Korte beschrijving van de ontdekking en der verdere lotgevallen van Nieuw-Nederland, weleer eene volkplanting van het gemeenebest der Vereenigde Nederlanden in America
Lambrechtsen, Nicolaas Cornelis, 1752-1823
Gc 974.7 L17k 1752870 REYNOI .r%r" ""'TOR1CAL OENEALO^i wOLLECTIOM -5 K0R7E BESCHRIj VING O N T D E K K 1 N G EN DER V E RDERE 'l LOTGEV ALLEN VAN N I E U W - N ED E R L A N D, WELEER EENE VOL KPL ANTING VAN HE T G k &*E ENE BEST DER. VEREENIGDE NEDERLANDEN IN AMERICA, door t Mr, N. C LAMBRECHTSEN - 0 VAN R. ITT HEM, IIP DER DER ORDE VAN DEN NEDERLANDSCHEK LEE U W j PRESIDENT VAN RET ZEEUWSCH CENOOf SC H A P DEP. WET ENS C 11 APPE N. Te HIDE E L BURG, bij S. VA N BE N T HE M, Brukkcr van het Zeeuwsch Genootfchap der Wetcnfchappen , mdcccxvui. 7 Digitized by the Internet Archive in 2015 https://archive.org/details/kortebeschrijvinOOIamb_0 : X?5£870 A AN J HET ZEEUWSCH genootschap der WETENSCIiAPPEN, D E TWEEDE K L A S S E V A N HET v- K0N1NKLIJK NEDERLANDSCH INS TIT DO T, D E KONINKLIJKE AC AD E M I E DER. WETENSCIIAPPEN EN F R A A IJ E LETTEREN TE BRUSSEL, DE MAATSCHAPPIJ VAN NEDERLAND- SCHE LETTER KUNDE TE LEIDEN, v .EN A A N HET GESCHIEDKUNDIG GENOOTSCHAP T E N E W - IJ 0 R K U1T UIT EERBIEDIGE ERKENTEN1S ZIJNER. EE TREK KING £ N T EN  C. LA MERE CUTSET VAN JL ITT B E M. K O R T E B E S C H R IJ V 1 N G i VAN DE ONTDEKKING EN VER- DERE LOTCEVALLEN VAN /U EV fV~N E D E R L A N D ifc AMERICA, f N t U fi t N G. ^^oo dikwijls ik mij de luisterrijke tijdvakketl bnzer Vaderlandfche gefchiedenis voor deri geestftel, of mij herinner de heldendaden der Vooroudercn , kan ik nice ontveinzen door derzelver overdenking zoo zcer bekoord te toorden, dat zij mijnc geheele ziel als \ ware inneemt en inijne nieuwsgierigheid en wcetlusi: op eene betooverende wijze gaande houdc. De groote ligchamen der Cost- en West* Indifche Maatfchappijen , die zoo veel rijkdonl bet Vaderland aanbragren , waren de gelukkige gevolgen van ftoiue en dikwijls gewaagde on* dernemingen , die ecluer de namen der edeltf III. DESL, A , V** -( * )- Vaderlanderen y die dezelvc bcfluurden ofuit- voerden , voor ccuwig der vergctenis onttrok* ken hebben. Om de roagtigebenden van Filips bet hoofd te biedcn was er geld, *t gecn toch de zenuw des oorlogsis, van nooden. En wat kon men dus beter doen, dan, den raad volgcnde van den Franfchen Adrniraal de Coligny , hct geluk ter zee te beproeven en den vijand af te nernen, 'tgeen hij metlevensgevaar engroote onkosten in verre landen gehaald had? Dit ondernaraen de Watergenzen met bet gelukkigst gevolg , .gelijk be k end is. Anderen verkozen zelfs op Vreemde kusten den vijand te bcftoken , hem daar ztjne fcbepen en bezittingen te ontncmen, €n volksplantingen te ftichten, waar tot dus ver denaam der Nederlandereu onbekend was. Geleerd ter verdediging van de goede zaak der vrijheid , nu eenmaal flout en gelukkig ondernomen , en begerig ora te deelen in de Wins ten , die de overzeefche gewesten dozen \ Volken mimfchoots aanboden, belaagden zij hen in alle Werelddeelen. Het Zeevolk was nil niet meer ecn hoop fcbamele visfchers , zeeroovers of gelukzoe- Jeers : maar zij waren krijgslieden , te land CU ter zee gehard, onder de Bouot's , de de ■ . M*** K 3 )- Moor en en auderc Zeevoogdcn opgevoed, mk op roof, met den haat tegon Spanje en den geloofsdwang , gerced alles te ondernemen. Zulk volk bewoohde onze Zeelleden.— Moes- ten er Oorlogfchepen of Kapers worden uitge- rust tegen den vijand , of Visfchers uitgezon- deri, cm de weldaden dcr Noord- Atlantifche- of Ijs-zeeen in te zamelen ; waren er ervarcti Stuurlieden of rappe bootsgezellen noodig , hier in die kweekfehool yonden de Kooplieden, too wel als de Staten, altijd eenen gereedea en ruimen voonaad. Zeer velen kwameri wel om in deze hagche- lijke togten : doch de Zeeftedcn verloren niecs van hare bevolking ; zy werden integendeel de toevlugt van andere Nation, die onder den ijzeren fchepter van geweld en gewetensdwang zuchtten, doch, deels door de voordeelen van den Koophandel en Scheepvaart , deels door uitzichten op verdraagzaambeid in den Gods- dienst bekoord werden. Hoe menige geflach- ten , den Hervormden Godsdienst toegednan> kwamen er niet over uit Vlaanderen en Hene- gouwen % kerkgenieenten flicbtende, die nog hunnen naarn dragen en met hunne deugd en nijverheid ook hunne Fabrieken en Koophan- del overbrengende ! Hoe menige Engelfchen -C 4 )- -Bochten zelfs eene wijkplaats in bet mm&m&g* .xame Nederland , om zich aan de Bisfchoppe- lijke mage en dndiagdijke overhecrfching tc .onttrckken ! Het bchoort nice toe mijne tsak verflag te cloen van den aan leg , den vobrrgang en de .lotgevallen der Maa^fchappijen van Koophan- .del in ons Vaderland , bijzonder nice van die der magtige ligchamcn der Oosc- en West-M* difchq Maatfchappijen : verfcheiden Schrijvers toch hebben die roemruchtige ondernemingen geboekflaafd , en de gcdachtenis bewaard van vele dap p ere Nederianders , die , of door de ontdekking van onbekende kusten , of door de verovering van overzeefche Landftreken de rijkfte bronnen van handel geopend hebben. De Oosc- Indifche Maatfchappij was zeker- lijk gelnkkiger dan de West- Indifche, — Da laatfte had wel in Brazilian aanzienlijke ver- .overingen gedaan ; maar moesc eindelijk alies aan de Ponugczen% de eerste veroveraars, wedergeven. In Noord- Amerika had zij zulk eene uitgeitrekte Landftreek in bezit, dac zq er te regc den naam van Nieuw- Nederland aan gaf : maar ook deze moesten de Nederlan- ders ten iaatsten inruimcn aan de Engelfchen, .die er zich vesrigden en dnsNieuw 'Nederland voor ISkuw- England deden wijken. On* \ Ontdehking van Niettw- Ne der land. Dc lotgevallen der Ncderlandfche bezitrin- gen in Brazil en hugs de kust van Guiana zijn door vcrfcheidcn onzer Nedcriandfche Ge- fchiedfchrijvers aangeteekend : maar wat is de rede, dat wijzoo weinig,althans aaneengcfcha- keld en naar tijdsorde, we ten van de locgeval- f Jen van Nieuw -Nedcr land , hoezecr die fchoone en uitgeflrekce landltreek nicer dan vijftig ja- ren in net bezic der Nederlanden gewecst zij? Waarom vindt men cr zoo weinig aanraerke- lijks van geboekc in de Registers der Wcsc- J Indifche Maatfchappij , voor zoo verre althans J ter^niijner kennis gckomen is ? Of was hec dc | J\amer Amfterdam alleen , die den ha.ndel .op JSieuw- Nederland dreef en belliuude, terwijl Zeeland dien op Brazil zich meestendects aan- trok ? Ik ben gcneigd die tc gelooven , om- dat ik verfcheidene fporen vind van den naijver der Hollandfche Koopfteden over den handel der Zee u wen : aan welke ongelukkige nciging ook , naar de aan mer king van onzijdige Ge- fchiedfchrijvers , hec vcrlies van Brazil is toe te fchrijven , daar de Hollanders weigerderi deze Kolonic te onderfteunen , fehoon er dc Ze.euwen ernstig op aandcdngeh* A 3 Wat. Wat hiervan zij , het lust mij mijne aan- dacht op die fchoone en gezegende Landftreek in Noord- Amerika, wclecrNieuw-Nederlaud genoemd, te vestigen en naar mijn vermogen eene korte befchrijving te geve.n van derzelver ontdekking, beplanting en verdere lotgevalleii, tot den tijd, waarop zij haren ouden naam met dien van Nieuw- Engeland verwisfeld heeft. Ik zal mij hierroe bedienen van de verhalen der geloofwaardigfte Gefchiedfchrijvers , en, nit vergelijking van bet een en ander , met in acbt nenring der tijdsorde x mijn oBtwerp trachten te voltooijen.. Veel nuts had ik mij in dezen arbeid voorge- lleld van een werkje , dat zeldzaam voorko.mt en ten opfchrift heeft Befchrijving vanNieww- Nederland Cgelijk het tegenwoordig in flaai is) door Adriaan van derDonck^ beider reg* ten Doctor , die tegenwoordig noch inNieitw* JSederiand is : met Bijiagen en een kaartje, te Amfterdani ten tweede maal gedrukt in bet .jaar 1656. Maar het heeft niet voldaan aan mijne verwachting, daar het voornamelijk be- helst eene befchrijving van de voortbrengfelen Van den grond, de luchtftreek , de zedea der Vriiden, dieren , cnz. en de lezer flechts, ten Sanzieu van hecbezicregt oitaerNatie opNieuw- -c 7 >~ Nederland , verwczen wordt naar zeker Vtrtoo* der Gemeente van Nieuw-Nederland , mcc den druk bekend gemaakt, terwijl dc fchrijvcr nog verder gewag maakc van ecn Tractaatje over . de Noord- rivier en eencn Brief van Johannes Megapolenfis Junior , voormalig Predikanc in de Kolohie Rensfslaarswljk : dan deze drie ftukken hebik,in vvcerwil van nienid;vuldi'Te pogingen , geenszins in handen kunnen krij- gen. (0 Met werkje van A. van der Donck behelsc nogtans eenige bijzonderheden en is vemefd met: een Kaartje, dat om de Hollandfchc be- rjamingen, daarin voorkomende, aanmerking verdient. De Koophandcl op Indie, wiens rijke voorc- brengfelen coc dus ver uic Portugal plagteu aangevoerd ce worden, was vddr her einde dor zestiende eeuw begonnen. Men- voer langs de Kaap de Goede Hoop op Indie en vervol- gens op China. Voordeelig waren de eers:e beginfelen : maar de reis om hare langdurig- heid verdriecig. De Zeeuvven hadden , reeds v66r de Amfterdammcrs , beproefd , om d© vaarc naar Indie te openen door he: Noorden A 4 ea (i) Bit werl-je van van der donck is te rindzu ia 4$. < 8 y». en langs de Straat Waijgats.(ft) De ondeiv neming viel eens en andermaal vruchreloos uit« Jacob Heemskcrk > door groote belooningcu aangemoedigd, ondernam > \n het jaar 1596 den togt voor de derde niaal , doch met eenen even ongelukkigen uitflag ! Nu gaf men in ons Vaderland voor eerse den moed op , om langs eenen zoo gevaarlij- ken weg, naar Indie ce llevenen ; fchoon men er hier, even min als in Engeland, niet volko- tnen van fchijnt afgefchrikt te gijtu (3) Henrij Hudson, door de Nedcrlatidfcha O. /. Qotnpagnic uitgezonden , cntdekt Nieuw - Nederland, • ' • Onder de Engelfche waagbalzeti bevoncS zich zekere Henry Hudfon , die zich in hez jaar 1609, aan de Bewindhebberen der Ncder- landfche Cost- Indifche Maatfchappij aanbood, om nogmaals door hec Noorden of Noord- Ooscen (a) Vergelijk het beiingrljk onlangp uitgekomene vverk van den Sjverigea scbeltema genoemd Rutland en de Nedertandss J D. bl. 41 en 4a. (o) Vergefijk wits IN rets naar Tartar! je II.. D. bl. 899« ii$llandfcbt Rlercvrius 1664, bl. 155. - D 4 KFjIriEK acta publ. Rtgum Atigl. T. VII. P. 2. p. ROBERTSON gcfcbitder.is van America } V. D. bl. 12. m * i Oosten den weg naar China te zocken. Hud' fon was buken twijfel een zeer gefchikt pcr- foon voor ecne onderneming van die gewige. In het jaar 1607 had hij reeds voor rekening van eenige Engelfche Koopliedcn den togt naar hetNoorden ondernomen, en hec Ei land Spits- bergen , bevorens door de Hollanders oncJekt, op nieuw aangedaan, en zoo zeer hec vcrcrou- wen verdiend van zijne Meesrers , dat zij hem in het volgende j?.ar andermaal in zee zonden met hetzelfde oogmcrk , hctgeen nogtans wc- der even ongclukkig uitviel. (4) Verfchillend waren de ncigingen van hec Beftuur der Nederiandfche Oosc - Inciiichc Maatfchappij omtrenc Hudforfs voorftei. De ^eeuwfche Bcvelhebberen verkiaarden cr zieh tegen , afgefchrikt waarfchijnlijk door den on- gelukkigen uitflag der voorgaande togteii % waaronurent zij door hunnen ambtgenoot7>W- thazar Moucheron, die reeds voorlang den haudel op het Ncorden gedrcven had , kon- den onderrigt vvorden. (5} Hec was , zeidcn A 5 zi) (4) De Journa!en dezer beidc reizen van Hudfpa zijn u'u furchas pelgr ims vol. HI. p. 567— 6:0. Lond. fol. cd. i6;> overgenomcn in the Collections if the K*:v - Tork IHaorUal Society , Vol. I. p. 61 — 102. ( 5 ) Bultbafar ZItucberon , was c?n dor eerste oprichtcri Jfau de Qojc- JaUifuhe iViiiaUchappij uiec aiiocu, nnur c&k eci^ der 2lj , cene enkele geldverfpilli-ng ; wilden b!> zondere Koopiieden het wagcn , zij mogtea hetlijden; mits er deMaatfchappij geene fchade bij leed. Met die aj weigerden de Amflerdam- fche Bewindhebberen van hun voornemen af te zien , en zonden Henry Hudfon^ in hetzelfde jaar 1609. met fecc Jagt de //#/y* ilf^w be- fiiand met zestien of achttien koppen, deels Hollanders , deels Engelfchen in Zee. Den zesden van Grastnaand 1609 vertrok die vaar- tu\g uitTexel, zeilende naar het Noorden. Op dehoogte van Nova Zembla wegens het ijsver- hiederddoor te'varen, wendde men naar Terrs- tieuf en voorts naar Acadia of Nieuw- Frank* rijk^ tot zij eindelijk in eene Baai vervielen , dus vcr nict bezocht, dan door de Franfchen, die er jaarlijks kwamen , om van de Wilden huiden en pelccrijen te koopen. Hudfon , onge- negen om die verkleumde Jandftreek aan te doen, koos wederzee, en vond, Z.W. fturen- de, Land, 'tgeen men eerst dacht een eiland t$ zijn , doch naderhandv erkende voor een deel Yan «!er cersre Koopiieden uit Zseland op IVToseovie. Zijn naam k Vereeuwigd in derivier, die de Maucbcron'r -rivitr genoemd ca «an vvier oever Archangel geftiche is. ($) In de Notulen der Vergadering Yaa XVH,Trordi Jti Van den vasten wal, Kaap Rod genoemd. (7) De nijvre Zeevoogd, fchoon in Engeland geboren , gevoelde te zeer zijne betrekking op de Hollandfche Oost- Indifchc Maatfchappij , die hem ter ontdekking bad uitgezonden , dan dat bij aarzelen kon den naam van zijn aange- nomen Vaderland te geven aan de door hem gevonden Landftreek. Hij noemde dczelve JNieuw- Holland : dan, niet verkiezende indeze ftrekea te blijven y koos Hudjon weder zee , voi- gende zijnen weg Zuid- Westelijk, tot dat hij op de hoogte van 3^graden 15 minuten vlakke Jmst vond, welke bij in tegenovergeftelde rig- ting volgde; bij dcze gelcgenheid ontdekte hij eene baair waarin vevfcbeiden rivieren uitlie- pen , die buiten twijfel de mond derZnid-rivierj naderhand Delaware genoemd , zai gcvveesc _zijn , hebbende eenen uitftekenden hock, die toen of naderband den naam van Kaap Hm* lopen , naar den geflachtnaam denkelijk van den eerflen ontdekker, heeft gekregen. Nu zeilde men de baai weder uit , volgende dc kust N. O* tot op de hoogte van 40 gradett 18 minuten, ahvaar tusfchen Barndcgat ca, Codlnspunt (naderband dus mode genoemd t naar (7) Rois B.TS0*H V. D. bl. 41, mar hem , die het ccrst deze Kaap ontdekt had) eene goede ankerplaats gelegenheid gaf, om het land te verkennen , en gemeenfchap le maken met do inqezccenen* — Hiermede echter was de weerlusc van Hud f on geenszins voldaan. Men koos weder zee , de kust vol- geridc in dczelfde {trekking, tot dat men den roond eener groote Rivier ontdekte, toen bij de fchepelingen de Noord- rivier , en nader- hand naar den naam des eerften ontdekkers , Hudfons- rivier genoemd. Zoo ver het mogelijk was, dat is tot op de hoogte van 43 graden , voer men den ftroom op, maakte kennis met de Inboorlingen en hield zich , naar al het geen zij konden oordec- len, volkomeu verzekerd , dat deze Rivier en Landftreck, ni miner te voren door eenige Eu- rope anen waren bezocht geweest. Of zij echter zich hierin misgtst hebben of niet , durf ik niet beflisfen. De Heer S. Miller Q. D. een der leeraars van de eerste Presbij- teriaanfche Kerk te New-IJork en Lid van de Gefchiedkundige Maatfchappij aldaar, hcefc in eene Redevoering , bij die Maatfchappij in het jaar 1809 gedaan, verhaald, dat John de Verrazzano , een Florcntijner , die in dienst was yan den Fraafchea Koning Francois Am K «3 )- den L, in het jaar 1524 met het fchip den t)olfijn , de vaste kust van Amerika op de hoogte van 31 graden zoude ontdekt en ver* der dezelve gcvolgd hebben, tot op de hoog- te van 41 graden: dat hij eene ruime golf* bevattende vijf eilanden , zoude zijn binnenge- loopcn, wclke men,naarde meeste waarfchijn* lijkheid, houden mag voor die van bet tcgen- woordig New -York: dat hij aldaar vijftien dagen gelegcn en met de inlanders veel om- gang gehouden zoude hebben: beroepende zich dc eerwaarde I leer Miller op het Reis-jour- caal vvaVcrrazzano van 8 JuJij 1 524, door hem tiit flaekluyfs Voyages Vol. II. p. 195—300 overgenomeK ; hetgeen , zoo wel als het Voorftel van den Hcer Miller, is te vinden in the Collections of the New - York Historical Society, Vol. I. p, 19—60. Zeker is het, dat van der Donck, die ver- fcheiden jaren in Nieuw - Nedcrland gewoond heeft, ftaande houdt > dat hij de oudscc In- -boorlingen , die nog heugenis droegen van de aankomst van 't fchip de Halve Maan in het jaar 1609, meermaals had hooren zcg- gen, dat, vdor de komst der Nederlanders, zij volstrekt onkundig waren van het beftaan van eenige andere Natie buiten de hare: dac zij he; J>et fcbip voor eenen grooten visch of zee- monster haddcn aangezien, enz, (8} De getuigenisfen ecbrer van dezen fchrij- ver, zoo wel als van Hudjon zelf, maken &z Janding van Verrazzano in de baai van het tcgenvvoordig New -York niet onmogelijk , daar die gebeurten'is reeds vijf en each tig ja- ren vroeger zoude moeten zijn voorgevallen , en door de uitfterving van een geheel ge- Hachc reeds kon vergeten zijn. Wat hier ook van zij, voldaan met dez* ontdekking , befloot de wakkere Hudfon te* nig te keeren naar Amfterdam , en aan Be- windhebbercn van zijne reis en ontdekking verfiag te doen. De reis was gelukkig: maar, de Engelfchs kusten genaderd zipde , ontftond er muiterij onder de fchepelingen y waaronder vele En- gclfchen waren. Zij noodzaakten den Schip- per te Dartmouth binnen te loopen , vanwaar het gerucbt van zijne ontdekkingen fpoedig'de Iloofdftad bereikte. Niets kon meer ftrijden met de oograerken van Koning Jacobus , dan den Nederlanderen voordeelen te gunnen uit overzeefche Volk- \ plan- ' (O Ya» bu 80NCK Stuhr. %*n JV;V*w« K;dtr.\ £1. i, plamingen; daar hjj, in navolging van Konin* gin Elifabet, die zaak ten voordecle zijner eigen onderdanen ernstig ter harce nam. Men zag in Hudfon eenen man van gewigt , en verbood hem de reis naar Amflerdam te ver- volgen , voornemens zijnde om zelf eerlang van zijneti dienst gebruik te maken. Het is mi} nogtans niet gebleken , dat door Hudfon de togt naar de Zuid- of Noord- rivic* ren herhaald is: maar wel, dat hij in het jaar 1610 eene Zee-engte ontdekt heeft ten noor- den van Terra Labrador , door hem deStraat van Hudjon genoemd , en eene groote baai ten zuiden van Canada , aan welke hij den mam gaf van Hudfons-baaL Deze was 's mans laatfte reis. Hij werd met zijnen zoon en nog vijf mannen door het rnuitend fcheeps- volk in eene opene boot aan de zee ten prooi gegeven , zonder dat men immer iets van zijn lot vernomcn heeft. (9) Ferflag van de gedane ontdckktng. Het fchip de Halve Maan , te Darmouth eeni- (9) BURK Ilistoire des Colonies Ecrsfei'r.nes dar.s V Amt+ riquc, P. II. p. 3c6. Raijwal TFij:g. tn Staa;\. G<fcbiid. VI. D. bl. 289* Men vindc een uirrekfel van het Joumaal van Hiidfons laarste reis in the Collections if tit Ntvi'Xtrk Mittf rital Socitt} , T. I. p. 146— I &8, cerJgen tijcl opgehouden , krecg eindelljk vrlj- heid om naar hct Vaderland tcrng te kecrcn; alwaar het in *t begin van s het jaar 1610 aankwam. . .. En nu ontvingen Bewindhebberen een zoo voordeclig berigt van de door Hudfon one* dekte landftreken , da.t zij zich wegens de mislukking van het hoofd-oogmerk der rds§ de vaart naar Indie door het Noo.rden, meen- den te kunncn troosten. De Laat , een der Hollandfche Bewind- hebberen van de West - Indifche Maatfchap- pij , die in het jaar 1624 ecne Bcfchrijving der V/e$t-Indien met den druk gemeen maak- te (10), heeft een gedeeke van Hudfon s .reis-verdag bewaard, en ons alzoq met de landdreek van Nieuw- Nedcrland , derzelver inwoners, luchtftreek en voorxbrengfelen van den grond bekend gemaaku Gelijk andere landftreken, waarin nog geen Europeanen waren doorgedrongen , lag het nog in den flaat der nattmr, zoo als de hand desScheppcrs het gcvormd of onbekende voor- val- (10) De la at If co tit. II. ioo. Van meter en NtdirU tfirt. f. 6*6. Bij ecrstgcmcklcn Schrijvcr vindt men ook cen kaarrje, ten opfchriii bclbenJe: Neva An^Hay Nwum Bt!%iu#) ~< I? )~ vallen bet gdaten hadden. Onmecelijkc %®&4 fchen , zoo cud als de wereld, bcdektcn \\vti talrijke moerasfen den grond. Langs dc ri- vieren leefdcn Wilden, die zich dekten* met de hividen der diercn , in grooce menigce in. de bosfchcn vermenigvuldigende. Deze kost- bare pclterijen, waarop de weelde in Europa zooveel prijs ftelde ^ waren de eerfle voor- werpen van hand el. Voor den fcheepsbomv leverden diezclfde bosfchen eenen onuit- putbaren voorraad. De grond was vrucht- baar bovcn alle denkbeeld , vooriii langs de rivieren , wanneer zij , buiren hare oevers ge- treden , een vetachtig flijk nalieten. Nice alleen vbnd men er Jndiaanfchc tarwe , maatf bok druiveri en boomvruchten, De rivieren boden visch aan van allcrlei aard, en de aaft- grenzende zeeen kabeljaauw , tonijnen en walvisfchen. Korcom , JSieuw- Nederland Com Hudfons eigen woordente gebruiken) was hec fchoonile land, dat men met voeten betredea kon : het volk goed , vreedzaam en dienst* vaardig : de luchtftreek nabij de onze komen- de : zoo dat dus Nieuvv- Nederland voor onze Natie zeer gefchikt was, om bewoond te wor- den , waaraan niecs , dan tarn vec , fcheeri te ontbreken. III. oeel. £ Vcr- Verfchcidenc ftammen van Vvriklcn bewoon- den deze woeste hndouwcn , in eenen ecu- wigen oorlog tegcn elkander. Van dc jagt le- vcnde, zworven zij rond door dc onmetelijke vlakten van America, om, met de vacbten van bevcrs, otters cn andcrc dieren beladen , naar dc oevcrsder rivieren en baaijen weder te kce- » ren, daar zij de Nederlandfche planters en P^he- -pelingen gcrccd venden , om , tegcn andere gerijfelijkhedcn , dczc , teen in Europa zcer gcachte pelterijcn , te verwisfclen. Nader e V&art op Nieuw- Ncderland in 1610 en 16 14. Het gunstig vcrflag van Hud foil nopens de landfircken , door hem in America bezocht, wcrd in het Vaderkmd, met wclgevallen verno- men , en ontvonkte al fpoedig den ijver van fommige Kocplicden , cm ccn fchip dcrwacirds te zenden; het gcen in het jasr 1610 werd be- ~\verkftelligd. Zij vervoegden 2ich cok bij de Algcmcene Statcn der VerecnigdeNederlanden , verzeekende daar toe vrijbeid en aanmoediging ; zoo als dan 00k Hunne Hoogmogenden , bij ecnPlakaat van den C7cnvan Len'emaand 1614, sum die vcilangcn voldeden \ vergunnende den Ontdekkers van toe dus y.er ^nbekencte femdon , om , bcbalve nog andere .voordcelcn, vier m- zen daar op te rabgeti docn , nice uitfeitiijg .van alje andere.n. Cii ) ; Hendrik Chrhtiaavfe m Jakob lldke\is r fcMjnen clc eerfcen gew.eest &e zijn * - die , . uit .krachrcJ van din Oktrooi, dc yaar.t naar £$icuy{~ Nederlaiid hebben bndernonien , gevolgd pf bij^'eltaan door Aclrlaan Blok , Godln , en ..anderen. ( m) • :. ; ; In hec jaar 1614 bonwden zij ccne klcine flerkte op c:n cihnd tian dc v/eetzijdc dcr Noord- rivier ; gering we! in zicb zelvc, nog- tans gcnoegzaim , om de planters en htmnen Jiandei te befchermen en ,de inboodingen in bedwang te houden ... Ilet fort was omringd.door eene gracht van 18 voeten breed , voorzien van twee ftukken kanon , twaalf frecn- ftukken , en tien a twaalf mannen , onder bevel van bovengenieldcn Hen* , drik Christiaanfc , en, bij zijne afvvezigheid, van Jakob Helkcns. \ - • " 1 ■ ■ . ; You Cji) Greot - Ptel-astboelt \ I. D. f. 5^3. . \ (lc) Her drik Ctris tiaar.fe en Adriaan Blok hebben iedcr hunricn naam gegeven aan twee eil.mden langsdc kust van America. De twee feapen dcr Zuid - rivier stijn naar zckeren, wanrfcftiinliifc; t Jelmer JliKlof.cn, (vergcljjk Seht'Utaa J. c. I D. bi. ?j) en A>r- *e//j Jatohfe ZUif r Kaap- liinlepe* Cii K&tp«22wj gdoeiod, S3 Wcst-taan dcr NoorJ-rmcr Gedins-f%%** c -C 20 )- Volgens het verhaal van deLaat (i3)zoude de Compagnie , op fpeciaal Oktrooi van ce AlgemeencStaten, zich hier gevestigd cn dezc vastigheid gebonwd hebbcn in het jaar 1614. Daar echcer de West- Indifche Maatfchappij eerst in hec jaar 1621 oktrooi verkregen heefc, zal men denkelijk hierdoor verftaan moeren eene gemeenfchap van kooplieden , die handel dreven op de West- Indien, en aanleiding had- dengegeven tot de nadere oprigting der Maat- fchappij, ) ■ ,'. Vesttging der Zweden in Nietiw-Nederland, Wanneer de Zweden deze (Ireken voor het eerst bezocht hebben , blijkt niet duidelijk. Volgens Sprengcl (14) zouden zij, in het jaar 1 631, zich aande beide oevers der Zuid- Rivier hebben nedergeflagen , terwijl Raijnal zuiks bepaalt orntrent het jaar 1636. (15) Bark ftelt de Zweden in eenen rang met it Hollanders , zeggende : On ignore en quel temps les Sue" dots et les Hollandois s^etablirer.t pour (13) De la AT Etfcbr. van West-Ind. f. \c6. (14) SpRENCEL Cefi'b* der Europeert in Antrifa , I, D. bl fit (15) Raijnal Ue§ tit, VI. D. bl. g8a. \ pour la prcmUre fob dans V Amtriquc Septan* trionale : mais il est certain , que leur Colo- nic est post tricar e a noire itablissement dc la VirginVe et antirieure a celui de la Nouvellt Angleterre. Les Sue dots , dont la marine 6toit peu considerable , eurent a peine jetti les premiers fondemens i.une Colonic^ qtfils Va- \ handonnbrent. Les habitans , se trouvant sans appui et sans secours , s'estimbrent keureux dc se joindre aux Hollandois , qui s'y itoient it a* | hits sur un meillenr plan , et de se soumettrc aux Etats Gdndraux. (i6) Ook erkenc de fchrijver van V Brit tan- nifch Rijk in America (17), dat de eerfte Europeanen, die zich in Jerfeij nederfloegen, Zweden waren , die er eenige kleine fterkren bouwden, als: Christiania , Helsingburg en Gothenburg, en dat hunne mcesce beziuingea lagen op de grenzen van Penfijlvanien , tegen over Helfingburg. (18) Volgens 'c verhaal van Thomas Campanius B 3 Nolm, (16) Sure /.f. T. II. p. 207. (17) Brit t. Rijk in Amtricay pag. lis. (18) Dit lUlfingburg wordt op onze Kaarten vcrkcerdelijk El* ttnburg genoemd. Ook vindt men nog andere Zweedfche kolo- w'Sn of plamaadjen aan de Westzijdc der Zuid- rivicr, sils : > Vjlend, €ri$sb$lm , Nitw 'Vjfa^ enz. Jlofm , wiem grootvader predikant was ge« Weest ondcr de cerste Zweedfehe planters in America, zoude de eerste vestiging der Zwe* 'y Sen aldaar plaats gehad hebbeii onder de rege- Hng van Gustavus Adolphus , die, op de gun* ilige voordragt hem gedann, op den 2 Jultj 1626 Okcrooi verleende tot oprigting eener West-Indifche Maatfchapplj , met oogmerk j ©m 00k op Nieuw-Zweden (zoo als de fehrij^ yer het noemtj te varen. De eerste planters leiden zich, naar laid van dk verhaal , toe , om in vrede te leven me| tie Inlanders, koopende daarom van hen al het Jand tusfchen Kaap Hinlopen en den grooren vaterval der Zuid- rivier , terwijl de Engel- fchen , op de voorftellingen van den zweedfehen gezant Oxtnfllern bij Koning Karel den I. in Let jaar 1631, van hunnen eisch wegens vroe- gere ontdekking afzagen , en het den Zwedeil geluktwas de Hollanders, (die te voren in die ftreek drie fterkten gebouvvd hadden , doch ivelke door de inlanders vernield vvaren ) bij wege van uitkoop te vrede te (lellen ; daar zij van de Staten alle die regten kochten , waar op de Nederlanders , uit krachte van voorgaanue bezitneming , mcenen mogten aanfpraak te kua- maken, bcroepende zich de bovengemel- de fchrljvcr T. C. Holm , tot bcwijs dezer. daadzaken , op twee wpportcn van den Coa- verncur Jokan Rising. (19) Schoon cr verfeheidene redenen zijn , oni oan de aaau-wkeuriinhcid van die verhaal te twii- felen , wil ik center gaarne gclooven , oac d.eZweden, na den dood van Koning Gustavus Adolphns , in her Jaar 1652 voorgevalien , geene onderfteuni'ng van hun GouvenieineiiC ontvanger.de, en dusgevaar loopcndc,om door de inlanders te worden verdreven, verplig:" geweesc zijn de htilp hunher Hollandfche na- buren in teroepen, en eindelijk ?zich te be- geven onder derzelver befchennhig, na eere proefneniing van zestien jaren , ' gclijk Raijn il heeft aangeteekend. ( 20 ) - : . • , Warcn.de Zwedcn dus door den nooi ge- drongen , zij von den er allengskens hunne rc- kening bij ; daar zij nu met de Hollanders d se- len konden in den handel in* peltertjen, die van tijd tot tijd fchaarfcher werden en niet van de : beste foore waren in de nabijheid der rivieren: B 4 : - zoo (19") Dit is omleend in: cen ftuk', genoemd An extract «f *■ Translation of the History of iVVtv - &we$u Land in Amrics y written in Sxvecd bij t h o m a s c a m panics holm »xc. vc jr- fcomenJe in the Collections ef the Ne-jo-Tork Uistiriai $**iitjf T, Ji P. 545 . ; , , - , Jfa& Raijnal ;. t. VI. D. bl, 38a. C 24 200 dat , het geeo nogcans later gefoeurd is , fiien genoodzaakc was bij de wiklen van Cana- da eene betere foort op te zoeken, Ondertusfchcn zal de onderiinge harmonia der twee Nation niet zeer groot geweest zijn , cn aanleiding hebben gegeven tot wamrouwen en oneenigheden : waarmede de Engelfchcn waarfchijnlijk voordeel deden , en waar uk cin- delijk opcnbare vijandelijkheden ontftaan zijn, gelijk bij vervolg zal blijken. De Nedcrlandfche W L Compagnle qnder- neemt de vaart op ISieuw-Nederland. Het geen dus ver, dat is in de tien of twaalf eerste jarcn na Hudfon's ontdekking, gedaari was door Nederlandfche kooplieden of geluk- ^oekers , was geenszins evenredig noch aan het groot belang der zaak , noch aan bee gevaar, waaraan de naijver hunner Engclfche liaburen hen blootftelde. Maar 't was bewaard voor deWest- Indifche Maatfchappij , na dat zij door de Algemeene Staten, in hetjaar 1621, erkendwas, en vrij- heid gekregen had , om te varen op de landen Van America of de West- Indien , beginnende yan 't zuiden van Terra -nova, met magt orn -( 25 )-.* volkplanttngcn en (lerkten aan tc leggen ea verbonden te fluitcn met de inboorlingen , om Nieuw- Ncderland tot ecne vruciubare en winstgevende Kolonie te vormen. Buiten cwijfel zag men in 'tVaderland, niet; zonder afgunst, de groote voordeelen , die de Engelfchen trokken uit Virginie; van waar de tabak in groote menigte naar Holland en Zee- Jand vervoerd werd ; bijzonder naar IMiddcl- t>urg en Vlisfingen , in welke beide freden ma* gazijnen voor den rabak waren aangelegd. (21) Men zond dan eenige fchepen naar do ]>Joord- rivier , niet alleen om nieuwc ontdck- kingen te doen , maar 00k om het land to bevolken en met wonmgen te voorzicn. . JVlen trad in onderhandeling met de inboor^ lingen over den aflland van veiTcheiden ftreken gronds en eilanden , cn kocht dezclve tegen bepaalde , hoe zeer misfchien voordeelige, prijzen. Zoo kochc men in. de Noord-rivier het Staten- en Noten- Eiland , Pavonia , Ho« token en het eiland Manhattans , allergun^ Itigst gelegen voor den handel , en voorzien Van eene goede reede en ankerplaats. Aan de Zuid-rivier , niet ver van Kaap Hitk? lop£n^ deed de West- Indifche Maatfchappij B 5 Cxi) K 0 X £ F, T f 0 /. €. V. D.' hi, 8j. I -C *6 )~ rlrficdc van de inlanders aaukaapen cenc groo- te ftreck lands, Zw xnwdaal gcnoeixid; tcrwljl zlj, aan de oostzijde van dezeifde rivicr , in het jaar 1623 ecnc kieine fterkte ftichtte , be- kend onder den naam van net Fori Nasfau. Stichtms MM Nieuw - Amftcrdam cn ' . * ■ ■ , ' * . . V 'c Fore Oranje. ' Op het eiland Manhattans , nu een eigen- dora der iMaatfchappij gewoiden, begon men i onder opzicht van den eerscen Gouverneur Hendrik Christ 1 a anfe , ecrst eene flerkte te bouwen , vvaaraan men den 'naam gaf van */ Fort Amsterdam* IVlaar 'c belang van den handel vorderde* al fpoedig den uitleg dezer hoofdplaats. Er werden meer huizen bij ge- ffrcht ■> en welhaast bevond men zich in hec gcval , om de grenzen eener kleine ftad af te fleken. Men voorzag dezelve met wallcn en grachten ; men bouwdc er ecnc kerk , gevan* genhuis cn wonrng des Gouverneurs , behal- vc vele bijzondere huizen , mccstal door Am- ftcrdamfehe kooplieden bev/oond. Natuurlijfc gaf men aan de nieuwe ftad den naam van Nieuw- Affifierdam. (22) - : Tot (22) Men zie Ue afbeelding yan NUuzv • drnJltrdaM bij V ^ K 2? )- Tot verzejcering van den hande! in pclre-* rljen kociu men van de inlanders eene grooto ilrcek lands , aan de wesrzijdc der Noord- rivier , honuerd en zeventig niijien van de hoofdfrad verwijderd, alvvaar men eene fterk- tebouvvde, 't Fori Oratije , naderhand Alba* tiij , genoemd. Mier werd met de iroqueezen, toen met de Fratvfchen in oorlog , cen voor- deelige handel gedreven in Canadafche pelte- rijen , die ztj tegen brandewijn en alierlei fnuistcrijen, bijzonder tegen buskruid envuur- wapcncn, afdonden, 'c Geen de ondernemingen der Nedcrlande- ren voordeel toebragt , was bimch cvvij fel de eerlijkheid , waarmede zijN de ..Wilden behan^ del den. In 't maken van overeenkomsten bid- den zij woord , en lcidcn zieh ni miner toe v om de onnoozelheid dezer ruwe mcnfchcn to verfehalken. Aan de ovcrzijde der vaste kusc Jag het Lanz- Eiland , door de Oost- ri vier daar van " gefehciden , en grenzende aan den raond der Noord- rivicr. Daar het bekend was wegens deszeifs vruchtbaarhcid , fckijni ook de Maat- fchup*; WONT AN US in zijtse Befcbrijsing van de Nieuzvt cf o?ibc\-:%* it Wtrtld /. 124. en diider aan het Kaurtje vuur vaW d-k JBoncx's M$fcbLjv. van Nieuw* JfederJ- J. fchapplj deneigendom daarvan, dcelsbij koop, deels bij cerste bezuneming , verkregen te heb- ben: zoo als, met bctrekking tot het laatste, getuigen dc namcn van verfcheiden dorpen, op dc kaarten kenbaar, als: JSicuw- Utrecht? Arnersfoort , Breukelen , Heemftede y Fits fin- gen, ^sGravezande en meerandere : om te zwij- gen van cenigc eilanden langs de kust, door Nederlandfche benamingen onderfcheiden. Aanzienlijk en uitgcftrekt buiten tvvijfel wa- ren zoo vele vrnchtbare landftreken: evenwel werden zij in het jaar 1633 nog vermeerderd door den aankoop van het landfchap Connecti- cut 1 gelegen ten westcn der Verfche- rivier , 20 a a 1 mijlen van de zeckust , zijnde eene der fchoonfte en vruchtbaarfte ftreken (23). De Gouverneur Genera al van Twiller had dien aan* koop gedaan van de Pequato's , die hetzelve op anderc ltammen hadden vcroverd. Ook deed hij al ras , tot verdediging daarvan , aan de westzijde der gemclde rivier, eenefchans bou* wen , het fort de Goede Hoop genoemd. (24). De ( -3) Nopens dc fcboonheid en vrucbtbaarbeid der lan.dftreek Connecticut zie B R I s s o T Rcis naar Noord- America , I. D. bl. 142 (-4) Ik beb in dit Verhaal grootendcels gevolgd de Bclchri.'- Ying der greuzen van Nieuw fitJerlanJ , gevoegd bij dc Mtv-6- fit Eerfte vorm van beftuur. De veroveringcn in de West- Indien , zoo op de Spanjaarden en Portugezen , als op de Inboorlingen, van hoe veel belang zij warcn voor de goede zaak des Vaderlands , waren nogtans nice ovcrgelaten nan de willekeur der ondernemers of fcheepsvoogden, Ncen! de Algemeene Staten ftelden daaromtrent in bee jaar 1629 eenige punten van orde cn rege- ring vast, die zij wilden, dat in de veroverde plaatfen ftiptelijk zouden worden nagekomen; terwijl zij de onderfcheidene Kamers derWcst- Indifche Maatfchappij magtigden , ora eenen Raad van negen pcrfonen aan te ftellen , aan wien 't beleid daarvan zoude worden opgedra- gen. (25) ^c ^e Vrljheden en exemticn voor de Patronen , Meesters enParticulieren^ die op Nieuw- Nederland eenige Colonhn of Vee zidlen planten &c. van den 10 Maart 1628 (26. ), ziet men de voorzorgen , die ergebruikt wer- rit over de Limit en en Jurisdiction daarven , zijnde Bij- kge eener Memorit van Bewindbebberen der West- Jnd. Comp. aan de Staten Generaai den z<) Septemb. 16S4 evergegtvun , en te vinden in het Verbcal von sever n in GK bl. 604, (25 ) Groot- Plakaatboek , II. D. bl. 123S. (c6) Men vindt dezelve in de Notuleu der Vergadering van XIX van den 10 Maart 1628, 00k zijn /ij , afzonderlijk gedrukt, tc Amsterdam uitgegeven in he: jaar 1631. -( s<> )- werden.^ orn clc onderncming gclukk'lg te doen flagen. De voornaamlle puntcn kwainca hier op neder : Dc West- Indifcbe Maarfchappij zoude, be- balve den handel in pekerijen, ook hec eihnd TvlarJiatthans aan zich behouden , zoo om hec te bebouwen , als bet te maken tot eene fta- pelplnats voor den ko op ban del ; terwijl de planters vrijbeid hadden zicb neder te zetten vier mijlen la rigs de kust of een bevaarbare ri- vier , of twee mijlen ter wederzijde dcrzelve ; mits de inboorlingen te vrede ftellende voor den grond , dien zij inn amen. De planters mogten varen langs de geheele kust van Floiida tot Terrc-ncuf*, mits hunne koopwaren te Manhatthans inbrengende , on- der eene recognitie van vijf ten honderd. " Zij krcgcn vrijheid , om langs do geheele kust van Nieuw- Ncderland uit te s;aan ter ka- beljaauw visfcberij ; mits de vangst drideli;k brengende naar Iralien , en daarvoor betalende zes guldens bet last , aan de Maatfchappij. Wanneer zij binnen de limken van'tOkcrooi -vijpiidelijke fchepen namen , zouden zij dezel- ve opbrengen in 't Vaderland ; mits twee eer> den der waardc genietende. Vojorts zouden de .Kolonien uit iedere rivier ' - of of eiland dcnen Gecornmitteerden rrlogen zen- den in den Raad van Kommandeur en Raden -van Nieuw- Nederhnd. Blj deze maatregelen , door de Wcst-Indifche Compugnie, tot aanmoediging van de koop- lieden en planters, genomen, voegden de Al- gemecne Statcn eene aiidere. Toen zij name- lijk , in het jaar 1633, ecn Orde en Reglcmcnc af kondi:\den , waarnaar allc ten ocrlos; uita*e- ruste febepen , anders genocrrd Kommisfie- vaarders, uit de Vereenigde Nederlandcn zou- den mogen varen binnen de limit en van hec Oktrooi der Wcst-Indifche Maatfchapplj : zon- -dcrende nogtans uitdrukkelijk uit, de.kust van Africa ^ Nieuw* Nederland , en alle andere plaatfen, waar de Maatfehapplj zelve den Han- del drijven mogt. JJltbr elding van Nieuw- Nedertend en r.an- , wijzing dcr Landftreken. Om zich ecn denkbceld te vormcn van de Jigging en uitgeftrektheid van Nieuw- Neder- land, Ha men het oog op nevensgaand kaartje, hetgeen ik , tot voorkoining van Gcographi- fche misflagen, heb hrcn vervaardigen op de fchaai der nieuwe kaart van Noord- America door 0*7) Grant - Plakaatbotk , L D. bl. 599« -C 3* ctoor A* Arrcwjmitk , met ovememing der Kederduitfche benamingen, op de kaarten van Mont anus (^8) en van der Donck te vin- den ; immers, voor zoo ver zij mij , toe op* heldering der gefchicdenis, dienstbaar voor- kwamen : tervvijl men de zeekusten en cilan- ■den, in dezelfde itrekking, ziet afgebeeld in den Zee- atlas van arend ucggeveen (29) Het Land , zoo ver het door de NedeF- landers ontdekt en in bezit genpmen was , flrekte zich uit van 38 graden 53 minutcn, tot -over de 42 graden nooiderbreedte ; (30) be- ginnende ten ziridwesten aan de Zuid-rivler of de Delaware^ en eindigende ten noord- oosten bij Kaap - Kod , daaronder begrepen het (28) Be Kaart hi] montanus gaac over het land, brgrepen tusfchen den 37. en 49. grand noordcrbreedte, en is dus van groo- ter uitgeftrektbeid dan dit Kaartje bij van der donck. In het II. D. van den Atlas van BLAUW, komt nog voor eene Kaart met het opfchrift : Nova Bclgica et AngUa Nova. (29) Abend roggeveen heefc zijne Zeekaarten in he; jaar 167s uitgegeven, ondcr den lirel van t Brander.de vscn; al- vvaar in 't cerste deel , onder No. 27, 28 en 29, de Pas -kaarten \an Nieuvo- Nedcrland voorkomcn. Bij is dezcJfde, die van de Algem. Staten Oktrcoi verkreeg, 0111 de Australifcbe Zee to beva- ren. "Men zie een ftukje daarover, door hem in 1676 teJUiddei- burg uitgegeven. (30) De kustcn en grenzen van N:eazv~ NederJand zoiidcn waarfchijnlijk beter te onderfiheiden zijn uit de Kaerte Fig''rct:f% die Bcv/indhebbcren der W. I. romp, den 26 Septb. 1654 aan H. "H. Mi inzonden, volgccs V Verbaal vr.n beylrNINGk: dii & heb dezelve niramcr kunncn opfporcn. 33 >~ hct Lange - eiland ',. iV^/z - eiland, St at en* eiland , Manhattans- eilmd en verfchciden audere eilanden , zoo langs de kusc , als in de baaijen en op de rivieren gelegen. Hoe ver zich Afi^^ - Nederland binnen 's lands ukflxekte , is mocijelijker te bepalen. Aan de Noord - rivier mag men die uitgefirekt- heid ten minften rekenen tot de Kolotric Kemps- laarswijk en het fort Oranje ,150 mljlen van de hoofdplaats Nieuw- Amfterdam en aan de Ver* ' fche Rivier , tot het fort dt Goede hoop. De overigc grenzen zijn onzeker, Buiten twijfel was de keus der Nederlanderen, « in het vestigen hunner bezkringen op het ei- land Manhattans en langs de beide oevers der Noord' rivier , (eenen fchoonen ■ en diepen ftroom , voor Zeefchepen tot boven het fore Oranje bevaarbaar) all'ei gelukkigst en opend© •de voordceligfre uitzigten : maar de naijver der Engelfchen , hunne wederzijdlche naburen^ benevelde weldra die gelukszon , om haar ein- delijk het hoofd geheel te docn onderhalen. De West - Indifche Maatfehappij , zoo ge- lukkig geflaagd in deverovering derSpaanfche Zilvcrvloot , onder beleid van den Admiraai Piet Hein , fpaarde nu 00k geene onkosten , om, door 't aanleggen van for ten en het ver- III. deel C ; ilerken ~C 34 )- ilcrken dcr hoofdplaacs , zich te vcrzekeren van hcc b.czit van JSietiw - Neclerland : maarde uitgeftrektheid barer bezittingen in America en op de kust van Guinea , benevens de intrusting Van verfcheiden gewapende febepen , vcrderde zulke verbazende geldfommen, en de voorfekrif- ten van eene goede ftaatkunde zoo veel voor- zigtigheid jegens EngeJand , dac men zicb meer tegen de Inboorlingen dan tegen de Na- buren fchijnt ce hebben will en verdedigen , zich verlatende voor het overige cp het onderling belang en op maatregelen van billijkheid en b'efcheidenheid . De uitkornst leerde echter , dat men zich misrekend had, EngelancTs betrekking op Noord- America en verhuizingen derwaarts* Was Virginie, in het par 1584 door Walter ■Raleigh ontdek: , fchaars bcvolkc en cindelijk "geheel verlaren, de E-ngc.!fche Koning Jacobus de I. vestigde zijne aandachc al fpoedig op de •voordeelen van overzeefche volkplamingen. 