Our great West; a study of the present conditions and future possibilities of the new commonwealths and capitals of the United States;
Ralph, Julian, 1853-1903
De boyenlanden yan Palembang zijn in het als de benedecianden, zeer moerassen en met wildernissen bedekt. De benedecianden in de divisien Banjoe Asin en Koromering Ilir bestaan grootendeels uit strandmoerassen, welke yoor alle kultnur ongeschikt zijn. In de divisien Rawas, Moesi Ilir en Ogan Ilir zijn eyeneens lage gronden, wdkr door zoet water geinnndeerd worden, od in de droge moesson gedeeltelijk lasg genoee droog yallen, om eenen oogst yan sprengende planten te knnnen opleyeren. Voonl is het land langs de Moesi tot bij Kssuds-ran, dat is: tot eenen afstaad yan omstreebacht dagen opyarens yan de monding der h-yier, zeer laag gelegeu  ynlkaan Dempo, nit welken nog Ttn tH tot tijd rook- en yuurdampen opstijgen. Ve- dere bergen zijn: de Kambing, Serello, Tjere- meh, Balakie en Pamatang. Al deie bergci zijn oostelijke takken yan bet Barisan-gebertte, dat geheel Sumatra doorloopt en op eene Wit yan circa 3,000 Rijnlandsche yoeten gts^ wordt. Palembang wordt in alle rigtigen door Tfr-soheidene riyieren, welke tot (f anmerkelijken afstand van zee beyaarbaar vi. De yoomaamste zijn: de Moesi, Banjoe A^iL Oepang, Saleih en Masoedji, w^e zich i& dczee ontlasten, Andeie aanmerkel^ke riviere::, die zich in de boyengemelden uitatorteo, ^:l^ de Loempoer, Babatan, Pedamaran, Fadaic. Pladjoe, Kommering, Ogan, Lamatang, Klin, Klingi, Rawas, Roepit, Lakitan, Poioekol, It kob, enz. Gegrayen vaarten vereenigen op rek punten de yoorname riyieren, zoodat er io Palembang genoeg gelegenheid bestaat tot hmtL-landsche gemeenscbap, en de landbonw hierria teyens zijne yoordeelen kan trd^en. De gronden zijn over het algemeen Tiudt-baar en bij uitemendheid gesehikt Toor lie.: rijstbouw. De oogst der rijsi breugt daa og( meer op dan de behoefte yordert, loodater jaarl^s eene aanzielijke boevcelheid li;^^ PA. 663 wordt oitgeToerd. De rijstbottw woidt meer ea meer uitgebreid, zoo door de toeuemende veiligbeid als door de daanteHing van water- leidingen. De prijiea der witte en zwarte rijsi waren in 1859 / 4 en / 3V4 per pikol. Er is m vroegere jaren hier en daar koffij geplant, en bet bestuur heeft last gegeven dat de nog aanwezige aanplantingen moeten onderhoadeu worden. De kaioenteelt levert jaarlijks 25,000 a 26,000 pikols op. Vooral moeten de Nieaw- Orleans-katoensoorten in deze residentie de beste resnltai En opleveren. Sniker wordt voor eigen gebmik aangeplant. Sniker wordt in aanziellijke hoeveelheid en nitgevoerd. De peperkultuur is er zeer vervallen, en Yoor Indigo zijn de gronden uiet geschikt. De tabakran Palembang is beroemd en kost tot 80 de pikol. Jaarlijks worden daarvan omstreeks 600 pikols nitgevoerd. In de benedenlanden vindt men geene klapperboomen, omdat daar zekere worm den atam sehijnt te verteren. Een dag varens de rivier op, ontwaart men Toor bet eerat den statigen kokospalm in den omtrek der dorpen. De meeste olie wordt ran Java en Siam ingevoerd. Verder leyert de grond nog: kakao» ganMr^ specerijen, haijang^ ttijen, ok^M, fMMngy roian, ramee (bindgaren), hamboey korianderzaad. Om * de booidplaats heft men meestal aangeslibten grond, die bij aitstek vruobtbaar is. Men yindt er niet al- leen alle Tmchten en moeskmiden, die op Suoiatra voorkomen, maar 00k vele Europe- sche groenten en gewassen, die bier zelCs be- ter dan in de lagere streken yan Jara willen groeijen. De bosscben zijn rijk voorzien van geiah'pertja en gom-elastiek. Van eerstgenoemd produkt worden jaarl^ka 3,200 ^ 2,300 pikols en van de Gom-elastiek 4,000 5,000 pikols In den handel gebragt. Yoorts- komt in de bosscben faitiff-bout, dat tot roode verOstof dient, djaraky sapanbout en was voor. Het mineraalrijk levert stofgond, dat echter niet zoo ujiver is als bet Djambiscbe, eenig ijzerets, zwavel en arsenicum. Kalkaarde wordt er genoegzaam gevonden en aarde voor vaat- werk is er zoo overvloc^ig* daarin zelfs bandel wordt gedreven, terwijl de Palembang- sche waterkruiken als 00k dakpannen en vloer- tegels alom zeer gewild zijn. In de nabijbeid van Bali Boekit komen aardolie-bronnen voor. De znivere olie wordt ter plaatse verkocbt voor 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De bminkoleu, die men er aantreft tuss 30 duiten de gantang, waarvan 10 in een pikol. De b Lahat en Moewara Enim, aan de Lamataug, zijn sleoht. Yerder komen er 00k steeii- en bruiukolen voor bij Bali Boekit in Ban joe Asin, en 00k op versoheidene plaaten in de Lamatang llir en -Oeloe. Men treft bier en daar, inzonderbeid bij den vulkaan Dempo, onderseidene minerale bronnen aan, en in bet landscbap Semuido be vindt ziob eene zoute wel. In de boscben treft men: olländen, rühren-cerossen, tätere, wilde zwijnen, panters en wilde katten.  gelegen, te verwaobten beefk. Zware onweder komen op bet onverwacbts op, en zijn, vooral in de Noord-West-moesson, zeer hevig. In de Zuid-Oost-moesson boudt het we^rlicbt langer aan, docb in mindere hevig-heid, en is zelden van donder vergez^d. Yan Augustus tot omstreeks April waait de wind meest uit bet Zuid-Westen, Noord-Westen en Noord-Oosten, terwijl er alsdan sterke afwärte rivieren tot omstreeks haren oorsprong bevaaibaar worden. In de maanden Mei, Junij eu Julij waait de wind uit het Zuid-Oosten en Osten, wanueer men meestal goed we^ beeft. Niettegenstaande de veranderlijkheid van het we^r, woidt de dampkring voor zeer gezond gebouden, bebalve in eenige streken der benedenkten, die nit hoofde der moerassen ongezond mogen genoerad worden. Sterke winden zijn den dampkring, die in het warme sai-zoen ontzetend heet kan zijn, daar de thermo-meter er's morgeus 80'*, des namiddags, te 2uren, 92^ Fahren teekent, terwijl hij in den regentijd 76° en 80° aanwijst. Ter boofdplaats zijn wegen en bruggen in eenen goeden staat. Men is in 1854 00k be-gounen bet aantal dorpswegen te vermeerderen en tevens te verbeteren, daar die meestal van bamboe waren zamengesteld. Nu worden zij alom door aarden wegen vervangen. Boven-dien heeft thans ieder dorp eene behoorlijke anlegplaats langs de rivier. De commnnicatie gescbledt te voet of langs de rivier. Groote reizen geschieden met zeker vaartuig, de bidaar. De handel is in deze residentie vrij lerendig; de handelsartikelen zijn: rijst, katoen, was, bars, benzoin, getak-perija, roian en stofgoud. De yereenigingspunten van den handel in het bin-nland zijn: Moewara Kompeh, Moewara Bliti, Tebing Tinggi, Enim, Lahat, Batoe Radja, Ogan. En Moewara Doewa. De produkten der hooggelegene plaatsen worden gewonlijk daar bijeen-gebragt, en aan de Palembangsche handelaren te koop aangeboden, welke er ook gewonlijk komen met die artikelen, welke in de binneo-landen het meest gewild zijn, als: zout, lijn-waden, ijzer, enz. De prijzen zijn door de bestaande ooncurrentie laag. Te Palembaog zijn twee marktplaatsen, waar levensmiddeleu, kramerijen en lijnwaden verkrijgbaar zijn. De binneo-landsche handdi heeft in 1854 eene groote nütbreiding gekregen door de openstelliog Tan den handel langs de flatang Lekoh; alleen van de hoofdplaats waren 212 praauwen vertrokken met lijnwaden, rijst, zout, ijzerwerk en geld, en erunggekeerd met benzoin, terwijl er in vorige jaren slechts 10 of 12 vertrokken. Over den handel over zee zie men bij de hoofdplaats. De bewoners van Palembang bestaan uit af- stammelingen van Javanen, welke in de 16e eeuw en vroeger naar Palembang zijn overge- komen en het geheele land overheerschten, en zich vermengd hebben met vreemdelingen van Malakka en omliggende eilaaden, zoo mede met 2daleijerB van Sumatra's Oostkust. In de binnenlanden vindt men de twee wilde volks- stammen Orang Koeboe en Orang Goegoe. Men vindt tegenwbordig vele Palembangers, die Ma- leisoh lezen en schrijven. De zeehandel, hunne voornaamste bron van bestaan, maakt hau zulks onontbeerlijk. De voorname taal in de stad is de Javaansche, die echter, daar zij met vele Palembangsche woorden vermengd is, hare zui- verheid verloren heeft. Sommige rijk^rooten bezitten, zegt men, eene vrij uitgestrekte ken- nis van de Arabische letterkunde. De gods- dienst van den Palembanger bepaalt zich voor- namelijk tot het uiterlijke. Slechts enkelen verstaan den koran en dan nog gebrekkig. De Palembanger wordt geacht tegenwoordig in goede eigenschappeu veel vooruit te hebben boven andere bewoners van den Indischen Ar- chipel; eenige ondengden, hem in vorige jaren verweten, als: wraakgierigheid, valschheid en trouweloosheid, doen zich in de laatste jaren weinig onder de bevolking voor, waaruit men kan f^eiden, dat ten dezen opzigte eene guu- stige verandering bij dit volk heeft plaats ge- had. Hij is zeer vatbaar voor goede indruk- ken, bijzonder ervaren in het uitoefenen van handwerken en in den handel onderaemend esi slim. Vobral mnnteu de Palembangers uit is het uabootsen van fijn snij- en acbrijnved. Ivoor weten zij bij uitnemendbeid fraai ei fijn te bewerken. Men vindt onder hen im ervaren goud- en zilversmeden, tevens jQw^ liers, smedeu, kris-scheedenmakers, verikkens schilders, metselaars, ttmmerlieden, tinnegielaf, blikslagers, steenbakkers, geelgieters, scKc^- makers, praauwenmakers en boekbinden, cll De vrouwelijke kostwiuningen zijn: hetTeres van zijden kleedjes met gouddraad, hette- weven, het zijde- of katoenverwen van reed- geweven stoffen en het garenspinnen. Yerie: vindt men onder de Palembangsche vronwa enkele die zeer behendig zijn in het we?a van Arabische mutsjes van gouddraad, die sgemeen fraai en zeer gezocht zijn. De Palembanger bemint den opschik ea k vermaken, is uiet werkzaam, een bartsti^lis beminnaar. V van dobbelspel, en twist en rodziek. De Ghinezen te Palembang ondencbe den zich gunstig boven hnnne stamgeooote. op Java, daar zij niet dien trots en dieigeiliefde bezitten, die men daar bij deze natie ofmerkt. Een groot aantal Ghinezen is toi hitt Mohammedansch geloof bekeerd. De meest, vrouwen van dtoe natie beliiden ook die i«, daar vele Palembangers met Chinescfae vrouvei geben zijn. De bevolking van de eigenlijk zoo gensasiif residentie Palembang, zond^ daaronder te kenen het rijk van Djambi en de gevtstc Pasoemah, Semiudo, Kisam en Makouwkojv. telde in 1860 378,225 zielen, waarm W^ Europeanen, 3,185 Ghinezen, 1,805 Arabierc. 54 andere vreemde Oosterlingen en 373;' inlanders. Van de andere zoo even genoes^if gewest. En, die, hoezeer bestuurd doorambtisa- ren, stand onder de leiding van den Besi^es^ van Palembang, evenwel uiet onmiddellijl tr de residentie zelve behooren, wordt de be^ckl- king, naar gissing, opgegeven op 108,000 ci^-. De naam van Palembang of zoiverder Ms- bang is Javaansch en beteekent: ^afgespoelde grond", daar de groad omstreeks de hoofdpUts uit aanslibbing bestaat. Yolgens deJavaasstV overlevering, is Palembang door bet rijk ni Madjo Pahit, tijdens de laatste jaren nn if bestaan, gesticht. Reeds tijdens de eerste komst der Porti?; zen was Palembang een magtig rijk, besteckt door eenen Sultan, die onaf hankelijk was. L' ter werd deze een bondgenoot van Nederkoders tin van Banka en de peper, die zijn rijk (^ li- verde, tegen lage prijzen te leveren. Doch het opgedrongen monopolie leidde hier tot dezelfde inoeijelijkheden als overal elders. De Yorsten toonden weinig geneigheid om hunne verbindeten aa te komen, en maakteu zich dik-wijis schuldig aaa geweldenarijen jegens Ne-derkndsche onderdanen, terwijl zij het onder-zoek naar hunne schuld yaak listig wisten te ontduiken. Toen de Gouverneur-General van Britsch Indie, Lord Mikto, besloten had Java te veroveren, deed hij ook den Sultan van Palembang, MAcmcoEB Badroe'd-din, door den Heer Rattles aansporen, om de Nederlanders af te vallen en zich aan de Engelsehen aan te sluiten. Tot het eerste ging hij spoedig over, daar het reeds lang des Sultans wensch geweest was, z ich geheel onaf hankeHjk te maken, maar dit was ook tevens de reden dat hij niet tot het laatste wilde besluiten. Hij verd in zijn voornemen gesterkt door zijnen oudsten zoon, den Pangeran Katoe, en door zekeren, tot het Islamismus bekeerden Chinees, Demang Os3fA27, en Het in het jaar 1811 alle Europänen te Palembang eensklaps overvallen en ver- inoorden. De Sultan beschouwde zich nn als onafhankelijk en weigerde verder tin te leveren. Maar weldra kwam eene Engelsehe magt om hem dit anders te bedoiden; hij vlugtte echter naar de bovenlanden en voerde zijne schatten met zich. De Engelsehen namen (in 1813) bezit van de hoofdplaats, verklaarden Machmosd Badroe'd-din vervallen van den tro On en verkozen zijnen jongeren breeder AcHUAD Najhoe'b-dik tot Sultan, met wien zij een kontrakt sloten, waarbij Banka met Billiton en omliggende eilanden aan Engeland werden afgestaan. Toen de vroegere Neder- landsche bezittingen op Sumatra tot Neder- landtemgkeerden, ging ook Palembang met Banka, in December 1816, weder in Neder- landsche banden over. Nu bestond er groote vrees, dat het Nederlandsche Gouvernement den gruwelijken moord, in 1811 gepleegd, zou verken; doch, tot geruststeUing der genioede- reo, werd bij de ovemame aan den Sultan AcHUAD Najhoz'd-sin bcloofd, dat alles zou vergeten zijn, zoo hij slechts, door eene stipte nakoming zijner pligten, zich deze edelmoedig- heid zon trach ten waardig te maken. Hij werd echter reeds in 1818, om zijne zwakheid en onverschilligheid, waaruit nieuwe onheilen out- &tonden, als onbekwaam voor de regering, door den Kommissaris Mumtikghe, naar Java gezonden. Deze eisch kon niet anders dan billijk geboren worden, daar men van eenen Vorst, die Eoo veel edelmoedige vergevensgezindheid endervonden had, niet anders kon verwachten dan trouwe nakoming van zijne verbindtenis-sen. De uitkomst bewees echter het tegen-deel, want weldra, in 1828, werden te Palembang twee priesters ontdekt, die door den Sultan, voor twee honderd Spaansche matten, werden omgekocht, om den Kommissaris van Palembang te vermoorden. Deze verraderlijke overrompeling werd verijdeld door den ijveri-gen en kundigen Ambtenaar P. P. Roorda VAN Etsinoa, die te Palembang destqds met de politic belast was. Nu werd er een nader kontrakt met den Silltan en eenige fiijksgroo-ten gesloteu, waarbij hun een middel van bestan en ons de inkomsten van het Palembangsche rijk verzekerd werden. XHuur' er in 1825, niettegenstaande deze voorzorgen, weder en opftaad in Palembang uitbnk, verden de Yonten in ballingschap verwijderd en Palembang kwam ngtstreeks onder het bestuur van het Nederlandsche Gouvernement. Palembangy hoofdplaats der residentie van dien naam, op Snmatra's Oottkust, aMeeling Banjoe Aain, op de suidelijkste greDs, gelegen op 13 Duitache of 58 Engdsche mijleo Tan de monding der Soensang, op beide oeven der Moesi, op r 59" Z. Br. en lOi^" 43' 52'' O. L. Bese plaats ligt boren het hoofd Tan de ddta, door de verschillende mondingen der rivier gebouwen en partikuliere. Wonnen atan, is de yaste wal gaheel moeras en onbewoonbaar. De stad wordt door verscheidene Ueine ri- ▼ieren, die aioh in de Moesi ootlasteu, door- aneden. Beae ontapringen in de lage gronden van Palembaog, en zijn, hoewel Tan alechts korten loop, toot praaawen bevaarbaar. Palembang is aan beide zijden der rivier gebouwd en beshiat eene lengie Tan 5 Engaleche mijlen, bij eene breedte van naauweljks Vs ^^' gelsche mijl. Beze rivier heeft in het midden der hoofdplaats eene breedte van 1,012 Rijn- landsche voeten en eene diepte van 8 tot 9 vademen water. Beze snel vlieteode rivier, die heerlijk driukwater bevat, is zeer bevorderlijk Toor de gezondheid, en bij uitstdc voordeelig Toor den  liniesehepen zeilen met gemak tot op de recde. Be stad bevat eene groote menigte woningen; de rivier zel is ook bewoond, daar men er vlothnizen, rakifs, heft, welke gesehikte verblijfplaatsen aanbie- den en mat ro/oii-tonwen aan palen bevestigd zijn. Sommige dezer rakif9 hebben door plan- ken, die ab bmggetjes dienen, gemeenschap met elkander. Beze overtogt is echter voor een vreemdeling niet zonder geraar, daar de planken, die men ovcrgaat, smal en doorgaans nat en gubberig zijn, loodat men aeer voor- zigtig moot zijn, om niet nit te glijdcn en in de diepe rivier te storten, in welk geval de sterke stroom een ieder, die niet kan zwem- men, onmiddellijk medesl Accept. Beze woningen zijn zeer koel en aangenaam, en dienen tot verblijfpaats aan Aiabieren en Chiuezen; zelfs gegen de Europeanen de Toorkeur boven een huis op den vasten wal. Be oor-zaak dat de Chiuezen en andere vreemdelingen op vlothuizen en niet aan den wal mogten wonen, lag in de Trees der Yorsten, die, be-^v^X dat zij eenmaal te talrijk mogten wor-den, begrepen, dat, bij oproer, hel; genakkdk za vallen, de naast elkander liggende wobibgen in brr.nd te steken, en daaidoor alle gevaarlijke aanslagen te Tenjdelen. Be hnizen op den Tasten wal ign meesi alien kalen gebouwd, en zeer netjes vaz planken of wel Tan bamboe zamengesteld. Het getal woonhuizen Tan de inland sehe berolkiDf eo daarmede gelijkgestelden bedroeg in ISm 5,418; hiervan waren 530 Tlothniien. De voningen der Europeanen wares 17 in getsL Op 1 Januarij 1855 gaf de teUing dei be- Tolking een oqfer van 41,843 ziden, als: 103 Europeanen en daarmede gelijkgesteldes* 37,»^ Palembangers, 2,504 Ghinezen, 1,619 AjaUcfa en 53 andere Treemde Oosterlingen. Palerabaag is Terdeekl in 57 kampongs e:' wijkan, waarTan 18 op den regter- en 89 & den linker-oeTer der rivier gelegen zga. Over iedera kampoog zijn tweede inlandsche HoMa gesteld, een eerate en een tweede in zug. Aan Den linker-oefter der rivier Mocsi besteht bet Nederlandaohe fort, en aan die zgde vosa alle Europcaohe insektenen en Ambtensrän Het fort is de voormalige Verblijälats der Yorsten en was altoen bekend onder dea nsaa van nieuwen kraton, in tegenoTerstelling vu den ottden kraton, welke na 1821 gesleckt is. Met den boaw van dezen nieuwen kntoi werd in het jaar 1780, tijdena de Rgense Tan den Sultan Mjlchkobd BADBOB^nn, ea aanvang gemnakt Het ia een langwerpig via- kant gebouw Tan rnim 900 Rijnlandyhe t(» ten breedte en 600 Toeten di^te, omriad door eeaen swaren muur, die 30 voeten hooe en door Tier bastions Tersterkt is. Yan brasa zijn nog drie, bijna getijkaoort^ ararea. Z^ getuigen Tan de Trees der Yoraten, die zkb zoodanig daarfainnen Tersterkten, dat zg rtk onoTerwinnelijk waanden; doch de Teiaehiimv van den General de Kock deed hen hiiBiit dwaliBg bemerken. Na de verovering in 1^21 is de nieuwe kraton tot eon fort ingerigt, b^ vattende de kazemen, roagasfJDen, het hotpi* taal, de gevangenis, in 1854 aaBmoiclnk Terbeterd, de lands kas en de tot de driele administrate behoorende pakhuizen. Be voorzijde Tan het fort is naar de Moesi gebetri Achter het fort staat de moakee, agnde eai langwerpig Tierkant steenen gebouw, dat toot een der grootste en schoonate Mollunmedtu- sche bedehnizen Tan Indie wordt gehoads. Zij heeft drie Tooruitstekende innngen, fkor welke men, langs een twaalftal tzappeo, k den tempel komt. Het gebonw rust op Ter- scheidene pikren en heeft een koqieldaL De PA. 657 Tloer is geplaveid met manner, en het Iteht driiigt door giftzen ramen naar binnea. Bij de moskee behoort de, in 1753, onder de regering raa dea SoesoeioenaM Aohmao NAJKOs'iKPUff, gebouwde minaret P. Het is een lompe, mim 100 Rijnlandache Toeten hooge toren, vanvaar de geloorigen des Vrijdags door den Priesier tot het gebed opgeroepen worden. Het geheel is door een ateenen hek omgeveni dat niet wemg loister aan de plaata bijcet Naaat de moskee ataat het blindengestidit. Er bestaat eene Chinesche kamp, waar de Hear yah Sstshhovsn, tijdens hij Kommissar voor Palembang waa, eene markt beeft doen aanle^en, Pa^ar Baroe of nieuwe markt genaamd. fiefaalTe deze is er te Palembang nog een tweede markt. De Chinesobe ternpel is een fraat steenen gebouw, van bianen met konstig snijwerk en rijk Terguldael yer* sierd. Hij dagteekent Taa 1840 en wexd nit bijdragen der Chineflcfae en ook der Earopescbe bevoUdng opgerigt. Yerder zijn bezienawaardig de YOf atei^ke besaafplaataen, gelegen benedenwaarta van de boofdplBats, op een groot balf nur afatands in de kampong Hir of Lemabang. Het aijn groote Tierkante. etcenen gebouwen, met koepeldak^gedekt, waarin bet Atoffielijk oTersohot der Pa- lembaogache Vorsten niat. Zij worden Yan GouTemementa wie onderhoitden. Er is eene school Yoor Karopeaobe kinderen, welke in 1854 is opgerigt en die gemidde 35 tot 30 eoholieren telt. Het schoolgebouw dieade vddr 1854 tot regtbank; thana vordt het, wanneer Palem bang van tgd tot tijd door eeaen geeatelijke bezocht wordt, ook tot bedehuia gebeaigd. Ook is er eene Gonvemementa lagere achool. Yoor het onderwija van inlanders en Arabieren hemen inigthigen, die den naam van soholen niet verdienen, dewijl men aieh in de meesten bepaalt tot het van bniten leerea van gebeden. Slechta in enkelen wordt onderwija gegeven in het lezen en Schrijven. Do Ghinesen bebben daarentegen goede scbolen. Vele Palembangers kunnen lezen; enkele vrouwen kunnen lezen; aij die ook sebrijeren eenige ald-uam. Het algemeen bestaur is in handen van den Adsistent-Hesident en Magistraat, onder oppertoigt van den Resident. Hij heeft een inlandsch Hoofd van politie benevens eenige miudere inlandsohe beambten, alien door bet Gouvernement bezoldigd, tot zijne dispositie. De Chinesen en Arabieren stand on der afzonderlijk Hoofden, uit die natien gekozen. De Officier van Gesondheid is tovens belast met de dviele geneeskundige dienst en het opigt over de vaccine. In 1856 is te Palembang de eefste inlandsohe drückkerij opgerigt door den inlander Kemaa MoHAMHAD AsAHABL Eindelijk behoore bier drie kruisbooten te huis. De haven van Palembang is voor den algemeenen handel opengestdd. De handel maakt het Yoornaamste middel van bestaan der be-Yolking nit, en neemt meer en meer in belanglijkheid toe. Palembang is de stapelplaats van den binnen en bnitenlandsoben handel van het gewest. Wat voor de plaatselijke consumtie niet benoodigd is, wordt of uiigevoerd of naar de binneolaaden venonden. De btnnenlandsche handel is gro otendeels in handen van Palembangangers, die nont nicht lijwadeny ijaer- en koperwaren, grof porseleln, aardewerk en eetwaren slijten, meestal door middel van mHing tegen produkten. Gadurende het jaar 1854 zijn nit de^ binnenlanden te Palembang aaogekomen 33,208 praaawen en vlotten, meestal met bandelsaKtikelen beladen. In 1856 belieb het getal derzelven slechts 22,903. Zij hielden voornamelijk de volgende produkten in: 32,383 pikola padi 90,830, rijst 1,014^/,, tabak 1^7V« # paper 2^44^/^, benzoin 4,057V» # gom-elaatiek 5>175 if witte hara 2567, Het stood stood van de grenzen van Djambi. In 1854 s^o aan zout uit de Gouvernements pakhuiaen verkocht 751^*/30^ojang8» die meerendeds naar de binnenlanden zijn gebragt. De büttenlandsche bandel wordt gedreven met de Ostkust van Sumatra, Banka, Java, Lingga, Singapore, China en Siam. De uit-voer oversee bestaat in niw en gezuiverd kontor, roian, roian, roian, damar, gomelastiek, was, wilde kardamom, peper, arenus, suiker, rijst, padi, tabak, jpiiuii-noten, stofgoud, te Palembang vervaardigde dozen, kasten met snijwerk en verguldsel, inlandsohe lijnwaden en zijden kleedjes, bewerkt koper. Palembangficb aatdewerk, gedroogde visch en garnalen, gambir, enz. De oder zee ingroerde waren zgn: Europesche, Indische, Beiigaalsche en Javaansclie lijnwaden, Enropesche katoenen garens, 'wollen goederen, Earopecsch en inlandsch aardewerk, jzer- en k. Operwaren, Jara-zont, Chinesche pan- nen en kramerijen, ruwe en bewerkte zijde, opium, rijst, sniker, papier, klapper- en kaljang" olie, eet waren, dranken, enz. In 1854f bedroeg de invoer over zee aan waarde: van koopwaren / 865,793Vt M zilvergeld g 588,244*/, § kopergeld. # recepissen. 11,401 85,071 Te zamen... / 1,491,510 tervijl de uiivoer de volgeude cijfers gaf: aan waarde van koopwaren.. /  rivier van het eiland, sondern van bet Noorden naar bet Znidcn en beeft op eenige plaatsen zelfs 5 vademen water. Yddr baremonding, die 80 Rijnlandscbe voeten breed is, ligt eene. groote zandbank, die ecbter, zelfs bij ebe, de vaart voor praanwen van 3 kojangs niet belemmert, terwijl bij vlood vaartuigen van 10 tot 13 kojangs knnnen binnenkomen. Palembang, punt aan Java's Westkust, an de Zuld*Westzijde der residentie Bautam, op 6' 69' 20'' Z. Br. en 105» 6' O. L. Palembangy dorp op Java, residentie Che- ribon, aufeldigt Koeningan, darrikt Lebak Wangi. Falexnbangan, dorp op Sumatra, residentie Fadangsche Bovenlanden, volgens Elliot, 2,508 Inlandsche voeten boven de oppervlakte der zee. Palembang, dorp op Java, residentie Bantam, Noorder Regentschaft in bet Zoid- Westen van het distrikt Tjikandi. Palembang Lama, plaats op Sumatra, residentie Palembang, waar men vele oade graven vindt. In een dezer graven rust de Sultan KAXAAOE's-Diiri die in 1716 stierf; van wie de overige zijn is onbekend. De weg naar dese pbiats geleidt door tuinen van Arabieres, langs pracbtige grafmonumcnten en langs de gcavea der Vorsten van Palembang. Palen, sie: Polongbankeng. Palen, dorp op Java, residentie Soera- baja, afdeeling Modjo Kerto, dist Kirk Modjo Sari Lor. Palende, dorp op de Noord-Westkust van bet Sandelbout-eiland, aan de rivier Mombon. Palenkatan, dorp in Borneo's Zuid- Oosterafdeeling, aan de rivier Poeloe Petak, afdeeling Groote en Kleine Dajak. Hier woont een Hoofd. Palentang, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kabajan Teogab, met 5 huizen en 60 inwoners (1853). Paleti, dorp op bet Sandelbout-eilasd, au de rivier Palmedo. Palette, dorp en kaap op Celd-eilat- kust, bet dorp in bet Noord-Oosten Tan het rijk Boni, eu de kaap in de baai van Boni, op S** 20' Z. Br. Palewerie, dorp op bet eiland Makjan, dat in December 1861, bij de uitbarstiBg tss den vuurberg is verwoest Palgoeno, dorp op Java, residcutie Palgoeno, dorp op Java, residcutie Sobre-rabaja, afdeeling Modjo Kerto, distrikt Modjo Red jo. Paliang, dorp op Java, residentie Pteaager Regentschappen, afdeeling Soekapoec. Paliang, eiland in den Sollok-Archipipel, op ongeverer 6° N. Br. Paliang, dorp op Java, residentie Besang, afdeeling Bodjo Negoro, distrikt Peiec, an de rivier Bezoeki. Palik, distrikt op Smmtia, adsbtenl-iesi-dentie Benkoelen, afdeeling Lus, onder eine hoofd met den titel van Fewtkrrai. Het heeh eene gelijknamige rivier en kaap. Palik Redijo, dorp op Java, reaidefitie Kediri, aufdeeling Ngrowo, distrikt KalaBgbrct. Palima Bangko, zie: Yierde punt Palimanang, distrikt met gelijknamige hoofdpbiats op Java, residentie Chbon, deeling Madja Lengka, met ongeverer 30,0t<< zettelen. De boofdplaats ligt lOVi palen bevc&* ten Cheribon, 24 beoosten Karang SaaafaoD|c ti 204 van Batavia, op 150 Rijnlandadie voettn boven de oppervlakte der zee, op bet noofde- lijk voorgebergte van den Tjeremeb. £r zijn een poststation, een fortje met b^ zetting en een uitmuntend boapitaal. Het fonje is in 3821 aangelegd tegen inlaadscbe oidiis- ten, en beeft vier stukken  hier zeer heet, de thermometer rijst soms tot 108° Fahaehhsit. Be lucht is hier droog en bet water overbeerlijk. Op 1 paal ten Westen van bet fort ligt aan den noord-oostelijken voet van bet Palimauang- gebergte, nabij den post Gempol, eene mine- rale bron, werwaarts van genoemd fort een wagenweg voert. Het water beeft, volg^is den Heer EftAJEUBSiNK, ee warmte van 43,50 R/ = 54,4'* C. Het water is eenig- zins zotttacbtig van smaak en riekt sterk naar zwavelwaterstofgas. Het scbeikundig onderzoek van dit mineraal water, door P. J. Maiek, is roedegedeld in bet Naiwcrk, Tijdichrifi voor NederL Indie, Dl. XXII, bl. 44—61 en in Dl. Vni van bet Qeneesk. Tijdckri/t voor NederL Indie. Niet ver van de bron verwijderd is eene grot in eene kalksteen-rots, met naiauwen in-gang, alwaar zich koolznnrgas zoo sterk ont-wikkelt, dat men er niet kan binnengaan. Aan dat hoi zijn inlaiidscbe sprookjes verbonden. In bet bosch omstreeks deze stikgrot zijn cenige kleine bekkens, waarin aardolie ontspringt. Palimbajan, dorp op het eiland Soliok, aan bet strand. Palimbajan, zie: Palembajan. Palimbajan, zie: Palembajan. Palimbatay dorp op Java, residença Sa- marang, regentschaft Grobogan, distrikt Kran- denan, in bet Oosten. Falimbataig, dorp op Sumatra, residença Padangscbe Bovenlanden, landschap YII Loerah. Falimbolang, dorp en boek op Sumatra, residentia Tapanoeli, aafdeeling Natal. Palimboeno, dorp op Java, residentia Sa- marang, aafdeeling Demak, distrikt Hangar. Palinam, rivier in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sintang, landschap Malo, bewooud door Dajaks. Palinam, dorp in Borneo's Westerafdeeling, adistant-residentia en distrikt Montrado. Paling, landschap en rivier in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sintang, aan do boven- Kapoeas. Paling, rivier op de Noord-Westnjde von Poeloe Laut, ten Zuid-Oosten van Borneo. Palingaga, hoek aan Sumatra's Westkust, afdeeling Natal. Falingahani dorp op Sumatra, residentie Padangscbe Bovenlanden, landschap Mapat Toengoel. Salinga, dorp op Java, residentie Prea- Dger Regentschappen, affeeling Bandong, distrikt Bandjaran. Palingkau, dorp in Borneo's Zuid- en Oesterafdeeling, distrikt Poeloe Petak. Hier vindt men, waar vrover aUeen de woning van eenen Zendeling van het Rhijnscbe Genootscbap werd aangctroffen, een aanzielijk dorp, met kerk-gebouw en scboolhuis. Het zoutpakhuis alhier werd in den nacht van 23 op 24 September 1869 door de muite-lingen plotseling aangetast, ten gevolge waar-van de aldaar bevelvoerende Luitenant Bichon en een Euroesch kanonier gedood' en zes Onderofficieren gewond werden. Palingkau, dorp in Borneo's Westerafdee-ling, landschap Salimbonw. Palinkar, rivier op het Aan Borneo's Zuid-Oostpunt gelegen eiland Laut. Aan deze rivier komen steenkolen voor, waarnaar in 1855 door Abdoe'l-Kadib, Leenheer van Koesan en Ponce Laut, eene delving is ondernomen. Palintangin, dorp en hoek op Sumatra, aan het Westerstrand van de afdeeling Natal. Paliran, dorp op Java, residentie Probolinggo, afdeeling Kraksan, distrikt Padja'rakan. Paliran, kampong in bet Noord-Oosten van Midden-Flores, bewoond door Wogo's. Palis, regentschap op Celebes' zuid-weste-lijk schiereiland, landschap Boelekomba. De voomaamste voortbrengselen van den grond zijn: rijst, koffij en Turksche tarwe. Het geral inwoners bedraagt 500. Palis, rivier op het eiland Batjan. Palis, dorp met groot koffij pakhuis op Java, residentie Preanger Regentschappen, affording Tjandjor, 10 palen West van Tjandjor, 3,650 Rijnlandsche voeten boven de op-pervlakte der zee. Palis, eilandje bij Celebes' Noord-Oostkust, tot de Sangir-eilanden behoorende, residentie Manado, op 3" 5^ N. Br. Het is het ooste-lijkste der Passage-eilanden en steekt aan de Ostzijde met eene lage punt uit. Palis, eilandje ten Westen van Celebes, in de straat van Makassar, tot de Spermonde-dlanden behoorende. Palla, eilandje aan de Oostkust van bet eiland Lombok, in de straat Alias. Palla, heuvel op bet suidelijk gedeelte van bet eiland Batjan. Palla, rivier op het eiland BiUiton, distrikt Blantoe. Palla of Pilang, dorp in Borneo's Zuid- «n Oosterafdeeling, distrikt Kahajan Tengab» met een SOtal inwoners. PA. Fallai eilandje aan Samaira's Westkust, in bet Noorden der baai Tan Tapanoeli Pallas, eilandje in de rivier Tan Indragiri, nabij hare uitwatering, op Sumatra's Oostkust. Falla, 2ie: Filas. Palli, berg op Sumatra, residentie Palem- bang, in bet Zuid-Westeu van bet landscap Lebong. Palla, eilandje ten Westen Tan Nieuw- Ooinea, bij bet eiland Wageoe, met eene haven. Palmede, dorp en kaap op de Noordkust Tan bet Sandelbout-eiland, landsebap Noomba, aan eene gelijknamige rivien Het dorp staat met nog vijf andere dorpen onder eenen Badja, Jaarlijks worden er Tan dese pkats een 90tal pikols sandelbout uitgoToerd. Ook b er eene Togelnestklip, die Teel oplevert. De kaap Jigt op r 21' Z. Br. De rivier Palmede ontspringt in het Tafelland en outlast zicb in de straat Tan Sandelhout. Palmer's land, benaming Tan een eilandje in de see Tan Timor, ten Osten Tan bet eiland Daauw, in de Minstrel's passage. Palmer's klip, deze ligt ten Osten Tan bet eiland Banka en beet naar bet Engelsche schip Falmer, dat den 27n Augustus 1811 op haar stootte. De peilingen waren Tandjong Baja West-Noord-West, op eenen a&tand Tan 6 Engelsche mtjlen, het zuidelijkste der Pan-djang-dlanden Zuid-Zuid-West *l^ West en de klip Palmer Noord-Noord-Oost 27«. PalO, kndscbap in Borneo's Westerafdee-ling, rijk Sambas, in bet Noorden. Het rooet eene oppervlakte van ongeTeer 1,000,000 Tierkante Nederlandscbe ellen bealaan. Palo is tbans bijna gebeel onbewoond, doordat de DaJaks van Saribas bier Troeger jaarlijks een iuTal deden en Tele meuscben om Bet leven bragten. Tegenwoordig is het, wanneer eene onser kruis-booten Palo bezoekt, tijdelijk bewoond door Tele Tisscbers, want de wateren langs de kust zijn rjk aan Tiscb. De bodem bestaat ait zee-sand en is door de see aangepoeld. Aan den zeekant staan Tele tjemara-hoomai, Klapperboomen slagen in dit landscap uitnemend en dragen in Tjf jaren reeds Tiucbten. De bosschen leTeren damar en ffeiah, De Heer K C. tan Pkbhn Wiebe beeft de aaudacbt op Palo goTestigd als zeer ge-schikt Toor eene Testiging. Zie het TijdMchrift van het Bat Oenooisciap, Dl. X, Vierde Serie, 1)1. I, bl. 130 en vg. De berg Palo in dit landscap is rijk aanizer, dat door de Dajaks gegraTen en Ter- werkt wordt. De riTier Tan Palo, ook Bomban geben is ondiep en outlast zicb in de bogt Tin ge-lijken naam. Zij beeft twee groote zgtakken: de Sogeh en Kojoh. Door een anderen QJtak, noordwaarts Tan de monding, beelt zij aog g^ meenscbap met de zee, maar eene andere g^ meensobap nog Terder noordwaarts, op sommige kaarten aangegeven, schiijnt niet te bestan. Om bij Palo binnen te komen, moet men wacbten tot bet oploopen Tan het vster, want benoorden en bauiden de daar gelegen eiland jes Toewab en Pandjang zijn autdbtn-ken aanwezig, op welke, bij eb, op de diepste plaatseu niet meer dan 2 tot 3 Bignlan^be Toeten water staan. Een dorp, somtijds Palo, maar licTcr Likoe genaamd, ligt IV4 uur T Außer den 7. März 1823, oder rivier Likoe, en beißtete in  oder blijft. Paloe, dorp op Sumatra, adsiatent-residectie Benkoelen, in het Zuiden Tan het distrikt Taloe. Paloe, berg op bet eiland Batjan. Paloe Betoenff, dorp op Sumatra, ad- sistent-residentie Beukoelen, aldceling Mama, aan de rivier Padang Goetji. Paloeboe, rüber op Sumatra, residenie Padangscbe Boftenlanden, af deeling L Kots'i Zij ontlast zich in de Sinamang. Langs bit boorden staan eenige watermolens, om het ein land, dat in den omtrek ligt,,te besprodjen. Paloedra, zie: Sekeppel. Paloedra, dorp op JaTa, reddentie Fekongan, regentschap Batang, distrikt Kali Sibk. Paloegon, dorp op JaTa, residentie Königin, njoemaas, regentschap Tjilatjap, distrikt Daj^ Loeboer. PaloekOy dorp op Celebes, in het Zoid-Oosten van het rijkje Adja Tamparaiig. FA. Faloe Koeboer, dorp op Java, adsistent-residentie Sanjoewangi, distrikt Kogo Djampi, urn atraat Bali, 25Vs palen van  op Java, residentie Djokdjokarta, afdeeling Goenong Kidool, in bet Westen van bet distrikt Semanoe. Paloemboensan, berg op Java, residentie Banjoemasa, regentschap Foerbolinggo, distrikt Kerta Negara. Paloembon, dorp op Java, residentie en difitrikt Samarang. Paloembon, dorp op Java, residentie en difitrikt Samarang. Paloengy, dorp op Java, residentie en difitrikt Samarang. Paloengy dorp op Java, residentie Xediri, afdeeling Ngrovo, distrikt Tangoel. Paloe Nibong of Danei, rivier op Sn- matra's Oostknst, landscbap Serdang. Aan deze rivier ligt een dorp met een 15(Hal inwoners. Het vooraaamste voortbrengsel van den grond is rijst. Paloepoe, boofdplaats V van de YII Loerab, op Sumatra, residentie Fadangscbe Bovenlanden. Paloesen, dorp op Java, residentie Sama-rang, regentschap Kendal, distrikt Selokaton. Paloetoengan, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Eoeningan, distrikt Kadoe Gede, op de belling van den Tjeremeb. De small vallei, die in dezelide atieding den berg Serang Lemo aan bet Tjeremeb-gebergte verbindt, op 4,000 Rijnlandscbe voeten boven de oppervlakte der see, beeteveiieens Paloetoengan. Falowarangy dorp op bet Zuid- Wester-eiland Loeang, een der Sermatta-groep, residentie Banda. Paloklokan, dorp op bet eiland Madura, op de Zuid-Oosta, de van de afdeeling Soemannap. Pfldong, gebergte in Borneo's Westenfelding, landscap Soekadana. Palongan, bergketen in Borneo's Westenfelding, op de noordelijke grens van bet rijk Simpang. Palongoiy rivier in Borneo's Znid- en Oosterafdeeling, in bet Noord- Westen van de Groote en Kleine Dajak. Zij vloeit in de Ka-hajan. Paloor, dorp op Java, residentie en regentgentschap Madioen, distrikt Oeteran, bij de weselijke grens. Paloor, dorp op Java, residentie Soerakaita, in bet Znid- Westen van bet distrikt Soekawati WMan Bengawan, 4 palen van de boofdplaats. Palopa, boofdplaats van bet r^k Loewoe, op Celebes' Znidknst, aan de baai van Boni, op r 55' Z. Br. en 120' 23' 0. L. PalOBy vorstendom op Celebes' Westkust, beslaande de landengte, welke bet noordelijke scbiereiland van middd-Celebes scbeidt. Het maakt een deel nit van bet grondgebied van Kajeli. De Vorst is onafbankelijk en leerft in goede verstandbonding met bet Gonvemement. Onder de inwoners worden stoute seelieden, jverige bandelaren en knndige ambachteteden aangetroffen. Het land is bergacbtig en levert goud op. De boofdplaats Falos ligt aan de gelijknamige baai, welke ook wel baai van Onsoewila wordt gnoemd, op 0* 67' Z. Br. en 119" 84' O. L.; zij is door meer dan 2,000 zielen bewoond, en strekt tot zetel van den Yorst. Er beerscbt veel welvaart, daar er aanzielijke bandel met Farigi gedreven wordt. was, even als naar Bom, een weg geleidt. Achter Falos strekken zicbs groote vlakten uit, welke door boog gebergte zijn ingesloten. Er is een klein Nederlandscb fort, ter bescberming der ingezeten, vooral tegen de zeeroovers van Magindanao. Palos, bank aan de Westzijde van Celebes, in de straat van Makassar, op 0" 27' Z. Br. Palowe, zie: Roesa Radja. Palpetoe, Noord- Westpnnt van bet eiland Boero, regentscbap Foggi. PamabatipOy dorp op Sumatra, adsistent- residentie Benkoelen, afdeeling Ommelanden, aan de Soengei Kroe. Pamager, dorp in Borneo's Znid- en Oos- terafdeeling, distrikt Kabajan Oeloe, aan de rivier Roengan. Pamah, dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeling, distrikt Kabajan Oeloe, aan de rivier Besangon, met 400 inwoners. Pamahan, dorp op Java, residentie Batavia, aan de rivier Gombong, bij de rivier Komidjin. Pamaiy berg in Borneo's Westerafdeeling, distrikt Melawi. Pamai, waterval in de rivier Katingan, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Ka- tingan. Pamaika, dorp op de Westkust van Nieuw- Guinea, distrikt Timakowa. Pamajokan, dorp op Java, adsistent-resi- dentie en distrikt Buitenzorg, aan de rivier Tjidani. Pamajongan, twee dorpen op Java, resi- dentie Cberibon, partikulier bind Indramajoe, distrikt Lbbener, op de oosteUjke grens. 663 PA. Famakan, rivier in Borneo's Znid- en Oos- terafdeeling, welke in die van Pemboeang valt. Pamakan, berg in Someo's Westerafdee- ling, op de noordelijke grens van het rijk Simpang. Pamakan (dit beteekent grenstrecken), affeiling op het eiland Madura, palende ten Norden aan de afdeeling Madura, ten Zuiden aan de straat van Madura en len Oosien aan de afdeeling Boemanap. Zij beslaat eene oppervlakte van 116 vierkante palen, met eene bevolking, in 1856, van 83,257 zieien, als : 44 Europeanen en daarmede gelijkgestelden, 613 Chinesen, 868 Peranakan's, 66 Arabieren, 251 Maleijers en 81,087 inlanders en eenige barisan's, Deze afdeeling is verdeeld in de distrikten Timor Daja of Talang, Timor Laut of Padelakan, Barat Daja of Tamberoe en Barat Lant of Tjaterik. De distrikten heeten Demang, De op sich zelf staande Kampong Pamakasan staat onder een minder Hoofd en vormt met de omliggende kampongs de Kota. Het land is over het algemeen vlak; de hoogste benvelen, alien van kalkformatie, bereiken niet meer dan 100 Bijnlandsche voeten, als: de Boelangan Branta, Boelangan Esmael, Boelangan Timor, Boelangan Tingprang, Djati Doeri, Kondoor, Gendis en Ambender. Aan rivieren is er gebrek; men telt er elf beken, die alleen met zeer ligte vaartuigen ^6n paal ver te bevaren zijn. De voornaamste heeten Soengei Hadja, Eongkarong Pangadan en Kapo. Zij zijn alien voor den landbouw dienstbaar gemaakt. Eawa's of meren zijn er met aanwezig. Men heeft er eenige onbedui- dende bosschen^ als: Boedjoer, Pangr^man, Ambender en Pasaugar, waarvan dat van Am- bender 2 palen lang is. De onbewoonde vlak* ten, oro-orOf zijn van veinig beteekenis; de grootste is 300 Rijnlandsche voeten lang. De grond is schraal, en voor de Europesche markt wordt er enkel suiker geknltiveerd, waartoe te Teedja eene partikuliere fabriek bc«taat, zijnde deze de eenige van het eiland. Eene uitge- strektheid van 300 bouws (k 600 vierkante Bijnlandsche roeden) is met suiker beplant en levert eene hoeveelheid van gemiddeld 4,500 pikols suiker, die voor partikuliere rekening in den handel gebragt worden. Verder levert de grond voor eigen gebruik aardvruchten en rijst. De rijstbouvr levert echter niet genoeg op, zoodat er jaarlijks nog eene aanzienlijke hoeveelheid rijst van Java moet worden aan- gevoerd. Te Boender, eenige palen ten Zuiden van Pamakasan, liggen 224 zoutpannen, die 6,000 kojangs of 227^ millioen Amsterdamsche ponden zout kurnien prodncerea. Het zoat van deze plaats is van mindere kvalitdt dan dat van Soemanap. De zoutmakeri} staat onder het a&onderlijk beheer van eenen Europesehca Ambtenaar. Behalve de zoutaanmaak zijn land- bouw, vischvangst en handel bronnen van be- staan voor de bevolking. De veestapd telde in Pamakasan, in 1866, meer dan 1,000 bnffds, 2,300 runderen en 1,500 paarden. De havens dezer afdeeling zijn Branta, Boeiider en Tjandi, in welke, over 1856, is ingevoerd eene waaide van / 537,249 in 2,708 vaartuigen, metoide 9,082 last, en uitgevoerd 9,347 lasten net 2,998 vaartuigen. Pamakasan staat onder het regtäre schon der regtäre schon der Regtäre van Madura, en worden beständig ordenten. Der hoofdplaats zijn een landraad en eene regtär van omgang. De Europeanen, Quassen en andere vreemde Oosterlingen behoorenden onder den räum van jnstitie te Soerabajs. Wätte financiele betreft staat Pamakasan oder Soemantp. In de afdeeling Pamakasan is de Kommies-Ontvanger der inkomende en nichtigem Regtär te Pamakasan belast met de strandvonderij. De Christfligemeente bestaat nit 44 dds (1856); zij behoort kerkelijk onder Soemantp en is verdeeld in drie woonplaaten, als Böseo-der, Pamakasan en Teedja. De inboorlinfe van deze afdeeling wijken door hunne spraskeen van de Madurezen en Soemacstp. Pers af. Pamakasan, hoofdplaats van de gelijk-namige afdeeling op Madura en tevens Tan de geheele residentie, gelegen 40^/4 peal vau Soemanap, 68 van Bangkalang en 81 van Midur&, op r 9' Z. Br. en 118** 33' 30" O. L. Z. beslaat 8 vierkante palen en bevat eenige kampong, waaronder, behalve deopzichEelvestaande Kampong Pamakasan, vier voor de inlaodsebe volkiog, als Sedondong, behoorende tot Timor Daja; Pandean, behoorende tot Timor Daja; Partikas, behoorende tot Barat Daja; Partikas, behoorende tot Barat Laut, onger-end Letdorp der vreemdelingen. Pamakasan heeft ees levendig en zindelijk voorkomen. Men naderlhaar door eenen breeden, met kokospalmen beschaduwden weg. De kraton is in IS31 gebouwd. En heeft een net aanzieo; de pes-doppo is ruim en hoog van verdieping eo goed gemeubileerd. Men vindt hier ook eile firaaijc muske. Te Pamakasan sal het centiaie bistnursgebonw voor het eiland wordoi gesetig. Er is een zontpakhuis met daaibij gepalaatsten Zoutverkooper. De nitvoer bestaat De bogt van Famakasan, aan de Zuidzijde der afdeeling gelegen, is yoI klippen. Pe hoek ran Pamakaaan ligt op r W 30" Z. Br. en 113* 40^ O. L. Pamakasan, dorp op Java, residentie 8a< maraogy regentschap Grobogan, distrikt PoerwodadL Pamalajan, onderdiairikt op Java, residentie Preanger Regentschappen, regentschap Soekapoera, distrikt Kandang Wessi. Pamalajan, dorp op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt l^jidamar. Pamalajan, dorp op Java, residentie Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt l^jidamar. Pamalang, adsistent*residentie en regentschap op Java, residentie Tagal, grenzende ten Noorden aan de Java-zee, ten Westen aan Tagal, ten Zniden aan Banjoemaas en ten Osten aan Pekalongan, en Verdeeld in de distrikten: Pamalang, met 28,000 zielen, Tjiomal Lor, Tjiomal Xidool, Mandi Radja en Boengas, te zamen bevolkt met 10,000 zielen. Pamalang vordt door eenen Resident, daarin bijgestaan door eenen Regent, eenen Fiskaal en eenen Priester. Panudaog beteekent #dwars liggend," hetgeen op dit regentschap, dat in de afbelling van den noord*oo8telijken voet van den Slamat ligt, en het oostelijke gedeelte van de residentie uitmaakt, vel toepasselijk is. Pamalang, hoofdplaats van bet regentschap en distrikt Pamalang, SOVs paal van Tagal. Zij is een aardig stadje met eeno bevolking van circa 4,000 Javanen, 600 Chinezen en 200 Arabieron, Maleijers en andere vreemde Oosteringen. £r is een fortje, dat t^en den aanval V van inlanders bestand is. Deze plaats strekt tot verblijfplaats aan den Assistant-Resident en bevat verder eene fraaije woning Toor den Regent, eene paseiban en eene Imzar. In 1856 is er eene inlandscbe school geopend. De groote landweg neemt ter dezer plaatse en draai van het Oosten om de Noord naar het Westen. De weg is met steenen muren aezet en door onde boomen overscha-duwd. Tan Pamalang gaat een weg over Bandoe Dongkal naar Banjoemaas, langs de oostelijke helling van den Slamat. Men vindt te Pamalang het graf van Saidi P&akidiek, een der eerste te Grissee aangekomene Apostelen van den Islam. Pamalang, Waioeg of Ramboet, rivier op Java, residentie Tagal, op de grens der r^entschappen Tagal en Pamalang. Zij komt uit den Palembarang, aan de noordel4ke helling van den Slamat, distrikt Mandiradja, neemt in haren loop naar het Noorden ten Oosten geene bijrivieren op, en valt, ua eenen loop van 25 palen, ten Noord-Westen van Pamalang In zee. Bij den grooten w^ is deze rivier 65 Rijnlandsche voeten breed. Pama Lebar, dorp op Sumatra, adsistent- residentie Benkoelen, in het Znid- Westen van de afdeeling Manna. Pamali of Tjipamali, rivier op Java, residentie Tagal, regentschap Brebes. Zij ont- springt op den berg Slamat, doorloopt Boemi Ajoe en Brebes en stort zich bij Sawoedjadjar in zee. Zij is tot 10 palen boren de monding bevaarbaar. Aan haren oever staat een boom, die twee hoofdtakkea heeft, waarvan de een zich naar het Oosten en de andere naar het Westen uitstrekt. Hier word, volgens de over- levering, in 1330 de vrede gesloten tusschen de rijken van Madja Pahit en Padjadjaran, waarbij bepaald werd, dat de grenssoheiding over dezen boom zou loopen. Over de Rivier Pamali ligt eene sohoorbrug. Weleer vormde de Pamali de grenssoheiding tusschen oostelijk en westelijk Java. Pamaloan, dorp op Java, residentie Madura, afdeeling Soemanap, distrikt Kota. Hier woout het Hoofd van Kota Soemanap. Pamaloetan, dorp op Sumatra, residentie Palembang, dat tot de hoofdplaats behoort. 