De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
Men zou er by kunncn voegen dat men  over ^crltc doct /c iiulcrc van de raiben, gclyk zich dc Wilflcn, waar van ik spreek, hendaags nocmcn. De Wilden verhalten zells dat zy himnc vyandcn vci- vvonncn en allc verdclgt hebbendc, niet als de vrouwen en do-h- tcrs Ipiiardcn, en ly xeggen, dat dit de oorzaak van de verichey- dcnhcid der fprake is, die tuflTchen de twee kunnen gevonden word: maar nadcmaal 'er van ecn millchicn zecr oude gelchicdcnis gciiundclt word, en daar ly gcen Tydickening van heb . ben, Ich v.y to veronderellen dat de Vrouwen uit die landen, afkom-llig waren, die /y bedaßteags bezitten > en daar -/.y /clfs vreemde-lingen in waren. Dit is de oor/aak geweert, \arom de Vader dii Tcrtrc en dc Frcdikant Rochctbrt, dcwe' dcxe gciciiicdenis verier was, als zy millch den oorl'prong dc/cr volkercn getwill hebi van de Galibi's crivarailjcn van 't valie land Apalachicten» ecn Volk van llorida, aflbmnicu. Dc Natic dcrEskimen/crs, die van den 51 graail hoordcrbreete tot den 60 woont, tuilchen dc baai van iludlon, en het naauw van Bcllc-Illc , waar door hct land van Labrado , van Iict Liland Tcrrc-Neuve geicheyden word, hceft zidkc v.ondcrlin^e gcwoon- tens en die zo wcinig met die dcr andcrc Wilden Ichyncn o . er cen te komen j hun wezfcn zdfs verlchilc zo veel van due dcr ande- re Natien van de/c riiime landllreck , dat het Ichynt dat men zich niet vcrgillcn kan met tc zeggen dat zy 00k ecn gmts vcofchillen- de oorlpr.ong hebben. Zy/yngroot, vvclgcmaakt, blanker als de anderc Wilden ; vy latcn hun baard groejen ; /y hebben gekrult hair en fnyden hct onder de oren a^', byna allc hebben zy het zwart , maar zomniige blond en tcnigc anderc ros > gclyk de Noordlyke Volkercn van t'uropa. De namme van t'skimcnzcrs «lic men hun gegen hecfc, fchynt van hct woord Eskimant/iit van daan tc komen, dat in de Abena-luifche ipraak mcnlchen betckent die raaiiju vkrij etvn. Om dat enkel en allecn van de jacht en viflTchen levende> zy het vleelch der (iicrcn en de villchen gants raauw en bloetlig eeten. Men heft willcn bewcren ciat zy met het vuur niet widen om te gaan, maar de Eiiropcers, die zc van dichter by bekeken hebben, hebben lict tcgcndccl ondckt. Ilet Ichcen zelfs dat zy daar een Gods-dienliigc eerbied voor hadden, dat uit dc ongcrullheid bleek die zy betuigdcn ter oorzaak van cen Matroos j die om zyn pyp aan te ftcken,een koolc vuurs genomen had, die hy omze te vredete llellen genoodzaakt was wccr op haar nlaats te leggen. Zy bedienen er zich ook van in keuken, w'ant fcnon zy nekennen zy het evenwel half gaar koken, -wannecr zy daar gelegentheid toe liebben, in aarde of Itene potten en kctcls, of wel zy laten het in de zon drogen, om het tot meel te malen en'er en foort van pap af te bereyden. De Wilden geven hun noch een anderen naarii, zoo veel als Vliubteliiigen betekencnde, niet dat zy niet dapper zyn, maar om dat zy zcer levendig en ongeruft van geell zynde en een gedurige vrees zyn en altyd in alarm, vermydende zo veel zy kunnen alien omgang met allc anderc Natien. "De Hecr löst, die heer eerfte D 3 Mif- Dh 7tr. ir.Ji,/l. reili Jfi Triutc 7Ch. iji. KQehf Jort, Hill. Mort dn All' tiUes.liv. i.Cb  Fränken, die er "tnaast zyn by geweft. Zy zyn ook eens van zelfs op het fort van Myn hber de Courtenianche gekommen, maar de handel die men met hen gedreven heeft is zo zeldzaam geweft en met 20 vecl voorzorg en argwaan van beyde kanten toegegaan, dat men geeh omgang genoeg met hen gehad heefc om ze wel te kennen. Men kan hiet twyfielen of zy hebben certyds met de Biskajers omgegaan, die de eerfte Volkeren van Europa zyn, die deze kuften heben wezen bezocken daar zy gongen viflchen; en men heeft enige reden bezooken dat eenig verraad, dat deze tegens hen gepleegt zullen hebben, hen schuvv gemaakt heeft, want zedert dien tyd. Mischandelen ziele al de Europäer die in hun handen vallen. Men zegen zelfs dut zy llil de Kabels van hun Schepen aan ftukken, om ze op de kull te laten vergaan, en dat ze zomtycis Utout genoeg zyn om ze aaan te vallen en ze med te nemen. Daar zyil 'er die beweren, dat de Katie voortgeplant is door de Schipbreuk van eenig liiskaais Schip, en dat zy bygevolg haar oorprortg verfchuldigt is aan deze zelfde Volkeren van Europa, over wie zy naderhand reden hebben gehad om te klagenj maar't gecn men van hun gewoontens heeft kunnen aanmerken, overtujge my dat zy eerder oorfprong hebben. Ik zou eerder gelo-ven dat zy in oude tyclen uit de Krittannifche Lylanden of de Orkades zyn voortgekbmen, en zo zy niet enigc overblyfzelen van Afgodery er Bygeloof hadden, zonder dat 'cr onder hen enige voetftap van 't Chrillendom te zien is, zou men milfchien kunnen zeggen dat zy van deze Kambriers afgeftamt zyn, die het Land van Wallcs op Heute der ix. liebens verlängende, nieuwe landen na de kant van 't Wellen gingen zu ken, onder het geleyde van een hunner Vorlagen, Madok genaamt, en Zoon van Owen Guy- nedd, waar van in de Illiorie van Kambrien van David Pouwel gefproken word: zo anderfins de Rcyzen van deen Madok niet te enemaal verdicht zyn. Ik zal op zyn plaats van deen Woonplaatzen der Esumenzers, van hun klcdingen, kanen en praauwen prachen. ZESDE llOOFTSTUK. De gefältige der Reuzen en der Dörgen sprechen voor hingegen j zu veel als de dünige gewoontens jodenden zu kunnen. De Schrift gewaagt dikwils van menfchen van een onmatige lengte, die kinderen van Enakim waren, en in het land van Kanaan woonden. De Ongewyde Hilorie en de fabelen hebben hun geveciit met de Godenook beroemt gemaakt. Akofta de Inka Garcilaflb de la Vega, en verfcheide andere verzekeren dap zu in Peru woonden, daar zu Gods toorn op hun haalden, die hen de zwaartc van zyn handen en net gewicht zyner Wraak op een bui-tenewone wyze deed gevoelen. Daar zyn noch hele volkeren van Reuzen, zegt men, in de zuidelyke landen, die na alien schyn  niet verwondert te zyii het fort der Franzen en d* fehepen 6€t EUrbpeanen te zien, en hy deed verstaan dat hy lets diergelyfcs iii-het land hdd gezien, waar uit hy getrokert was totn hy gevangen wierdi Een meysje van 66 Natie der Eskimenzers, die in 't jaar 1717 gevangen virierd, en in de fterkte gebracht die de Heer de Courtemsihfehe op de kiift van Labrador had opgerecht, daar zy tot in 1710geWev«iis; onderwyl franfch genoee gdleert hebbenoe dtn zicJi te dpen verstaan, verzekerde dad er genele Volkeren van kleine menfcHen wareri, drie voet hoog en wier vrou^^^en noch kleind^r waren; dat de kleine men-fchen fkven van de grote wartn, en z ich gelukkig achten als mtti hun eeii teug zOet watfer gaf, dm ddt zy door den bank niet als zout water drinken, gelyk de Eskimenzers. Men idu zich noch minder kunrien vergryptin ontrent den oor-fprong van zekere Natien die noch irieer getekent zyn, gelyk die aar PliniUs, SoHnus, PoifiponiusMela, enz. van freken nA Ktefias en de andere oude Schryvesse die van Ooft-Indien gefchreven hebben, ztt zy hedehdaags in Atnerika gevonden wiercfri. Deze Schryvers hebben OiiS iulke wonderlyke Schepzels van menfchen verbeeld, dat zy ons ttiet hebben kuiinen overduigen, noch den naam van fabelachdgc Schryvers dntgaan, die voor vermaak wat prookjes verdichten, dfdie zich door een gekkeUchteelovigheid lieten verleyden. Waar over S^rabo, die tot het ander uiterfte vervalt, gemeftt heeft te kUnneh de gekfcheren. Maar al hadden zy fchoon de waarheid gez egt, zy fpraken van een zo wyd afgele-geji land, en dat toen zo weinig bekent was, enzy zeyden 'er toen 20 wonderbaarlyke dingen van, datzydaarom niet te eer zoudett hebben gelooft gewoi^den, zo zeer was 't geen zy zeyden buiten alle waarfchyhelykheid. Wie zbu inderdaad hebben kuhnen geloven dat 'er Natien van menfchen zyn met Hondskoppen, van menfchen zonder hooft, van menfchen wier orfen tdt op de hielen hohgen. Van Arimaipen of menfchen met een Oog, van menfchen die maar een Been hebben; van gantfche Volkeren dsiar de vrouwen maar een beiden; en daar de kinderen met zulke gryze haaren ter wereld komen, azy m een hogen ouderdom zyn kunnen; van menfchen eindelyk waar van de een gefen Neus heben, andere geen mond noch aarsdarm, die niet eten en op een gams andere wyze als andere menfchen hun voedzel ontfangen. Ook hebben enige Schryvers, ge-lyk Herodotus en Mela, de meefte part deter Watifchcpzels, vbr- lib. de Legati; tneMif tov. Ver-- , schcyde wan- ichape Volke- ren. Solin Caf 44. Pom' Alib. Citata Lib. 48/ ZED EN DER VOLKEREf^ Jineda' TksVb. 4. n. 191. J'*mp. Mila. lotv at. Vlin. lib. Joan, de Latt!> dim Of tid. lib. IT, Cap. 7' Idem Hi. IS- Cap. i' U^aher Kulcigk in de Script. Guiatit, iHd. OU tid, p»- onderflelt zyhde dat 'cr xodanige waren, ecr ondcr de bceAen als onder de meel'jien getek. De meelle andere die 'er van gefchre-. ven hebbcn, blyvcn geen borg voor deie gefchiedeniffen, en fpre- ken 'er niet als op de goede trouw, van een ander, daar zy mif- fchien zelfs niet te veel op vercrouwden. Daar Is niemand des Pli« nlus die ons de wonderen fchynt te willen opdringen, zeggende dat 'er vele zaken 7.311 die men als parapoglyk aanziet, eer de Er- varentheid geleert heeft dat zy in der daar das mooglyk zyn : en dat men al zo ongelovig zou zyn ten opzicht der Eciiiopers, zoo men ^er nooit gezien had, als men zou kunnen zyn ten opzicht van al' les wat hy te zeggen had. De Befchryvers van de eerfte Westindifche Reystochten hebben ons alzo ongelooffelyke vertellingen gedaan ; wy zien 'er gedaan- tens van menfchen met wanfchapen oren, en wiens verm.iaic is de- zelve door het ylFelyk gewicht van de oorringen, die zy 'er aan- hangen, langer te rekken. De Laat spreekt van ecn volk daar de Man lui borllen heben die hun tot op de dyen vallen, zo dat zy Senooizaakt zyn dezeive op te binden en rontom hun lyf te winen, wanneer zy lop?n willen. "W'outer Raleigh plaatil een talryk volk van menfchen ionider hooft in Guyana. Jacques. Carthier, die na alien schyn noort Ktefias noch Flinius gelezen had, zegtons op het verhaal van een Wilden man dat 'er tegens het Noorden Volkeren waren die niet aten, Volkeren die maar een behadden, en anderen daar men al zulke ongelooflyke dingen, daar men al zulke ongelooflyke dingen, daar men al zulke ondige van de Dwergen gefproken heb, vcrzekerde op de zelfde wyze, dat 'er behalen deze kleine mensjens noch andere van een ylfelyke lengte en dikte waren, die huh gevoeg door den mohd deden, en van onder de schouder piften; zommige die maar ene dy hadden, een be en een zeer Brennen voet, twee landen aan eenen arm, een plac hooft en licham, een kleine neus, ogenen mond, en die hier by de belle duikers van de wereld waren; en dat die Eskimenzers zich van die gene die zy tot ilaven maakten bedienden, om van den grond der zee op te halen, 't geen zy in- gellokt had, wanneer de Europeefche fchepen op hun kuAen schmücken leden- Andere, om kort te gaan, die een uitermaten zwart gazicht hadden, den neus en de lippen zeer dik, en hairen; die van de geboorte af gants gys zyn, p-^lyk het hair der dieren die in landen geworpen worden die by altyd met fneeuw bedeckt Icggen. Ik keer weder tot hot gezegt heb dat alwärde zelfs deze verhalten waar, zy fchynen evenwel zy worden zy worden zy worden, dat zy niet verdienen gelöst ce worden als na dat men na de naaukeurige ondekking dezer Volkeren zodanig verzeekert was dat zy er zyn, dat wy er niet meer aan twyffelen konden zonder ongelyk ce doen aan een groot getal van perlbnen wier ge-tuigenis onberifplyk fcheen. Wat my aangaat ik heb altyd voor fabelen aangezien 't geen de oude Schryvers  ernst voor wezentlyke Volkeren wilden verkopen, often minilen zu dear iichtgelovig genössen; zu zullen door den naam dezer Nacien bedroffen zu geweeft: bynamen die hun door hun buren en vyanden gegeven waren, welke door deze beeldsprakige uitdrukkingen wilden te kennen gevcnjhoe weinig zu dezelve achtenjop dezelfde wyze.als he-dendaags dc Ciiinezen, die menen dat zy de verstahdigfte luideti van de wereld zyn, zeggen, dat zy de enigfte zyn die twee ogen hebben, dat al hun buren blind zyn, maar dat de Europearien, did hun enige schranderheid hebben!aten blyken, een oog hebben, 7,0 dut zy ons op de zelfde wyze aanzien als de Oudheid de Cyklo-pen verbeeld. Het zelfd^jVonnis had ik in 'tbyzonder over de menfchenzenden hoofden geveld, niet tegenlta^nde het gcen men hier over in eenSermoenleeft, dat onder die van St. Auguftyn gevonden word, en dat dezen Vader wel opgedicht konde zyn^ Maar een of twee gevallen, nu onlangs gebeurt, hebben my verplicht, myn oordeel op te fchorten, of zelfs myn denkbeelden daar op te hervor-men. Het eerfte dezer voorvallen is gehaalt uit de laatfte brieven die Wy uit China gekregen hebben. Daar in word verhaft, dat de große Keyzer, die zedert zo langen tyd dit wyd uitgeflrekte ryk met zweil beftiert, gemeenzaam met den Hr. Mezza Barba, Patriarch van Alexahdryen, en Legaat van den H. Stoel, by dezen Vorft pratende. Hem verfcheide vragen deed, ontrent de wy-ze van rechtspleging in Europa, waar op de Legat volkome na deszelfs genoegen geantwoord hebbende: „ wat my aangaat, zeydei, de Keyzer, ik ben volgens de Staatswetten verplicht de dood- vonniflen te tekenen, maar zedert meer als <io. jaar dat ik op J) den troon ben, heb ik altoos grote moeite gehad om dedoodvan 5, een myner onderzaten te onderfchryven, en ik heb 'ef my altyd 3j van verfchoont, zo veel ik heb kunnen doen zonder de wetten, van 't ryk te fchenden. 2ie hier een voorbeeld daar van, zeide hy. A Knige jaren geleden hadden enige myner dnderzaten een ge-j, j, den, wier ogen op de borft, en de mond op den maag stond: 5, dit verwondert nieuws veroorzaakte een beweging in de ge- " moederen, die de Mandarynen meenden te moeten lluiten, uit „ vrees dat dit enige opfchudding in den staat mochte verwekken. „ Zy deden de uitllrojers van dit gerucht gevangen nemen, maakteii }, hun proces op, en verwezen ze ter dood. Het Vonnis my ge- 5, bi-iicht zynde, dacht my dat dit een van die gelegentheden was, „ waar in ik de uitvoering daar van kon opfchwten. Ik deed het, „ en ik was'er in het vervoig zeer Wel voldan over, want enigert, 5, tyd daar na de Noorder Tartaren myn dnderzaten, die te Oe- 3, king gekomen waren, hier over ondervraagt hebbende, bevellig 5> den zy my 't geen de eerfle gezegt hadden, en verzekerden mvi E - dat iifi-wT iifi-wT iifi-wT 37. »d Lrtmit: Voorval waar uit bewe* zen fchynt tekun> nen worden dat 'er noch nienC. fchen zonder hoofdcd zyn. Twede voorval lot l)e- wys hier van die- ucudc. Hoe dk even- wel te vetflan 14 ZEDEHDERWILDEN M dat zy eoige dezer VTangedrochten gefchieden en gedood had- >, Het twcde seval is te Kanada gefchied, das zich voorleeden jaar een diergelyk gerucht onder de Wilden verfprcyddc, by v,\t de ongehoortneid van de zaak geen minder verwondering ah by de Chinezen verwekt hcefc Een Irokois, zeggen, zy, in den herftt of de "Winter van het jaar 17x1. op de jacht zynde, wierd een van deze WanfcJiape Menfclien gewaar ; en *t zy niet genoeg onder- fcheydende wat het wezen mochc, hy het van ver voor een wild der aanzag} ^t zy dat iiet gezicht van een zo zdnderUng voorwerp hem enige fchrot veroorzaakt had t hy fchoot Op heen en doodde han. Vervolgens genadert zynde om liem met meer aandacht te befchoQwen > zag hy een man zo als Ik deze hoofdeloze menfchen befchreven heb » en 't geen zya verwoadering vermeerderde, is dac hy hem aan een boom gebonden vond. De I?okois van de jacht te huis koihende, vertelde zyn voor\ al aan de andere Wilden t die niet kunnen ophouden over de gefchiedenis van den man zonder hooft te ^reken, weike de meeile, ter oorxaak x^a de meeile, ter oorxaak x^a de meeile, voor een fabel hebben aangezien. De laak fchynt evenwel zeer wezeniiyk, en 't is vvaarfchynelyk dat dit rampzalig fchcpzel door de Wilden van enige afgelegenc Natie tot laaaf gemaakt zynde, dus in de boifchen gelx)nden en verlaten zal geweft zijn door deze Wilden die hem gevangen hadden, en die zich in een Vandlyk land vindende, en müchten zielen genootzaakt zullen geweft te vluchten, en la hun veillieid te voorzien. Wat hier van zy, deze gevallen komen zeer wel met elkander over een, en (veronderfleit zynde dat zy maar z) n) kunnen een denkbeld van de Verimizingen der Barbaarfche Volkeren geven. Want deze menfchen zonder hooft woonden eertyds in Afrika entrent den Nyl en de Rode Zee. Hedendaags moeren 'er voU fens de verhalen ten minsten twe zidke Nacien zyn, een die van de langgehairde die Wouter Raleysh aan den vloed der Amazonen en in het midden van Guyana pkatft, en de andere ten Nord-Ooften van China en J^an gelegen, daar Azie aan Amerik' grenft. 'Tls zel& waarfchynelyk, dat daar van daan die gene geko-men is, dien men veronderftelc door den Irokois waar van ik zo even gefproken hebbe gedood te zyn. D It kan zelfs beveftigen, dat Amcrika en Azia aan elkander vaft zyn, en dat mifflchen zijn meine is deze ontdekking te doen. Nu rekent eens wat ehrlichke uitgellrektheid van land er tufchen de oude en hedendaagfche menfchen zonder hoof is. Men moet niet geloven dat deze Volkeren gants geen hooft heben > maar dat het zeer ingezonken is, zo dat het byna met de schönen gelyk komt > en door het haft haft verboreen word. Die kan door kunit gefchiedeu, met iiet hooft der kinden als ze noch in de wieg leggen to drukken, op dezelfde wyze als verfcheyde Volkeren van Amerika het voornooft, het ilag van 't hooi't en den neus hunner kinderen plat drukken » zo dra zy ter wereld komen* en gelyk Men in China de voeten van de jongc meisjcs zo gewel-dig. Dig iWachtelt, dat zy'er by na geen mecr hebbeii, ils iy Wat oui der geworden zyn : die kan ook natuurlyk gefchieden door eeh uitwerking van de inbeeldingskracht der Moeders, die behagen in zulk een diep ingezonken hooftiullen gevonden hebbe. Mehweet uit vcrfcheyde droevige ondervindingen, hoe veel itidrilk Idc inbeeldingskrachc der moederen op haar vruchc gezeigt heb, kunnen toefchryven. Ik til in't vervolc van den fmaak fpreken, dien de Mroefte Natien altyd gehad hebbeni om haar lichamen met verwenden te bJefenil-deren. Die l^aibeh behduden dezen fmaak hg vbot hlet Rood. De Negers heben den zelfden fmaak voor het pikwjut, voor de dikke iippen, voor een platte neus, en haairals wol. Deze algemene fmaak onder de garitfche Natie, en het gedurig gtticht van diergelyke Vodrwerpen heeft een ihdruk op de zwangere VrbUwen moeten njaken, gelyk de bonte (laven op de Schapen van fakob; en dit moet er ten eerften veel toegedaan hebben > om dte eene zwart uit de natuur te miiJcen) en ds andere rbodachtig, gelyk zy Jiedendaags zyn: dit moet ook- ten delen gehblpeh hebben om het faodfl der zogenaamde Hdofdelbze MenfFchen met At fchduders felyk te ftellen. In der daad by die Volkeren die het hobft hunner kinderen plat drukkbn, of die hun de Vdetenzwachtelen, hoefc *er weinig moeite toe om het werk tot volmaaktheid te brengen, om dat uit der aart de kinderen daar met een platter hboft of kleiner voeten ter wereld komen als de kinderen der Eurbpeers. Men zal in 't Vervolg van dit "Werk verfcheydc andere zonder- linge trekken zien , waar van ieder een de toepafling op andere Volkeren kan maken , waar van hy meer kennis zal heoben als ik j en die ik varen laat om tot enige byzondere gifling bver den Oor-i fprong der Irokoizen en Auronnen te komen. Z E V E N b E H O O F T S T U K: HOrnius Jieeft gemeent, de Itokoiten en deSoufikbizfen van de Turken te konnen afleiden, en de Huronnen van e6n Volk Tan den groten Mogol , 't welk een naam voert daar na zwemen- de: maar nademaal dezedingen niei Aeunen als op de overeenbren- ging dezer woorden , die hy eigen gelobfc te zyii aan de barbaar- fcbe talen , is h»t , om zyn bewys bmver te wwpen en ter zelfder tyd een denkbeelt te geven vin aen ftaat die 'er op zuike bewyien te maken is , genoeg , tt 7.eggen , dat de wonderlyke namen ////• ron/ten en Irokoifen , door de Franifchen verzonnen , en aan deze Amerikaanfche Volkeren gegeven zyn. Enige kenlyke gewbonten van de Volkeren ^an Lycie , met die der Irokoizen en Huronnen vergelekch , hadden my ih 't ecr ft doen Seloven , dat ik niet van de waarheid zdu afwyken ^ ddende hen e eene van de andere afftarhmen; en ik meende Herodoto's, in Nikolaas van Damaskus en in Heraklides van Pontus gevbnden te hebben , v(raar mee ik myne giifingen kon beveiUgen. Laic ons E % deze Cem. ro'. pverden Dor- fprong der IrQ> koijcD ep Hu- rono«q in Ame* tika. Verger Jyk luf-. fcheo de gude ., LyaW ep de , liok6i< I« ZEDEN.DER WILDEN ftnvan i\me« lika. «*r$J. lib.i.w. Htra- Piintic. AlXlON Kitol. Domaff. ATXIOX Ecrfle ovcr- ceii- komft. •Twede over- ern- komft. Opper? hoofdip- heid dcr \r6u- wcn by dewtlde voJkc- >» 99 9} 9> de^e .^Hiyvers. UoxcQ. Herodotus in ^t ecrfle bock fduyft van do Lyqi^rs ^dus. J, De Lyciers bedienen lich ten dele van de Wetten der Kre* s, tenzers , en ten (;lele van di« der Kariers. Maar dit hebben zy in 't by^onder en dat nergens micrs 'm gebrujk is, dat xy de namen van bun Moeders aannei^en ; en zo iemand een ander ontmoetende vr<»agt wie liy is en van wat geilaclit, zoekthy zyn Adel in het huis van zyn Moedcr } en haalt daar zyn gellacJnreke' it ning van daan. Zo een adelyke Vrouw een burger man troud, worden de kinderen di^ 'er «it voorkomen van Adel gefekcnt * en zo een edelman en van een van de eerfte huizen onder hen een vremde vroww troud > of een byzlt geweeft is worden de ,) kinderen dif uit dit huwlyk geboren worden niet voor edel gc- ,1 houden. 3) DeLycier«, zegcHeraklides van PomuS) levenvan denRo<^, „ zy faebben gecn gelchreven wetten, maar alleen gewoontens die „ by hen onder Jiouden wordei) } De Vrouwen zyn 'er de meeficrs M van 't begin af. Nikplaas van Damaskus beveftigt de zelfde zäk zer duidelyk in't boek van de zeden der Natjen. De Lyciers, zegt hy, be- 9, wyzen den Vrouwen meer eer als den Mannen- 't Zyn de Moet 3, ders die den kjnderen den naam geven, en de docbters zya ergenamen van de goederen, en niet de zonen. Laat ons tot de toepalTing komen- De eerile trek vanOvereenkomA is in den naam zelfs van de Lyciers. Deze Naam was huii, volgens iict gevoelen der Schry's, gegeven ter oorzaak vanLykus, Zoon van Pandion, die na de Termylen by Sarpedon gevlucht zynde, zich daar zo geacht maakte door de Wetten dieliy ontrent den Godsdienft en die Zeiden n^aakte, dat zy den naam lieten varen Die zy voerden om den zynen aan te nemen. ay hoc in't Grieks betekent een Wolf; nu zyn de Huronnen en de Irokenen in drie gellachten verdeelt, waar van't een dat vjtn den Wolf is..Het onderfcbeyd van deze drie-geflachten is by hen geheiligt en zeer cud, liet is op het verdicht-teten, van hun oorfprong gegrond, dat ik hier na zal verhalen; en het gellacht van den Wolf beroemt zich den naam van den eerltcn alter menfchen te vpeien, die my de Lykus der Lyciers fchynt te De twede trek van overeenkomft beftaat in deze oppermacht die Herakliches van Pontus en de anderen asm de Lycichc vrouwen over hare mannen geven. Dit zal miilchien die gene vreemd vooricomen, die de Reysbefchryvingen gelezen hebbende xlaar In zullen gezien feeben dat de mannen alleen onder de Wilden, dienten vry zyn, en dat de vrouwen niet als hunne Slavinnen, jNiets is evenwel weztitlyker als deze Opperhorfdigheid dec vortJWen. In de vrouwen beAaat dgentlyk de Natie, bet adelyfce bloed, de geflachtboom, de order der bloedverwantibhappen en der behoudenis van de geilacJiten. By haar beruil dl het wezent-lyke gezag: Jiet land, de velden en de ganze oegftkomt haar toe: zy zya de xiei van de raadsvergaderingm, de fcbeydsvrouwen van van Vdti Vrtde «n Ooriog: ly bewaren de gcmene fchatkifi: haar geeft men de Slaven: zy maken de iuiwely-ken, de kinderen hprcn naar toe, eh op haar bloed ftcunt. de ord de nalatenfchap. Om een bærger begrip te krygen en om bærger de yerfcheyde tcekken van overeenkomll te doen gevoelen, die de Schry vers, door my aangehaalt, aangetekenc hcbben, moet men weten, dat de luwelyken op deze wyze ^efchieden, dat de nieuw getroude niet uit Jiun hukgezin en hut gaan, om een huisgezin een hut op liun zelveno^pte rechten. leder blyft tot zyncnt, en de kinderen die uit deze nuwelyken spruiten, de Vrouweii j die ze ^ebaart hebp ben, toebehorende, Worden onder de hut en het geflacht van dp vrouw gerekent, en niet onder die van den mani De §oedwca van den map gaan niet tot de hut van de vrouw over » Ux wclke hy zelfs een vremdeling is; en in de hut van de vrouw Warden de doehtersergenamen gerekent, in voortrekkin van de mansoren, om dat deze daar niet anders als hun onderhoud hebben. Dus bewahrheid men 't geen Nikolaas van Damaskus aangaande de erfiffniszegt, en Herodotus aangaande den add, om dat de kinderen van hun moedcrs atliangende zo aanzienlyk zyn als hun moederS ^elfs. Tiefereffende het gezag dat Ileraklides verzekert dat de Vrouwen altyd by de Lykiers van haar eerftcn Oorfprong af geMad hebben ^die zou talleiyk valfch zyn, zo men verllond » dat het gezag in haar handen was, gelyk ^vy begtyperi. dat het in «e:i Eenhoofdjge regering of in een rcgcring der Edelen is, waarin de A^couw-en ten troon ftygen en het roer van de regering aanvaren by gebrek van Manlyke Erven regcrende door haar zelfs en alles op haar naam gaande. Dit, zeg ik, toui taftelyk vals zyn, en te enemaal tegen de Geschiedenis llryden, die ons die namen van verfcheyde hoofden der Lyciers heeft overgelaten, als die van Sarpdon » Lykus, Glaukus, Xantus, Pandarus, jobatcs, Amifodares. enz. 1 zpndcr ooit enigc Vrouwen naam onder te mengen. Dit vorordent dan uitgelegt te worden, en word gemaklyk opgehcldert door het geen Voorgegaan is, en door het geen sagen is, dat het wezcntlyk gezag by haar gcvpnden word: maar dat zyboofden in haar huisgezinnen Icjczcn, om dit gcza^ ip dei^ raad tc vrrbeelen en daar als, bcwaarders vaij te zyn, gelyk Mi fn't vervolg, van haar regeringswyze fprek ende, zäggen zu. De Vrouwen kiezen deze hoofden uit haar Moederlykc broeders, of haar eigen kinde- Ein recht Nadef biykeit van pe lyk yoti mig- heid* in-g ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... En het zijn de breeders van deze of de neveu die hun in de hut van de Moeder opvolgen. Men moet zich op het getuigenis van Herodotus ook niet in- beelden Jat by de Lyciers de Jongens den naam hunner Moeders voerden « en dat al de kihderen van eene zelfde Moeder djpn zelf> den naaih haddgi. Dit zou ook reqhtdraats tegen de Hiilorie aan- llryden. De Lycier namen die wy in Homerusen de andere Schry- vers vindcn , zyn alteinaal Mans namen , en wy zien broeders die verfcheyde nameh voeren > gelyk Pandarus en Buites.. Men meet Herodotus dan biitrent de gewoonte die de Lyciers hadd^n van den naam huhner Moeders aan te neemen qitleggen door Jiet ge- bruik dat de Huronnen en de Irokdizen noch in acht hemen. In ieder geilacht bewaart men een zeker getal van namen van de voorouders van die geflacht > ^t zy vai\ de Manhen 't zy van de Vrouweh. Deze namen zyn hun alleen eigen » en bekent vin aan zo een eellacht verknocht te zyn. Nu is liet de gewoonte in ieder gellacnt die 'er uitgefproten zyn , en die het eroemt gemHakt hebben , hec Weer te doen nerleven en eiiiger maten wecr op tfe wekken. Men verheft ter zelfder tyd de namep weer van die geiien die men ddet herleveh , en men geefcze aan die van hun achtemeven , die gefchiktzynomzeteverbeeiden. Deze wor- den hier door meer of min aanzienlyk, na dat die genej die deze namen gevoerc hadden , zelfs meer of min aanzienlyk waren door hun aanzien » door hUn deugden , en door hun dadeh. De Joden had den op de zelfde wyze in ieder geflacht zekere namen, die men zorg droeg om ze weer op ce beuren > en men nam die in het geflacht van den vader, gelyk men.uit het Evange lium bewyzen kan ; en uit het geen 'cr voorviel, wanneer men Johannes den Doper een naam mo^ll geveti., Maar gelyk certyds by de Lyciers, zoo ncemt men hedendaags by de Huronnen en de Irokizen in het geilacht der vrouwen deze namen, en.zy zyn het die het opgelegt is, de doden weer, op te wekken en de voorouders te doen herleven. Dit gefchied in de openbare plegtigheden, na dat zy befloten hebben den boom weer op 'te beuren,* gelyk zy zich uitdrukken. 't Is waar in dezen zin te zeggen dat Zy den naam van hun moeders ohtfangen, gelyk zy van haar hun geflachtrekeningen opmakeh. Deze namen veranderen met de jairen. Een kind heefl geen naam of beurt dien van een kind weer op, een jongeling dien van een Kriegshdd, en een oudman dien van cenigen (jryzaart. Zo dra er iemand flerfc blyft de naam die hy voeroe met hem begraven en men Vernieuwt dien niet als eenige jaren daar na. Gemenlyk evenwel horeh zich de Wilden niet graag by den naam hoemen, die hin tocgefchikt is, en "t is een loort van een affront, hen daar na te vralgen. Tegen elkander frekende gereven zich alie namen van verwantfchap, als broeder, zuiler, oom, neef, enz. nemende naauwkeurig de trapen van veronderfchap, en al de evenredigheid van de jaren in acht, ten zy dat 'er en wezentlyke maagfchap is door het bloed of door zoon - aanne-ming: want dan ziec zich een kind dikwyls grootvader van dien ge- elclieid ontrent de vreemde- ingen, dien tyt tegen hen fprekende, namen van blocdverwant fichap geven, us of "er een waar verband van de eer die zy hun willen aandoen, een gebruik at Nikolaus van Damaskus ook van de oude volkeren van Scythie verhaalt. Ik had gedachc, zeg ik, op de vergelyking van deze zonderlin gefchreven liebben verhaft, met die van onze Wilden enige waarfejivnlyke gilllungen te kunnen gronden, om bun Oorfprong vail te Itellen: maar deze gewoonten, hoe zonderlin könne zy fenynen mogen i enjz^n het evenwel niec; by verfcheyde undere volkeren ook plaats vindende, gelyk ik zal doen zien* vervale de grondilag van al deze gingen, en laat ons weer in 4^. vol. ons weer onderieidene volkeren. De Amazonen zelä. Had den een gegen de Lykusfche genaame, die te enemaal met het geflactic van den Wolf by de Irokonnen over een komt. Ten anderen, Herodotus vergift zich als hy van de Lyciers zegt, dat zy de eigAe volkeren der Wereld zyn, die hun namen van het gellacht hunner moeders neemen, en die van haar hun ge-liichtregifters opmakcn. Apollonius van Rhodus van de Argo-nauten Ipreekende zegt dat men hen den naam van Mynias gaf, om dat de voornaamue onder hen tot een eer llelden, ut de flochter van Mynias gefprotcn te zyn i waar by zynulegger voegc, dat het een gewoonte was, die de Kaners ook hadden van hunnamen uit het gellacht hunner moeders aan te nemen. Evenwel war deze doorluchcige Argonauten voo I'm meel gedeelte uiC The Falie en Peloponnezus. Ten derde, ae Ginekokratie of Vrouweregering was op zer veele plaatzen in zwang) wäre den Schy then, den Sarmaten en de Amazonen niet alleen eigen, maar zy was ook in beide de Azien in gebruik, daar de heldinnen, die er meellers van goweed waren, aan al de Vrouwen, die onder haar gebied leefden, een fmaak gegen hadden, om over haar mans te heerflchen. Ichoon zu alie zulke krygsheldinnen niet waren, noch zu naauw van haar mans afgefcheiden als die gene, die het tot een een rekenden, ver van hen af te wonen, en niet als op zekere tyden hen te zien. Dit gebruik was ook by de Egyptenaren, daar Izus het inge voert had, want deze Koningin had zich by hen zo geacht geacht, dat Om harent wille, volgens de verzekering van Diodorus van Sicilien, de Koninginnen meer eer en meer gezag als de Koningen hadden; en wat de partikuiieren aangong, men gaf in de Huwelyks-Voorwaarden de vrouwen allc macht over haar mannen, en deze waren genootzaakc te zweren, dat zy in alles hunni; wyven zouden gehoorzamen. De vrtgen, iiecn ffironb Nif. Si- I yrnKmUf WMofl deMg«* \jkwf. mlghe* ; den k opte '• imkraV' .'T ..'(. f ^polltt. RhMl. lik I. \ were- Gambia Nuncio. Som. Bjrde Kiinii* hen. f. 114. Bjrde MederSi Sabeers cnz. Claui/. Emtrop, M. I. fiyde Sparna- ten. Plm. tartb. iH Ltuonit, Aftifh. De lelfde gewopte was by de meefie nndcrc woeftc Volkcrn van Afrikil, daar de kinderen zodanig honne mocders aanhongerit en zo weinig uiterlyke tckens van eerbied aan hun Vadcrs beween, dat 7.y deielvt nict fchencn t« kcnnen : 't gcen enlge Schryvers, die van deie Vrouwercgcririg niets wiftcn, of daar gcenacht op flocgen, heeft docn zeggen, dat 'er by de Garamantcn geen wet voor een wctti^ huwelyk was, en dat de Vrouwen daar' in 't gcmeen zynde « de kmdcrcn daar door onderlcheidcn, dicn zynde « de kmdcrcn daar door onderlcheidcn, dicn zynde « het levcn verfchuldigt waren Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van.Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van.Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Van's gelyken was het by al de Volkcrn van Spanje, en int byzonder ode de Kantabers, volgcns Bet getuigen van Strabo, die zich met dtt gezag der vrouwen ntet verdragen kan en die bet als een fchadelyke zaak voor de menfchelyke zamenleving aanziet, en die by na cegen de goedc reden ilryd, dat een man zyn vrouw huw'lyks goed toebrengt, dat de dochtcrs tot nadeel van de zoons erven, en dat zy haar breeders moeten uithuwen. De hedendaagfche Biskajcrs, die uicdcze oude Kantabers zyn voortg^fproten, hebben noch iets van de gewoontens hunner Voorou-dcren ten opzichtc van de huwelyken en erifeniflen. Eindelyk dezc Vrouweregering was by de Meders « by de Säbeers en hyna by allc de Barbaren, 't geen Klaudiaanzeerwel door deze Verzen hceft uitgedrukt. Medis/evi/e Sabicif/'.^ ic'^ 'ImperathicfexuSiRegiiiarumqttcjubarmiSi 'M 'f"^^' Barbarix pars magna jacet.' En volftrekte macht over haar mannen hadden, antwoordde deze haar op een trocze wyze, dat geen andere als zy ook dat volflrekt gezag verdienden j om dat zy alleen mannen ter wereld brachten. Ilet blykt evenwel uit de Schryvers dat in de twe takken der Herakliden te Sparte de kinderen hun Vaders opvolgden, en in hun plaats op den troon klommen. Dus was de Vrouweregering, die rlutarchus aan de Lacedemoniers toefchryft, in dit (luk verfchillende van die der Aziatifchen en der andere Volkeren, waar van wy freken, ten zy dat het rtfcht van opvolging der kinderen an hun Vaders by de Koningen alleen in't gebruik was, en onder 't gemeen verfchilde, gelyk dat te Peru gefchied, daar de kin* deren der Inkaf alleen, wier Vaderc n op den Troon ftierven, in de regering opvolgden. Voor 't overige waren het de neven die van hun Omen van moeders zyden erfden. Dit was een zo alge-mc^n Amen, Wet in dit ryk, dat Akofta en de andcre Spaanfche Schryvers in dit (luk ten opzichtc van de Inkas zelfs bcdrogen 7.yn ge weed. De opvolgin, tot den troon ill de zyd-llnie der ncven nan huQ oomen, boven de rechte linie der kinderen aan hun vadcren, was een gevon deze vrouwc regering. Dit wierd in 't byionder by de volkeren, onder den naam Van Ethiopers begrepen, gevonden, waar van Nikolaas van Dainaskus schryft, dac zy alle eer aan hun zufter bewezen, en dat hurt Koningen de kinderen dezer zuftcrs kozen om hen op te volgen, voor hun eige kinderen, en dat zo deze er geen hadden » meii dan dien uit de Natie koos, die met deze grootfle deugden begaaft was, die hcc welgemaakfle was en. de dapperfle. Deze Wet van opvolgin is noch heden-daags byna by alle de Negers van Afrika in gebruik, in gants Maabar, en in enige andcre plaatzen van Offindien: maar zy is noch meer door Amerika verfpreyd. ACHTSTE HOOFTSTIK. 7 o men enige zekere gilfingenhad kunnenmaken op deze trek-Aj ken van gelykenis tulFchen de Lyciers en de Irokizen, zou nee gemaklyk geweed zyn tot hun eerllen Oorfprong op tei klimmen. Europa, Jilein-Azie en dit deel van Groot Azie, dat zich tot de Kafpche zee, na de Palus Moeotides en de Hyperborifcho landen uitftrekc, een deel zelfs van Afrika, waren het lot dac den kinderen van Jafet na den zondvloed ten deel viel. De H. Schrift geeft het ons genoej; te kennen, en de ongewyde Schryvdrs zyri net over dit luik genoegzaam eens. Die van de kinderen van dezen Patriarch, die na't zuiden trokken, langs de beyde kantenvan den Hellespont geglcden zynde, zommige door Thracien en Peloponnefiis, andere langs dezen reeks van bergen, die aan den Voet van den berg Taurus ophoud, verfmolten by na alle op de Eylanden van Griekenland, die de H. Schrifc de Eylanden da Naaticn noemt; en veri On the door of the zachtheid van de luchtftreek, door de vruchcbaarheid dezer Eylanden, en door hun legging zdfsjwaar van de zee tot een natiiurlyk bolwerk verftrekt, om hen voor de stroperyen en vyandlykhedeti te dekken, floegen zy zich daar ter neer Maar het getal der Inwoonders grotelyks toegenomeni zynde, en de Eylan Jen hen fiiet meer kunnende huisveften en voor de weer, zagen zich zich gcnootzaakt om een  gefchied zynde, kendendeze vc^keren, die een zelfden oorfprong nadden, zich na een zekcr getal vaij jaren niet meer, zo dat zich in zo veel kleine Natien verdcelden, als 'er verfclieyde Volkplantipgen waren, en gaven zich zo vele nameri NIetl. Prattend terh AIAIO^ nEs Oor- fptonff der Ly« cirrs. Gnit; 1. 13. Volk. ver- fprfjr- ding der Kinde- ten vaa Jafef. ♦« ^ £ t) JB N D £ k V 1 L D EN Wnr van zich 7on.'ii- iein <yden ter neer Kcttcn: E»fii i» Cir$M. Jiend. M. I.*. >73' plato in IVlinoe. t>eVol- kerpte van Ly cien wierden cerft Myliers ge- noemt. H*r»Jot. toco tit. Nader- hand Soly- niers, toen Tcrmy- Ita. als *er verfcheycfe Dorpen of verfcheyde Horden waren, want db meefte leydden een dwalent leven op de wyze der Tartaren. Lycien, dat aan de uiterlle grenzen van klein Afie na de zee- kant is, wierd de toevlucht V van verfcheyde dezer Volkplantingen, die zich uitverfcheyde plaaczen van Pelbournenzus en den Archpel daar na toe begaven. Een zekere Khadamantus, volgens het gewuigenis van Eufebius van Cezarea, voerde daar een uit het Eyland Kreta na toe, beroemt by de Dichters door zyn hondert fteden, en dat een vanke der eerflte bevolkt zynde geweft, ook van de eerflc was cm zyn eige kinderen te verjagen. Sarpedon, zoon van Europa, volgens net verhaal van Herodotus, door z)^ broeder Minos verjaagt, lande in Lycien, en zette zich daar by de Kariers en Kauniers ter neer, waar van de eerflc uit het Eyland Kreta oor-pronkelyk waren, en de aadere op den zelfden oorfprong floiFen. Athamas uit Boetien Einige voerde daar een Volkplanting na toe, en bouwde er een Stad, die na zyn naam jitbamantia genoemc wierd. Plato wäeifelt nicht zugeben dat de Lyciers zyn afkomlingen zyn. Xanrus, zooh van Triophe, stichttc daar de Stad van Xantas, en floeg zich daar ter ncder met de Pelasgiers die hy van Argos of uit het Eyland Kreten megevoert) had. 