gtu_32400002774481_5
None
De ons overvloedig bekende genegenheid onzer Catholikke landgenoten, voor de Trappisten in het algemeen, en inzonderheid hunne belangstelling in het lot der vervolgende Fersche en Engelsche Trappisten, maken leitet het bijdragen eener kleine gift, ten behoeve dier vrome slagtoffers van den haat des ongeloofs, overbodig; vooral na de weldaden van heiligen Engelschen Benedikten, die zich in een toenmalig klooster zijner orde in Jerand, elf eeuwen geleden, voorbe-reden, om den Apostel van Nederland te worden! Wie zou niet blijmoedig iets van zijne aardsche schatten afzonderen, tot herbouwing van een klooster-gesticht, voor de broederen van heeft, die aan onze voore vaderen, de schatten des gelöds en des eeuwigen levens heeft gebragt? Wie zou niet gaarne aan dat zelfde Jerland, van waar de H. Wituiprorpvs tot ons wam, aan die zelfde orde, tot welke hij behoorde eene geringe schatting van er Kentelijkheid betalen? Wie zou niet met liefde en gevoel erkennen, dat de Voorzienigheid juist nu, ten behoeve der Jersche Benedictynen een klein bewijs van onze dankbaarheid vordert? Wie zou weigeren, hier iets bij te dragen. Verwondert u niet, Catholijke Nederlanders dat onze gelöstgenoten, uit onderscheidene gedeelten van Europa u met hunne behoeften en bekend maken, en, in ons klein Jand, dien troost en die hulp zoeken, die zij in hunne omstandigheden behoven, en vaak elders niet vinden: gelijk in de da-gen van den H. Pavinus reeds het gelöcken der Kerk van Rome aan de geheele wereld bekend, en voorwerp van stichting en jaloursechheid voor heilige en ijvervolle mannen. Hoort, wat de voor treffelijke heer G, Spencer, dien wij over intekenin gingen, ten behoeve der kerken van Schaffhausen en Verdun geschreven hadden, daarop zegt: Wat de inschrijvingen betreffend, gi zt gelukkiger dan wij, daar gij beden, zoo arm als gij zijt, be- ter dan wij, u beijvert, om bijstand te verleenen aan buitenlanders. Ik zou minder over de voorzig- tigheid wenschen te hooren spreken.... Ik zou die menschelijke yoorzigtigheid wel willen verban- 2 nen, waarvan men zooveel spreekt. Aan net Bureau van pp CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, 8, N,o 28, Deela Joof herkrijgt, zal het ook de liefde herkrijzen, die er de vrucht van is. Het is das geen wonder, dat de heer Spencer bij iedere gelegenheid zoo sterk aan-dringt op het bidden, voor de bekeering van zijn vaderland, onder anderen, opdat ook daar de oude tiefde, mededeelzaamheid en gastvrijheid herleve. En wie sweet, of de Voorzienigheid, die zoo bewonderens-waardig is in hare wegen, die zoo velen bij ons heeft opgewekt en nog dagelijks opwekt, om aanhou dend voor de bekeering van Hngeland te bidden, ons in het verzoek der Trappisten van Jer/and, niet een middel aanbiedt, waarvan zij zich bedienen wil, om door onze warme liefde, ten hunnen opzigte, de nog overgeblevene sporen, van het koude egoistische Angikanismus, in de harten, onzer Engelsche broeders uit te wisschen! Inderdaad, welk eenen indruk moet het noodwendig op rijke Engelsche Catholijken ma- ken, als Zij vernemen, dat onze veel minder gegoede Nederlandsche Catholijken, ook voor Engelsche en lersche Trappisten, hunne milde hand hebben ont-sloten.... Welligt was dit slechts noodig, om door ook von, hunne liefde, ook jegens hunne broeders van andere Janden te doen ontviammen! Wij al-thans, gevoelen ons gelukkig, bij het denkbeeld, dat wij, door ook ook met het inzamelen van liefdegaven, voor de Trappisten van Melleray in Ierland te belasten, daartoe iets zullen mogen bijdragen, epcht. Maand December, en als dan zal voorzeker de Inte-kening gesloten zijn, en geene Exemplaren dan met verhooging van Prijs, het zij ook aan wie, buiten Inteekening afgelevert worden. Breda, Van GULICK ex HERMANS, 6 December 1839. Drukkers en Boekhandelaars, — By J. J. ARKESTEYN EN ZOON, Boekhandelaars te Bosch, is van de Pers gekomen en alom verzonden: Geheiligd zij uw Naam! Een Gebedenboek voor Catholijke Christenen, door J. P_Sitsert. Naar het Hoog duisch. Tweedere verbeterde druk. Kerkelijk Goedgekeurd. ua De Dag van eenen Chisten, geheiligd door het Gebed en de Overdenking. Op nieuw overzien, verbeterd en vermeerderd door T. van Sravacen, R. C. Priester en Pastoor te Viaa: dingen. Vierde druk. Kerkelijk Goedgékeurd. — 3 oP Beide van uitmuntende gegravererde titels en vignett zien en in allerlei banden te bekommen. mer’, Leerrede over Rom. VI: 2, gehouden bij geleg het Jubeljaar, door Jacosus Bentanus Bossurr. t Fransch. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT-~, GESCHIED= EN LETTERK UNDE. Als JESUS dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide Hii: +. 2 Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy éen syn gelygk wy..e+eee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat sy allen éen syn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Uz dat sy ook in ons mogen één 24n, opdat de wereld geloove, dat Gy my gesonden hebt. En ik heb hun de heerlikheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat sy xouden één sin, gelyk wy ook één syn. Ik in hen en GY in my, opdat sy volkomenlyk één sgn: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden hebt.'Joann. XVII. Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 ~~ to het ja Aar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle. abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Beigi can men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. * EERE ERS SAS OE SS SEES vena oC aL SREY OPTS: a ne ee ALLOCUTIE VAN ONZEN H. VADER GREGO- RIUS XVI, IN HET GEHEIM CONSISTORIE VAN 22 NOVEMBER 1839. EerwaardE Broepers! I. de ongelukkige tijden, waarin wij, sedert den anvang onzer Apostolische bediening leven, zijn wij meer dan eens genoodzaakt geweest, u van deze plaats, treurige en harde gebeurtenissen aan te kondigen; doch betgene wat wij in uwe vergadering van heden, te mid- den van onze droefheid en van onzen rouw te zeggen hebben, is wezenlijk van dien aard, dat het in bitterheid alle rampen overtreft, die wij reeds beweend hebben. Het. is aan niemand uwer onbekend, dat de Rutheniaansche (Russische) Bisschoppen en de geheele beroemde natie, ‘die, na gelijkelijk het Christen geloof en de Catho- - lijke eenheid te hebben aangenomen, dezelve nader- hand droevig verlaten had, om de ongelukkige scheu- ‘ring der Grieken te volgen, met behoud van deszelfs ‘eigen taal en den Griekschen ritus, echter door de ‘goddelijke genade_ t Neda Se OG meer dan eens ern- ‘stig aan edacht had, om in den schoot der Roomsche nate. ¢ 4 iM reTyrey do «hh fue 3 rei Pre bi Kerk terug te keeren: daarom onderteekende in de alge- meene Kerkvergadering van Florence . de Aartsbisschop van Kiovia metropolitaan van geheel Rusland, metal de Grieken, het beroemde decreet van vereeniging. Spoedig , wel is waar, gingen al die voordeelen verloren, ten gevolge der ontstane onlusten en der snoode pogingen van degenen, die tegen het licht strijdende, zich des te balstarriger aan het schisma gehecht toonden. Even- wel ontbraken de vermaningen niet, en de ijver der Bischoppen verflaauwde niet, tot dat eindelijk de gelukkige dag aanbrak, waarop het, door de barm- TY, hartigheid van God aan het Rutheniaansche volk ver- ““)~~~ gund werd in den schoot hunner verlatene moeder te-///iy = rug te keeren., in de heilige plaats door den Allerhoogy ‘ c: ™ sten gesticht en in welke alleen de zaligheid gevondeml, =: “= ¢ 3 any wordt. De Rutheniaansche Bisschoppen , die omstreek het einde der XVI. eeuw aan het tijdelijk bestuur van\.;° den godvruchtigen Sicismunp III, koningvan Polenen “%¢> Zweden en groot-hertog van Lithauen onderworpen werden, zich de eendragt herinnerende, die eertijds tusschen het Oosten en die van het Westen heersch«\ te, eene eendragt, die hunne voorzaten zoo zorgvuldig. hadden onderhonden onder de leiding van den H. St —~ Als zonden twee afgevaardigden in naam der geheele Gees- teliikkheid en des geheelen volks aan den Stoel van den H. Petrus, om te verzoeken, dat het han vergund werde, na de volledige afewering van alle schismatieke dwalingen, zich op nieuw met de Roomsche Kerk te vereenigen en in de eenheid terug te keeren. Hiertoe werden zij door geenerlei uitwendig geweld, door geenerlei illusie, door geenerlei gevoelens van on- bestendigheid of ligtzinnigheid, door geenerlei hoop op tijdelijk voordeel aangezet, maar zij. werden eenig= gerlei verlicht, door den glans van het goddelijk lijk, door de kennis der waarheid en aangevuurd door hunnen ijver voor de zaligheid der kudde, die hun was toevertrouwd. Overigens was dat besluit in eene algemeene vergadering na rijpe overweging genomen. Verscheidene Apostolische constitutien, ontelbare gun- sten en weldaden over die natie uitgestort, bewijzen — ontegenzeglijk den ijver en de liefde, waarmede onze — voorzaat Cuemens VIII, zaliger gedachtenis, haar be- jegende, onder toejuiching der geheele Catholiciteit , als ook de zorgvuldigheid, van welke zij te allen tij- ° de van den kant des heiligen Stoels het voorwerp i8 geweest, de wijsheid, de gematigdheid, waarmede hij haar_altoos heeft behandeld, de bezorgdheid, waar- mede hij haar zoo menigmaal geholpen heeft. Zoo liet, hij aan hare geestelijkheid, voor zoo verre zulks. gegen inbreuk maakte op de Catholijke eenheid, het gebruik harer liturgie, waaraan zij gewoon was, als van de Oostersche kerk voortkomende; collegien wer- den. daarenboven op verschillende plaatsen opgerigt en met eene jaarlijksche som begiftigd voor de on- derriging der Rutheriansche geestelijkheid in de leere' des gelös en der moraal. Ongelukkiglijk was die vereeniging der Ruthenianen met de Catholijke kerk, zoo providentieel gevormd, in vervolg van tijd aan hatde wissellingen blootgesteld. Het was ech- ter een voorwerp van blijdschap een groot aanatal hunner, het moedig voorbeeld hunner heilige herders volgende, zoo gehecht aan den H. Stoel. en zoo stand- “vastig aan dat middenpunt der eenheid te zien blij- vén, dat aien gedurende de jongst verloopene eeuw, vruchteloos poogde hen te verleiden, door de il- “Jusien eener valsche philosophie; en zoo slechte ge- voelens en dwaalbegrippen zich over hun grondgebied “verspreidden, verwijderden zij zich niet te min geen oogenbl “ ik van de zuiverheid der leer en van het Ca- tholijk geloof. Maar, o tretrige en noodlotte revolatie! O harden jammerlijk lot van de Rutheniaansche natie! Zij, die hen in de jongste tijden tot vaders en herders wäfen gegeven, zij, in welke zij gidsen en predikers hadden moeten vinden, ten einde voor altoos in de innigste vereeniging te blijven met het ligchaam van Jesus Christus, *t welk de kerk is, toonen deze zich zelfs de bewerkets, der nieuwe apostasie, die “hen in de diepte des afgronds heeft geworpen. Dit is het, Eerwaarde broeders, wat ons zoo stetk kwelt en bedroft; dit is het, wat zich met alle bitterheden die wij ondergaan, heeft komen paren, *t welk ons gemakkelijker valt, door tranen dan door woorden uit te drukken. Wij moeten erkennen, dat wij aanvankelijkk moeite hadden, om gelöt te hechten, aan alles, wat ons berigt werd aangaande die treurige gebeurteins en vooral bij het overwegen van den grooten afstand der plaatsen en de uitstekende moeijelijkheid onzer communicatien met de verstrooide Catholijken. Die land bewonen. Het is om die reden, dat wij tot hiertoe hebben getoefd met het verhefen der stem en het laten hooren der klagten aan de groothes van den ramp geevenredigd. Doch, sedert dat wij zekere begrenzen ontvangen hebben en de zaak overigens overal genoeg bekend is uit de openbare bladen, is het ongelukkigijk niet meer mogelijk, te betwijfelen, dat verscheidene Bisschoppen der vereenigde Ruthenianen van Lithauen en Wit-Rusland, met een gedeelte van de geestelijkheid en van het volk, die aan hen waren toevertrouwd, na jammerlijk afstand te hebben gedaan van de gemeenschap met de Roomsche kerk, van welke de Catholijke eenheid voortvloeit, naar den kant der Schismatieken zijn overgegaan. Om hunne goddelooze onderneming te volbrengen, begonnen zij op eene snoode wijze, met, bij de plegtigheden van den Godsdienst, boeken in te voeren, die zij van de Russisch-Griekschen bekomen hadden en voegden zich naar hunne gebruiken in schier den geheelen vorm der Lithurgie, zoodat het onwetende volk. Bedrogen Door de gelijkenis van den ritus, trapswijze in het Schisma vervallende, zich daarin zag medegesleept, zonnderte het te vermoeden. id al wat sedert lang, die noodlottige kondigde, en, door welke tenis aan-r Wag Sa lab re dig i ontaarde herders, zich in zulk eenen diepen < healed hebben nies grond van boosheid, en verdorv / — A419 — wegslepen. Hunnen smartelijken val. beschouwende willen wij liever met de heilige schriftuur. uitroepen; De oordeelen Gods zijn een diepen afgrond. Overigens zal die wreede wonde aan. de Catholijke Kerk, toegebragt u wel doen. begrijpen, eerwaarde broeders, hoedanig ons gevoel zijn moet, en van welke droefheid wij moeten doordrongen wezen. Wij zuchten en jammeren uit de diepte van ons hart, om dat zoovele zielen, welke Jesus.Cunistus, door zijn bloed heeft vrijgekocht zich in een zoo eminent gewar bevinden van hunne eeuwige zaligheid te verlieren; wij bejammeren, dat afvallige Bisschoppen zoo schandelijk zijn te kort geschoten in de getrouwheid, die zij aan de Roomsehe Kerk gezworen hadden, wij bejammeren, dat het heilig karak ter, waarmede zij bekleed waren door de gunst van den heiligen Stoel zoo onwaardiglijk door hen is vergeten geworden. Maar onze bekommering is grenzeloos voor die geliefde kinderen dier natie, die zich niet door illusien heb- ben laten bedriegen, noch verleiden door slechte voore beelden, en die getrouw zijn. gebleven aan de Ca- tholiikke gemeenschap. Want het. is ons niet onbe- kend, dat de apostasie der anderen, voor hen eene bron van onheilen is geworden, en dat zij oneindig veel te lijden hebben, om hunne volharding in hun- ne heilige, vereeniging met de Kerk. O! dat wij ten minste op.eenen zoo grooten afstand hen konden troose ten, door onze vaderlijke vermaningen en hen eenige eestelijke gratien konden doen toekomen, om hen te emoedigen! Intusschen ons de bediening herinnerde, die wij bekleeden en overtuigd, dat hetgene, wat eer- | tijds tot den propheet gezegd werd, ook aan Ons, wordt gezegd: » Roep en houd niet op, verhef uwe stem als een bazuin en verkondig aan mijn volk zijne ondeugden en aan het huis van Jacop zijne zonden ,” zullen wij voortgaan, met van de hoogte onzer opper- ste Apostolische bediening, voor het aangezigt der ge- heele Christenheid , de apostasie der Ruthenianen, en yooral die hunner Bisschoppen te bejammeren, en wij zullen niet ophouden hen de ergernis te verwijten, die hunne misdaad in de Catholijke Kerk heeft te weeg ebragt. Evenwel, daar wij op aarde, de plaatsbe- leeden van Hem » die rijk is in barmhartigheden en die neigingen van vrede en niet van vijandschap gevoelt,” van Hem, » die gekomen is om te zoeken en te behouden degenen, die verloren waren,’ ten ein- de ons niet geheel en al te ontdoen van alle Apos- -tolische liefde, te hunnen opzigte, vermanen wij le- vendig hen allen en elk hunner, om wel te wegen, wat zij verloren hebben en aan welke verschrikkelijke kastijdingen 2ij zich bebben blootgesteld, volgens de heilige Canons; om te bedenken, waar zij in hunnen onyoorzigtigen loop en in de vergetelheid van hunne eeuwige zaligheid heen gaan; om den Vorst der here deren te vreezen, die van hun het bloed der verlorene schapen zal afeischen en uit beilzame schrikken’» van het treurige oordeel dat hun verwacht’’ terng te keeren ep hunne verstrooide kudde terug teleiden op den weg | | op zijn erfdeel te slaan, der geregtigheid en der waarheid, waarvan zij eich zoo verre verwijderd hebben. Nadat alles, Eerwaarde Broeder! kunnen wij) u niet onveingen, dat de smart, welke de toestand der Catholijken. binnen -de grenzen van. het uitgestrekte Russische rijk ons veroorzaakt, van nog grootere nit- gestrekte is; want wij weten onder welke verdruk- king onze heilige Godsdienst er sedert lang zucht. Om er hem van te bevrijden, heben wij geene der pogingen verzuimd, welke onze herderlijke zorgvule digheid ons gebood en in de toekomst zullen wij niet ophouden, ons tot den magtigen keizer te wenden, in de hoop, dat zijne onpartijdigheid en zijne edele wijze van zien onze wenschen en vorderingen gunstig zullen ontvangen. Laat ons tot dat einde allen met vertrouwen den troon der genade naderen; laat ons den Vader'der barmhartigheden en den God aller ver troosting smeken, dat Hij zich gewaardige, een blik dat Hij zieke Bruid, trooste, over het verlies harer kinderen, die zij zoo bitterlijik beweenden.en haar, na zoo vele rams pen den vrede verleene, dien zij sedert zoo lang wenscht. BRIEF VAN DEN LAATSTEN KONING VAN POLEN AAN DEN APOSTOLISCHEN NUN- TIUS, LITTA. Merkwaardig is de brief, dien de lästste koning van Polen, in den tijd, toen Rusland, Oostenryk en Prussia, tot de verdeeling van zijn rijk besloten hadden, en. hem tot het doen van afstand dwongen, aan den Pausselijken Nuntius bij zijn hof, heeft gee schreven. Die brief was van den volgenden inhoud: Hoe weinig uitzicht er is, dat wij onze weder-zijdsche staatkundige betrekkingen, volgens de tot nu toe plaats gehad hebbende gebruiken, zullen kunnen eindigen, zoo veel te meer verlang ik, uwe Eminence, ten minste op de eenige wijze, die mij nog overrig is, te betaigen mijn spijt. van slechts zoo kort genot van uwe tegenwoordigheid in Polen te hebben gehad, gelijk ook van uwe innemende hoedanigheden, welke u overal hebben en zullen doen beminnen. Wat ook het lot zij, dat ik te wachten heb en waar ik mij bevinde, ik zal steeds mijn kinderlijk ontzag voor onzen gemeenen vader en de oprechtste vriendschap voor umede voeren. Zijt, b Ide u, de vertolker mijner gevoelens | bij zijne Heiligheid en houdt u voor dezelve daarvan altijd verzekerd: Indien een mijner wenschen vervuld worde, dan wanhoop ik niet volkomen, om nog eens in persoon den vaderlijken zegen van Pius den VI te ontvangen en den waardigen, zeer waardigen Aarts- bisschop van Tueris, Lirra te omhelzen, van wien ik verzoeke, dat hij steeds beware de beeldtenis van | hem, die zich oprechtelijk noemt, zijn zeer toegenegen. STANISLAUS AUGUSTUS, koning, — 420 -“— Korten' tijd.daarna gaf de Russische ambassadeur aan al de andere ambassadeurs kennis, dat zi) Warschaw konden verlaten, dat wij) het koningrijk Polen ont-bonden was. — De ambassadeur van Zweden was de eenige, die daartegen protesteerde en te Warschau bleef. RUSLAN D. (Tweede Artikel.) | Het gedrag van Russland, wordt hoe langer zu vermeteler. Het heeft de nationalité van Polen en daar-in het bolwerk van Kuropa, tegen de barbaarschheid geheel vernied; het heeft alle voorwaarden, onder welke dat ongelukkige land onder zijnen scepter was gebragt, geschonden.... Krachtizge vertoogen, door Ostenryk, Frankryk, of England gedaan, zouden misschien den zijne verdere ontwerpen heben doen afzien: maar het despotieke, zich Catholijk noemende Ostenryk, beminde het vrijheidlievende Catholijk Polen niet; het zag deszelfs verniedenstilzwijgende, misschien met welgevallen aan. Hrankrigjk poogde zijne jongste revolutie en de dynastie die er door'op den troon gebragt was, door wrede te bestigen. en bedacht niet, dat deszelfs oude krijgs-toem, welligt meer indruk zou maken, dan de vreedzame houding, waarmede het den ondergang van Polen van verre aanzag, en die niet anders dan aan gevos! van zw akheid toegeschreven werd. Hingeland, de naturwissens van Rusland, bekommerde zich even weinig over de vernieling van Polen. Deczear gevoelde van dat oogenblik af, dat niemand hem weerstand durfde bieden, en hij zettede zijne overheer-schings-ontwerpen voort. Hij beval eindelijk de vereeniging der Grieksch-Catholik Kerk met de schismatieke Grieksch - Russische kerk, wier hoofd, heer en meester hij is, en sloeg alle vertoogen daartegen, door het wettig geestelyjk gezag, den weerloozen A-postolischen Stoel gedaan, in den wind. Hi bezigde eenen grooten diplomatieken invloed op den poli-taken toestand van Huropa, welks andere mogend het koste wat het wilde, den vrede verlangen te handhaven, zonder er zich, zoo het schijnt, overte bekommeren, dat Russland zijne strijdkrachten, vooral in het Oosten, op eenen gedachten voet bragt, Wie zou, in deze oogenblikken aan Rusland weer-stand durven bieden; wie zou deszelfs eischen durven weerstreven Wie deszelfs invioled beteugelen? Menschelijkerwijze is geenerlei mogendheid, geenerlei coalitie hiertoe tegenwoordig in staat. En daaren-boven knaagt de kanker der partijschappen en der ver-deeldheid aan het hart van alle monarchijen, terwijl de ongerijmde aanmatigingen der meeste gouverne- | menten, die hunne heerschappij ook over den Gods- | dienst en het onderwijs willen uitstrekken, in alle gemengde staten, de Religiehaat, die zij er dwaas- | Ijk door meenen te zullen verminderen, ongelooflijk | vermeerdert en verbittert. Das werte Russland zu sehen, het weit zu sehen, dass alle mogenden, die deszelfs ontwerpen zu werden willen tegenwerken, dass nicht in staat zijn, uit hoofen der partijschappen, die allerwege beständigt, en van welke sommige slechts naar bet oogenblik haken om den beständigen orden van zaktum verte werpen; hat weet zu sehen, dass het overal eene partij vinden zal, die deszelfs oogmerken beginstigt. Het weet, eindelijk, zeer goed, dat er slechts'eene enkele kracht bestät, die deszelfs schismatieke overheerschings-ontwerpen zou durven en kunnen beständigen; hat Catholicismus, dat immer de bevrijder der volkén is gesweest. Van daar die vinnige haat en vervolgingszucht van Russland tegen het Catholicismus, die immer het schismatieken „en de schismatieke" gouvernementen hebben gekenmerkt. LS ateaben Maar wat zou het Catholicismus in deze oogenblikken tegen Rusland vermogen? Vraagt misschien messen beangst gemoed: voorspellen deszelfs vijanden. ijzijnden val, den val van het Pausdom, den val van het Pausdom, den val van het Christische Kerk #? :, Het Catholicismus, dat bestemd is, om alle gouvernementen en dynastien te overleven, vermag alles 1 door Hem, wien alle magt in Hemel en ‘op aarde gegevenis, die aaneen zijn er Apostelen gezegd heeft: » Ikzeg u, dat gij zijt Perrus, en op deze Steenrots » zal ik mijne Kerk bouwen en de poorten der hel zul- len tegen haar niet vermogen! — Al wat gif zult » binden op aarde, zal in den Hemel gebonden zijn ». «. weid mijne schapen, weid mijne lammeren... » en ziet ik ben met: ulieden al de dagen tot aan de » voleinding der wereld.” Het Apostolaat van Petrus , zijn Opperherderschap en gijne magt zal das, in zij- ‘ne Opvolgers voortduren, tot dat de tijd door de eeu: wigheid zal verzwolgen worden ! fam Iedere aanslag tegen Rome en den Apostolischen Stoel heeft dezelfde uitkomst opgeleverd: de schande van deszelfs vijanden, de glorie van God en de uitbreiding des geloofs! Aan die aanslagen hadden vele volken, die in de barbaarschheid, en de Ariaansche ketterij gedompeld waren hunne beschaving en hanne bekee- ring te danken, en wat hebben de aanslagen van de Fransche republiek en van NapoLzon tegen den tolischen Stoel, zelfs do: beasnatiging ana beider legers, ten gevolge gehad? Ook destijds voor- spelde de ketteri) en het ongeloof dew noun emahesigl des eeuwigen zetels, dien men zelfs in ons vaderland eenen vermolmden stoel darfde noemen? Vraagt het aan Frankryk,. alwaar die aanslagen gesmeed, van waar zij uitgevoerd werden? — Het gedrogtelijke gal- licanismus, die bastaard-telg van het schisma en het Protestantismus, dat monsterachtig troetelkind der Fran- sche natie en der oude Fransche geestelijkheid, heeft er allen invloed verloren en alle verstandigen erkennen , dat de zoogenaamde vryheden der Gallikaansche kerk, eene wezenlijke en verachtelijke slavernij waren! Vraagt het aan de asch van Napoteon op St. Helena.... Vraagt het aan het overal , met verbazende snelheid aan- groeijende getal van Catholijken, aan den vurigen ijver van hen, die tot het geloof der vaderen zijn teruggekeerd , alles zal u toeroepen;: » de vijanden van Rome, zijn slechts werktuigen geweest, om den waren luis- ter van Rome des te heerlijker te doen schitteren, en de morele magt van den Apostolischen Stoel te ver- meerderen! Ook hieraan zal Rus/and dienstbaar wor- den, als het zijne oogmerken tot Rome uitstrekt, als het de kastijding vergeet, waarmede de Almagtige , den trotschen Napo.eon getuchtigd heeft, toen hij zich aan den gezalfden des Heeren had durven vergrijpen! ‘Welligt zou de aanslag van den;czaar tegen den Aposto- lischen Stoel, in de hand der Voorzienigheid, het mid- del worden om aan het in schisma en slavernij gedompelde Rusiland, de vryheid der kinderen Gods te schenken!”’ _. ZAAK DER AARTSBISDOMMEN VAN : GNESEN EN POSEN, ’ Verschillende artikelen van aanbelang, hebben de ‘mededeeling der gebeurtenissen, die, ten gevolge van den worstelstrijd tusschenm de Catholijke Kerk en het Pruissisch gouvernement hebben plaats gehad, eeni- ‘gen tijd geschorst; doch daardoor zijn wij ook in staat om eerige belangrijke stukken, betrekkelijk die zaak in eene geregelde orde mede te deelen, zoo als wij ok doen zullen met alles, wat verder, betrekkelijk die hoogstgewigtige zaak van blijvend belang zijn mogt. EERWAARDE GEESTELIJKHELD DER AARTS- DIOCESE VAN GNESEN. Daar het bekämpfijk was, gelijk wij in de Handel- lingen der Apostelen 1V: 18 — 23, lezen, dat de heilige Apostelen Petrus en Joannes, openlijk van de andere Discipelen de harde verbodsbepalingen en hedreigingen bekend maakten welke de groote raad van Jeruzalem tegen hunne Apostolische zending had ‘nitgesproken, is het insgelijk betamelijk en zelfs van mijoen pligt, dat ik dit voorbeeld der Apostelen vol- Be en dat ik fan u, als aan eene Geestelijkheid, die ‘mij ondergeschikt is, den hoogst smartelijken toe- stand doe kennen, waarin onze Vader, Leidsman en | ‘Herder, onze eerwaardige Aartsbisschop, zich ge- | Jaatst siet, betrekkelijk de kerkelijke administrati Jner diesen Nadat Zijn Hoogw. eaceuinlee bij peg ling het eerbiedigste verzoek aan Z, M. den koning | u niet, met bij de verhevene e | pen, maar onderrigt 00 | smeekingen 2 had gerigt, dat. hem vergand werde, in zijne diocese | terug te keeren bij de kudde, die aan zijne zorgen ‘is toevertrouwd; n | Adat gij zelven, eerwaarde Priesters, vergaderd waart geweest en door eene commissie uit uw midden gekozen, een ootmoedig verzoek aan den voet des troons had nedergelegd, om de teragkeering van uwen geliefden Herder te verwerven, ontving Zijn Hoogw. de Aartsbisschop, den 10 September: II. Van Z. M. het volgende bedroevende antwoord: "Eerwaarpe Aarrspisscnor Daar uw Hoogw. mij, ter beantwoord van mijn rescript van 20 Mei Il. nog geene voorstellen 'heeft doen geworden, welke van dien aard zijn, dat ik de schorsing der bediening doe ophouders, welke gij ten geworden, kan ik, om dezelfde reden uwe terugkeering naar de aartsdio- cese niet toestaan, hetwelk niet belet, dat gij vrij blijft, om uw verblijf in het land te kiezen, nadat gii u dienaangaande zult verstaan hebben, met de ministers der kerkelijke en binnenlandsche zaken." Dit is het antwoord, dat ik op uwen jongsten brief van 29 der vorige maaod meen te moeten gevens. Den Toegenegen FREDERIK WILHELM. Nu, gelijk in de boven aangevoerde woorden der Schriftuur, de Apostelen geen ander doel hadden, dan om alle Christenen op te wekken, tot het vereenigen hunner gebeden, om de halp des Hemels te verzoe- ken, zoo ook wil ik, u deze tijding mededeelende, u slechts uitnoodigen, om het» voorbeeld dier. god- vruchtige primitieve Christenen te volgen en de vu- rigste gebeden en smeekingen voor onzen Opperber- der en voor de H. Catholijke Kerk, ten Hemel op te zenken. De gedenkwaardige woorden lezende van de Handelingen der Apostelen XIII: 5. » Terwijl Pe- Trus aldus in de gevangenis bewaard werd, deed de Kerk aanhoudende gebeden voor hem tot God.” Zult gij begrepen hebben, dat de zaak van uwen Herder, die der Catholijke Kerk is, voor welke hij zoo vele smarten verduurt; geen waar lid van die Kerk kan er zich van ontslaan, om in eene zoo heilige zaak, y Oer hem te bidden. Gij dan, Priesters! Vergenoegt Über Misse, de barmhartigheid van onzen goddelijken Herder Jesus Christus, af te smeeken en in te roe- k van den predikstoel het volk toestand, waarin uw Godsdienst, uwe Kerk en uw gevangen Herder zich bevinden, ten einde dat volk zich met a roreanen in vurige en onafgebrokene smeekingen aan den Heer der leger- magten en aldus, Jangs ‘den weg van ootmoedigheid en van gebed,.eenen heiligen voor onz¢ Catholijke Kerk en de gelukkige terugkomst van den 200 eerxvwevevvevvev-:s van den treurigen verlangden Herder bij zijne kudde te verwerven. Tot dat einde wordt bevolen, dat, op alle Zon- en Feest- dagen, in al de kerken der aartsdiocese y ‘4 Y ullen worden gedaan, met uitstelling. van i asiltvy fi — 4227 = het allerheiligste Sacrament in pyxide, en dat aan het einde van den Hymnus: heilige God! de woorden: dat Gij U gewaardigt, heilige God! ons den Vrede der Catholikke Kerk en de gelukkige terugkomst van onzen Aartsbisschop te schenken, driemaal herhaald worden. Er zal ook een ged voor den Aartsbisschop worden gedaan, het konnte men kan ontleenen en vertaaten uit het Ritueel in exoption novi Archiepiscopi of uit de Missa, in anniversario electionis. Posen, 20 September 1839, De Vic-Gen. van het Aartsbisdom van Guesen, BRODZISZEWSKI. EERWs GEESTELIJKHEID DER AARTSDIOCESE VAN GNESEN. Onze) Opperherder, de Aartsbisschop heeft vernommen, dat een boek, te Halle uitgegeven, onder den titel van: baron van Sandau is verspreid geworden onder personen, die invloed hebben op de midden en lagere klassen van het Catholijke volk. Nu, dat werk is inzonderheid gerigt tegen de leer- en grondstel- lingen der Catholijke Kerk betrekkelijk de gemeng- de huwelijken; het valt onzen H, Godsdienst aan, | en het is vol van de lompste dwalingen aangaan- de het ware Christen geloof, zoodat zelfs Protestanten er zeer over zijn gebelgd geweest, het bevat, daarenboven talrijke beledigingen voor het Catholicis- mus en kan densvolgens groote schandalen onder de onkundigen te weeg brengen. En, wat ondanks dit, het meest bedroevend is, is, dat dit werk algemeen | is verspreid geworden, op de boven vermelde wijze. De Heer Aartsbisschop heeft met diepe smart verklaard dat het enkel Jezen van soortgelijke schriften, 'togen den Godsdienst. in elk geval, een begin van verdorvenbeid en alzoo eene groote zonde is: ook heb- hen alle Kerkvaders en de Concilien van alle eeuwen beaaldelijk de Kerkvergadering van Trenfe, per de-eretum indicis, op gestrenge straffen verboden. Maar. in de ongelukkige tijden waarin wij leven, kan dat lezen fog noodlottiger worden en zelfs a bar Ba Wankelen die het, standvastigste zijn in het geloof. Wij willen bij deze gelegenheid alleen aan den be- roemden TertuLinus herinneren, die zich treurigijk heft laten misleiden, door de vergiftige geschriften der Montanisten; en met hoevel te meer reden loo pen diegenen gevaar, die minder kundig en ewakket zijn. in het gelöst, door het sezen van soortgelijke boeken? Deze en andere-drangredenen hebben onzen Aartsbisschop bewogen, die hoewel ligchamelijk van zijne kudde verwijderd, niet te min, tot aan sij- nen laatsten adem zal voortvaren met hart en ziel met zijne diocesanen te waken over de schapen, wel- ke God hem heeft toevertrouwd, heefd mij een uitdrukkelijk bevel ter hand doen komen, waarin hij a beveelt, u verbindt en vermaant Eerwaarde Priesters’, als onder hem arbeidende werklieden, om alle uwe pogingen aan te wenden, ten einde de verspreiding van dat gevaarlijk boek te beletten van den kansel de geloovigen te verwittigen, en te overtuigen van het gevaar, dat zij loopen door het lezen daarvan, en hen ‘ diensvolgens te verb ‘ Ein neues, dat bei den neues, ich te honden en vooral door het lezen er van ich binne onderhoorigen toe te staan. Laat ons dus stiptelijk gehoorzamen aan dat bevel van den Aarts+ bisschop, dat geen ander doel heeft, dan ons te herinneren aan de bepalingen en de wetten, welke de Kerk altoos getrouwelijk heeft gevolgd van de tijden dec Apostelen af. Zoo vinden wij reeds, Act. XIX. Van gevaarlijke boeken die verbrand werden; voorts zegt ons de H. Paunus: » Laat u niet verleiden! _kwade zamensprekingen bederven goede zeden.” (I Corn. XV: 23). En hoevel meer kwade boeken! de-zelfde Apostel verzekert in zijnen tweeden brief aan Timotneus, Il: 17, dat » die goddelooze leeringen, even als de kanker, van liever leden het gezonde bederven.” De Heer Deken N.woe, enze Posen 21 September; 1839. De Vicarius Generaal van Gnesen BRODZISZEWSKI. Die Roman: de Baron van Sanpau, is, naar men beweert, op last van het Pruissisch gouvernement geschreven, en wordt door hetzelve gratis verspreidt ; will in die verderfelijke roman, in den geest des gouvernements over de gemengde huwelijk wordt ge sproken. Het was dus de pligt der pele om het volk tegen dat listig en verleidelijk gesehrift te waarschuwen: en even gelijk de onverschrokk officiaal van Gnesen, de bovenstaande circulaire heeft uitgevaardigd, vaardigde ook het opper-consistorie van Posen de volgende circulaire uit, aan alle Pastors der diocese van Posen. Onder de talrijke geschriften, VAN SANDAU, waarvan eenen menigte exemple Het -leven van den mensch voorstellende in zijnver- schillende standen, pluist de schrijver de grondstel- lingen onzer Kerk uit, en tracht, en tracht, en aangename vor- men in eenen vloeijenden. stijl, dezelve in de scha- duw te plaatsen, en deszelfs lezing, ten minste onverschillig te maken in zaken van zooveel: gewigt, als in de oogen der Catholijken de heilige band des huwelijks, en de pligten, die er uit voortvloeijen zijn: De noodlottige gevolgen, welke het lezen. van een dusdanig werk: hebben moet, kunnen niet'miskend, noch met onverschilligheid beschouwd worden door hen, die weten hoeveel Catholijken er zijn, die in hunne pligten vergeetachtig zijn en door al diegenen, die zelven de principes van den Godsdienst stiptelijk volgende, verlangen dat hij bloeije en zich onafhanke- Maar de gevolgen ver- lijk make bij hanne broeders- krijgen nog veel grooter g werk. Ewigt in de oogen van de kerkelijke overheden der diocese, wie eerste pligt is, te waken voor de bandhaving der zuverheid dier pincipes bij de geloovigen en alles te verwijderen, wat op eenigerlei wijze hoegenaamd, dezelve zou kunnen verzwakken of krenken, Volgens een bevel van Monseigneur den Aartsbisschop van den 14 dezer — maand, vermanen wij alle Heeren Pastoors en andere Geestelijken, die met zielzorg zijn belast', onder welken titel zulks ook zij, niet alleen, om zelven dat boek niet te lezen, ’t welk de gronden van het Cutholijk geloof aantast, maar ook om hunne kudde van die lezing af te houden en niets te verzuimen, om te beletten, dat die verleiding zich onder de geloovigen u-wer ondergelden, door dezelve in hunne predicatien en en in hunne onderrigtingen te veroordeelen. Gij zult wel gelieven, mijn Heer, deze circulaire ter kennisse u-wer ondergeschikte geestelijkheid te brengen en ons alhier binnen vier weken de acte van insinuatie te zenden. Posen 26 September 1839. Het Aartsbisschleppijk algemeinen consistorie KILINSKL. Den 4 October schreef Monseigneur von Dunin den volgenden brief. "AAN Z. M. DEN KONING." "Een onbeperkt vertrouwen stellende in de koninklijke woorden uwer majesteit, uitgedrakt in de genadige en welwillende inzigten door welke ik op den 14 Maart dezes jaars naar Berlin ben geroepen, ben ik er den 5 April aangekomens- In de onderhandelin- en met den secretaris van staat Duesnerc, gelijk ook mijne brieven van 9, 16, 19 en 23 April en van 1 Junij heb ik, alle mogelijke middelen die met mijne regten overreenstemden voorgesteld en ik heb alle verklagten gedaan, die ik in staat was te doen. zon- "Tie.en de voorschriften van den Catholijken Godsdienst te krenken, ten einde de zaak der de huwelijken te schikken, tot welzijn mijne verlatene diocesen terug te keeren. Ongelukkiglijk heb ik het geluk n I had om mijne. Iverigste, pogingen, mijn, onbegrensd vertrouwen en mijne vaste hoop bekroond te zien met het gewenschte gevolg. Integendeel heb ik, den 10 dezer maand, tot mijne groote droefheid. bij eene ca- binets-orde van. uwe.majesteit het berigt ontvangen, dat mij, niet kan worden verguod naar Posen terug te keeren, omdat ik de aan mij. gedane voorslagen niet had ingewilligd. ). aa De genade uwer majesteit zal zich gewaardigen mij te vergeven, zoo ik de, verklaringen niet here haal, die ik in mijnen brief van 1 Junij heb gedaan: dat ik geene andere ontwerpen ken, noch kan maken dan die, welke in mijne boven vermelde. brievan zijn vervat, zonder mijne conscientie, mijne kerk en mijne bediening te krenken en zonder te apostasi- eeren.. Daar uwe majesteit, in afwachting van nieuwe voorstellen van mijnen kant aan mijnen terugkeer in mijne diocesen, voorwaarden heeft gesteld, die zede- lijker wijze onmogelijk zijn en dat die terugkeer Door onbepaald is verschoven geworden, en daar ik geenszins met onverschilligheid de wanorde kan aanzien, welke in de kerkelijke administratie mijner diocesen bestaat en die naarmate harer. voortduring vermeerderen, zoo ben ik volgens mijne conscientie genoodzaakt geweest, om gisteren Berlgn te verlaten en mij naar Posen te begeven, om te waken voor het hoeden mijner schapen, volgens mijne herderlijke zending. De.vrijheid nemende, om uwe majesteit kennis te geveo van dien stap, dien ik gedaan het voorbeeld van den H. Petrus, den prins der Apostelen, van den H. Paunus, den Apostel der heidenen en van vele het Christendom, heb ik de grootste hoop, nu ik naar Posen terugkeer, uit zuiveren ijver, en tot kwijting mijner conscientie van genot te zullen hebben van het doorluchtig koninklijk werk der genadige.en.wel- willende inzigten die mij naar Berlin hebben geroepen, en van de zoo hoog geroemde regtvaardigheid uwer mas jesteit; en dat het niet zal toegelaten worden, dat iets, op eenigerlei wijze, ons belemmere, noch mij.in mijne hetderlijke verrigten, noch de Catholijke Kerk mijner diocesen in de vrijheid en de uitoefening der leer en der voorschriften van den Godsdienst,y door uwe majesteit gewaarborgd. pao hsew bles » Ik blijf met den diepsten eerbied voor. uwe mae jesteit, enz.” r te » Gegeven den 4 October 1839. Wat na de terugkomst van den Aartsbisschop van Posen plaats had, is aan onze lezers bekend (1). Na de gewelddadige.vervoering van den, Aart bisse op innaar de vesting Colberg, heeft zijnen moedigen Vi- ™™ |.) 41) Zile ons blad Yan 26 October HL. in, het Bijvocgsel. - 4 — Caris Generaal, voor het aartsbisdom van Gnesen, de volgende circulaire vingt- ErERWAARDE GEESTELIJKHEID DER AARTSDIOCESE VAN GNESEN {Fy Onze waardige en wezenlijke herder, de Aartsbis- schop van Gnesen en Posen, gedrongen door de zu- verste en heiligste drangredenen zijner conscientie, gegrond op de heilige schrift en op het woord van Jesus Curistus, die hem, uit kracht 2ijner godde- ikke mact heeft gezonden (Mart. XXVIII, 19; Joann. XX, 21) die hem bevolen heeft, bij de schapen te blijven, die aan hem waren toevertrouwd (Joann. X, 1 — 6); onderwezen, eindelijk door het | ~et®rbeeld der Apostelen, die op het bevel van eenen ‘engel, terstond naar de kerk gingen, om het volk te onderwijzen. (Act. 111. 20). Onze Aartsbisschop,zeg- |} gen wij, was pasuwelijks teruggekomen op den 40Oc- tober bij zijne geliefde kudde te Posen, of bij werd ons op den 6 October op nieuw ontrukt. In den nacht van Zur Zeitung op zondage, tusschen 2 en 3 uren, ome ringde men het Aartsbisschöpelijk paleis, door gewapende soldaten, men opende de deuren met gewelden en omstreeks 5 ure, voerde men hem buiten Posen en zijne diocese, onder een geleide van policie-bedien- den, verzeld van gensdarmes en ruiters. Door wel- ken harderen slag kon de Catholijke Kerk onzer dioce- se getroffen worden? Wat moeten wij in dezen treu- rigen toestand doen? Wij moeten ons met resipnatie en ootmoedigheid onderwerpen aan de gestrenge raads- beluiten van onzen almagtigen Heer en Schepper. Laat ons niet morren ‘tegen de beschikking, laat ons in de diepste kalmte blijven en Jaat ons zorgvuldig alles vermijden, alles, wat den geringsten schijn van gis- ting zou kunnen opleveren; maar weenen, wanneer ons hart van de levendigste droefheid doordrongenis; maar hulp afsmeeken, als onze Kerk een zoo grie- vend geweld ondergaat, wie zal zulks zelfs aan de grootste’ misadigers kunnen verbieden? Eerwaarde broeder in een’ zoo harde beproeving onzer Kerk, kan ik niet ophouden, u te herinneren aan het schoo- ne voorbeeld van de eerste tijden des Christendoms, een gedrag, dat de H. Geest zelf zonder twijfel in- boezemde aan de harten aller ware discipelen van Je- sus Curistus en aan zijne Kerk, die zich geheel en al onder de leiding der Apostelen beyond. nogmaals: Terwijl Perrus aldus in de gevangenis bewaard werd, deed de Kerk, onophoudelijk, ge- | beden tot God voor shem.” (Act. XII. 5.) Daar wij ons thans in eene soortgelijke omstandigheid bevin- | den, en daar wij uit de goddelijke woorden de treu- | oR ‘gevolgen kennen, die er uit kunnen voortvloei- | jenz"> Ik zal‘den herder slaan, en de schapen der | 1. L¥ @eRibeomt 9 Dat voor- | beeld werd ons voor lang herinnerd en ik herhaal het | get ; Ms, ge hy geet : ae 3 trouhape?. aedh haw we Bénéad! vide vk CATROLMKE: NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, 8... 23, » kudde zallen verstrooid worden.”” (Matrrn. XX VI. 31); moeten wij dit in het binnenste van ons hart overwegen en er moet geen Catholijk gevonden worden, die geen deel neemt, aan deze treurige plegtigheid. der Kerk. Wij Priesters, en al het yolk, dat an ons is toevertrouwd, zullen gezamenlijk, aan den voet van de altaren des Heeren gaan, dezelve met onze heete tranen besproeijen en zuchten slaken voor den Heer der legermagten ; opdat Hij mededoogen met ons hebbe, en diensvolgens behoore alle openbare devotien in onze Kerk zich met het rouwfloers te be-dekken, Ik, in hoedanigheid van onwandigen offici-aal en geestelijken Vikaris, van den Eerwaardigen Aartsbisschop, verzoek u met allen mogelijken aan-drang, al ware het niet uit enkel gevoel van pligt, ten minste uit achting voor onzen patie rn ken Herder en vooronzen H. Godsdienst, van dezen dag af, in alle kerken, het orgel, de geheele muzijk en alles, wat het geringste teeken van vreugde zou kunnen aanduiden, te doen zwijgen. Gij weet dat onze Opperheder, van het Oogenblik af, van zijne smarte-lijke opoffering, voor de heilige zaak der Catholijke Kerk, openlijk dien wensch uitdrukte en hoe zouden wij, wij zijne kinderen, dit kunnen weigeren aan den Vader en Herder, die zich zulke groote opofferingen voor ons en onze Religie heeft opgelegd? Laat ons, erwaarde broeders! de oogen slaan op het groote voorbeeld van onzen Herder; hij spreekt tot ons met kacht en zegt aan elk onzer, hoe wij openlik en standvastiglijk y voor de geheele wereld het gelöözer heilige Catholijke Kerk moeten belijden. Aan. alleen en gijne barmhändigheid, willen wij Priesters en al het volk, in onze openbare en bijzondere devotien, uit het midden onzer algemeene en diepe droefheid onze smeekingen doen, opdat Hij zich geworden medelijden te hebben met de Catholijke Kerk en onzen eerwaardigen Aartsbisschop. De Heer Deken Posen, 8 October 1839. (Get.) BRODZISZEWSKI. - eH : 7 De geabonneerden, die hun abonnement voor het erste half jaar 1839 nog niet hebben voldan, gelieven hun verschuldigde onverwijld en vrachtvrij aan at Bureau der Catholyke Nederlandsche Stemmen te bezorgen, ten einde geene vertraging in het ondervinden. ps. gets Nummer 52. $025 28 DECEMBER 1839; CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had,hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: 2+ Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; op GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had,hebtende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: 2+ Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; op GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had,hebtende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: 2+ Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; op GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had,hebtende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: 2 Dat sy éen zijn geljk wy.e+eee En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat zy allen één zijn, gelyk Gy, Vader, in mi en ik in U: dat zy ook in ons mogen één zn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat ty rouden één syn, gelyk wi ook één syn. Ik in hen en Gy in my, opdat zy volkomenlyk één zijn: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. 