A large dictionary English and Dutch, in two parts : wherein each language is set forth in its proper form ; the various significations of the words being exactly noted, and abundance of choice phrases and proverbs intermixt. : To which is added a grammar, for both languages. ... = Groot woordenboek der Engelsche en Nederduytsche taalen; nevens eene spraakkonst derzelver
Sewel, William, 1653-1720 | Sewel, William, 1653-1700. Groot woordenboek der Nederduytsche en Engelsche taalen
SH. Wordt Mytgefprooken als SJ. eens-galms by ons, gelyk blykt in de woorden Shade ^ pall ^ Jharp , Jbe ^ pear , jhevj , pift , pip ■, poe, puot , pore , put , poulder , prine , pun , put , floy , lap, flep^ fip; lees Sjad, sjat, sjaarp , sjie, sjeer ^ sjuuw , sjtfi , sjip y sjoe • sjoet^ sjoor , sjot, sjoul- der, sjrvfi, sjuK, sjut, sjy ^ las/ , flesj\ fisj'. * - T. Wordt even als by ons uytgefprooken; maar in veele woorden, van't Latyn afkomftig, neemt ly de klank van C. aan, als in Ad ion, corruption, generation, proteBion, temptation, patience, marti- al, nuptial, ejfential, licentious, eqmnoSiial , ingratiate ; lees Akcion, corrupcion, (s'c. zo ook voor Egyptian, Jiatio»er; lees Eedsjipcian,pecionner. Doch in de woorden daar een ^S'even voor deT'konit , behoudt deT'haar eygen klank, als in Ci^m- tian , bejlial, quellton; als ook in de woorden -P^V/^i^ , v^npity^ mightier, ^-xa. mighty \ untied, van ty ; opcrtunities , van oportunity. The best men in the door, geen befchryving, kan uytdrukken, en moet alleen door 't gehoor geerd worden; alles wat men 'cr van kan zeggen, is, dat men de tong in't uytpreeken als met een geblaas tegen de tanden dient te itooten: Ondertuffchen is't zeker, dat dit voor de Hollanders de twaarfte klank is, die zy in't Engelfch ontmoeten. En fiaat aan te merken dat de twelve in't woorden ruym zo veel naar een D. als naar een T. zweemt, als in l^he, thee, this, that, thi-ne there, thou., them, then, though, thus farthing, father, mother, brother, other, either, hi-ther thither, farther, etc. Doch de WOOrdeu'Z^;?^/^, thimble, think, thread, through thumb, thirjl, Thigh, thistle, hath, breath, with cloth, both, health, health, health, tooth, mouth, truth, worden, sprengen. Wordt meestendeels als by ons uytgefprooken; echter zyn'er woorden in welke zy de klank van en dorfe o heeft, als Humble, under, i^c. en 't woord Chufe wordt schier uytgefprooken, Tsjoes; 't woord Bury als Berry; en Bury als Berry; Guard sprengen men schier uyt gaard, voor Guefs, guell, les ontrent Ges, gefl; voor Buy, les Ichicr By; voor Neutral, neutral; voor True, trunw; voor Lieutenant. les Itf tenant. Wordt verfcheydentlyk uytgefprooken: Yoox Fruit, fuit, fuit able lees Früuwt, suut, suutebel; Voor Juice, les désjués; en voor Guile, beguile, guise, disguise, les fchier Gyl, begyl, gys; doch voor Build zegt men gênélyk Bild. Wordt als by ons uytgefprooken, doch voor een R komende, fchier niet gehoord, als in IJ'^rap, wrefi, wretch, write, wrong, etc. Ook wordt ze in't woordtje T^o^y niet gehoord, want men zegt daar voor Toe; noch ook in Anfwer; lees anfer. W. Wordt met een geblaas uytgefprooken, 't welk men door 't  box. Y. Komende voor aan een woord of lillaab, wordt uytgefprooken als J in't Hollands, als in de woorden Yard, ye-'r, yellow, yes, yield, yoke, you, young, beyond; lees Jaar. jeer, jellow, jis, jield, jook, joew, long, bejond: Doch gebruykt worderide als een Klinkletter, heeft zy veeltyds dezelfde klank als by ons. Als in By, fky, cry, wry, deny, reply. Niettemin heeft zy in zeer veel woorden achtcraan komende geen andere klank als I by ons, gelyk in Marry, tarry, berry. cherry., vary, hurry, fancy, any, angry, army, ready, very, query, witty, duty, bounty, charity, majesty, j'ervency, i^c. Heeft de Zelfde klank als by ons, dat is te zeggen plat, en niet fcherp als de S, als in Zeal, gazing amazed, brazier; lees Zeel, gazing, amazed, brazier. Hebbende nu dus alle de Letters doorgeloopen , zal ik tot een befluyt nog zeggen, dat een Medeklin- ker in 't midden van een woord dikwils in't Engelfch wordt uytgefprooken als of die dubbel ftondt. Als de Engelfche S^raakkonft' 7 Als blykt in de woorden Deliberate ^ fecond ^ prodigal^ meadow^ modejl ^ colour , falad ^ formality ^ blemijh ^ vanip ^ hony ^ money ^ meafure ^ city ^ fitin ^ travel^ lavijh ^ Divel^ river ^ lover; lees Delib- bercct ^ fekkond ^ proddigal ^ meddoiu , moddejl ^ kollor ^ fallad^ formallity ., blemmisj\ vaKnisj\ honni ^ monni^ meszaar , citti ^ fatti/i.^ trafvel ^ lafvisj\ difvel ^ rifver ^ lofver, Vande SPRAAKDEELEN. DUs vcel in 't kort van de Letteren : Om nu tot de Spraakkonft te komen, kau men zeggen, dat de Spraakkundige alle de woorden in achtderley foorten verdeelen , noemende die op 't Latyn Partes orationis ^ en op 't Engelfch Parts of fpeecb ^ waarvoor men in 't Duytfch xegt 5;»r«<jW(?£'/e»; wordende die by de Engelfchen genoemd, Noun ^ Pronoun^ Verb ^ Participle^ Adverb^ CoyijunBion., Prepojition^ InterjeBion , en by de Nederduytfchen Naamwoord , Voornaam, IFerkwoord , Deelvjoord, Bywoord, Koppelwoord^ Foorzetfel, TuJJchcnwcrpfel. WKxhy komQVi nog de. Particles of Ledeketis ^ als A of an ^ welke voor een Naamwoord geileld worden, gelyk a Man^ een Man, o/menfch, an houfe ^ een huy;?; en voorts The ^ this ^ that^ betekende op't Duytfch De en het^ deeze en dit^ die en dat\ en to 't welk voor de Werkvjoorden in de Onbepaalde wyze wordt gcbruykt. Van de NAAMWOORDEN. Naamvjoorden xyn v^oorden waan-an men iich bedicnt om alle ^akcn en hoedaanigheden die ons voorkomen, eenen naam tc geeven of te noenien, als an Animal t^w dier, a Creature een fchepfel, o Tree een boom, the Sea de zee, // M/i; gramfchap, Honour cexe, GV^ze f genade, Goodgoed^ Green groen, Gr^.^j; groot, enz. De Zelfftandige ^yn woorden die op zich zelven beftaan, en waarvoor men de Lcdekens de^ het, of een kan zetten; als the air de lucht, the earth, de aarde, the water het water, the fire het vuur, the fun de zon, a King een Koning, afijb een vifcii, warmth warmte, piety godvrachtigheyd, favour gunll. De Byvoeglyke Naamvjoorden z In hoedaanigheden de Zelfftandige, gelyk als, Light light, heavy zwaar, wet nat, hot heet, mighty magtig, great groot. Doch hier ftaat aan te merken, dat twee ZelfflanRi^e Naamwoorden fomtyds tzamengevoegd worden, waarvan het een de plaats van een Byvoegelyk Naamivoord bckleedt, als a Scarlet-coat een Scharlaken-rok, Silk-stockins Zyde-koufen, Brafs-mony, Koper-geld. Maar cer ik mccr van de Hyvoegelyke handel, zal ik eerft spreeken Van de ZELFSTANDIGE NAAMWOORDEN in 't byzonder. Uyt vecle Zelfftandige Naamwoorden dan fpruyten weder andere, gcIyk Fip^ Vifch. Fiper^ ViiTcher. Garden, Tuyn. Gardener, Tuym'er. Game, Spel. Gamefter^ Speeler. Law, Wet, de Rechten. Lawyer, Rechtsge Leerde. Handfchönen. Gowr, Handrchoenmaker. Aftrology, Starrekundige. Pot, Pot. Potter, Pottebaker. Gögner, Aardberchryver. Nad, Seamster, Liefde, min. Zowr, Minnaar, Liel: hebber. Van fommige Zelfftandige Naamwoorden worden andere gevorden, die uytgaan in ih als Grammar, Spraakonft. Grammar, Spraakonft. Grammar, Physick, Medicin. Physick, Geneesmeister, arts. Musick, Zangkonst, musikant. Mufick, Musikant. Musikant. Sommige eindigen in ih als Drugs, Droogeryen. Druggist, Droogist. Query, Vraag. Querij, Vraag. Querij, Vraag. Ook eyndigen eenige Naamwoorden van waardigheyd in Ship als Lord, Heere. Lordfliip, Hcerfchap. Apoftle , Apollel. ■ Apojieplp , Apoflclfchap. il%?fr, Meefter. i!^f^^?/.?/> , Meefterfchap. Admiral^ Admli^h Admiraljhip ^ Admhualfcha^^ Echter g Beknopt vertoog wegens Echter komt het woord Hardplp moeite of ongemak van het Byvoegelyk Naamvjoord^ Hard mot^t^ lyk, 2waar. Men vindt'er ook die in ^e^i eyndigen , als God, God. Godhead, Godheyd. 1 Maid, Maagd. Maidenhead, Maagdom. Andere gaan uyt in hood^ als Brother Broeder. Brotherhood, Broederfchap. I Child, Kind. Childhood, Kindsheyd. Man Man, Menfch. Manhood, Mannelyke ftaat, j IVidow, VVeduw. Wtdoiuhood , Weduwfchap. ' menslieyd. Knight, Ridder, Knigthood, Ridderfchap. Do ch het woord Ftf/j/&ooi, Valsheyd, )^QmK.\m.\Byvoegelyk Naamwoord , Falfe , valFch. Desgelyks komen van fommige Zelfftandige Naamwoorden eenige die in dom eyndigen , als Kin^ Koning. Kingdom, Koningryk. I Martyr, Martelaar. Martyrdom, Marteldom. DHke\ Hertog. Dukedom M^nog<iom. \ Chrijttan , Chriften. ChrijUndom, Chnftenryk, Chnftendom. En van 't Byvoeglyk Naamwoord, Wife wys, komt Wtsdom, Wysheyd. Men heeft ook een eyndiging in rick , als Bijhop , Biffcliop. Bijboprick , Bisdom. Voorts xyn veele Zdfjlandige Naamwoorden afkomftig van Byvoegelyke , uytgaande in nefs, als van Black Zwart. B lacknefs , Zwavtheyd. J Gr^-^;?, Groot. Gr^«/;»e/}, Grootheyd. JB^w' Blind. B//W>?</}, Blindheyd. \H'eak,Zwak. Weaknefs Zwakheyd. C«r^/^)},Zorgeloos. C^r^/f>cA , Zorgeloosheyd. \mifull, Moedwillig. mifulnefs , Moedwilligheyd. Daar xyn ook andere die uyt Byvoegelyke fpruyten , doch met wat meer verandering% uytgaande in th, als van LoM7, Lang. Length, Lengte. I Dear, Dier. Dearth, Dierte. ^W^,Sterk. Strength, Sterkte. | Deep, Diep. Depth, Diepte. Men vindt'er ook onder deeze uytgang die van /f >r/^iyoorie» , komen, als Growth, Wasdom, van to grow, waffen, groeijcn. Eyndelyk worden'er zeer veel Naamwoorden, betekenende den doener van lets , uyt JVerkwoorden gemaakt, als van to Give, Geeven. Giver^ Geever. to Make, Maaken. Maker, Maaker. to Command , Beveelen. Commander , Bevelhebber. to Love , Liefhebben. Lover, Liefiiebber. to Sing , Zingen. . Singer , Zinger. to Punish, StrafFen. Puniper, Strafier. En uyt meed alle U'^erkwoorden fpruyt een Naamwoord ('t v^relk ook met eene een Deelwoord'is) uytgaande in ing , als to Fight, V^chtcM. %to-;^^, Vechting, — vechtende. • to Gild. Vergulden. Gdding, Verguldtel, vergulding, — vcrguldende. ?<,a;i^, Kyven. C/^/.^/^-^. Gekyf, — kyvende. Ook komen uyt eenige IVerkwoorden fommige Naamwoorden, uytgaande in ment, als van toCommand,G^h\^itn. Commandraent,GtM. I .. >^^. , Oordeelen. Judgement , Oord^d to Govern, Regeeren. Goz;.r««^.»^Regeering. \ to Manage, Beftieren, Management, Belber, bewind, ' ° beleggen. Voorts xyn'er eenige Naamwoorden in th uytgaande, die ook van Werhvcordcn afkomttig zyn, als van to Die, de Engelfche Spraakkonfi' to Die, Sterven, Death, de Dood. | to Fly, Vliegen, vlugten. Flight, Vlugt. to Draw y Trckkell. Draught, Teug. | to See, Zien. '^>iht, Gwigt. Wat de verandering van 't GENUS of GESLACHT aangaat, dat laat de Engelfche taal lo nfef toe als de Nedcrduytiche, xulks dat de Engelfche tot onderfcheydinge lich veeltyds vaii de Voornaa" men lie en She bedienen , als a He-coufin , een Neef. a She-coufin , een Nicht* a He-cat, een Kater. a She-cat, ecu Kat. Hierby iou men ook moogen voegeft, <3 7T/^z?-yt>rzia»#, een Dienllknecht. a MaU-fervant , een DIenftmaagd. a Cock-fparrovj , een Mufch, ('tmaunetje.) a Hen-fparrow , een Mufch ('t wyfje.) ^ Buck-rabbet, een RammeJaar, ('t mannetje van a Doe-rabbet, een Voedfter ('t w^yfje van een ko» een konyn.) nyn.) Nicttemin heeft men eenige woorden die, door een uytgang in e/} , \\q{ Vrouivclyk gejlacht h^toko^' nen, als God^ God. Goddefs, Godin, godefle. I Duke, Hertog. Dutchefs, Hertogin. Emperour, Kaizer. Emprcfs, Kaizerin. Prince, Prins. Prixcefs, Princes. Mafter^ Mcerter. Mijlrefs, Mecfteres. | Priefl, Priefter. Pr/V/??jG-, Priefterin, paapin. Lion, Lecuw. Lionefs, Levenwin. Doch daar zyn ook verfcheydene Naamwoardett die geen overecnkomft met malkanderen hebben, als Man, Man. Woman, Vrouw. Boy, Longert. G/V/, Meysje. King, Koning. Queen, Koning. Dog, Hund. Bitch, Teef. Horfe, Paei-d. Mare, Merry. Buck, Hert. Doe, Hinde. De GET ALLEN der Zelfjlandige Naamwoorden ijix tweederley,  Hedg, Heg. Hedges, Heggen. Fitnefs, Gctuyge. Witnej'es, Getuygen. De geene welkers Eenvoudig getal Info^fe eyndigd, verwifTelen die lettersn in 't Meervoudig voor vere, als Calf, Kalf. Calves, Kalvercii. Knife, Mes. Knives, Meflen. Loaf, Brood. Loaves, Brooden. Life, Leven. Lives, Leven. Mif. Wolf. Wolves, Wolven. Wtves, Wyvem Die in Y uytgaan worden dus veranderd. Berry, Beezi, Berries of Berry's, Beezien. Herefy, Kettery. Herejies of Herefy's, Ketterycrt. Ook xyn'er eenige die van den gemeenen Kegel geheel afwyken, als Brother, Broeder. Brethren, Brooders. Louise, Luys. Lice, Luys. Man, Man. Men, Mannen. Die, Dobbelfteen. Dice, Dobbelfteen. Woman, Vrouwen. Women, Vrouwen. Foot, Voeten. Child, Kind. Children, Kindercn. Goofe, Gans. Geeze, Ganzen. Chick Kuyken. Chicken y Kuykens. Penny Penning. Pence, Penning. Bak, Google vertoog wegens. Os. OxeK, Offen. Tosth, Tand. Teeth. Tand. Teeth. Tand. Teeth. Tand. Teeth. Cow, Coe. Kme, Kocijen. Moy, Mays. Mice, Muyzen. Eenige Zelfflandlge Naamwoorden hebbeil ^t^Vi Meer-voidlggetal, als Gold, Gold, Gold, Silver, Confer, Koper, Volk, Hunger, Honger, Milk, Melk, Boter, Graf, Gras, Hooi, enz, Andere daarentegen hebben geen Ecnvoud'tg getal in 't Engelfch, als Moes, AfTche. I Bellows, Blaasbalg. S; ^ H-and. j Ifc; > Schaar. Dregs., Grondfop, drolem. j Snuffers, Snuyter-Breeches, I Tongs, ^Xirni. Nu xou de orde schynen te vereyfchcn om van deWooRDBU^'GING of Decmnatio te - handelen : Maar eylieve, waar toe den Leering gequeld met icts dat niet in 't Engelfch is? want of schoon het Latyn zodaanige Buygtngen der Narnworden heeft, zo is 't echter ongerymd, zodaaniff en Leerwyze voor te schryven in een taal die niets zulks heeft; waarby nog komt, dat indien iemana geleerd heeft, het hem noodzaakelyk een verbyftering moet veroorzaken, indien men hem voorpraat van een A^o^/n7/;, Genitivus, Dativus, Accujativus, Vocativus, Ablathus, daar doch in alle die Cafiis of gevallen, geen verandering in de Engelfche Maamwoorden is, en alles 't welk in 't Latyn door de Buyging betekend wordt, in 't Engelfch door 't byvoegen der Ledekens voorordt uytge-drukt. Om dit te klaarder te toonen, zal ik het Latyns woord Rex, Koning, ein Deinderen, ein de Engelfche en Nederduytfche betekenis daar Nevin voegen, op dat zo wcl de Latynillen, als zy die onkundig in die taalc zyn, te gelyk moogen zien, dat de Declinatio in 't Engelfch niet te pas komt, dewyl 't woord zonder verandcring blyft, en alleen eenige Ledekens en xwr^ej;// daarby ge- Yoegd worden. Eenioudige getal. Nor/i. Rex, a King or the King, een Koning o/de Koning. Gea. Regis, Of a King or of the King, een Konings of dies Konings. Ddt. Regi, To a King or to the King, aan eenen Koning, aan den Koning of den Koning. Jcc. Regem, a King or the King, eeuen Konig of den Koning. Foe. O Rex, O Kings, O Koning. Abl. Rege, From a King or from the King, Van eenen Koning of van den Koningen. Meervoudig getal. Nom. Reges, Kings ov the Kings, Koningen &/dc Koningen. Gen. Regum Of Kings or of the Kings, Der Koningen. Dat. Regibus, To Kings or to the Kings, Aan de Koningen of den Koningen. Jcc. Reges, Kings or the Kings, Koningen o/de Koningen. Foe. O Reges, O Kings, O Koningen. Abl. Regibus, For, Kings or from the Kings, Van Koningen of van de Koningen. Dus gaat het in alle de andere Naamwoorden, beflaande de verandering maar allccn in' Toby-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de-de S. Koningins tabbard. Om mi 't gebn.iyk dezcr veranderinge eens duydelyk voor oogen te ftellen, zal ik ceu yder Geval met een exempel verklaaren, aldus. En de Engelfihe Sj>raakkonJi, 3tf Zie daar is de Koaing. J3cs Konini^-s ond.:rdaanen. Opgedraagca aai dca Koning o/deti Koning toegceygend, Ik iieb dcu Koning gciien. Auscalta o Rex, Hearken o King, Luyfter toe o koning. A Regis, Subditi Regis, Regi dcdicatum Regem vidi Lo there's the King Jbjfubjeas ofibeK'mg Dedicated to the King I have seen the King, Uyt dit vooibeeld i\tt men dat het woord King altyd het zelfde blyft, zonder verandering. Heb.ndo dan dus kortelyk aangowcezeii waarin de gewaandc L>c't-^'«di;c» in  Temporal, Tydeiyk. In. En able als Abominable, Verfoejek, Desirable, Wenschelyk. Palpable, Taftelyk. Terrible, Schrikkelyk. Vendible, Verkoopel yk. Vijible, Zigtelyk, zigtbaar. Voort is er een groote menigte die aan geen zekeren uyrgang gebonden, ook niet onder een hoofd konnen gebragt worden, als Broad, Breed. Deep, Diep. Dear, Dicr. Narrow, Smal. Shallow, Ondiep. Cheap., Goedkoop. Long., Lang. High, Hoog. Merry, Vrolyk. Shorty, Kort. Low, Sad, Droevig. Doch die van de Zelfjlandige Naamwoorden afkomftig yyn, konnen onder eenige vafte uytgangeil betrokken worden, tewceten Ibmmige in/W/, Broad, Beauty, Schoonheyd. Care, Zorg Faith, Gel oof, trouw. Mind., Zin, gemoed. Care full, Zorgvildig. Faith, Getrouw. Mindful, Indachtig. Plentifully Overvloedig. Mull, Moedwilig. Plenty, Overvloed. Wilt, Wil. In font, als Burdenfom, Laflig. Chamberfom, Bellommerend. Troublefom, M ocij elyk. Humourfom, Eenzinnig. Airy, Lnchtig. Blondy, Bloedig. Dirty, Slikkeriff. Unity, Beuldig. H.i-r\, Hairig. Lo-wfy, Luyzig. Witty, Vernuftig. I > van< r Burden, Laft. i 'Trouble, Mocite. I. Humour.^ Aardt, zin. Iri_y, als ^ Couragious, Gevaarlyk. Marvellous, Wondci baar. Plenteous, Overvlocdig. Virtuous, Deugdzaam. Zealous, Yverig. Beknop vertoog wegens In I V, al > van. Body, Lighaani. Brother, Breeder. Earth, Aarde. God, Heaven. Heaven, Hemel. Love, Liefde. In en, als J > van f I Earth, Aard. Gold, Gold. Hemp, Hemp. Lead, Lood. Wood, Hout. Wool, Wool. In ish als 1 >van. J L Ague, Koorts. Black, Zvt^art. Child, Kind. Fool, 'Zot. Green, Green. Red, Rood. Sweet, Zoet. Thief, Dief. Water, Water. White, Hoer- In cal , Als Jngel, En gel. Juan, Zangkonft. In ous, aly Gourg, Courage, Mocd. I, Danger, Gevaar. Peace, Overvloed. Virtue, Deign. Virtue, Zeal. Yer, Yver. Voorts gebruyken de Engelfchen ook den uytgang lefs, even als de Nederduytfchen, oni Toofdheyd van iets te betckenen, als Bear die fs, Baardelois. Blamelefs, Onopspraakelyk, onbefprookcn. Carelefs, Zorgeloos. Comfort les, l>oofteloos. Doubtlefs, Zondcr twyfeL Fatherlefs, Vaderloos. Friendlefs, Vaderloos.  Twyfel. Father, Vader. Friend, Vrind. Name, Naam. Serve, Zinn. Supper, AvondmaaL Eyor de Engelfche Spraakkonfl. Eyndelyk gebruyken de Engelfchen ook hetvoorzetfel «, in plaats van hct Nederduytfch <?», als Umdvifed^ Onbedacht. Unchaft^ Onkuych. Unclean^ Onreyn. Unheard^ Ongehoord. Van deVERGELYKINGE of COMPARATIO. De Byvo.-gelyke Naamivoorden worden desgelyks langs graadcu of trappen vzwFergelyk'mge {Comparatio) opgevoerd, om de eygentlyke hoedaanigheyd der zaakea te beter uytte drukken. Deze trappen zyn driederley, als I. De Stellige^ (Pofitivus) die de zaak flechts neerftek zo als ze is, gelyk Great ^ groot. II. De Vergelykende (Comparativus) wclke by dtjiellmge vergelcekcn zynde, de hoedaanigheyd een trap verder. Voert, ah greater, groater. III. De Overtreffende (Superlativus) Avelke de twee voorgaande overträft, en de hoogrten grand opvoert, als greateft, de grootfte. Zulks dat dan de Vergelykende trap door fr, en de Overtreffende door e[l uytgedrukt wordt, by voorbeeld : Stellige. Vergelykende, Overtreffende. Big, Groot. Bigger, Grootfte. Hard, Harder. Harder. Harder. Harder. Rich, Ryk. Richer, Ryker. Richefl, Rykfte. Wtfe, Wys. Witter, Wyzcr. Wyser. Hier sat ondertuffchen aan te merken, dat het woord Big den laat/tcn Medehlinker verdubbelt; en 20 gaat het ook met het woord Hot, heet, want men zegt //o/i/rr, hotteji, en 't woord //'//e necmt Maar alleen? Achter zich. Doch hiervan zu wieder zu wieder zu wieder. Onregelmaatige. Good, Good. Better, Beter. Best 13cft. Bad, Quaad. U'orfe, Erger, flimmer. U'orjl, Slimft. Meerder. Moil, Meerder. Little, Kleyn, weynig. Lejfer, Kleyner, minder. Leajl, Kleynfl. Ondertüchen zijn er echter zeer vecle Byvoegelyke Naamwoorden, die deeze manier van Vergehkinie niet onderworpen zijn, inzonderheyd zodaanige welke eyndigen in «/, ate^ ish, ous, [om able ibte ant, ent, id, enz. Doch tot dezelve gebruykt men de woordtjes more, en moft,  uytfpoorigcr, Mojl exorbitant, uytfpooriff. Excellent, Uytncemend, More excellent, uytneemendlt. Rigid, Streng, More rigid, Ihcnger, Mojl rigid, Streng. Van de V O O R N A A M E N. VOornaamenvjox^^w aldus genoemd, omdat zy meestendeels voor, of in de plaats van een i<[aam^ woord gefteld worden, wannecr de reden zulks vercyfcht. Dezelve zyn van vcrfcheydenerleve soorten, naanielyk. Aanvjyzcnde of Demonflrativa. Ecnvotidig. Mservoudig. /, Ik, Me, my. | U^e Wy, Us, ons. Thou, Gy, Thee, u. \ Te, Gylicden, Tou^ ulieden. He, Hy, Him, hem. I She, Zy, Hr, haar. Tljis. Deeze, dit. I Thefe, Deeze. That, Die, dat. Thofe, Die, die gene. Vop 14 Beknopt uertodg wegetts Voorts gebruykeii de Engelfchen 't woordtje/e/f met een zeer krachtlgen naadruk, aldus, J m^felf, Ik zelf, Thou thy self, gy 2elf, He himself, hy ze!f, She her self, zy zelve, lie our selves. Yy lelve, Tuu your felves ^.zy zelve, They them selves ^.zy zelve. Betrekkelyke of Relaflva. Which. Welk, dewelke, wie. iVho, Wie, wcike, l-Vhofe^ wiens , Whom^ wieil. /f'/A-zf, Wat. /^, Het, het zclve. 2l6<fy, ^/^f»j, de gene, dezelve, ze. Bez'tttelyke of PoJfeJJiva. EeKvondJg. Meervoud'ig. M%, ^My„,myne. //«, Zyn, zyne, ^_ //<fr, Haar, haare, > ///, Deszelfs, zyn, j 2 oar , 2'oarJ y Ulieder, uwe. y-^^y'^^' f ^^^^» hunne, haare, heur- De OKhcpaalde Voornaam zyn deeze. y?//, Alle, allcs, 1 A^o»e, Niemand. Every ^ Yder. ^ Certain^ Zeker. Everyone, een Yder, een legelyk. | ,S'?/c/;i, Zulk, zodaanig. /f»y, Eenig iemand. j Same, Zulk, zodaanig. Anybody, r ^^'^^'^^- I Whoever, I ai • • i „'■/ ■^' ;/// r > Alwie, Wie ook U'hatever, I ai w«f. «... nok. ^%/^i^^^ ^ Tj'i ^r r Al Wat, Wat ook. f. ic -T^'ic^ If hatfoever , f ' I ielf, Z.c\t. Some, Sommige, eenige. j the Self fame, de Zelffte, de eygenftc. Some body , l&m.'HuA. \ (?wej/^//, Zich zelven Van de W E R K W O O R D E N. WErkvJoorden lyn alzo genoemd, om dat door dezelve, hct zyn, dewerking, of doening en ly- ding van iets betekend wordc ; zy zyn eenige verandering ondcrworpen, die de Spraakkiindige Vervoeaing (Conjugatio) noemen : Doch dewyl in de manier deszelfs geen zonderling verfchil is van 't Nederduytfcli, zal ik den Leerling hier niet ophoudeii met eene befchryving van de Get alien , Per- fuo-^en, Tyden-, en iVyzen; dcwyl een Hollander, die Engelfch wil leeren fpreeken, in zyne eygene taal reeds geleerd heett ^ van het gene tegenwoordig is, niet te zeggen , dat het nog gefchieden zal ; of het gene toekomend is, uyt te drukken door een Spreekwyzc, die betekent dat het al gcfchied is; en daar beneven wel weet, dat Ik, gy -, hy^ op een perfoon, en /fj/, ^ylieden, sv, op verfcheydene per- foonen opzigt heeft : En gelyk men op het Neerduytfch de IVenfchende o^ Ondervoe^elyke ivyze door byvoeginge van de woordekens, dat-^ mogt, xoaiuytdrukt, zo gefchiedt het ook in*t Engelfch. Tot welken eynde ik daarvan eenige voorbeelden zal ter neerftellen; en een begin maakcn met het Hel^- ivoord to Have, hebben. De TooNE^tDE WyZe (MoDlJS IndicAtivus.) De TegenvJoordige tyd. Eenvoitdig, Meervoudig. /Have, Ik heb. I We have ■, Wy hebben. ThoH hafi, Gy hebt. Te have-, Gylieden hebt. He hath oi has ^ Hy heeft. I, They have ^ Zy hebben. r>e de Engelfche Spraakkonft, 15- De Onvolkomen verledem tyd. Eemmiig, Meervoudlg. /^^^, Ik had. I //-'e >^rt^, Wy hadden. T'hoti hadfi , (^^ \\^^t. 2> /^W, Gylieden hadt. lie had, Hy had. | They had, Zy hadden. De Volkomsjt verkdewe tyd, EeHVOudig. • Meervoudlg. I have had, Ik heb gehad. j IVe have had, Wy hebben gehad. Thon hafi had, Gy hebt gehad. Te have had, Gylieden hebt gehad. He has had, Hy heeft gehad. | T^hey have had, Zy hebben gehad. De Meer als volkomex verledcMe tyd. Eenvoud, Meervoud. I had had, Ik had gehad. j We had had, Wy hadden gehad. Thou haft had , Q'j \vx^i %t\i-xdi. j Te ^^^^^i, Gylieden hadt gehad. He had had, Hy had gehad. | They had had, Zy hadden gehad. De Toekomende tyd. Eenvoud. Meervoud. I {hall of Will have , Ik zal hebben. f We p all of Wtll have , Wy sullen hebben. Thou (halt o?Wilt have, Gy zult hebben. Yejhall o^ Will have, Gylieden 2u]t hebben. He pall ofWill have, Hy 13.1 hebben. | They pall oi Wtll have, Zy 2ullen hebben. Hier ftaat nogtans aan te merken, dat hoewel 't by de Engelfchen zeer gemeen is dit woordtje will, voor zal of z^iillen te gebruyken, het echter ook daarom zeer dikwils zyn eygene betekenis behoudt; want als men op 't Engelfch wil zeggen, Ik vjil het doen , 20 zegt men / will do it. De Gebiedende Wyze (Modus Imperativus.) Eenvoud. Meervoud. Have ot Have thou, Heb o/Hebt gy. j Have we o? Let us have, Hebben we o/Iaat ons hebben. Let him have , Laat hem hebben. I Have ye, Hebt gylieden. I Let them have, Laat2e hebben, laat hen hebben. De WenSCHENDE ofONDERVOEGELYKE WyzE (OpTATIVOS vel SUBJUNCTI- V US.) wordt uytgedrukt door 't byvoegen van de woordtjes That, might, could, would, als by voor- beeld. De T'egenwoordige en Onvolkomen verledene tyd. Eenvoud. Meervoud. r Ihad, ^ r Ik had. l CWehad, ->, rWy hadden. That < Thouhafl, j> Dat ^ Gy hadt. > that i Te had, > Dat < Gylieden hadt. . L He had, j i^ Hy had. J », they had, J L Zy hadden. De Onbepaalde tyd, Eenvoud. Meervoudlg. I might, could, puuld Ik mogt, kon I We might, could, pould Wymogten, kondeii of vjonld have .^ 0/ 2 oud hebben. j of would have, o/2oaden hebben. 7hou mightft,couldft,pjouldflGy moz^ykowditt ller^ight, could, pould Gylieden mogt, kondet of wouldft have , 0/ 2 oiidt hebben. j of would have , ^/zoudet hebben. He i6 He might, could, Jhould, Hy mogt, kon of would have/ .; zoud hebbcii. Behop vsrtoo^ we/^dus They might, could, Jhoftld Zy mogten, konden of would have , of zouden hcbbeii. En zo ook in alle de andere tyden , als I might have had, Ik mogt gehad hebben. / could have had, Ik kon gehad hebben. IpQitldhave had, Ik zoud gehad hebben, cnz. De Onbepaalde Wyze (Inf IMitivus.) to Have , Hebben. 1 to Have had^ Gehad hebben. Het Deelwoord. Having, Uthhtvu^e. 1 //i?w»^ /&^^, Hebbendc gehad. Vervoegi-iig van *t Helpwoord I Am , Ik ben. De Too NENUE Wyze. De Tegenwoordige tyd. Meervoud. iWi are , Wy zyn. Te are^ Gylicden zyt. They arc, Zy zyn. De Onvolkomcn verledene tyd. Meervoud. I We Were , Wy waaren. Te were , Gylieden waart. The'j were , Zy waaren. iEeftvoud. /am, ik ben. Thou art., Gy bent. He is, Hy is. Eeavoud. I was, Ik was. Thou wafl , Gy -waait. He was, Hy was. De Volko-men verledene tyd>. EeMVOud. Meervoud. I have heefi , Thou haft been , He hath been , Ik hcb o/ben geweeft. Gy hebt o/bent geweeft. Hy heeft o/is geweeft. De Meer als volkomen verledene tyd. Meervoud. We have been ^ Wy hebben ^/zyn gcwecft. Te have been, Gylicden hebt o/zyt geweeft. They have been , Zy hebben of zyn geweeft. Eenvoud, I bad been , Ik had of was geweeft. ThoH hadfl been, Gy hadt 0/ waart geweeft. He had been , Hy had of was geweeft. We had been , Te had been , The-j had been. Wy hadden 5/ waaren geweeft. Gylieden hadt 0/ waart geweeft. Zy hadden of waaren geweeft. De Toekomende tyd. Eenvoud. Meervotid. I pall of w'lll be ; Ik ial zyn T Thou p^ alt of wilt be,Gy inh zyn >o/weezen Hejballofwill be, Hy zal zyn j De Gebiedende Wyze We /hall of will be , Wy znllen Zyn *) Tejball of will be , Gylieden zult zyn > 0/ weezett. They jh all of will be , Zy zullen zyn ' J "Be thou. Let him Eenvoud. Wees gy. be , Dat hy zy. Meervojid. Be we of Let us he, Zyn we, o/laat ons xyu. Be ye, Weeft o/zyt gylieden. Let them be, Dat zy zyn, o/laat hen zyn. Df de Engelfche Spfdakkonfi. De We NSCHENDE ofONDERVOEGELYKE Wy2E.' De Tegenwoordige tyd> Eenvoud. ■ Meervoud. n T Ihe, rikzy. That< Thou beejl , Dit < Gy zyt. iHe/;e, L Hy zy. ( JVe be^ f Wy tyn. That < Ycbe, Dat < Gylieden lyt l^ They he , '^ Zy zyn. V-envoud. C I were ^ f Ik waar. Tf:at < Thou zvert^ Dat < Gy waart. C He were^ \. Hy waare. De Oftvolkomea verledeae tyd, Meervoud. f We were, f Wy waaren. Thaf < Tewere, Dat < Gylieden waart. •) i Zy waaren. Eenvoud^ r t have been ^ L They were De Volkomen verledeke tyd, Meervoud. (We have been^ rik geweeft ben o/heb. When ^ Thou hajl been, Als/ Gy geweefl: bento/hebt I He hath been, J Hy geweeft is o/heeft. I L De Meer aU volkomen verkdene tyd. Eenvoud. * Meervoud. f I had been. C Wy geweeft iyii  j weeren zul. He shall or I by zyn of Wetzen zulen- When < Tejhall Wanneer < Gylieden zyn of I ox will be, j weezen zul. Thy shall or I Zy zyn 0/ V^ will be, \^ weezen zullen- Eenvoud. De Onderjlerende Toekomende tyd. Meervoud. Thou should be, Ik zou zou zou 0/ weezen. We pould be, Wy zouden zou of weezen. Thou pould be, Gy zouden zou of weezen. Te fhould be, Gy zouden zou of weezen. He pould be, Hy ZOU zou of weezen. They pould be, Zy zouden zou of weezen. He pould be, Hy ZOU zou of weezen. Of weezen. De tegenwoordige tyd. De verleedene tyd. De onbepaalde Wyze. To be, Zyn 0/ weezen. To have been, Geweft te zyn o/hebberl, Tegenwoordlg. Verleeden. Beknoft vertoog wegens De DeelvJoordeK. Being., Zyide o/weeiende. Been., Geweft. Having been., Geweft iynde ^fhebbende. Hebbende dus voorbeelden gegeeven vdwdLcVervoeglng icx iw&Qvoornznn^Q Helpvjoorden., XalHc, cer ik tot andcre Werkiuoorden overgaa , nog eenigc Helpwoorden. die in de tydcfi gebreklyk iyn, en meerder by andcre IVerkwoorden gavot^d.^ dan alleen gebruykt worden, alhier "tcr iieerftellenj naame- lyk Can, could; may., rn'ighfy vjill^ vjould; Jhould'y ought en mujl> ^egenvjoordtg. Eenvoud. Meervoud, I CAN , 'Thou canjl._ He can , Ik kan. Gy kont. Hy kan. Eemwudig, /COULD, Ik kon of konde. Thou couldejly He could y Gy kond. Hy kon. I We can , Wy konnen. Te can , Gylieden kont, they can , Zy konnen. Onvolmaah verleeden. Meervoudtg. We could., Wy konden. Te could., Gylieden konde£» They could i Zy konden. Eenvoud. 'Tegenwoordlg. I MAY Thou He may Ik mag^. Gy moogt. Hy mag» Eenvoud. /might, Ik mogt. Thou mightefl , Gy mogt. He mighty Hy mogt. Eenvoud. /will, Ik wil o/xal. Thou wilt , Gy wilt o/zult. He will, Hy wil ofzal. Meervoudig, We may , Wy moogetr. Te may., Gylieden moogC.. They may., Zy moogeo. Q^volmaakt -verleeden. Meervoud. (We might.,, Wy mogten. Te might , Gylieden mogt They might .^ Zy mogten. Tegenwoordlg.. Meervoud. I We will, Wy willen a/zullen.. Te will , Gylieden wilt oftult. They will, Zy willen 0/ sullen. Onvolmaakt verleeden. Eenvoud. /would, Ik wilde, woud o/iou. Thouwouldeji, Gywildct, woudto/zoudt. He would, Hy wilde, woud o/zou. Meervoud. We would, Wy wilden, wouden of zouden,. Te would, Gylieden wildet, woudet ofzoudct. They would, "Z,^ wilden, wouden o/zouden.. Tegenwoordlg. Eenvoud. 1 SHALL, Ik zal. Thou {halt, Gy zult. Heihall, Hyzal. Meervoud. We pall, Wyzullen. Tepall, Gylieden zult. They pall, Zy zullen. Qn^ Eenvoudt, /should, Ik zou. Thou pouldefl ^ Gy zoudt. Hejbouldj Hy zou. Eenvoud. ide Engelfihe Spraalkonfll Onvolmaah verUedeM^ Meervoud. »^ , als We jjjouU^ Wy zouden. Te f/jould, Gylieden zou4t. They should, Zouden, Mevernoud. OUGHT, Ik behoord, behoord, o/moet E.2 mo ft. Thou oughieji fGy hchoon, behoordet, o/moet ea mod. He ought, Hybehoort, behoorden, o/moetet en moft. We ought, Wy behoorden, behoorden, o/moetet en moft. Ye ought, Gylieden behoorden, behoorden, o/moetet en moft. They ought, Zy behoorden,  voegen, dezelve eei-ft te leeren; om dat geen iVerkjoorA door alle deszelts wyzen en tyden, zonder 't behulp van eenige derzelver, kan gelevd worden gelvf bet gevolg genoegzaam zal toonen. Doch ik zal hier des Leerlings hoofd niet breeken met voleen de Latynfche manier te zeggen, dat'er vier Conjugaten zyn; want schoon eenige Zilk een verdeehW hebben gemaakt, nogtans bevindt men, dat de uytzonderingen of onregelmaatige vvoordenzoveel7vn dat het inderdaad ligter valt, zich met zo een gebreklyke regelmaat ganfch niet bemoeiien en ille'n door 't gebruyk te leeren, hoe de verfcheydene Werkwoorden in de (^^WX-or^^w?,^r/^£.i.;^^Vv^'hnn gen word En. Ik zal derhalven een voorbeeld geeven van 't bedryven woord, (Adhum) to Lo-ve Beininnen, lief hebben. Eenvojid. Te gevoordtge tyd. Meervoud, I L 0 V E, Ik bemin. Thou loveth, Gy hQXnmt. He loveth of loves, Hy bemint. We love, Wy beminnen. Te love, Gylieden bemint. They love, Zy beminnen. Deeze zelfde tyd wordt ook met byvoeglnge v^n het woordtje Do uytgedrukt, met difonderfchevd Jtogtans, dat deeze t zamengevoegde wyze van fpreeken, wat krachtiger van naadruk is, gelyk ook in knyn Woordenboek onder 't woord Do is aangeweezen. Eenvoud. I do love, Ik bemin. Thou do[i love , Gy bemint. He d9th love j Hy bemint. Meervoud. We do love, Wy beminnen. Te do love, Gylieden bemint. They do love, Zy beminnen. G i Otfiitl- ZQ Beknop vBrtoog 'wegem Onvolkomen verkeden tyd. Dee2e tyd wordt ook even als de tegenvjoordige op tweederlcy wyze uytgedrukt, aldns. Eenvoud. Meervond. I loved of did love , Ik beminde. T We loved of did love ,, Wy beminden. Thou lovedft oi didft love ^ Gy beminde, [ Te lovcd-oi did love y dylieden bcmindet. He loved of did love , Hy beminde. | They loved of did. love , Zy bemhiden. Volkomen verkeden tyd. Eenvoud. Meervoud. J have > Ik heb 't 1 We have \ Wyhebben ^ Thou ha/i y> loved ^Gy \\th\. S bemind. I Te have > /o7;f<^,XiyIiedcn hebt ^ bemind. He hath J Hy heeft j I. They have j Zy hebben J 1 Meer als volkomen verleedene tyd. Eenvoud^ Meervoud^ Ihact ^ Ik had ^ j Wehhd 1 Wy hadden ^ Thou hadji > loved, Gy hadt ? bemind. Te had "> /ow^, Gyliedcn hadt > bcmind. He had J Hy had j | They had j Zy haddea j Toehmende tyd. » Eenvoud. Meervoud. JJfj^ll o^ vjill ^ Ikxal 'i f We pall oi will ^ Wy lullen 1 ^. Thou p alt oi wilt }love,Gy zult > beminnen. I Yejhall of will > love ^GyW^dcn zult >beminnenv He [hall oi will j Hy lal j | They pall of will J Zy zullea j, DcGebiedendeWyxe. Eenvoud. Meervoud. Lo^'e of love thou, Bemin^j.. I Let us Love , Beminnen we. , Let him lave, Dat hy beminne. [ Love of love ye, Bemint gyliedens. ) Let them love , Dat ly beminnen- De WeNSCHEKDE ofONDERVOEGELVKE WvTZE. Tegenwoordige en toekomende tyd- Eenvoud.- '( 1 may \ \ f Ik beminne of mag "}• That < Thou mayfl J. love^ I Dat < Gy bemint o/moogt > beramnen.. \. He may J \ L Hy beminne of mag J Meervoud, f We may "^ [ f Wy bemfnnen o/moogen 1 That \ Te may \love, \ Dat < Gyh'eden beminnet of moogt '> beminnen. 'v. They may j I I Zy beminnen of moogea J Onvolkomen verleedcn tyd. Eenvoud. fT loved of did '\ l f Ik beminde. Thai < Thou lovedfi of didft '-^ love , I Dat < Gy beminde. J5_ He loved of did } f ^L ^^y beminde. de Bngelfche Sfraakkonfl, 1 1 Meervoud. ' r We loved o? did ^ I f Wy beminden. That i Te loved oP did \love^ Dat < Gylieden bemindet. \ They loved oi did j I v. Zy beminden. Dms kan men ook zeggen. Eenvond. r I might T I r Ik beminde T tho \ Thoumightefi > love, \ Schoon «{ Gy beminde ^ o/mogtbeminneiu ^ He might j 1 ^ Hy beminde j Meervoud. f IFe might ^ | fWy beminden ^ 71/0 < Te might > love^ Schoon < Gylieden bemindet >fmogten beminnen." \ They might] I i^Zy beminden J Volhmen verleeden tyd. Eenvoud, C T have > I r Ik bemind heb. Iho < Thou hajl > loved^ Schoon < Gy bemind hebt, '^ He hath > . I L Hy bemind heeft, Meervoud. r ire have ^ ■ I ^ "^^ bemind hebben. Tho < Te have )> lovcd^ \ Schoon < Gylieden bemind liebt. L They have J 1 L Zy bemind hebben, 3[eer ah volhmen verleeden tyd. EeKvoud. r I had "^ 1 f Ik bemind had. Jf < Thou hadfi > loved, j Zo < Gy bemind hadt. L He had j \ L tiy bemind had. Meervoud. C We had "^ [ f Wy bemind hadden. If < Ye had > loved,. \ Zo < Gylieden bemind hadt. L They had J | L Zy bemind hadden, Tockomende tyd. Eenvoud. Meervoud. rijhall '\ rik beminnen Ml. I CWefiaWX. VWy beminnen When <Thou /halt > love, Ms < Gy beminnen xult, I ^ | I I. sullen. K^HeJhall J i^Hy beminnen 2al. \ ^^^'^ < Ye /hall Wc;?/^ Als<^ ^^^'^^^^ ''^"^"^• I j -^ ' j ' nenzult. IZy beminnen [They /hall J \. zullen. 21 JBeknop vertoog we gent Tvjeede T'oehmende tyd» Eefivoud. r I/Jjall -^^ I r Ik bemind ZaI hebbeSl. When < Thou pah > have loved^ I Als < Gy bemind zult hebben. \, He ftjall J I v^ Hy bemind zal hebben. Meer-voud. f We (hall '\ I f Wy bemind zullen hebbert. When^ Te fball '^ have loved j Als <' Gylieden bemind xult hebbert. L l^hey Jhall J \ K. "^Y bemind zullen hebben. OnderftslleMde toekomende tyd. Eenvoud. Meervottd. tfhouU "^ Ik zou ^ Wefiould "^ Wy zouden y Thoupouldeji > love ^Gy io\x<it >htm\m\a\. T'e pould >/<?t'^, Gyliedenzoudt > berhiniiell, Hejhould J Hy 20U J they fhould J Zy zouden J T'weede onderflellencie ioekemeride tyd. When Ipould have loved ^ &c. Wanneer ik bemind zoude hebben , ckz. Onder de Onderwäde wyze zyti ook te rekenen deeze manieren van Ipteekeii, I could have loved, Ik zoud hebben konnen beminnen. Thou couldst have loved, Ik zoud hebben konnen beminnen j en. Desgelyks. I would have loved, Ik zou bemind hebben, e«^,. I might have loved, Ik had konnen beminnen, ofik inogt bemind hebben, ent, De Onbepaalde Wtze. pe Tegenwoordige tyd To love, Beminnen. Be Verleeden, tyd To have loved, Bemind te hebbeni De Deelwoordea. Tegenwoordig. Loving, Beminde. Verleeden. Loved., Beminde. Having loved, Beminde hebben; Dit BedryvendWerkwoord (Adlivum) dus doorloopen hebbende, biyft nog overig te zeggen, dat hel Lydend vjoord (Paffivum) uytgedrukt wordt DéTouende Wyze. Tegenwoordige tyd. / a»2 /oz»^<^, Ik word o/ben bemind. Onvolkomen verleedene tyd. / ivas loved, Ik wierd uf was bemind. Onvolkomen verleedene tyd. / ivas loved, Ik wierd uf was bemind geweft. Meer als volkomen verleedene tyd. / had been loved, Ik zal bemind geweft. Toekomende tyd. I pall of tuill be loved, Ik zal bemind worden o/zyn. De Gebiedende Wyze. Eenvoud. fc 'thok loved J Wees gy bemind* Let him he loved, Dat hy bemind worde. De Engelfch Spraakkonft. 25 Meervoud. Let HS he loved, Dat wy bemind worde. Let them be loved, Dat zy bemind worden. De Wenschende of Omdervoegelyke Wyze. Tegenwoordige v. ^^^^ ^ ^ ^^ loved ^ Dat ik bemind worde tyd. (' May  Wanneer is bemind geweell ben. Mecr als volkomen v. That I had been loved, Dat is bemind geweell vvaare o/hadde. Verleeden tyd. C. When I had been loved, Wanneer is bemind geweell vvaare o/hadde. Toekomende tyd. When I pall oi will be loved, Als bemind zal zyn o/weezen. De Onbepaalde Wyze. De Tegenwoordige tyd. To be loved, Bemind worden of 2yn. To have been loved, Bemind worden of 2yn. To have been loved, Bemind worden of 2yn. To have been loved, Wanneer is bemind geweell ben. Mecr als volkomen v. To be loved, Wanneer is bemind geweell ben. Toekomende tyd. When I pall oi will be loved, Als bemind zal zyn o/weezen. De Onbepaalde Wyze. De Tegenwoordige tyd. To be loved, Bemind worden of 2yn. To have been loved, Bemind worden of 2yn. To have been loved, Wanneer is bemind geweell ben. Het Deelwoord, Loved, Bemind. Merk, Het gene in 't Bedryvend-zuoord, van 't gebruyk der Helpwoorden, would, could, Should is geweell, vindt hier ook plaats, en kan gebruykt worden, als de zaak zulks vereyfchr. Volgens dit voorbeld moet men alle de andere Werkwoorden Conjugeeren; doch echtcr aanmerken, dat de verandering die dät Werkwoorden xw das. Onvolkomen verleeden tyd werden is; want het woord Love heeft Loved: maar men vindt, behalven de veelvuldige andere veranderinzen ook Werkwoorden, die in dat geval geen verandering toelaaten: als, I beat, Ik flaa en floeg, burft, Ik berft en borft. I caft, Jk werp en wierp. I eat, Ik eet en at. I [pit^ Ik spuw en spuw. I put, Ik ftel, doe, en (lelde, deed. I put, Ik flayt ^» Hoot; to Cut, Snyden, cut , gefneeden, enz, Doch nadeniaal de meefte aan veranderinge onderworpen zyn, en fommige daarvan onder een hoofd konnen betrokken worden, zo zyn hier de naavolgende neergelteld; waaruyt den Leerling ftaat aan te merken, dat gelykerwys de Onbepaalde wyze van een Werkwoord, en de eerfte perfoon van de tegenwoor- dige tyd der Toonende wyze een en dezelfde is , tcftaande de verandering maar alleen in de by voeging van den Voornaam I, en 't Ledeken to, (by voorbeeld I Love Ik bemin, to Love Beminnen) zo is ook meeft altyd de eerftc perfoon der Onvolkormn verledene tyd, en het Deelwoord der Verledene tyd, een en'tzelfde, als I Loved, Ik beminde, Loved, Bemind, zynde echter eenige woorden daarvaii uytgezonderd. I. Gelykerwys dan 't woord Love met een (Tilaab verlengd wordt, ^%Loved, zo zyn'er xazQiWerh' VJ9orden die desgelyks een lillaab tot zich neemen, als to Boaft, Roemen, pochgen. Boajled, Geroemd, gepocht. to Bridle , Oreydelen. Bridled^ Gebreydeld. to Maiiitain ^ b^andhaaven. . Maintained^ Gehandhaafd» to Mend, Verbeteren. " Mended, Verbeterd. to Signify, Bctekenen, Signified, Betekend. toVanipj, Verdwynen. Vamped, Verdweenen. 1 1. De volgende veranderen ee me, als to Bleed, Bloeden. Bled, Geblocd. to Creep, Kruypen, Crept, Gekroopen. to Feed, Voedcn. Fed, Gevoed. to Feel, Voelen. Felt, Gcvoeld. ta Keep , hQyf&d,xm. ^f/;, Bewaard» taMi&ti u to Me el, Ontmoeteii. to Sleep , Slaapen. to Sweep , Veegen. Beknop vertodg wegenl Met^ Ontmoet. Slept, Geflaapen. Swept ^ Geveegd. Hler onder sou men ook konnen betrekken eo Cleave, Klooven. to Leave, Verlaaten. to Lead, Leyden. to Read, Leezen.. to Bead, Buygen. to Lend, Leenen. to Rei2d, Scheureil. to Spends Verteeren. Cleft, Gekloofd. Left, Vcrlaateu. Led, Geleyd. Read, ('t welk men uytfpreekt Yed) geleezeii. to Drink i, Drinken. to Fling, Werpen, to Ring , Luyeu. to Sting , Steekeii. to Spring, Springert. to Sivim , Zwcmmen. to Hiring, Wringen. to Strike, Slaan. to Stink., Stinken. n I. Sommlge verauderen d in f , als Bent, Geboogen. Lent, Geleend. Rent, Gefchenrd. Spent, Verteerd. IV. Sommige veranderen i'm u, ' Drunk, Gedronken. Flung, Gcworpen. Rung, Geluyd. Stuck, Geftooken. Sprung, Gefprongen-. Sivom, Gezwommen. Wrung, Gewrongen. Struck, Geflagen. Stunk, Geftonken. V. Sommigc veranderen / in ou, als to Bind, Bindeil. Bound, Gebonden. to Find, Vinden. ^ound, Gevonden. to Wind, Winden. Wound,, Gewonden. VI. Sommige neemen^s^^ tot zich, beneffens eenigeandefc verandcring, als ?o Br/W, Brengen. Bw/^/^?, Gebragt. #0 B«y, Koopen. BoW.^ Gekoft. to Catch, Vangen. Caught, Gcvangen, tn Catch d. to Fight, Vechteil. Fought, Gevochten. to Seek, Zoeken. Sought Geiocht. to Think, Denken. Thought, Gedacht. ^or^^^J^, Onderwyzeii. 3««^^^ Onderweezeil. to Work, Wcrkcn. Wrought, Gcwtocht. VII. Voorts zyn'er veele woorden, die men niet 16 wel onder een tekct hoofd betrekken kan, als to Api, Vraagen. to Smell, Ruyken. to Sell, Verkoopen. to Stand, Staan. to Dream, Droomen. to Flee, Vlicden. to Hear, Hooren. to Make, Maaken. to Behold^ Aanfchouwen. Askt, Gevraagd. Smelt, Gerooken. Sold, Verkoft. Stood, Geftaan. Dreamt, Gedroomd. Fled, Gevlooden. Heard, Gehoord. Made, Gemaakt. Beheld, Aanfchouwd. to Deal, de Effigelfche Sfraakkonjl, ^f to Dealy Handel en. to Spill ^ Storten. to Lofe, Verliezen. to Sboot^ Schieten. to Have y Hebben. toWtthhold^ Onthoiiden. to Can^ Konnen. to Will, Wilkn. Dealt ^ Gehandeld. Spilt ^ Gcftort. iio/?, Vcrlooren. Shot^ Gcfcliooteii. Hady Gehad. Withheld, Onthoudeii, onttrokken. Could y Kon. M^ould, Woud. VIII. Eyndelyk zyn'er eeni'ge Werkwoorden ^ welker Deelwoord dev FerkdeKC tydvm de (?«- Z'olkomefi verlede^e (lev Tooae'ride wyze vevfcheelty zls io Blow, Blaazen. to Grow^ Groeijen. to K flow ^ Kennen, weeten. to 'Throw, Werpen. t(j Dravj , Trekken. to Dravj y X iwv. to Bear, Draage to Swear , Zweereli. io Tear J Scheuren. to Wear, Draagen, flyten. I Blew, Ik blies. I Grew, Ik grocide. I Knew, Ik kende, will, I Threw y Ik wierp. I Drew, Ik trok. 1 Bore, Ik droeg. I Swore, Ik xwoer. / Tore , Ik fcheurde. I Wore, Ik droeg, fleet. Blozvn, Geblaazen. Grown, Gegroeid. Known, Gekend, ge weeten. Thrown, Geworpen, gefiiieteil. Drawn, Getrokken. Born, Gedraagen. Sworn, Gczwooren. Torn , Gefcheurd. Worn, Gedraagen, geflooten. toArife, Opflaan, opryzen. to Beat, Slaaii. to Bes^et, Teelen. to Chide, Bekyven. to Cboofe, Verkiezen. io Come, Konicn. to Do , Doen. to Drive, Dryven. to Eat, Eeten. to Fall, V all en.. to Fly, Vliegen. to Forfake , Verlaaten. to Freefe, Vriezen. to Get, Krygen. to Give, Geeven. to Go, Gaan. to Hang, Hangen. to Hide, Verbergen. to Hold, Houden. to Knit, Brcijeh. toLy, Leggen. to Lay, Leggen, neerzetten. toOw, Schuldigzyn, behooren, to Ride, Ryden. to Run , Loopcn. to See , Zien. to Shake, Schudden. to Sow, Zaaijen. to Speak, Spreeken. to Steal, Steelen. to Take , Neemen. to Tread, Treeden. to Weave, Weeven. to Write , Schry ven. Hier onder konnen 00k de volgende Onregelmaatige betrokken worden. I Arofe, Ik ftond op. I Beat , Ik floeg. / Begot , Ik teelde. / Chid, Ik bekeef. I Chofe, Ik verkoos, / Came , Ik quam. I Did, Ik deed. I Drove, Ik dreef. / Ate , Jk at. TFell, Ik viel. / Flew , Ik vioog. I Forfook, Ik verliet. It Frofe, Het vroor. I Got, Ik kreeg. I Gave, Ik gaf. I Went, Ik ging. I Hung, Ik hong.. / Hid, Ik verborg. / Held, Ik hield. / Knitted, Ik brcyde. / Lay , Ik lag. / Laid, Ik leyde. 