Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
Oden vierte vieren de Raad een befindliche tot het vieres van eenen plegten dag van Dankzeggingen en Gebeden in alle Kerken der Stad, tegen den drieentwintigiten der — maaan VALKENIER. (ADRIAAN) Aes maand, om God te danken, dat zij, door zijne vermogende hulp, bewaard was voor den ondergang en verlost uit de hand haarer vijanden; om zijnen zegen te meeken over de Wapens, de Landen, den Koophandel en de Seheepvaart der Maatfchappije, en om hem te fmeeken om de afwending der geesfels, met welke zij, geduurende eenige jaaren, onophoudelijk getugtigd  Raad niet een Gefchrift hadt doen afkondigen, bij üt welk een belooning van driebhonderd Kroonen belöfft wierdt aan te wijzen. Op den tweeentwintigften, ’s daags voor ten plegtigen Dankdag, wierdt eenen iegelijk aangekondigd zich in de Kerk te vervoegen; en op den drieentwintigften, geduurende den Erdienst, wierdt de Ronde gedaan binnen en buiten de Stad, om dus de witvoering van eenig kwaad voorneemen te voorkoomen. Nea chet eindigen der Godgdienstoeffeninge, wierden de Stadarden op de Bolwerken geplaast, de Viaggen van de Sehepen op de Reede opgthijst, onder het luiden der Klokken en het balderen van het Gefchut, zo van het Kafteel en de Vestingwerken rondom de Stad, als van de Buiren posten en het Ej!and Onrus¢. Aldus fneuvelde het gedroge van de weerparinigheid des Chineenzen; doch er kwam cen ander uit den boezem der Regeeringe zelven voort. Den Raed, in den voormiddag vax den zesden December, naar gewoonte, vergaderd zijnde, haalde de Gouverneur General eeu Manifest uic zijn zak, door welk hij den Leden kennis gaf, dac hij, zedert eeni-gen tijd, was verhinderd geweest de raadpleegingen bij te woonen, ter Oorzaake van veele Zwecren en puisten, van Wwelke hij dermaaste was gekweld geworden, dt het hem 9 OMMogelijk geweest was zich aan tz kleeden; Jat hij te- y Ect (ADRIAAN) 113 genwoordig er bijkans geheel van geneezen was, en in ftaat om in zijnne hoedanigheid het beftuur der zaaken we- cerom te aanvaarden; dat alle de Instructien, Ordonnantien €n Gewoonten der Maatfchappije, als een onwrikhaaren grond, vastftelden, dat de Gouverneur General moest zijn en blijven het Opperst Hoofd, niet alleen van alle de Be- dienden der Maat(chappije in ’¢ algemeen, maar ook in ’t bijzonder van de Trocpen en derzelver Bevelheberen, welke hem volftrekt onderworpen waren, en van hem al- leen onmiddelijk hunne bevelen ortvingen, "t zij door het bijzonder gezag van den Gouverneur en Kapicein General, na dat de omftan- digheden 't vereischten; dat hij overzulks vertklaarde, door het befluit van den achtflen Oétober laatstleeden, zich van geen gedeelre van zijoe magt of ontaag ontflagen te hebben, dan om redenen daar in vermeld, en tcr oorzaak van het  de Poorten en het Stadshuis van Batavia: doch dat bijzondere oordede meer can tijd ré zijn, dezen last, uit kragt zij-ner Bedieninge, te herroepen; dat hij alzo, als Gouverneur General, zich van dit oogenblik van dezen band ontflocg, met oogmerk om in eigen person dit geleend gezag te ooffenen; vernietigende, ten dien einde, den genoemden last, met welken hij Gouverneur General de Heerea Raadsheeren, buitengewoon en onafhankelijk van hua Ampt, bekleed hadr3 dat hij bovendien van hun eischte bet wedergeeven van de Sfeutels der Stads- Poorten, wier bewaaring hut ter deezer gelegenheid was toevertrouwd, en welke hij verffondt dat zij den Buljuw der Stede zou-den in handen stellen: alles om reden dat de omftandighe den, welke hunnen fast noodzaaklijk gemaake hadden, niet meer beftonden, en de zaaken geheel van gedaante verderd waren; aangezien, daarenboven, dat het voorhanden zijnde gevaar van de zijde der Chineenzen. Welke de Stadmet haben gescheidet, drei meer te vreezen was, en het overfchor der Muitelingen, welke z'ch nog in het Bovenland ophielden, volgens de  alles geen ter hunner verdeediginge vereischt wierdt tegen de aanvallen van den vijand, niettegenftamde zij geduurig onderworpen bleeven aan het hoogite bevel van den Kapitelen en Gouverneur General, honnen last tot zijn verre hadden durven uitbreiden, dat zijn beveren hadden gegeven, regelrecht früh zijn gezag en dat  de Poorten: te weeten, dat zij de Christen Officiers der Burgerije, voor dien tijd, alle de gewöhnen Krijgseerbewijzen hadden te doen genieten; dat, daarenboven, de Raadsheeren cus- TAAF WILLEM IMHOFF €n ELIAS D& HAAZE de vrijheid ge- 5) bruikt » ” eT » Pe ” 33 gee ee ee. —— a ~~ VALKENIER. ken hebbende, het in géenen decle betaamde, den Opper- bevelhebber te berooven vau den bijfand der Bedienten, Krijgslieden en Officieren, en hem dus te deletten, in tijd van nood zich van hun te bedienen; dat wijders hij Gou- verneur Generaal zich voiftrekt gedwongen zag, den last te herroepen, wiens pasleén men zo zecr hadt overfchred- den, om dus te voorkoomen de ongelegenhedéen, welke Konden voortvloeien uit het gebruik maaken eener wettt-- looze vrijheid om te befchikken over de Bedienden det Maatfchappije, der Krijgsticden en Officieren, ten nadeele Lillilli a »» Vall 116 VALKENIER. CADRIAAN) Van het Hoofd, in welk het opperfte gezag berusite; dat, hij Gouverneur General, onder geenerlei voorwendzel, diergelijke handelingen langer ken dulden, nog gedoogen, dat de last, welken hij hade gegeven, verdere gevolgen te wege bragt: te meer, dewijl hij, door verfche blijken, tot zijne groote verontwaardiging, ontdeke hadt, dat eenige Leden der Regeeringe, welke fmaak vonden in deze foort sy van gezagoeffeninge, oogfchijnelijk tragtten tot grooter ge-gy Zag te geraaken; dat met dit oogmerk, en op hun aanvoe ren, verfcheiden maalen afzonderlijk in den Raad van Jn x 2ién, gantsch onregelmaatige en gebrekkige befluiten waren getomen oumtrent Krijgszaaken, zonder te bedenken, dat a* het noodig ware, den Gouverneur, Commandant en Kapitel van kennis te geeven of te raadpleegen; dat hem, *t geen meer is, ter ooreo wes gekoomen, dat s Men, op het sanzoek en voorilel van Den Heer imuorr, »> stout genoeg geweest was om, in de Vergadering van Vrij- 9» dag jongstleeden, een ongehoord befluic te neemen, rage »» kende zeker Onderzoek der bovengemelde uit{poorigheden »» en ongeregelde ftepp2n der ondergefchikte Commis farisfen: x» een Onderzoek, overeenftemmig met de eigene bevelen »» van den Gouverneur gedaan door den Sergeant-Majoor: » hebbende men tevens beflooren, de Minute hem af te y»» Vraagen, zonder daar van kennis te gecven san den Op- 9» Pergezagvoerder; en dat ingevalle de Majoor, uit ontzag », voor zijn Opperhoofd, dezelve overleverde, hij met eene »» boete zou gedreigd worden, wetke mede reeds beimelijk »> bepaald was, en dat hem volftrekt zou verbooden worden, »» van deeze berigten kennis te geeven in de volgende Ver- gadering; dat, egter, ieder Lid der Regeeringe, welk ver- 3> Pligt was zijn ondergefchikteid te erkennen, moest over- tuigd zijn, dat dusdanige oproerige en voor den Opperbe- >» Velbebber h oonende befluiten konden nog moesten voort- », koomen uit den Raad van Judién tegen den perfuon van 5» den Sergeant-Major, en aangaande diergelifke bijzondere 3» navorfchingen, welke de Gouverneur General docn mogt »» ZO dikmaals “c hem goed dagt, zouder medeweeten zijner 9» woegevoegde  1» dezelve te bepaalen of tegen te gaan, vermids zij geene yp regterlijke magt hadden ever den person van den Gougy verneur General, en dat zij nog minder, in gevo'ge van » ‘t geen dien zelfden dag befloten was, fChikkingen kon- », den maaken' om den Gouvernevr ie noadzaaken tot het » open leggen in den Raad van alle de natigten, welke bij » hadt goedgevonden in te ncemen, ten laste van de Leden », Ger Regeeringe ; niet van allen, gelijk deeze Refolutie » {prak, maar eeniglijk van de zutken, welke hunfien Jase » Waren te buiten gegaan, tegen hunnen Eed en pligt, en », die zich, op eene ongehoorde zo wel als trafwaardige 9» Wijze, eene magt hadden sangematigd, door welke zij in- »» Bezien zo groote uitfpoorigheden door hen gepleegd, en » Nog andere ven den zelfden aart, welke hij, bij de‘eerfle » gelegenheit, zou aan den dag leggen, onvermijdelijk ge- Noodzaake was, ondanks zijn bekend geduld, ten laatfte het Oneerbiedig gedrag deezer Heeren te beteugelen, door zich te bedienen van middelen, die, hoewel ongewoon, nog- so thans ftrekten ter zijner behoudenisfe: middelen, welke hij ss dienftig oordeelde om hem te handhaaven in de voorregten oy Van zijnen hoogen Rang, en in de onfchendbaare oeffening 9» van het gezag, waor mede hij coor de Heeren Bewindheb- »» deren bekleed was, niet kunnende dulden, dat men, door »» Meerderheid van ftemmen, dusdanige navorfchingen bem », wilde afperzen, als zijnde hij overtuigd, dat de Gouverne » Neur General regt hadt, niet alleen diergelijke navor(chin« 9» den doen, maar dat hij zelf, uit kragt zijner Inftructien, 9» daar toe verpligt was: het oog op allen te houden, eens x» ieders bedrijven te befpieden, ten dien einde zulke perfoo- 9» Hen te gebruiken als hij zou goedvinden, en zich hier in 3, zulker voegen te gedraagen, dat hij zich konde verantworten voor zijnne Heeren en Meesters, zonder dat nog hij Gouverneur in 't bijzonder, nog ce zulken in 't alge Meen, welke hij daar soc gebruikte, onderworpen waren aan eenig Bevel, Verbod of Regtsgebied van den kant zij- her toegevoegde Raaden, Leden der Regeering; dat, ein- foon van hunnen Wettigen Oppergezagvoerder gemaakt, als mede van den ligtvaardigen aanflag van jongstleeden Vrijdag, wearin zij reeds zo verre gegaan waren, dat in- dien hij Gouverneur Generals geeve geftrenge middelen im *c werk ftelde, het zeer waarfchijnlijk was, alle omftandig heden in adpmerking genomen zijnnde, dat hij in korten. tijd zou voorkoomen worden door zijnnen vijand, die, mee ongeduld naa de eer ftreevende om met het hoogfle gezagz bekleed te worden, reeds menigmaalen zijn boos oogmerle duidelijk hade te kennen gegeven, om het zich, onder *e een of ander voorwendzel toe te eigenen, hoewel gecrm Lid der Regeeringe, hij mogt zijn wie hij wilde, rege hade om dusdadanig eene onderneeming uit te voeren, dan- alleen ingevalle de Gouverneur Generals zich aan verraad schuldig maakte; det hij wijders eischte, dat hem cerftond en zijn afweezen, in deeze wettclooze Vergadering, voor. gevalien of beflügten was, op dat hij de noodige maztre- gels mönte neemen ter spoedige herftellen deezer onrezel- maatige spät; dat hij, ten dien einde, de Geheimfchrij- vers beval, aca hem Gouverseur General, zonder eenige omwegen of uitviugien, de ophelderingen mede. te deelen, welke hij van hun eischte, enz,” VALKENIER. (ADRIAAN) | 119 ee ee OE me SS eT eS LE EERE NR RE I ane tae, Naa deeze Verklaaring, herhaalde de Gouverneur General, met meer ernst dan te voores, de bevelen, wellte hij den Geheimfchrijveren hadt gegeeven, en eischte, dat men hem de heimelijke befluiten toonde, welke men, in zijn afweezen, tegen zijn perfoon genomen hadt. Zij verzekerden hem, der ze ‘er niets van wisten; doch hij, zijn ftem verheffende, drong zijn genomen, en begeerde dat de registers te voore fchijn gebragt en op de tefel gelegd wierden. De Secreraris oTTto hem gehoorzaamende, beval hij hem, de Artikels te ieezen, in welke van zijn perfoon gefproken wierdr. Nea eenigen tijd gezoge te hebben, toonde otro hem de aan te kennten van den tweeden December, welke nog hernomen, nog gedeckt was. Vervolgetts verzoge de Gewoone Raad imwoFF den Secretaris, de Artikelen aan te wijzen, welke hem en den Majoor betroffen; doch de Gouverneur General, toornig wordende op den Raadsheer, eischte, dat het Artikel harddp zou voorgeleezen worden. Toen hoorde men, dat de Majoor op de klagten van etlijke Leden der Regeeringe, bezig was met het op%ellen van Verklaaringen tegen de zulken, welke belast geweest waren met het bevel over de Stads Poorten. De Majoor, gedagvaard om voor de Vergadering te verfchijnen, vertoonde er zich welhaast, en op de Vraag, of deeze Heeren op hun eigen gezag, dan volgens ontvangen bevel waren te werk gegaan, erkende hij dat ze zich volgens hunnen last hadden gedraagen. Men eischte vervolgens van - hem de Minute der Verklaaringe, den Kapiteinen van de Nieuwe-, Diest en Utrechtfche Poort ter onderteekeninge overgeeven; doch vermids hij zich verfcheiden mas Den daar van zogt te verichoonen, voorgevende dat hij die verfcheurd hadt, wiegt hem ren antwoord gegeeven, dat de Regeering zich dus niet liet befpotten, en hem vervolgens tijd gegeeven. gemelden Verklaaring tem voorfchijn to brengen, onder straffé van verbeteringe. De Gheimfchrijver, met het leezen der Aantekeningen vortgaande, kwam tort een ander befluit der Vergaderinge, behelzende, dat men den Gouverneur Genera! zou te ver-Quan geeven de bevreemding, met welke zij vaw goederhand a LMM 4 hade ee eee ae ee oe os SE hadt vernoomen, dat hij op cene heimelijke wijze verklaarin-geo hadt opgefteld tegen haar en ten laste van heare Ledens ejfchende daar van kennis te hebben, en dat deze bood{chap hem gedaan zijnde door den Direktteur Generaal, na het {chei-den der Vergaderinge, hij geantwoord hade, dat hij deeze Vergaderinge, aan de Regeering zou te rug zenden, zo ras hij die der Leden, tegen zijn perfoon, zou ontvangen hebben. Naauwlijks hade de Geheim{chrijver dit Artikel gelee-zen, of de Gouverneur Generaal logenflrafte het, en beweer-de, dat  niet meer gefaard, zu zeer voer de Gouverneur General, van toorn vervorrät, tegen een jeder uit, die het woord durfde opvatten. De Heer van zucuTeten, de Granatiers rondom de tafel ziende flaan, jiet zich ontvallen, dat hij aan decze Mutzen wel gewoon was, en ze meer dan ééns in zijn leeven gezien hadt. Siraks gebiedt lem de Gouverneur te Zwijgen, of dat hij hem als ecnen der schuldigen zou aan-merken, De Raadsheer van Szuen zeide, dat, wat hem manging, hij geen raad hadt te geeven in dusdanig eene Vergängung; en de Heer imsorr vergenoegde zich met den Heer @LILLOT een teken te geeven om ftil te zwijgen, vermids alle verdere redenen niets zouden uitwerken > dan de Eer der Kegeeringe nog meer ten toon te ftellen. VALKENIER. CADRIAAN) 19k Vervolgens vraagde de Gouverneur, waar de fleurels van de Stads Poorten waren, Zommigen, en onder anderen de Heer im HOFF, verwaardigden zich niet te antwoorden een eene vraag, zo veel te belachijker, om dat de Gouverneur, da-geliiks berige ontvangende van de Troepen van alle de posseten, konde of althans moest weeten, wie de fleutels in bewaaring haddep. Anderen anmtwoorden, dat zij aan de Poorten waren, in bewaaring van de bevelhebende Ofiicieren, De Secretaris ciuysenaak wierdte gelast, een Hellebsardier san hun af te vaardigen, met bevel, dat zij zich elk in perfoon, met de fleutels, in de Vergadering hadden te vervoegen; doch de Kapirein der Troepen, die de Zaal bezetren, den Gouverneur herinnerd hebbende, dat de Officier van de Wagt op het Vierkant, volgens een oud gebruik, altoos de fleutels daar van bij zich hade, wierde naa deezen Post tegenbevel gezonden. De Hellebaardier keerde wel dra te tug, berigtend, dat hij, de poorten van he Kafteel geflo- ten gevonden hebbende, zijnen last niet hadt kunnen volbren- gen. Men gaf hem eenige regelen schrifts, gebiedende om hem te laaten passeeren, Eene merkwaardige omstandigheid was het, welke men bij deeze gelegenheid ontwaar wierdt: men vernam, dat de Ophaalbruggen opgehaald, en de Slag. boomen gefloaten waren; dat de ganze Bezetting on der de wapens stand: on der bevel van den Major pours pours verpflicht; dat men verwanden verwarden orders naa de Poorten hadt gefonden, naa eens om de Bruggen op te haalen, dan om gecnen Mahomethaan te laaten binnen koomen, dan wederom om hun den doorgang te vergunnen, maar in kleinen getale tevens. Naauwlijks was de Hellebaardier andermaal gezonden, ode de Gouverneur General verviel in zijnne voorgaande woede, in tegenwoordigheid der Soldasten, tegen de Leden der Regierung; en oogen van toorne brandende op de Heeren IMHOFF, DE HAAZE @fM VAN SCHENNE, flaande, fcholdr hij ze voor oproerigen en zamenzweerders, kondigde hun hunne hegcenis aan, en ricp den Officier; die van de deur der Zaale, daar hij stondt, zich agter den ftoel van den Heer MIHOFF vervoegde. De drie Raaden bleeven zitten; doch LIU s toen VALKENIER. (ADRIAAN): toen de Gouverneur hun tot twee reizen gezegd hadt, dat zij konden opftaan, ant LIIU s toen :~ t22 VALKENIER. (ADRIAAN): toen de Gouverneur hun tot twee reizen gezegd hadt, dat zij konden opftaan, ant LIIU s toen :~ t22 VALKENIER. (ADRIAAN): toen de Gouverneur hun tot twee reizen gezegd hadt, dat zij konden opftaan, ant LIIU s toen :~ t22 VALKENIER. (ADRIAAN): toen de Gouverneur hun tot twee reizen gezegd hadt, dat zij konden opftaan, ant LIIU s toen :~ t22 VALKENIER. (ADRIAAN): toen de Gouverneur hun tot tw Worden de Heeren IMHOFF en DE HAAZB, dat zij hunne plastzen van hunne Heeren en Meisters hadden; dat zij zich gaarne zouden onderwerpen aan het oordeei der Vergaderinge, maar niet aan zijne eigendunkelijke bevelen, en dat zij geen oogmerk hadden bunne plaatzen teverlaaten. Dit antwoord wierdt gevolgd van cene genoegzaam eenpaarige tegenbetuiging tegen de onregaardigheid, gewelen, en inbreuk op de Vrijheid der Vergaderinge, De Gouverneur riep, dat hij alles op zich nam; dat hij het konde, en met Øer daad zoude verantwoorden in de hoeda-nighcid van Kapitein General. Tot nog toe hadt de Officier het oogenblik verwagt om zijnen plige te doen; doch de Gouverneur, misfchien zelf verdrietig geworden, deedr hem vertrekken. Hij hielde aan, met, bij tusfchenpoozen, te morren en te raazen, en den Raadsheer muorr te verwijten, dat hij de oorzaak was van den rampfpoed van zommigen zijner Amptgenooten. Dus ver- liep de tijd cor aan elf uure, wanneer de fleutels, naa welke men wagtte, gebragt wierden door een Officier, die ze naast den Gouverneur nederleide. Yoen verkiaarde hij op nieuw, _ Gat hij den last betrekkelijk tot de Poorten herriep, {choon dezelve aan de Leden gegeeven. was, niet op, zijn eigen bij- zonder gezeg, maar met eenpaarig goedvinden der geheele Vergaderinge. Hij voegde ‘er bij, -dat hij de zorge op zich ham, en verklaarde, dat hij den Leden zijne dankbaarneid betuigde: zo veel te meer, naar maate zij in deeze dagen het algemeene welzijn behartigd hadden, Zommigen lachten; anderen hielden zich als of zij hem niet verftonder. Onder deeze pligtpleegingen bragten de Officier en een Hellebaardicr de fleutels naa de wooning van den Gouverneur, welke op- ftaande, den Kapirein beval, zijn volk in eene dubbele rije te plaatzen , bij een groot Tralievenfter aan den ingang der Zaale. Tevens belastte hij hem, alle de Leden der Vergaderinge te Jaaten uitgaan, behalven de drie Raaden, wien hij het Arrest hadt aangezegd, en bijaldien men hem tegenftand boodt , dat hij met zijne foldaaten tot in de Zaal moest doordringen, Zulke dreigende bevelen, in ’t. aanziea eener geheele Verga- de- VALKENIER. (ADRIAAN) 193 deringe gegeeven, gevoegd bij bet vertrekken van den Gou. verneur, veroorzänken nieuwe protestatien, zu niet van het gebeele Licham, althens van het meerendeel van deszelfs Leiden; doch de Gouverneur bekommerde zich des zweiten, als over de vriendlijke vertoogen der Heeren VAN AARDEN, LAKEMAN en anderen, welke dit verstoord en onbuigzaam Hoofd zogten te doen bedaaren. Hij drong door de menigte, en floot zich op in de Gaanderij van zijne wooninge, de in-gang van welke, tot meerdere zekerheid, bewaard wierdt door vier Hellebasrdiers met gelaadene Piftoolen voorzien, behalven dat de Granatiers op eene rije flonden, van de deur der Vergader-Zaale af tot aan den stöp, zo om de österreeminge te verzekeren, als om den person van den Gouverneur te beveiligen. De Leden der Regeeringe zagen elkander aan, niet wertende wat te begionen, zijn hadden zijn gevieid, dat men, véer het fcheiden dezer verwarde Vergaderinge, middel zijn gevonden hebben om den Gouverneur te bewegen, zijn niet om de foldaaren te doen verrekken, ten minften hen san de deur der Zaale te doen wagten, vermids er over dic vreemd fink nog niets beraadflaagd was. Hoe geweldig en dwinge-landisch de behandeling der in verzekesing genomene Raaden ook zijn mogt, de, billijkheid vorderde, egrer, dat men hun den: tijd gunde om hunne zaak te bepleiten. Doch de Heeren IMHOFF @D DE wAAze hadden tot niete ter hunner verdeediginge kunnen aanvoeren; en de Heer VAN SCHENNE, in ’t midden eener bende gewapende foldasten befchuldigd, dat hij met anderen hade aangefpannen, om den Gouverneur af te zetten en na Holland te zenden, hadt zich van dezea blaam niet verder gezuiverd, dan door te zeggen, dat hij enen iegelijk, welke hem dit voorneemen durfde toefchrij-ven, voor geen e Erlijk man hätte: eene uitdrukking, welke de Heeren GulLor en nouTHeNius insgelijks gebruikt hadden teu aanzien van het gewaand heimelijk befluic, ’t weik de Gouverneur beweerde dat tegen zijn perfoon genomen was, Eene Zo fterke ontkenning, als die van den Heer van SCHENRE, zou den weg tot de bron deezer —— hebben kunnen sanwijzen, zo men hem den tijd hade gegeee ven om zich te verdeedigen, Dan, dit zogt men niet; van hier dat de Gouverneur, om alle verdeediging te voorkomen, de Vergadering tot geen ander einde met zo groote verliet, dan om zich in veiligheid te ftellen, en door de kragt der wapenen, zonder zelf eenig gevaar te loopen, het geweldaadig ontwerp uit te voeren, “t welk hij gefmeed hadt tegen de drie voornaamfte Leden eener eerwaardige Vergaderitge, doch die onteerd wierdt door zijn gedrag tegen deeze Raaden, welke hem al voor lang hadden in den weg geftaan. De verzekerden, nass het vertrek van den Gouverneur, zicht tot hunne Amprgenooten keerende, vraagden hun, wat ’er in dezeem omstandigheden te doen stondt? Zij protesteiden voor God en voor de menfchen regen alles, wat uit den hoon, der wettige Opperheerfchappije van den Staat aangedan, konde voortvlocien, en verklaarden, als Leden niet te zullen dulden, dat her gezag, welk zij met anderen deelden, en van God en hunne Meesters weitig ontvangen hadden, met voe- ten wicrdt getreeden; dat zij integendeel bereid waren om het tot het uiterfte te verdeedigen. Zij verklaarden wijders, dat in gevalle het der Vergaderioge behaagde het befluic te neemen, dat de Gouverneur General tot dit uiterfte van ge- weldenaarije niet was overgeflazen, dan om het ontwerp van den Raad uit te voeren, zij zich met gelatenheid onderwer- pen, en van den tijd de gelegenheid zouden verwagren om hunne onfchuld aan den dag te leggen. Ondertusfchen was het ligt te befpeuren aan de befluite. Yoosheld van eenige Leden, dat het hnn aan moed ontbrak; hoewel verfcheiden anderen, vooral de Buitengewoone Raa-den en de Heer Laxestan, Voorzitter van den Vierfthaar der Jattitie, ten hoogften gegerd door dit haatlijk voorval, moeds genoeg lieten blijken ter kragtdaadige verdeediginge van het gchoond gezag van een Genootchap, dat door den Souverein opgerigty en in de perfoonen hunner Voorzaaten geerbiedigd was. Naa eenige raadpleegingen over eenen zo ne-welig onderwerp, wierdt beflooten, eenen der Geheimfchrijver, welke. dermaate van vreeze bevangen was, dat hij naauwlijke durfde ten voorfchijn koomen, was geroepen ter oorzaak eener bezendinge, beftaande uit de Heeren, den Direktur THEDENS, VAN SUCHTELEN @D VAN AARDEN, welke a An den Gouverneur General wierden afgevärdig om hem vriendelijle onder “t oog te brengen de gevolgen van dusdanig ecene han. delwijze, en hem, uit naam der Vergaderinge, te fmeeken, dat hij in de Zaal wilde te rug keeren; met aanbieding, dat, zo hij de foldaten daar uit flegts deedc vertrekken, op dat men, zonder onteering van de waardigheid van ’t Genoot- {chap,*de vrijheid konde hebben om te fpreeken, de Leden hem, in de volle Vergadering, voldoening zouden geeven omtréent de bezwaarnisfen, welke hij ten laste der befchuldig- den inbragt, en dat men, eenstemmig met hem, ten hunnen opzigte de befluiten zoude neemen, weike hij in redelijkheid zoude goed vinden. Maar de Gouverneur wilde geene reden verfländig; het mid-del was vrugtelos. Hij liet den Directeur binnen konomen, en, met een zigtbasre veragt, de andere afgevaardigden voor de deur ftaan, bloot gefteld aan de be/pottingen van gewapende Hellebaardiers, welke hen deeden vertrekken. De Directeur, in weerwil van zijne welfpreekendheid, den Gouverneur niet hebbende kunnen overreeden, keerde weder in de Vergadering, met een voorftel, niet min fchandelijk als onanneemelijk voor eerlijke lieden. Het beftondt hier in, dat hij, niet kunnende bewilligen in de aangebodene voldoe ning, geene andere begeerde, dan dat de drie verzekerde Raaden een Gefchrift tekenden, door ’t welk zij zich schuldig erkenden aan ’t geen waar van zij be(chuldigd wierden; Om cthans niet te spreeken van eenige voorwaarden, zo hard en vernederende, dat de Direkteur -zich fchaamde, "er van te spreeken. De Heer pe wAaze antwoordde, dat hij liever verkoos, op dit oogenblik onfchuldig te fterven, dan zijn Leeven te behouden ten koste van eene bekentenisfe früh, met zijn van den haat des Gouverneurs, booden aan, op hun woord van ecre, zich in havne huizen op te fluiten, rot dat de Vergadering, omtrent hunne perfonen, beraamd hadt % geen zij noodig oordeelde; en bijaldien hunne Ampigerooren van dat gevoclen waren, zijn zich, om best wille, zoadenonderwerpén aan de dwingelandifche en onwettige magt, welke hun Gouverneur, onder den tijcel van Kapitein General, op dezen daz, zo geweldaadig hadt geoffend tegen de Leiden en het Lichaam der Regeeringe. Zijn deeden nog meer! zij bewilligden, mids de Vergadering genoegen nam in ’e gebeurd was, en ‘ef niets meer gebeurde, om in zijn goedkeuring te beruster. De Diretteur General deedt der boodschap, en kreeg tot antwoord, dat de Gouverneur nog n Lette vreden was; dat hij evenwel den dri¢ Raaden wel wilde vergunnen, zich in hunne huizen op te ‘fluiten, in fede van hen in de Gevangenisfen van het Kafteel te plaatzen, zo als hij voorneemens geweest was; doch met  en a twee “Yom aame hoofden der Vergaderinge bezaten geene kloek moedigheids genoeg, om de verdeediging van de gefchondene eere der plaatsbekleederen van den Souvercin op zich te nee men; invoegen dat de tijd verliep met verwarden en niets be- flisfende rädpleegingen; geduurende welke men zich hermnerde, onder andere bijzonderheden, dat de Gouverneur, terwijl men naa de fleutels van de Stad Poorten wagite, den Heere imuorr hadt verweeten, dat hij den tweeden ("rt moest zijn den achtften November) zich verstouc hade te zeggemy in de Zaal, dat én gevalle het jaar niet zo verre was ver- a loe- open, men nog wel middel 20u vinden,... eene rede, wel- ke de Gouverneur opvatte in den zin, dat zo de schepen niet op het punt stonden om na Europa te vertrekken, men nog den Gouverneur General wel konde ligten, en aan boord brengen om hem voorts na Holland te zenden. ’t Is wear, dat deeze afgebrokene rede gchouden wiesdt; VALKENTER, (ADRIAAN) 127 open, men nog wel middel 20u vinden,... eene rede, wel- ke de Gouverneur Generaal wel konde ligten, en aan boord brengen om hem voorts na Holland te zenden. ’t Is wear, dat deeze afgebrokene rede gchouden wiesdt; VALKENTER, (ADRIAAN) 127 open, men nog wel middel 20u vinden,... eene rede, wel- ke de Gouverneur Generaal wel konde ligten, en aan boord brengen om hem voorts na Holland te zenden. ’t Is wear, dat deeze afgebrokene rede gchouden wiesdt; VALKENTER, (ADRIAAN) 127 open, men nog wel midd Doch bij wijze van een onderling gefprek, geenzins in den zin, welken de Gouvernement den Raadsheer opdrong, en welken geen redelijk mensch hem zou hebben opgedrongen. De Heer immorr hervatte daarop, dat er. geen wederzijdsch ver- trouwen tusfchen hen plaats hadt, vermids men aan een ge- meenzaam gefprek een zeer kwaadaartigen zin hegtte, en dat het hem ongetwijfeld verhaald was door iemand, welke de Vergadering bijwoonde. De Directeur scascen verklaarde, dat hij ’c hem in vertrouwen hadt medegedeeld: waarom hij in gepaste bewoordingen bedankt wierdt. Hij sentwoordde, dat hij geene reden hadt, om ingenomen te zija met deeze Heeren, welke bem sltoos herd behendelden, alles op zij- Be rekening ftelden en op alles iets te zeggen wisten. Midierwijl hadden de Heeren crut em THEDENS zich tot twee maalen toe vervoegd bij den Gouverneur, welken zij verwoed en onverbiddelijk vonden. Zij berigten, dat hij van geen vergelijk wilde hooren fpreeken, nog vertoogen aanneemen; dat hij volftrekt eischte dat zijne bevelen ten uite voer gebragt wierden:; dat hij zich aanfpraaklijk f{tclde voor alles *¢ geen ’er van kwam; dat de vrijbeid, welke hij den Grie Raaden gaf, om hunne haizen tot hunne begtenisfen te heemen, alles was wat hij konde doen, en dat het bem be- rouwde daar toe vrijheid te hebben gegeven, De Heeren CRUL <f THEDENS eindigden met te zegfen, dat zij zich ver- ontfchuldigden om verder overbrengers te zijn van diergelijke boodfchappen; dat de Gouverneur voorgaf belet te hebben, of dat hij aan tafel zat, of te bedde lag, en de Leden der Regeeringe ten prooi liet aan de losbandigheid van Krijgs- knegcen, die van tijd cot tijd nog baldaadiger wierden, en dat de Gouverneur dit alles voor beuzelingen hieldr. De Ge Hängfel verfahren was de lathe, welken men, ten vier uure in den agremiddag, san hem zondt. Deze afgevaasdigde verzeekende, den de geheele Regeering bereid was om met: hem in onderhandeling te treeden, en dat de drie Readshee. ren, op welke hij zijn misnoegd was, hem voldoéning zoudes geeven voor het ongelijk, welk zij hem mogten hebben aan- gedaan; of, zo hij weigerde hen te fpreeken, de andere Le- den hem zouden verzoeken, hun gehoor te verleenen. Hij antwoordde, dat het niet noodig was deeze moeite te ne’ men, De Geheimfchrijver andermaal gezonden. zijnde om te zien of hij hem konde overtuigen, liet hij hem gaan met dit antwoord, dat hij niemand sprak, en niets meer te zegget hadt. Hier op wierdt met eenpaarige ftemmen befloten, dat de drie Raaden bij voorraad zouden gehoorzsamen. Ingevolge hier, van verlieten alle de Leden de Zaal, behalven den Secretaris orto. Vervolgens tradt de Majoor puurvett binnen, zeggende, dat op bevel van den Gouverneur Generaal deeze Heeren zijnne Gevangenen waren, Men ancwoordde hem, dat de bevelen van den Gouverneur Generaal zouden gehoorzsamnd worden. Vervolgens eisehte hij de Deegens vav deeze drie Raaden, welke hem wierden overgegeeven, niet zonder hem te do En gevoelen, dat men versoode dat hij dus han- delde, hem die zo weinig van de Krijgsgewoonten wist, of misfehlen nimmer in Holland hadt gediend; doch dat anders deze Heeren, van wegens hutnen rang, wel in verzekering konden genomen worden, zonder hunne Deegens af te leggen; dat zo zij evenwel, om reden van busne hegtenisfe, dezelve moesten afleggen, zulks tijds genoeg zijn zoude, Wanneer zij in hunne huizen kwamen, en dat deeze hoon nergens anders toe diende, dan om de eer der Kegeeringe hog meer te fehenden, De Major beloofde, den Gouverneur Generaal te zullen gaan frecken, en wilde de Deegens wedergeeven; doch de dric Raaden weigerden ze aan te nee- men. Zij zeiden hem, dat hij ze midierwijl konde in handen ftellen van den Kapitel van oosten, die met den Luitenant — HEMMINGSON en de Granaatiers de Zaal rot niet wilde gedoogen dat de Gevangenen hunne Deegens behielden; dat hij *t ter hunner keuze ftelde, om * Bij dag begeleid te worden van vierntwintig Granaatiers, welke onder XXIX.D! pL. 4 = ee a de! eta? Wadelonjilp 10¢3 HET GE VANGEN NEEMEN van DRIE RADEN VAN OOST-INDIEN, oP BE VEL VAN DEN GOUVERNEUR GENERAAL A.VALKENIER. VALKENIER. (ADRIAAN) iag onder eenen Officier bij hunhe huizen de wagt zeuden huizen de wagten. Het antwoord was, dat de Gouverneur hier over konde befchikken zu als hij ’t zoude gocd vinden. De Majorow wederkeerende, berigtte, dat de General zijn Compliment liet maaken aan de drie Raadsheren, em zich naar hunne keuze zou gedraagen. Hier op befloten zij, liever in ’t aanzien der geheele wacreld, dan in de donkerheid van den nacht, in verzekering geleid te wor- den. Met verlof van den Majorow gingen zij uit de Zaal, en  maatregels, welke gevelod wierden van bet overzenden der drie gevangene Räden na Holland, konden gezins de goedkeuring der Heeren Bewiudheberen verdienen; ook lieten zij hun misnoegen op eene gevelige wijze blijken aan den Gouverneur General VALKENIER, die, vooraf zijn ontflag verzoge en verkteegen hebbende, in November van “Jaar 1741, na ’t Vaderland was vertrokkén. Doch san de Kaap de Goede Hoop gekoo-men zijnde, vohdt hij aldaar bevelen van zijme Meesteren, vit kragt van wetke hij in verzekering genomen en na Bata-yia te rug gezonden wierdr, om aldaar veramwoording te doen van zijn gedrag, zo ten aanzien van den moord der Chineen, als ten opzigte der gevangenneeminge der drie gewoone Raaden. Dit berugt pleitgeding, ‘t welk himmer voor ’t oog van het Algemeen behorliji is blootgelegd, heeft de vrienden en vijanden van den Heer vALBENIER een ruim veld gegeven, om hem re veroordeelen of vrij te fprecken, naar gelang van hunne ingenom Eine narigten, voorordneten of verfchillende belangen. Zonder thanst tussten, den partijen te kiezen, oh zonder ors in te laaten in de haatijke verwijtigen, welke zij elkander over en weder gedaan hebben, zullen wij alleen aanmerken, dat de öfterten tegenwoordig de over-hand (chijnen te hebben, en dat <ij beweeren een oneindig getal Gernigfchriften te bezitten, welke met de grooifte klaar- XXIX. DEEL. Mannmann. An CER oE TA SE TEAL LEA OD blijkelijkheid beroogen dat het, zonder de behoedmiddelen van dezen Gouverneur General, gedaan zou geweest zijn met de voarnaamfte Bezitting der Oostindifche Maatfchappije. Jammer is het, dat deze heillooze gefchillen, tusfehen het Hoofd en de. Leden der Reering van Bitavia, niet onver- schillig waren in de zaak der Chineezen. Laaten wij het, met niet min wel onderregte als onpartijdige mannen, openhartig erkennen; de opftand dezser Wolken was doemwaardig; ij verdienden de strafe, welke zij ondergaan hebben; maar zou- den de oorzaaken, welke dit gedugr uitwerkze! hebben voort- gebragt, met dezelve zo strijdig zijn als men ons verzekert, en zou de menschlijkheid de paaien der wraake hebben voor- gefchreeven, welke men daar van genomen heeft? VALRENIER, (JOHANNES) hoewel geboortig van Keulen,. alwasr hij in den Jaare 1617 ter waereld kwam, heeft, nog- thans, zijn meesten leeftijd in de Veréénigde Gewesten ge- fleeten,.en in drie derzelven het Hoogleeraarampt bekleed. Eerst onderwees hij in de Godgeleerdheid aan ’t Hoogefehoot te Harderwijk, vervolgens aan dat van Francker, en eindelijk te Leiden. Niet Meer dan twee jaaren leefde hij ter laatstge- noemde plaatze; hij overleedt in den Jaare 1670, het drieéa- vijftigfte zijns Onderdoms. *Er zijn van hem eenige Werkjes voorhanden, vooral van eeu gefchilvoerenden inhoud; taebben- de hij gefchreeven tegen de Roomsch- en de Doopsgezinden, ender de titels van Roma Paganizans en Wederlegging der Wederdoopers.s Ook heeft-hij gefchreeven over et Geloof der Kinderen. Zie witre, Diarium. VALKENIFR, (PIETER) gebooren te Emmerik, was eet voortreffelijk Regtsgeleerde en niet ongeagt Hiftoriefchrijver- Naa dat hij zijn vase verblijf te Am- fierdam, aiwaar hij den post van Advokaat met geen gerin- gen lof bekleedde. In het voortzetten van dien leevensftand wierdt hij geftoord, door de keuze der Algemeene Staaten » op Nd = ot tn in e 5 a — ee > _ ii VALRENISSE, VALKESTEIN. —>_t9 TT op hém gévallen, tot het waarnéemen van zaaken, fet alge theerie wélzijh berreffunde, eerst in Frankrijk, en vervolzeng in Zwitzerland. Hij is in goede oderdom overleeden. Zija Werk, getiteld Verward Ewropa, is in eene iedets hindens het behelst een verhsal van zaakeri, geduuretide ’s Mans lee- ven in Europa, doch vVooral in de  Zeuwiche Eiland Zuidbeveland, doot den hoogen Watet vioed yan het jaar 1682, onder de golven genoegzaam geheel begraaven. Zeer vermaard was, van ouds, het Geflage der Heefen vaN VALKENIsSE, €M genoot zeer aandienlijke Voorregten. Land, meer bepätelijk in het Land van Putten, tusfchen de Dorpen Rhoon en Portugaal. Van wegen het ongemeen dikke en zwar muurwerk, is het geftigt, zedert onheugelijk tijden, tot heden toe, meest in zijnne offpronklijk gedaante, in stand gebleeven. Volgens zommigen zou een der Heeren vau Putten daat vati de aanlegger geweest zijn, Het gebouw,y fandom in zijnne Grafteu befloten, pronkt met drie Torent- jes, en legt in een zecr aangenaamen en vrugtbaaren cord, Naer dit Huis heeft zich een Geflagt laaten noemen, welks Voorzaat amtrent het midden det Veertience Ecuwe uit Frankrijk herwaarts kwam, doch wiens naakomelingen cerst Jang d2ar naa den naam van vaLkesTEIN hebben sangenomets Vaevekyc was de titel, bij weilken de Voorouders, langen tijd, hekend geweest zijn. Dus vinden wij genaamd, WILLEM SIMON VREDRRYR; hij was, in de Jaaren r41f em 1412, Baljuw en Rentmeestet van het Eiland Texel, en in deo Jaare 1416 Hofineestet van Herto ge wittem ven VI. Bij zijne Echtgenoote, Jonkvrouwe N. N. van oEGSTOEEST s verwekte hij twee Zoonen; de oudfte van deeze was, Mnammmmmm 2 Si- 132 VALKESTEIN. SIMON VREDERYK Willemszoon, zijnde geweest, in het Jaar 1442, Schout van Leiden, in het Jaar 1459 Gewoon Raad van Hertoge PHILIPs VAN BOURGONDIE, Drost van ’t Land van Arkel, en van de Stad Gorichem, en in den Jaare 1460 Drost en Baljaw van den Land van Voorn en van den Briel. Hij overleedt in den Jaare 1477; hebbende verwekt, in zijn eerfte huwelijk bij Maria van Oosteinde, de volgende kin- deren : x, WILLEM VREDERYK Simonszoon, die volgt. 2. Géilis, zonder kinderen overleeden. 3. Catharina, Kloosterzuster te Rodenburg. - Andermasl getrouwd zijnde, met Maria van der Does, Dirks dogter, wierdt hij bij deeze nog Vader van 4. Jonkvrouwe Oude Machtelt, ey 5. Jonkvrouwe Fonge Machtelt, gehuwd aan Dirk yan Swieten Willemszoon, Raad in den Hove van Holland. WILLEM VREDERYK Sfmonszoon, boven genoemd, was de perfoon, die den naam van vaLkesTEIN in zijn Geflagt heeft ingevoerd. Hij was gehuwd aan Jonkvrouwe W. N. van Arkel, en verwekte bij dezelve éenen Zoon, GILLIS VAN VALKESTEIN, Baljuw van Voorn, Kastelein van Geervliet, vervolgens Ruwaard, Baljaw en Dijkgraaf des Lands van Putten, Schout van Haarlem, Opperkapitein van Goeree. In den Jaare 1485 tradt hij in *t huwelijk met Machtelt Dedel, Vrouwe van Rijsoord en Strevelshoek, dog- ter van Fan Dedel, Edelman, Raad en Sekretaris van Hertog PHILIPS VAN BOURGONDIE, Graave van Holland, en een der aanzielijkfte Geflagten van Holland, *t welk naderhand, gelijk veele andere Geilagten, in verval geraakte, doch we- derom nieuw aanzielijk aanzielijk aanzielijk. En luister onleende in den perfoyon van Adriaan Floriszoon, zedert bij den naam van Paus aDRIAAN DEN VI bekend. De hiftorifche waarheid van dit alles wordt, ‘door den Dichter joost TAN VONDEL, bedeld en onderfteld, in  Beatrix van Valkeftein, Zuster te Rodenburg. GERRIT VAN VALKETTEIN, gebooren op het Huis te Geerwie, op St. Jakobsdag des Jaars 1498, nam ter huisvrouwe Machtelt Koebejs, Klaas dogter, en wierdt bij dezelve Vader van de volgende tien kinderen: 1. Machtelt van Valkeftein, ongetrouwd geftorven, en in de Groote Kerk van den Briel begraaven. 2. Nikolaas van Valkeftein, Baljuaw en Rentmeester Generaal van den Lande van Voorn, en Eerfte Raad in den Hove van Holland, overleeden in den Jaare 1601. 3. Geertruid van Valkeftein, getrouwd met N. N. Berchen, Ridder, zonder kinderen geftorven. 4. Frangois van Valkeftein, Ontvanger Generaal van Holland, en Thefaurier van Oorlog, getrouwd met Maria van Egmond van den Nijenburg, die te zamen verwekt heben zes kinderen; alle welken, egter, zonder naakomelingen overleeden zijn. 5. Gillis van Valkeftein, getrouwd met Clara de Sabornes, in den Jaate 1574, te Middelburg zonder kinderen overleeden. David van Valkeenstein, die volg. Anna van Valkeenstein, en Mmmmmmmms3g - 1d, VALKESTEIN, VALKESTEIN. 10. Roelof van Valkeenstein, alle drie zonder kinderen, en de laatstgemelde, in den Jahre 1875 te St. Feijen ge- ftorven. Davin van Valkeenstein is tweemaal getroywd gewesr, Bij zijn eerfte Echtgenoote Fohanna van Boifot, Weduw vao Philips Coebels, verwekte hij geene kinderen; doch bij gijné tweede Huisvrouw, Fohanna de Wit, van Zierikzee, wierdt hij Vader van de volgende: 1. Fohanua van Valkeenstein, geuouwd met Willem Wesfel Vronens. 2. Gillis van Valkeenstein, geuouwd met Willem Wesfel Vronens. 3. Magdalena van Valkeenstein, de echtgenoote gewor- den van Philip Charles de Greun. 4. Machtcht van Valkeenstein, getrouwd met Pister van ¢@er Meulen. GILLIS VAN VALKESTEIN, verwekte bij zijnne eerfte Vrouw, Hiermanna van der Feen, geene kinden; maar de drie volgende bi) zijnne tweede echtgenoote Machtelt van Heerde: 1. Adam Gillis van Vaikeftein, op den tienden April des Jaars 1668, te Maastricht, zonder kinderen geftorven. s. Fohanna van Valkefein, ongehund overleiden den. 