Histoty Of England Principally In The Seventh Century
Ranka Leopold Von
weet dat volgens het testament de conninginne de keus heeft, van vier gouvernementen van Napels, Sicilen, Milaen ende Spaense Neder- landen, men soude door Schonenberg dienen onder de handt te doen arbeyden dat de conninginne de laeste niet en koos, want deen soude de Ceur vorst van Beyeren niet alleen gefrusteert syn, maer ick oordeel gans niet voor ons interest dat sy daer ^omt, ende daerom vrees ick dat Vrankr. haer daertoe sal traghten te persuadeeren, vooral moeten EXTRACTS FROM THE 358 traghten te behouden in de Spaense Nederlanden te trouppes van den Staet en daer in kan de Ceurvorst wat in doen en U. Ed. moet dat vooral aen dese Richard Sterck impreecken als ick alhier aen Meyer heb gedaen en nogh doen sal. — Het is wat vroegh dat Briord al begint hooghe tael te voeren ick vrees dat het daer niet by sal blyven, volgens het scryven nyt Vrankr.-en sal Tallard niet hier komen een dat ick my sal hebben verklaert; ick geloof dat den Heer van Heemskirk op syn aenbrengen een sleght bescheyt sal ontfangen. — Ick blyve onveranderlyck U. Ed. goede vriendt. — Hamptoncourt, 7 December 1700. Naer dat ick myne laeste hadt afgesonden ontfing ick U. Ed. brief van 30 Novemb. ende op U. Ed. vraeghpointen soo veel doenlyck ’t anlwoorden, sullen wy met d’ eerste post geeclairciceert syn hoe dit groot werck aen het Keysershof wert opgenomen en voor en aleer kan men qualyck eenige rcghte mcsures nemen. — Ick meen dat den Ceurvorst van Beyeren tot nogh toe voor ons wel geintensioneert is, maer hoelang dat sal deuren is onseecker, insonder- heyt indien Vrankr. hem groote offers doet, U. Ed. weet in wat necessi- teyt hy syn geltmidelen heeft gebraght, soo dat het eene groote questie soude syn ofte het tegenwoordigh voor ons adventagieuscr waer dat hy in het Gouvemement continueerde ofte niet, ende dat het niet bcter was dat de coninginne Douariere daer quaem regeeren die door d’ alliantie met den Keyser en suster synde van den C. van Pals men aen die kant geen meer securiteyt soude kunnen vinden, waeromtrent ick gaerne \J. Ed. gedaghten met den eeisten sovde willen wceten, om mesures daer naer te nemen. Indien in desen tyt, eer wy ons hebben verklaert, de spacnse ofte fransen ordres aen den Ceurvorst van Beyeren sonden om de trouppes van Staet uyt de Garnisoenen te doen vertrecken, dat hy het niet soude doen, maer ons de beloofde tyt geven van twee maenden om daerop ons te verklaeren, maer hy sal seeckerlyck geen meer trouppes van den staet, nu in Garnisoen admitteeren, ende ick soude meinen, dat het niet dienstigh soude syn om tegenwoordigh meer trouppes derwaerts te senden, voor en aleer men genoodsaeckt is tot een rupture te koomen, om aen Vrankr. dat pretext wegh te nemen, om te beginnen. Ick moet 17 . Ed. rond uyt verklaeren, dat ick van opinJe ben, dat het onmogelyck is, van met dat volck die den Staet tegenwoordigh in dienst heeft, de Spaense Nederlanden te kunnen diffendeeren tegens Vranckiyck in weerwil van 'de Spaense, maer dc Spaense allecn en syn niet maghtigh om de trouppes die wy daer nu hebben, met gewelt CORRESPONDENCE OF Wld^i^lAM nl. 1700. 359 te doen vertrecken, maer indien sy dan in siyn kiygen sullen van d6 behondenis, se van de Spaense Nederlanden, die ons het tractaet van portage hadde doen aengaen, ingevalle Schonenberg sulcke conventie konte sluyten met de teegenwoordigh Regenten van Spagne, voor de komste van den Hartogh van Anjou, konten yry seeckerder mesures nemen ode hem 't erkennen Coninck ofte niet, in alle gevallen en kan ick geen quaet sien dat Schonenberg dit tenteert, men sal daeruyt altoos kunnen vememen vrat gedaghten de Spaense Ministers hebben, want soo long als wy den Hartogh van Anjou niet hebben erkent so bennen wy tot niets geengageert. — Ick soude U. Ed. wel voorslaen Quiros hierover te spreecken, maer ick vrees dat hy alte goet Frans is, U. Ed. sal daer best kunnen van oordeelen. — Wat de constitutie en sentimenten alhier aengaet en kan ick U. Ed. niet veel meer seggen als ick in myn voorgaende heb gedaen, hoe advers men bier oock voor den oorlogh is, soo heb ick reden te gelooven dat men de Spaense Nederlanden niet en soude willen abandoneren, maer ofte men tydeling de noodighe voorsinige sal doen tot derselfe assistentie, daer leyt de groote difficulteyt waerom- trent ick onophoudelyck sal arbeyden om de menschen hetselve te begrypen. — Ick meen dat ick U. Ed. brief volkomen heb beantwoort, de brieven uyt Hollandt van voorlede viydagh en syn nogh niet aengekomen, ick heb uyt Franckr. ontfangen copie van het antwoort dat Forey aen Heemskerk heeft gegeven, het is een lang raisonnement, dat seer light was te refuteeren, maer ick vrees dat het nogh al veel luyde sal veibhnden met dat socle wooTt,van vreede. Ick blyve onveranderlyck U, Ed. goede Vriendt — Hamptoncourt, 10 December 1700. Ick beken dat ick niet en kan gelooven dat de Coningin gecontri- bueert heeft tot het maecken van het testament noghte oock in de Franse interessen soude syn geengageert tegens den Keyser, ick weet wel dat voor dese gedurende het leven van den Ceur-Prins van Beyeren seer geanimeert is gewust tegens het keysets Hof, maer dat is sedert verandert. Wat den Cetirvorst van Beyeren aengaet en twyfele ick tegenwoordigh niet aen syne goede intentie, maer ick kan niet sien hoe het voor hem mogelyck sal syn syne trouppes in d’ Spaense Nederlanden ’t onderhouden sender gesubsidieert te werden, en sonder deselve sal hy niet willen ofte wel kunnen blyven in bet Gouvemement, soo dat het een seer bekemmerlycke saeck is in byde gevallen. — EXTRACTS FROM THE 360 * Ick en twyfele niet ofte den Staet en ick seer sullen werden ge- presseert om ons te verklaeren op d’ erkcnntenisse van den Hart, van Anjou ende het sal al seer difficiel syn om dat werck lang uyttestellen, maer als wy souden resolveeren om hem ’t erkennen en sien ick oock niet, op wat manier ofte pretent wy den Keyset soude kunnen assist- eeren indien wy het raetsaem oordeelde, soo dat naer myn opinie men eerst positief moet gedetermineert syn, ofte men den Keyset wil ofte kan assisteeren voor en aleer men wegens dat important point kan resolveeren, — Ick geloof dat de menschen alhier eer te brengen souden syn om den Keyset te assisteeren ingevolge van d’ groote Alliantie, als een nieuwe engagement ofte tractaet te maecken, maer generaelyck alle de menschen sien daer seer swaer tegens aen, dat wy een oorlogh soude beginnen, considereerende in wat sleghte staet wy daertoe tegenwoor- digh syn, soo dat ick U. Ed. niet rnoct ontveynzen dat ick qualyck kan gelooven dat ick het Parlement soude kunnen brengen om my genoeghsaem te subsidieeren om den Keyset by te springen ende sonder het welcke U. Ed. weet dat ick niets van effect kan doen. Ick vrees oock dat den staet beswaerlyck daer toe soude kunnen resolveeren waertoe alle d’ artifitien van de Franse en Spaense Minis- ters, daer U. Ed. mentie van maeckt veel quaets sullen contribueeren, als oock hier, want die protestatie van genegenlheyt tot maintien van den Vreede verblinde de menschen soodanigh dat het onbegrypelyck is, wy syn secckerlyck gebraght in d’ uyterste quaet parket, den goede Godt ail ons daer uythelpen, want menschelycken weyse sien ick niet als ruien voor ooghen. — Hamptoncourt, 3/14 Dectmb. 1700. Ick wert van alle Menschen Mer seer gepresscert om den Con. van Spagne ’t erkennen, hebbende geen questie met deselve noghte de natie, ende ick en sie niet dat ick het veel langer sal kunnen uytstellen, want de vrees die hier is, om met Spagne in oorlogh te koomen is onbegrypelyck sustineerende generalyck alle menschen dat die com- mertie van Engelandt dan geruineert is, soo dat men daertoe niet en moet koomen, ten waere men wert geattaqueert. — Ick heb U. Ed. gescreven myne gedaghten om in Spagne onder de handt te doen arbeyden om sigh met de natie te verbinden, en speci- alyck omtrent de securiteyt van d' Spaense Nederlanden. Ick en twyfel niet of U. Ed. sal daer over aen Schonenberg hebben gescre- ven, ende om dat ick tegenwoordigh tot Madrid geen Engelse Minis- ter en heb. waerover de menschen alhier seer ’t onvrede syn, ben ick geresolveert om yemand sohder caracter in alle spoej daerwaerts te senden ende sal U. Ed. copie senden van syn instructie. — CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 361 Ick verwaght nu alle daghen den G. van Tallard, die my aparent^ lyck een brief van syn Con. sal medebrengen van gelycken inhoud als die van den Staet, 't geen my oock al seer sal embarasseren hoe te beantwoorden, want ofschoon ick resolveerde den Hartg. van Anjou als Con. van Spagne ’t erkennen en met die natie is het doenlyck, in een vertrouwde correspondentie te leven, soo kan ick evenwel met Vranckr. op die voet niet syn, want het affront dat ick heb ontfangen is 't eclatant om gevierdt te werden, U. Ed. weet dat wy geen reeden van klagen hebben tot nogh toe van den Hart, van Anjou, soo dat het een seer groote differentie is, hoe te leven met den eenen ofte met den andre, — De groote swarigheyt is hoe den Keyset te contenteeren, als wy den C® van Spagne erkennen, daer syn reeden genoegh uyttevinden om onse proceduren te justificceren, maer het geen by my het swaerste moet wegen is, dat ick genoegh vcrsceckert ben, dat het Parlement my niet een duyt soude geven, om tegenwoordigh den Keyset te assistcren tot mainticn van syn reght ende naer alle aparentie een addres maecken, om den Hartogh van Anjou tot C® van Spagne te erkennen, van wat consequenlie dat soude syn, kan U. Ed. oordeelen. — flampS 17 Decemb. 1700. Ick heb U. Ed. in myne lacste gescreven de sentimenten alhicr in 't reguard van d’ Coning van Spagne t’ erkennen, en daerby komende dc rcsolutic van Amsterdam ende verder penchant in den Staet, vrees ick dat men het niet veel langer sal kunnen differeren. — Ick blyve nogh geresolvecrt om ymant naer Spagne te senden in secretesse en sender caracter en sal met de nacste post U. Ed. copie van d’ instructie toesenden, naerdien het tegenwoordigh my voorkomt datter geen aparentie in de werelt is, dat ick het Parlement alhier sal kun- nen persuadeeren ora my te subsidiceren, om directelyck het reght van den Keyset te helpen mainteneren en dat het my klaer toeschynt, dat de voomaemste leeden in den Staet van die sentimenten sullen syn, ofte het niet best is daar yets aen G. Goes van te doen blycken en traghten te persuaderen om met den Keyset onder de handt mesures en engagementen te nemen tegens Vrankr. sonder Spagne daerin te noemen als in cas sy de Spaense Nederlanden aen Vranck- ryck soude willen cedeeren. — Ick hoop, dat tot concervatie van d’ Spaense Nederlanden men hier nogh yets sal willen doen, maer verder niet, ten waere men ons den oorlogh aendeden, maer om deselve door precautie te beginnen en sullen de menschen niet toeaebraKht werden, insonderheyt tegens 362 EXTRACTS FROM THE t^pagne, daer men pretendeert het heele welvaren van conunertie van dit lyck aen dependeert. — Men sonde op deselve voet moeten traghten engagementen aen te gaen met de noorderen Croonen, ende met soo veel Duytsche Princen als men daer in sonde knnnen engageren, hoe de Keyser satisfactie te geven is het difficielste, maer als men aen dat Hof reght wilde considereren d’onmogelyckheyt voor ons tegenwoordigh een oorlogh te beginnen, behoorde tot moderate gedaghte te koomen, ende dat het evenwel haer interest is, om met ons verbonden te syn, soo goet als knnnen, behalve dat ick vast stelle dat het onmogelyck is, volgens constitntie van de saecken in Enropa, dat wy lang bnylen oorlogh knnnen blyven, hoe men sigh oock wil flatteeren. — Hampt, 21. Dec. 1700. Dat de Franse nn beginnen saghter te spreecken spmyt naer myn opinie nyt twee oorsaecken, d’ eerste dat sy ons gaerne in slap sonde wigen end' van d' Keyser separeeren ende dat niet tegenstaende haer groote maght sy de saecken tot d’ extremityt van den oorlogh niet gaeme tegenwoordigh sonde brengen, waeren de menschen alhier en in Hollandt hartiger men sonde het werck nogh eenigsints staende honden, maer onse slappigheid werdende bekent, sal alles be- dcrven. — Ick heb U. Ed. in myne laeste gescreven op wat voor een manier ick meende dat U. Ed. met G. Goes konte beginnen te spreecken. — Ick meen dat de Keyser niet qnalick behoorde te nemen dat wy niet langer sonden knnnen nytstellen.om den Coning van Spagne ’t erkennen, want te dencken ofte pretendeeren dat wy den oorlogh sonde declareren om het reght van den Keyser te maintineren, is in Hollandt en hier onnytwerckelyck ende ick meen dat die erkenten- isse niet en behoorde te beletten om een nanwe verbintenisse en alliantie met den Keyser en het ryck aentegaen. Het point van Milaan is het delicaatste, indien men daer eenigh expedient op konte vinden, want ick wel kan voorsien, dat in Hollandt en hier daerom- trent deselfde difficulteyt sonde syn, als om het geheel in oorlogh te geraecken. Als den Envoyd van den Keyser hier sal syn gekoomen sal ick op delicate voet met hem spreecken. — De maxime die men wil dat ick hier volge, is om de Spaense te fiateeren en soo traghten te gewinnen, 't geen ick niet en geloof dat de reghte wegh is, maer om niet daeromtrent te voldoen, hebben ick gepasseert eenige periode in d’ instmetie, daervan ick U. Ed. copie toesenden, die my soo wel .niet en gevallen, ick en verwaght niet veel van dese besending, alhoewel het cen habil man is, die vcrschiedcmael CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 363 daer is geweest en de tael apreeckt, Iclt doe het meest in insighte,* om de menschen hier contentement te geven ende dat het my in vervolligh van tyden occasie soude kunnen geven om my daervan tot voordeel van te bedienen. Ick heb huyde ontfangen U. Ed. brief van den 21. deser, ick had U. Ed. in myne laeste gescreeven om te sullen rekenschap geven van het gene soude passeeren in d’ audientie die Tallard 's anderen daeghs van my soude hebben. Ick kan het tegenwoordigh doen seer kort, alsoo deselve my niet een waort heeft geseyt als sympelyck den brief van d’ Con. syn m^ester overgelevert, die in substantie deselfde is, die aen den Staet heeft gescreeven. Ick scyde hem dat ick mogelyck al te veel genegentheyt hadt getoont tot de vreede maer dat ick deselfde genegentheyt continueerde, waerop hy alleen ant- woorden dat den Con. syn meestcr meente hetselve te belooven met het aennemen van het Testament, ende daerop maeckte hy een revenlie en d’ vertrock waeruyt U. Ed. kan afneemen, dat ick geen infonnatie hebbe van de securiteyt die Vranck, ons soude willen geven, daer Lelienroth soo van blasoneert. — Ick beken dat ick niet en kan sien waer in die soude kunnen bestaen, nogh minder bet Concept van Lelienroth, om met Vrankr. en Spagne een tractaet aentegaen, dat ick belaghelyck oordeel in dese Conjuncture. Ick meen aen den anderen kant men niet moet tegenwoordigh negligeeren om de menschen te voldocn, van te vememen ende seifs voorslagen te doen Vranckr. tot onse securityt, maer dat moet by den Staet geschieden en niet by my, het sal bequamer die wegh gaen ende van meer effect syn en ick sal daer naer, sender difficulte]rt daer in 364 EXTRACTS FROM THE koomen, maer ick meen dat men altyt meet traghten Vranckiyck en Spagne soo veel te separeeren als mogelyck en’ geen conventie samentlyck met haer te maecken, niet dat ick geloof het nu moge- lyck is om haer te sepaieren, maer het soude in tyden en wylen te pas komen ende het soude eene verkcerde politique voor ons syn om te contribueeren ofte occasie te geven van een gemeene verbintenisse. — In deselfde tyt dat ick U. Ed. scryf, van eenigh secuiileit van Vranckryck 't eyschen, moet ick bekennen dat ick niet en weet, waer in d' selve kan bestaen, wat belofte by monde ofte by gescrift, acht ick soo veel als windt, d’ eenighste secuiityt die ick kan bedencken is, van de spaense beloofte en Concent te hebben dat den Staet haer trouppes in de Spaense Nederlanden hout en die magh vermeerderen, neffens Engelandt als d’ occasie ofte noot sal vereyschen. — Indien Vranckr. hier in moet concerteeren weet ick niet, naer dien het haer direct niet en raeckt, maer ick geloof wel dat Spagne het tegen- woordigh niet en sal doen sender haer bewillinge ende daerom was het indifferent ofte U. Ed. daer van sprack aen Quiros en oock aen Briard, voor my, ick sie niet hoe het te concilieeren is om tegen- woordigh den Keyser in eenigh tractaet ofte consentie te compre- hendeeren met Spagne ofte Vranckiyck, maer d' engagement die wy met den Keyser en het Ryck soude aengaen moeten apart syn, ende ick ben tenemael van U. Ed. sentiment, dat indien wy deselve nu niet aengaen, dat wy geexponeert syn aen d’uyterste ruin. — Ick wil hoopen dat de Keyser von ons niet en sal begeeren on- mogelycke dingen als den G. Goes door ordre aen U. Ed. heeft nu begeert, dat Engeland en Holland! aenslons in gemeenschap van oorlogh souden treeden, dat niet doenlyck is, ende als ick U. Ed. in myne laeste heb gescreven, so behoorde den Keyser niet qualyck te nemen eerder te bewilligen dat wy den Con. (get.) William R. Ick meen dat U. Ed. aen Lelienroth behoorde to doen insinueeren dat syn conduite onverdra gelyck is, en dat het geen ambassadeur toestaat om cabales in een Republieq te fomenteeren, — Kensington, 7 Jan. 1701. Sedert en syn geen brieven uyt Hollandt aengekomen, waer naer ick seer verlang, om te weeten wat resolutie sal syn genomen in 't CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 365 reguard van ’t erkennen van den Con. van Spagne, want ick niet en* geloof dat het langer kan werden uytgesteld, om dat de Hr. van Amsterdam daerop sullen hebben gepresseert, ende de credentiale, die U. Ed. sciyft, dat Quiros soude hebben ontFangen, kan ick niet sien hoe men sal kunnen eviteeren om die aantenemen ofte absoluut te weygeren, wegens de poinlen van securiteyt daer U. Ed. mentie van maeckt, syn seer nodigh en’ essentieel, maer als U. Ed. oock wel considereert, wat sullen wy daeraen hebben by een mondeling of scriftelycke verseecker- ing van Vranckryck, d’ eenighste securiteyt die wy van haer en’ Spaense kunnen hebben is, van de trouppes van’ Staet in spaense garnisoenen te laeten maer daer heeft Vranck. sigh al tegen verklaert, ende myn ambass. scryft my gisteren met de post van daer, dat te Regence tot Madrid met een expressen aen d’ Coninck van Vranckryck hadt versoeckt sorgh te dragen voor de monarchie, en te willen disponeren van alle haere maght als dienstigh soude oordeelen, en dat ordre was gesonden aen alle Gouverneurs en Generaels om desclve 't obedieren en’ orders optevolgen, soo dat naer alle aparentie den Ceurvorst van Bayeren ordres sal ontfangen om de trouppes van den Staet uyt de spaense Garnisoenen te doen vertroecken, ende ick kan niet sien, hoe het mogelyck is tegenwoordigh, deselve met gewelt aldaer te houden. U. Ed. kan light begrypen hoe dat dit werck my moot bekommeren, sulcken publique demonstratie van dal sigh Spagne tenemael aen Vranckryck overgeeft, moet men hoopen dat hier en in Hollandt de menschen ooghen sullen openen en’ maer bekommering geven en vervolgens hartiger maecken. — Hamp‘, t^Jan. 1701. Daegs naer het afgaen van myne laetste brief, heb ick ontfangen U. Ed. brief van den 18. dezer, ende gesien de resolution die haer H. M. hebben genomen. Ick sal met verlangen afwaghten te vernemen wat antwoort deselve van Vranckr. sal ontfangen, onde tot dien tyt toe niets te resolveeren, in 't reguard van’ erkentenisse van’ Con. van Spagne, ende ick ben nogh in twyfel ofte ick yets op dat werck sal termineeren voor het sitten van het Parlement die syn aenvanck sal nemen Donderdagh in drie weecken gelyck U. Ed. weet, maer ick sal U. Ed. daervan van tyt tot tyt kennisse geven. Ick wil hoopen dat de proventien spoedighe en cordate resolutien sullen nemen op den brief van Haer H. M. want seeckerlyck daerin sal meest bestaen de behoudenisse van den Staet hoe de saecken ook gaen. —. Wegens het Concept van eene Generale alliantie soude ick meenen vooreerst, dat men die op den voet stelde van’ generale securiteyt 366 EXTRACTS FROM THE van vreede, tegens d’ ovennaght van Vranckryck en tegens bet geene deselve haer soude willen doen vergrooten ende haer meester maecken van eenige van de spaense domeinen, ende men soude aen particuliere tractaet tusschen Engeland en den Staet kunnen maecken relatief tot het generaal, maer particulierlyck tot con- servatie van’ Spaense Nederlanden ende wat yder daertoe soude contribueeren. — De grootste swaerigheyt in dit geheele werck is, hoe de Keyset te contenteeren en daer in te doen komen, als U. Ed. wel con- sidereert, soo lang als sy hoop hebben om ons ’t engageeren haer reght te maintineeren tot de geheele successie van Spagne, soo is daervan niet te verwaghten; men sal moeten sien wat den lyt sal willen geven. — Ick blyve onveranderlyck U,Ed. goede vriendt. (get.) William R. Kensington, Jan. 1701. Ick wenste dat de trouppes van Pruyssen haer march wilde ver- haesten, want den tyt van 't Jaer schiet seer veer in, en’ het is noodigh, dat het dessyn in Ceulse soo ras doenlick wert geexecuteert, als mede dat selve tegens Wolfenbuttel, want het daer naer im- practicabel sal werden. — Ick vinde dat Hanover niet en durf betrouwen dat de vyf duysent Pruysse tot die executie wierden geemploieert, ick beken soo lang deselve in eedt van den Staet en my niet en syn, dat het voor haer wat hasardeus is, geconsidereert, dat Brandenb. Hof meer gene- gentheyt heeft voor Wolfenbuttel als voor Hanover, maer om den doortoght toe te staen kan geen swaAgheyt syn. — De Minister van Saxen alhier heeft geen volmaght om te tracteeren, seifs niet op syne propositien die onaennemelyck syn, hy moet sciyven, dat seer veel tyt sal neemen gelyck U. Ed. kan oordeelen, ende het is evenwel seer nodigh, dat wy met den eersten weeten ofte wy die trouppes kunnen hebben ofte niet, om naer anderen te kunnen om sien, ras gelycke in ’t reguard van sende. Ick en twyfele niet ofte U. Ed. sal die negotiatie met Heer Lelienroth hebben geen- tameert, ende dat men vervolgens haest sal sien wat men daervan te verwaghten heeft. — De subsidie aen C. van Trier dient te werden gegeven en’ ick sal myn quota daer in betalen. — Ick heb al ordre gesonden naer Portugael om geen occasie te laetei) echapeeren, om dat Hof te doen veranderen, maer het sal daer seer op aenkomen, op wat voet den oorlogh wert begont ofte gedeclareert. — CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 367 Hamp*, 28 Jan. 1701. U. Ed. sal uyt myne voorgaende hebben gesien, dat wy concerleren in’ selve gedaghte van nootsaeckelyckheyt van trouppes van den Staet te augmenteeren ende te traghten Denem^ in onse parley te brengen, 't welck ick vrees dat al difficiel sal syn, indien Vranckr. eenigsins goede of adventageuser conditien sal ofFreren, siende dat de Ministers en Coninck seifs daertoe penelreert, het was goet dat den Hartogh van Wittemberg ende Pies geinformeert waren van particularieteyten van’ negotiatie van Chanielles, maer daer dient sorg gedragen te werden, dat sy niet kunnen mercken door welcke wegh wy het weeten. U. Ed. kan uyt mynen naem aen van Hucken scggen dat ick gaerne neffens den staet in dc negotiatie met Denemarken wil intreden als voor desen. — Wat Sueden aengaet geloof ick niet te krygen als door middel van Hartogh van Gottorp, daer toe dient gearbeyt te werden ende ick sal oock Cresset aen hem senden op een pretext ofte het ander, die seer wel by hem staet. — De menschen beginnen alhier generalyck meer vrees te krygen als voor dese en’ sien het gevaer, cn’ coopluydcn seifs spreecken van nootsaecklyckheyt van aen oorlogh tot ons eygen preservatie, maer hoe dit in het parlement sal werden begrepen is onmogelyck nogh te kunnen oordeelen. — Hamptoncourt, den eersle Febr. 1701. U. Ed. sal uyt myne voorgaende hebben gesien dat ick nogh niets had geresolveert in ’t reguard van d’ erkentenisse van Con. van Spagne, ende het geene ick nu voor ontydigh oordeel om dat ick uyt het sci}'- ven van myn ambass. in Vranckr. heb vernomen dat Torcy aen hem heeft geseyt, naer dat hadde ontfangen de memorie van Heemskerk, dat genegen waeren met den Staet in onderhandeling te treeden, soo dat men nootsaeckelyck d’ uytkomste van dese negotiatie sal moeten afwaghten eer men sigh determineert wegens de erkentenisse. Ick heb ordre gesonden aen myn ambass. in Vrankr. om sigh toe voegen in die negotiatie met die van den Staet, ick weet niet ofte het niet nodigh soude syn dat den Staet ymand derwaerts soude, om ge- durende d’ indispositie van Heemskerck ’t ageeren, alhoewel dat ick geloof dat de Franse van intende syn om de negotiatie in den Hagh te voeren, ’t geen best sal kunnen werden gesien, als sy sullen hebben geantwoort, waer uyt oock men sal kunnen, oordeelen op wat voet die negotiatie voort te selten ; het is seecker indien d’ Avaux in Hollandt 368 EXTRACTS FROM THE 'komt hy aldaer veel quats sal doen en' syn oude intrigues hervatten met deselve menschen. — Ick heb U. Ed. door den G. van Albemarle toegesonden myne gedaghten wegens de vermeerdeting van Trouppes van den Staet, waertoe ick niets verders heb by te doen, ende U. Ed. kan hetselve voorbrengen uyt myncn naem als U. Ed. bet tydigh sal oordeelen, ende ingevalle men meer trouppes wil aennemen sal bet door over- neming van Reg™* van de Princen die voor dese aen den Staet bebben gelevert, als Hanover en Hcssen-Cassel en Holsteyn Gottorp waer toe ick geloof dat die vorsten al heel gereet sullen syn. — Ick ben neifens U. Ed. seer bekommert wegens de Reg“* van den Staet die in de spaense plaetsen leggen, evenwcl cn sie ick niet dat men tegenwoordigh daer omtrent yets kan resolveeren eer men den uytslagh van negotiatie sict, want gedurende die tyt en kan ick niet gelooven dat de Franse eenige violentie sullen willen doen, maer so ras die Negotiatie afbreeckt, sal men sigh aenstons moeten determinecren wat parley te kicsen ’t geen seer groote swarigheeden aen alle kanten sal bebben, want om die trouppes daer te laeten syn sy verlooren, ten waere men sigh van eenige plaetsen mcester maeckte, 't welck den oorlogh soude syn begont, ofte dat men die retireert en dan abandon- neeren wy tenemael de Spaense Nederlanden aen de Franse. — U. Ed. kan daer uyt oordeelen tot wat difficile delerminatie wy syn gebraght, om uyt dcse twee groote quale te kiesen. Ick sal hieromtrent oock gaerne U. Ed. sentimenlen weeten. — Hamptoncourt, 4 Febr. 1701. U. Ed. sal uyt myne laeste bebben* gesien de swarigheeden, die ick meen die daer syn, otn een positive resolulie daeromlrcnt te neemen, ick ben nogh van 'selve gedaghten, maer in cas de franse trouppes in de spaense plaetsen senden als uyt d’ advisen van Brussel men reeden heeft, ’t apprehendeeren, soo en kan men niet langer besiteeren om de trouppes van den Staet te doen retireeren ende ick sende tot dien eynde aen U. Ed. door den G. van Albemarle, een ordre acn Heuclom, die wel syn tyt sal moeten nemen om ’selve nogh te vroegh nogh te laet ’t executeeren. — Ick ben oock nogh van gevoelen dat de Franse tot geen exlremiteyten sullen koomen eer sy sien wat cours de aengebooden negotiatie sal neemen, bet geeft my wonder dat in HoUandt nogh geen antwoort is aengekomen ten waere 't intentie is die door d’ Avaux te doen brengen. — Volgens d’ advisen die ick uyt Vranckryck heb sullen sy begeeren dat den Staet een eysch.sal doen, wat securiteyt deselve begeert, ’t geen ick meen dat seer difficiel te doen sal syn, want indien den Keyser CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. i-joi. 369 daer in wert begrepen, sal Vranckr. daer nae niet widen hooren, ende# sender deselve daerin te begrypen soude wy ons tenemael van 'selve separeeren, dat ruineus soude 33^. — Ick moet U. Ed. tot verwondering seggen dat men nu hier begint te spreecken van nootsaeckelyckheyt van een oorlogh meer als ick oyt hadt kunnen gelooven, maer hoe het in ’t Parlement sal worden be- grepen, daer alles aen dependeert kan men nogh in het minste niet van oordeelen. — Ick ben bleyde te vernemen het uytgebraghte advies in Hollandt wegens het heffen van Entr. middelen ende de recruteering van’ militie. Ick vrees neffens U.Ed. datde Stadt van Amsterdam beswaerlyck daer toe sal koomen, maer de reeden om Vranckryck daer door niet 't offen- seeren, ofte een pretext te geven om te beginnen, is by my van seer gering gewight en lightelyck nu te beantwoorden, nu dat Vranckryck seifs soo sterck werft, dat het noyt is gehoort ofte de naebeurighe Pnnees en potentaten stcllen haer oock altyts in staet van defensie, in- dien het niet met den aldeerste geschiet sal het daernae van weynigh vrught syn. — Het is absoluut nodigh aenstons te verbieden het uytvoer van Paer- den want andersins sal het qualyck mogelyck syn de Ruytery van den Staet te recrutceren. — Kensington, ii Fel>r. 1701. De coopluyden hebben alhier de tyding dat de Franse posessie hebben genomen van Nieuwport ende Ostende, dat haer niet weynigh en alarmccrl. — De quade weghen en’ het ongestadigh weer syn oorsaeck datter nogh weynigh liden van het Parlement sjqj in d’ Stadt gekoomen en dienvolgende kan men nogh niet weeten ^t wat gedaghten deselve uyt het landt sullen komen, alhoewel daer*' weynigh staet op is te maecken, want soo ras sy by den anderen komen beginnen de cabales ende dan veranderen de menschen als naght en dagh. — Het is seecker dat men seer spreckt van 'nootsaeckelickheyt van den oorlogh, maer d’ opinien sullen aparent seer different syn, ende hoc den uytslagh sal syn is omnogelyck naer te raeden, dat evenwel seer bedroefd is in sulcke bekommerlycke en dangereuse tyden. — Ick hoop dat ick in korte al een moey Esquadre scheepen in Duyns sal hebben, waervan ick U. Ed. met de naeste een pertinente lyste sal toesenden. — Ick heb U. Ed. in een van myne voorgaeride geschreven ; dat ick oordeelde nootsaeckelyck te syn dat den Staet ymant naer Vranckr. sont om d’ affaires waertenemen gedurende de sicckte van Heemskerck. RANKE, VOL. VI. B b * * EXTRACTS FROM THE 3?o ^ck ben nog van dat sentiment, niettegenstaende, dat den Staet myn Ambass. heeft gelieven te autoiiseeren om haer affaires te doen, ende alhoewel den G. van Manchester vigilant en wel genegen schynt te syn, soo is by nog seer onervaren in’ publique affaires, ende is het noodigh, dat hy ymant heeft tot syn assistentie, en heeft hetselve oock veisoght, meenende dat Heemskerck noyt meer in staet soude syn om te kunnen ageeren. Kensington, 22 Febr. ijoi, Ick hadt gehoopt dat ick gisteren, ofte van dagh, soude hebben ontfangen de twee posten die my uyt Hollandt mankeeren, waer naer ick seer verlang, maer met vreese dat eenige prejuditiable resolutie magh syn genomen, in ’t reguard van 't erkennen van Con. van Spagne, waeromtrent ick U. Ed. voorleden Sondagh door een Ea- presse myne gedaghten en sentimenten heb gescreven, en hoe ick daer meer op denck, hoe ick bet in desen tyt ruineus aghte, want daer door wert plots de negotiatie niet alleen afgebroocken, daer men hier seer op staet, ende een middel voor my sonde syn om het parle- ment ’t engageeren in vigoureuse resolutien, maer naer myn oordeel onmogelyck de negotiatie te hervatten, want Vranckiyck hebbende wat sy begeert en meester synde van 'Spaense Nederlanden, sullen daer naer met ons laghen, wat wy oock souden komen 't eyschen, ende om haer dan 't attaqueren sullen de menschen in Hollandt en alhier qualyck toe te brengen syn, soo dat wy in d’ uyterste vergele- genhedt sullen blyven sitten sonder te kunnen voorsien eenigh remedie van uytkomste. — U. Ed. sal werden toegesonden d' aenspraeck die ick huyde in het openen van het Parlement heb gedaen, ick heb best geoordeelt om de saecken simpelyck voortestellen tot haere deliberatie sonder voor als nogh myn sentimenten te uyten, meenende dat hetselve van meer effect sal syn als of ick myn opinie had geseyt, want Godt betere heeft men tot nogh toe deselve weynigh gevalligheyt ofte reflectie opgemaeckt, wat uytslagh het sal hebben en kan men nogh niet van seggcn, maer dat kan ick U. Ed. verseeckeren datter een generate genegentheyt is, om den Staet ’t assisteren in cas deselve wert geatta- queert, waerin ick niets en sal versuymen. — Kensington, i Maer/ 1701. Het is my leet dat ick moet seggen dat de hartige menschen hier seer syn verflaaut op de ontfangen tyding dat den Staet den Con. van Spagne hadde erkent, ende de slappe seer verheught, ick heb in desen tyt seer nootsaeckelyck geoordeelt, dat Geldennalse aen my de memorie soude presenteren, daervan U. Ed. de copie sal ontfano^en. Ick meende CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 371 dat hy daertoe genoeghsaem door den Staet was geautoriseert, ick hek dienstig geoordelt deselve g^steren aen het Lagerhuis te communi- ceeren, ende heb daeromtrent haer advies en assistentie gerequireert, die van dagh geiesolveert hebben om donderdagh aenstaende daer over te delibereren. Het sonde wel kunnen gebeuren dat sy my adviseerde den Con. van Spagne te erkennen, ende voor soo veel de negotiatie aenlanght, daer sullen sy seeckerlyck voor syn, het groote point sal syn om my in staet te stellen de gestipuleerde secoursen gerect te maecken, kan dat werden verkregen, soo heb ick nogh moet tot een goede sessie van het Parlement. • — Kensington, 4 Maert 1701. De memorie die Geldenmalse aen my heeft gepresenteert en de- welcke ick aen het Lagerhuys heb gecommuniceert heeft aldaer ad- mirabel goet effect gehadt waer van U. Ed. sal werden particulierlyk geinformeert. Het sal nu tenemael op de negotiatie aenkomen ende in cas den Staet daerin fermiteyt betoont heb ick nog goede moet ende U. Ed. kan nu verseeckert syn dat men hicr cordaet sal syn ende den Staet niet abandonneeren, noghte van selve sigh laeten separeren, men sal oock op expedienten bedaght moeten syn hoe den Keyser t’includeeren. Ick sal voor toekomende post geene particuliere instrucktie aen Stanhop kunnen senden, maer dan sal hy oock volkomentlyck worden geVnstrueerdt. — Indien Denem. persistcert om eerst het tractaet van naeder alliantie > te werden geadjusteert, eer dcsclve wegcns het overlaeten van trouppes wil accordeeren, vrees ick dat men op deselve weinigh staet sal kun- nen maecken, want wasser geen ander difficulteyt in het tractaet als dat van Tol op de Elve 't welck ick teegenwoordigh insurmontabel oordeel. Men sal oock hoe eer hoe liever moeten bedaght syn hoe Sueden contentement te geven, want daer leyt ons legenwoordigh ten uyterste aen gelegen, om die Croon niet te verliesen en dat deselve in handen van Vranckiyck soude vallen. — Hamptoncourt, ii Maert 1701. Het is absolut nootsaeckelyck dat Stanhop de conferentie met d'Avaux assisteert en daer is light een expedient te vinden tusschen Quiros en hem, iek kan wel sien dat Vrankr. de negotiatie sal pres- seeren, en' wy moeten schynen van 's gelyck te doen, maer in sulcke negotiation, is er dickwijls middel om tyt Ifc gewinnen sonder eenigh affectatie. — B h " 37 * EXTRACTS FROM THE >• Ick approbeere lenemael te concepten waer van U. Ed. my scryft wegens de dispositie van scheepen die gerequireert werden en' waer- over U. Ed. neffens den Secret, de Wilde in conferentie is geweest met Admirl" Almonde en Calenburg. — Het geen ick tegenwoordigh meest voor vrees syn de kusten van Zeelandt soo dat de fregatten en andere kleine vaertuyghen om die zeegaten te defendeeren, met alle spoet derwaerts dienen gesonden le werden, ende wat do groote scheepen aengaet, soude ick meenen dat hier naer het Duyne behoorde gesonden te werden soo ras de- selve vaerdigh syn om tc kunnen zee kiesen om haer te conjungeeren met de mynen en dienvolgende gesamentlyck een considerabel Es- quadre te formeeren, ’t geen hier niet alleen groot contentement soude geven, maer naer opinie seer nodigh, considererende d’ advisen van alle kanten van' groote Equipage die Vranckryck doet, ende die in korten tyt gereet soude syn om zee te kiesen. — Kensington, 15 Maeri 1701. Ick sende met dese post aen Stanhop de remarques die men hier heeft op het project tractaet met Denem>‘ die hy U. Ed. sal commu- niceeren, ende sien sooveel doenlyck inteschikken, sy syn seer naeby deselve die U. Ed. my heeft toegesonden. Ick meen dat het van d’ uyterste importance voor ons is dat wy met die Croon sluyten al syn het harde condition, maer daer isser een dat men hier niet en kan overstappen, te weeten om subsidien te betalen in cas van vreede, daer sal het Parlement noyt toe gebragt werden, soo dat in dien Denemi' daerop wil blyven staen, sal het voor my onmogelyck syn van te kunnen sluyten, het geen haer klaer moet werden geseyt, ende indien sy eenigh reguard willen hebben voor de constitutie alhier sullen seifs oordeelen dat het voor my ondoenlyck is, maer om te sub- sidien gedurende den oorlogh wat hoogher te nemen ende soude hier soo veel difficulteyten niet hebben. — Dese geheele negotiatie sal meest aenkomen wat partey in Dennemark meest credit by den Co- ninck sal hebben, of met ons ’t engageeren ofte met Vranckryck. — Ick heb huyde ontfangen U. Ed. brief van den x i deser ; ick kan niet begrypen hoe U. Ed. twee posten uyt Engelandt manqueert, de wint synde hier favorabel geweest om die over te brengen. — Ick twyfele evenwel niet of Stanhope sal syn instructie hebben ont- fangen eer den Staet sal hebben geresolveert, wat eysch aen d’Avaux te doen, wegens de difficulteyt van het Ceremoniel in d’ conferentien sal Stanhope met dese post ordre krygen, indien geen expedient kan gevonden werden om hetselve te cederen, alsoo daerwat reeden in schynt ingevolge van 't geen tusschen Engelandt en Vranckryck voor CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 373 deze is geconvenieert — Ick wenste datter geen grooter difiaculteyt«*i in dese negotiatie waeren, maer ick meen nu dat Vranckryck tenemael geresolveert is den oorlogh te beginnen alhoewel het onbegrypelyck is wat pretext daertoe sal nemen, want men heeft noyt gehoord, om dat Princen en Staeten alleen secureteyt eyschen, dat men die niet alleen weygerde maer daerom den oorlogh soude aendoen maer dal seifs in ’t general hebben gedeclareert daer toe genegen te syn. Ick wil hoopen dat den Staet geen difficulteyt sal hebben gemaeckt, dat Stanhop voor onse securiteyt eyscht Nieuwport en Ostende want indien dat hier soude worden geweeten, dat de Staet daervan jalous was soude het alles bedorven syn, ende ick soude geen raet met het parlement weeten, soo dat ick hoven alles aen U. Ed. moet recom- manderen het soo te dirigeeren dat daervan niets en magh bleycken, nogh aen Stanhop nogh aen niemant. — Ick heb hem geen breeder ofte positiever orders kunnen sendcn in 't reguard van’ Keyser, want wy hebben hier oock veel menschen, die geen aenleyding tot een oorlogh souden willen geven, insonderheyt niet om te maintineeren d’ interessen van' Keyser. — Het is evenwel seer goet dal U. Ed. het op die voet als U. Ed. my scryft heeft ge- dirigeert, dat oock hier sal werden geaprobeert. — Ick oordeel dat het goed voor den Staet soude syn dat dese nego- tiatie wat traeneerde om dat middelerweyl deselve sigh in beter staet van defentie soude stellen, maer voor hier is het gans niet goet, want soolang de menschen hoop sullen hebben dat het geen oorlogh sal werden, sal het Parlement geen verder rigoureuse resolutien nemen nogh haer stellen in staet naer behooren tot haer defentie; het is niet als vrees dat hier effect kan doen, maer onmogelyck om de menschen te persuaderen om nodige precautien te gebruyeken; 't welck een bedroefde constitutie is en die my niet weynigh be- kommert en chagrineert. — Kensington, 22 Maer I 1701. U. Ed. heeft seer voorsightig gedaen ^ftn te derigeren, dat geen deliberatien syn gevallen wegens de twee steden van Nieuwpoort eu 374 EXTRACTS FROM THE Ostende die Engelandt voor haer securiteyt eyst, want indien wy daer- omtrent, onder ons, niet eens waren, soude het sulcken jalousie bae- ren dat niet ’t overkomen soude syn en Vranckr. soude haast middelen vinden om ons te separeren cnde vervolgens te ruineeren. Wy syn hier in groote verlangen te vemeemen het antwoort dat d’ Avaux sal geven ende het is seecker dat het voor de constitutie alhier best is, dat dese negotiatie een spoedige uytkomzte magh hebben, gelyck ick U. Ed. in myne laeste heb gescreven, want indien deselve lang train- eert sal men niet alleen bier slap werden maer niets doen dat nodigh is tot defentie, daer ter contrarie indien Vranckryck aenstons harde tael voert, sal men sender twyfel seer cordaet syn, soo syn de humeu- ren hier geschapen. — Hamptoncourt, 25 Maert 1701. Ick maeck oock geen staet dat wy yets kunnen vememen van het antwoort van d’ Avaux op de propositien die hem aparentelyck voor desen tyt al ter handt sullen syn gestelt, als met de post die van dagh nyt den Hagh vertreckt. — Intusschen bcklaeght sigh den G. van Wraditzlaw seer dat alles geschiet buyten syn kennis ende dat men in den Hagh tot nogh toe geen kennisse en heeft gegeven aen G. Goes van het geene men in de negotiatie doet, dat hy klaer siet dat men den Keyser wil abandoneren, ende is seer onstuymigh, ende wil met gewelt dat ick een positif ant- woort sal geven, ,wat de Keyser van my te verwaghten heeft. U. Ed. 