Robinson Crusoe in Nederland. Een bijdrage tot de geschiedenis van den roman in de XVIIIe eeuw
Staverman, Werner Hendrik, b. 1881 | Defoe, Daniel, 1661?-1731
Exemplaar te Leiden in de Bibliotheca Thysiana. Met vermeld bij Ullrich. 7. De Zonderlingen en wonderbare Lotgevallen van den Brandenburgschen Robinson. Die in zyne jaren verdöckenen van den Struikrovers gevallen zynde, na een langdurige omzwerving en het ontworstelen van de zysselykste gevaren, tot den hoogsten trap van ere en aanzien gestegen, en eindelyk wederom in zyn Vaderland en by de zynen gekommen is. Door hem zelven beschreven, en doormengt met zedenkundige aanmerkingen, den lezer beide nut en onderhoudende. Te Utrecht, By Hermanns en Johannes Bessehng, Boekdrukkers en Verkopers, 1750. 8°. „De Scliry-er aan den Lezer" 6 biz.; tekst p. 1 — 187. Opschrift der bladzijden: „De Bal van" t Fortuin". Exemplaar te Leiden In de Bibliotheca Thysiana. 8. a) De Te Water en te Lande Reizende Robinson van den Berg Libanon. Uit 't Hoogduits vertaald. Te Leeuw Abraham Ferwerda. En 1757. 8°. Rud. Joh. Noordbeek arden, By Tekst p. 1—408. Exemplaar in de particuliere bibliothek van Dr. H. Ullrich. B) De Libanonsche Robinson, Vervattende aanmerke-lyke Avonturen, Reisgevallen, en nauwkeurige, nooit gehoorde beschryvinge, van veele Frugtbare en Aange-name Landstreken, gelegen in buytenlandsche vreemde Gewesten. Doormengt Met zeldzame Gebeurtenissen, aanmerkelyke Minnaryen en vermakelyke Historien. Twede Druk. In Friesland, te Herenveen, By T. Roorda, Boekdrukker, Boekdrukker, en Papierverkoper. z. j. 8°. Zelfde Drucker als a. Exemplaren in den Haag en Leiden. 9. a) De Zwitsersche Robinson Crusoe, de demetvrouw en kinderen gestrande Zwitsersche Predikant. Een Boek, tot opscherping van het denkvermogen en vorming van het hart. Uit het Hoogduitsch van J. R. Wysz. Met Platen. (Teekening: „E. Vinkeles fecit, bl. 5".) Te Haarlem bij François Bohn. MDCCCXIII. — Ter Drukkerij van François Bohn, te Haarlem. 8^, „Voorberigt" p. I; „Inhoud" p. II— IV; tekst p. 1—365 of 366. 1 plaat in den tekst: „R- Vinkeles, fecit". Tweede Deel (zelfde titei). 8^. „Inhoud" p. I — IV; tekst p. 1—358; „Nascurift van den Uitgever" p. 359 — 364. Zelfde titelplaat, zonder verwijzing naar bl. 5: 1 plaat in den tekst:,,'R,. Vinkeles, inv. del. et sculp". Exemplaar in Amsterdam (lets verminkt). H) J. R. Wysz: De Zwitsersche Robinson Crusoe; uit het Hoogduitsch. 2 deelen, met platen, gr. 12°, 1815. Leuwarden, J. Proost. De Zwitsersche Robinson Crusoe, of de met vrouw en kinderen gestrande Zwitsersche Predikant. Een verhaal tot opscherping van het denkvermogen en vorming van het hart. Uit het Hoogduitsch van J. R. Wysz. Met platen. Tweede Druk. Eerste Deel. (Teekening als in a zonder, bi. 5".) Te Amsterdam, bij P. R. Otto. MDCCCXXXVI. 8^ Fransche titel: De Zwitsersche Robinson Crusoe; „Voorberigt" p. VII— VI; „Inhoud" p. VII— VIII; tekst p. 1—336. Zelfde Plaat in den tekst als bij a. Tweede deel (zeifde titei). 8*^. Fransche titel: De Zwitsersche Robinson Crusoe;.Jnhoud'" p. Ill— IV; tekst p. 1—332;,,Naschrift van den Uitgever" p. 333—338. Zeifde titelplaat en plaat in den tekst als bij a. J. J. A. Goeverneur: De Zwitsersche Robinson Crusoe. Eene geschiedenis voor kinderen. Rotterdam, H. Altmann. 1871. 12*^. met 8 gekleurde platen. Goedkoope uitgaaf. 1874. met 1 plaat. Origineel: Der Schweizerische Robinson, oder der schiffruchige Schweizer-Prediger und seine Familie. Herausgegeben von Joh. Rud. Wyss. Zuricli 1812 (Zie Ullricht. a. p. p. 182). De Fransche Robinson of de kleine schipbreukeling. Naar het Fransch. Met Platen. (Teekening: „Di. Veelwaard, omn: sc." Biz. 201.) Te Rotterdam, bij Mensing en Van West-Greenen. MDCCCXXVIII. &. Fransche titel: De Fransche Robinson; „Voorberigt" p. in — IV; tekst p. 1 — 316. 2 platen in den tekst. Origineel: Le Robinson francjais ou le petit naufrage, par Julie Delafaye-Brehier. Paris 1826 (Zie Ullricht. a. p. p. 196). Woillez: Emma, of de vrouwelijke Robinson, eene leerrijke geschiedenis. Ha Arlem, Erven F. Bohn. 1838. kl. 8°. met platen. Origineel: Emma von le Robinson des demoiselles par Mme. Woillez. Paris 1834 (Ullrich t. a. p. p. 200). 12. Guenole of de Robinson der IJszee. Met platen. (Teekening.) Te Gorincliem, bij A. van der Mast. z. j. (1839). S\ Fransche titel: Guenole of de Robinson der IJszee; „Voorberigt" 2 biz.; tekst p. 1—178. Titelplaat; 2 platen in den tekst. Origineel: Le Robinson des glaces, par Ernest Fouinet. Paris 1835 (Ullrich t. a. p. p. 200). 13. a) F. Marryat: Stum-man Flink, of de schipbreuk van de Vrede. Een verhaal voor de jeugd. Naar het Engelsch. Groningen, W. van Boekeren. 1843. 2 din. kl. 8°. met 16 platen. h) Kapt. Marryat At Stuurman Flink, of de schipbreuk van „de Vrede". Een verhaal voor de jeugd. Naar het Engelsch door J. J. A. Goeverneur. 2^ druk. Amsterdam, Wed. J. C. van Kesteren & Zn. (Tj. van Holkema). 1864. C) — 3^ druk. 1874. post 8°. met 2 gelithografeerde titelplaten en 1 kartje. d) Zevende druk. Met 10 platen. Amsterdam Tj. van Holkema. z.j. (1889). Tekst p. 5—312. e) Volksügave. Amsterdam, v. Holkema en Warendorf. 1902. post 80. Achtste druk. Geillustreerd door Jolian Braakensiek. Amsterdam Van Holkema & Warendorf. z.j. (1904 >. gr. 8°. Fransche titel: Stuurman Flink; tekst p. 5 — 292. 8 platen. Origineel: Masterman Ready, or the Wreck of the Pacific. London 1841 (Ullrich t. a. p. p. 202). 14. a) A. F. Tytler: Lucie op het onbewoonde eiland. Een onderhoudend verhaal voor kinderen. Naar den 4° druk. Uit het Engelsch vertaald. Rotterdam, van der Meer & Verbruggen. (Amsterdam, J. H. & G. van Heteren.) 1850. 16°. met gekleurde platen, h) Lucie op het onbewoonde E Land. Naar het Engelsch van Ann Eraser Tytler door Alma. Nieuwe verbeterde umgave. Utrecht, J. H. van Peursem. z.j. (1891). 8°. Fransche titel: Lucie op het onbewoonde eiland; tekst p. 5 — 107. 3 platen. Op het omslag: zelfde titel, zonder „nieuwe verbeterde umgave"; T. Slagter, Kollum. Met vermeld bij Ullrich. 15. a) Mayne Reid: Het huis in de woestijn, of lotgevallen van een gezin in de Mädternissen van Noord-Amerika. Naar het Engelsch door C. L. Gorlitz. Zwolle, van Hoogstraten & Gorter. 1862. post 8°. met 4 gelith. en gekl. platen. b) De blokhut in de woestijn, vertaald door H. T. Chappuis (in: Avonturen te Land en ter Zee. Groomingen, Noordhoff & Smit. 1880—1882. dl. 11. post 80. met houtgravures). Origineel: The Desert Home, or the Adventures of a lost Family in the Wilderness, by Captain Mayne Reid. London 1851 (Ullrich t. a. p. p. 209). 16. a) Jules Verne: Het geheimzinnige eiland (De Schipbreukelingen, De Verlatene). Naar de 20° Fransche uitgave door Gerard Keller. Met 1 kartje (no. 7 en 8 in: Wonderreizen. Geillustreerde uitgave. Rotterdam, Jac. G. Robbers. 1877—1882.) post 80. (no. 9 en 10 in: Geillustreerde Wonderreizen. Nieuwe goedkoope uitgave. Amsterdam, Uitgevers-Maatschappij „Elsevier". 1895.) post 8°. Origineel: L'ile mystérieuse, par Jules Verne. Paris 1874 (Ullricht. a. p. p. 217). 17. a) Karl Muller: De Robinson van de Noordpool. Eene schets van de natur in het hooge Noorden. 2½ druk. Met gekleurde platen. Gouda, G. B. van Goor Zonen. 1879. post 8°. b) 3e druk. 1889. Niet vermeld bij Ullrich. 18. a) Jules Verne: Een leerschool voor Robinsons. Ge- volgd door „van Rotterdam naar Kopenhagen" (No. 28 in: Wonderreizen, zie no. 16a). b) (No. 30 in; Geillustreerde Wonderreizen, zie no. 16b). Origineel: L'ecole des Robinsons. Par Jules Verne. Paris 1882 (Ullrich t. a. p. p. 220). De Erfgenaam van Robinson. Naar het Fransch van Andre Laurie. Geillustreerd. Uitgave van N. J. Boonte Amsterdam, z.j. 8°. Fransche titel: De Erfgenaam van Eobinson; tekst p. 5 — 223. Titelplaat en 6 platen in den tekst van L. Benett. Origineel: L'heritier de Eobinson, par Andre Laurie. Paris 1884 (Ullrich t. a. p. p. 221). De Kleinzoon van Robinson Crusoe naar William L. Alden, bewerkt door Ant. Reule Nz. Sneek, H. Petersen Tz. z.j. (1889). In: Uit alle Werelddeelen. Geilustreerde Bibliothek, uitgegeven door Ant. Reule Nz. 8°. Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Franschlie t. a. p. p. 1 — 112. 9 platen in Fransch Den tekst. Een vertaliug van: A new Robinson Crusoe. By William L. Alden, Author of „The Cruise of the Ghost", „The Moral Pirates", etc.; verschenen in: Harper's Young People. An illustrated Weekly. London, vol. IV no. 165 vlgg. (14 Jan. 1888). Met vemield bij Ullrich. 21. a) Jules Verne: Three jaar järzt (De mislukte pleiziertocht. 1888. Eene knapen-kolonie. 1889) (No. 43 en 44 in: Wonderreizeu, zie no. 16o). O) (no. 45 en 46 in: Geistüre der Wonderreizen, zie no. 16b). Origineel: Deux ans de vacance, par Jules Verne. Paris 1888 (Ullrich t. a. p. p. 221). 22. Emillio Salgari: De Italiaansche Robinsons. Bewer-king uit het Italiaansch van Boudewijn. Amsterdam, C. L. G. Veldt. 1899. post 8°. met 16 platen. Niet vermeld bij Ullrich. D. NIET VERTAALDE NAVOLGINGEN. 1. Het Leveii van Diana Thorezia de la Fusiliere, Van Hare Geboorte af tot hare Dood toe. Uit het Fransch vertaalt. Eerste Deel. Te Le iden, By Abraham Ambrulla, Boekverkoper op 't Rotterdamsche Veer by de Waag, 1731. 8". „De Vertaler aan den Lezer" 4 biz.; tekst p. 1 — 424. Titelplaat met onderschrift:,Het Leven van Diana Theresia de la Fusiliere". Twede Deel (zeifde titei). 8°. Tekst p. 1—421; „Byvoegzel" p. 422—428. Zeifde titelplaat. Exemplaar in den Haag. 2. De Nieuwe Avanturier, Beschryvende zyne Over- zeldzame, Wonderbare, en Aanmerkelyke Gevallen, Op zynen Nieuwe en Gevaarlyke Reis-togt naar het Onbe- kende Zuid-Land. Uit het Deensch vertaald. Eerste Deel. (Vignet.) Te Leyden by Hendrik en Daniel van Damme. MDCCXXXI. 80. ..Voorberechf 4 biz.; tekst St p. 7—424. Tweede Deel (zeifde titei). 8°. Tekst p. 3 — 396. Exemplaar in Leiden. 3. De Hollandsche Robinson, of wonderlyke Gevallen van den Heer * * * Vervattende deszelfs omzwervingen, en wonderlyke ontmoetingen in Vrankryk, Italie, Turkyen, en West Indien, Zyn verblyf onder de Engelsche Zeeroovers, Onthouding op een onbewoond Eiland, en zeldzame Regering onder de Wilden. Door Hem zelfs beschreven. Te Gouda, By Franco Bellaart, Boekverkooper op de Markt, by de korte Groenendaal 1743. 8°. „Voorreden" 2 biz.; tekst p. 1—432. Exemplaren in den Haag en Leiden. De Walchersche Robinson: zjmde een Zeldzame, doch tevens Ware Geschiedenis, behelzende Deszelfs Geschieden, op een onbekend Eiland: Zeldzame Huishoading aldaar, buiten eenige zamenleving, En vonderlyke Verlossing van hetzelve. Door hem zelven beschreven; En naar zyn eigen handschrift, nu voor de eerste reis in het licht gebracht. Te Rotterdam, By Alardus van Eyk, Boekverkooper op de Blaak, in Noortwyk, 1752. 8°. „Voorreden" 8 biz.; tekst p. 1 — 476; „Drukfei„ 1 biz.; „Eegister van boeken'' 2 biz. Exemplaren in den Haag en Leiden. h) (Zeifde titel, ontbreekt „nu"). Tweede uitgaaf. Te Rotterdam, By N. Cornel, Drukker en Boekverkooper op de Meent, over de Lombertschebrug. Z. j. 8". Zeifde druk als a. Exemplaar in de particuliere bibliothek van Dr. H. Ullrich. Gevallen van den Oude en Longen Robinson. Behel-zende de opvoeding van den jongen Robinson tot Utrecht; zenne deugden, gebreken en huwelyk. Vertrekt na Madera om zyn Vader uittevinden, bevegt een zee-rover. Gaat hem, die uit de gevankenisse van de Inquisitie gevlugt was, opzoeken. Strand op Tabago. Word door zyn Vader van de dood gered, zonder hem te kennen. Oprechting van een nieuw gemeenebest aldaar; en keeren te zamen met veele schatten na Europa. Doormeiigt met veele Hertaai-doenende gevallen en Vaderlaiidsche Geschiedenissoii. Alles door den jongen En Robinson zelfs beschreven. T' Amsterdam, By Steeven van Esveldt, Boekverkoper in de Beurs-straat, 1753. 8^. „Voorreeden." p. III — VIII; „Korten Inhoud p. IX — XVI; tekst p. 1—749; „Register van boeken" 3 biz. Titelplaat: „J. C. Philips del. et sculp, dir.'', met opschrift: „Gevallen van den Oude en Jongen Robinson''. Exemplaren in den Haag en in de Bibl. Hultlieniiana. Gevallen van den Ouden en Jongen Robinson. Behelzende de afkomst en opvoeding van den jongen Robinson te Utrecht; nevens zyne deugden en gebreeken, Levens-beschryving van zyne Voedster Ameha. Zeldzaame Levens-loop van den Heer Florimond, de Juffrouwen Fanchon, Angehque, Louison en Tonton; van Maximiliaan en zyn zoon Ferdinand. Vlucht van den ouden Robinson, ge-vallen en dood van Hr. Rudolf, den Graaf d' Albignac, Henricus, Mr, James. De jongen Robinson, word Baron van Schintznach ennehmen. Tweede drk. I Deel. Doormengt met veele Hertaandoenende jevallen, en Vaderlandsehe Geschiedenissen. Alles door den jongen Robinson zelf beschreven en vervolgt. Te Amsterdam, By Steven van Esveldt, Boekverkoper in de Kalverstraat, het derde huis van de Roomsche Kerk de Papegaay. Voorreede" p. III — VII; „Voorreede" p. IX— X; „Korten Inhoudt" p. XI-XIIII; tekst p. 1—418. Titelplaat als boven. Gevallen van den Ouden en Jongen Robinson. Behelzen 171 de een vervolg van het voorgaande. Reize van den jongen Robinson na Madera en Tabago. Ontdekking van de Schatten der Rovers, keerd met zyn Vader te rug. Bdroefde dood van Ida. Wonderbare gevallen in Duitschland. Rampen van het Gemenebest op Eeden. Dood van den ouden Robinson. Tabago komt aan de Kroon, word neutraal verklaard en einde van deze gevallen. Met het Vervolg, Slot en volmaking van dit Werk. Tweedeii Druk. II. Deel. Doormeiigt met veele HertaandoeiKle Gevallen, en Vaderlandsclie Gesch. Einige. Alles door den jongen Robinson zelf beschreven en voleindigt. Te Amsterdam, By Steven van Esveldt, Boekverkoper in de Kalverstraat, hat derde huis van de Roomsche Kerk de Papegaay. 1766. 8°. „Korteii Inhoudt" p. Ill— VIII; tekst p. 1—488. Exemplaren in Amsterdam en in de particuliere bibliotische van Dr. H. Ullrich. Bewerking van a in het tijdschrift „Maandelyksche Berichten uit de andere Waereld, of de spreekende Dooden" Juli— Dec. 1764. De Vrouwelyke Cartouche of de doorsleepene Land en Zeeroofster, Behelzende Haarerofekeloozeen ongebondene Leavensloop. Haar ongehoorde Fielteryen en Fielteryen en Feilykheeden: Gaauwhandige en dappere Uitvoeringen; Geestige en looze Vonden; Snaakelyke Deugnieteryen, Gevangenschappen en listige Losbraaken. Mitsgaders Haare klugtige Ontmoetingen in haar Leaven. Desselfs zesjaarige Huishouding op een onbewoond Eyland. Haare Ontdekkingen aldaar; Verlossinge van 't zelve, en daarop gevolgde Bekeering en Overgang in 't Cloosterleeven. Eerste Deel. Te s' Hertogenbosch, By Jacobus Palter, Boekdrukker en Verkooper op de Groote-Markt, MDCCLVI. „Voor-bericht" 2 biz.; „Opdragt Aan den Welgeboren Heer Jacobus Leonardus van Breugel" 2 biz., onderteekend: Petrus Lievens Kersteman; tekst p. 1 — 328. Titelplaat, met ondersclirift: „De Vrouwelijke Cartouche". Tweede Deel (zeiMe titei). 8°. Tekst p. 1—252. Exemplaar in den Haag. 7. De Spaansche Robinson. Ofte de zeldzame Levensgevallen van Don Bias de Soria Origuela. Speelpop van 't Fortuin. Behelzende deszelfs wonderlyke geboorte, en zending na de Hoge Scholen, zyn vlugt van daar uit vrees voor de Inquisitie, dienstneming als Soldaat, toen als Lakey, by v^elke gelegentheid hy zyn Zuster ontmoet, die hem een verhaal doet van haar zonderlinge gevallen, en gemaakt Fortuin, in mannely K gewaad, wonderlyke Historie van een Aap die de grootste Meester in 't Schaakspel overtrof; doormengd met een menigte andere, aardige en lezenswaardige gebeurtenissen. Na een Spaans handschrift in 't Nederduitsch vertaald. Met Kopere Platen. Te Amsterdam, By Steven van Esveldt, Boekverkoper in de Kalverstraat. 1758. 8o. „Voorreden van den Uitgever" 2 biz.; tekst p. 1 — 130; volgt een nieuw titelblad: „De Spaansclie Robinson. Tweede Deel"; tekst p. 1 — 140; „Eegister van Boeken" 12 biz. 7 platen in den tekst. Exemplaren in den Haag en Leiden. 8. De Haagsclie Robinson, of de Gevallen van Alexander =!=** Behelzende zyn Geboorte en Opvoeding, zyne erste Werelds ontmoetingen, Dienstneming onder de Moscoviten, en daar na onder den berugten Thamas Kouli-Kan, plondering der Stad Dehli, en Min avontuur aldaar, zyn gevangneming, en Slaverny in Turkyen, wonderbaarlyke verlossing van een wreede Dood, werd door den Groten Heer, op enige ontdekkinge uytgezonden, Schipbreuk, en belanding op 't onbekende Eiland Tirevas. En zem over wonderbaarlyke ontmoetingen aldaar, op wat wyze hy er de eerste maal, met den Vorst van dat Land van daan kwam, ysselyke hongersnood, en zyn wonder- baarlyke kloekmoedigheid, aankomst op een ander onbe- kend Eiland, hun ontmoetingen aldaar, terug komst op het eerste, terug komst in Europa, en gelukkig besluyt yner gevallen, &c. Eerste deel. Te Alkmaar, Gedrukt by- Jacob Maagh, Ordiiiaris Stads Drukker in de Houtil. 1758. 8°. „Voorreden" G biz.; tekst p. 1 — 96; volgt een nieuw titelblad: „De Haagsche Eobinson. Tweede Deel"; tekst p. 99 — 194. Exemplaar in Leiden. De wonderlyke Reisgevalleu van Maria Kiukoiis. Behelzende in zig Haare Geboorte. De geheime Vlugt van haar Ouders. Haar Ontmoetingen onder een Mannelyk Gewaad zo te Land als terZee; inzonderheid haare Schipbreuk, Stranding en Woonplaats op een onbewoond Eiland; zonderlinge ontmoeting aldaar met een Baviaan; Ontdekkingen van nog andere onbekende Eilanden met derzelver byzonderiieden; en eindelyk de te rug komst in haar Geboortestad Hailbron. Doormengd met een meenigte nooit gehoorde en leezenswaardige Gebeurtenissen. Alles haaukeurig beschreeven door A. G. 1. m. Te Harlingen, By Bouwe Schiere, Boekverkoper, 1759. S''. „Voorreden" 4 biz.; tekst p. 1 — 248. Exemplaar in Leiden. 10. De Engelsche Vrouvélyke Robinson, Of de zeldzame gevallen van Charlotte; Bevattende de verdorve opvoeding eener Engelsche Juffrouw; Minnary met den Zoon van een Lord, den Minnaar barer Moeder; haar Gevangenis; vlugt met Milords Knegt, aan w^ien zy zig overgeeft; ontmoeting van haar Minnaar, met wien zy hymelyk trouv^t, en ver- volgens naar Holland wykt; Minnary met een duitsche Graaf; Dood van haren Man; wederkering naar Engeland; valt in de handen der Engelsche Struikrovers, die haar vervoeren; belachelyke Rol, die zy onder hen speelt; Huv^elyk met den Capitein dier Rovers, die van zyn Volk vermoord wordt, en zy gevangen; Haar zeldzame verlossing door haren Broeder, en vertrek naar Vrankryk; bekoming van een groten Rykdom; Minnary met Karel; desself S verlies, herkeering naar Engeland; void op de reize van haar Volk berooft; valt in de handen van een Edelraan, die haar zoekt te onteeren; Haar maniielyke tegenweer; verdooling in een bosch; val in een Wolfskuil met gevaar van haar leven; verlossing; komst in Engeland; ontmoeting van Karel en gelukkig Huwelyk, Door-mengt met ongehoorde gevallen, Minnaryen a la Mode en veele wetenswaardige zaken. Volgens haar eigen Hand-schrift in het Hcht gegeven. T' Amsterdam, By S. J. Baalde, Boekverkoper. z. j. (1761 of 1759). 8°. „De Uitgever aan den Lezer" 2 biz.; „Inhoud" 12 biz.;  Crusoe, de langevallen van Thomas Havinga en den Neger Zabi. Een verhaaltot opwekking van deugdsbetrachting en vertrouwen op de Goddehjke Voorzienigheid. Franeker, G. Ypma. (Sneek, F. Holtkamp) 1834. 16^. b) Vierde verbeterde Druk. Met plaatjes, Te Sneek, bij F. Holtkamp en Zonen. z. j. (1846). 8°. „Voorberigt" p. Ill — IV, geteekend: Sneek, Junij 1846; „Inhoud" p. V— VIII; tekst p. 9—112. 6 jalaten in den tekst. c) Vijfde Druk. Met platen. Te Sneek, bij F. Holtkamp. z. j. (1855). 8°. „Voorberigt'' 2 biz., geteekend: Sneek, 1855; tekst p. 5 — 76. 6 platen in den tekst. E. NIET GEVONDEN ROBINSONADES. 1. Wonderlyke Levensgevallen van den wispelturigen Robinson of ongelukkigen Florentyner, 4 deelen, met platen, 1730, Leiden, J. van Abkoude, 8"^. 2. De Fransche Robine , of verbazend levenstafreel van Agnes , Marquisinne de P . . . . , Bevattende Hare wonder- bare Minnaryen , Rami)zalige Gevangenis door Struik- 175 rovers en Vlugt, Gevangenis in de Inquisitie, en ver- bazende Ontdekking der kunstgrepen dier Regtbank, Schip- breuk aan eene onbewoonde Kust, en wetenswaardige Zaaken daar ontdekt. Doormengt met vele ongehoorde ontmoetingen , en voorbeelden van eene gadeloze stand- vastigheid. Uit haar eigen fransch Handschrift vertaald. Te Dordrecht, by Jacobus van Hoogstraten, 1755. 8*^. Zie den titel bij Ullrich t. a. p. p. 161; Boekzaal Sept. 1755 p. 337 en Lihrye t. a. p. 1887 p. 5. Arrenberg (p. 441) schrijft: Mar- quisinne van Pera. 3. De Berugte Land en Zee-Heldin, de wonderbare Levensgevallen van Anna Blound, anders Robert Stafford; behelzende haar Geboorte, Opvoeding, eerste Min-Avantur, en Duel met haar Minnaar, Dienstneming onder de Fransche Vrjbuiters naar Amerika, haar eerste Zeetogt, Landingen, Zee-Gevegt, Zee-Hsten, Verhoging, Plonderingen van verscheide Plaatzen, Zegen, Rampspoeden, Schipbreuk, Wonderbare en Manmoedige redding, komt met luster weder te voorschyn; Zee-Slagen, betoonde Edelmoedigheit, word door de Spanjaarden Gevangen, hstige Ontvlugting van daar, by gelegenheit van de Hefde van zekere jonge Spaanse Dame voor haar, gaat in dienstvan Engeland over, Verovering van Jamaica, Nieuwe Zee-Gevegten, ysselyke Aardbeving, wonderlyk Voorval, word door de Franschen gevangen Häar uitwissehng, helpt St. Domingo veroveren, Zee-Slag, ongeiooffelyke Stout-moedigheit, en andere merkwaardige Geschiedenissen, word gekwetst, haar Kunne ondekt, en eindelyk haar Huwel'sk en Verheffing tot een grooten staat, met Kopere Platen. By Steven van Esveldt, te Amsterdam. Aldus vermeld Boekzaal Oct. 1756 p. 477, dus waarschijnlijk van jaar 1756. Arrenberg (p. 312) geeft dit jaar. De Verliefde Eylanders of de Verwonderlyke en Zeldzame Levensgevallen van den Marquis de Orville en de Gravinne de Linan, behelzende deszelfs Reize, haar Schipbreuk en Stranding, aan een onbewoond Eylandt; haar byzondere Levenswyze op het zelve; zunde een Historie vol van voorname Gevallen en Fraye Geschiedenissen van verscheiden Personen, door een Liefhebber met uit-nemende en toepassende Digtstukken verciert. In Octavo, by Gerrit Bom te Amsterdam. 1757, Zie Arrenberg p. 537 en Boekzaal Jan. 1758 p. 73. 5. De Deugdzame Huisvrouw, behelzende haar onge-lukkig Huwelyk, werd door haar eigen Man verraden, en door zyn toedoen op een onmenschelyke wyze in Slaverny vervoerd, wonderbare verlossing uit die Gevangenis, elendige Schipbreuk op een Rots, Herbergzaamheid van een Kluyzenaar, raakt vervolgens in een Hoi van een bende Struykrovers en Moordenaars, die de allergruwelykste moedwilligheden bedreven, waar uit zy op een zonderlinge wierd gered; eindelyk de dodelyke wroeging en knaging, die haar Man zedert dit zyn Godloos bedryf overkwam, en de middelen die hy in 't werk stelde om weder in gunst van deze zyne Deugdzame Huisvrouw te geraken, waar toe zy zig door de medewerking van hare Vrienden liet overreden, met platen By Steven v. Esveldt, Amsterdam. 1759. Zie Arrenberg p. 141 en Boekzaal Mei 1759 p. 622. De Zegepraalende Natuur of de Gevallen van Me- vrouw de Markgravinne van * * *, waarin derzelver zonder- linge ontmoetingen, wederwaardigheden, schaaking, het stranden en haare Levenswyze gehouden op onbewoonde Eilanden, beschreven word, en de onverwachte ontdek- king van haare Ouders en Bloedverwanten, in een gezel- schap van lieden, waar mede zy reeds een reeks van Jaaren heeft doorgebracht, enz. Alles doormengt met veele fraaije Zedekundige Aanmerkingen. Uit het Fransch ver- taald. In Octavo. By P. Conradi en G. Warnars te Amsterdam. Zie Boekzaal Mei 1768 p. 583. Het bestoncl uit 5 stukjes; reeds Juli 1765 p. 74 had de Boekzaal het le deel aangekondig als door Mevrouw E. R. uit het Fransch vertaal, bij W. Eleveld te Amsterdam. Arrenberg (p. 594) geeft het jaartal 1768. F. ROBINSONADES VOOR 1719. 1. a) Het Leeven van Hai Ebn Yokdhan, In het Arabisch beschreeven door Abu Jaaphar Ebn Tophail, En uit de Latynsche Overzettinge van Eduard Pocock. A. M. In het Nederduitsch vertaald. Waar in getond wordt, hoe iemand buiten eenige ommegang met Menschen, oft der erstkommende, kan komen tot de kennis van zielven, en van God. (Vignet.) t' Amsterdam, By Jan Rieuwertsz. Boekverkooper in de Dirk van Assen-steegh, in het Marte-laarsboek. 1672. 8°. „Voorreede Aan den Leezer" 6 biz.; „Jnleiding" p. 1—10;tekst p. 11 — 80. 1 uitslaande plaat. Exemplaar in den Haag. h) De naturhjke Wijsgeer, of het leven van Hai Ebn Jokdan, in 't Arabisch beschreven door Abu Jaaphar Tophail, voor dezen uit de Latijnsche Overzetting van Eduard Pocok, A. M. in 't Nederduitsch vertaald door S. D. B.: en nu op nieuws met den Arabischen Grondtext vergeleken, en met Aanmerkingen Over eenige duistere plaatsen en sprengen van der Veer 1701. 18 bladen in 8. met Printverbeldingen. Vermeld in Boekzaal Maart 1701 p. 312. Het vonderlyk En zeldzaam Levens geval van Hai Ebn Jokdan, waar in getoont wort, hoe imant buiten eenig ommegang met Menschen, ofte onderwysinge kan komen tot de kennisse van zich zelven en van God. Zynde desen druck met de Arabische grondtext vergeleken door den Heer Adriaan Reland, in zyn Leven Hoog-Leeraar der Heilige Outheden En Oostersche Talen in de Academie van Utrecht, met kopere platen verciert. Tot Utrecht, by Henrik Schouten, Boekverkoper by de Maartensbrug. 1721. 8". „Beiigt Van den Drukker Aan den Lezer" 8 biz.; „Voorreden van Den Vertaler, Gepläst voor den Druk van 't Jaar 1672" 1.5 biz.; "0p het leven van Hai Ebn Jokdan", gedicht door Lud. Schouten, 1 biz.; tekst p. 1 — 254. 5 platen in den tekst. 12 178 2. A) Ontdeckinge van 't Eylandt Van Pines, Zynde een waerachtige Beschryvinge van 't vierde Eylandt in 't Zuyder onbekent Lant, Zo van desselfs Vruchten, Dieren, Gelegentheits, als mede de voort-teelinge der Engelse Natie, &c. op 't selve Eylandt. Uyt het Engels vertaalt. t' xlmsterdara, Voor Jacob Vinckel, Boeckverkooper in de Beursstraet, in de Historyschryver, 1668. 4°. Tekst p. 3 — 8; op p. 3 een tweede titel: Beschryvinge van 't Eylandt Pines, Ofte een nieuwe Ontdeckinge van een vierde Eylandt in 't Zuyder onbekent Landt. Zynde een oprecht verhael van seeckere Engelse, die ten tyde van de Koninginne Elisabeth reysende naer Oost-Indien, Schipbreucke quamen te lyden omtrent de Kuste Van het Zujäder onbekent Eylandt: en altemael verdroncken, behalven een Man en vier Vrouwen, waer van d' een Swartin vass; en nu onlanghs in 't Jaer 1667. Heft een Duytsch Schip, aldaer door onweder gedreven, hae Nakomelingen aengetroffen, sprekende goedt Engelsch, aengegroeyt (na haer gissinge) tot het getal van tien a 12000 Persoonen. Waer van het gantsche Verhael volght, door den Man self's beschreven en nagelaten een weynigh voor syn doodt, en door syn soons soon aen de Duytschen verhaelt en geopenbaert. Exemplaar in Leiden. Een eerste druk van dit geschrift (esemplaar in Gent) verschilt van het genoemde alleen hierin, dat de inhoudsopgave op p. 3 niet met gotische letters en met iets afwijkende S23elling g Edrukt is. Oprecht Verhaal van 't Eiland van Pines, En des zelfs Bevolking; Of laatste Ontdekking van een vierde Eiland in Terra Australis, Incognita. Gelicentieerd den 27. Junij Oude of den 7. Julij Nieuwestijl, 1668. Gedrukt tot Rotterdam, (na de Copije van Londen, bij S. G. voor Allen Bank, en Charles Harper, in de Lelij bij Cripplegate-Kerke.) Bij Joan-nacaranus, in de Lomberdstraat, 1668. 4", Op de keerzijde van het titolblad staat: Aan den Lezer. Alzoo bij Jacob Vinkel tot Amsterdam 179 Gedruckt een Gedeelte van dit tegenwoordig Verhaal, en eenige van de Principaalste dingen daar uit gelaten zijnde, zo geven wij u hier de Oprechte Copije die ons Au-thentijk uit Engeland, doch in die Taal, is toegezonden, op 179 Gedruckt Dat den nieuwägierigen Lezer zich aan die slordige over-settinge niet bedrogen vinde, en daar door deze bovenverwunde Historie in verachtinge kome: Leest, verwundet u van Gods Wonderlijke bestieringe, en Vaar wel. Exemplaren in Geut en Dresden (zie Max Hippe t. a. p.1. Bewerking: Of. De Afrikaansche Weg-wyzer van Gerrit van Spaan. Rotterdam 1691. S^. Zie Dr. G. D. J. Schotel: Bihvioijra^lusch Woordenboek der Nederlanden. i. v. G. van Spaan: Gelukzecker over Zee of Afrikasche Weg-wyzer, 1694. Rotterdam, P. van der Slaart, 8^. Zie Arrenberg i. v. De Gelukzecker over Zee, of D' Afrikaansche Weg-wyzer. Zer. 8°. „Aan den Lezer" 2 biz.; tekst p. 1—111. Titelblad ontbreekt; blijkens liet voorafgaande „Koddig en vermakelijk Leven van Louvtje van Zevenliuizen, of het Schermschool der Hülsteden", en den volgenden „Aziaansche Weg-wijzer" is bet werk „Te Rotterdam Gedrukt by Pieter de Vries, Boekdrukker in de Valkesteeg 170-1". Exemplaar in den Haag. De Gelukzeiger over Zee, of De Afrikaansche Wegwyzer, Beschlüsse vende verscheide Gewesten, ten dienste van zulke, die in hun Vaderland niet konnen beständig. Opgestelt door Gerrit van Spaan. Te Rotterdam, Gedrukt by Pieter de Vries, Boekdrukker, in de Valkesteeg. 1752. 8°. „Aan den Leezer" 2 biz.; tekst p. 295—381. Uitgegeven samen met de „Schmöpfungen" en andere werken van Spaan. 3. Historie der Sevarambes, Volkeren, die een Gedeelte van het darde Vast-land bewoonen, gemeldet zu Zuid-Land genaamd, Behelzende een naauwkeurig verhaal van de Regeering, Zeden, Godtsdieiist, en Taal, dezer tot noch. toe aan de Volkeren van Europa onbekende Natie. Door S. d. B. In dezen Tweden Druk vermeerderd met een nieuwe Reize na het gemelde Land, mitsgaders een zeer naauw-keurig Journaal wegens de Voyage derwaarts gedaan in de Jaaren 1696. en 1697. op ordre der Hollandsche Oost-Indische Maatschappy door de Schepen de Nyptang, de Geelvink, en de Wezel. Vercierd met kopere Plaaten. Amsterdam, By William de Coup, William Lamsvelt, Philip Verbeek en Joannes Lamsvelt, Boekverkoopers 1701. 8°. „Voorreden Aan den Leeser" 12 biz.; tekst p. 1 — 3-49; bladwijzer 7 biz. Titelplaat en platen in den tekst. Exemplaar in den Haag. De le druk is van 1682 of '83 (zie Boekzaal In 1693 p. 14 en Prosper Marchand: Did. Hist. i. v. AUais). 4. Beschryvinge Van het magtig Koningryk Krinke Kesmes. Zynde een groot, en veele kleindere Eilanden daar aan horende; Makende te zamen een gedeelte van het onbekende Zuidland. Gelegen onder den Tropicus Capricornus. Ontdekt door den Heer Juan de Posos, En uit deszelfs Schriften te zamen gestelt Door H. Smeeks. Te Amsterdam, By Nicolaas ten Hoorn, Boekverkooper, over 't Oude Heeren Logement, 1708. 8'\ „Voor-reeden" 6 biz., onderteekend : „H. Smeeks. Chirrigg te Zwolle"; „Inhoud der Hoofstukken" 6 biz.; tekst p. 1—286. Titelplaat met ondersclirift : „Beschryvinge van het Magtig Koning- ryk Krinke Kesmes: Zynde een gedeelte van het onbekende Zuid- land. Amsterdam by Nicolaas ten Hoorn. Om 1708". Exemplaar in den Haag, met aatteekening van den schrijver voorzien; en in Amsterdam. h) (zclfde In den tekst. Exemplaar in Amsterdam. G. TOONEELSTUKKEN. 1. a) Het onbewoonde Eiland. Tooneelspel. Gevolgd naar 't Engelsch van den Heere Arthur Murphy. Door Lucas Pater. (Embleem van „Oefening beschaaft de kunsten".) Te Utrecht, Naar het Origmeel by P. Meyer, z. j. (1774?). 80. ,,Voorbericht" 1 biz.; „Persoonaadjen" 1 biz.; tekst p. 3 — 58. Exemplaar in Leiden. (zelfde titei). Te Amsterdam, By de Erven P. Meyer en G. Warnars. MDCCLXXXIII. 8". Tweede titel: Het onbewoonde eiland. Tooneelspel. Gevolgd naar "t Engelsch van den Heere Arthur Murphy; „Voorbericht" 1 biz.; „Persoonaadjen'" 1 biz.; tekst p. 5 — 54. Exemplaar in Utrecht. Er heeft blijkbaar nog een druk bestaan, uitgegeven door „eenige on-baatzuchtige Liefhebbers"; zie een advertentie uit „De Vaderlandsche Courant" van 29 Aug. 1783, afgedrukt achter a. Het onbevi^oond eiland, Een Zangspel. Naar het Italiaansche van Metastasio. z. j. (1791). 8°. „Voorbericht" p. 170; tekst p. 171—192. In,Kabinet van Mode en Smaak" (Haarlem, A. Loosjes Pz.) van  L'Isola Disabitata, con Musica del Bonno, sotto la direzione del celebre Cavaher Broschi (1752). Met vermeld bij Ullrich. 2. Robinson Crusoe op zyn Eiland, Blyspel. Gevolgd naar het Fransch van den Heere d' Arnault. Te Amsterdam, by J. Helders en A. Mars, Boekverkopers, in de Nes. 1790. 80. „Voorbericht" 1 biz., oiderteekend P: A:; „Vertooners" 1 biz.; tekst p. 5—30. Exemplaar in Leiden. Niet vermeld bij Ullrich. 3. Robinson Crusoe, Tooneelspel, in drie bedrijven. Naar het Fransch van R. C. Guilbert-Pixerecourt, door C. van der Vyver. Amsterdam, bij W. Holtrop, 1806. 8*^. Fransche titel : Robinson Crusoe; „Persoonen" 1 biz.; tekst p. 5 — 131; „Tooneelstukken. Bij Gartman, Smit en Holtrop" 4 biz. Exemplaar in Leiden. Origineel : Eobinson Crusoe , Melodrame en trois actes , k grand spectacle, Par R. C. Guilbert-Pixer6court. Repr6sent6, pour la premiere fois k Paris, sur le theatre de la Porte St. Martin, le 10 vend(§miaire an XIV, (2 octobre 1805.) Musique de MM. A. Piccini, de TAcadeniie Imp^riale de Musique , et Gerardin Lacotir. Ballets de M. Aumer. Decorations de M. Matis. A. Paris, Chez Barba, Libraire, palais du Tribunat , derrifere le Theatre Francjais , no. 51. An XIV. (1805.) Vgl. ook Ullrich p. 246, 3. I N H 0 U D. Biz. Inleiding 1 HooFDSTUK I. Robinson Crusoe 6 Zijn verschijnen en zijn opgang p. 6 ; de heroisclie en de picareske roman p. 16; karakteristiek van den Robinson Crusoe p. 20; de opvatting der 18e eeuw p. 27; de oudste nederlandsche en fransche vertalingen p. 34. HooFDSTUK II. Robinsonades voor Defoe .... 45 Hai Ebn Yokdlian p. 46; Boccaccio p. 49; Ontdeckinge van *t Eylandt van Pines p. 49; Besclirj-vinge van het magtig Koningryk Krinke Kesmes p. 51 ; Historic der Seva- ranibes p. 55 ; historische reisbesclirijvingen met het Bobin- son-motief p. 55. HooFDSTUK III. De in 't Nederlandsch vertaalde Robinsonades 63 De Saksische p. 64; De Silesische p. 69; De Sweedsche p. 72; De Nieuwe Engelsclie Eobinson p. 77; De Engelsche Kluizenaar p. 80; De Pransclie p. 85; De Brandenburgsche p. 87; De Libanonsche Eobinson p. 87. HooFDSTUK IV. Oorspronkelijke nederlandsche Ro- binsonades 93 De Hollandsclie p. 93; De Walcbersche p. 97; De Oude en Jonge p. 101; De Spaansche p. 110; De Haagsche p. 114; De Engelsche Vrouwelyke p. 116; De Friesche Eobinson p. 118. Eobinsonades zonder „Eobinson" op den titel: Het Leven van Diana Therezia de la Fusili^re p. 119; De Meuwe Avanturier p. 121; De Vronwelj'ke Cartouche p. 122; De wonderlyke Eeisgevallen van Maria Kinkons p. 125. UNIVERSITY OF CALIFORNIA LIBRARY Los Angeles This book is DUE on the last date stamped below. UI1I vcrtsi I J \jr \^MLirwni>iiM'UU5t Mn<mt:i_ca LCSOUTHFRNRri.lM-jAl LIRfMHV [ AriLIIY AA 000 410 518 5 L 007 772 637 0 H '^. 