoon to walk to Stellenbosch, for to speak with Hans. 120 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 Smit te spreeken. Verbij 't hiiijs van Mahieu gaande zag ik daar zitten de wede. van Loon, dat grootse leppige, wijf. aan't huijs van Mr. Contreman komende, deede ik hem mijn boodschap, toen rookten we een pijpje tabak, onderwijl reed de paap Bek, geadsisteert met den Landdrost en de scheele Yerzeil daar voorbij, zij quamen van de plaats van Elsevier, kort hier na ben ik weeder na huijs gestapt, ik vond t' mijnen huise Mr. Daniel Hugot, 't welk mij na den zin was, hier op liet ik Mr. Hans Contreman roepen, ten eijnde om met hun beiden een briefje teekenen. na den eeten quam Hans Contreman hier, zo Das zaak wierde verrigt, na 't drinken van eenige glaasjes wijn, en 't verbranden van eenige pijpjes met smookkruijd, zijn de Messrs. vertrokken. teegen den avond zijn door mij twe vagten meel zijnde 20 m. aan Claas Meiboom gezonden, alsmeede 10 mudde tarwe en 20 mud: rogge aan de Compe. deesen avond quam Mr. Verzeil hier om de aanstaande nagt zijn verblijf hier te neemen, hij verhaalde mij dat den Landdrost na Hottentots Holland was gereeden, om den Gouvernr. van sijn verrigtverlag te doen. na dat we wat gegeeten en gedronken hadden, quam den Landdrost hier met een zijuer oppassers, hij sette zig aan tafel om een wijnig te eeten en te drinken, ondertussen was hij seer stil en sp Krak niet. Men versogt heraus hier te blijven, dan hij sloeg zulx af, zeggende dat hij aan Stellenbosch moeste weesen, hier op is hij weg gereeden, bon vojage. Vrijdag den 29c. S'morgens warm weer, ons volk is met Coorn schoon te maken thans bezig geweest, ook is de resteerende rogge gemeeten, en op solder gebraagt (sic), in 't geheel is er aan rogge geweest 34^ mudd : deese morgan na dat we ontbeeten hadden, heeft den Landdrost voor Verzijl een paard gesonden, om bij hem aan Stellenbosch te koomen waar op 't mannetie te paard is gesteegen en derwaards gereeden. Verzijl vertelde mij als dat hij nevens den Landdrost bij den 2e: persoon Elsevier * Lebbige? * Daniel Hugo, Franse vluchteling en voorvader van 't geslacht van die naam, was vrij-smid te Stellenbosch, euals Hans Conterman. Het briefje, dat ze voor Jan., 1706] DIARY OF" ADAM TAS 121 smith. Passing Mahieu His house, saw sitting there the widow van Loon, supercilious, sour-stomached slut. Coming to Mr. Contreman's, I first did serve my message, and then we smoked a pipe, and meantime father Bek rode by, with the landdrost in his train, and the cross-eyed Verzeil, being come from Elsevier's place. Presently having made a step home again, I did find at my house Mr. Daniel Hugot, which did fall pat, and with this I sent for to desire Mr. Hans Contreman, in order to their signing some small instrument in company. After dinner came Hans Contreman, so as this affair was duly executed, and then to drink a cup or two of wine and smoke a pipe or two of tobacco, and so the gentlemen away. Toward evening dispatched two loads of meal, being 20 muids, to Claas Meiboom, also 10 muids of wheat, and 20 muids of rye for the Company. This evening came Mr. Verzeil, for to lie here the coming night; he told me the landdrost was ridden off to Hottentots Holland for to make report unto the Governor of his effect. ments. After that, we had eaten and drunk, there came the landdrost with one of his mermaids, and took his seat at table for a morsel and a sup, but mighty quiet the while, and would not speak. We desired him to lodge here, but he denied us, saying he must be at Stellenbosch, and so rode off. Boi voyage! Friday the 29th. Warm morning. Our people were busy cleaning corn, also the rest of the rye weighed and stored in the loft, 34-mids of rye in all. This morning, after we were breakfasted, the landdrost sent a horse for Verzijl, for to come to him to Stellenbosch, upon which my small gentleman did get to horse, and rode off thither. Verzijl did tell me how that with the landdrost he was visited the Secunde, Elsevier, for to make him Tas tekonden, was hoogst waarschijnlik een verklaring, dat ze geen ijzerwerk An de Gouvernement gelcverd haddou. (Vgl. benedeu onder 18 Feb.) In de officio opgaaf aan de gecommitteerdeu (vgl. noot bl. 96) vcrklaart Tas dat bij 15 mud rogge gewonncn bceft. Volgens erkend gobruik, mocht bij, wat bij voor eigen gebruik, als zaad, enz., nodig zou bebben, aftrokken; maar zelfs wanneer bij dit gedaan bad, zou 't overschot, waarvau de tiendeu afgegeveu moesten worden, zeker meer dan 15 mud geweest zijn. 122 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706 was geweest, om een verliaal van hun wedervaren in de opnee- minge, aan hem mede te deelen, onder anderen zoude den Landdrost over 'fc slegt opgeeven geklaagt hebben, dat men een pagt op de tiende behoorde te stellen, wijders dat men de boeren op andere Jaren 't slegt opgeeven wel zoude beletten, met verschijde gecommitts: wel 16 of meer na hun te zenden, om 't veen en de gerven te tellen, mij dunkt dit een seer Lompe taal te zijn, niet sonder oukunde en quaadaardigheijd van die vent uijtgelapt, die Messrs. hebben 't goed zeggen, aangeien haar swaard aan bijde sijd, en Das in alles de voorrang heben, 't zij in leeveren van wijnen of graanen, daar en boven konnenze veel beeterkoop boeren als anderen, ook veel beeter timmeren, hout halen ze uijt de bosschen soo veel alsse benodigt zijn, isser vaderlands Timmerhout in 't Casteel, die Messrs. gaan met het beste been, ijserwerk trekken se uijt Comps: winkel, met een woord sij genieten all wat se begeeren, en nog zijn ze met een vervloekte nijd en haat tegens de vrij burgers ingenomen, die zoo verre gaat, dat se derselver uijtterste bederv, en endergang zoeken, ten minsten 't word er op toegelegt, om de Inwoonders arm te maken, en in armoede te houden, terwijl zijhaar voile kragten inspannen, om hare zakken te vullen, dog men mag hoopen. de goede God zal den Tijran en onderdrukker der gemeente, met alle die hem aanhangen, in 't kort dit Land doen ruijmen, en 't bedreeven quaad op sijn vervloekte kop doen komen. Op dato heeft Willem Nel met werken gedaan ge- kreegen zijnde 15^ dagen a f. 1. —'sdaags... f.l5. 10. — Voor een Vragt door hem voor ons na de Caab ge- reeden 12. —. — Voor de rammen die bij hem zijn geweest... 9. —. — Nog is door mij aan hem betaalt voor 2 m: Erten aan de Predict: Valentijn - voor hem geleevert 16 rijds : — 'Vgl. boven, bl. 90, 97, noten. "Dit kan de bekende Francois Valentijn, schrijver van Oud en Nietiw Oost Indian, geweest zijn. Hij was o.a. in 1705 aan de Kaap. Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 123 Some relation of how they were sped with the tithing, and how among the rest the landdrost had cried out upon the naughty manner the returns was made, as well of grain as of cattle, whereupon the other shall have observed that the tithes required for to be farmed out, and further that in future years the farmers should surely be hindered in their naughty practice by sending upon them several commissioners, to wit, 16 or more, for to take tally of the cattle and the sheaves, which I do esteem for mighty insolent talk, and that do smack so well of foolishness upon the fellow's part as of malignancy; and mighty well for those gentlemen to speak, considering they do have it either way, and in all things do have the preference, whether it be to purvey wines or grain, and over and above they can farm far cheaper than the rest, and build far better; their wood they haul from the forests so much as they require, and If in the Castle there be timber from home, my lords do make off with the best; their iron they draw from the Company's repository, and in one word they do possess their whole heart's desire; yet are they eat up of a devilish spleen and hate toward the burghers, that do go so far that they do cast about utterly to ruin and destroy the same; or at the least it is become their aim for to make beggars of the settlers, and keep the same in beggary, while themselves do strive their uttermost for to be filling their own pockets. Yet may we hope that of His goodness God will rid this land betimes of the tyrant and oppressor of the people, with all that do hang upon him, and bring upon his accursed head the evil he hath wrought. Paid Willem Nel this day for work done, being 15 days at $1 per day... $15. 10. — For one load carted by him for us to the Cape 12.— For the rams were with him D. — Also paid him for 2 mules pease supplied by him to Rev. Valentine, 16 rix dollars. DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Jan., 1706] desen namiddag is den Landdrost met Verzijl hier voorbij na Mr. van der Bijl gereeden, alwaar hij wijnigje geweest te zijn na de Caab is vertrokken. Hij was seer stil geweest, gelijk hij hier ook was, men gist datter weder iets. Tot nadeel der vrij- burgers sal ondernomen werden. na 't vertrek van den Landdrost quiam Mr. van der Bijl met zijn vroiiw hier, na wat met elkan-deren gekeuvelt te hebben, zijn ze na hun huijs gewandelt, tee-gens den avond wierde mij een brief van Suster Tas gebragt, die ik aanstonds hebbe beantwoord. de vrienden stonden op morgen na de Caab te vertrekken. Saturdagh dm 30e?i. S'morgens mistig weer, deese morgen zijn onse wagens 't huis gekomen met 260 lb. poeijer suijker van Claas Meijboom, en 3 katies thee, wijders twee stukken gerookt vleesch, van Mr. Kina, en een partij potten en pannen, van Arnoldus 1 pr. mans schoenen, 1 pr. vrouwe muijlen en 1 paar schoenties voor Jantje. mijn vrouw hee ft deezen dag weder een zeer oog gekreegen waaraan zij groote pijn moet lijden. Zondagli den 31en. S'morgens warm weer. deeze morgen ben ik te paard na Stellenbosch gereden, van meening zijnde om te kerk te gaan. mij wierde vertelt als datter op gisteren door 't wijf van Mahieu zo vrij wat spooks was gemaakt, en dat Belij ^ en eenige andere wijven daar geroepen waren, dat Mahieu hier op verschijde mans persoonen 't zijnen huijse liet roepen, om in 't bijweesen van seeven getuigen zijn Testament te maken met zijn lieve wijf, toen het Testament opgesteld was, vraagde hij zijn wijf, wat dunkt u hartie, hebt gij 'er iets tegen, haar ant- woord was, kind lief maakt 'et zoo u belieft, en meer andere Loopjes. Ik ging na deze vertelling aangehoord te hebben met Mr, Pretorius te kerk, de paap ter kanssel gesteegen zijnde nam tot zijn Text de woorden die men leest in Lucas Evangeli Cap: 13. V: 6, enz: hij talmde weder niet wijnig, na 't ijndigen des godsdienst, ben ik na huijs gereeden, des namiddags ben ik na 't huijs van Mr. van der Bijl gewandeld, uadat ik aldaar een wijl gekeuvelt hadde hebbe ik mijnerijze na huijs weder aangenomen. • Harman Smit, bijgeuaamd Bely of Beely, was vrijburger te Stellenboscl^. Jan., 1706] DIARY OF ADAM TAS 125 This afternoon the landdrost, with Verzijl in company, ridden past here to Mr. van der Bijl's, and stayed a short while there, and so parted for the Cape, but mighty silent, like he was here also, that we do apprehend there is some new enterprise a-hatching to the prejudice of the burghers. After the landdrost was departed, come Mr. van der Bijl with his wife hither, where some discourse between us, and so they home again. Toward evening a letter brought me from my sister Tas, the which I answered on the instant, our friends designing for to leave tomorrow for the Cape. Saturday the 30th. Misty morning. This morning our wagons come in with 260 lbs. powdered sugar from Claas Meiboom, and 3 measures of tea, further two cuts of smoked meat from Mr. Kina and a parcel pots and pans, and from Arnoldus 1 pair men's shoes, 1 pair women's slippers, and 1 pair small Shoes for Jantje. My wife got this day a sore eye again, the which do occasion her great suffering. Sunday, the 1st. Warm morning. To Stellenbosch this morning on horseback, purposing for to attend church. Was told that yesterday Mahieu's wife was fairly broken out, obstinate, and that Belij and divers other women were called in, whereupon Mahieu did summon to his house several male persons, for to make his testament with his dear wife in presence of seven witnesses. The will being drawn, Mahieu did ask his wife, "How think you, sweetheart?" Do you except to anything? To which she answered, "Make it, as it does like you, dear child, and other foolishness." After hearing of this relation, to church with Mr. Pretorius. His grace, being got up into the pulpit, took for his text the words that we read in the Gospel according to Luke, chap. 13, verse 6 and following. Mighty tedious again. At close of the service, to ride home; and in the afternoon to walk to Mr. van der Bijl's, and there conversed a while, and so set forward home again. 126 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Feb., 1706 FEBRUARY, 1706. Maandag den eersten Fehruarij. S'morgens warm weer. op dato is ons volk met dorsschen en koorn schoon te maken weder bezig geweest, des voormiddags begon de Z.Oe. wind wakker op te bulderen, en woeij den geheelen dag zonder eenige verposing helder door, onse dogter Sara is desen dag vrij wat onpasselijk geweest. Dingsdag den 2c. S'morgens stil warm weer. Met dorsschen is het deesen morgen an de Caab verschijde Canonschooten hooren doen, de beduijdenis daarvan zal ons de tijd leeren, mij is vertelt als dat de noordse Piet Rob deese morgen met zijn Paarde wagen na Hottentots Holland is gereeden, die Schoft heeft welligt op deese Lichmis dag weder wat aan te brengen, want het een zeekere zak is dat die vent 't verklikkers ambagt sterk oeffent, dan hij staat er mettertijd voor beloont te werden, desen voormiddag quam Mr. van der Bijl nevens Barent Lubbe hier, na een wijnig toevens zijn ze weder vertrokken. op gisteren is den gouvernr. van Vergeleegen na de Caab vertrokken, Mr. Grevenbroek deesen dag Ujegeweest zijnde, zeijde 't huijs komende dat hem was ver-telt datter reets elf retour scheepen ter rheede waren gekomen, dog naderhand was door Catrijn Wismar (die van de Caab quam) verhalt datter geen scheepen waren, de tijd sal 't ons doen hooren. Woensdag den 3. S'morgens zeer warm, met dorsschen is nog al voortgevaaren. tegens de middag begon de Z.Ote. wind weder helder op te blasen. mijn vrouw was op dato nogal met een zeer oog geplaagt, dat eer erger als beeter scheen te worden, ik moet bekennen dat dit een quade plaag is, waar aan de lijders veel moeten uijtstaan, hierbij komt nog dat het niet seer spoedig overgaat. Er is die dag een Deens retourschip aangekomen. Aps Dagregister, 2 Februarie gevierd. Maria-Lichtmis (Vrouwendag) wordt op 2 Februarie gevierd. Pieter Robberts NYordt bedeld. Hij ward door beide partijen gewantrouwd. Feb., 1706. DIARY OF ADAM TAS 127 FEBRUARY, 1706. Monday, the 1st. Warm morning. Our people busy again, threshing and cleaning corn. In the forenoon the S.E. wind began to blow up mighty valorous, and blowing fresh the whole day through without any intermittence. Our daughter Sara, something indisposed today. Tuesday the 'ind. Warm morning and calm. Progress threshing today again. Several cannon-shots heard at the Cape this morning, the meaning of which we shall learn with time. Am told our berserker Piet Rob is drove this morning with his horse-chaise to Hottentots Holland; mayhap the pestilent rogue hath again this Candlemas day some information to discover, for sure it is the fellow do diligently practise the informer's craft, for which he do stand with time to reap reward. This forenoon came Mr. van der Bijl with Barend Lubbe, and tarried a while, and so parted again. Yesterday the Governor left Vergelegen for the Cape. Mr. Greevenbroek, that was this day abroad, did mention on returning home that he was told there was Already eleven ships, homeward bound, arrived in the roads; though afterward Catrin Wismar (that come from the Cape) reports there was no ships. We shall hear presently. Wednesday, the drd. Mighty warm morning. Good progress threshing. Toward midday, the S.E. wind began to blow up fresh again. This day, my wife, no little discomforted with a sore eye, that did look the rather to grow worse than better. I must allow this is a sore trouble, that do occasion the patient much suffering, and besides, do not so speedily pass over. Starrenburg schrift (22 Sept. '06) aan Van der Stel, dat Rolberts wel inlichting zou kunnen geven omtrent de opstandige burgers, "als hij wildo." "Maar," klaagt S., "tegen mij houdt hij sigh seer Ingetoogen." (Inkomendo Brieven, 1706.) Virgens während der vorhergehenden Vorgen des Volgens (de 3de) ton anker: nog vijf während der 4de binnen. (Kaaps Dagverhaal.) Dondag den 4. S'morgens Vroeg was het mistig weer. Nadat onze trop schapei een wijnig tijds buijten was geweest, zijn er seven wilde honden onder geraakt, die twee schaapen hebben gebeeten, de schaapwagfcer was ook in de klem, aangeien de honden op hem afquamen. met dorsschen is er thans weder voortf^ang gemaakt. des namiddags quamen de Messrs. van der Bijl en Appel hier, zij verhailden mij als datter dezen morgen Op dato zijn 10 thien hollandse retour scheepen ter rheede waren ter Theede^''^" gekomen, Appel vertelde dat hij sulx in de Tijger- gekomen. bergen van Mr. Diemer hadde vernomen, ook was hem gesegt datter van Batavia een Commissaris ^ was gekomen, dit zal de reden zijn datter deese morgen zoo hard is geschooten, men mag thans Op wat goeds voor de Caab hoopen, de goede God hoop ik zal zijn genaden rijken zeegen daartoe geeven, en de Ingeseetenen dees Lands eens van onderdrukkingen verlossen, op datse 't hoofd met vreugde eens mogen opsteeken. Vrijdag den 5: S'morgens aangenaam weer. met dorsschen is ons volk weder beezig geweest. deese morgen quam hier ten huijse Mr. Gerrit Remkes, hij verhaalde mij gehoord te hebben als datter 10 retourscheepen waren ter rheede gekomen waar van Jan de Wit Commandeur was, dog hij voegde hierbij datter geen Commissaris van Batavia was gekomen, dat sulx maar een verdigtsel was, 't welk alle welmeenende menschen leed is, aangeien men met denselven wat goeds was verwagtende, dog God Almagtig zal eenmaal uijtkomst geven. Mr. Remkes heeft hier het middagmaal gehouden. s' Namiddags zijn we ten huijse van Mr. van der Bijl geweest, na een wijl keuvelens al-daar zijn we na huijs gestapt, zijnde hij des avonds na Meerlust vertrokken. Satiirdag Den 6e. S'morgens betoogen lugt, thans heeft ons volk om het donkere weer niet konnen dorsschen. op de middag quam hier een slaav van Oom Husing, door hem aan Hendrik Mulder geleent, denselven was van over 't Rode Saut, op D.W.Z., om de zaken aan de Kaap te onderzoeken, als gevolg van de klachten der burgers bij de overheid te Batavia. Feb., 1706] DIAKY OF ADAM TAS 129 Thursday the Uh. Misty early in the morning. When our drove of sheep was a little time afield, there came among them seven wild dogs, and worried two sheep, and the shepherd also in straits, the dogs making for him. Progress threshing today again. In the afternoon come Mr. van der Bijl and Mr. Appel here, and advised me there was this morning ten Hollanders, homeward bound, arrived in the roads; Appel told me he did hear the same from Mr. Diemer in the Tiger Mountains; also he was apprised there was a commissioner come from This day to Batavia; the which will be the occasion for all bouad'a'vld'^ the firing this morning. Now may we hope for ^^ ^^^ roads, some good thing for the Cape, whereunto I do trust that of His goodness God will vouchsafe His rich and gracious blessing, and deliver the people of this land from oppression, that with gladness they may yet lift Up the head. Friday the 5th. Pleasant morning. Our people were busy threshing again. This morning put in at the house Mr. Gerrit Remkes, that reported to have heard there was 10 ships, homeward bound, entered the roads, with Jan de Wit in the command, but did add there was no commissioner from Batavia, this being nought but invention, the which is indeed a cross unto all the well-disposed, seeing they did look for some good thing of it, yet shall God Almighty one day send deliverance. Mr. Remkes eat dinner here. In the afternoon at Mr. van der Bijl's, and there conversed a while, and so returned home, he parting from us in the evening for Meerlust. Saturday, the 6th. Dull morning. With the lowering weather, our folk not able for to thresh today. Near midday put in here a slave of my uncle Husing's, that he had lent to Hendrik Mulder. The same had made his way up from over the Red gekuijert, hij zijde daar niet te konnen woonen, om dattet te verre van honk was, ih hebbe die knaap na Meerlust laaten brengen, en ben zelfs derwaards gereeden, na met Mr. Gerrit Remkes en Joannes Vlok wat gekeuvelt te hebben ben ik 't huijswaard gereeden. Zondag den 7. S'morgens de lugt eenigsints betrokken. dezen morgen ten agt uiiren ben ik nevens Mr. Appel te paard gesteegen om na de Caab te rijden, aan de Kuijlen komende zijn We were en weer van onse paarden geweest, nadat we weder opgestegen en een wijnig voortgereeden waren quam agter ons an rijden Anthonj Lief krink en de vader van 't vrouwmensch die met Jan Coetze is getrouwt, in de Tiger valleij komende vonden we ten huijse van Hans Hendk., Hercules du Free en Daniel Hugot, welke Messrs. van de Caab quamen, zeggende datter op gisteren een Zeeuse baar ter rheede was gekomen, na aldaar een pijp met smookkruijd verbrand te hebben, zijnwe voort gereeden na 't Ronde Bosje, wij quamen aan 't huijs van Mons. van der Heijden, dog denselven was met zijn vrouw ten eeten bij broer Louw, ik ben hierop met Mons. Appel derwaards gewandelt, wij vonden de vrunden daar aan Tafel en gingen mede aanzitten. Den eeten gingenwe wähnten, ondertusschen quam Mr. Oortmans met zijn vrouw daar neevens eenige scheeps vrunden, ook quam daar te paard Mr. Kina, tegens den avond vertrokken die vrunden. Wij bleven des avond vertrokken die vrunden. Wij bleven des avond vertrokken, wij bleven des avond vertrokken, daar kommende begaven wei ons ter nachtrust. Maandaf den Se. S'morgens tamelijk weer, nadat we wat ontbeeten hadde, zijn we met de paarde wagen van Mr. van der Heijden na de Caab gereeden, wij gingen ten eersten bij Oom Husing, alwaarwe met elkanderen aan 't keuvelen geraakte, des namiddags gingen we met elkanderen aan 't huijs van Meerland na dat we onze zaken aldaar hadden verrigt is elk sijns weegs gegaan. ik stapte na br: Mensink van daar ben ik na mijn Logement gestapt. Feb., 1706] DIARY OF ADAM TAS 131 Sand, and declared not to Be able for to live there, it being too far from home. I had the fellow carried to Meerlust, and myself rode thither, and had some discourse with Mr. Gerrit Remkes and Joannes Vok, and so to ride back home. Sunday the 11th. Morning somewhat cloudy. To horse at eight this morning, together with Mr. Appel, for to ride to the Cape. Being come to the Kuilen, we light a moment from our horses, and being mounted again and ridden a little forward, there come riding up after us Anthonij Liefrink and the father of the wench that is married to Jan Coetze. Arrived in the Tiger Valley, we found at Hans Hendrik's Hercules du Pree and Daniel Hugot, the which gentlemen were come from the Cape, with word that there was yesterday a Zeelander, outward bound, entered the roads. After a pipe of tobacco we set forward from there to the Rondebosje, and put in at Mr. van der Heij den's house, but both he and his wife to dinner with my brother Louw, upon which Mr. Appel and I for to walk thither, and found our friends there at table, and made to sit down with them, and after dinner to sit a little while under the trees with a pipe of tobacco. Meantime come thither Mr. Oortmans and his wife, together with some friends from the ships, also Mr. Kina on horseback. Toward evening the company took leave. We stayed the evening, and ate supper also with my brother Lou, and then walked back with Mr. van der Heijden, mighty well bestowed, and so, being come thither, to rest for the night. Monday the 8th. Fair morning. After we were breakfasted, we drove to the Capo with Mr. van der Heijden's horse-chaise, and first put in at my uncle Husing's, and there fell upon discourse together, and in the afternoon in company to Meerland's, and there settled our concerns, and so each his way, I making a step to brother Mensink's, and thence to my lodging. Hans Hendrik Hattiagh, die in do Tijgervalloi woende. Klachtschrift was hier natürliche weer op de proppen. 132 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Feb, 1706 Dingsdag den ^e. S'morgens goed weer. deese middag ben ik neevens broer Loiiw, en Appel aan 't huijs van br: Menssink ten eeten geweest, van daar ben ik met Mr. Appel na Mr. Kina gestapt, na een wijl daar geweest te hebben, hebbe ik aan Monsr. van der Lind voor Olij bet: 3J Rx: wijders ben ik na 't huijs van Oom Husing gewandeld, na dat ik bevoorens bij Mr. Klijnveld was geweest. men heeft thans aan de Caab niet veel nieuws kon- nen hooren, alleenlijk is mij verhaald dat den gouvernr. de gepasseerde Zondagh een brief zoude hebben gekreegen waar over hij seer misnoegt was geweest, en wakker hadde gestampeijt/ dog desselfs inhoud was onbekend, ik hebbe nog verschijde andere vertelhngen meer gehoord, die alzoo iets behelsen. Claas Meijboom heeft mij op dato verhaalt dat de 2 vragten meel bij hem van mij ontfaugen uijtneemend goed waren geweest. Woensdag den 10c. S'morgens tamelijk weer met N:We. wind, dezen morgen vroeg ben ik bij Oortmans geweest van daar bij Juffr: Munkerus en Juffr: Corssenaar aan wien ik mijn oude schult hebbe betaalt ten bedraage van f28: 12: ook hebbe op nieuw van haar verschijde goederen gekogt, die mede door mijn zijn betaalt. heden ben ik ook ten huijse van Mr. Diepenauw gegaan, alwaar een wijl aan de praat ben geweest, voorts hebbe hier en daar zoo wat schulden betaalt, op dato ben ik ten huijse van Mr. Poulle geweest. Donderdag den lit. S'morgens betogen lugt, 't begon ook eenigsints te regenen. ik hebbe bij Claas Meijboom Coffij boonen besprooken, voorts hebbe mijne boodschapjes zoo veel doenlijk afgedaan, toen ben ik na 't huijs van Mr. Corssenaar gewandeld, met wien ik een wijl hebbe gekeuvelt. ondertusschen wierde mijn paard van 't Ronde Bosje gehaald, zoo dat ik tegens den avond na broer Menssink ben gereden, alwaar ik des nagts verbleef. Vrijdag den 12e. S'morgens aangenaam weer, nadat ik desen morgen met broer Menssink Coftij gedronken en ontbeeten hadde, heeft hij zijn paarden laaten inspannen om mij na de Tigervalleij te laaten brengen, wij gingen bevoorens na broer Louw daar Schip (en baar), gekomen zijn. Feb., 1706] DIARY OF ADAM TAS 133 Tuesday the 9th. Fine morning. This afternoon, with my brother Louw and Appel, eat dinner at my brother Mensink's, and from there to Mr. Kina's with Mr. Appel, and there a while, and then disbursed to Mr. van der Lind for oil, 3½ rixdollars. Thereafter to walk to my uncle Husing's, but first at Mr. Klijnveld's. But little news at the Cape these days, saving it was told me how last Sunday the Governor shall have gotten a dispatch, the which did occasion him mighty discontentment, so as he did roundly stamp his feet, but the contents of the same not known. Did likewise hear divers other relations, the which accordingly not sans significance. Claas Meiboom did this day advise me that the two loads of meal he hath had of me was excellent good. Wednesday the 10th. Fair morning, with N.W. wind. Sometimes this morning at Oortmans', and from there to Mrs. Munkerus and Mrs. Corssenar, where I did quit me of my ancient debt, amounting to £28 : 12 : ; did also purchase of her divers fresh goods, and did pay for the same with the other. Also at Mr. Diepenauw's today, and there conversed a while, and thereafter up and down for to discharge some debts. This day at Mr. Poulle's. Thursday the 11th. Dull morning. Also begun to rain a little. To Class Meiboom's, to bespeak coffee beans ; did further, so far as might be, dispatch my small commissions, and then to walk to Mr. Corssenar's, with whom I did converse a while, and meantime my horse fetched from the Rondebosje, and so toward evening to ride to my brother Mensink's, where I lay the night. Friday the 12th. Pleasant morning. This morning, having drunk coffee and eat breakfast with my brother Mensink, he did have his horses put to, for to carry me to the Tiger Valley, but first I made a step to my brother Louw's, where was also brother brother van Brakel ook was, van daar stapten we na 't huijs van Juffw: van der Hijden, nadat ik mijn goedje daar geweest zijnde hadde geborgen, ben ik met broer Menssink voort gereeden na de Tijgervall. mijn paard wierde door een sijner Slaaven daar geborgen, en eenige glaasjes bier gedronken hadden, nam ik van hen afsehijd, en zettede mijn rijs voort na Stellenbos. ondertusschen reed hij weder na de brouwerij. ik quam des avonds omtrent ten vijf uuren 't huijs, ik was sodanig nat besweet dat ik mij moeste verschoonen. Saturdag den 18. S'morgens goed weer, dezen morgen quam hier ten huijse Christoffel Esterhuijs, denzelven zeijde Mr. Diemer gesprooken te hebben hij wilde gaarne een meede Lid van 't wehneenende Collegie worden, dan bij gebrek van 't ge-schrift konde ik hem thans niet helpen, hier op is hij vertrokken, toen ik na 't huijs van Mr. van der Bijl gewandeld, wien ik verscheijde groetenissen hebbe gegeven, en soo veel nieuws meede gedeld als ik wist, des agremiddags quam Mr. van der Bijl met sijn Vrouw 't onsen huijse nadat we een wijl gekeuvelt en wat tijdkorting hadden gehad, zijn ze des avonds vertrokken. Zondag den lie. S'morgens goed wäeier. Deese morgen quam Johannes Vlok hier, van meening zijnnde om te kerk te gaan, ik ben ten dien ijnde met hem na Stellenbosch gereeden, na dat we een poosje aan 't huijs van Hans de Smit waren geweest, zijn w'e te kerk gegaan, de paap ter kanssel geklommen zijnnde nam zijn Text uijt Mattheus Evangeli Cap. 22: Y: 8. Hij talmde zoo wat heen op den ouden trant, Mr. van der Lith quam in de kerk met Theunis Liefrinck, schipper Sahii, en eenen Schagen die fiscaal van de retourvloot is, als mede de twee dogters van der Litt, de oudste dogter quam met een tamelijke groote bond onder de arm te kerk, slegte zaken. ik ben desen voormiddag voor de erste maal met de k. Linkbuijdel omgeweest.^ na 't ijndigen der Leerreeden ben ik met Mr. Vlok na ons huis gereeden, Mr. van der Bijl versocht Vlok nevens mijn Vrouw en mij ter middagmaal, Esterhuis was vrijburger in 't Distrikt Stellenbosch. (Ded., bl. 149.) Wat Feb., 1706] DIARY OF ADAM TAS 135 van Brakel, and from there to step to Mrs. van der Heijden's, and did bestow away what of my goods was there, and so set forward with my brother Mensink to the Tiger Valley; my horse brought thither by one of his slaves, and after a pipe or two of tobacco and smidry glasses of beer I took my leave of him, and did set my way forward to Stellenbosch, he being posted the while back to the brewery. In the evening, about five of the clock, reached home, but in that muck with sweat as I was forced to leave, I was forced to leave, and I was forced to leave. To shift myself. Saturday the 12th. Fine morning. This morning put in Christoffel Esterhuy that declared to have had speech of Mr. Diemer, and was fain to be admitted of the well-disposed, but without the papers I could not at the time oblige him, upon which he took his leave. Then I to walk to Mr. van der Bijl's, to whom I did deliver divers greetings, and retailed him all the news I knew, and in the afternoon came Mr. van der Bijl and his wife to us, and discoursed a while, and so after some diversion parted in the evening. Sunday the 12th. Fine morning. This morning come here Joannes Vlok, purposing for to go to church, to which end I rode with him to Stellenbosch, where first at Hans Smith's a little while, and so to service. His holiness, being got up into the pulpit, did take his text from Matthew's Gospel, chap. 22, verse 8, droning and stumbling along after his ancient manner. Mr. van der Lith come into church with Theunis Liefrink, skipper Salm, and one Schagen, that is paymaster to the homeward fleet, also the two daughters of van der Lith; the eldest daughter come with a fair great dog under her arm to church, an ill complexion of affairs. This forenoon did for the first time go about to gather to my bag. The preaching ended, to ride to our house with Mr. Vlok. Mr. van der Bijl bid Mr. Vlok to dinner, together with my wife and self, and there we did discover Mr. van der Tas bedoelt, is dat E. ook het Klachtschrift wou tokenen. Dat kon echter niet, daar 't stuk reeds aan de Kaap was. - Das was kort tevoren diaken geworden, zoals meu zal beriunereu. 136 DAGREGISTER VAN ADAM TAS [Feb., 1706 wij vonden daar ten huise Mr. van der Heijden, die met tandpijn was gequeld, nadat we met elkanderen gegeten en gedronken hadden, zogt men wat tijdkorting, en tegen den avond stapten we na huijs, 't huijs komende kreeg Suster Barbara een overval, Zij wierde seer flaauw, zodanig dat de pols bijna weg was, men streekhaar wat azijn in de slaap van 't hoofd, en onder de neus, ook am se wat Sal Cornu Cervi in, met een wijnig wijn, waardoor ze weder bequam, Joannes Vlok steeg te paard en reed na Meerlust. Maandag den 15g. 'Smorgens warm weer. met dorsschen en Corn scboon te maken is ons volk nogal beezig geweest. ik ben desen morgen met de Mess rs. van der Heijden en van der Bijlna Stellenbosch gereeden, 't was heeden vergadering van heemraaden en krijgsraad, dog den Landdrost wierd mij gezegt dat an de Caab was, de vergaderingen duurden niet seer lang, nadat kenige vrunden een wijl aan 't huijs van Mr. Hans Conterman was geweest, ben ik met de voorne. Messrs. na huijs geweest. Dingsdag den 16c. S'morgens aangenaam weer, met dorsschen en Coorn schoon te maken isser nogal voortgevaren. Pater Bekheft op dato zijn paard laaten haalen, en mij de weet gedaan dat hij van meening was op morgen met Schipper Salm hier te komen. deze dag is onze klijne Saartie zeer gemelijk geweest. 