Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
We Op dit blad, ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervoled, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren en bij de voornaamste Boekyerkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den post verzonden voor denn prijs van 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kun- men worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde stukken en brieven zullen door de Re- oS dactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 centen den regel geplaatst, behalven de 35 centen zegelregt. - Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. “4 ‘ pers deelde dat document mede en gaf aan hetzelve eenen weerklank, die tot in Prwissen doordrong. ; In dien tusschentijd werd het aartsbisdom van Keulen ares e. ¥ Busland en de Catholikke Herk. VIERDE BRIEF. Hiass » professor der dogmatieke godgeleerdheid aan de Catholico-Pro Vierde Brie. ViERDE BRIEF. Hiass » professor der dogmatieke godgeleerdheid aan de Catholico-Pro Vierde Brie. Testaments universit van Bonn, begon als een leer te onderwijzen, die het gezag der Kerk aantastte, en tot het ratonalismus overhelde. Het Prussis schon gouvernement, dat alle gelegenheiten, welke zich aanboden, aangreep, om de magt van het Catholicismus te verzwakken 1), beganstigde de hermesiaansche leerstellungen met een dusdanige partijdigheid, dat, met uit-zondering van tenen enkelen professor, die aan de orthodox getrouw geven was, de gehecle universiteit van 3 pee door besmet werd en dezelve openlijk lecraarde, Men kan zich geen rekenschap geven van de langmoe- et opnemen derzelve in de dagbladen. Maar al de _ et Zi ' , m rear oy Wiles ais co eR yerwerven yan eenen hoogleeraar , die aan» 2 leerde. rf r : prssitcerippes ~~ tember 1835, hield het zich met die con- | : door het uitvaardigen eener Bulle, welke: | kettersch , de leerstellingen van Dr. Hermes veroor- © ni epborp heart vcr genie ; de buitenlandsche | “met! groote moeite heeft de Catholijke authoriteit || -vacant. De administrator dier diocese aan de inblazingen van het gouvernement toegevende, verbood.aan de gees- telijkheid zich voor of tegen de hermesiaansche Ieerstellingen auit te laten. De professoren van Bonn bleven dezelve in- tusschen openlijk verspreiden ; voorgevende, dat de bulle niet verbindend was, omdat zij de koninklijke bekrachtiging niet ontvangen had 1). Nu, wij hebben aangetoond, dat voleens de bepalingen. van het concordaat de goedkeuring des konings niet noodig was, om de bulle verbindend te doen zijn. se ' De baron Droste, tot de waardigheid van Aartsbis- -schop van Keilen verheven zijnde, overtuigt, dat zijn pligt van hem vorderde, om overeenkomstig de bulle te handelen , hield zich werkdadig bezig met de middelen , om het onheil dat zijne Kerk bedreigde, af te weeren. Hij _yerbood diensvolgens aan de studenten, die tot den gees- & -telijken stand bestemd waren, de godgeleerde lessen vangy, Dr. Hermes bij te wonen en aan de professoren , van die ge -voclens , te leeraren. Hij deed daarenboven door de Priesters\f, \ * ziine diocese 18 stellingen , ter veroordeeling van het ~hermesianismus onderteekenen, en vorderde van hunnen kant cene formeele belofte van onderwerping aan zijn ae, > en Rae ne ——— 4 fr % 1) Die ongerijmdheid behoort ! ijk spponeaatige eta > £ od Pa’ Lyi ee Ties rie * iis > 2 tot deZtheorien van het ondrage~ / — 413 — gezag cn dat van den Paus, imalle geschillen over de ker- kelijke leer en de discipline. Die maatregel van den nieu- wen Prelaat grondde zich regtens op de uitdrukkelijke bepalingen der tractaten. Desniettegenstaande heeft het gouvernement naderhand daaruit een ‘der voornaamste puns ten van beschuldiging tegen hem gemaakt. De tusschenkomst van het gouvernement in de gemengde huwelijken, heeft tot andere geschillen aanleiding gegeven. Uit dit laatste punt zijn duizend-moceijelijkheden gerezen ; heeft duzend-moceijelijkheden gerezen ; heeft duzend-moceijelijknede gerezen ; dat is voor den souverein bijna niet mogelijk, om zich daarmede te bemoeijen. Zonder onregtvaardigheden te begaan en zonder het gevoel en de conscientie te krenken van een volk, dat belijdenis van de Catholijke reli gie doet. Daarenboven heeft de koning van Prwissen zich alle tusschenkomst dienaanga onzead, daar hij in eenen brief an zijn ministers geriet, in 1838, uitdrukkelijk verklaart 1): dat de gemengde huwelijken eenielijk van het ressort der kerkelijke jurisdictie zijn. Het hof van Rome deed in dat opzigt alle concessien, die konden worden overeengebragt met de principes der Kerk. De gemengde huwelijken wa-ren aanvankelijk volstrekt verboden ; ; later werden die huwelijken toegestaan, op voorwaarde, dat de ouders zich verbinden zouden » om al hunne kinderen in de Catholijke religie op te voeden. In 1818 vaardigde de Vicaris Gener Aal van ken eene circulaire uit, om het Weigern van den huwelijks-zegen voor te schriven, als de ouders niet formeel beloofden hunne kinderen op te voeden in de Catholijke religie. In-dat ge- val werden de Priesters gemagtig, om eene schriftelijke verklaring af te gven, die weigering bevattende. Die for- maliteit was noodig, om de huwelijken die enkel door protestantsche predikanten bevestigd waren, geldig te doen zijn. Het Prussisch gouvernement zag dat besluit. Van het kerkelijk gezag met leede oogen, Het verklaarde bij eene ordonnantie van 18 19, dat het gedrag der Catholijke Geestelijkheid, inbreuk maakte op het ‘koninklijk gezag, en verklaarde de voorbehoudingen betrekkelijk de opyoeding der kinderen, uit gemengde huwelijken gesproten, nietig De Catholijke Geestelijkheid bleef de belofte, om al de kinderen in het Catholicismus op te voeden, tot ene. -voor- waarde van de huwelijks-inzegening maken.. t- Het concordaat van 1821 kwam ; ; doch dat’ teedere punt werd zelfs niet aangeroerd. Daar het gouvernement het initiatief genomen had in die schikking mag men gelo- ven, dat ‘hetzelve met opzet die questie ter zijde had ge- laten, ten cinde zich eene aanleiding tot rupture met het Catholijk gezag te besparen. In 1825 liet de koning van Prissen een decreet afkon- digen, waarbij hi de wet van 1803 voor de RAyn-provincien verbindend verklaarde, bevelende > dat de kinderem uit gemengde huwelijken gesproten, in den godsdienst huns -vaders *ouden worden opgevoed, en aan de Catholijke Geestelijkheid verbiedende, onderzock te doen naar den wil der ouders, betrekkelijk de godsdienstige opvoeding hunner kinderen, In 1830 rigtte Pius VII aan de vier 4A) Deze verklaring wordt gevonden in cenen brief, waariade Lott ising het gedrag van den Bisschop van Paderborn groan & “4 — go Er werd in gezegd, noch. aarna,— Bisschoppen van het westelijk Prwissen eene bulle, welke de goedkeuring van den Prissischen gezant van Rome verwierf. Die bulle bekrachtigde de gemengdehuwelijken, zelfs in het geval, dat de kinderen niet inden Catholijken godsdienst werden opgevoed, verklarende die huwelijken oeldende » en derzelver inschrijving in de registers der pa- rochien toestaande ; de P “4” aus beval aan de Catholijke Priesters acte vai passive tegenwoordigheid op te maken, en zich in dat geval te onthouden van iedere priesterlijke verriging. “Bij. de instructien, welke die bulle verzelden, wordt vezead, dat Zijne Hefligheid op geenerlei wijze de gemengde huwelijken g goedkeurt , en dat hij protesteert tegen de on- regtvaardige tusschenkomst van het tijdelijk gezag in eene zaak , die tot het gebied der kerkelijke discipline behoort ; in *t gene wat hij den Catholijke Geestelijken beveelt , zich te onthouden van alle onderzoek aangaande de godsdienstige opvoeding der kinderen. De concessie vervat in deze bulle bewijst, dat het hof van Rome bezield werd door een levendig verlangen, om de regten der Kerk in harmonie te stellen met de gevoclens der partijen, die in deze zaak het meeste belang hebben. De godsdienstige opvoeding der kinderen werd op die wijze overgelaten aan diegenen der ou- ders, dic delevendigste overtuigingen zouden hebben en het meeste gezagin het huisgezin hadden. Intusschen, hoewel het Pruissisch gouvernement ,Zijne voldoening over die bulle door het orgaan van zijn’ gezant betuigde , verliepen er vier jaren, alvorens het derzelver afkondiging inwil- ligde 1). De Pruissische gezant werd van Roine ‘terugge- roepen, met bevel, van zich naar Keulen te begeven, - ‘om er met den baron von SprIEGEL, alstoen Aartsbisschop , nieuwe maatregelen te beramen, "welke het grootste ge- deelte van die der bulle vernietigden » en die tot grondslag moesten dienen voor eene overcenkomst die naderhand te Berlin ges\oten werd tusschen het gouvernement en dien — Aar tsbisschop. Die overeenkomst bevatte vijftien artikelen. Dat niet alleen de Catholijke Priesters bij de eemengde huwelijken moesten assisteeren; maar ook dat zij er bijt moesten offeieren, en dat zij den huwelijks- zegen niet konden weigeren, dan ‘ingeval de Cah Le bewijzen gaf van verachting van haren ‘godsdienst! Die akte werd aangenomen door de drie pare Keulen, te weten die van 7. ricr, Munster en Paderborn en aan de Vicarissen-Generaal diet diocesen gezonden, om er zich naar te gedragen. Gelijktijdig werd hen gelast, dezelve geheim te houden en in geval een Priester vc erklaring dienaangaande vragen mogt, hem door eene bijzondere — instructie in te lichten, maar overreenkomstig de ermelde = artikelen. De Geestelijkheid en “db Catholijken van Prutssen volstrekt nets van we akte. sloeg het gouvernement zijne oogen op den ba x ZU Visciierinc. Doch alvorens hem als can 1) Die instructie is eerst in 1837 aan ins, I was aan de Priesters verboden bij de partijer godsdienstige enseeingy der kinder n te di > Bor of. — 419 — Te dragen, zond het den heer Scumulling, Reguliere Kanunnik van Munster bij het, om zijne denkwijze aan- gaande de meer gemelde oyereenkomst te polsen. Het resultaat van die bijeenkomst is niet bekend. Men weet niet op welke wijze de heer ScUMULLING er die overreenkomst heft voorgesteld. Het Pruissisch gouvernement beklaagt zich de speelbal dier onderhandeling te zijn geweest, en als men er over oordeelt, naar datgene wat het zegt, zou het zijn behandelig gewordem, zoo als het verdiende. Na zich te hebben verbonden, om het Catholicismus in alle deelen des rijks te behouden, had het ondernomen hetzelve bedektelijk te ondermijnen. Het wendde voor, zich over- eenkomstig de buile van den Paus te gedragen, en de over- eenkomst met den Aartbisschop von SPIEGEL getroffen, was eene formelle overtreding dier bulle. Wat zou er in te verwonderen zijn als de list door de list eenen trek ware gespeld. Men wordt echter gedrongen om te geloven, dat de Aartsbisschop is verschalkt geworden, aangaande den a ard dier overreenkomst, als men de dubbelzinnigheid, waar-mede de onderhandelingen gevoerd werden en het antwoord van den Aartsbisschop kent, waarin hij zich tot niets verbindt, wat niet stipt overeenkomstig is met den zin van de bulle. Daarenboven had die brief geen officiel kakter en toen de onderhandelingen tusschen henr en het gouvernement op eene geregelde wijze geopend waren, zijn zijn zijn zijn verkeerde allen te uitdrukkelijk geweest, om aanlei-ding te geven tot kwalijk verstaan of verkeerde uitleggingen. In een officieele en confidentiele mededeeling aan den minister van kerkelijke zaken gedaan, -verklaarde hij: "Wat de gemengde huwelijken aangaat, is het de bulle van Pius VIII en de instructién 1) van den Aartsbis- schop von SpreceEr aan den Vicaris-Generaal gegeven, die mij tot leiddraad zullen strekken, Ik zal het moge- 1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1,1, Eenen candidat, namens het Se all voorstelt, gelijktijdig verklärnde, dat hij De eenige is, wiens verkiezing de koning genegen is goed te keuren, en dat, zoolang als de candidat van het gouvernement niet verkozen is, de bisschoppelijke zetel vakant blijft. Zoo derhalve het gouvernement niet voldan vare geweest, stond het in deszelfs magt, om de aan- ‘aak van den Baron Drosre te verwerpen en in zijne een gedwee er werktuig te doen verkiezen. Zou het ent de hoop hebben opgevat, van het Vie instructién waren opgesteld, zoo als ik boven gezegd heb, comstig den geest der overreenkomst. Au einer gewaltige, kommende, door het man de bulle einen aan haben geest. Vijandclijke uitlegging te doen geven, strijdig met haren zin? Hoopte het het aldus in openbare opposition tegen den Paus te stellen? Dit gelöt ik niet. Het Pruissisch gouverneement kende alte wel het karakter van den heer Drosse, uit de wijze waarop hij de regten der kerk verdedigde, gedu-rende zijne administratie der diocese van Munster; want hij had alstoen zijne standvastighcid en energie duidelijk an den dag gelegd. Men wilde blijkbaar cenen twist met den Paus te weeg brengen en zoo het Pruissisch kabinet in de verkiezing van den baron Droste op den zetel van Keulen toegestemd heeft, is het, omdat het in hem alle de geschikte hoedanigheden erkende, die dat resultat te weeg brengen moesten. Gedurende eene worsteling van twee jaren, deed de Bisschop alle concessién welke zijne concientie hem veroorloofde, zelfs aangaande het punt, waarin alle tusschenkomst van het gouvernement, door het concordaat van 1821 verb. oden was. Hij heeft de geestelijkheid gemagtig, om de Catholijke kraamvrouwen, die met protestanten gehuwd waren en wier kinderen allen in de protestantsche religie zouden worden opgevoed, te zegenen. Op verzoek des gouvernements, verbood hij aan de geestelijkheid zijner diocese het toelaten van vreemden en vooral van Belgische Priesters, tot het uitoefenen van kerkelijke bedieningen in de kerken zijner diocese. Men ziet daaruit, hoe zorgyuldig hij is geweest, zoo als hij zelf zich uitdrukt, om iedere gelegenheid tot rup- ture met het gouvernement te yermiden, zoo lang als men het doen kon op eene wijze, die zich regtvaardigen liet; maar hij beleed eene onwankelbare gehoorzaamheid aan zijn geestelijk Opperhoofd, in alles wat de Ieer en discipline betreft. Hij verzette zich tegen de hermesiaan- sche ketterij, overeenkomstig de bulle van 1835, en zich grondende op de bulle van 1830, schreef hij aan de Priesters hunne gcheel passieve tegenwoordigheid voor, bij de ceremonie der gemengde huwelijken, waarbij de vermelde bulle de actieve tegenwoordigheid stellig verbood. Men ving verscheidene onderhandelingen aan, die gcenerlei gevolg hadden: eindelijk onderrigtte de minister van eerediensten den Aartsbisschop in een’ brief, dien hij den 24 October 1837 aan hem schreef, dat Zijne Majesteit hem vergunde zane demissie te nemen ef ingeval hij dat’ voorstel mogt aan- nemen, het Voorledene geene aauleiding tot cenigerlei on- derzock geven zou: de kerk onderging die usurpatie van den kant der kroon, zonder zich de geringste aanmerking te veroorlooven en zij ging over tot de benoeming van De- kens en Kanunnikken, en. Dat succes verstoutte het gouvernement, om zich de magt aan te matigen tot het af- zetten van hunne bedieningen, van al die geestelijken, die deszelfs ongunst beloopen hadden, om op die wijze de laatste sporen van de onafhankelijkheid der kerk te vernietigen. Men antwoordde ten zelfden dage op dat hoonend misbruik van gezag. Na te hebben geprotesteerd tegen die onverdedigbare tusschenkomst des konings in leerstellige zaken (de hermesiaansche geschillen), en na zich op nieuw te hebben beroepen op de beloften door het gouvernement gedan, die het altoos voorgaf te willen vervullen, voegt de Aartsbisschop er bij:,, Eindelijk gevocl ik de nood- ee See Sp gl lea Zakelijkheid, om de vrijheid mijner concientie en de vrijheid mijner concientie en de vrijheid ? erk mij heeft toevertrouwd, door mij den pligt, om hare regten te verdedigen, op te leggen, te reclamecren. Daat- enboven moet ik doen opmerken, dat mijne pligten je- gens de diocese, die aan mijne zorg is toevertrouwd en jegens de kerk in het algemeen, mij niet veroorloofden, mijne bedieningen te staken, of afstand van mijne dio- » cese te doen. Oden den 20 November zond de koning zijn ultimatum aan den Aartsbisschop, waarbij hij hem de keuze liet, om onmiddelijk zijne uitspraak te herroepen, of de gevolgen zijner weigering te ondergaan. De Aartsbisschop verklaarde in zijn antwoord, dat hij niet van gedrag veranderen zou. Diensvolgens werd nog denzelfden avond de toevlugt tot de gewapende magt genomen; hij werd gearresteerd en naar de vesting AZinden gevoerd, alwaar hij opgesloten werd; alle gemeenschap tusschen hem en het publiek werd verboden; al zijne brieven werden geopend, en niemand kon hem zonder verlofnaderen. Den volgenden dag werd, uit naam der ministers een manifest afgekondigd. Ik zou verlegen zijn, om met juistheid te zeggen, of het eene acte van beschuldiging tegen den Aartsbisschop, of eene apologie van het gedrag des gouvernements bij deze ge-legenheid is. Dat document, gedagteekend den 15, is erst den 20 afgekondigd geworden en het bevat de volgende beschuldigingen tegen den Aartsbisschop: lo Zijne oppositie tegen de hermesia ansche leerstellingen. 20 De afkondiging en uitvoering eener Pausselijke Bulle, die de koninklijke bekrachtiging niet ontvangen heeft. 30 Het bevel aan de Priesters te geven, om de acht-tien steltingen te onderteekenen. "Eae ae 40 De schending zijner belofte, betrekkelijk de gemengde huwelijken, waarin Ai ze/fs verder ging dan de Bulle van Prus VIII. é, Wat de eerste en derde beschuldiging betreft 5 heeft hij slechts de pligten vervuld van cenen prelaat, in het beschermen zijner diocese tegen het inbreken der ketterij, welke door de kerk veroordeeld was, en daarenboven verboden de_bepalingen van het Concordaat alle tusschenkomst van het gouvernement in dat opzigt. Wat de tweede beschuldiging betreft, is het voldoende te zeggen, dat volgens het Concordaat de Pausselijke bullen, om verbindend te zijn, niet noodig hadden door den koning te zijn bevestigd. Wat aangaat het verwijt den Aartsbisschop geworden, van zijn beloften te hebben geschonden, hebben — wij-hier boven gezien, dat hij zich nooit verbonden hadt, wat nict overreenstemde met de bulle. Overigens Is het gouvernement in het bezüglich van al zijnne eigenhandige brieven, en als het waar is, dat het de schendinge zijnner belofte bewijze, -waarom bréngt het dezelve dan niet voor den dag? Voorts heeft men gezegd, dat hij verder was gegaan dan de bulle bedelde. Om de onbillijkheid van dat verwijt aan te toonen, behoeft men slechts die bulle na te lezen, zelfs zonder behulp van de instructie des Kardinaals. Doch daar de tegenwoordige Paus (yoor-maals Kardinaal ALBANO) de opsteller is yan de onderha-vige stukken, is hij gewisselijk de beste uitlegger zijnner bedoelingen. Nu, hij heeft in eene allocutie verklaard, dat de passieve tegenwoordigheid der Catholijke Geestelijkheid bij de ceremonién der gemengde huwelijken, alles was, wat Pius VIII meende te kunnen toestaan, en dat de Prusissische gezant verklaard had, over die concessie te vreden te zijn. Hij heeft de kwade trouw van het Prusissisch gouvernement in die transtactie doen zien. Het manifest der ministers behelsde daarenboven tegen den Aartsbisschop de beschuldig ing, van het volk te heben opgeruid tot ongehoorzaamheid, door de openbare voorlezing an de vergaderde Geestelijkheid van den brief aan het gouvernement gerigt, waarin hij zijne pligten als onder-daan, jegens zijnen tijden Souverein en die, welke zijne hoedanigheid van Prelaat der kerk hem oplegde, onder-daan. Doyle, op zijn sterfbed het Catholicismus had afgezwo- ren. Hoe lomp en ongerijmd die leugen was heeft hij in Lengeland en op het vaste land dagbladen gevonden, die dwaas genoeg waren om hem te verspreiden. De Gai- gnani’s-Messenger, cen blad, hewelk in de Engelsche taal geschreven, te Parys uitgegeven wordt, heeft zelfs nog meer gedaan: het heeft getracht de zaak wat minder on- geloofbaar te maken. Het is dan ook aan dat *blad, aan *cwelk de Prelaat, die den Bisschop van Ké/dare in’ zijn _ sterfuur heeft bijgestaan, den volgenden brief geschreven heft, om de zaak, door hetzelve verhaald’, te logen- straffen. Aan Mijn Heer den Uitgever van de Galignani’s-Messenger. Mijn (Heer! Mijn aandacht is bepaald geworden bij een artikel van uw blad van 9 November ll. Dat artikel, betrekkelijk den dood van Mgr. DoyLe, is ontleend uit een Engelsch blad en voerde, bij deszelfs eerste uitgave, met regt, dezen titel: Zeer buitengewoon feit, indien Mijn. Ik was bij den Prelänt gedruckte gedruckte die beklagenswärte, die aan Jerand en aan de Catholicieit eenen zoo doorluchtigen verdediger ontroofde, en ik hoop dat gij op _dien grond mijne getuigenis zuläannemen, dic op de stelligste wijze de geruchten tegenspreekt welke verspreid zijn geworden door eenen geest van boosheid, van leugen, en dwaasheid, aangaande de laatste oogenblikken van Mgr. Dov le en die zijn apostasie van het Catholijk gelöst vermelken. Die laster heeft haren oorsprong gchad in de fanatieke zij werd vervolgens onder den sluijer van het anonyme in The Dublin-Packet et Evening-Mail, opgenomen; einde-lijk heeft zij eenen weerklank gevonden in de kamer der lords in den zoo treuriglijk beroemden persoon des Bisschops van Lezser. Bij eenen maaltijd, in 1835 te Cork gegeven, waarbij de edelmoedige inwoners dier stad zich vereenigden om mij een laatst vaarwel te zeggen en mij, fog voor mijn vertrek naar America, hunne welwillend-heid en vriendschap te betuigen, verwierp ik met een een edele verontwaardig den hatelijken laster, met zooveel -yenijn tegen de nagedachtenis van den heiligen en geleerden Bisschop van Kildare en Leighlin gerigt. Ik weet niet, dat sedert dien tijd een zoo ongerijmde fabel, cen zoo habitensporig yerzinsel, aan het vernuft of aan de inbeelding der ligtgeloovige protestanten van Groot-Brittannie is voorgesteld geworden; doch daar Die bedrieger, omgeven door talrijke en illusoire bijzonderheden, zich in Frankreich heft verspreid, meen ik, dat de volgende daadzaken niet zonder belang zullen zijn voor uwe lezers. Vier jaren voor dien betreurenswaardigen dood, leefde niemand der faini- lie, met den achtingwaardigen prelaat ; diensvolgens zal erigt aan den Kapellaan der stad Molineux gegeven chijnlijk, of laaghartigen ‘laster, tot vermaak n, zijn. Ik ben volkomen overtuigd, dat de hei- estorven is, zoo als hij heeft geleefd, naauw het geloof en het geéerbiedigde opperhoofd der ae verbeelding van eenen protestantschen leeraar van Bav/ow ; * ee. oe Cr Re Cae Sa Catholijke en Apostolische Roomsche Kerk en die over- tuiging is op de volgende omstandigheden gegrond : lo De H. Misse werd op de Zondagen, en meermalen gedurende de weck gecelebreerd in cene bidplaats welke gemeenschap had met de kamer van den zicke. 20 lk bevond mij eenige dagen voor zijneu dood bij den waardigen Prelaat, terwijl hijaan Mer. Novan verzocht, zijne biecht te hooren, waarna hij met het levendigste ge- loof en de teederste gevoelens, de aanbiddelijke Eucharistie ontving. 3° Ik was bij zijn bed geknield toen de Abbé Mauer, cenige oogenblikken voor zijnen dood de gebeden der ster- venden reciteerde, die eeniglijk ten gebruike der Catholij- ken zijn en zoo als men die in het Roomsche Ritueel aantreft. De doorluchtige Bisschop antwoordde bij de lita- nien; zijne stem, hoewelstervende, was hoorbaar en door onophoudelijke gebeden bad hij zijnen God om de genade van eenen heiligen dood. Hij verzocht mij met verscheidene andere Priesters, bij hem te waken en gedurende den nacht herhaalde hij met liefde deze teedere woorden:,, Heer Jesus! Ontferm u mijner! Heilige Marta bid voor mij;”’ en zijn hart drukte overvloedig andere soortgelijke gevoe- lens uit, die onwraakbare bewijzen waren van zijne gods Vrucht en van zijn gelöst. Het is hier onnoodig de bewijzen van dat zoo vast en zoo zuiver gelöst te herinneren; dat hem die gedenkwaardige antwoorden aan de beide kamers van het parlement inboezemde en aan die onsterfelijke werken, waarin ecne zoo uitgebreide geleerdheid en zulke uitgebreide gevonden worden. Zijn dankbaar en altoos rouwend vaderland rigtte hem een monument op, ten einde aan het nageslache den roem overte brengen van zijn patriotismns en te herinneren aan den geleerdsten, reetzinnigsten en heiligsten der Bisschoppen van de latere tijden. Ik heb de eer te zijn: rake WILLIAM CLANcy, Bisschop van Oriense en Apostolische Vicaris: van Engelsch Guyana. Het Onderwijs. Onder dit opeschrift ziet een vlugtschriftjene van 8 bladzen het licht. Het is ons, door wien wij niet, met den post, Onder kruisband, en volgens den post-stempel, uit Utrecht gezonden. Het is blijkbaar uit eene protestantsche pen gevolle. Uit sommige uitdrukkingen, wendingen en gevolens, meenen wij temogen besluiten, dat de schrijver, tot de afgescheiden gereformerden behoort; ja, dat de heer Scnot re hetzelve geschreven heeft. -Hoewel wij in sommige opzigten van de denkwijze des schrijvers, aangaande wenschelijke maatregelen betrekkelijk het onderwijs, verschillen, hebben wij echter dat stukje met genoegen gelezen, en gemeend, hetzelve in ons blad te moeten overnemen,-vooral ook, om er later op terug te komen, bij het wederleggen van de zonderlinge stelling, dat vrijheid van onderwijs nadeelig voor de verdraagzaamheid zijn zou. — Zie hicr het stuk zelve; al acy. HET ONDERWIJJS. Door Z. M. onzen Koning Es eene commissie benoemd om te handelen over het onderwijs, bestaance uit mannen van verschillende godsdienstige denkwijs. Van harte wenschen wij, dat deze commissie zoodanig rapport moge uitbrengen, dat aan de steeds toenemende klagt over conscientiedwang een einde gemaakt worde. Dit is uit het personnel der commissie reeds van te voren op te maken, dat men geen voorstel behoeft te verwachten, waardoor de kinderen van onderscheidene godsdienstige gedreven. worden in dezelfde school, om aldaar zulk een onderwijs te onvangen, hetwelk cigen- lijk aan niemand voldoet, dan aan hen, die de godsdienst als eene tamelijk onverschillige zaak beschouwen. Nu zal het er echter op aan komen, om het grondwettig regt van den Koning, om het onderwijs tot een voortdurend onderwerp van hoogtsdezelfs zorg te maken, in overcen- stemming te brengen met de onvervreemdbare regten van ouders, om hunne kinderen naar de godsdienstige overtui- ging huns gewetens op te voeden en te doen onderwijzen. Hij, die waarlijk behoort tot de gereformeerde gezindheid, heft zich bij den doop van zijn kind reeds voor God ver- bonden, om zijn kind reeds voor God verbonden, om zijn kinder in*de leer, welke die gezind- heid gelooft de alleen ter zaligheid leidende te zijn, 1) en welke leer lijnregt staat tegenover Roomsch-Catholijk en Remonstrantsch, te onderwijzen of te doen en te helpen onderwijzen. Die verbindenen voor God kan door geene magt onder God yerbroken worden. Hij zoo min als de Remonstrant kan het dulden, dat zijne kinderen in de jeugdige harten eenen indruk zouden krijgen, dat zij door het vasthouden aan dat geloof buiten den hemel zouden gesloten worden, en daarom noodig hebben om in den schoot der roomsch-catholijke kerk over te gaan. De Roomsch-Catholijk wordt dadelijk in het teederste zijns gewetens aangetast, wanneer zijne kinderen gedwon- gen worden, om den indruk te-krijgen, alsof zijne’gods- dienst voor het grootste deel slechts ijdele vertooning is, en het voornaamste deel daarvan gelijk wordt gesteld met afgoderij, welke van God vervloekt is. De Gereformen der Kontrolle zijn bij ziel- ven veroordeeld, wanneer zijn hunne kinderen aan een onderwijs zouden moeten overgeven, waardoordeze den in- druk zouden verkrijgen dat de godsdienst slechts eene bijzaak, of nutteloos is. : De Remonstrant moet zich grootelijks bezwaard achten _ _ 1) Volgens het formulier van den kinderdoop, in de gerefor- meerde kerk, worden aan de ouders en getuigen, drie yragen gedaan, wasrvan de twee laatste dus luiden: 2, « Ten anderen, of gij de leere die in ’t Qude ende Nieuwe Testament, ende in de Artikelen des Christelicken gelöffs begrepen is, ende in de Christelicke Kercke alhier geleerdt wordt, » niet en bhekent de wacrachlige ende volkomene Leere der Säigheyt te wesen? ‘a « Ten derden, of gij niet en belooft ende voor u neemt, dese » kinderen, als zij tot haren verstande sullen gekomen zijn, een » yegelick de syne, waervan hij vader ofte getuyge is, in devoor- » seyde Leere nue uw verm ogen te onderwijsen, oft te doen ende » te helpen onderwijsen? Welke vragen de Vaders en getuigen, met: ja! beantwoorden. E Aant. van den Rep. + e* y w 4 ner * ae : wy’ Pg = wv at ¥ * ae ee es 3. Se 422, || of schriven hebben geleerd, en toch om zijn kinderen te stellen onder den invloed van zoo- danige meesters, die in de jeugdige harten zulk cenenin- druk van God trachten te geven, waardoor in zijn oogen de goedertierene God tot een’ tiran wordt verlaagd. Even min kan zijn geweten dulden, dat zijn kinderen voor- bereid, worden om bij de eerste ontwikkeling zich in den prachtigen en voor het vleesch zoo gemakkelijken schoot der pauselijke kerk neder te vlijen. Daar de, tegen- woordige naamdragende Hervormden eigenlijk niet meer verschillen van de Remonstranten, zoo is hetgeen yan de laatsten gezegd is, ook op deeersten toepassclijk. Wat zal nu, bij zulk een radicaal verschil, het welligt met eenige wijziging in den boezem der commissie zal open- baar worden, het voorstel zijn? Alle denkbeeld van gods- dienst uit het onderwijs verbannen? Dit kan Alleen yer- kieslijk zijn voor den practicalen godloochenaar. Het is onmogelijk om den kinderen een boek voor te. leggen van cene eenigzins zedelijke strekking, of de gevoelens der verschillende godsdienstige gezindheden worden aangetast. Nu kanhet de raad van verstandige mannen niet zijn om den Koning te bewegen, met kracht en geweld al die gevoelens te onderdrukken, en een gouvernementaal onderwijs te vestigen door eene wet, welke den aanbidder van aan de op gelijke lijn plaatst met den aanbidder van God in Curisrus. Even min kan aan den Koning de raad worden gegeven om zijn oog geheel aan het onderwijs te enttrekken, en zulk eene bandeloosheid toe te laten, dat de kinderen even goed onderwezen zouden kunnen worden in de beginselen van Ropespirrre, LA Mennats of de fingelsche Chartisten, ais in de leere des Christendoms. Wij heben vrocger reeds onze gedachten eenigzins open- baar gemaakt; bij deze gelegenheit wenschen wij niet te zWwijgen. a iF Het is de pligt van de hooge overheid om te zorgen, dat alle kinderen onderwezen worden, en dat ontaarde ou- © ders niet in staat zijn om of uit verwaarloozing, of uit tijdelijke gewinzucht, of uit opzettelijke boosheid, hunne kinderen als de beesten te doen opgreeijen 2). Onze wensch zou derhalve zijn, dat de hooge overheid zich doordeug- — delijke opgaven overtuigde, dat alle kinderen in Nederland onderwezen worden, ten minste in lezen, schrijven en beginsclen van rekenen, Dit zou zeer gemakkelijk kunnen Ae ‘ geschieden door het bepalen bij eene wet, dat alle wijk x <3 meesters zich alle drie of zes maanden van alle ouders, pe er rtee- “4 9 na- die kinderen hebben boven de vijf of zes jaar, een bewijs ¥ moesten verschaffen, door den schoolmeister or kend, dat hunne kinderen onderwijs ontvangen) melijk deze door ligchaams- of zi rtee- “4 9 na- die kinderen hebben boven de vijf of zi “ elsgebrek niet onderwegen te worden, Is de schöne der Pausselijke Kerk zoo gemakkel vleesch? Waartoe in een stukje als het onderhavi, groote ongerijmdheid snogeronie ‘die in strijd is m men bij andere gelegenhen aan de Catholijke Ke 2) Dit is wat te sterk, Zouden kinderen, die alleen daarom als beesten opgrooijen? Wij hebbe tenen gekend en kennen er nog yooral op de grootste naauwgezetheid 4 5 aca ‘ > onderwijzers zullen optreden. Hierbij is het noodzakelijk, dat alle plaatselijke bestüren werden van het aantal publieke of privat-onderwijers, die zich binnen hunne gemcenten ophouden en die verpligt moesten zijn, om binnen bepaalde tijdvakken eenen algemeenen staat van hunne scholen aan het plaatselijk bestuur over te leggen. Alle ouders, die, om welke reden ook, hunne kinderen geen,onderwijs verschaften, behoorden alsdan bij de wet verpligt te worden, om hunne kinderen ter onderwijzing aan den staat af testaan. Alsdan is de staat in deszelfs volle regt om zulk onderwijs mede te deelen, als haar, (hem) nuttig en noodig zal voor-komen. Elke godsdienstige gezindheid behoorde even zeer bij eene wet verpligt te worden, om die kinderen, wier ou-ders onvermogend zijn, doch hunnen kinderen een onderwijzen. Evenwel behoore alle oiders vrij te zijn, om hunne kinderen ook aan het onderwijzen. Evenwel behoore alle oiders vrij te zijn, om hunne kinderen ook aan het onderwijzen. In een andere gezindheid over te geven, Wanneer eene godsdienstige gezindheid deze voorname verpligting verwalost, behoore de gouvernements-scholen gebruikt te worden. Op zoodanige of dergelijke wijze vervult de overheid hare algemeent verpligting, en geene godsdienstige gezindheid wordt in deszelfs (derzelver) bijzonder gevoelen gekrenkt. Behoort echter de Koning te zorgen voor het onderwijs, dan kan de bemoeijenis met de onderwijzers niet worden uitgesloten. In de eerste plaats zouden wij wenschen, dat bij cen' wet aan cen' iegelijk buiten zijn eigen huisgezin de bevocgd-heid ontzegd wierde, om kinderen te onderwijzen, zoo hij nict te voren behoorlijk is onderzocht en toegelaten. Het spreckt van zelven, dater verschilleride klassen van onderwijers mocten zijn, naar mate van den eard van het onderwijs. Niemand behoorde als onderwijzer te worden toegelaten, dan die lid is van cenige godsdienstige gezinden heid, welke in het land onzer inwoning bestaat 3 zoo dat b. v. geen Turk of Heiden in de gelegenheid gesteld wordt om cene school op te rigttn. Alle onderwijzers behoore in de taal, in het schrijven en in de beginselen van het rekenen ervaren te zijn, Op zulk cene wijze dat zij dit aan kinderen kunnen mededeelen. De meerdere kentiis behoort hoogeren rang te geven met aanduiding van den aard der bekwaamheid. Zij, die geene bekwaamheid hebben voor den laatsten rang, behoore door geene gezindheid op eene | school gebruikt te mogen worden. me Er zullen dien ten gevolge ook wettelijke bepalingen 1) moeten zijn aangaande het onderzoek van hen, die als A scence! ’ x Hierte zouden wij wenschelijk achten, dat er door den Koning eene algemeene, en ondersche idene gewestelijke en plaatselijke schoolcommissién benoemd wierden, bestaande uit Ieden van de verschillende godsdienstige gezindheden, die genoegzame kennis heben om over personen en hunne bekwaamheid te oordeclen. Eene gezindheid, die zulke personen nict oplevert, kan kwalijk bevoegd geacht worden om mede te oordeclen. Door deze commissién zouden plaatselijke, gewestelijke of algemeene acten van toelating verleend moeten worden aan hen, die een onderzock doorstaan; zonder dat echter noch het gouvernement, noch de bijzon-dere godsdienstige gezindheden verpligt behoore te worden om uit het alzoo bestaande aantal in de behoefte te voorzien. Het gouvernement, elke godsdienstige gezindheid of plaatselijke gemeente, welke ecnen meester noodig heeft, behoort vrij te zijn in de keuze van den personen, met die bekaling echter, dat, wanneer men iemand verkiest, die nog niet onderzocht is tot dien rang, waartoe hij verkozen wordt, hij, alvorens die betrekking te mogen aanvaarden, door de plaat Selijke, gewestelijke of algemeene commissie worde onderzocht en goedgecurd. Door deze grondstel-lingen in wettelijke bepalingen op te nemen, zou gewisselnem and stoff tot klagen hebben, dat hij belemmerd werde in zijne godsdienstige genoeg had, om door de voortreffelijkheid harer inrigtingen te wedijveren met de particuliere scholene. Er behoort tevens gezorgd te worden voor bepalingen Aangaande den verpligten duur van de schooluren, en de onderwijzers moesten genoodzaakt zijn om, hoeveel ondermeesters zij ook gebruiken, zelven al dien tijd in de scholen te verkeeren. De leden der schoolcommissién behooreten ten allen tijde toegang te hebben in alle scholen, zoo wel van particulieren als van den staat, om zich te kunnen overtuigen, dat het onderwijs geregeld gegeven wordt, en er gegen nadeel wordt toegebragt aan de ligchamelijke gezond- heid der kinderen. Alle godsdienstige gezindheden behooreten aan het gouvernement op te geven de personen, an wie het opzigt over hunne scholen is opgedragen. Het particulier oordeel over de godsdienstige geyoelens behoort uit- sluitend aan de gezindheden zelve te worden overgelaten. Wanneer echter iemand wegens zijn zedelijk gedrag in eene vezindheid mogt worden afgezet, behoort daarvan met ver- melding der redenen kennis gegeven te worden aan de plaatse- like schoolcommissie van het gouvernement, opdat de | Zu kennen zorgen dat, wanneer dit noodig geordnet wordt, ‘de toclating tot onderwijzer kan ingetrokken worden. Er is nog eene vraag, of namelijk een icder, dic als onder- Wwijzer onderzocht is, zonder eenige roeping zich mag ne derzetten en eene school openen? Deze vraag zouden wij ontkennend beantwoorden, dewij! hicrdoor cene deur voor -ongeoorloofde mededinging zou geopend worden, welke eenen verderfelijken invloed op het algemeen zou uitoefe- |||| nen. Het gouvernement bepale volgens hare (zijne) verkic- _|f Zing het aantal harer (zijner) scholen en onderwijzers; elke _ A 424 Plaatselijke gemeente of eene gezindheid doe insgelijks. Deze kunnen vermeerderd of verminderd worden, naarmate het gouvernement, de gezindheid of de plaatselijke gemeente zulks goedvindt. Buitendien moet niemand de vrijheid heben, om eene puplieke school te openen. Het worde echter tevens vergund aan meerdere ouders, om te zamen yoor hunne kinderen een’ of meerdere meesters aan te nemen en die kinderen alsdan gezamentlijk in dezelfde plaats te doenonderwijzen, mits ook dan die plaats toegankelijk is voor de schoolcommissie. In dit geval staat het niet aan den erwijzer, om andere kinderen in zijne school op te-ne-men, maar aan de gezamentlijke ouders, die hem hebben aangesteld, of zij meerdere kinderen bij de hunnen willen entangen. Bij zoodanige scholen behoore de bepalingen van het contract tusschen de ouders en onderwijzers aan de schooleommissién bekend te worden gemaakt, opdat ook deze in staat zijn, bij het bezoeken dier scholen te zien of an die bepalingen voldaan wordt. Zoodanige schön den ganzen gelijk, wat het dagelijksch onderwijs betreffend, met de kostscholen, welke laatste even min aan het algemeen toezigt, der regering mogen onderwijs. Na de behandeling van het personeel, dient er ook gelet te worden op de middelen van onderwijs. Het behoort niet aan de willekeur der onderwijzers te worden overgelaten, welke boeken zij.zullen gebruiken, Daartoe bhoort er eene wet te bestaan, dat de onderwijzers gebonden zijn aan zulke boeken, die door de daartoe bevoegde commissieren zijn goed- gekurd, en welker goedkeuring niet is ingetrokken, Hiertoe behoort het gouvernement naar deszelfe goed- den eene algemeene commissie te benoemen, zondex in die benoeming gebonden zijn aan eene bijzondere godsdien- stige gezindheid. Deze commissie onderzockt alle bocken, die op de gouvernements-scholen gebruikt moeten worden, Elke bijzondere gezindheid of plaatsclijke gemeente benoemt tevens hare commissieren, welke de boeken voor die gezind- heid of Plaatscelijke gemeenten en goedkeuren. Elke particuliere school behoort door derzelver opzieners de aldaar gebruikt wordende boeken, aan het oordeel en de goedkeuring yan eene der bestaande commissién te onder- werpen. Het gouvernement behoort vrijheid van inzage te hebben in alle gebruikt wordende schoolboeken, om te kunnen zorgen, dat er niets onderwezen wordt, strijdig met de publicke.maatschappelijke orde en de goede zeden. Ie- dere commissie moet verantwoordelijk zijn voor de door haar goedgekeurde boeken, en daartoe moet op de keer- zijde van het titelblad kenbaar zijn, door welke commissie een boek is goedgekeurd. Wij hebben in het ternederge- stelde in het oog gehouden, dat de wet zorgen moet voor de ortvervreemdbare regten der ouders, om hunne kinderen te kunnen doen opvoeden, zonder kwetsing hunner gewetens, en geenszins eene onbeperkte vrijheid behoort te verschafen an personen, die anderen willen onderwijzen. Inden staat is de hooge overheid verantwoordelijk voor hetgeen zij doet onderwijzen, en niemand mag zich zelven aan den Staat opdringen. In elke godsdienstige gezindheid zijn de_ belang dergenen, die aan hunne onderwijzende zorg zijn toebetrouwd. Hij, die God verloochent, kan geene aanspraak maken op eene vrijheid, welke gegrond is op cene gezind- heid, waardoor God wordt erkend. De wijze van godsdienst moge aan ieders bijzondere overtuiging worden oyergelaten, tot dien tijd toe dat de almagtige God zelf, door Zijne kracht zal maken, dat er geen verschil over de wijze van. godsdienst meer mogelijk is; de ontkenning van God ver- laagt den mensch beneden het redeloos vee’, hetwelk zijnen Schepper erkent. Zulk eene verwoesting yan het mensche- lijk geslacht kan niet opentlijk in ecnen staat gehuldigd worden, of men besluit tevens tot verwoesting van alles. De fransche revolutie in het last der yorige euw heeft dit overvloedig bewegen. De algemeene omkeering der maat- schappelijke banden, dwong zelfs de fransche magthebbers tot openlijke erkentenis van wege den  is ge- bleven; maar dat bereids een fiks antwoord op dien zon- derlingen brief, ter perseis. Waarlijk, zoo de Heer Sincen- BEEK door zijnen brief, en door zijne voorgewendde yrees, dat vrijheid van onderwijs nadeelig voor de verdraagzaam- heid zijn zou, gemeend heeft, verdraagzaamheid te be- vorderen, heeft hij zijn doel, blijkens alle die wij ontvangen, deerlijk gemist. Ter goedertrouw, hoe kon de man meenen, om, in het belang der verdraagzaamheid, een millioen Nederlandsche Catholijken regt — boos te maken? Waarlijk de zoogenaamde verdr n- heid heeft zich nooit onverdraagzamer getoond, haren tegenwoordigen oorlog tegen de vrijheid yz vrijheid: terwijl de ware verdraagzaamheid, jt genen wordt aangetroffen, die men niet ophy leeraars voor God en menschen verpligt te waken voor het | draagzaamheid aan te tijgen, = ie : a. 