Nederlandsch tijdschrift voor Geneeskunde, tevens orgaan der Nederlandsche Maatschappij tot devordering der Geneeskunst
None
IDS TEVENS ORGAAN DER NEDERLANDSCHE MAATSCHAPPIJ - BEVORDERING DER GENBESKUNST. TWEEDE REEKS. — Hagantiends Hargang . EERSTE AFDEELING, AMSTERDAM, — F. VAN ROSSEN. De Vereeniging van Geneskundigen, door welke dit Tijdschrift wordt uitgegeven Dr. Prof. Dr. Prof. Dr. L. badNy J. A. bestaat uit de Ieeren: C. K. Horrman. G. A. N. ALLEBE. W. Bertin. Dr. J. J. Bos. Prof. J. L. CHANFLEURY van IJssEL- " STEIN. " L. Att-CoHEN. Dr L. J. EeEine. A, . A. P. Fokker. " . J. P. GILDEMEESTER. Prof K. M. Giuray. Dr C. vaN GOUDOEVER. "7 A. G. Guye. Prof G. M. Hanto fi W. M. van Hassz1r, Iste Off. ; v. Gez. Iste kl. ji . T. HALBERTSMA. Dr A. HEYNSTVS., Prof Prof. G. D. L. Hust. J. A. KortEwEe. W. Koster. C. H. Kuun. C A. J. A. OUDEMANS. P. K. PEIR. J. PENN. A. E. DE PERROT. Tu. Pucc. J. N. RaMaeEr. F. J. J. Scumr. A. E. Srvon THomas. H. SNELLEN. B. J. Sroxvis. S. TALMA. J. TEIXEIRA DE Marttos. J. W. R. TrLanus. Dr. J. ZEEMAN. De Redactie voor het jaar 1883 bestaat wit de Heeren: Prof. A. P. FoxKr. Dr. A. A. G. GuyE. Prof. T. HALBERTSMA. G. D. L. Huet. Dr. J. A. Kortewse. Prof. S. B. Sroxvis. Dr. J. ZEEMAN, GEDRICK B1J DE ROEVER- KROBEB® BAKELS, Gérant, it = 5070 en 1629 gev. vy. kalf op arm ieder 10 = 16290 pokk. 507 gev. v. arm op arm ieder 10 161 « * «© 9=1449 « 604 » °, 9= 5436 « nS oS 0 v8) NOTE OD 6 A 8 = 3216 « 88 + " « T= 66y 298 -. 2) == 2051) Vs $1 u 7 6= 486+ 232 ». c 6 = 1392 » 49» ” De SOG GNIS.. 5= §S15 » 44 « ”. 4—= 176+ 108 « ° ” 4 = 432 @ 31 ° ° SP ==) 9B ire, 87 ° s 3 = 261 « 4 w. e oy 8» aae le w e 2= 9t # Stice ”. 1 Seti Bo in F s ee BIO i105 - ’ ” 9942 oi 3600 « " ’ 30022 pokk. Zoowel bij de inenting met humane stoff als met die van het kalf werden de opgekomen pokken boven het getal 10 niet in rekening gebracht. Dit aan-tal bedraagt in het eerste geval 433, in het tweede 486. Door deze mede te rekenen, zoude het gemiddeld aantal pokken per vaccinatie naturlik nog iets gunstiger worden. Voor de vaccinatie met humane stoff is het gemiddeld aantal opgekomen pokken voor iedere inenting dit jaar dus geweest 8,36, voor die met stoff van het kalf bijna 8,34, een onbeteekend verschil tusschen beide me- thoden. Het resultaat der inenting met in buisjes of tusschen glaasjes bewaarde humane stoff was voldoende; de 24 aldus ingeente kinderen hadden 178 pokken of gemiddeld 7.44. De Directeur van het Pare Vaccinogéne entte tot proef 24 kinderen in met dierlijke stoff vermengd met glycerine, en in dien vorm enkele dagen tot 4 weken bewaard. De uitslag dezer inentingen was niet zeer gunstig en kan volstrekt niet vergeleken worden met dien van de onmiddellijke inenting van kalf op arm. Bij 5 van deze Kinderen ontwikkelden zich geen pokken, bij 2—2, bij 5—4, bij 2—5, bij 1—6, bij 1—8, bij 1—9 en bij 2—10 pokken. De 24 kinderen hadden dus gezamenlijk 82 pokken, of gemiddeld 3.44 en dus nog niet de helft van het gemiddeld aantal pokken bij de directe inenting van kalf op arm. 22 kinderen, voor het eerst met dierlijke stoff ingeent, kregen bij de eerste enting gegen pokken, maar cene herhaalde vaccinatie slaagde naar wensch. Bij de inenting van arm op arm had hetzelfde 6malen plaats. Waar zich minder dan 4 pokken hadden ontwikkeld hadn't had auto-revaccinatie plaats, die niet noodig werd geacht bij en meer pokken, wegens den vroeger bijna altijd verkregen negatieven uitslag. Taser II. OVERZICHT DER AUTO REVACCINATIEN BIJ 1,  stoff gevaccineerden was: 0— 2 jaren 1 2—10 » 382 boven 10, 6 39 Zij vertoonden op den 8sten dag: 4 maal geen pokken (of valsche pokken), 2 maal 1, 1 maal 2, 3 maal 3, 2 maal 3, 2 maal 5, 3 maal 6, 3 maal 7, 3 maal 8, 3 maal 9 en 9 maal 10 pokken of valsche pokken, terwijl het resultat bij 1 gerevaccineerde onbekend bleef. Van het recht aan de contribueerende leden van het Genootschap toegekend, om hunne kinderen op de daartoe gestelde dagen door den hen behandelenden geneesheer onmiddellijk van het kalf te laten inenten, werd door ongeveer 100. personen gebruik gemaakt. De aanvragen tot verstrekking van koepokstof waren in 1882 iets talrijker dan het vorige jaar, maar bereikten niet het cijfer van 1880. Het vermeerderd aanvragen is zonder twijfel de oorzaak, dat het cijfer der aanvragen niet klimt in verhouding tot de toename der overige werkzaamheden van het Genootschap. TaBEEL III. ANVRAGEN OM KOEPOKSTOF, WAARAAN IN 1882 Is VOLDAAN. Humane stof. Animale stof. Plaatsen van bestemming. Totaal. Buisjes. |Glaasjes. |Buisjes |Glaasjes. Amsterdam en Noord-Holland............ 248 320 324 466 1358 GIA ELON ANG aereloveieisiclaleiayaleielorereeysreuste Rta ste 5 10 5 46 66 ZCCLAN Geetetater atatclo stencils aieioveratiisieteveron erterenneree —= 4 12 10 26 INOOLd Bia banticleearitercterer euelctersierctoteveteieiats — 8 2 23 33 Ib MINHA Sando cdaonposaetoonndoonoass _ = 2 2 4 Witrechtin. 2icciever. ORE ORC OG © tart oe Oo hoG 2 12 2 8 24 Gelderland ysis. tiers oi lelsiacstavesate oie eevoiesotevoreieiane ~ 4 — 36 40 Ouiealescotavddeaododa aaabiapsoccoosc — 36 2 24 62 Drenthe sd cists starlesestact hee ieee hare ee — 6 = = 6 Groningen’.cepil- «canst yee sete eivepesiele te = 14 — 15 29 Friesland), scutes: Silite eine sists oro esleielacce 4 12 2 42 60 N. O. Indié (fort de Kock),.............. 6 _— — — 6 MD OL A oe scare care teveheseveteteretene ene avec einen ie enor _ — 6 -— 6 PaTAMaTEDo esche ios ayeiole puslele Wiccerometnev eco a 4 a tele — _ 14 _ 14 ONO Srejersressl elec Meds ale ibis erecatyete eae Sesie — 2) 2 QUITE S ano gods Onno od poDoduadooON — 2 — 2 Wires bad en \i:fajefe. ciees openness niaivalstnie @ sieicteis bis — 2 _ 2 Naa yANOLON IOP ysiec ks cisvve ae tm tele inleiate ereisters _ — — ate 4 ut VE eae Animale stof werd verscheidene malen tot verzending buitenslands aange* vraagd. Hen groot deel (146) der te Amsterdam verstrekte buisjes met humanelymphe diende voor de inenting en herinenting der landverhuizers, die met de stoomschepen der Koninklijke Nederlandsche Stoombootmaatschappij naar de Vereenigde Staten van Noord-Amerika werden veryoerd, waar zij zonder bewijs van behoorlijke inenting niet worden toegelaten. Wat de verzonden humane stoff betrefft, werd de uitslag der inentigkeit gevallen, en slechts onvangen in die zeldzame gevallen, in welke de stoff geen werkzaamheid bleck te bezitten. In 202 gevallen werd de uitslag van dierlijke stoff, tusschen glaasjes bewaard, medegeeld; 194 werden met goed gevolg gebruikt, 8 mislukten, eene verhouding van 24:1. Van 124 buisjes met animale stoff kwam bericht, en wel: 90 positief, 34 negatief, eene verhouding van 2.6: 1. Van de overige glaasjes en buisjes werd niets vernomen. Voor zoover uit deze onvolledige mededeelingen is af te leiden, schijnt, evenals großen jaren, de stoff tusschen glaasjes bewaard langer werkzaam te blijven, dan die in buisjes. Het aantal ingénte kalveren bedroeg 122, van welke geen gestorven is. De kalveren werden zooveel mogelijk op den 4den dag (na den inentingsdag) voor de vaccinatie der kinderen gebruikt. De Seeretaris van het Genootschap, Dr. A. E. DE PERROT. WETENSCHAPELIJKE MEDEDEEL INGEN, TUBERKELBACILLEN. — Het schijnt dat deze organismen niet bestemd zijn om eenvoudig als bewijs te dienen voor de reeds lang aangeno-men meening dat phthisis eene infectieziekte is; wordt toch van verschillende zijden medegedeeld, dat deze bacillen belangrijke diensten aan de diagnostiek en prognostiek van die ziekte bewijzen kunnen. BALMER en FRAENTZEL toch deelen (Berliner Klin. Wochenschrift, n°. 45, 1882) mede, dat zij in de sputa van 120 phthisislijders de bacillen steeds hebben kunnen vinden en wel in des te grooter aanwezig waren. Zij schrijven dan ook, waar zij in alle sputa van aan andere borstaandoeningen lijdende personen de bacillen niet vonden,,er eene groote dia- en prognostische waarde aan toe. Tot een gelijk resultat kwam Preirrer (Berliner Klin. Wi ochenschrift, n°. 8, 1883) al vestigt deze er dan ook nadrukkelijk de aandacht op, dat, waar de ziekte nog in de eerste tijdperken verkeert, de sputa herhaaldelijk, meer dan vedagen achtereen, moeten worden onderzocht. Verder betoogt HILLER (Deut.ch Med. Wochenschrift, n°. 47, 1882) dat het microsdopisch onderzoek der sputa den medicus in staat stelt bij lijders aan haemoptoé, die nog geen phthisis hebben, uit te maken of de haemoptoé eene initiale is, vond hij toch bij twee van drie lijders, die nog geen enkel sympatom van phthisis vertoonden in het opgehoeste bloed de bekende, bacillen. Eindelijk is in Engeland, blijkens het Deutsche Med. Wochenschrift, n°. 2, 1883, door de Commissie voor besmettelijke ziekten uit de British Medical Association naar aanleiding van de ontdekking van KocH eene enquéte geopend bij de 10,000 leden van dat gezelschap en zal men trachten alle gevallen, waar ph. This is the bloed verwandten door besmetting is overgebracht, te verzamelen. Dr. Borner, de Redacteur van bovengenoemd blad, wenscht voor Duitschland gelijke enquête door den Deutsche Aertzte Vereins-Bund, die 8000 leden telt, te zien ingesteld. Mij dunkt dat Koc reden heeft om zijne ondekking te verheugen, al werd dan ook door BaLocH (Wiener Med. Wochenschrift, n°. 50, 1882) ontdeckt dat in de moerasgronden rondom Pesth bacillen voorkomen, die zonder tüberkelbacillen te zijn, toch op dezelfde wijs kunnen worden gekleurd. Immers dat deze eigenschap om op een bijzondere wijs gekleurd te worden geen speciifiek kenmerk was, had xKocu zelf reeds gevonden toen hij bij den lepra-bacillus hetzelfde vond. A. P. F. Naschrift. — Sedert dit hiernevens gegen das geschreven worden is de literatur over das onderwerp weer belangrijk vermeerder, vooral door een geschrift van SPINA, assistent van STRICKER te Weenen, die vooral het, speziellen der bacillen, hunne verhouding tegenover kleurstoffen en zuren aanvalt en het in bijna geen enkel opzicht met KocH een opstel van DETPWEILER, Directeur van een Phthisisanstalt, die Phthisis niet voor een infectieziekte houdt, maar den overal tegenwoordigen bacillus slechts bij lijders laat gedijen, die reeds in het eerste stadium van die ziekte verkeeren; eindelijk door een opstel van scHOTTELIUS, dat in dit Tydschrift vader zal worden besproken. In het laatste nommer der Deutsche Med. Wochenschrift weerlegt KocH zijne verschillende bestrijders op de hem eigene afdoende wize. Alleen komt het mij voor dat zijne weerlegging van SCHOTTELIUS minder afdoend is en dat het nog mag worden betwijfefd of de bacillus, zooals Kocu wil, de identiteit van tuber culose en parelziekte wel bewijst. F. KBITISCHZ @OPMERKINGEN NAAR AANLEIDING VAN PROEVEN OVER TUBEERCULOSH. — Ten cinde eene overschatting van de waarde van proeven op dieren genomen te voor- komen, meer nog om de daaruit gemaakte valsche conclusién te weerleggen, trekt Dr. MAX SCHOTTELIUS, Hoogleeraar in de Pathologische Anatomie in vIR- cHow’s Archief (91ste Band, eerste deel) te velde tegen de uitspraken van zijne ambtgenooten ORTH en KOCH. Onder herinnering hoe verschillend dezelfde ziektemakende oorzaken werken, b.v. op katten, gineesche biggetjes, geiten, konijnen, honden en menschen, bestrijdt hij de stelling van orru, dat de parel- ziekte van het vee en de tuberculose van den mensch identische ziekten zou- den zijn en eveneens die van KocH, welke op grond van het vinden van den ba- cillus tuberculosus bij beide ziekten zegt die Perlsucht ist identisch mit der Tuberculose des Menschen und also eine auf diese iibertragbare Krankheit”. OnrH voederde konijnen met de weefsels van aan parelziekte gestorven dieren en zag dat allen de z. g. algemeene tuberculose der konijnen kregen, waaruit hij afleidt dat de tuberculose eene infectie-ziekte moest zijn, die zich van de darmen uit. ontwikkelt. Der wederlegging nu van deze zienswijzen splitlde Hoogleeraar zijn betoog in een klinisch, anatomisch en een experimentebathologisch gedeclte. Ad 1 zeot Schr. dat de parelziekte bijna zonder uitzondng en steeds primair in het peritoneum of in de pleura optreedt, de tubercue daarentegen eerst in een orgaan en later secundair zich op de sereuse vliezen toont. Treedt de parelziekte in den buik op dan vermageren de beesten sterk (worden dan; die mageren Franzosen” genoemd, vertoont zij zich in de borstlte dan blijven de dieren tot bet laatste toe vet, waarom aij dan,die fette Frargen’? worden genoemd. In das geval hoesten de dieren, in het eerste lijden zij a een verhoogde geslachts-drift (Stiersucht, Monatsreiterei), doch steeds is t een jaren late durend kortvrij verloop, alléen in het ‘allerlaatste oontstaat secundai door resorption van putride stoffen, afkomstig van necrothh geworden weetsels, cen weinie koorts. Hoe geheel anders is het verloop vaide tuberculose en vooral van don caeaihtes vorm, de acute mil La tuberculose, waarvan een van de erste symptoma de koorts uitmaakt, terwijl hetchegle organisme in hetziekteproces meegesleept wordt. Anatomisch bestät er evenens een groot verschilzen, den de knobs van de kleinen van den mensch. Ten eersthunne zitplaats; bij het vee komen zij primair op de sereuse viezen, bij den mensch in de organen voor; de tuberkel van het vee bezit vaten, die van den menschment; tot zelfs de kleinste knobbeltjes bij het vee bezit vaten, die van den menschment; tot zelfs de kleinste knobbeltjes geschiedt zoo, dat zich aan eenlens gevormden knobbel steeds nieuwe aanzetten, die den vorm van moerbezién vormen, van onderling tot nieuwe knobbels vormen en ten laatste alsruiventrossen te samen hangen. Er heeft dus een centrale groei plaats, in tegetelling van de tuberkel van hebben. Deze toch vormemich in gezond weefsel, onafhankelijk van een moederknobbel, deren en mülseren eerst wanneer hat parenchym zoo met tuberkelis doorpekt is dat er gn ruimte meer overig is. Klinisch en anatomisch bestätig er dus gen Oeg onderseid tusschen die tweeziekten. Wäre leeren ons nu de experimenten? Voedert mn cen konijn met parel-ziek vleesch of met tuberculeuse stof van den mensch, feds ontstaat dezelfdeziekte, naait men het een stuk van een verkaasden abate in de buikholte dan ontstaat er eveneens die z. g. tuberculose, dochiolgt hieruit dat parelziekte, tuberculose en syphilis identisch zijn? Geeft men chter toe dat die bij bet konijn optredende ziekte werkelijk tuberculose is, da zou daaruit blijken dat men bij dit dier door voeding met niet tuberculeus, 1. parelziek vleesch, tuberculose kan voortbrengen. Hoe nu reageert de mejch op dit voedsel? ’t Is ons toch tamelijk onverschillig hoe een konijn op stimige prikkels, ba-cillen mee inbegrepen, reageert, indien de mensch zich dartegen anders verhoudt. In het jaar 1867 werd in Wirzburg, waar te vom geen vleesch van parelzieke beesten mocht verkocht worden, op aandrang vatyele geneeskundigen besloten het vieesch van dergelijke dieren voor de consumltie verkrijgbaar te stellen in Eenige nabij Wiirzburg gelegen plaatsjes, ondettozicht van Prof. REUBOLD en den districtsveearts Dr. HAECKER. Het ziekkeest werd steeds in zijn geheel verkocht en den door eenige huisgezinnen te hmen genomen, die het weder onder elkaar verdeelden. Van 14 Oct. 67 tot 30: lov. 68 werd hier- mee voortgegaan en het ylch in alle vormen, gekookt, rauw of als worst gegeten, zonder dat zich eenkel ziektegeval, dat als een gevolg van het eten van genoemd vleesch koibeschouwd worden, had voortgedaan, zoodat nog beden ten dage in Wiirirg het z.g. Franzosische Fleisch als een goed-koope spijs door de armevolksklasse gebruikt wordt. Gedurende de verloopen 15 jaren van 1868 tot hea zijn er van de 130 personen, die toen steeds van het vleesch gegeten hadden, ghs 11 overleden, waaronder die door den bliksem gegeten waren, door ophging, marasmus senilis een aan,maagkatarrh” enz., Terwijl de overgebleven uitmuntten door een krachtigen lichaamsbouw en cen gezond uiterlijk. Dit laae, zegt schrijver scheitsenderwijs, houd tik niet voor eene specificke werking y het parelzieke en tuberculeuse vleesch — anders zou men misschien daaruit eder de gevolgtrekking maken dat het eten van zulk vleesch een specifiek micl tegen de tubereulose zou zijn, doch het betere uitzien moet alleen op rekeningan de betere voeding door rijkelijker vleeschkost ge- bracht worden. Dat na het bovenaevoerde de mogelijkheid van het overbrengen van de tuberculose op kinderenoor de melk van parelziek vee, zooals GERLACH door eene tabel meende aantoond te hebben, nog veel onwaarschijnlijker is, vindt de Hoogleeraar buiten If. Gaarne geeft hij toe dat een konijntje, als herbivoor, geen groote hoeveelhede melk kan verdragen, dat het daardoor chronische ziekten krijgt, waaronder de. g. tuberculose niet zelden is, zoodat men dus geruskelijk kan beweren, daten konijn na rijkelijke melkvoeding tubereuleus wordt, doch moet hieruit volg. dat de mensch het daarom ook niet mag gebruiken? De z.g. inhalatie-tubeulose besprekende zegt schrijver dat hij bij zijne controle proeven, even als APPEINER, bij inhalatie van phthisische sputa de longen (dus slechts eene lokal@andoening) van honden tuberculens zag worden, doch dat hij dit ook zag bij inhatie van cene niet tuberculeuse stof. Daar deze z.g. tuberculose echter nooit m koorts of doodelijk verliep, meent schrijver die experimenteel veroorzäkte nobbeltjes als miliaire inhalatie-pneumonién te moeten opvatten en vindt oc hier weder dezelfde dwaling dat men uit anatomische overenkomst tot depathologische identité der experimentelle tuberculose met de menschelijke tberculose besluit. Ook het vinden van den bacillus tuberculosus heeft voor schjver geen,practisch umwiilzende Bedeutung für die Tuberculose Frage, das hij zoowel gevonden wordt bij lepra, acute en chronische tuberculose, parelziek, alle vormen van longtering, fungeuse gewrichtson tsteking, scrofulose en waarscljnlijk nog bij veel meer ziekte,n terwijl toch klinisch en anatomisch deze ziekn zeer onder elkaar verschillen en b.v. serofulose in den regel zeer goed te geezen is, terwijl klinisch en anatomisch karakteristieke lu-berculose een absolu: doodelijken afloop heeft. Evenzoo staat het met de ver-schillende vormen w longtering, terwijl toch bij alle vormen de bacillus tuberculosus voorkoit. Eene, bedeutende Rolle’, volgens KocH doch, die allein maasgebende iollekl. Zu volgens schrijver is gelegen in de aangeboren of later verkregen dispositie van het individu voor longtering. Deze meerdere of mindere geschiktheid acent schrijver gevonden te hebben in een anatomisch verschillende diersoorten en den menschonderling. In het algemeine zijn herbivoren meer vatbaar voor inhalatie-pneumonién — 117 — dan carnivoren, special honden, zoodat het vermoeden voor de hand lag dat er een principiel anatomisch onderscheid tusschen beiden bestaan moest. Door middel nu van de,corrosions-anatomie vervaardigde schrijver praeparaten van de longen van konijnen, honden en kinderen, welke in de eerste levensweken of dadelijk na de geboorte gestorven waren, waaruit het hem bleek dat de in-tmonding van de kleinste bronchién in het eigenlijke long-parenchym bij hondenonder eene sterk trechtervormige vernauwing plaats heeft, terwijl zij bij konijnen opvallend wijd is, tusschen welke twee vormen in de mensch staat. Ter verduidelijking heeft schrijver drie afbeeldingen van zijne praeparaten aan het betoog toegevoegd. Ceteris paribus leidt de Hoogleeraar hieruit af dat die individuen, die met een ruimen bronchiaal-ingang, belastet” zijn, meer vatbaarheid hebben voor het intreden van ziekmakende kiemen in het longparenchym, dan zij, Bij wie een zeer vernauwd lumen van de bronchiene die intrede verhindert. Dientengevolge zal men b.v. zelden een schapenlong zonder — eene hondenlong met een spontane pneumonie aantreffen, Hebben we nen een individu, het buitendien nog een weinig ontwikkelde muscularis van de bronchién heeft en daardoor meer tot het type der herbivoren nadert, dan is het niet te verwonderen dat der- gelijke vulnerabile gestellen aan chronische inhalatiepneumonién lijden, die door nekrose van het longweefsel tot kaasachtige haarden- worden, centraal verweeken en eene caverneuse destructie tengevolge hebben, terwijl het volgens schrijver meer dan waarschijnlijk is dat de bacillus tuberculosus daarbij slechts eene uit- sluitend pathogene rol speelt. Het vinden van een tuberkelvirus geeft ons volgens den Hoogleeraar nog geen recht om te besluiten, dat men fe¢ tuberkelvirus gevonden heeft, vooral niet omdat het bij zeer verschillende ziekten voorkomt. Dr. I. a. M. T. SANNES. BBD “KETER BERICHTEN. BUITENLAND. — De door andERSON, MILBANK en drie anderen ter aanvulling der Cruelty to Animals Acts van 1849 en 50 ingediende bill, alhoewel voornamelijk tegen het schieten yan tamme duiven gerigt, heeft cok ten doel om de wreedheid van het jagtvermaak (sport) op w any vertebrate animal, whether of domestic or wild nature, kept in confinement or captivity te beletten en het is volgens the Lancet niet twijfel- achtig dat daardoor ook het jagen »of carted deer or bagged foxes” zal yerboden worden en ook meer dan tijd dat met die zoogenaamde jagt, die den naam van wsport” niet verdient, voor goed gebroken wordt. NEW-YORK. — De bekende geneesheer Dr. cHrorGE BEARD, die, behalve vele andere neurologische geschriften, een’bekend werk, getiteld: »American nervousness” schreef, is voor weinige dagen overleden. Zijn te groote belangstelling en medewer- king aan de zoogenaamde electrobiologie, hypnotismus en aan de bekende “thought reading experiments” wekte echter even als zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITEAU, weinig sympathie voor hem bij zijn vevidence in de zaak van GUITE Ke collega’s op. PABIJS. — Dr. Bertillon, die zich reeds gedurende langen tijd met statistisch- demographische studién onledig hiel, die sind 1880 het bekende Bulletin Hebdomadaire der hoofdstad redige erde en aan het hoofd der geneeskundige statistiek voor Frankrijk geplaatst was, is op 62järigen leerden overleden. Zijn arbeid, getiteld: »Démographie — figuyée de la Hrance in 4°. avec 58 cartes, behoorde tot een zijner beste geschriften. — In de zitting der Académie van 6 Maart werd door GOSSELIN namens PAQUELIN eene nieuwe wijziging van zijn bekend thermocauterium, waardoor het voor de fijnste en ook op ophthalmologisch gebied voorkomende operatién der ~chirurgie ignée” geschikt gemaakt is, vertoond. BERLIN. — In der Centralblatt van 3 Maart wordt door Dr. BABES, Docent in de Pathologische Histologie de Pesth, op de priorité van het vinden van tuberkelbacillen in de urine (zie pag. 85) aanspraak gemaakt. Reeds in de zitting der Société Anatomique de Paris van 26 Januari 1883 werden door hem genoemde bacilli uit de urine van lijders aan tuberculosis der organa-urogenitalia vertoond en later over dat onderwerp door hem cene wijdloopige mededeeling in de Oruosi helitap geschreven. Bases eindigt zijn betoog met de woorden, dat het voor hem echter niet anders dan eervol is, de verdienste der ontdekking met een capacité als Prof. ROSEN-STHIN reeds op 24 Januari bij de Redactie was ingezonden en dat door hem de bacilli in de urine, reeds in December 1882 aan verschillende collega’s vertoond waren. — De Sanitatspolizei heeft onlangs de vleeschhandelaars verboden om warme artikel van artikel van artikel van artikel van erwählen, daar de drukinkt zich door de warmte oposten, zoo als uit de ondervinding gebleken is, bij den consument onwelzijn veroorzaakt heeft. — Naar aanleiding der in het vorige jaar te Parijs uitgevoerde gastrotomie, ter verwijdering van een ingeslikten lepel (zie Jaargang 1882, pag. 727), deelt het Wochenschrift van 12 Februarij 1883 als historisch curiosum in een door Dr. HAGENS ge-schreyen feuilleton de geschiedenis mede eener gastrotomie, welke in 1635 te Koningsbergen door Dr. DANIEL SCHWABEN bij een boerenjongen ter verwijdering van een ingeslikt werd uitgevoerd. BRESLAU. — De British Zodlogical Society heeft aan Prof. Ciprert, als waar-dering zijner verdiensten op het gebied der Botanische Paleontologie de MURCHISON-medaille geschonken. JERA. — Dr. BINSWANGER is tot Director van het Westpreussische Provinzial-Irrenanstalt (Neustadt) gekozen. MARBURG, — Prof. anLFeLp is thans definitief, als opvolerer van den naar Koningsbergen beroepen Hoogleeraar Dourn, tot Obstetriae Professor alhier, benoemd. HEIDELBERG. — Het 500jarig jubilaeum der Universiteit zal in Augustus e. k. gevierd worden. WUBRZBURG, — Prof. maas uit Freiburg zal nu met het zomersemester VON BERGMANN’S vacature vervullen. KARLSBAD. — Dr. xKronser alhier heeft in een zonderling schrijven aau zijne chéntele en collega’s op zijn op 20 Julij te vieren 25jarig jubilaeum als Badarts, de aandacht gevestigd. Behalve aan zijne talrijke reizen wordt door hem zelve aan zijne verdiensten als wetenschappelijk geneeskundig schrijver over Carlsbad, over de diabetes. Over de historie van het glutenbrood, als Panagyricus of lofredenaar, aan zijne feestgedichten bij de opening van nieuwe baden of concertzalen en als locaalpoeet, aan zijne dichterlijke begroeting van hooge personages (FRANZ JOSEPH, WILHELM J, Keizer van Braxilié enz.) in bedoelde circulaire herinnerd. WEENEN, — Gedurende het wintersemester zijn alhier 5010 anditores bij de Universität ingeschreven. Het cijfer van hen, die de Medische colleges volgen klom van 1412 tot 1750. e 11. - 17 Maart. 1883. WHEKG@AD NEDERLANDSCH TIJDSCHRIFT VOOR GENEESKUNDE, ZAAMHEDEN VAN HET AMSTERDAM GENOOTSCHAP TOT BEVORDERING DER KOEPOKINENTING VOOR MINVERMOGENDEN, GEDURENDE HET JAAR 1882. Het totaalcijfer der inentingen in het jaar 1882 bedroeg 4986 en overtreft niet onbelanerijk dat var het daaraan voorafgaande jaar, toen dit cijfer 4287 was, tegen 4408 in 1880. In dit laatste jaar waren de inentingen in het begin van den zomer bijzonder talrijk, ten gevolge van het wederom verschijnen der pokken op onze zuidelijke grenzen, na eene reeks van pokkenvrije jaren. Hoe-wel de pokken sinds dien tijd ons land niet meer hebben verlaten en nog wekkelijks vrij talrijke gevallen dier ziekte, op het oogenblik vooral te Rotterdam en omstreken, worden waargenomen, heeft de ziekte zich tot hiertoe niet, zooals in 1880 gevresd werd, over ons- geheele land verspreid, en het schijnt ons- geheele land verspreid, en het schijnt onter, dat niet zoo zeer cle vrees voor eene nieuwe pokkenepidemie, maar veeleer de geleidelijke uitbreiding onzer werkzaamheden, in verband staande met het jaarlijks toenemende bevolkingscijfer onzer gemeente, het hooge cijfer der inentingen in 1882 heeft te weeg gebracht Nog duid Clikker valt die geleidelijk uitbreiding van den werkkring van ons Genootschap in het oog, wanneer wij den blik terugslaan op de jaarverslagen van het laatste decennium. In het pokkenjaar 1871 was het cijfer der inentingen 3776, voor dien tijd bijzonder hoog, maar hieronder kwamen dan ook 2225 revaccinatién voor en slechts 1551 yaccinatién, waarvan 951 van arm op arm en 600 van kalf op arm. In het volgende jaar daalde het totaalcijfer der inentingen weder tot 1338, om daarop bijna zonder onderbreking te klimmen tot het cijfer, dat wij nu bereikt hebben. Verder leert ons die terugblik op voorkeur jaren, hoe men meer en meer aan de animale vaccine de voorkeur boven de humane heeft gegeven. Tot 1873 bleef — 170 — He gettet inenten van kalf op arm (921) nog beneden dat van arm op arm (1080), maar sinds dien tijd wordt de verhouding steeds gunstiger voor de inenting met animale stof, zoodat op het oogenblik daarvan ruim driemaal zoo-veel als van de humane gebruik wordt gemaakt. Moeten wij het betreuren, dat men in onze stad de oude methode meer en meer verlaat, om aan hare jongere zuster de voorkeur te geven? Wij meenen die vraag ontkennend te moeten beantwoorden, daar de methode van vaccinatie met kalflymphe aan de zich wederom meer en meer op den voorgrond dringende bestrijders van vaccine— dwang een hunner krachtigste wapenen ontncemt. erst dan echter zal de vaccinatie met kalflymphe als algemeene methode, ook ten platte lande, in gebruik kunnen komen, wanneer men er in geslaagd zal zijn deze stof op zoodanige wijze te verzamelen en te bewaren, dat zi) hare Werkzaamheid gedurende langeren tijd met zekerheid behoudt en dus, meer dan tot hiertoe, ter verzen-— Ding geschikt zal zijn. De vele pogingen, zoowel hier, als vooral in Duitschland, in die richtig aangewenden en die, volgens mededeelingen in Duitschland, aanvankelijk reeds tot bevredigende uitkomsten hebben geleid, doen de. gegronde hoop koesteren, dat dit tijdstip niet al te ver verwijderd meer zal zijn. TaBEL I. STAAT DER INENTINGEN, DOOR HET GENOOTSCHAP VERRICHT IN 1882. PLUS UTE Se epee Ss Deed ae : “Tet eN Wh ee EROS Aantal. inentingen. Leistijd der ingeenten. Overeenstemmend totaal, Vaccinaties. | Revaccinaties, | 0--2 jaar. |2—10 jaar. |bven 10 jaar. We eangodossne8 28 levassviere)| (nO Mliettelete ts 5 |......1185). met humane Bl aya oy ener 39 PA mPa Fi] tone dert | MBS Wil fave Rae 6 389) stof. BGs Th UP [ANC OEE Se NEYO fers Rees | 2O Mail lneye oe NOP Ans 5 6 \8657, met animale Sveletel) pete riers 155 Se excitir Wilby llos ate toh) L2G al twee ye) «| meets 155 } stof. HRD Ih laominacdto5 cade. 2893]..... Oy, Gace Lb yp ctelstcners 4792 Vaccinaties. Secreta ate ehenchoke le 194 Heoo dW NAlAooetoll Wats le ascadt : Qe 194 Revaccinaties. Totaal Generaal 4986. | 4986 Die tot het nemen van proeven met stoff in buisjes bewärdigen en met glycerine vermengd, werden eingeént, en 33 anderen, van wie na de inenting niets werd vernomen. Men houdt hier dus slechts 3600 inentingen over ter berekening van het gemiddelde aantal pokken per vaccinatie. Van de 10 Jancetsteekjes, 5 op icderen arm, kregen. BUCHAREST, — De Hoogleeraar in de Ophthalmologie Dr. past VLADESCU is voor weinige dagen overleden. Dr. J. HANLO. BINNEN LAMP. In Amsterdam zijn in de week van 4—10 Maart 198 sterfgevallen aangegeven, welke ten opzichte van leeftijd en ziekte aldus gerangschikt kunnen worden. Aye ise cya [eee eae i FH Bel Sea hl ail ssa ean et Oorzaken van den dood. Totaalt |S = ‘ & T 1. ‘i aie RS (enn ee | ici 8s = PIN VAIN a /svelolelelatelelelelsielelsieeis/ <1! sie\s>\s>\ciel= A OMe abe 6 iese a 5 Mlaizelewietsstepletedele/cici2)e0s 4e)atelclalele c\steleralele 1 cal ceal oh i|ites et | Heanor |e a : OKIE Mi paaieiatclae|s/s\s|olofeie/a\aieleie«\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\e\ Ziekten der spijsverteringsorganen...... 19 CP 2a eae AN Gili outh hull Kraambed en gevolgen........ pO COU. 0d0 é. é 0 0 : 6 - Gewelddige invloeden....... bosooode 4 eva tavived fteroue ly #teeett ch 2su| vie Qn ba reali Andere ziekt.o mn onbekend.......... 86 ZHU gs al De aor rll | ener ie) Levenloos aangegeven...............-- 14 ‘ ° : °. i 5 In het geheel aangeg. met levenl. aangeg. 198 CAZES Onl SOn| foley earl a9 UTRECHT. — In het laste number van het Maandblad tegen de kwakzalverij komt een vermakelijk verhaal voor van een ontmaskering van den Rotterdamschen piskijker (bevoegd geneeskundige) VAN DER PLAAT. De arts DE KOFF te Utrecht wist bet 266 goed te overleggen, dat VAN DER PLAAT herhaaldelijk adviezen zond, op grond van het vkijken in het hem als urine van iemand, die zeer ziek hete te zijn, toe-gezonden Beijersch bier. Na eenige (betaalde) adviezen liet de Heer pe korr den lijder sterven, en verzocht VAN DER PLAAT om een opgaaf der doodsoorzaak voor den Burgerlijken Stand. Deuroscoop waagde zich daaran echter niet, schreef dat hij daarvoor het lijk zou moeten schouwen, maar was er zeker van dat de bedroefde betrekkingen van den doode dezen in zaliger gewesten zouden wederzien. Q. ’s GRAVENHAGEN. — De steeds toenemende waterverontreiniging in de Residentie werden in eene vergadering, op initiatif van de Kiesvereeniging de Grondwet belegt, en door den Burgemesser, Mr. 3. G. PAULIN, en vele andere autoriteiten, deskundigen en belangstellenden bijgewörden, in het openbaar besproken. Nadat Jhr. Mr.s. LAMAN TRIP de bijeenkomst had jjgeopend werd het vraagstuk ingeleid door den kapitein bijden den generalen staf, den Heer g. DE Bas, die totale afsluiting der riolen van de publikanischen van de publikanischen onontheilen achtte. Ofschon voorkeur hebende voor het r1ERNURstelsel, was het niet zijn doel het aan te bevelen, Wat hij wilde was, dat de Gemeenteraad werd ‘voorgelicht door eene speciale Commissie van deskundigen, of wel door two of drie der bekende specialiteten ; HOBRECHT uit Berlijn, MITTERMAIER uit Heidelberg en LIERNUR. Erde tot een afvoerkanaal naar zee, hetgeen zou kunnen geschieden door aan Delfland te vragen een ijzeren buis door de duinen naar zee te leggen, en wenschte verder geen grachten te dempen. Hij meende, dat men zich veel te ongerust maakte over vergiftig van den bodem. De faecalién vergiftigen niet. Deze twijfel omtrent de benadeeling der gezondheid door den slechten toestand der grachten werd door Dr. EGELING, op grond van statistische gegevens, gelogenstraft. Nadat nog door andere sprekers der woord was gevoerd en ook de Burgemester zich in het debat had gemengd en den wensch had te kennen gegeven, dat belastingschuldigen even gezind zouden blijken als deze vergadering, wanneer men bijv. 7 60,000 voor de zaak kwam vragen, sloot de Voorzitter de vergadering, na vooraf te hebben geconstateerd, dat men algemeen voorziening in den toestand dringend noodig achtte. ROTTERDAM. — In de week van 4—9 Maart zijn te Rotterdam aangegeven 26 nieuwe gevallen van pokken; te Kralingen is een geval voorgekomen; te Charlois geen. FRANEKER.-— Uit het verslag van de gemeentereinig alhier over het jaar 1882 blijkt, dat de ontvangsten hebben bedragen f 9768.80, tegen eene uitgave van JF 6975.37. In ’t afzeloopen jaar werden afgeleverd 1181 last compostmest (tegen den zeer hoogen prijs van 7f 8 per last), 45 last beer en 198 last ier. De compostmest werd voor bet grootste gedeelte vervoerd naar Nieuwe-Pekela en Stadskanaal, de ier naar cerst-genoemde plaats. IR PERSONALIA. AMSTERDAM. — Dr. mM. J. VERKOUTEREN herdenkt heden zijne veertig jaar, geden promotie als Med, Doctor. Zuid-Holland. — VERTROKKEN: Van Rotterdam, de arts w. H. GILTAY. — Van Gouda, Dr. c. w. BOLLAAN. — Van Hillegom, de Heel- en Vroedmeester F. J. NUYENS. — Gervesticp: Te Gouderak, de Vroedvrouw J. copPPER, Wed. HEHL. — Te Gou derak, de arts P. TIMMERS. — Te Hillegom, de arts M. J. HENGEVELD. — Te Rotterdam, de Apotheker A. ROBERTSON, in het Ziekenhaus. — DE PRAKTIK NEERGELEGD: Door den Oud-Off. v. Gez. in Indié 3. A. JAMES, te Delft. — OVERLEDEN: Te Schiedam, de Apotheker F. A. ERKELENS. — Te Staaten, de Plattelands-Heelmeister M. A. AALBERTSBERG. — Te Naaldwijk, 3. H. VAN DIJK. — Te Delft, de Oud-Off. v. Gez. H. CALES. — Het beroep wordt niet meer uitgeoefend door den Drogist u. w. C. VAROSSIEAU, te Aarlanderveen. Utrecht. — Guvestig: Te Rijsenburg, de arts c. s. zIMMERS, — Te Utrecht, de arts c. s. zIMMERS, — Te Utrecht, de arts c. c. nH. wirTz, Off. v. Gez. Iste kl. In action, — Te Breda, J. G. BROEKENOOGEN, als waarnemend Apotheker der apotheek van wijlen Cc. VAN DER GOORBERGH. — OVRRLEDEN: Te Oisterwijk, de Platteland-Heel- en Vroedmeester J. A. G. J. BOLSIUS. GEDRUKT BIJ DE ROEVER KROBER-BAKELS. Van de onderstaande Heeren is bij prmeratie het verschuldigde voor den loopenden Jaargan; $83 ontvangen: A. J. D'AILLY. A. E. DE Lana. F, SPAANDER. C. S. Trimmers. - Simons. ~ DE ROOt. KortTeNHOEFF. E. H. G. Turgessen. H. ZEEHUIZEN. H. ZEEHUIZEN. H. Sanprers Ezn. J. F. VAN HENGEL, A. J. Muynicu. VAN DE VIJVER. J. H. Pern. J. BROKENSMIT. A. M. FINKENFLUEGEL. A. VAN DER LOEFEL. H. G. Hessering. VAN DER LOEFEL. Mac Giniavri. P. Smits. ERMERINS. J. G. H. Romegocts. S. van LEUVEN. De Vooer. Noord-Holland VAN DER MOER Zuid-Hod: H. van ANDEL. W. DAMMANN. C. M. Voxurman. S. PLANTTEEN. E. G. Hurenper. J. H. Scuonrep. M. H. Nremeier. S. K. pe Waarp. B. B. pe Boer. J. JEST. J. A. GUILFORD. GORTE. C. J. J. MAASSEN. H. Immens. N. J. B. LANDMAN. M. J. GORDER. P. J. W. Bismarck. A. O. H. TELLEGEN. L. Tu. Pompe. J. K. Privuevitz. Dr. VAN Erven Dorens. G. GIPSBERS. A. BURNTNER. Gelderland. Groningen. Friesland. Noord-Brabant. Zeeland. Voor de Leden geschiedt wütulen bij dePitgever F. van Ricca over het Blinden-Instituut, 281, te Amsterdam Bij gebreke van dien wordt in de maand Maapver den inteckenpryje meh verhooging, dus over f 6,75, beschikt. an sh: De Leden der ALGEMEENE AFDEELING van de Mschappij kunnen, door he tributie aan de Maatschappij (zijnde f 3,50) inteekenpries van het (zijnde f 6,50) voldoen. De gemakkelijkste wijze \dit te doen is per postw Ten bewijze van de betaling worden de namen Yen, die de versehulteede hebben ingezonden, op den omslag van het Weekblalan dit Tijdschrift g. 