Algemene konst en letterbode
None
derfeheid in ftijl zorgvuldig waartenemen, hetgeen te moei- ielijker valien moet, naarmate men zich eenen byzonde- xen.vasten kenmerkenden ftijl heeft eigen gemaakt. Zoodra wij dan den voor ons liggenden oorfpronkelijk Hollandfchen Roman opfloegen , deed het ons leed, dat de verdiestelijke tn met zoo veel roems onder ons bekende Schrijffter en Dichteres voor denzelven dezen vorm verkozen had. ZiJ fchrijft immers zulk eenen cigcnaardigen en kenfehetfenden fhil, dat wij zelden nameloos van haar in profa of poezij jets lazen, zondtfr ongevoelig om haar te denken. Wij ge- ven dit als geen gebrek in haren ftijl op, maar befehouwen het, gelooven Wij, met reden als eenen grooten hinderpaal, om een’ Roman in brieven, zoo te fchrijven, en in dien toon vokehouden , als de aard der zake vordert. De lezing .van dit voortbrengfel van baren vrucktbaren geest heeft ons over- \ Digitized by Google % C 93 ) tCveritiigd, dat, hoeveel moeite zij aangewend heeft, oi* dien hinderpaal te boven te komen, dit haar bijlang niet €>veral gelukt is, en dat in meest alle de brieven der onder- fcheidene perfonen veel te veel dezeifde ons bekcnde ft 13 .doorftraalt : gelijk Zulks ook her geval is in haren IVilhm Erf flee , welken wij anders met veel genoegen doorlazen. Wij weten wel, dat, gelijk in alle menfchelijke zaken, de hoogfte volkomenheid onbereikbaar is, dat onnatuurlijk lan- ge brieven in alle Romans van deze foort voorkomen; mnar bet zou dns zeer verwonderen, indien elk onbevooroor* deelde niet met ons inftemde, dat op deze verdichte ge~ fchiedenis, wat den vorm betreft , veel aantemerken zoti vallen; ook zonder ^olmaaktheid nabij te komen. • Daar de oorfpronkelijke voortbrengfelen van dezen aard* hoezeer menigvuldiget dan voor ettelijke jaren , echter nog zeldzaam blijven en zoowel de ftoffe belangrijk en leerzaaift als de behandeling voor ’t overige verdienstelijk is, lust het .ons niet in bijzonderheden te ontleden, wat aan dea vorm hapert; wij zouden zelfs, nit hoofde van het prijsfe* iijk doel der Schrijffter, het aangemerkte achtcrwege ge- houden hebben, indien wij deze gelegenheid niet gefchikt hadden geoordeeld, om haar te raden, zoo zij in het vetv volg in dit vak raeerder leveren wilde, liever eenen anderen vorm, alsb.v. in hoofdflukken, te Verkiezen. DochwiHem wij niet ondankbaar zijn, dan mogen wij niet langer bij dit kunstgebrek ftilftaan, dat wij mi voorts geheei ter zijdc ftellen, om onze lezers met den Roman als Roman nader bekend te maken. 5. , *t Uit den titel: Carolina van Eldenberg of beproefde httwo lijkstrouw , blijkt reeds het hoofdoograerk van dit verfterd verhaal, want dat Carolina die beproevingen getromv dooiv ftnat, laat zich vooraf wel vermoeden. Zoo begint dan de** 2e Roman vrij natuurlijk daarmede, waar vele andere meV de eindigen , met het Huwelijk der hoofdperfoonaadje-, Wij zouden de Schr. te kort doen, zwaaiden wij haar gee?* nen lof toe wegens de fchildering en volhouding def hoofdkarakters , wegens de gepaste afwisfeling van Hiller en woeiigere tafereelen, in het gehcet wegens den aanleg en loop der gefehiedenis, waarin men wel verrasfende AiltS- komsten aantreft , inaar gelukkig geene dier onwaarfehijiv* lijkhcden ziet opeengeftnpeld , die de fchering en inflag vo« vele der meest gezochte Duitfche Romans uitmaken. Niet minder annpriizing verdient hare arbeid, tromvens wie vef- wacht dit niet, van den zedelijken en gedsdienstigen kant* alom fpreidt de Schr. de verdraagzaamfte gevoelens ten toon, en geeft tevens de onwederfprekeiijkftc blijken van met eeqe heiligen ijver bezield te zijn voor de uitbreiding van het riik der deugd en deszelfs vestiging op echte Christelijke grondflagen. aan vastheid van karakter kan verfchoonen, vele zwakkc xijden heeft, aan welke hij aangetast ook veeltijds be- xwijkt. Doch tot zijne verontfchuldiging ftrekken de lo'sfe grondbeginfelen van eenen ilechten oiinatuurlijken vader , deh ouden van Eldenbrrg > welker invloed opde orttw ikkeling der in zijn hart geftrooide zaden van deugd en godsdietist kraciitda- dig moest werken, en de vriendfchap met eenen Napolitaan- fchen booswicht, Finellt , wiens karakter wij overdreven af- fchuwelijk vonden. Evenwel bij Eduard komt telkens het goedehart wederboven, en niettegenftaande zijne afpadighe- den, zou men hem beminnelijk kunnen vinden, doch boven bet gewoon peil der menfchen verheft hij ztch niet. Op veel hoogeren trap van volkomenheid ftnat af- thans van Nieuwvlied , die het contrast of tegenbeeld van den Napolitaan Finelli ultmaakf, Belanglooze edelmoedigheid en verhevene kieschheid zijn de hoofdtrekken zijns karak- ters, hetgeen in vele bijzonderheden ontlced wordt. Het ecnige, dat hetzelve overfchaduwt, is eene zekerc fomber- heid, weinlg eigen aan jonge menfchen, die in het genoc Van eene bloeijende gezondheid zich mogen verheugen. Met regt mag evenwel de Hr. Dalheim ecu eerlijke en bekwame Zwitfer, aan wien zijne opvoeding toevertrouwd werd, op zulk eenen kweekeling roem dragen , bovcnal , daar hem de heviglle liefde voor Carolina zijn* pligt niet doet vergeten, maar hij dezen betrncht, ook wannecrdfe grootlie zelfopofiering daaraan verbonden is. v De Digitized by Google C W ) : De Hr, Reinhart , Vader van Carolina, de Hr. B&- tour, de oude Predikant JVaarhurg , zijn drie eerbiedwaar- -dige mannen, wier ernftige denkwijze overal doorftraaft. TroUwens hunne jaren bfengen dit mede, en gelukkig komt ons de SchrijfTler voor geflaagd te zijn in drie gc« lijkfoortige karakters zoo goed uiteen gehouden te heb- ;ben* Eene vrouw als Mevrouw Edeltng , die aan Caro- lina's opvoeriing zoo veel deelnam, mag men met reden op zijde dezer mannen plaatfen, en behoort tot die barer fekfe, welkeinalle leeftijden eerbied inboezemen en achting verwekken. Emilia van Z e llinge n , Carolina's vriendin, bee ft een uit- ftekend lief, goedaardig en medelijdend karakter, hetgcen echter zoo geteekend is; da$ zij de boofdperfoon met in de fchaduw plaatst. Haar £chtgenoot, de jonge IVaar- hurg , Is bijna het ideaal van een’ Dorpspredikant , zoo In verdraagzaamheid van gevoclens, en wandel, als in leer- wijze en volvaardige betrachting van het herderlijke. werk. De Baron vanfVittenfleintot Blumenoord is een oorlpronke* lijk goed mensch , doch wiens manieren, hem , door eene ver- onachtzaamde opvoeding in zijne eerfte jetigd, eigen ge- worden, eenigzins bij zijnen rang in de wereld affteken. Hoe barsch hij fehijnen moge in oen aanvang, zijne goed- hartigheld vergoedt dit alles rijkeiijk. - De Freule van Regteveld , is eene onde vrijster, die Vol wrevel tegen de wereld vervuld is, om dtt zij met jneer gezoent werd, en Mcvr. vane . * . eene hulkhotu tfelijke goede, maar eenigennate onnoozele vrouir, die in - bare brieven op eene onderhoudende manier voorfnapt, en zich zeer in hare fchrijfwijze van de overigeni onderfeheide* Ook de karakters harer beide dochters Lucie en Hcsje zijn eindelijk (want van den ouden v* Eldenberg en Finelli fpra- ken wij reeds, en de Hr. van R*enG. zfjn enkei lage wet- ltmelingen) juist geteekend en leveren geen onaardig con- trast op* Ieder onzer lezers kan gereedelijk nagaan, dat deze ka- rakters in werking tegen, met en over elkandereenen goed en Roman kunnen opleveren, en inderdaad het zou ons ver- wonderen, indien zij ook dezen niet met genoegen lazen, vooral, wanneer het him niet enkei om de gefehiedems te doen is, wanneer zij behagen fcheppen in bcvallige natuur- tafereelen, getrouw en zoo vol vuur gefchilderd, als ofde fichrijffter dezelve immer voor oogen had; wanneer zij ein- delijk fraaije en oorfpronkelijke gezegden, als hier vele voorkomen, meer beminnen, dan al het avontuuriijke, dat Zoovele onzer hedendaagfche Romans kenmerkt. Was echter de Uitgever in ftaat gefteld geworden, om ziju woordte kunnen houden met tot twee Deelen dezen Roman te \ _ Digitized by Google C 9<s > bepalef), ztilks zou ofizes inziens denzelveneir bcvooi^dari benndeeld hebben, daarhet niette ontkennen is, ofkleincz«- delijke verhalen, diee!genliikmcrC^//«.7ofharcgefchicde- his weinig of niets gemeens hebben, gelijk *er nogalvelefn gevonden worden, hadden, hoe goed en feerzaa'm op zich zelveook, gevoegelijk achtenvegekunnenbliiven. VeTrezij het ’er cchtcr af, dat wij haren arbeid niet op den waren prijs zouden fchatten, neen, onze aanmerkihgen deeien wij alleen mede, opdat zii, in dit vak voorrwerkende, zrch voor ge- breken wachte, welke naar onze gedachten haar anders zoo verdienstelijk vverk aankleven. > * » • % • J • f STERRE- bn WEERKUNDIGE WAARNEM1NGEN. • • I • / * • • XveeRkundigr waarnemincen, BUITEN HAARLEM, ' fn.«0- 1813 <- ME- l TER. I’ther- [' MOME- | TER. WiND- STREEK. 1 LiTirrs* CfcSTELD- UFIT). 0 P°* H 28 ^ 30. 2\: ho. 3 *7 72 59 Z. W. w. t. z. 1 ,W. N. w. _ * f * * , § Jk bewolkt ; voormidd. Wat windrig* f3o. 3 29 <30. 3i ho. 24 9 65 1 z. w. 74* ! J TV. t. K. ti'J. f v». r*# i>. ■ - * r voomiidd. wolkcn ; verdcrs belderv po. a 30 s 30. i* ho. oj 66 81 , z. 0. 0. Z. O. | 0. r. z. j holder ; *s avonds wocr/icht. • **» >« (29. 9k 31 <30. o\ ho. oi i 72 ; ^ J > 60 z. r. 0. \v. w. n.' w, bewolkt ; windrig. i t Aug. (30. o| 1 <30. 1 I50. 1 *2 81 59 w. w. t. N. • bewolkt. * 13 ($0. o| a <30. oi ho. of 67 74* 63 w. N. W. bewolkt, • t r-fli ; T ’ (30. 0 3 <30. 0 (.29. 9 63 7<‘> 63 w. z. w. j Z. W. t. z. 1 bewolkt. # NB. Op aanflaatidcn Ditigsdag zal 'er y/cder een N°. worden uitgegeven. . ■ . ■ ■ ■* Te Haarlem, bij A. LOOSJES Pz. .. Ter DrukkeVijf. van V. Loosjks tc Haarlem. - ? ; (Lange Vecrftraat W. 3. N. 6.) Digitized by Google ALGEME'ENB K O N S T- EN LETTER-BOD VOOR HET JAAR i 8 13* N°. 36. Dings dag den 10 den Augustus. • 4 \ Voigens KEIZERLIJK BESMJIT vari dcri 26ftcn September 18 114 is dc uitgavc van dit Weekblad ikfinitief toeg:gaan% ' / ' BErigtEN, ’ » - ' . .. SHopenhagen, den’iiflen Juniji De Deenfche Hoog* leeraar Rabbeck heeft een deei in het licht gegeveri van zijne vfije navolging der Blijfpelen van Moliere. Hij berigt , dat hij ’er eenige veranderingen in. gemaakc heeft, welke de fmaak der eeuwe noodzakelijk vorder- de , en die hij zegt , dat die groote Tooneelfpeifchrijverzelf zou goedkeuren. — De Hr. Molbeck, Secretaris der Koninklijke Bockerij van deze Stad en de Hoogleeraat Wedel Simonsen hebben eene Letterkundige reis on-* demomen, welker doel is Inlandfche Oudheden optefpo- ren* Zij zijn tegenvvoordig in Finland en zijn voorne* mens vervolgens Jutland te bezoeken. iNSPRuck, deft 45/?en Junij . De berhinrtareri cfcr Schoone Kunften geven hitr Mhnifche voorftellingeii van den Heer Heigel , waarvan de ondcrwerpen uit de gewijde gefchiederiis ontleend zijn* De eerlte pr'oeVed van dezen Kunitenaar , van Salzburg aangekomeri 4 heb* "ben een’ grooten toevloed van aanlckouwua uitgelokti U. Deel* G ML Digitized b y Google X 98 ) Bij de Uvcede vcrtooning. \va$ de Schouwburg weder vol. Hct*’aantrekkeiijke dtr nieuWheid heett niet wei- nig tot den go c den uitflag bijgedragen. De vertooners die den Hf. Heigel ondeirfteund hebben, wedijverden met hunnc talenten. Ondcr de vcrtoonde ondcrwerpen** zijn opnierkelijk , de Krutsaf mining voigcns Albert Dujrer , cn de 0 p/l and hi g volgens eene oorlpronkelijke teekeiiing van den Hr. Heigel. ' Amsterdam. Den iften Jnfij I. I. werden bij de Maatfchappij der Teekenkunst, ondcr de zinfpreuk: Kurtrt ztj ons Doe!! de bcoordeelingbilletten over de in het ’laatstverloopen winterfaizoen vervaardigde Aka- denffebedden geopend , en in dezelve de Prijs der derde Klasfe met algcmecne ftemmen toegekend aan den Heer J* Waterloo Pz.; geliik mede die dtr tweede Klasfe aan den Heer T. Bianchi ; wordende de gouden Eere- penning a!s de Prijs der eerfte Klasfe, bij meerderheid der Heeren Bedordeelaren , toegewezen aan den Heer J. J, M. Watriti. ~) Vedachten over het Onderwijs tn de Griekfche Taalf dm * Per fating der Oude Dichters ; en eenige aanmer - kingett over de Griekfche Leerboeken in V at- ; gemeen en bijzonder dat van Jacobs* • { Brief swijzc medegedeeld aan den Redacteur van •. - den Letterbode.') *> 4 4 {Fervolg en flot van bladz. pi.) •• Wat nil vervolgens de leerboeken betreft, welke men f to die dagen gebruikte., dezelve waren ook niet zeer gefehike nanr de vatbaarheid van eerst - beginnenden , en, gelijk he- arts 1 nog het geval is, alien gefehreven in de Latijnfche faal, waarvan ik het voordeei niet kan inzien, hoewel die lterk is aangeprezen door eenen man uitmuntende in ge- leerdheid en zeer bedreven in het vak van onderwijs. — Ik raeen H. Bosscha (*). De meeste leerlingen, welke met r het • * *. - - l * f **) 4n <Je VutnrrCdc van de batfte uiegave ran dc Rud, van StruchT- WftVKlU Digitized by Google C 99 > • * heft Gfieksch beginnen, 2ijn gewoonlijk niet ver gevordtti me: het Latijn, zoo dat de onderwfzer hen de regels in hec Holiandsch moet laten vertfclen en in het Hollandsch late# Van buitcn Jeeren, anders begrbpt hij de meening van de- zelve niet, en leert alles bij de flour, gelijk wij dikwerf on^ dervonden hebben, zelftoen wij meenden fets te weten — zoo zeer waren wij gewoon aan, onzen eenzeivigen gang# Waarorn doet men dan dubbclde moeite? Waarom behoudc men dan ook niet de voor het overfge zoo voortrefFelijke Grammatica vari Vossius, en gebruikt ScHEELEg of Bro- der ? — Hierbij komt nog de duisterheid van de inkleeding der regcls zelf, en,' daar de Etvmologie met zulk eene nit* voerigheid en nnauwkeurigheid behandeldis, behandelt men do Syntaxis als ter loops (f). De Syntaxis in de Gram- matica van Struchtmeijer bevat , naar hanr kort beflek , veel * doch op verre na niet genoeg, niet eens ttfr verklaring van het lecsboek vanGEDiXE,. nog minder van de ChrcftOmathie Van Gesner , van de Eclog* Historic* van WijttenbacH en andere nnttige leesboeken. £oo dnt de onderwijzer de Vreemde en ongewone condructien en lpreekwijzeu herhaaD de malen verkiaren, en bezit hij lektuurs eivgeheugeris ge- tjoeg, ’dezelve door voorbeelden ophelderen moet , Zal del leerling ze wei begrijpen. En dit alles zoude veel vaster* in het. Men had ook Plutarchus dcRducand. Pueris . — Isocrates ad Demonic . en ad Nicoct . — Doch Plutarchus is om denftijl en het onderwerp onbrufkbaar. Isocrates zoude mij hec best voorkomen. Maar hoe konde men daarvan een geregeld gebruik maken bij gebrek van vele en goede exemplaren? Pal.ephatus hceft zich daarom nog al het langst ftaande ge- houden, zoowel om het onderwerp als ora de gemakkelijk- heid. — Eindelijk heeft Gedike ook in dit gebrek voor* zien en ons een Leesboek voor beginnenden gegeven. Hoe welkom deze arbcid ook bij ons geweest is, blijkt uit eene tweede uitgavc, in welke vele drukfeflen van de vorige verbeterd , en eenige aanmerkingen van den Uitgever ge- vocgd zijn (*). Niettegenftaande nu Gedike deOnderwij- zers der Griekfche taal zoo zeer aan zich verpligt had, ge- voelden deze evenwel , dat 'er nog eene al te groote gaping was tusfchen de allereerfte leesoefeningen en die voor ee- rrigzins gevorderden , enwenschten, dat hij hetzelfde in het. Gricksch deed , hetgeen hi) in het Latijn gedaan heeft. Ge- lnkkig dat de landslieden van Gedike dit gebrek hebben zoeken te verhelpen. Van daar onderfcheidene leesboeken eni '(*) Zeer vrecmd kwnmenr my daar eenige aanmerkingen in voor, by- zoncler die van eenen Critifchen aard. Zeer ongelukkig is ook de Conjee- * tiiur om Strabo te verbetcren. Hij zegt pag. 92 van dc Perzen : dxo Ttvrs irCv eug terdprop xai liMti TuiSeCcPTtzi TogeCetp xxt dxoprl(ttv KCti 1 mrd(s<rQxi xal dkyfieCsip; itiajuAKois Te My up rots TuQpoysfTdTGii xpS'sTxi. Hicrli) voegt de Uitgever. Aonne - tm hie mayclit dhtsCsrs; qua pro emend at tone militant fq. AsiAijff — deniriet — b.bx xxi dpxvg CpiM Tey^itv, — Dan dit fhydt met der zeden der Perzen , daar alle nog overig zynde berigten 011s leeren , dat de Perziichc kindcrcn .ondenvezen werden in de waarheid te fpreken (iX jj- Ssvciy') , gelyk andere kinderen in eenige wetenl’chappen. Herod of, I. 136. TcuZevovn roug rxlZxg , ditu Tepraeriog dp^dptspot piyjpt itKOTXiTiog , dfyOifsfQxi. Stob. firm . 42. do kinderen der Perzen &TTsp n<x6v,uctTx to dfyQiusip Ztida’xovTxt, Nog meer vindt men bij B. Brisson. de Regno Perf L. II. p. 411 l‘q. — De AJpx en dpxvg mocicn flechts belchouwd worden als netten voor de jagt , en ik heb ner- rflus lelczcn , dat bet visfehen by dc Perzen zoo inr zwang was gelijk de jagt. De bergacfatiee laiuiftrcek i'chijut ook niet zeer gefehikt tot de vis* ftberij. Digitized by Google C IOI ) cn, hetwelk alien verre overtreft, dat van Jacobs , name- lijk de eerfte curfus . Dit werk vereenigt bijna alles inzich, wat het kan aanprijzen, en is met regt bij ons met alge- meene goedkeuring ontvangen. Ik heb het daarom der moeite vvel waardig geacht , dien curfus naauwkeurig nate- zien, waaruit de aanmerkitigen ontftaan zijn, welke ik hier ter ne£r zal fchrijven, opdat deUitgever, indicn eenerwee- de uitgave mogte noodig zijn, daarvan gebruik zoude kun- nen maken. In de eerfte plaats wenschte ik, dat ’er wat meer phra- fen verklaard werden in de Woordenlijst. b. v. p. i. Mlv $2ov ijs. pag. 5. ILpi/xt Tfje Xik*'a>U$. pag. yja'KvS *6Xs. prg. 8. (ports ru(p\o?. ibid, dux Irriu Mh xp&fao-M. — pag. 9. xtpty (psptt. pag. .11. riToovTou 3p6rov. pag. 12. dttzQipet> t$v Qijpiuv. — ibid, ftariKeotiv rw> M jpfju'dCuuy. pag. 15. iv &i:v. pag. 18, xoKKi tGv (touy. pag. 20. vtv xxrpis. pag. 21. i\su6£pou dvipbs forty. pag. 22. iroAipo^ey Iry duo. pag. 59. its rooro dvolxq. pag. 62. pLAffli' ‘PvpLxious >txy<TVfi?v. pag. 66. xuyq?*? iifidyfiy. — Sommige phrafen zijn verklaard, de door my opgenoemde niet. Het kan grootelijks zijn nut hebbcn, voornamelijk als zij met het Latijn vergeleken worden, — Ten tweeaen zijn in de woordenlijst eenige fouten, welke bovenal moeten verholpen worden. B. v. pag. 2. psrx met. Lees prapof. na c . accus. — met c. genit. p. 4. N^. 4. is 6 pyij, jJ, vramfchap , vergeten. pag. 10. CpCv ik word gcbo- ren. l(pu nij is. en pag. 25.' ftaat van dit zelfde woord QC* ik teely ik breng voort . Zulke onnaauwkeurigheden behoo- yen vooral in een leerboek vermyd te worden. Lees dan 5)vu heeft in de nor 1 de kracht van een act tv. ik heb doen ge r oren worden. p. 16. rlSypt ik maak. Lees ik ft el , ik wank. Men moet aan een woord toch de eerfte beteekenis laten be- houden en dan de afgeleide geven. Zoo 00k pag. 21. dxc ?- ^iiupt. ik fchrijf toe. Voeg daar tusfchen ik geef. Pag. 23. fitobs moest niet vergeten worden in de iijst, als komende van fitdw; daar de leerling het ligt verwart met den accuf. van ftlos. Pag. 23. ZtAoOios Silvias. Voeg ’er bij. De Gria- ien hebben geene letter voor de Latijnfche F. daar voor ge- bruiken zij 60 of /3. pag. 24. a yoAotsTixis cen eenrot/dig viensch , een hals . en pag. 30, een Student , (hier) een onnoo- zele hals. Liever rypAourrtxos ietrtand , die zich reel afzondert cm te ftuderen , van daar onbedrcvea in do ntanieren dcr za- jnenleving , een eenvoudig mensch. Men moet de beteekenis- fen zoo veel mogelijk annlogisch maken, anders leeren de eerstbeginnenden beteekenisfen , welke niet algemeen, maar bijzonder zijn. Pag. 25. tou/tus pdtA.crx voornamelijk. Lees tillermeest. Men moet zoo veel mogelijk het Grieksch door het Hollandsch uitdrukkcn. Pag. 27. xp&f1*1 met denablat v Lees dativ. Pag. 29. Kpirrypt ik ftel iemand over iets. iTetrnjV ik ftond daarbij . Zeer onnaauwkeurig! Want Vooreerst betcekent ixforyy ik ftond onverwacht daarbij , ik overvie?r G 3 in Digitized by Google C 10* ) 1ft deEG plaats , en gcwoonlijk. Ten tweede beteekent ld<rry)pt nice ik ftel iemavd over jets*, maar heeft deze active beteekenis alleen plaats in den aorift. i. irtarvpx cnz. Pag, 30. Nzpix — Nrmca cent land}} reck in A r gods. Beter nne boschac'itige ft reck in Argolis , bij de ft ad Ncvica . Pag. 31. ik tracht naat irts , is de cerfte beteekenis ik gaerp weggelaten, Pag. 38. is vergeten 4/ to\axI de mecste , zcK- fai zonder het artikei zonde re/e beteokenen. Pag.41.daat f\j*ds lees y\vxi/s. Pag. 44. kipoo rxs 6tyf.Cs ik toon cm porsch, zuur gezigt, Lfever ik trek de wenkbr/tauwen cp , van daar ik toon een deftig grzigt. Pa" <7, llxv^pxi ik ben panged a an , otit field, Lees ik ben gc/rc/i* daar bet afhrngt 'van hetdaarbii gevoegdc advert ium , hoe men gefteidis. Pag, '0o. <rCfiy.»x0^ mededinger . Lees helper, — * Prg. 78. woict *jr eptffvivrwy verkeerd afgeleid van re pt fifty yupi, da^r het afr- it omt van Tip.filvu random afftrootren , a fv alien , van bet on» ^gebrntkelijke fCu , verwant met fitu. Van xtpifi/j/yvpi kwnnj ictpifipxytoT»,v. Nog ziin mi) eenige andere ounnauwkeurig** beden ontgaan, evenwel moct ik nog eens op png. 10. ver* beteren. IbAiSp^ry^. Poliorcetes , Grieksch iegcrhocftf. Dear Poliorcetes eigenlilk btlcgcraar beteekent en een biji- paam was van Demetrius, wclke naara 00k vooraf gaat. — 'Ten Inatfte heb ik nog iets aantemerken over den tekst zeK Ve, Pag, 7. ftnat Z<tti Xiysty rp:g yxjTipx , fltr* ivy, t’xp.rx. Niettegenftaande yxrrip femin. is , en dus 00k In 4? (;jst ftaat. Dit moet vooral in t/fio <rxv veranderd woN ien, en dus ftaat 00k bij Plutarch. Apoph. Kci. et Imp* Pari II. Op. Mor. cd.Hntt. urx pv> Syovvxv. Misfchien dat do geleerde Jacobs dit voorbeeld ujt zi)n gebeugen heel* tie£rgezet. Pag. 1 6. Bpxyus i B hg9 Ices /3ios. Pa*,- 27. irsj wr yd vOi x'/puxas fq. — Zopdnnige voorbeelden , wclke niets "gefehied- noch zedekundigs in zich bevatt n, en dnarentegen buiten het verband, wanruit zij gernkt zijn , ahqvid ridictiH Jtabent , zonde ik weglaten, Dit komt voor bij Alciphr. I. Ep. VIII. en past daar zeer wel, maar hier niet. Hetzeifde merk ik aan over png, 29. dprt pot rv> &Kv fq. insgelijkj tiit Alciphr. III. Ep. 16. Pag. 32, *di> twv pxijtrrx <rxvrdy 'ytfXpvsQ. Dit zelTde ftaat 00k pa g. 25. Herhnlingen van b?tzelfde wil ik vermijden in een ftukie van zoo een kort beftek. Pag, 33. 'Api<FTt7rxos fq, 4!* zelfde komt ppk voor pag. 8.' * Pag, 43. zoude ik in plants van dyaQojtrtv en dtoylys de gewone formen verkiezen. Pag, 49. *fei tj Msxru fq. is een voorbeeld hetwelk mij niet behaagt, gelijk de vorige uiz Ai.ciphron. Ik heripner mij 00k dj\dnar ergens gelezen te bebben/ Pag. 51. ondcrfte rcgcl rtaat <ipyvts lees ‘Pag. 5<$. dun dv iiyxio ptf xxpdjy polish. Dit leest men , 'pok pag. 29. Png. 60. paxxpivTxTdv , lees px^xpuirnrov. — Pi« heb ijt aantemerken gehad oyer dat uitmunteud Leesw boekf t, . _ “ Digitized by Google C K>3 ) boefc, en U tegelijk mijne gcdaciuen over het con cn andet medegedeeld. . , * Ik ben en blijve, . T. T. , H, , . \ UITTREKSELS en BEOORDEELINGEN. Mengelwerken. - De Geest der Gefchriften van wijlen Joannes le Francq van Berkhey, in Huisfelijke Zamew- Jprakcn y door A. Loosjes Pz. In gr. 8°. vm en 151 biadZ; Te Haarlem bij A . Loosjes Pz. mdcccxiii. Indien ooit de Uitgever van eenig werk regt had op de ' erkentenis zijner landgenooten, het is voorzeker hij, aan wiens zeer verdienftelijken arbeid wij het bovengemelde te danken hebben. A1 wie op den naam van geboren Holland der prijs ftelt, en zich denzelven rekent tot eer, kan niet dan met een dankbaar genoegen de pogingen ontvangen, om •an de vergetelheid de gefehriften van eenen Vaderlander ce ©nttrekken, die in dezelve ons de treflfendrte en hoogstver- cerende bewijzen heeft nagelaten van een fraai, en zeer fijn gefleppn vernuft, met bondige en wel aangelegde ken* nis verecnigd, die in zijne Dichtftukken overfehoon naar ’t leven teekenr,*in dezeive al wat hij wil aan ons oog doet zien, en zelfs aan ons oor doet hooren, die in al wat hij , fchrijft een zout weet te mengen, waardoor het aan elk mensch van goeden fmaak op den ditur voldoec, die met het puntige fiks en zeer handig omgaat, en, door eene ver* bedding, rijk en heerlijk geftoflfeerd, met kwikke en vroIij> ke* invallen zoo verrast, dat zij* die vol laatdunkendbefd onzen Landaard dergeliike talenten ontzeggen, daarvan verftommen zouden, indien derzelver zedigheid flechts een tiende had der grootte van hunne onkmide. Met deze uitgave moeten inzonderheid die genen In him* fchik zijn, welke meermalen kiaagden, dat, zoo niet bij •He, ten minften bij ver de meeste van ’t heer der zoo ge'- naamde Leesgezelfchrppen , het otide. Heeds voor *t nieuwp moet wijken, en door hctzelvej hoe weinig verdienfte het laatfte in vergelijking van het eerfte veelal hebbe, zo6 wordt verdrongen, dat men daar van in de wandeling niets meer ontmoet: zeer jnist is toch de waarneming van deh Heer Loosjes in ’t berigt voor-dit werk treplaatst, dat „ de •„ oude van Berkiiey al* Dichter en Schrijver aan het t&- „ genwoordig gellacht reeds gedeekelijk , wat ten minfte „ zijne geestigHe fchriften betreft , een vreemdeling gei. >, worden is,” en ’t ftrekt den genoemden Uitgever tot .grooten lof hier in eene beweegreden te hebben gevondenv om in ’t gehengen zijner tijdgenooten dicht- en anderc weN •ken terug te brengen, welke in hetzelve voor alcoos-ha*- * • - G 4 deo Digitized by Google C 104 ) flen moeten bHjven,*en denkelijk 00k gebleven zonderf *ijn, indien niet een vloed van allerhande boek -kramerijen felkens bij vernieuwing en meestal van buiten nanftroomen- de, de JUeeskringen zoo had overftelpt, dat vele leden ver* gaten, en fommige in ’t geheel niet de vruchten konden zien, welke op den grow van den voormaligen Holiandr fchen tuin geteeld, de gddachten aan denzelven, wat ’er 00k gebeurde, hadden behooren te vereeuwigen; Wij zijn zeejr ver af, van der lecsgierigheid niet alle de hulde te be- wijzen, die dezelve waardig is, maar, ’t zij met heusch- heid gezegd, wijvreezen, dat degenoemde eigenfchap niet altoos met die van weetgierigheid gcpaard gaat, en dat bij velen de hoofdbedoeling zicli niet verder uitftrekt , dan tot een orifchuldig tijdverdrijf, verfchrikkelijk woord voor elk die weet , hoe veel voor den redelijken mensch altijd fe leeren ovcrblijft. En inderdaad zal men van deze Ge- nootfchappen vvel eene betere, erne meerdere. uitwerking kunnen verwachten, zoo eene belioorlijke kunde, en een gczond oordeel daar over niet het bewind voeren, zoo ’er uaauwelijks een vlugtig onderzoek gefchiedt, of ’t boek* dat men uit de oorfpronkelijke Fnbrijk ontvan&r , of uit de Vertalingraakerij , welke iaatfte als nog bij.on&xtei drokker fUn de andere gaat, lezenswaardig is, ..en den-opgang ver- diene, en zoo de taak, die. men ter lezing krijgt, van alien verband is ontbloot , en men by voorbeeld van een belang- lijk ftuk van een’ verftandigen Go dgeieerde tot de droo-r men van een’ Astrologifchen dweeper, van firaa\[e en ft ich- telijke pre^ken, niet bij wijze van toegift tot eehe Verhanr ckling Over de brfen, maar tot een’ weinig beteekenenden, en vrij nutteloozen Roman moet overgaan. een pakje van kiein leesgoed, doch werd gewisfeiijk be*? fpot , zoo zij daar in had een Foliant of ze!fs maar een ge- woon Quartijn : om crnftig te fpreken: de groote Ernes* ti heeft een parallel getrokken tusfchen de voor- en na- deelen der uitvinding van de drukkunst. Onder de laatften heeft hij gebragt , dat ’er thans tc veel dooreen gelezen , te weinig herlezen, en het gelezene niet genocg overdacht wordt, dat demoeite, die het kostte, de boeken aftefchrij- ven, oudtijds oorzaak was, dat ’er fchier geene andere dan zeer gocde en zeennuttige in ’t licht verfchenen, terwifb . zulks tijd en geiegenheid verfchafte, om door eene her*: haalde befchouwing de wijs van zien en denken van den. Schrijver zich eigen, te maken, zoo dat het verftand van ^ den lezer zich eindelijk geheel naar het ziinevormde, en s*en in ware kennis en wijsheid noodzakelijk zeer moe»t vorderen. . ‘ -* i Desniettegenftaande heeft de kieschheid der Grieken,. naar 'het gctuigenis van de wijdberoemde Ruhnkenius en Wvxr. tenbach meermalen eene monftering van boeken, door in' *t vak der geleerdheid' zeer geWettigde keurmeesters doen bouden, dezulken alleen, welke van dezen denften-.pel der goedkeuring kregen, onder de klasfe brengende der genen, die behoorden te worden gelezen, waaruit dan 00k det uaam van Cias/ici zijn oorfprong genomen heeft , en door wclk middel die, welke daaronder niet behoorden , langzai- merhand wegraakten. Indienten eenigen cijde eene dergebjke Boekenfchouw hier te Iande mogt worden anngelegd , hoe veel zou ’er voor die foort van crvarene en wijze Markt- meesters te doen en te verrigten valleni hoe zou een Her* cules zelf in een raenigte ftalien als die van Augias bij de- ze geiegenheid zijne handen yol werks krijgen ! hoe zou- den de kundigheaen onder de Ingezetencn inngs dien weg in diepte veel meer kunnen winnen, dan zij in oppervlakte verloren, maar welk eene verandering zou ’er dan 00k niet in de bewerktuiging onzer Leesgezelfchappen moeten ge- beuren! Dan laten wij dezelve liever zoo als ze zijn, wij willen niemand ergernis geven, veel minder zoete genie- tingen der zulken ftoren, die van de rondgangers, waarop \vij doelen, zoo veel ter verkwikking ontvangen, vooral dan wanneer de zon naar ’t Westen komt. • • Bij uitftck bevallig is de vorm, in welken de Hr. L. de- zen Geest van wijlen L. F. v. B. heeft doen te voorfehijn freden. Het is in eene foort van huisfelijke zamenfpra- ken, dat eenige treffende gedeelten uit fommige van ’smans Dichterlijke en ProfaiTchc werken hier worden voorgedra- gen, en deze zeer aangename vinding heeft onzen LJitgever in iiaat gelleld, om bier en daar kiein e waarlchuwingen, •. / G 5 enx Digitized by Google C xotf ) eft aanmerkingen zoo ten aanzien der ftukken zelve, als cmitrent het iot van fomraige van die, met oordeel en kun? de zachtkens ce'doen invloeijen, fDeszelfs fprekende per- fonen hebben namen, die uit de fcnriften van den overlede~ nen zijn ontlecnd. Onder dezen komt voor die van Gloor-* boos, zijnde ecne zeer deftige burgervrouw.. Was het een cigtnlijk gezegde doopnaam , wij zouden dien ongernoetd laten. Onze ooren hebben ’er bij zulke piegtigheden wel gehoord, die zeer misfelijk klonken, en’t heugtons, dat’er onder dezelve waren zoo zinnebeeldig , en proferisch , dat wij niet wetdn,. 1 let beilck, dat wij in .deze aankondiging on? hebben voorgcftelcf, duldt niet, dat wij in bijzonderhcden treden ten betooge van al het fchoone en uitmuntende, dat in de werken iigt ten toon gefpreid, die de Hr. L. uit zuivere achting voor den oorfpronkelijkcn Dichter, en zeer ge- leerden Schrifver, den Tijdgenoot en Nakomeling heeft be? *waard. Elk die in zijne borst een Vaderlandsch gevoel ora? draagt , kail niet dan vuriglijk wenfehen met dezen Geest, die ons wijlen le Francq van Bmrkhey in al de mogend? 'heid van zijn genie vertoont, gemeenzaam te worden, e$i nit dien zal hij beter dan van ons het .een en ander kunneu Digitized by Google C io 7 > -verftaan, lets is ’er echter, daf wij hief nfet mogen ach- rerhouden, a is treffend bewijzcnde, hoe verba/^nd veel Gedichten,- die defug zijn en roerende , doenkun- nen. In bet VerHserlijkt Leyden , dat pulkftuk van Berkhey, en wel,re de ftbf van de derde znmcriipraak tiitmaakt*, den lof d.r Fabrijken van zijne Geboorteftad zingende laat hj zi<;h in dezer voege hooren Hier is lut, dat de krnist nog op haar zetel zit: » Hier tare ze, fciuxm vudmkt , ten Bmnhaas v..n djn Brit* Dit w<Knd mo-jg zed's Vcrylcrs en Luik in de CM3tc i *k Ben nice geboreu , oin voor Ley dent zaak te zwy^en, r o Neenl veei eer vaii* my de vedcr uit de hand, De ik, met liefde zwaai, voof volk en vadcrland; ^ Ecr doe de wreedfte dood my uit die leven fcbcidcn, ‘ Eer ik zou zwn »en voor *t belang van dit rayn Leyden* « • » • Aeh ! zoo myu levenst;jd zoo lang nog word* gcrekt, * Dat , door uw voorfpoed, weer myu zmi^Just word’ ^ewekt , • * ' » ' * • En ik nog bevende de ftumpo pen kan voeren, Dan zol my.i maatgcdicht uw teder hart nog rot rent Dan zal de rimpel van myn fuf- gedachten geest Op, *t vourboofd jongen , als myn oog uw voorfpoed leest ! Mij.i inktpot uitgedroog 1 , zal ik met tranen fprocikn , . 1 ,*, * Die, van yerooegen, my uit de oogen zulleu vloeijen, En , is injjn fpeclcuig dan geen gouden fnaren waard , Zoo zy mifn gi ijze lok op de oude lier gefnaaru! Myn fchorgoxongen ft cm zal, ftaamrende, uit myn gorgel , Als zij nict zingen kan , dan hikken met uw or; el , * En, zoo dan de afgunst nog op Leydens welvaartnrtikt. Is de eerfte kogel voor myn Leydlchcn kop gefehikt. - r \ . Is ’t wonder, ,, doet L. door Vader Dichtlief zeer ter fnede lifer vragen,” is ’t wonder „ dat toen dit (in de Gasthuis Kerk bij het tweede Eeuwgetijde van het Beleg en Ontzet d ?r ftnd Leyden) met alle kracht van welfprekend- heid werd uitgeboezemd , een wever van die ftad zijne (laapmuts van het hoofd nam, en luidkeels rlep” En de tweede voor mijn kop . * . • „ Is ’t wonder vrangt Dichtlicf verder, dat de Grijsaarji deKruyff in verrukking geheel opgetogen, ce huiskoinen- 4c op deze wijze die verrukking ultdrukte: Berkhey l ik zweef langs de aarde , uit vrees voor wisfen val : i Peak , deok niet Adelaar 1 dat ik u volgcn zal la i Digitized by Google . C 108 ) In uw verlieven vlugt , om door vergoode toonen 9 Apol met al ziju ftoet, van Pindus af te troonen.. VcrwaanUlictd heeft myn brein nog nice in flaap gewiegd Necn,  '• • l Gevaarlyk mensch l *t zij *t boon , of loon verdiende , of ftraf, Wy hingen van uw mond, als loutre flaven, af. Had Valdez toen gedreigd ecn dorm te zullen wagen, HiJ lag voor d’ aanval reeds in *t open veld verflagen : Toen , toen behoefden wjj geen ftnecken , noch gebeAn Van zyn verloofde Bruid , de kuifehe Magdaleen , *t Was flcchts genoeg v<$6r ons , dus ftond het toen gefehapen , Als gy , ons Opperhoofd , te wapen riept , te wapen 1 Een tw^ede perfoon uit dezelfde fchepping, zoo als wij reeds zagen, herkomftig, Moedcr Gloorrous verhaalt te de- zer plaatfe, hoe zij van haren Vader had gehoord, dat deze zeer heerlijke dichmal des genoemden Grijsaards dekwaad- aardigheid van eenen onbekenden derwijze gaande had ge- maakt, dat hij van dezen grooten fchimp moest ondergaan, die, zoo niet des braven mans dood verhaast , ten minfte deszelfs lactfte oogephlikken zeer verbitterd had. En de (teller van dit verflag, die in de lente van zijn leven met wijlen den Heer Jan de Kruyff door een goed en zeer ge~ voelig hart niet minder bemtnnelijk dan door zijn fchitte- rend vernuft, innemend, veei en altoos eene zeer ieerza- me verkeering mogt hebben, hij herinnert zich niet zonder fmarte,rhoe het dezen achtenswaardigen griefde, om de uitftortingen zijner blijdfchap over de geestvervoeringen van eenen ftadgenoot, die even fterk als hij van ijver voor de wcfvaart van hun Leyden blaakte, zeer vinniglijk te worden gehoond, dan hij bedenkt tevens met genoegen , dat die zeer fchandelijke aaiivallen bij al wat edel en vader- landiievend daclit, met de grootfte verachting befehouwd worden, en dat, zoo men ook nog in een’ anderen hoek ecnige ijskoude vitterijen vernam als onder andere over de nitdrukking van gevaarlijk mensch , de regte kenners dezel- ve aanzagen als in het brein dcrzulken geboren, die voor ftoute gedachten niet berekend, betcr gefehikt waren , .om dat juk van dichterlijke (lavernij te dragon , waaronder* zoo als de Hr. Loosjes in zijn Voorberigt zeer wel heeft ^pgemcrkt, de ware vernuften, tot bijna op het einde der achttiende eeuw hadden moeten zuchten, doch welk juk charts geiukkiglijk was verbroken. Wat de Levensfchets van Joannes le Francq vanBerb> hey betreft, waarmede dit werk door den Uitgever is ver- rijkt, wij meenen bevoegd te zyn, om te verzekereo, dat ; - ‘ - , * dc- l Digitized by Google ( 109 ) dezelve aller wegen blijken draagt van eene zucht voor.on- partijdigheid en waarheid, maar tevens van zeer wezenli}- ke indrukken rtoperls de bekwaamheden en talencen van den overleden oorfpronkelijken Dichter,en verdienlteliiken Na- tuurkundige, die, gelijk de Hr. L. in zijn Voorberigt zeer cigenaardig zegt ,, deelende in de zwakheden der menfche- ,, lijke natuur, zich bij zijne landgenooten te verdienfte- „ lijk had gemaakt, om op zijn graf geene hulde van zijne ,, overgeblevene tijdgenooten te oruvangen.” En deze is hem door onzen Schrijver, wiens dichtader zoo voordee- lig is bekend, fraai cn hartelijk bcwezen in het vers ter. uitvaart , ’t welk aan het einde van het boek voorkomt (*). ' Nog den woord, en wij eindigen. — Het Portret van lr Francq van Berkheij van lauweren, en vcrderen zinne- beeidigen, en met fmaak gekozenen opfchik omgeven, en door onzen voortrefFelijken Kuntfenaar R. Vinkeles gegra- veerd , ftrekt aan dezen Geest van des beroemden Leyde- naars gefchriften tot geen gering (ieraad, en heeft eene ge- lijkenis die fpreekt. B. • 9 WERKTUIGEN en KUNSTSTUKKEN, Algcmtenc Hydrometer van den Hter Lanier. '• » • « 4 * « I De Heer Lanier, Werktuigkundige te Nantes* overtuigd van het gebrekkige der Voclitwegers in ge- lijke deelen verdeeld, heeft een werktuig vervaardigd, ,*t geen dezelfde uitkomilen opievert als • de Gravi- meter van Nicholson , zonder dat hij , die van hetzelve gebruik maakt, zich verpligt vindt, om, tot het vinden der fpecifieke of foortelijke zwaarte van het vdcht of van het vaste ligehaam , ’t geen hij on- derzoekt, eenige berckening te doen. Zie hicr de be- fchrijving van dit werktuig. . i Een holle Cylinder , aan beide einden in halve bcrllen , - die insgeliiks hoi zijn , eindigende , maakt het ligehaam van den Hydrometer uit. In het midden Van den on- derlten bol is een ilijl of koker aan denzelvcn gefou- deerd , ten einde *er het gewigt of den ballast aan vast te maken. Deze ftiji of koker is gevuld, en van eene ge- , (♦) Zio heizeive Ab> Konst- ca Letterb. 1812. 13. bl. 198. \ Digitized by Google < tffo ) tenoegzame lengte , om het rtiddelptmt • tail zwa arte oefrendig in het gedeelt ! der ballasting te doen fraud houden. Op den bovenfren halven bol is een friii ge- plaatst, voorzien van eenen fchotel of kotn op denzel- ven , gefchikt om \t gcwigt in te leggcn. Deze dunne- friii heeft, in deszclfs midden, tone kleine Verticale plaat, de gedaante van ecne langwcrpige ruit ( [lofangc ) hebbende , op wJke de fchaal geteekend is , fchaal , WcnVaarts alle de digtaieden of vasthedcn ( dcnfiUs ) del* vochten, zoo door de veranderingen in den ballast, ala door dc vcmeerdering van ha geWigt in den fchotel, moeten henen g voad worden. De gedaante van dit •\vcrkttiig was met onverfchillig : ecne meerdere lengte en dikte zouden hetzelve moeijeliik gemaakt hebben, Kijl *er als dan, tot deszclfs gcbruik, groote vaten, cn , om . dezcifde redcn , groote hoeveelheden vochten vercischt werden. De Schrijver heeft dus de uitgebreidheid of ruimte van vijftig Grammes water, op de temperatuur van tiea fradcm van Reaumur overgehaald, voor de uitgebreid-* dd of gTootte van het werkttrig genomen, en aan .hetzelve het gtwigt van vijftig Grammes gcgeven. Ver- volgens heeft hij vhet zoodanig moeten inrigten, dat ’er metrieke gewigten in gelegcT konden worden, en het daarenboven gefchikt j mak^n, om den ballast te doea Veranderen met zorgvuldige behouUing van de uitge* hreidheid of ruimte van vijftig , Grammes overgehaald *vatcr. Ilierin is hij volkomen geilaagd door het ver*» yaardigen- van doozen, om den ballast in te doen, alle floor de werktuigkunde zoodanig gemaakt , dat zij vol- Arekt geenc twijteling omtrent de geiijkheid der uitge* hreidheid of ruimte overlaten, en waarvan het onder- zoek en de bevestiging.ccnvoudig en gemakkelijk zijn. • Deze Hydrometer dient tot eene maat ( etalon ) voor den Vochtweger, welken de Schrijver voor den Koop- handel vervaardigd heeft. Deze * laatfre wijst de digt*. heden, in vergelijking tot den eerfren, op eenen, in graden verdeelden, friii aan, ’t geen het gebrtiiken van gewigten onnoodig maakt, dat aiLen in de frookhuizen en bij de kantoren tot het onderzoeken der gewigten en maten uitvoerliik kan zijn. Deze Vochtweger met eenen frijl wijst , op zijne ver« deeling, de recks gctallctters , o, i, 2, 3, 4 enz. tot ao aan , wijl de benamingen der uuizendftcii voor. ztkere lie* C m ) fiedeii tnoeijelijtc zouden kunnen zijn; dan de Uitvinctet heeft, door elke getalletter of elken graad, tien dui- zendften van vast- of digtheid aangewezen. Elke graai zou wcder in halve graden kunnen ondergedeeid worden * die dan vijf duizendlten zouden uitmaken, of zelfs wel in tiende gedeelten van eenen graad , die dan duizendften zouden zijn , naar mate deze Vochtwegers eene verwij- derde evenredigheid van grootte of uitgcbreidheid tus* fchen de ftijlen en de bolleit hadden, om deze onder- verdeel ingen toetelaten* De Schrijver heeft bij de Maatfchappij Van We ten- fchappen en Kunften van het Departemeut der Reneden Loire (Nantes') eenen Vochtvveger van glas ingeleverd, die volgens zijiien algemeenen Hydrometer vervaardigd is. Deze Vochtvveger heeft eene dubbelde fchaal: de. eerfte is vcrdeeld van o graad van overgehaald water tot ioo graden; de andere van 1000, welke de fpeci- * (ieke of foortelijke zwaarte van overgehaald water aan- ’wijst , tot 2000 , wclk getal de vastheid of digtheid der vochten niet te boven gaat. 