Precis of the archives of the Cape of Good Hope
Cape of Good Hope (South Africa). Archives | Leibbrandt, H. C. V., ed | Riebeeck, Jan van, 1619-1677
Abraham Gabbema bovengenoempt. Jan van Bemmel corporal Pieter Theunisz: Müller baes metselaer Pieter Potter Landmeter David van Eps onderbarbier Elias Giers adelborst Jochum Elbertsz: boss" ende ossedrijver met 4 Hottentoos als voorsz: Van de vrije luijden Idem g'arm* Harman Remajenne Hans Pietersz: f aesbenger Warnar Cornelsz: nunspeet Otto Jansz: van Vreede Hendrick Elbertsz: van osenbrugga Wouter Cornelisz: Mostert Christiaen Jansz: van Hoesum Harman Ernst van Utrecht, kneel van Mendriok Hendricksz: Boom — alle vrij burgers Sinde samen 15 Nederlanders ende 4 Hottentoos met 9 osseri &c" als boven verhaelt Ende naiemael door 't affsteeoken van dese luijden bovenge- noempt, mitsgaders ook die noch nodigh met 't robbejaoht moeteu medegaen na de baij Saldan Ende naiemael door 't affsteeoken van dese luijden bovenge- nocte, mitsgaders ook die noch nodigh met 't robbejaoht moeteu medegaen na de baij Saldan ha &ca ten fine in onse rosolutie van gister genareert, wij ons vrij swack vinden om alles gaende te Louden dewijle oock] al de Timmerluijden aen Comp cooreu- schuijr int landt mede besich sijn om deselve iu der haest aff te te maken, tot berginge van het cooreu waeraen noch wel 4| maenden werck is, ende jegenwoordich de handen hier oock suo vol hebben aen de reparatie van 't forts wallen, stormpalen, geschutsbeddingen, te vernieuwen boveu ons thuijn werck ende landtbouw &ca Soo is verstaen het metselwerck gelijck 't werck aeu 't hoofft mede voor een wijle tijdt gansch ende gaer te staecken, ende d' aenstaende weecke (voorsz : reparatie affgedae sijnde) met de metselaers ende alle andere te Staecken Practiceeren hulpe te vallen, aen 't graeven ende dammen van de reviere om die van de N. W. JOHAN VAN EIEBEECK 1657. EOELOFF DE MAN. JAN VAX HEEWERDEN. 1657. ABEAHAM GABBEMA Secrets: 1657. Saterdach den 27 October a 1657. Heden den Commandeur hebben wesen besichtigen secker bosschagie stijff 3 uijren gaens van hier - leggende N : waerts in de hoeck van dep bosheuvel tegen de bosbergen Z : waerts ben den Taeffelbergh aengewesen door deu vrijtiinmerman Leendert Cornelisz : van Zeveuhuijzen ende bij hem versocht t selve voor sich te mogen hebben, met privilegie dat niemant als hij daer eenigh hout uijt sal mogen haelen om  sulcx gansch nootsaeckelijck sij, ende buijten last van d. E' Compo seer gerieffelijck sal vallen hem 't selve stuck bos ten einde voorsz : toegestaen ende vergundt neffen& •ooek een perok van 20 niorgen lauts, daeromtreut op voorsz : bosheuvel tegen de bosbergen gelegen om te bebouwen, mits in plaetse van desselffs verbonden tijt hier in vrijdom te woonen mi ten minsten 15 jaeren sal moeien vrijman blijven ende sijn vrouw met d' eerste gelegentheijt uijt 't vaderlandt ontbieden, volgens de vrijbriei? hem verleent. Aldus gedaen ende geresolveert In't Fort de goede Hope datum als boven. JOHAN VAX RIEBEECK 1657. ROELOFF DE MAN JAN VAN HERWERDEN 1657. DhiSil ayh den 6e" Noceniber a° 1657. Also, Roeloff Zieuwertz; van Grroningen, baes timmermau alhier sijn tijt g'expireert sinde Instantelijck is versoeckende onime in vrijdom gestelt ende meede gelijck als Leendert Cornelisz: "Es scheint, dass der Comp's bos achter tegen des Comp's bos achter tegen des Comp's bos achter; omme daer-van resolutie verandert ende in uijt op eijgen costen oock te Comp's dienst gecontinueert. te zagen ende leveren aller-Desen S. 9**T 1657. hande plancken swalpen ribben &oa tot gerieff van d' E. Comp" ende vrijeluijden: ten prijse met d E Comp" te beramen, mitsgaders voor deselve te mogen maken alle hare wagens pl "Desen S. 9**T 1657. hande plancken swalpen ribben &oa tot gerieff van d' E. Comp" Oegen Eggen ende allerhaude bou ende boerengereetschappen met previlegie dat tot sulcx hant werck niemant als hij soude mogen Worden toegelaten, soo is ingesien de groote nootsaeckelijckhcijt van 't selve ende dat het voor d. E. Comp' niet aen te halen is ende derhalven ooek lastich ende costelijck valt, der vrije luijden wagens ploegen eggen &cil langer aen te maecken ende repareeren, voorsz : Roelofl Zieuwertsz : sijn versoeck toe testaen, mits gelijck als Leendert Cornelisz : ten minsten 15 jaren hier aen de Caep sal moeten vrijman blijven ende ende eerste occasie sijn vrouw uijt 't vaderlant te ontbieden. Ende also vernomen wordt dat sommige van de vrije luijden haben ende schuijren (selffs makende) het hout met groote inordentie in 't bos omhacken ende schenden, so is goetgevon den deselve te waersohouwen ende verbiedeu gelijck geschiet bij extraote deser dat sij luijden als oock de vrije tinimerluijden, die maer 3 jaeren vrijdom heben aengenomen haer voortaen sullen onthouden eenigh hout uijt Comps oflte der voorsz : 2 vrije hout-sagers haer bos nicer te hacken clcijn qfftc groot, op verbeurte van 6 ra ende vergoedinge der schade, maer sullen buijten voorsz bosschagies uijt andre bossen (genoech wesende) haer gerieff voor erst nocb. icogen halen ter tijt anders g'ordonneert sal worden,. l^ocn sullen de voors Z : huistimmerluijden geen hout altoos voor haer seiffs in 't een off' 't ander bos mogen cappen; maer liunnersrens anders mede bemoeijen als met huijsten van hout dat naer hunne meesters sullen beschicken daer se huijsen voor aennemen te maeeken ende dat uijt de bosschagies vooren aengeroert. Soo is ook goetgevonden deselve meede te Interdiceeren 't ruijlen van [oliphantstanden renocheros horen struijs veeren offenige andere vodderijen hoe die genaempt ende onder wat pretext het oock mochte weesen op 10 Ra boeten vemiits doch weijnich van 't selve aengehracht wort ende langhs soo nieer bemercken sulcx groot hinder in den handel van bestiael is cause-rende, welcke haer volgens d' ordre van d' E. Hr Commissaris van Goens toegelaten ende gerecommandeert blijfft soo veel te exerceeren als se na den gestelden regel ende ordre cunnen offte mogen om treckossen ende koeijen in abondantie te crijgen, daer 't meeste voor 't gemeene best aen gelegen is, des ijder een bij extracte deses als boven gewaerschout sijn sich te wachteu voor Sobhade ende de te bevorderen sijn meeste Proffijt metten landtbou, ende vee handel principael. Aldus gedaen ende geresolveert Int Fort de Goede Hoope ten dage ende jare als Boven: mitsgaders extract hier van ter behoorl: plaetse gepronunchieert ende g'amgeert den 7°" daer aen Tolgende. JOHAN VAN KIEBEECK 1057 JAN VAN HERWERDEN 1657. ROELOFF DE MAN. ABRAHAM GABBEMA Secrets : 1057. London dm 8r" November a° 1657. Ue vrije luijden versocht hebbende om eens seiffs sonder Comp8 dienaers uijt te mogen gaen sien ende ondernemen off sij van de Inwoonders niet eenich bestiael meer souden cunnen t-pdoen als met d' onse te samen. Soo is om haer de maet vol te doen sulcx toegestaen mits volgens de gemaeckte conditien met dr E. hr. Commissaris van Goens aengegaen niet meer voor 't bestiael sullen geven als d' E. Comp' in gewoonte gebraght heefft f-m de jegenwoordich al gestelde marckt (sijnde wel drie mael soo hoogh als over 5 jaren) niet meer te vergrooten, ende vorder te verderven, ende dr,t alles 't gene wij bevinden sij luijden te veele 'ebben offte handolen, aen d. E. Comp' sal gelevert worden, ten prijse voor Dato beraempt omme ock meerder luijden (tot vrij-dom genegen, daermede te accomoderen, tot bevorderinge van de lantbouw. Leselve ock inbrengende dat haer het verbodt van oliphants tanden renocheros hoorens &c!l te ruijlen gansch schadelijck is, mits deselve d. E. Coinpe dooh echter ontfutselt worden van 't volcq van de schepen die se doch onder den duijm wetente crijgeu voor wel 6 mael soo reel als sij gewent sijn te geven, soo is op hare instantie goetgevonden 't selve nr'.of icedcr in ie trecken ende de crije luijden die reuijlinghc open te Men Edooh op approbatie ende nader goetvinden onser heeren ende onder die conditie dat sijluiden 't selve niet sullen vennogen aen ijmanden van Comps dienaren te vercopen maer alle de renocheros hoorens oliphanstanden ende struijsvederen aen d. E. Comp' selffs leveren mits daerop genietende een voile cent winst ten eijnde sulcx alles doch te beter in Comp handen mochte comen. Aldus gedaen ende geresolveert In't Fort de Uoede Hope-datum uts : JOHAN VAX EIEBEECK. 1657. EOELOFF DE MAN. JAN VAX HERWEKEN 1657. ABRAHAM GABBEMA Secrets: 1657. Vrijdagh den laesten Novemb: a° 1657. Ingenie de groote consumptie van soute viele ende speck ouder de vrije luijden 't haer der montcosten uijt d' E. Compagnie magasin te borch halende, vermits den meesten hoop noch geen vennogen hebben om te betalen maer tot noch als uijt de handt raoeten gevoedt wordeii sulcx deselve daerdoor vrij groote schult jnaecken ende door den jegeuwoordigen aengroeij van vrij luijden d. E. Compagnie sulcx seer lastich valt, ook tegen derselver goede intentie ende oogmerck is, dese residentie voornamentlijck van soute vleijs ende speck successive langer te provideren, maer ter contrarie vooreerst gaerne sagen de saken daerna aengeleijtr dat men 't selve excuseeren ende alhier uijt eijgen bestiael soo wel als wegen den lantbouw costen bestaen, sonder meer nodich te sijn van 't Vaderlandt off India geprovid te worden Item ock geconsidereert t gene van meergen: durable provision albier gelicht wordt, India compt te ontbeeren, daer 't nochtans seer nootsaeckelijck is ende qualijck genoech can gebracht worden voor Comps i'ldaer varende schepen ende behoefftige forten comp toiren &ctt Ende gemerckt de vrije luijden Jegenwoordich al redelijck beginnen in 't bestiael te comen voornamentlijck van schapeii die se nu dagelijcx van de Inwoonders in redelijcke quantite sijn handelende, ende dat de vis, hier oock seer abondant eude meer als genoech tot toespijs, bij deselve can gevangen worden als sij luijden daeromme maer weijnich naersticheijt willen doen. Soo is goctgecunden voortaen geen soufprkijs off speck aen deselve voor contant nochte oock ie Ende Borch meer te rercoopen, maer him (conform oock haer lieder versoeck) toe te staen tot nootdrufft somtijts eer. schaep te stachten ende dat onder malcander vercoopen tot drie stuijvers 't pondt als voor dato daerop gestelt. inits sulcx eerst aeuge-vende ende betalende voor elck schaep aen den Heer ses stuijvers, ende voor een koebeest 24 stuijvers mitsgaders een vereken vier penningen 't pondt levendigh ten eijnde deseive niet al te gretigh ende van bestiael gaen. also rond uijt seggen dat Charingurina (de boot spoeljeerders van 't robbe jachtjen voorsz : met gem : gorachouquas (de tabacq dieven) al resolutie hadden genornen op gelegen tijt d'onse de clap te gven ende met het coper wegh te loopen &c. Ende nadael wij jegenwoordich van d'affcompste der Ohaijnouquas genoeghsaem meenen verseeckert te sijn van wien alrede goet deel bestiael hebben gehandelt ende weloke oock beloofft hebben binnen weinich dagen meer af te brengen om te verhandelen, gelijck oock eeniche andere namentlijck deCoohoquas (die heel rijck van bestiael ende wel de machtichste van al de haer voorsz : O1 Op 't velt staende granen te maijen, ende sien 'liuijs te crijgen. alsoo haer d. E. Comp" aen den lantbouw alsoo veel gelegen laet. mitsgaeders oock in plaets van al dat uijtlopen, maken te versorgen dat hare huijsen ende schuijren tot berginge van voorsz: granen claer ende vaerdigh crijgen. Item oock goede vaste wallen tot bewaringe harer rede becomen ende noch te handelen bestiael, op dat het van't wilt gedierte niet meer soodanich ver- scheurt ende opgegeten wordt gelijck menichmael gebeurt ende 't elckens noch al over 't hoofft gesien is. Blijvende haer toegestaen 't bestiael dat aen hare huijsen compt vrij ende liber na den gestelden regel  slagh op deselve waer te nemen, alsoo gelijck voorsz: de gemelte Charingurinars anno passado in de Saldanha baj sulcx volcomen betoont hebben, in 't overvallen van onse Robbejachts bootjen dat se aen stucken geglagen 't coper daer uijt genomen Este ende voort gemeent händen oocq 't volcq de clap te geven, die haer noch te naeuwer noet met swemmen na 't jachtjen aldaer salveerden &ca Aldus geresolveert, ende g'arresteert' Int Fort de Gtoede Hope datum als boven. JOHAN VAN RIEBEECK. 1657 ROELOFF DE MAN JAN VAX HERWERDEN 1657 ABRAHAM GABBEMA. Secrets 1657. S'lta-dayh den 81'" ilecember a° 1657. De vrije luijden gecommuniceert onse resolutie van den laesten November verleden, om geen soute viele ich off speok meer aen deselve te vercoopen om redenen bij d'resolutie largo vervaet, endende daerop bij deselve te gemoet gevoert dat den handel van bestiael noch wat slapjes voortgaet, vermits die sedert weder wat gestut is, ende sijluijden noch weijnich schapen sijn hebbende om te strecken tot haer toespijs, derhalven versoeckende haer voor noch een wijle met vleijs ende speck te willen blijven accommoeren, Soo is him sulcx vooreerst noch toegestaen ter tijt men sien sal, hoe 't sich met den handel vorder sal willen toedragen. — Wijders bij de gesamentlijcke vrijehiijden geremonstreert sijn- de dat haere netten alle nachten in de reviere. Worden opgehaelt ende aen stucken gesneden — (apparent door de Hottentoos) sulcx sijluijden — jegenwoordigh daeromme heel verlegen vallen — ende gans geen vis tot toespijs cunnen vangen, Soo is nu na overlegh van saecken goet gevonden voor haerluijden gesamentlijck te geven ende altijt te versorgen een goede zegen van d' E. Comp" eude toehehooren Tan loot lijnen ende seijlgaren tot onderhou- linghe van deselve om daermede gesamenderhand te rissen soo ucl binnen als buijten de Reviere daer 't best gelegen compt, onder die conditie dat d' E. Compe van al de vis die se daermede vangen sal treoken een gerechte derde part tot spij singe deses guarnisoens &c" waertegen haer weder voor niet sal uijtgereijckt worden soo veel eaeps-sout als s Lüden sullen nodigh heben tot insoutinge van al de vis, die sij met de verhaelde Comps segen voor haar -f sullen comen te vangen, vermits ditto sout van de hottentoos aengebracht wordende doch gansch weijnich is costeide ende volgens 't welcke haer dan ten fine voorsz: gemelte zegen ende ende touw heden ock is ter hande gestelt sinde nieuw ende costende incoops veertich guldens neifens twee witte lijnen van 9'n. 2 strengh seijlgaren ende ongetax. 16 Ib. loot tot de staken. Mitsgaders 1 smal ton Caeps sout costende omtrent 18 sts als wijders onder dato deser na te sien in 't specificatie boucq op recq' van Extraordinaire oncosten goetgevonden te brengen. Blijvende den vrijborger Steven Jansz: van Wageningen (erst raetspersoon wegen de vrije luijden in onsen raedt) cum suis bevolen do sorge over gem: segen ende toebehooren om in sijn hujs bewaert ende versorgt te worden, ten eijnde 'telckens alsser gevist is, de zegen met een wagen off anderssints datelijck weder en sijn hujs gebracht worde: om aen stocken hangende te tiroogen ende voor te comen deselve bij de reviere niet gelaten ende voor te comen deselve bij de reviere niet gelaten ende bedorven: maer 't gene daeraen door 't vist'en breckt, 'telckens ten eersten met seijlgaren weder ter degen geboet ende onderhouden worden. Aldus gedaen ende geresolveert Int Fort de goede Hoope ten dage ende Jaere als boven. JOHAN VAN RIEBEEC. 1657. KOELOFF DE MAN JAN VAN HERWERDEN 1657 ABRAHAM GABBEMA. Secrets: Maendagh den 17th December 1657. Bij twee distincte brieffkes van d'opperhooffden des schips-sloth van Honingen in dese bajije buijteu de rheede ganckert vernehmen hebbende de bijsondere benodightheden dereelver, als ock t schip arnhem van veele scheepsbehoefftigheden ende victualien etc: vermits derselver lange penible reijse sedert haer vertreck van Bat" in dato 4 Februar: pass" tot heden, en dat ieselve daeronimc wol souden genootsaeokt wesen hier eenige vaderlantse schepen in te werden door dien ock arnhem om anckers ende touwen benodight was, offte ver Drijende aen St. Helena de retour vlote aff wachten. Allen 't welcke bij ons overwogen sinde als oock de nootsaeckelijckheijt van de tij deli j eke overcompste deser 2 costelijcke retourschepen (waer na onse H'n Meeeters in 't Yaderlandt al langh hebben uijtgesien ende seer verlangende sullen wesen) Item oock dat hetlanger achterblijven derselver d' E. Compe seer costelijk sal vallen ende tot grooten ondienst staet te gedijen, Soo is bij den Raet goetgevonden ende geresolveert alles wat wij bij 't magasijn hebben soo van pro visie als andersints de gemelte schepen bij te setten ende also onsselven alhier voor en wij le tot de compste van de Vaderlantse ofEte Indische schepen in nesceessiteijt te stellen, liever als deselven tot grooten ondienst ende selten, de belastinge van d'E. Comp' daerna op te houden ten eijnde sijluijden te eerder mochten in't lieve Vaderlant aenlangen ende meer wij oock voor Arnhem een goet nieu touw eiide ancker sijn hebbende etc: welcken volgende dan oock verstaen is d' opperhooffden des voorz: schips dese onse resolutie met e En lettercken aen te cundigen om him daerna te mogen eiide te sijn etc: Staende dese vergaderinge is oock navolgende request ingegeven door Mr. Jan Vetterman opperchirurgijn defer fortresse waerbij. versoeckt sigh alhier in vrijdom te mogeu ernereu onder de condition bij 't selve (hier onder g'insereert) na te lesen, luijdende als te weten Aen d' E. Heer Jan van Eiebeeck Commandeur van 't fort de goede  als oock mede flat ick allerhaude stercken drancken, de Compa sal cunnen crijgen voor eontant gelt en soo veel als ick van noode hebben, vorders dat er met meer als twee herbergiers omtrent 't fort sullen mogen tappen offte droogh gasterije houden, vorders verbinde ick mij voor den tijt van drie jaren tot een proeve, soo het mij dan na de verioopen drie jaren wel aenstaet soo sal ick op deselve condition noch twaelff achtereenvolgende jaeren vrij man blijven ende dan geen tijt na mijn vrouws 15 jaren meer na te dienen maer in voor-gaende opperchirurgijns plaets na 't Patria gesonden worden; maer soo ter contraire naer het expireeren van mijn drie pro eff jaren het vrijdom mij niet meer aenstaet, dat dan d. B. Comp1 sal gehouden wesen mij in mijn voorgaende qualité, ende selffde gagie naer Batu te senden, doch dat mijn drie proeff jaren oock mede tot affectinge van mijn tijt sal sijn. dit doende etc : was geteijckent MR. JAN VETTEHAN. Welck request geremmeert sind, Is goetgevonden den suppliant sijn vrijdom toe te staen. Item dat oock alvoren sigh 15 jaren verbindt, eerst drie jaren sal mogen besoecken ende de vrijdom hem dan langer aenstaeude de vordre 12 jaeren hier te continueren, doch binnen de gemelte drie proeff jaren niet toegelaten off te vergundt te worden tot eenigen handel van bestiael etc: met de Hottentoos nooh oock gelijck d' andre vrije luijden eenigh landt in eijgendom; maer wel in leeninge om thuijn ende boom vruchten etc: aen te teelen; welck laudt na de drie proeff jaren (niet goet vindende langer in vrijdom te leven) weder aen d' E. Comp' sal moeten o verge ven, ende staende de voorsz : drie jaeren sich vorders maer alleen erneeren op sijn Gast ende tapneringe voor de gaende ende comende man der passerende scheepen bei der passerende scheepen bei der passerende scheepen bei der vrijorgers alhier, sender dat vooreerst meer vrijorges beneffens hem hier sullen toegelaten worden soo lang gesien ende gemerckt wordt dat hij 't alleen onder de vrijorges sal cunnen bliiven wäernemen. Aengaende des suppliants versoeck om na de gemelte drie proeff jaren tot sijn jegenwoordigh opperchirurgijns qualité in Comp's dienst weder aengenomen te worden, is hem mede toegestaen ; Edoch niet om dan juijst na Bat' te gaen; maer gebruijckt te Tvorden daer d' E. Comp' 't haren believe best gelegen sal comen, mils oocq de manqueerende tijt aen sijn Jegenwoordich verbaudt t' enemael mede gehouden sal blijven vol uijt te dienen voor deselve gagne daervan nu is affstaende, dooh sijn vrouws verbaudt van 15 jaren hier in vrijdom blijvende woonen sal hem 't manque- ment sijnes voorgemelteu tijts niet gereeckent : maer alsdan toege-staen worden in sijn opperchirurgijns qualité na huijs off India te varen. Ende wat hij sta Ende sijn vrijdom uijt Comp8 magasijn van noden heefft, tot de ordinaris taeffel ende herberginge der luijden sal hem na den gestelden prijs eude regel contant worden vercochtrende wijders onderworpen wesen alle soodanige Ordonnantie als rede voor de vrije luijden sijn gestelt ende namaels door ons offte ou hooge overicheijt ende heeren principalen, noch souden mogen gestelt offte beraemt ende uijtgegeven worden. Aldus gedaen ende geresolveert Iii't fort de goede Hoope ten dage ende Jare als boven. JOHAN VAN RIEBEECK 1657. ROELOFF DE MAN JAN VAN HER WERDEN 1657. ABRAHAM GABBEMA Secrets. 1657. Maendayh den 24lU December 1657. Bij den Commandeur, ende raedt deser fortresse geconimuniceret sijnde aen den breeden raedt van de retour schepen arnhem ende voor de retour schepen arnhem ende van de retour schepen alhier genomen namentlich van selver dese residentie voor een wijl in necessität te willen stellen liever als voorsz: costelijoke retourschepen tot groote ondienst ende schade van de generals Compe op te houden tot eenige vaderlantse offene Indische retourschepen omme haer wegen alle benodicheden, daeruijt te versien &ca Ende volgens dien ock claer enderesoluijt opgegeven, ulles wat bij Comp' magasijn soo van provision anckers, touwen, pompen, pick, teer, harpuijs, traen &ca is berustende: omme te overleggen off 't selve sal cunnen helpen ten eijnde de meergemelte costelijcke schepen (sender Daeronime te behouwen leggen, Tanglier als op 't hooghste nodieh ter eerder na 't patria mogten werden gedespecheer t, — Wijders bij de principaele opporhooffden offte breeden raedt der voorsz: schepen, in rade present, 3nde tot versterckinge des forts raedts mede geroepen p1 notitie opgebracht derselver meeste noot wendicheden ten principalen ende meest wesende aen zijlen ende eenich lopend, want, daermede deselve van hier uiet wel schijnen te sullen cunnen werden versien, vermits dienaeugaende bij 't magasijn niets en is — Soo is na goet overlegh verstaen op overmorgen den 2°" kersdagh te la ten doen een nauwe visite op beijde de schepen soo wegen de provision als alle benodicheden in de voorz: twee retourschepen sijnde ende dat door de navolgende gecomm Tierenden namentlich. Den schippen Claes Speelman eude den viele visi-coopman Abraham Clleveston van hooningen j teren täten overstå van het. Den provisioel schipper Michiel Jacobsz: Eendem provisioel schipper Michiel Jacobsz: Eendem provisioel schipper Hooningen. Omme alsdan op 't raport van de voorsz: gecommiteerdens een nauwer overlegh te maken, eude te sien of? deselve schepen met de aengebode adsistentie soo verde sullen cunnen werden geholpen dat sij luijden haer reijse daermede na 't vaderlandt souden cunnen op 't spoedichste vervolgen, sender als voorsz: tot meerder last ende Intrest van d' E. Compo hier juijst daeromme na schepen uijt 'tvaderlandt off India te blijvenleggen vertoeven. Vorders oock door Mons' Wijnandt van Catersvelt opperhoofft des voorsz: schips Arnhem in rade vertooght het overlijden van de 2 schippers Jan Rotgans ende Pieter Jansz: de vries, ende dat sijluijden derhalven bij manquement van bequamer stoife provisio- neelijck die plaetse sedert hadden laten becleden door den stuijr- man Michiel Jacobs: van bergen, in de straet Sunda uijt 't schip Louise op Arnhem overgeset om de opperstuijrmans plaetse te bedienen, volgens d'ordonnantie dato 17 Februarj passado bij den Equipagie Mr. Sijmon den Danser gepasseert, Ende dat denselven in sijn regeringe ende commando soo wat te slap is vallende, als niet wel dervende 't scheepsvolcq na behooren resoluij t genoegh commandeeren &c" ende volgens 't welcke van opinie soude wesen d" costel: schip wel van een habilder hoofft over de scheepsreginge mochte worden versorght, waertoe in considératie wert gebraght dentweeden schipper Jan Sijmonsz: Clos, bescheijden beneffens den regerenden schipper Claes Speelman op 't slot van Hooningeu Soo is na veele Overweggingen 't selve niet alle neue genomen in goede consideratie, maer ock vastgestelt die plaetse met een habilder man te laten becleden. Doch würdiger gesagt 't meeste voordeel ende den hooghsten dienst van d'E. Comp' in 't generale, namentlich dat meergemelte schip Arnhem het costelijckste ende ter monture wel van omtrent aoht tonnen gouts incoops geladen is, ende 't slot van honingen ter contraire niet hoger als met een carge van ongeveer. 3 tonnen, Soo is na wel genomen deliberatie ende veele overleggingen (onse hooghste sorge na sehuldighe plicht, latende gaen over 't grootste Capitale, onser Heeren Meesters) bij eenparicheijt van stemmen niet alleene als voorsz : goetgevonden d' costelijcke retourschip te versien van een bequamer schipper maer oock daartoe te versien van een bequamer schipper Claes Speelman voorsz : welcke d'E. Comp' niet alleene lange jaeren voor schipper. Gedient, raeder ock diverse malen met Comps schepea 159 <nijt ende thuijs gevaren heefft, ende in sijn plaetsa op 't slot vai honingen weder 't sohippers gesach te deffereren aen den tweedeu schipper Jan Sijmonsz: Clos voorsz: waermede vertrout wort beijde schepen dan van seer goede ende bequame schippers sullen wesen version, Item ock dat niet alleen ten respecte ende om de costelijckheijt des schips arnhem voorsz: den oudsten schipper Claes Speelman nodich is geacht over te gaen, maer ook dat net vermits men tot verandermge genootsaeckt is also wel sal comen om de meeste ruste onder 't gemeene volcq van beijde de gemelte schepen welcke haer te gerustiger sullen houden, wanneer de consideratie van de meerder waerde, des schips arnhem comen te verstaen, sonder In eeniger maniereu ichts te laten verluijden van d'insuffichantie des voornoemden gesurrogererden provisioneelen schippers Michiel Jacobsz: van bergen maer sulcx voor den gemeenen volcq stil te houden ende denselven als 2eu schipper passagier op 't slot vaa honingen weder over te laten gaen om emmers alie tumulte ende misnoegen &ca onder den gemeenen man, soo veel mogelijck te prevenieeren: mitsg voorsz: Michiel Jacobsz: pretentie wegen sijne provisioneel surrogatie gedaen bij den scheepsraet van arnhem voorsz: gereserveert te laten, aen onse Heeren principaelen in 't Vaderlandt. Aldus gedaen ende geresolveret Int Fort de goede Hoope ten ,dage ende Jare als voorsz : JOHAN VAN BIEBEECK 1657. J. GOOSSENS CLAES SPEELMAN. ROELOFF DE MAN. ABRAHAM GABBEMA. Secrets. 1657. Dese resolutie wert bij mij aengaende de drie eerste articulen geconfir- meert, doch belangende de twee laetste wert bij mij versocht naer- der te Jiogen te interpreteren ten aensien mijae meijninge daerinne niet en is naer behoren gevadt 't welck de vordere leeden deses .Raedts soo nevens mij hebbende verstaen te behoren, hierop dan in dier vougen deselve teijckene. WIJNANT VAN CATERSVELT. Declaratie op mijn gegeven advijs van de twee laeste articulen in de resolutie dato 24 December 1857. getrocken. Aengaende het vierde artijcul van het begin tot het woort commandeeren &ca incluijs wert bij mij g'affirmeert nochtans met alsulcken verstande dat hetgeene aldaer wert verhaelt is 160 geschiet op het affvragen van den Heer Commandeur Joan van riebeeck soo in als buijten rade, met adviserender maer diseoure- render wijse. Wijders belangende de woorden in't selve artioul, waer geseght wort (ende volgeus 't welcke van opinie soude wesen d" costelijck schip wel van een habilder hoofft over de scheeps- regeringe mochte werden versorght) die woorden segge ick dat bij mijn in rade (onder correctie) soodanich niet en sijn geventi- leert, wel min alsulcke opinie te hebben gehadt; maer wel is  als insonderheit bij den schlupfte speelman, soo hoch ende selven gewogen ende oversehen ende voor ausgelegt, daer op 't gemeinen beste meesten dienst ende welvaren van de E. Compe als wel op en singulier persön insgel: met de veranderinge conform de reolutie hebbe geconfinneert, gelijck mij in diervougen voor alsnoch daermede confirmere, ende deselve approbere raits desen. WILNANT VAN CATERSVELT. Bij den raedt gesien de hier voorstaende, nader Interpretatie g'intituleert declaratie &c:i bij Mous' Wijnandt van Catersvelt in rade eerst versocht te mogen doen, ende daeromme als boven nu gedaen over sijne meeninge, wegen 't vertoogh des gesurro-geerd: schippers Miohiel Jacobs: van Bergen ende 't stellen van en ander in plaetse van den selven, omme redenen bij de 2 laeste articuls der resolutie, op 24'" deser verleden, daerover specialijck genomen, vermits d° Sr Catersvelt (als in margine boven sijneonderteijckeninge der voorsz : resolutie schrifftel : gestelt) is alle-gerende dat desselffs meijninge daerinne nae behooren niet soude wesen gevat, ende volgens dien <le vordre leden deses raedts neffens hem souden hebben goetgevonden te behooren (hoewel het maer is toegestaen tegen behoren) ende gebruijck sijne meijninge nader te mogen Interpreter en — Ende nochtans alle de raetspersonen haer verseeckert houden de meijninge niet alleene wel gevadt, maer dat die oock daerinne soo civiel ende sacht, beneffens de naturie der sake is uijtgedruckt, als mogel: was te doen, als hebbende niet alleen gehoort uijt den monde van voorn: Sr Catersvelt de slappigheijt des meergenoemden schippers &c" in vollen rade, maer oocq volgens verclaringe van den Commandeur Eiebeecq buijten deselve, daer Monsr Catersvelt voorsz: riebeecq in sijn earner alleen voor 't aenvangen van de voorgeseijde vergaderinge heefft verhaelt, eenige exemplen van sijne slappigheijt in 't commanderen &c" ende dat oocq al wat Soet Oden den dranck soude wesen, sulcx door andren van ter si j den mede getuijght, ende genoughsaem geconfirmeert wort, ende volgens 't welcke Monsr Catersvelt de veranderinge 't eenemael endende en den Commandeur voorsz : selffs voorstelde ende in de plaetse weder recommandererden sijuen gesurrogeerden opperstuijrman Andries Blaeuw 't welck eeii fraij nucn-teren beqaaem man was, waerop hem door den Commandeur al& doen wierde g'autwoort dat alien 't verhaelde van sijn gesnrrogeerden schipper ock door andren mede al badde gehoort, maer dat de sake tot veranderinge pregnerende dan den 2eu schipper Jan Sijmonsz : Clos bescheijden op Hooningen voor deuselven (als maer provisioneel tot stuijrmau gesnrrogeert wesende) soude behoren gepreferett Te wordeu, vermits langh over sijn tijt d' E. Compe voor schipper hadde gedient, ende met niet minder maer alsoo veel bequemheijt begaefft was, volgens preuve in versoheijden gelegeutheijt volcomen betoont, raitsgaders sijn E. ende-vordre leden des raets bekent, dooh dat in rade daerover nader soude cunnen werden gedelibereert, dooh dat in rade daerover nader soude cunnen wij ondergesz: dat in rade de sake op de getuijgenisse van S1 Catersvelt voorsz: vorders gedeli-bereert, offte geventileert sijide, met goede uijtdruekinge ende overwegge van alles de resolutie eenparich tot de veranderinge is gevallen, mitsgaders oock om de consideratie in 't laeste articul desolutie vervaet, (als latende onse hooghste sorghe) Gegen over 't costelijkxste capitel geladen int 't schip Arnhem voorsz :) dat daerop niet alleen een ander bequamer, maer selffs den alder-outsten ende errerensten schipper Claes Speelnian soude overgaen &ca over 't welcke Mons1 Catersvelt mede niet alleene sendereen de minste difficulteijt wegen den dienst van d. E. Aldus gedaen ende geresolveret in Fort de Gede Hoope ten daghe ende Jare als Boven. JOHAN VAN EIEBEECK. 1657. J. GOOSSENS ROELOFF DE MAN ABRAHAM GABBEMA. Secrets: 1657. Vrijdagh den 28e" December a° 1657. Elbert Dircxz: van Emmerick Jongman ende burger aller sioh in trouw beloffte begeveu hebbende met d' eerbare Jonge-dochter Cristina Does van Doesburgh dochter van Zälen Does en deren fortresse, versoeckende met consent ende toesteen van deselve haer ouders voorsz: om metten anderen wettelijck in den H. echten staet te mogen laten bevestigen, Soo is bij den rädten deser fortresse niet anders hebbende cunnen vernemen als lat beijde liber ende vrije personen waren, welcke met niemandt ter werelt Volgens ock haer als derselver voorsz : ouders eigen verclängiges ijetswes dienaengaende händen verständiges deven luijden haer billijck versoeck toe te staen, mitsgaders ten dien eigen einde op Sondagh eerstcomende, na 't christelijck sermoen haer eerste affeundinge te laten doen ende also vervolgens alle sondagen tot de derde incluijs omme alsdan op Sondagh over 14 dagen na de laetste affiroepinge ende gedaen sermoen (gegen wettige oorsaecke van verhinderinge voorcomende) door den Secretaris van onsen rade (vermits hier geen predicant hebben,) de solemnisatie voor alien den volken in openen rade camere te laten geschieden, ende met de trouw publijckelijck voort te varen. Aldus gedaen ende geresolveert Int Fort de goede Hoope ten dage ende jaere als Boven. JOHAN VAN RIEBEECK 1657. J. GOOSSENS. 1657 ROELOFF UE MAN. ABRAHAM GABBEMA. Secrets. 1657. Satet dach den 29"' decemb : a" 1657. Conforme de genomen resolutie van den 24 n passado door gecommissärte op den 26en daersan gedaen, sijnde een naeuwe ende ookgister in 't bijwesen van de opperstuijrluijden, hoochbootsmans, 'ende seijlmaeckers noch een nader visite voornamentlijck aen de zeijlen ende vorders van alle behoefftigheden in de schepen amhem ende vorders van alle behoefftigheden in de schepen amhem ende vorders van de Mauritius ende Madagascar na een lange penible reijse gesch besseren, besseren, de sohippers respective, na noch twee dagen bodenckens ende overleggens van alles haer gegeven, gerapporteert dat het aengaende zeijl ende treijl touw ende anekers als de provision offte montcosten uijt de magasijnen deser fortresse aengeboden met 't geene a En boort is, ten naeuwsten genomen, sal cunnen gestreckt ende gestelt worden. Omme d° costel : schepen daer mede t'huijs te brengen sonder juijst na meerder adsistentie van ander scbepen uijt het vaderlant off India genootsaeckt te wachten vermits bevonden is deselve voorsicn sijn ende wegen seijl ende treijl verdeeling gedaen can worden als te weten namentlijck honingen hebbende ende hou- dende focken 1 half sleedt ende 2 oude focken... 3 voormarsseijls. 1 nieuw ende 1 halff sleedt ende 2 oude focken... 3 Schoverseijls. 1 nieuw ende 1 oude 2 oude  nieuwe ende 1 oude 2 2 strengen seijlgareu van sich selffs. 1 lijok van een groot raarseijl van arnhem. arnhem hebbende houdende en- de overgegeven wordende. focken. 1 beter als halffsleedt. 2 oude 3 1 beter als halfsleedt 1 oudt. 1 half sleet, 1 oudt ende 1 d' van honingen 1 beter als half sleet, 1 oudt met 180 el nieu seijldoek van honingen 2 besaens d' een goet ende d' ander out.. 2 1 blindt haliMeedt ende 5 oudt schoverseijl van honingen tegen een oude blindt 2 1 boven blindt. 1 out voor-- marsseijl van honingen tegen een oude blindt 2 5 streng seijlgaren van 't fort L 2 Uijt 't forts niagasijn. Yoor honingen Yoor arnhem. van 1 swaer touw ende ancker 1 vadt peck \ d° teer. 3 halff amen traen 180 el nieu seijldoeck honingen 5 strengh seijlgaren 1 legger Caeps sout. 83 geteerde walvislijn tot lopend wandt &ca 1 ijsere — tros van ad Idem — 1 bael nieuwe seijldoeck daerafi' 180 el aen arnhem. 1 vadt peck | d° teer 3 halffamen traen parti j duijgen tot watervaten ende reparatie van dien heeleleggers, tot idem verckens 1 legger Caeps soudt 1 bos rottangh. 1 balck dickduijm [ende langh 12 voeten calck ende steen tot de combuijs 3\ geteerde walvis lijn tot lopend want &ca 1 ijsere — tros van ad Idem Alle welcke verdeelinge ende adsistentie voorsz : geommitteer- de schippers, stuijrluijden, hooghbootsmans ende seijlmakers distinctelijckten ander en derde malen voorgelesen sijnde, ende beneffens dien, bij den commandeur ende raedt deser fortresse deselve oock voorgehouden dat wegen de mont Alle welcke verdeelinge ende adsistentie voorsz : geommitteer- de schippers, stuijrluijden, hooghbootsmans ende seijlmakers distinctelijckten ander en derde malen voorgelesen sijnde, ende beneffens dien, bij den commandeur ende raedt deser fortresse deselve oock voorgehouden dat wegen de mont Alle welcke verdeelinge ende adsistentie voorsz : geommitteer- de schippers, stuijrluijden, hooghbootsmans ende seijlmakers distinctelijckten ander en derde malen voorgelesen sijnde, ende beneffens dien, bij den commandeur ende raedt deser fortresse deselve oock voorgehouden dat wegen de mont Alle welcke verdeelinge ende adsistentie voorsz : geommitteer- de schippers, stuijrluijden, hooghbootsmans ende seijlmakers distinctelijckten ander en derde malen voorgelesen sijnde, ende beneffens dien, costen haer verseec-kert uijt 't magasijn voor de reijse van hier tot vaderlandt genoughsaem sullen cunnen worden versien, ende op 't welcke deselve persönen dan g'antwoort ende verclaert hebbende dat het (merckelijck ongeval buijten) daermede wel sal cunnen affgesien werden. fesoois goet gevonden elck volgens voorhaelde verdelinge 't sijne tegen Maendagh aenstaende ten eersten aen boort te laten halen. Doch aengaende de provisieren is verstaen mede te supercedere ter tijt de gemelte schepeu bijua tot vertreck (na desen over te delibereren) weder sullen seijlvaerdigh wesen, off misschien tusschen wijle eenigh schip uijt 't Patria off India met nader ontset paresseerden, daer men deselve dan uijt soude cunnen provideren, sender deze residentie dienaengaende verder tout blouen, offte onnodigh in verlegentheijt te stellen. Sulcx dan oock verstaen is de respectieve opperhooffden voorsz: beneffens haer water halen, dagelijcx haer best sullen doen met vissen om haer noch hebbende provisie daermede neffens de dagelijcxe ververschinge soo veel mogelijck te sparen, ende waer toe dio van 't. fort sal Gelève, vermits 't volcq van d' schip gansch sieck ende swack is, als voorsz: de nader deliberatie over den vasten tijt van 't vertreck deser gemelte 2 scheepen nooh suspens, ende de opper kooffden van arnhem aanbevolen tegen Maendagh aenstaande met eeuen mede rapport te doen hoedanich het met haer volc dienaengaende gelegen is, online alsdan op de nader deliberatie ten eijnde voorsz: te mogen letten <£cft Ende opdat de siecken van arnhem (meest watersuchtige ende foerberij sijnde) te beter endete eerder moghten tot reconvalisatie comen,!3oo is oocq goetgevonden uijt hooningen (sender rijs versien) 1800 Ib broot (redelijck ran geprovideert) over te geven aen arnhem tegen 3600 Ib rijs uijt arnhem weder Aen hooningen om voorsz : sieck volcq oocq dagelijcx broot te laten genieten neffens de verversinge &ca die van landt aen boort geschickt wordt. Int Fort de goede Hope ten dage ende jaere alsboven. JOHAN VAN BIEBEECK 1857. WIJNANT VAN CATERSVELT. J. GOOSSENS. CLAES SPEELMAN. EOELOFF DE MAN ABRAHAM GABBEMA. Secrets: 1657. Haandayh den 7'n January a° 1658. Schoon de siecken van 't schip arnliem noch niet 't eenemael op de been sijn ende noch wel 17 a 18 in't sieckenhuijs leggen, behalven eenige andere raeer, gaende ende staende aen boort, echter evenwel door den Commandeur in raede geproponeert sijnde, off men niet soude behoren te dencken, op een seeckeren ende de schpen, wanneer de schepen tot haer vertreck souden mogen vaerdigh gemaeckt worden, vermits het doch na 't raport van de scheeps opperhooffdeu ende gesamentlijcke officieren conform de resolutie van den 29™ december a° passado. ende de nadore verclaringe meermael gedaen, met de seijlen &ca sullen cunneu gestelt worden: omme de reijse (merckelijck ongeluck buijten) tot 't vaderlant, daer mede te gewinnen, Soo is na geno- Men deliberatie verstaen vermits het nog te vroegh soude vallen om achterom ende op de havenen des vaderlants te comen, niet min als tot den 25en deser hier noch te blijven leggen om bequamer saijsoen, ten eijnde voorsz: in te wachten. Ende nadael schipper Claes Speelman is versoeckende dat hem mochte toegestaen worden omme achtervolgende de resolutie van den 24eu december passado, van 't schip honingen op arnhem niet over te gaen, maer te blijven op hooningen, daer hij jegenwoordigh is, als niet wel tot overgaen cunnende resolveren, op fomlament dat sulcx soude wesen strijdigh tegen de ordre van de generale Cornp0 (sijnde dat elk schipper ter camere daer uijt gevaren is, weder moet 't huijs comen, «nde waeromme ooek door Ed. Heeren generale op hooningen is g'ordonneert &ca, soo is om haer Ed : ordre niet te contraiieeren ende vermits denselven tot overgaen sicli oock om redenen voorsz : 't eenemael ongenegen thont, hem sulcx toegestaen. Aldus gedaen ende geresolveert Int Fort de goede Hope ten dage ende jare als boven. JOHAN VAN EIEBEECK 1658. WIJNANT VAN OATERSVELT. J. GOOSSENS. CLAES JANSZ: SPEELMAN. ROELOFF T.E MAN. ABRAHAM GABBEMA. Secrets: 1858. Sondagh den 13e" January, a" 1658. Na 't eijndigen des sermoens desen voormiddagh sonder eenige de minste verhinderinge, volgens christelijck gebruijck de derde afroepinge gepasseert sijnde, van de ondertrouwde persoonen Elbert Dircxz: van Emmerick, Jongman ende burger alhier, ende Christina Does van doesburgh Jonged mede alhier, ende ons niet voorgecomen wesende waerdoor deselve in haer voornemen soude cunnen offte mogen geretardeert offte beleth werden, Soo is bij den raedt verstaen achtervolgende de resolutie van den 28°" decemV passado, de verdere solemnisatie van den trouw in den Naem des Heeren te laten voortga Ende ten dien eijnde ock goet gevonden opdat alles wettelijck ende met goede ordre tot godes meeste eere mochte toegaen, de gem: solemnisatie (also gén predicant hebben) door den Secretaris van onsen raedt, voor deselve ende alien den volcke in openen raedt Camere te laten bedienen, gelijc sulcx op dato na 't lesen des christelijcken sermoens in den Name des Heeren oppenbaer wettelijck geschietende g'effectuewt is. Aldus gedaen Int fort de goede Hoope datum als boven. JOHAN VAN RIEBEECK. 1658. ROELOFP DE MAN. ABRAHAM GABBEMA Secrets: 1658. Maendagh den 14'" Jannanj a° 1658. 