Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
Het is echter niet schließt de commissie, maar ook derzelver personeel (waarbij zich drie Roomschen of der Roomsche zaak te dezen aanzien toegedane personen bevinden) door welke onze bezorgdheid nog des te meer wordt opgewekt. Mogten derzelver overige leden daarom zoo veel te ijveriger, en te gelijk voorzigtig, de belangen der protestanten ter harte nemen. Zijn, dat heet partijdig zijn en regt en waarheid verdraaden. Zijn dan de belangen der protestanten in gevaar, bij vrijheid van onderwijs 2? Gevoelt het verlichte, kwasie verdraagzame protestantismus zich zoo zwak in de be-wustheid, dat het op den duur, eene concurrentie niet zou kunnen volhouden. In allen gevallene doct dit niets ter zake: de belangen van waarheid en regt hebben alleen aanspraak op de behartig van onpartijdige en regtschapene mannen. De grondwet maakt ‘geen onderscheid tusschen de “regten van Catholijke en Protestantsche Nederlanders: de handhaving dier gelijke regten wordt door de regtvaardigheid gevorderd, en de belangen van ge Heel Nederland eischen dringend, dat ieder grondwettig regt voortaan waarheid en nict langer tergend bedrog ij. Wanderer was drijeren de Roomschen zoo sterk dat stelsel van Om dezelfde reden, om welke de afgescheiden gereformenen en hunne niet afgescheiden vrienden zoo sterk op de vrijheid van onderwijs aandringen : omdat zij prijs stellen Op positieve leerstellingen, die zij als goddelijke waarhe-den beschouwen; omdat zij innig overtuigd zijn, dat het gcloof aan die goddelijke waarheden ter zaligheid noodig is, en, diensvolgens hun heiligste pligt vordert, om te zorgen dat het gcloof aan die goddelijke waarheden, niet door een onverschilligheid voortplantend monopolie uit de harten-hunner kinderen worde gerukt! Mercurius zegt dienaangaande + Vooreerst, om nu, daar zij van’ goede en nieuwe kerken ruim voorzien zijn en worden, nieuwe scholen hierbij gevoegd te hebben, waarin de Roomsche kerkleer door Roomsche onderwijzers stelselmatig geleerd kan worden. En wat zal het gevolg daarvan wezen? Dat weldra ook de verschillende Genootschappen bij de Protestanten op Gelijke vrijheid en voorregten, jollenden aandrin- gen, en dat men dan binnen kort niet meer hooren zal van Christelijke scholen in het algemeen, maar van Roomsche, Gerefor- meerde, Lutersche, Doopsgezinde en misschien, zoozij dit ver— kiezen, van Remonstrantsche en Janseniste scholen. » Juist zoo behoort het! Al wie prijs stelt op cen posi- ticf geloof en een gruwel heeft van het onding, dat men algemeen Christendom verkiest te noemen, moet vrijheid hebben, om zijne kinderen, volgens zijne geloofsbegrip- pen te doen onderwijzen. As he met eenig denkbeld van regtvaardigheid overreen te brengen, dat, onder een grondwet die volkomene yriy- heid yan godsdienstige begrippen waarborgt (art. 190) Ca- tholijke ouders verpligt zouden zijn, om hunne kinderen naar scholen te zenden, alwaar die gelofsbegrippen, onder het huichelend mom van verdraagzaamheid en algemeen Christendom, verguisd en bespot worden? Heeft dat ter- gend onregt niet lang genoeg geduurd? Welk cen geschreeuw zou men aanheffen, als het geval omgekeerd bestond : als protestantsche kinderen gedwongen werden } om in Catholijke scholen of in 't geheel niet onderwezen te worden ; als protestantsche ouders hunne kinderen moesten tocver- trouwen aan meesters, dic hunne gelofsbegrippen als ketterij en wangeluof voorstelden? O! dan'ware het in den mond dierzelfde lieden, paapsche dwingelandij, gewetensdwang, strijdig met alfe beginselen van verdraagzaamheid enz. Maar nu wil men, dat het hatelijkste, ondragelijkste on- regt, dat den redelijken mensch Den Christen kan wor- den aangan, bevorderlijk aan de verdraagzaamheid zal wezen 2). Men mag billijk vragen, of de algemeene verdraagzaamheid tusschen de onderscheidene kerkgenootschappen, dan of een blinde Neen niet voorregien, maar gelijke regten, waarmede ieders — denkbeeld yan yoorregt strijdig is. as Ditis, wie zou het geloven, ook de leer van Prof. StrcEnBEEK! Zou dit ook egoismus bij den taal-patroon van het monopolie wezen? De cigendommen hunner kerk geroofd, de partij-geest en te verregaande gelofsijver daardoor zal bevyorderd worden. Het eerste, Mercurius / Wet eerste. — Ware verdraagzaamheid moet noodwendig het gevolg zijn van gelijke regt-vaardigheid jegens allen, en van dezelfde voor allen. Partijschap, haat, verbittering zelfs, moeten noodwendig eindelijk de gevolgen worden van het hatelijkste onregt, dat, onder schijn van algemeene verdraagzaamheid in het godsdier stige te bevorderen nict anders is dan grievende gewetensdwang, voor alle ouders, die waarde hechten aan een goddelijk geloof, dat hen sedert eeuwen door hunne vaderen is overgeleverd geworden, en dat ook zij, onverminkt en volledig, aan hunne nakomelingschap wenschen over te leveren, — Waarlijk van alles, wat sedert cenigen tijd, door de vijanden der vrijheid van onderwijs is geschreven geworden, is er niets dat onzinniger en tevens hatelijker en tergender is dan de beweering dat het bestaande monopolie, met deszelfs a/gemeen Christendom, zoogenaamde algemene Christelijke scholen en met deszelfs schoolmeisters, die als ’t ware vereenzelvigd zijn met de anti-catholijke maatscltappij die zich noemt: Zot nut van *t algemeen, na alle de grieven, die sedert het bestaan van ons koningrijk daar tegen zijn ingebragt, na al de klagten Die er tegen zijn aangeheven, na alles wat reeds’ aan ’tlicht gekommen is, na de jammerlijke gevolgen, voor gelöst en zeden, die het al-. Der wege heeft voortgebragt, nog in staat zou wezen om yerdraagzaamheid te bevorderen! Deze is echter op verre na niet de grootste bezorgdheid, die door de daarstelling van gemelde commissie bij ons is opgerezen, Wij vermeenen, het er voor te mogen houden, dat zij ten be-. Hoe- (behöre) van de Roomschen is benpemd. » | Ex ungue, leonem! Hier springt de aap frisch uit den mouw. Dat er iets ten behoeve van de Roomschen gedaan wordt, kan de regtvaardige verdraagzaamheid der vrienden van het monopolie niet verdragen! p04 « Zelden geschiedt zulk eene benoeming, of de partij, ten wiens (wier) behoeve dit heeft plaats gehad, behaalt er eenig voordeel door; al ware het dan ook zoo, dat het onderwijs aan de Room- schen niet volkomen-vrijeeseven werd. Zulks zou in den staat van spanning, waarin de Roomschen en Protestanten op yvele plaatsen thans tegen elkander oyerstaan, nadeelige gevolgen hebben yoor eene Godsdienst, die in een tachtig jarigen oorlog zoo veel bloed en tranen aan onze vaderen heeft gekost. » thi 2 Hoe durft men in eenen tijd, dien men als een alee | spanning voorstelt, van dien tachtig jarigen oorlog spreken.....? Was die strijd niet in naam der concientie en godsdienst-yryheid begonnen? Telde het vrijheids-verbond der edelen niet vele Catholijke leden? Waren de slagt-offers van ALva’s dwingelandij, E@monp en Hoorn, niet Catholijken deel aan den vrijheids-oorlog genomen? En hoe zijn zijn er voo: beloond geworden? O! hoeveel bloed en tranen de zegepraal van de aanhangers der destijds nieuwe onze vaderen gekost! Aile kerken werden hen on de heerlijkste abtdijen en kloosters verwoest, ¢tendste gedenkstukken van oudheid en kunst ve hunnen godsdienstige verboden, hunne Priesters vervo En daaraan durft men, in eenen tid van spann schen Roomschen en Protestanten herinnere, eh ap groin aia Riad 4'_ — 4it — maar -men durft het aanvoeren als eenen grond, om, bij verkregene gelijke vrijheid, in een constitutioncel land, waarin alle burgers zonder onderscheid van godsdienstige belijde nis, dezelfde regten hebben, het afschuwelijkste onregt, den hatelijksten dwang., te doen voortduren! Men durft zelfs dreigen, dat de vrijheid der Catholijken, in dien tijd van spanning, nade elige gevolgen zou hebben! Hiertegen zullen de bevoegde magten wel weten te waken: en het straffen der aanstokers van die nadeelige gevolgen, zou alle vijanden van orde en regt, weldra tot bedaren brengen. Wij zeggen dit, niet zoozeer tegen de Roomschen in het al-gemeen, maar met het oog bijzonder op de Jezuiten. Gaarne guonen wij aan de Roomschen alle voorregten, die de protestanten zelve bezitten, en keuren het denkbeeld van eenige heerschende kerk in den staat ten yolle af. Maar wij zien niet, hoe het mogelijk is, om, met eenige meerdere liberaliteit, de Jezwiten uit ons ya-derland te houden. Legaal gewerde worden zij nu reeds niet, voor zoo yer wij weten. Wat zal nu het gevolg zijn, indién het endere wijs de Roomschen eens geheel yrijgegeven werd? Men yergete niet, dat sommige Roomsche jongelingen ook nu reeds buiten ’s lands op Jezuitische Collegien onderwezen worden! Men yergete niet, dat de General der Jezuiten te Rome, Rooruaan, een Amsterdammer is! Men vergete niet, dat de Propaganda te Rome ook nu reeds gelden naar Noord-Nederland overmaakt, om de verspreiding van het RoomscheGeloof te bevorderen, omnia ad ma-jorem Dei gloriam! Bij vergelijkende examens zullen de Jezuiten In wetenschaftliche bekammerungen, yoorden heure andere Roomsche mededingers unter den anderen. Zijn zulien hier dan wel terug willen komen en de gelegenheit daartoe zou hun den overvloedig worden yerschaft. Ei! et! zegt gij dit niet zoozeer tegen de Roomschen in *t algemeen; maar ziet gij reeds Jesuiten in het verschiedenen verschiedenen verschiedenen, die in een vergelijkend examen voor bet Jager onderwis zouden te duchten zijn? Waarlijk de zich noemende maatschappij o nut van ’t algemeen, heeft het met al haar geschrijf, tegen spoken en spookvertel-lingen, nog niet ver gebragt! Overal ziet ongeloof en wangelöcken, en daaronder altoo$ de Jesuiten! In andere landen begint men echter van lieverlede wijzer te worden; het getal der Jesuiten-haters en Jesuiten-lasteraars vermindert van dag tot dag; maar in het verlichte Nederland, welks oude plakkaatboeken van plakken en ordonantien, tegen de papen en monnikken, maar vooral tegen, de Jesuiten kriclen, is men niet zoo ha. astig met het af. Leggen van oude denkbelden, Het waren ook zulke schoone dagen, toen de Hoogmogende Heeren Staten-General, niet alleen tegen de Jesuiten, papen en monnikken, maar ook tegen de paapsche superstitien, het aanstellen yan paapsche régenten, schoolmeesters enz. enz, waakten; toen een papist niet eens klapperman kon worden! Thans is men dan toch zoo ver gekomen, dat men niet meer gekommen, dat men niet meer gekommen, dat men van de onverrerend baarste regten en vrijheden will beroofd houden, dan is het enkel om der Jesuiten will! Want zie, legaal worden zij niet meer gewerd, (dat kan ook niet.vriend, Mercurius genaal is immers een Amsterdammer! Wie yveet of het hoofdkwartier der Jesuiten niet van Rome naar Amsterdam wordt overgebragt! Maar wat hebben dan toch de Jesuiten,gedaan? Waarom is men er zoo bang voor? — Men hoore den stervenden Mercurius. Maar zijn de Jezuiten dan zoo gevaarlijk? De geschiedenis (!!!) heft dit genoeg bewegen. Daarom zijn zij hier vroeger door de al- gemeene staten gestrenglijk gewerden, gelijk ook zelfs in Roomsche landen. Maar toen in 1773 Paus Cremens XIV (bedreigd door de vorsten, die door hunne ministers bedrogen werden) zelf hunne orde vernietigde, omdat hij ze niet langer kon, noch durfde ver- trouwen, (!!!) werd de zorg onzer staten tegen hen minder noodig.- Pius VII riep hen in 1814 weer in het aanzijn terug; maar het is ons niet bekend, dat hun binnenkomen te dezen lande (in dit land?) door de wet yerboden is, ofschoon hunne bestellingen 1) geene verandering hebben ondergaan. » Dat hunne leerstellingen niet veranderd zijn, is een be- wijs van derzelver voortreffelijkheid : slechts wat gebrekkig is, of blijkt verkeerd te wezen, behoeft veranderd, ge- wijzigd en verbeterd te worden. Daarom veranderd het protestantismus alle dagen, terwijl het Catholicismus gee- nerlei verandering ondergaat, wijl het goddelijk jf dat is, Onveranderlijk, is. — Merewrius zegt verder: " Wat men yan die leerstellingen te denken hebbe, moge kor- telijk uit het volgende blijken, ’t welk wij, als zulks vereischt werd, door hunne eigen geschriften zouden kunnen staven. » Wij houden u bij uw woord, gelecrde Sincerus! Hierover straks nader. Het Evangelie leert: «Gij zult God lief hebben boven alles! Maar de Jezuiten: «Het is genoeg God niet te haten, of het, ten hoogste eenmaal in het leven lief te hebben! Het Evangelie zeet: «Gij zult uwe naasten lief hebben als u zelve. Maar de Jezuiten: «Gi) moogt om uw voordeel, uwe naasten den dood toewenschen en uover denzelven yerheugen. » Het Evangelie zegt: «Gij zult den armen welden! Maar de Jezuiten: «Als gi) uw rijkdom anders noodig hebt, om b. vy. naar, uwen stand te leeren (leven?) dan behoeft dat niet. » Het Evangelie zegt: «Eertuwen vader en uwe moeder! » Maar de Jezuiten: «Gij moogt ze bestelen, zelfs in dronkenschap vermoorden, hen verraden en aan den scherpregter overleveen! » Het Evangelie zegt: «Gij knechten zijt uwe heeren getrouw. » Maar de Jezuiten: «Gij moogt ze bedriegen, om u zelve, voor menige dienst of obering, heimelijk te betalen! » Het Evangelie zegt: «Legt af de leugen en spreekt de Wet Evangelie zegt- « Gij zult niet zweren»» Maar de Jezuiten: Gij moogt zelfs valsch zweren, als gij door eene zooge-naamde mentale reservatie uwe woorden slechts uiterlijk in schijbare orenstemming met de waarheid brengt of geen docl hebt, om een eigeolijken eed te doen. Want in allen gevalle heiligt het doel de middelen. Op gelijke wijze hebben meer dan 60 Jezuitische schrijvers 2) den Konings- en Vorstenmoord verdedigt, (Om van vreemde Vorsien niet te spreken, Bartazan Genanos, die prins Wittem!, van Oranje, vermoordde, had zijn voornemen aan een Jezuit te Trier gebiecht, en hem was door dezen yoor zijne euveldaad de martelkroon toegezegd. Quok prins Maurits werd door hen belaagd en alleen door gestrenge waakzaimheid is hij aan hunne dolken ontkomen. Later werden zij steeds meer en meer doar (door?) plakkaten gewerd. Ongeverer 1630 deeden s\j nog een poging, om de gro ote kerk der Hervormden te Harlingen met buskruid in de lucht te laten springen; maar ook deze toeleg: werd verijdeld. 2) Is dit eenemmentale restrictie? Sixcenvs! ziet gij de revolutionaire schrijvers van onzen tijd, die openlijk den konings-moord verdedigt hebben, en zelfs nog durven verdedig, bijgeval, voor Jesuitische schrijvers aan? — 412 — gemaakt; anders zouden die leelijke Jesuiten wel buiten de wet zijn gesteld geworden! Ja, Sincerus! wij hebben ook icts tegen de Jesuiten: en wilt gij weten wat? Ik zal het u zeggen. Dat zij al te geduldig en langmoedig de lasteraars laten begaan en zich nooit op de wetten tegen den laster beroepen.....!. Wij weten wel dat zij ook hierin het voor- beeld van den zachtmoedigen Jesus, wiens naam zij dra- gen, navolgen; dat hunne langmoedigheid eene deugd, eene voor uen uws gelijken onbegrijpelijke volmaaktheid is; maar wij, die de evangelische volmaaktheid nog in verre na niet bereikt en eenen onoverwinnelijken afkeer van laster hebben, gelooven dat het nict kwaad ware, als men in ons vaderland, even als in Engelanden Zwitzerland, onbeschaamde lasteraars, voor de regtbanken vervolg- de....! 1) Wij zouden wel eens de aardigheid willén heb- ben,.dat de Eerwaarde Vader RoorHaan, dien wij eene onbegrensde achting toedragen’ en dien wij de cer hebben in persoon te kennen, ons eene procuratie uit Rome wilde overzenden, omu, door het geregtelijk oproepen van den heer JAN Groot te Zaandam, als uitgever van- uw laster-artikel, het anoyme mom te ontrukken en ecenenen Eisch in cas yan calomnie tegen u te institueeren. Doch daartoe zou de vrome, ootmoedige en zachtmoedige man niet te bewegen zijn: en de Jesuiten-lasteraars mogen zich gelukkig achten, dat de geheele orde der Jesuiten, door dien geest bezield wordt; dat alle Jesuiten zich onophoudelijk de woorden van -hunnen goddelijken Meester herin-neren en beoefenen: Leert yan my, dat ik zachtinoedig en ootmocdig yan harte ben! Er is een oud spreekwoord, dat zegt: zoo als de waard is, vertrouwt hi zine gasten. Van daar dat gij, even als de meeste schrijvers van uwe soort, den Jesuiten de leer aantijgt: dat het doel de middelen heiligt; want dat dit werkelijk uwe lect is, blijkt uit den geheelen inhoud van uw artikel, — Doch ik wil eerst het slot van uw artikel laten afschrijyven, en dan heb ik u nog wat te zeggen: Wij meenen dus, gegronde redenen te hebben, niet zeer gesteld te zijn op de terugkomst of meerdere vrijheid van de Jezuiten in ons yaderland, en zouden elken maatreg el, die hierltoe slechts eenig- zins bijdragen kan, zer betreuren. de twee en dertigste Prelaat van ddwa den zich schuil houdenden Sincerus volgt. Het luidt let- terlijk aldus: BERIGT. De uitgave van dit WEEKBLAD, wordt met het einde van dit jaar GESTAAKT. Nu nog een woordje aan u, onbekende Sincerus! Gij hebt gezegd, dat gij alles, wat gij hier ten laste der Jesuiten aanvoert, a/s zulks yereischt werd, door hunne eigene geschriften zoudt kunnen stayen. Welnu, dit yorderen wij van u: wij vorderen van u, dat gij uit de geschriften yan zestig Jesuiten en door hun geschreven , terwijl zij Jesuit waren, zult bewijzen, dat zij den konings- en vorstenmoord yerdedigen; ook yor- deren wij nog onwraakbare bewijzen, dat o ebe a Trier. bij wien, zoo als gij zegt, BALTHAZAR GERARDS zijn voornemen, om Prins Witte I van Oranje te ver- moorden , heeft gebiecht, het geheim der biecht geschonden (want anders kunt gij het niet weten) en aan BALTHAZAR Gerarps daarvoor de martelkroon toegezegd heeft. Zie, dat alles e/schen wij met regt ,, want gij kent toch wel den regtsregel: we stelt moet bewizen; maar gij hebt u ook verbonden, om de twee eerste punten te staven. Gij hebt daarenboven als vijand der Jesuiten bijat bewijs het hoogste belang, en niet alleen is het van belang voor u en voor de protestanten in het algemeen, maar ook voor de Catholijken in het bijzonder, die, nog zoo veel liefde en achting voor de Jesuiten hebben! En het is om die reden, dat wij u uitnoodigen, om uw betoog door behoortijk citatien, uit onpartijdige schrijvers of Jesuiten zelven geput, aan ons ter plaatsing in de Catholijke Ne-derlandsche Stemmen te zenden. Wij beloven u de opname daarvan, mits stukswijze, in artikelen, voor een weekblad geschikt, en behoortijk met uwen cigen naam ondery-teekend. — In allen gevalle blijft de heer Jan Groor verantwoordelijk voor hetgene, wat gij in Ne. 49 yan Zaturdag 5 December in Mercurius, Zaanlandsch Weekblad geschreven hebt. ty gan ir. Daar ik niet twijfel of de heer Jan Groor te Zaan-dam zal wel weten wie gij zijt, zal ik, om u met deze umtoodiging bekend te maken, daar ik niet weet, o: de Catholijke Nederlandsche Stemmen geregeld leest extra exemplar van dit nummer voor SINCERUS 4 g/onder kruisband zenden. ; mie > OTT, Ten slotte daag ik uit, om wu als schrijver van het door mij aangevoerde artikel, even openlijk uwen waren naam te noemen, als ik deze uitd den mijnen onderteeken. i) 5 oe / | J. G. ve Sace TEN Bros. Aduards aloude Abtdij. Vervolg en Slot van bl.404. A A Axnotpus Lant, werd in het jaar stand van Goperripvus tot Abt verk Hij had zigh onberispelijk gedragen onder het bestuur van Goperripdus, voor wien hij veel achting had; zoo dat hij voor hem een verblijf in de Abtdij liet inrigten, om er, z00 vaakals hij verkoos, van het Paradijs naar ddvard te komen eneene behoorlijke huisvesting in de Abtdij vin-dén mogt. Voor zijne verkiezing was ARNOLDUS zedig en minzaam en niet van geleerdheid ontbloét; maar Abt geworden zijnde, veranderde zijn gedrag weldra en hij sloeg over tot weelde, verkwisting, losbandigheid en ontucht.- Hij zorgde meer voor zijne paarden en jagthonden dan voor den dienst van God en het welzijn der broederen; en terwijl zijne natuurlijke zachtaardigheid in laffe toegevendheid ontaardde, werd nie-mand meer berispt, maar in zijne vrolijke gezelschappen gchertste de onwaardige Abt over het wangedrag zijner kloosterlingen, en vermeerderder. de alzoo het kwaad gelijktijdig buiten en binnen de Abtdij. Geen wonder dus, dat ook onder de Monnikken losbandigheid en zede- loosheid heerschte, hoewel er toch eenigen den weg der deugd bleven bewandelen: en het waren waarschijnlijk deze die aan de Abten der overige kloosters van Vries/and be- rigt van den treurigen toestand hunner Abtdij gaven. De Vriesche Prelaten begaven zich naar Aduard; zij deden eenige losbandige Monnikken naar andere kloosters vertrekken, berispten en straften, die het verdiend hadden, sommigen zelfs met gevangenis. Zij vermaanden ook den Abt ARNOLDUS, om zich voort- aan van alle losbandigheid en uitspattingen te onthouden, en een goed voorbeeld aan zijne Monnikken te geven, onder bedreiging dat hij anders zou worden afgezet. — Maar het kwaad had reeds, te diepen wortel in het hart van ARNOLDUS- pus geschoten: alle vermaningen waren vruchteloos. In 1568, terwijl graaf Lopewryk van Nassau Groningen- en belegerde, werd de kerktoren van dduard doorsden liksem getroffen en gedeeltelijk vernield; doch door Ar- NnoLpus weder hersteld. Om aan de nieuwe Bisschoppen, die yoor de Nederlanden waren aangesteld een behoorlijk inkomen te verschaffen, wa- ren hun de inkomsten van eenige Abtdijen, over welke zij voortaan het beheer zouden hebben, toegewezen, wat aanlei- ding tot veel tegenspraak van den kant der monnikken gaf. Aan den Bisschop van Groningen, JouaNNeEs Knyr, werd  dut opzigt toe te geven; en omdat hij in die gewigtige zaak, door goeden räd mogt ondersteund worden, heben de Prelaten van Vries/land den Abt van Wunterne, Arnotpus Kennink, wiens Abtdij door de watergeuzen bijna geheel verwoest was, tot medehelper en räd waren, welke laatste vervolgens — eigenlijk niet meer dan den naam van Abtdij en gewissen zou zijn afgezet geworden, als de Prelaten niet geveyresd hadden, daardoor de Abtdij nog meer te benadeelen, In 1570 kwam de Abt van Warimont, algemeenc bezoeker van de kloosters en abtdijen der Bernardijner-orde, te Aduard en herstelde er, door het straffen der schuldi- yen, zoo veel mogelijk de tucht; maar ook hij liet den Abt, op hoop van zijne beterschap, in-zijne bediening. Ook begon die Prelaat met den Bisschop te onderhandelen en bood hem uit de goederen der Abtdij een jaarlijksch in-’komen van 6000 Carolie guldens: aan. De Bisschop wilde daartoe niet overgaan, maar bragt zijne zaak yoor den koning, terwijl de kloosterlingen van Adward de zaak eenige jaren wisten sleepende te houden 1). In het jaar 1571 begaven de Vriesche Abten zich weder naw dduard en straften er, zoo het schijnt, zoo wel oonschuldigen als schuldigens; terwijl ze zelfs eenen be-dorven en ontuchtigen monnik tot Prior aanstelden, die vervolgens vreezende, dat hij cindelijk’zou gestraft worden, als zijne misdrijven bekend werden, eenige kerkgoe-deren roofde en daarmede de vlugt nam naar Emden, alwaar de nieuwe ketterij reeds lang de overhand had en waar hij van hartzeer stierf. De Abt Arnotpus Lanr, van kwelling en wroeging overstelpt, werd door eene zware zickte aangetast; hij lict zich naar des brengen, alwaar hij in de maand Junij 1576 overleed. Zijn lijk Werd naar de Abtdij gevoerd en aldaar begraven, Na den-dood van ARnoLpus Lant begon de Bisschop van Groningen nieuwe pogingen aan te wenden, om in het bezit van dduvard te komen, maar de Vriesche Pre- laten wisten het zoo ver te brengen, dat hij met de monnikken van Aduard cen verdtag aang, waarbij bepaald werd, dat zij hem jaarlijks eene som van f 6000 zouden uitkeeren ; welk verdrag ter bekrachtiging aan den koning: en aan den Paus gezonden werd. Voor dat hetzelve be- krachtigd was, stierf de Bisschop, in het jaar 1576, aan de pest. Daar nad de Abdij reeds anderhalb jaar zonder eigen Abt was geweest, besloten de monnikken tot de keuze van eenen nicuwen Abt over te gaan; wat de Vriesche Pre-laten, uit hoofde van de burgeroorlogen, die toen plaats hinden, en de kloosters elk oogenblik met vernieling dreigden, niet goed vonden. In het jaar 1577 werd besloten, om aan ARNOLDUS Kennink het bestuur over de Abtdij te laten behouden en het til den titel van Abt van Adward te geven. Dit had voornamelijk plaats op verzock der grietmannen van de Ommelanden, die daarentegen belöffen, de zaak der Abtdij tegen den Bisschop, zoo er een’ nieuwen Bisschop mogt benoemd worden, op kosten der Omsne/anden te zul-len verdedigen. Twee jaren later is hij door eenen brief van den grave van La/ain en de overheden der stad, daartoe uitgenoo- digd zijnde, naar Groningen vertrokken, alwaar ook de gemagtigden der Omme/anden aankwamen, om gezamelijk met het stadsbestuur en den graaf over het welzijn des lands te handelen 5 maar toen zij. de zaak niet eens konden worden, lieten de Groningers de poorten sluiten en hiel- den den Abt en de gemagtigden gevangen. De Abt overleed aldaar, den 29 Januari 1578. Zijn lijk werd: door de sol-. daten buiten de poort gebragt er vervolgens naar de Abtdij overgevoerd, alwaar hij in het koor, voor het hooge altaar, begraven werd. In hetzelfde jaar 1570 had, op allerzielendag, eene geduchte overstrooming plaats, waardoor veel menschen en vee omkwamen. Verdere aankekeningen hebben wij aangaande de bromde Abtdij van Advard niet kunnen opsporen. Wan-neer en door wie dezelve is verwoest en gesloopt geworden, is ons niet gebleken; en wij noodigen diensvolgens elken beminnaar der oudheid en der vaderlandsche geschiedenis, die betrekkelijk deze zaak eenige narigten mogt kunnen gevven, ten vriendelijkste uit, om dezelve aan de redactie der Catholijke Nederlandsche Stemmen, te Graye, welte willen mededeelen. Kerland eertijds en nu. Een Engelsch reiziger, die Jerand in het begin dezer lente bezocht, en die zich niet altoos van zijn national vooroordeel heeft werden te ontdoen, als hij dat land beordene, zegt in zijnne Gedenkschriften:,, Te Dublin y zija alle maatregelen die men tegen het gebruik van sterke, ken drück genomen heeft, vruchteloos geweest en de priesters heben meer gedaan dan de wetgeving; hun verbod van sterke dranken voor een, twee of drie maan den, heeft zelden zijn uitwerksel gemist. Aan de getuigenis, welke vijf en dertig jaren geleden, an de geestelijkheid van Jerand gegeven werd, te herinneren, zal niet ondoelmatig worden geacht in een oogenblik, dat een Iersche Priester en Monnik, de bevolkingea op zijnne stem, zich ziel verheffend uit de verdierlijking waarin de dronkenschap haar hield. Men zou zeggen, dat de snoode dwingelandij van het Engelsche gouvernement, na al zijnne vervolgingen in Jerand te hebben zien mislukken, het- zeverte certijds heeft trachten te vernielen. Door er den weg der ondeugden te openen; want men ziet het immer onledig met het toestan van premién, voor het verbruiken van sterke dranken, Door die misdige aanmeidig, werd bet gebruik dier dranken, en vooral dat van Wisky. Etn verslag, aan het Engelsch gouvernement gedaan bevestigt, dat in eene enkele straat van Dublin uit honderd negentig huizen bestaande, vijftig huizen waren, alwaar die heillooze drank gesleten werd. ‘Toen het kwaad zoo hoog liep, dat het gouvernement zich genoodzaakt zag, om cenige beteugelende maatregelen te nemen, werden dic maatregelen bijna altoos verijdeld door de oogluiking der beambten van den accijns, die, om hunne geringe beloo- ing te vermeerderen, met de branders zamenspanden, en. Toelieten, dat bij.hen heimelijk werd gedistilleerd. Op die wijze beginstigd, strekte de jammerlijke ondeugd der dronkenschap zich over geheel Jerand uit en vermeerderde de rampen, die reeds zoo groot waren, en deszelfs bewoners in een krachtdadig middel tegen de moedeloosheid: In het onvermogen, om een krachtdadig middel tegen hun gebrekte vinden, zochten de Iersche boeren hunne jammeren te 1) Die drunk wordt gedistilleerd uit haver, waarin sterk water of vitriool wordt gemened. 2) Tien jaren gedistieerd voor talrijke millioenen aan sterken drank, het arme Ierland figureerde daarbij voor 150 a 175 millioen. vergeten, door het verdrinken van hun verstand in eenige glazen Wisky. Engeland en Schotland verden alten een even bedrovend schilderij op,en thans zijn zij er verre af van even snellen voortgang te maken, op den weg van verbetering als, Jerand. Bij het zien van dien jammer, Ontrovert zich de philanthropie, talrijke genootschappen, matigheids-genootschappen, werden. In de drie koningrijken opgerigt, met het dael, om het volk aan eene ondeugid te ontrukken, die onberekenbare onheilen voor de maatschappij té weeg brengt. Maar de roem, om,Groot Brittannie te verbeteren, was aan het Catholicismus, dat door hetzelve zoo lang was vervolgd en gelasterd geworden, voorbehouden. De hulde aan de Ier-. Sie Priesters tögebragt, en wäreren hierboben hernieder, wordt nur ook aan eenen Catholijken Religieus, an eenen armen Ierschen Capucyn gegeven, door een der voornaamste mannen van het protestantsche Engeland, den Anglikaanschen Bisschop van Norwich. Die Prelaat bepaaldte zich er niet enkel toe om aan Pater MaTue w den lofte geven, dien alle vrienden der menschheid hem toezwraijen; maar hij heeft zijne zijnne zak bepleit in eene meeting, tegen hen, die poogden eenen zoo edelen roem door laster te bezwalken, Die apologie van den Ierschen Capucyn werd met deze energie -woorden besloten:,, Aan u, mijne vrienden! die Pater MaTw laakt, heb ik slechts dit weinige te zegen: gaat, en doet gelijk ij!” =~ De artikelen, die wij vroeger mede hebben gedeeld, betrekkelijk de verandering,welke zijnne eenvoudige taal te weeg brongt, als Pater MaTw, tegen de dronkenschap eenen waren kruistogt predikt, ontslaan ons hier van het herneren aan de belangrijke geschieden Es ist der zeding, yan dien. Buitengewonen man; wij zullen enkel zeggen, dat die Godsman zijn werk voortzet, met een gevolg, dat. aan het miraculeuse grenst. Pater Matuew heeft een derde bezoek in de hoofdstad van zijn vaderland afgelegd, en de bevolking heeft op nicuw schitterende blijken van dankbaarheid gegeven, voor de gelukkige resultaten zijner vorige predicationen. Authentieke berigten melden inderdaad, dat de misdrijven verminderen, naarmate de matigheiis-associatie van Pater Matuew haren invloed uitbreidt; de stad Dublin zelve levert daarvan een onbetwistbaar bewijs op. Zoo heeft. eene gevangenis dier stad, waarin zich oy den 9 November - 1839, 136 gevangenen bevonden, gedurende het. loopende jaar tot op den zelfden dag, niet meer dan 23 geJetineerden gebad. Eene andere gevangenis die zich in 1839 voor 3202 beschuldigden heeft ontsloten; heeft in 1840 schuldigten, en dus 1184 minder dan in het voorige jaar zien binnen brengen. In den loop van dit jaar is een derde gevangenhaus Swithfield genaamd, te Dublin, niet gebruikt geworden, en de menigte van ledige plaatsen in den cenigen kerker die aanwezig blijft, getuigen van de anmerkelijke verbetering der zeden, welke aan den in vloed der + matigheid moet worden toegeschreven. — heeft onlangs de beroovers van Dwb/in en van de oken zich voor de voeten van den Capuchin Maederwerpen ten getale van meer dan vijf d verzock doende, om in zijne vermogende worden opgenomen, die tegenwoordig reeds ‘pr LIOEN leden telt.. ini say f De huizen, in welke immer de ecrste ontwerpen van misdrijven ontstaan, de k Rögen, verminderten ook in eene snelle progressie, ten gevolge van den terugkeer des volks tot geregelde gewoonten. Uit de rapporten der policie van Dublin blijkt, dat sedert de maand Januarij 1840, 237 slijters van sterke dranken, aan hunne drinkwinkels eene andere bestemming hebben gegeven en cen ander beroep uitoefenen. Zoo wij niet vreesden te langwijlig te worden, zouden wij den staat der provintie kunnen opgeven, welke an dicen.der hoofdstad volkomen beantwoord. De lord president der justicie heeft openlijk dien voldoenden staat van toeneinende moraliteit aan de Kamers bekend gemaakt, niet cen enkel zwaar misdiijf was aan de justitie onder- worpen geworden, in eene stad, die vier maal honderd dui- zend inwoners telt. Meer dan dertig duizend derzelve waren in de matigheids associatie opgenomen, gedurende de drie dagen, welke Peter Maruew onlang te Dublin heeft doorgebragt. Hij heeft meermalen het volk vermaand om afstand van zijnne slechte gewoonten te doen, en heeft het in onderscheidene toespraken, met warmte opgejen weg, dien het in onderscheidene toen, weg, dien het in heeft ingeslagen. Eenige woor-den van dien Apostel zullen met belangstelling gelezen worden. Zie hier, hoe hij zich uitdrukte aangaande het weinige vertrouwen dat hij in de bescherming der menschen, voor zijnne onderneming stelt. Eenid van her Genootschap der yrienden heeft mij uit Engeland geschreven, met verzoek van 1000 pond 5 Steak i 12,000 te willen aannemen, die hij ter mijner beschikking stelde, ter bevordering van de zaak der matigheid; ‘ik heb die geweigerd. ‘1000 ponden sterl. zijn mij te Dublin aangeboden; ik heb ze niet aange- nomen. Een gentleman van London heeft mij 500 pond sterl. (f 6000) doen toekomen voor de kosten van Mijne reis in Lange, and, if he had dezelve met dank-betuiging terug gezonden, hem ten dezende opmerken, dat het succes dier missie alleen aan de Voorzienigheid moest te danken zijn. Ik heb insgelijks 25 pond Sterl. Cf 300), welke lord Morpera mij had doen tockomen, tot ondersteuning der zaak, waaraan ik mijn leven toe-wijde, ter uggezonden. De eenige som van die, welke mij zijn aangeboden geworden, welke ik aan genomen heb, is die, welke de markies van LanpspowNs ter mijner beschikking heeft gesteld. Hij had voor mij 100 pond sterl. te Cork gelaten, met verzock van dezelve aan liefdewerken te besteden, Het geviel toen, dat onderscheidene werk- bazen hunne knechts tot het schenden hunner matigheids- beloften wilden dwingen en toen deze dit wegerden, werden zij wegeezonden, zonder werk te hebben. Ik schreef toen aay den markies van LANDSDOWNE,.om hem te verwittigen, dat ik zijn geld behield, om er ten behoefte eer ongelukkigen over te beschikken, die zich, uit ge- trouwheid aan hunne verbindtenis,in behoefte bevonden.” Zoo wordt Lerland, dat eertijds den naam van e/and der heiligen droeg, van dag tot dag waardiger, om dicen eects. titel te hernemen. Tot hiertoe had | het wel eenen bevriydcr ; ; thans. heeft het ook eenen Aeryormer ; en ook _ die groote bevrijder heeft zich onder de banier van dien hervormer geschaard. ve,. 8 oS) Hionings Jaardag. Gedurende zeven en twintig jaren,  op eene uuttige en vrome wijze hunne levens-dagen te slijten. Heden, ja was de vreugde als het ware eene wezenlijke entbranding van volksliefde : de gebouwen der geestelijke vereenigingen, het gymnasium, ‘het gemeente huis, het kasteel, en nagenoeg alle huizen der aanzielijke burgerij in de kom der gemeente gelegen, waren luisterrijk verlicht: de vlaggen wapperden van de torens, vuurwerken afgestoken, en het gelui van alle klokken, vergezelde den volkskrete van; Leve Wittem 1! Boxmeer 6 December 1840. MA, CORRESPONDENTIE. Waarde en veel geachte Heer! De Zeer Eerv w. P, VINCENT Ryan, Abt vanO. L.V. Van Mont-Melleray en zijn communauteit, zijn mij volkomen bekend, De jongste Fransche revolutie van hetj jaar 1830 hen uit hun Klooster in Bretagne verdreven hebbende, zijn zijn, sedert hunne aankomst in Jerand, er in geslaagd, om een nieuw huis voor zich te bouwen in de diocese van Waterford. Die goede Religieusen zijn zeer arm, maar tevens zcer stichtend. Met het grootste genoegen, beveel ik hen aan in uwe godsyrucht en in de liefdadigheid aller Catholijken van /Yo//and en van Belgie. Ik ben met de volmaaktste achting Waarde en veel ceachte Heer! Uw zeer ootmoedige Dienaar 5 DANIEL O’CONNELL, Het adres was : a Monsieur nsiear ee SAGE TEN BROEK ‘ i Graye en Hollande 1). - De brief is in de Fransche taal geschreven en levert een bewijs op van het belang, dat Jerlands groote vertegenwoordiger in de eerbiedwaardige Trappisten van Mgunt Melleray stelt ; daar dig Ph 2 — De bovenstaande brief was vetzeld van eenen brief des Prelaats van Mownt-Melleray, waarin Zijn Eerw. Order andere schrift: 1k ben zoo gelukkig om u ingesloten, eenen brief van den heer O’Connell te zenden. Zijn tijd is zoodanig bezet, dathij, op zijn kasteel, te Darrynane, naauwelijks ecnige vrije oogenblikken vinden kon. Hij heeft dien geheel en eigen- handig geschreven, en met zijn familie-wapen verzegeld. .. «. Ik heb dien brief niet gelezen, en gij zult mij dus verpligten, door mij bij de eerste gelegenheid een afschrift van den zelven te willen zenden, ten einde het bij de ar- chiven onze Abtdij te bewaren ]). De heer O’CONNELL bemint u zeer: Wij hebben veel over u gesproken. Hij bemint ook onze yrienden, de Catholijken van uw land en van. Be/gie.... 1k bedank u zeer voor de narigten, betrekkelijk de Iersche beurzen in het collegie te Lewven. Monseigneur de Bisschop is er even als zijn geestelijkheid zeer over voldaan; Zijn Hoogw. heeft mij gezegd, dat hij u ee - lang zijn erkentelijkheid daarvoor zal betuigen.” Het zal wel niet noodig zijn, hier eenige verdere aan- beveling der belangen van AZouwnt-Melleray in Ierland, in de liefdadigheid der Nederlandsche Catholijken, bij te voegen. In het volgende jaar zullen wij hoogst belangrijke stukken bekend maken, zoo betrekkelijk de expulsie van den Heer Meinpers, uit Maastricht, in 1833, als ookal de stukken, rakende de insmelting der Gronigsche statién in cene enkele groote kerk, en de treurige gevolgen daaryan, hij den alder onder het gras bespeurde, vrwchteloos heeft geprotesteerd, Zoo verre is het er vanaf, dat die cerbeid- waardige eenen tachtig jarigen grijsaard eenig deel zou hebben an de gewelddadige maatregelen die vervolgens hebben plaats ge hij den alder onder het gras bespeurde, vrwchteloos heeft geproteste erd, Zoo verre is het er vanaf, dat die cerbeid- waardige eenen tachtig jarigen grijsaard eenig deel zou hebben an de gewelddadige maatregelen die vervolgens hebben plaats ge hij den alder onder het gras bespeurde, vrwchteloos heeft geprotest erd, Zoo verre is het er vanaf, dat die cerbeid- waardige eenen tachtig jarigen grijsaard eenig deel zou hebben an de gewelddadige maatregelen die vervolgens hebben plaats ge h had, — Alle daartoe betrekkelijke brieven en stukken zijn ons, tot dat einde, bercids ter hand gesteld. De Eerw. heer Mernpers heeft opzettelijk dereis van Brussel naar Graye gedaan, om ons de bricfwisselig die zijnne gewelddadige uitdrijving is voorafgegaan te behandigen, en cr mondeling de noodige inlichting bij te voegen. Volgaarne volden wij aan het verzeek, ons, namens de eerbiedwaardige Redemptoristen gedaan, om, door middel van ons blad de Noord-Nederlandsche uitgave aan te kondigen van een werkje welks gebruik bijde Azéssicn, welke cerbielwaardige Religieusen (wier. legaal aanwezen in de provincie Limburg, onlangs door Z.M. Witten II edele grijsaard, rusteloos bezig met de zorg voor de belangen van zijn Vaderland, die waardige religieusen in de liefdadigheid der Nederlandsche Catholijken heeft willen aanbevelen, en daartoe eenige oogenblikken yan zijnen kostbaren tijd afzonderen. Wij vleijen ons, dat de aanbeveling van zulk een man als O’Connet bij ware Nederlandsche Catholijken niet zonder vrucht zal ijn. Hieruit blijkt, hoevel belang die godvruchtige Religieusen er in stellen, dat een man als O’Connet, ondanks al zijne overstelpende bezigheden eenige oogenblikken aan het aanbeyelen hunrer belangen toewijdt; daar zij zelfs een afschrift daarvan, eenige zijne afschrift daarvan, eenige zijne afschrift daarvan, eenige zijne afschrift daarvan. Eine plaatsin het archiert der abdij wurdig keuren. 17 ore A 416 wärter de Wel JEerw. heer Mrixpers, 200. haséals y GRAVE, wwe Borkonvssens vax J. WITZ. is erkend geworden, en wier Missien wij ons Vieijen, serlang ook elders binnen de kerken te zien plaats heben) gewon zijn te gevolge wen, van het grootste nut is; en waarin zij zelven zoo veel belang stellen, dat zij dit boekske in de aandacht der Catholijke authoritäten hebben aanbevolen; ten gevolge waarvan hetzelve, dan ook hier bereids op zondag 13 December II, van den predikstoel, als hoogst nuttig en stichtelijk, is aangeprezen geworden, De titel van dit werkje is: CATHOLIJK MISSIEBOEK, of Inleiding tot cenen Christelijken Levenswandel, voor het meestendeel getrokken uit de Schriften van den H. ALpHonsus DE Licuori. Uitgegeven door de Vergadering des Allerheiligsten Verlossers, genaamd Redemptoristen. Op nieuw overzien en vermeerderd met verscheidene litanien, gebeden en gebeden onder de Mis, ter ecre des H. ALpHonsus-Maria be Licuori. Te Graye, bij J. R. VAN DIEREN. Met Goedkeuring. 1840. Monscigneur de Bisschop van Luk heeft aan dit yoor-tieffelijk, godsvrucht-ademend boekske de valgende goedkeuring verleend: | atta GOEDKEURING. Wij geven niet alleen onze goedkeuring aan dit yoortreffelijkke Missiebock of inleiding tot eenen christelijken levenswandel, maar voegen er volgaarne eene bijzondere aanbeveling bij, daar het zelye zeer veel zal kunnen bijdragen tot stichting der geloovigen, tot onderrigting der onwetenden en tot bevordering van ware godvruchtigheid. Gegeyen te Luik, den 11 November 1839. “Sk Np & (Get) CORNELIUS, Bisschop, van. yt : is py S29" i Eel ek Se _ Ook heeft de Hoogw. «Heer H, ee ELDEN,— Apostolische Vicaris over de districten van Rayenstein en Megen, daaraan verleend de volgende. GOEDKEURING Het Catholijk Missieboek, in het Nederduitsch vertaald, om deszelfs voortreffelijken inhoud en eenvoudigen stijl, 200 bijzon- der geschikt, om het goddelijke vuur onzes Zaligmakers in de harten der menschen te ontsteken en te onderhouden, verdient naar ons inzien allerwege goedgekeurd en aanbevolen te worden; reden, waarom wij dan ook aan hetzelve yolgaarne onze goed- keuring bij deze hebben medeged. te ae Gegeven te Uden, den 4 December 1840, Be tats H. VAN DER VELDEN, ar Vic. Apost. der Districten van Ravenstein en Megen. Wij zouden ons van vermetelheid beschuldigen, als wij van onzen kant, iets tot lof van dit uitmuntend boekje- Wie voor gewon kerkboek dienen kan, stellen, zich hetzelve zullen aanschaffen. ET or _AANKONDIGING. Iemand van de R. C. Godsdienst, bezitte den Rang, kunnende in de Stel- en Meetkun zen, biedt zich aan als ONDERMEESTI Adres onder letter M. franco aan d Kostschoolhouder te Vierlingsbeck., eo des ii 2. 1 ‘ ¥ - < oe, ‘4 er —r 7 Nummer $2. 417  mij gegeven hebt, in uwen naam; opdat 2 éen zijn geljk wii.... En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in mij geloove zul- len: opdat xij allen éen zijn, gelijk Gi, Vader, in my en ik inU: dat xij ook in ons mogen éen zijn, opdat de wereld geloove, dat Gi mij gegeven hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gui mij gegeven hebt: opdat xij zowden éen zijn, gelijk wy ook éen zijn. Ik in hen en Gij in mij, opdat zij volkomen éem zijn: en dat de wereld wete, dat Gy mi gezonden hebt. Joanx. XVII. Her gureav yan pe CATHOLIJKE NEDERL. STEMMEN, ts te GRAVE, (Brectnenstraar, B. No. 28). 