Johannes Egede in Mattheus Stach, bladzijden uit het leven der eerste zendelingen in Groenland en Labrador [microform]
None
Zoodra de zomer invicl besloten de kolonisten Nepisene te verlaten in pUiats van zich met meer ijver op de visscherij toe te leggen. Een schip met voorraad van levensmiddelen kwam juist in dien tijd van Noorwegen; maar de menschen waren zoo vast beslo-ten om hunne onderneming op te geven, dat deze tijdig aangebragte nieuwe voorraad, geen^ invloed op hen uitoefende en tot groot verdriet van Egede keer-den zij met ditzelfde schip naar Godhaab terug, als voorwendsel opgevende dat de voorraad levensmiddelen niet ruim genoeg was om twaalf maanden te strekken. De moeite en kosten het vorige jaar besteed aan den ojobouw der huizen te Nepisene, waartoe de materialeu van Noorwegen waren aangebragt, waren dus gehe El verloren; kort daarna kwam te Godhaab de tijding dat de Hollanders of andere vreemde handela-ren alles moedwillig verwoest hadden. Egede moost vreezen dat de vereeniging van kooplieen eene onderneming zoiule opgeven die tot dus vei /oo Gl j geduan verheren ge- ; bemer- te liuis werden ten Ne- 3er ijver et voor- tijd van st beslo- lat deze doed op de keer- als voor- elen niet ken. eed aan de ma- iren dus haab oe handela- le moost ♦^ VCi /-OO woinig voordcel had aangebragt; niet alleen toch was or veel geld verloren met de vestiging op Nepiscne, mnar ook liadden verscheidene schreiben door de ver- ecuiging naar Godhaab uiigez woinig voordcel had aangebragt; niet alleen toch was or veel geld verloren met de vestiging op Nepiscne, mnar ook liadden verscheidene schreiben door de ver- ecuiging naar Godhaab uiigez woinig voordcel had aangebragt; niet alleen toch was or veel geld verloren met de vestiging op Nepiscne, mnar ook liadden verscheidene schreiben door de ver- ecuiging naar Godhaab uiigez woinig voordcel had aangebragt; niet alleen toch was or veel geld verloren met de vestiging op Nepiscne, mnar ook liadden verscheidene schreiben door de ver- ecuiging naar Godhaab uiigez woinig voordcel had aangebragt; niet alleen toch was or veel geld verloren met de vestiging op Nepiscne, mnar ook liadden verscheidene schreiben door de ver- ecuiging naar Godhaab uiigez woinig voordcel had aangebragt onden, schreiben geleden of waren door stormen teruggedreven. Voor het tegenwoordige waren echter de gemoederen der zendelingen en hunne medgezellen met vrees vervuld voor een meer van nabij dreigend gevaar. Gedurende een handelsreis naar het Zuiden ontmoette de handelsagent Jentoft een' Angekok, die zijn tooverkunst tegen hem en zijn volk poogde aan te wenden. Verbitterd door's mans bedriegerijen en onbeschlossen, gedrängen, had hij de onvoorzigtigheid hem te slaan. De verwoede Angekok greep dadelijk pijl en boog, maar werd door zijne landgenooten terug geliouden om toen eenige gcweldenarijen uit te oefenen. De handels-agent vergat spoedig die ontmoeting; maar de Angekok, tuk op wraak, vormde het plan om al de Europeers in het land te vermoordeu. Hij oefende door zijne verraaardheid als toovenaar grooten invloed op zijne Zuidelijke landgenooten, en door hun de plundering der vreeraden te beloven, en hun voor te stellen dat het gemakkelijk zoude zijn hen uit te roeijen indien zij in kleinc hoopen werden verdeeld, haalde J ligtclijk cen aanmerkelijk deel der inboorlingen ver, om deel te Nemeu aan de zamenzwering. Het was bekend dat  niet ter kennis van een' Groenlandschen jongen was gekommen, welke Egede eenigen tijd geleden in zijn dienst huisgezin noodig, hem niet bevicl, was hij weggeloopen en met eenigen van zijn volk naar een afgelegen gedeelte van de kust verhuisd. Hier hoorde hij over het verraad spreken en was er zoo van ontsteld, dat hij heimelijk naar Godhaab terugkeerde en alles aan den zendeling openbaarde. Egede stelde dadelijk eene wacht aan om de kolonie dag en nacht te bewaken, en nam alle mogelijke maatregelen van voorzorg, tot dat de teriigkomst van den hau-delsagent uit het Noorden hem gedeeltelijk van zijn angst bevrijdde, Niet Weinig evenwäl verkeerde hij in onrust door het langgerekte uitblijven van den compagnon des agents, doch ook deze kwam veilig teriig, uadat hij buitengewoon lang was ojigehouden en herhaaldelijk door bevriende inboorlingen gewaarschuwd, ook toch geen handel te drijven met hunne landgeno-ten op sommige plaatsen in het Zuiden. Daar de Angekol de Europeers op hunne lioede vond, zag hij zich genoodzaakt voor het oogenblik ten minste, van , indien Longen eden in uclit in iel, was Dlk naar d. Hier 3 er zoo b terug- ;. Egede e dag en itregelen ien hau- van ziju de hij in Ien com- lig teriig, en her- Tschuwd, ndgeuoo- ,r de An- zag hij iste, van de voorgenomen wraakoefening af te zien; en toen hij later door den handelsagent gevangeu genomen werd, veroorzaakte dit bij zijn' aanhang wezenlijke vrees. Hij werd alleen met gevangenis gestraft en naat hij zich onderworpen had, werd hij onder belofte van zich in het vervolg beter te zullen gedragen in vrijbeid gestehl. Naauwelijks ecliter waren deze bezwangs auch den Aveg geruimd, of de kolonisten hadden moeijelijkheden van een' anderen aard. De gewone jaarlijksche toevoer van leven . Smiddelen was nog niet Utt Noorwegen aangekommen, hoewel het jaargetijdc reeds ver gevorderd was. Terwijl de wachters van dag tot dag in groote spanning uitzagen naar het schip met proviand, werden zij verontrust door de ontdek- king van een wrak, dat omringd van veel ijs naar de kust dreef. Daar Egede vreesde dat dit het met pro- viand geladen schip kon zijn, en dat waarscbijnlijk geen ander dit jaar zoude aankomen, begaf hij zich lionderd mijlen Noordwaarts, naar de plaats waar de Hollandsche walvischvangers bijeen kwaraen, in de hoop om van hen leeftogt te kunnen koopen. Daar de Hollanders bestemd waren naar de Amerikaansche kust, en het vooruitzigt hadden van verscheidene weken op zee te zullen blijven, durfden zij niet meer dan en klein gedeelte van hun voorraad afstaan. De kolonisten leden gedurende een korten tijd bijna hongersnood; acht personen moesten zich vergenoegen. met het deel aiiders voor een bestemd. Zij trachtteu van de Groenlanders zeelionden te bekomcn, orn deze met liaverraecl te kooken; maar met liunne gewone inhaliglieid trachtten de inboorlingen voordeel te trek- ken uit hun' benarden toestand, en weigerden liun iets te verkoopen. Gelukkig duurde de schaarschte niet lang. Zeer laat in het najaar landde een schip met een ruimen voorraad aan boord ; — • de kapitein deelde hun mede, dat een vroeger afgezonden schip veron- gelukt was en dat hij zelf zeer lang door het ijs was opgehouden , zoodat hij eerst in het volgende voorj^iar het zoude wagen om naai- Noorwegen terug te keeren. Door al die teleurstellingen en verliezen werden, zoo als Egede wel voorzien had, de Bergsche kooplieden deze onderneming moede. De schepen welke in den zomer van 1727 aankwamen, bragten het berigt mede dat de vereenigiiig afgezien had van den handel op Groenland, maar zij bragten tevens de bemoedigende tijding mede dat de koning besloten had, de zending te oudersteunen niettegenstaandc de zaken voor het tegenwoordige weinig beloofden. Hij had daarom eene commissie gezonden, belast om met den handelsagent te raadplegen over de beste maatregelen ter bevorde- ring van den handel in de kolonie. Door deze schik- king zag Egede zich gelukkig ontslagen v?n die las- tige wereldsche bemoeijenissen, welke een zoo groot deel van zijn tijd hadden ingenomen ; maar hij werd helaas 65 achtteu )rn cleze gewonc te trek- ien liun hte niet hip met [1 decide > veron- b ijs was voorjaar ! keeren. en , zoo loplieden 5 in den igt mede mdel op edigende zending voor liet rom eene delsagent bevorde- zc scliik- die las- jroot deel rd lielaas te gelijkertijd beroofd van de liulp van zijnen ambt- genoot Top, die gedurende zijn vierjarig verblijf in liet land met voorbeeldeloozen ijver gearbeid had. Thans was zijne gezondheid zoo verzwakt, dat hij zich ge- noodzaakt zag een minder streng khmaat op te zoeken. Egede van andere hulp verstoken zijn und, gebruikte nur meer zijn zijn zoon Paul, omstreeks 18 jaren oud, die zelf den wensch koesterde om te eeniger tijd zendeling te worden. Zijn vader zag met genoegen dat hij de  volwassenen, aan wie het Evangelik gedurende die zeen jaren was verkondig, scheen maar een man werkelijk er aan te gelouven; deze was Pock, wiens bezoek te Kopenhagen vroeger vermeld werd. In 1728 doopte Egede hem en zijne vrouw. Onder de jeugdi-gen van jaren had hij vrucliten opgeinerkt die meer beloofden, daar verscheidenen onder hen door zijne vriendelijkheid gedrongen werden om geregeld zijn onder. Gevonden had. Voor liet tegenwoordige was het echter nog steeds de zaaitijd; tcr naauwernood kon hij liier en daar eenig teederc kiemen hemerken; maar liij beadaclit dat het mccrmalen, jeden ander is die zaait, en een ander die maait. Koning Frederik had de belangen van Greenland met bijzonderen ijver behartigd. Hij maakte beschik-kingen niet alleen om deze zending in stand te hou-den zoo als zij thaus was, maar ook om meer zendelingen op verschillende punten laugs de kust te vcstigen en de kolonisatie te bevorderen ten voor-dcele der beschaving van het land. Vier schepen werden in 1728 van Kopcnhagen uitgezonden; zij voerden twee zendelingen en een menigte kolonisten melde, bestaande in metselaars, timmerlieden en allerlei soort van. Ambassadors volk; ook herders met schapen en der vee, om deze in de beschutte valleijen, gedurende de korte zomers te laten weiden en de negen wintermaanden in stallen te verzorgen. De eerste zorg van den gouverneur was, de kolonie Godhaab naar het vaste land te verplaatsen, ongeveer 10 mijlen Oostebjker en baar met de noodige wonin-gen te vergrooten; maar de ongunstige uitslag der vroeger in bet werk gestelde pogingen tot uitbreiding der kolonie, volgde ook nu de welberaamde plannen van den koning en verijdelde zijne edelmoedige voornemens. De regering te Kopenhagen had geen zer wijze kens van landverhuizers gedaan. De bruikhaarsten van hen waren handwerkslieden en arbeiders, die zich vrijwillig voor deze onderneming hadden aangemeld; maar anderen waren misadigers uit de tuchhuizen genomen, die van vrouwen voorzien en overgezonden werden om het land te bebouwen. Voor beidc klassen van landverhuizers was de opluiting en het Werkelooze leven op het schip reeds vrij vervclend. Het natte, ongezonde weder na de landing drukte hunnen geest ter neder en maakte hen ontevreden en mismoedig. Het saizoen was buitengewoon koud en regenachtig; de ongunstige invloed daarvan op hunne gezondheid werd  dc nieuwc kolonie uog niets op vasteii voet geregeld en het besiuur niet gevestigd was. Het gevolg daarvan was dat een geest van bandelooslieid zich spoedig verspreidde, welke niet alleen onder de oproerige en onwaardige leden van de gemeente, maar ook onder nuttige arbeiders en ambachtslieden rond-waarde. Ten gevolge van de algemeene ziekte en sterfte, werden ook het vee niet behoorlijk verzorgd, zoo als zulks in dit een klimaat vereischt werd; het stierf dus ook. Deze moeijelijkheden werden nog vermeerderd door eene muiterij onder de soldaten. Het land, waar zij zoo veel minder |Trijheid en uitspanning genoten;, als waaraan zij gewenj. Waren, stond hun tegen; daarom brak er een oproer uit, hetgeen zoowel het leven hunner officieren als dat der zendelingen bedreigde; want zij bcschouwden dezen als de oorzaak hunner ballingschap. De heerschende ziekte maakte een een einde an den opstand daar zij de belhamers ten grave sleepte; erst in het voorjaar van 1729 keerde de gezondheid en de rust in de kolonie weder, maar toen had ook bet grootste deel der landverhuizers hun graf in de sneuw gevonden. De dood van vele nuttige, goede-zinde werklieden was een zware slag; wat de oprorige en ongeregelde lieden die gestorven waren be-trof, men gevoelde dat de verlenging van hun leven waarschijnlijk een grooter kwaad voor de kolonie zoude iaar ii* gevolg id zicli de op- , maar 1 rond- sterfte, zoo als ierf dus leerderd 1, waar enoten, daarom it leven ireigde; hiinner in einde sleepte; sondheid had ook af in de goedge- e oproe- aren be- un leven lie zoude geweest zijn dan de besmettelijke ziekte, die hen had weggemaaid. Sommig vrouwen, vooral die, welke zich bereid hadden getoond om te verhuizen om uit de gevangenis bevrijd te worden, hadden zich zoo zeer niisdragen dat zij zich de grootste verachting van de inbooriingen op den hals haalden, die, welke ook huune wezenlijke geaardheid mogt zijn, aan openbaar wangedrag zich zelden schuldig maakten. Zoodra de ziekte voorbij en de orde hersteld was, trachtte majoor Paars met de weinige overgebleven manschappen over de bergen te trekken, en door te clringen naar de Oostzijde, zoo als de koning hem bevolen had. De paarden waren alien dood; maar dat was minder, want de onderzoekers ondekten weldra dat het onmogelijk zou geweest zijn zulk eene streek te paard te doorreizen. Het land was geheel met ijs overdekt, zoo glad en ongelijk, dat zij er niet eens op konden staan; overal was het gescheurd in kloven van verschillende wijdte, waaruit met sterk gedruisch het water voortvloeide. Later heeft een Engelsch reiziger, sir Leopold M'Clintock, de meening geuit, dat men het binenste van Groenland zou kunnen bereiken door de veranderingen na te gaan in de opp. Eu de gletzter, de spleten te vermijden, en de slingerieren daartusschen te volgen. Maar op de hoogte waar ma-joor Paars en zijne manschappen de bergen trachten over te trekken, scheen het onuitvoerbaar; en na eene I^R im 11 1/ ■I i 1;■ V 1,1 lii'. i m ti % 70 afweziglicid van 11- dagcii kwanien zij, wanhopende aai de mogelijklieid, tc Godhaab terug. Nu zij niet geslaagd waren in de pogingen om ceiie geschikte plaats aai de Oostzijde van liet land te vin-AeUj namen do gouvcrneur en commandant nieuwe maatregelen om de verlaten kolonie op bet eiland Ne-pisene te berstellen en met een fort te versterken; welke pogingen begunstigd werdeu Dk kaparoktomaœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœœ De zending had bet laststo jaar veel moeijdijkbeden rs: I If T Jin ontlervoiulcii. De Groenlanders werdei door deii groatei tocvloed vau Eiiroperers verontrust en voorul had dc komst van krijgsvolk vrees en acliterdoclit verwekt. Toen echter vielen van de nieuw aangekommen doorziekten waren weggenomen, werden zij daardoor eenig zins gerust gesteld en schreven liet toe aan de bezweverden van eenig vermaarden Angekok, die hen had verzekerd de vreemdelingen te kunnen uitroeijen. Daar zij evenwel beraerkten dat eenige der soldaten, die zij het meest van alien vreesden, bleven köven, verhuisde het grootste gedeelte der bevolking naar Disko Baaij ten Noorden van Godhaab, en stehle zich dus tot groot verdriet van Egede buiteu het bereik van eenig Christelijk onderwijs. Nogthans bleven vele inboorlingen op de eilanden van de Baalsrivier wonen en niet weinigen geloofden in het woord dat de zen-deling hun predikte, hoewel hij niet kon bespeuren dat het waarachtig geloof. Des harten was. Hij meende dat indien deze lieden wilden toelateu dat hunne jonge kinderen gedoopt werden, onder voorwaarde dat de uders nit de nabijheid der zending zich niet zouden verwijderen, hij en de zendelingen die zich later bij hem gevoegd hadden, in staat zouden zijn oin deze jonge kinderen op te voeden in de vreezc Gods, waar-door wclligt de kinderen op hunne beurt behulpzaam zouden zijn om de ouders tot de kennis van Christus te brengen. Hij ondcrwierp dit plan aan do gocdkcnring van liet Bestuur der zending te Kopenhagen, dat er in toestemde, onder voorwaardc dat de doop aan liunne kinderen werden toegediend als een zegen voor de ziel, en niet als een middel ter bevordering van ligeliaraelijke gedenken en versterking; ook dat zij vrijwillig moesten toestemmen in den doop en in bet onder wijs in de Christelijke godsdienst, zonder op eenigerlei wijze daartoe overgebaa, d te worden door gescbenken of uitzigt op tijdelijk voordeel. In bet jaar 1729 begon Egede dit plan ten uitvoer te leggen en doopte zestien kleine kinderen van gezinnen die op de eilanden Kookornen woonden; de ouders waren niet alleen bereid die kinderen te laten doopen, maar verzocbten tevens om zelf gedoopt te mogen worden. De zendeling zou volgaarne aan dit verzocbten gegeven bebben, indien hij eenigzins bad kunnen onderstellen dat die vraag uit en opregt bart voortkwam. Yan dei. Frederik Christi, de geliefkoosdo leerling van Egcd was hem nu van veel dienst. Dikwijls werd hij zelf door anderc pligteu verhinderd in liet bezoeken van zijne klcinc scholieren. Bij zulke gelegenlieden zond hij Frederik cm hun Ics te gven, en nu en dan ook ou hun gedeelten van de Schrift voor te lezen, welke hij voor de ouders had vertaald. Gedurende den tweeden zomer na de komst van den puverneur, had er weder eene schaarschte plaats, gelijk aan die van 1726, en toe te schrijven aan dezelfde oorzaak — het wegblijven van het voorraad-schip, hetwelk weerhouden werd door ijs en storuien. Toen het eindelijk aankwam, was het niet alleen met den noodigen voorraad beladen, maar ook met allerlei soort van materialen om huizen te bouwen in de valleijen welke vroeger door de Noorwegers waren bewoond geweest. Het was de wensch des konings om huis- gezinuen van IJsland daarheen te verplaatsen. Naau- welijks echter wps het schip ontladen en de gouverneur bekend geworden met des konings planneu voor het welzijn van Groenland, en in het voorjaar de eerste hand gelegd Aan het ten uitvoer brengen dezer plannen, toen alles eensklaps moest gestaakt worden door den dood van Frederik IV. Zijn opvolger Christiaan VI ziende dat al de reeds in het werk gestelde proeven tot kolonisatie en haudel mislukt waren en dat er weinig  echter gewährungen dat hij geen verderblichen van den zendeling van den zendeling; want geen der ko-lonisten toonde zich bereid oin te bjven, en de kräpstens dor schcpen verklaarden dat zij geen der ze-lieden konden missen die Egede anders van wezenlijk nut hadden kunnen zijn. Hij zou dus alleen gelaten zijn om in de behoften van zijn huisgezin te voorzien, zonder andere hulp dan van zijn tweeden zoon Niels, een jongeling van 18 of 19 jaren. Paul was in 1728 naar Kopenhagen vertrokken en zette daar zijne studien voor het leeraars-ambt voort. Onder deze omstandigheden scheen er weinig hoop te bestaan, dat Egede zijne werkzaam-heid ten beste der inboorlingen zoude kunnen voortzetten. Evenwel kon hij niet besluiten het te laten varen en het ininst van alles kon hij er toe komen om hot kleinc troepjc kinderen te verlaten, dat liij gctloopt en oiulcrwczGii had. Gclukkig was cr GCii plaats gciiocg in dc schcpcn om al het go(Hl medc te iicmcii dat Aan de inwoners der beiden nedcrzettingen buhoorde, en het was waarschijnlijk dat alles wat zij achterlioten, zelfs hunue woningen, een prooi der Groenlanders of van vreerade kooplicden zoudo worden, zoodra de schpen zouden vertrokkcn zijn; het was (laarom dat Egcdc van de kapiteins verkrceg dat tien mati'ozen tot hunne be waking achterbleven. Hij trachttc met behulp van zijn zoon Niels den handel met de inboorlingen voort te zetten, opdat het gouvernement eenig vergoeding mogt ontvangen voor de onkosten van het in het volgend jaar naar Groenland te zen-don scliip. Zijn beidc coUega's vcrtrokken nu met het ovcrschot van lict volk en zes Groenlandes naar Koponhagen. Kort nadat zij uitgezeild waren en voor dat Egede zorg kon dragen voor de woningen en den voorraad (lie te Nepisene was achtergebleven, kwamea cr Hollanders of andere vreemde kooplieden, die de plaats verraten ziende, door handelsnaijver gedrongen, alles in brand stakcn. Dit was slecht: maar een crnstiger reden tot droefheid en teleurstelling gaf het gedrag der uders, welker kinderen gedoopt waren. Zij gedachten niet meer aan hunne beloften om te Godhaab te blijveu, maar zij gaven dat jaar toe aan hunne zucht tot rondzwcrvcn, hctgeen een bepaaldc trek  jn veel moeite geliad om de kiuderen tot het onderwijs bij elander te krijgeii de ouders verborgen hen meer-malen, en weigerdeu hen naar den zendeling te laten gaan, onder voorwendsel dat het zijn doel was de kin-deren van hen weg te nerren; maar eigenlijk vrees-den zij dat ze to veel gehecht zouden worden aan Europeesche denkbeelden en dat zij ouder wordende, zich nooit zouden willen onderwerpen aan de Groenlandsche gewoonten. De moeijelijkheden;, het verdriet en de zorgeu welke Egede sedert zij ne komstin Groenland had doorgestaan, hadden zijne ligchaamskrachten grootelijks uitgeput. Zijne wakkerheid van geest zoude hem ook wel hebben kunnen begeven; maar hij bezat Eene rijke bron van opwekking en versterking in het liefdevolle medegevoel zijner familie en bovenal in den Chustelijken moed en hoop zijner echtgeioot. Deze waariijk voortreffelijke vrouw had veel doorgestaan gedurende haar verblijf in Groenland; zij had zich moeten und erworbenen aan veel ontberini, en nen en dan aan veel werkelijk lijden; maar zij had er noort over geld, nooit zich ontmoedigd getoond of het gemis van vroegere genietingen betreurd. Hoezeer haar man ook bezwaard mogt zijn over de menigvuldige moeije-lijkheden die hem in den weg stonden, en die aan zijne pogingen voor het ge'3stelijk welzijn van de inlanders. Volhardende geestkracht. Onze God ricp ons hier keen, ver van ons land en onze vaderlijke woning; Hij zal ons nooit begeven," dat was de overtuiging die al liare vrees en bekommernis verzachtte. JNiels Egede was zijnen vader in dien tijd zeer tot steun; zoowel oin den noodigen handelte te drijven met de Groenlanders", als om de inboorlingen te onderwijzen, welke hij op zijne handelstogten ontmoette. Door zijue pogingen en die der matrozen, welke in het land gebleven waren en die genoegen namen om onder zijne bevelen te staan, werden dit jaar een grootere lading olie en walvischspek bezorgd, dan in denig vorig jaar, toen er zoo vele menschen mede bezig en zoo veel kosten mede gemeid waren. Niels en zijn volk zou-den nog voorspoediger geweest zijn, zoo zij niet twee van hunne grootste booten in een storm verloren häden, juist in den druksten tijd van den handel. Middelerwijl was de nieuwc koning Christiaan VI, hoewel hij geen verdere hulp aan de zending beloofd had, tot het besluit gekomen, dat de volhardende en. W. TP- mödige pogiiigen van Egede eingegen verdienden. Hij zcud hem in 1732 nog voor cen jaar langer de noodige hulpmiddelen, en toen die tijd verstreken was en hij in groote onzekerheid verkeerde voor het verheugd door de aan-komst van een schip, hetwelk de blijde tijding mede bragt, dat de koning van plan was, de Groenlandsche zending op nieuw te hulp te komen en haar te onderhouden. Met dat schip kwamcn ook twee j. onge Duftche zendelingen van de Moravische broeders, door eenen oder vergezeld, met het doel om aan het bouwen eener woning hem te helpen, terwijl zij verder voor zich zivelzen zog zogen. Zij hadden verlof van den koning bekommen om in Groenland te arbeiden, en bragten eigenhandigen brief van Z. M. mede, waarin hij hen aan Egede aanbeval. Ook zonder dit bewijs van de koninklijke gunst, zoude de oude zendeling hen welkom geheeten hebben, omdat zij zooveel belang stelden in het welzijn der inboorlingen. Hij ontving hen met hartelijke welwillendheid en was hun op alle mogelijke wijze behulpzaam in het aanleeren der taal; ook trachtte hij met zijne echtgenoote hun alle gemakken en aangenaamheden te bezorgen. Deze zendelingen Frederik Bohnisch en Mattheus Stach waren bestemd om den belangrijk aan de Evangelisatie op Groenland. Een verhaal vielen werden, zal in de aantcekingen van Mattheus Stach meegedekt worden. Evenwel was het erste jaar van bun verblijf in het land gekenmerkt door een donkerder en zwarter wolk dan ooit te voren nog over Groenland gehangen had. Yan de zes in-boorlingen welke in 1731 naar Denemarken waren overgebragt, waren er slechts twe: blijven ieven, en op deze zelfs scheen de verandering van kliraaat en levenswijs zoo uadeelig te w^rken, dat ze naar bun land werden teruggezonden met een van de s^hepen, die in den zomer van ]733 van Kopenbug En naar Greenland vertrokken. Een van ben stierf onderweg; de andere kreeg zijne gezondheid en krachten terug en landde te Godbaab oogenscbijnlijk in volmaakten welstand. Dadelijk begaf bij zicb op weg om zijne vrienden en familie te bezoeken, die op verschillende eilanden en langs de kust verspreid waren. Men boorde niets meer van hem, tot dat bij na twee of drie we- ken stervende naar Godbaab teruggebragt werd, Egede zag dadelijk dat bij door de pokken aangetast was en zond aanstonds boden naar al de plaatsen in de buurt van Godbaab, om de inwoners te waarschuwen dat zij niet in "^'^t bereik der besmetting moesten komen; en zoo zij ongelukkig reeds besme^ waren dat zij dan liunne woningen niet moesten verlaten. Alle waarschuwingen bleken Echter te vergeefs te zijn, De arme jougen bad de ziektc onbewust aan vcrscbeidcne meiischen over- Trv Hi i'!! If 1 i'!! If 1 i'!! 1 1 1 80 gebragt; de inboorlingen liadden de pokken vroeger iiooit gezien en konden in den beginne niet gelooven dat men bijzondere voorbehoedmiddelen moest gebrui- ken om de ziekte niet te verspreiden. Zij werd spoedig van den meest kwaadaardigen aard; de meeste inboor- lingen van dat gedeelte des lands werden aangetast en weinige van de kranken herstelden. De eerste die stierf was Erederik Christiaan, tot groote droefheid van Egede, die hem sedert 9 jaren onderwezen had en fill W DE ZTKKKN IN UWV. UVTS VERPLKGENDE. Over hem was a met vadcrlijkc bezorgdijkc. Maar van dezen zijn geestelijken zoon mogt hij vertrouweu, dat hij in Christus ontslapou was. Terwijl Egede en zijne medgelingen de menschen in humie woningen bezocliten, rigtte de vrouw van Egede havnigt, tot de vrouw van Egede havnigt, tot de vrouw van zieken en stervenden, welke zij met behulp der haren, dag en nacht verpleegde. Van September tot Januarij stierven 500 menschen in den omtrek van de Baalsrivicr en slechts acht herstellenden. Werwaarts de zendelingen zich begaven, overal werden zij ontroerd door den aanblik van woningen allcem gevulde. 8; Met de cloocle ligchamen der vroegere bewoners, eii van lijken die onbegrauen op de sneeuw lageii; aai de^e bewezen zij de laatste dienst door hen te begraven, en hen met steenen te bedekken. De Groenlanders hechten over het algemeen veel aan het begraven hunner dooden, maar in de tegenwoordige omstandig beden werd het nagehiten. Een opmerkelijk voorbeeld van kalme voorzorg kwam ter oore van Egede. Op en der eilauden waren de eenig overgeblevene levende wezens een klein meisje geheel met pokken overdekt en drie jongere broeders. De vader had al zijne overige betrekkingen en naburen begraven. Gevelende dat hij niet lang meer zoude leven, had hij een steenen graf gereed gemaakt waarin hij zich neerlegde en. Zijn jeugdig dochtertje verzocht hei-m met hüden te overdekken, nadat hij haar erst nog medegeldet had dat hij het voedsel voor haar en hare broeders nog bezorgd had, bestaande in twee doode zijn en eenige gedroogde haringen, waarvan zij zouden kunnen bestaan tot dat zij de plaats konden bereiken waar de Europeanen zich bevonden. De ziekt duurde tot den zomer van 1734 nadat zij zich over een groot deel van het land had uitgestrekt. Meer dan twee duizend menschen stierven en vele mijlen ten noorden en zijn genug van Godbaab was het land ont-volkt. Het medelijden en de zorg welkc de lijders endervonden van Egede en zijn gezin trof sommiger harte. Een van lien die zic Heg ich verzet tege den zendeling en zijn onderwijs, zeide in liet oogcnblik van sterven tot hem: Wij hebben God om hulp aangeroepen," zeiden sorn-migen van hen ihnen er kwam geen hulp; zij uitten hunne wanhoop in wild geschreuw en in schleichelwoorden. De vernielenden ziekte was naauwelijks geweken toen er een schip van Denemarkeu kwam aan boord heb-kende drie zendelingen. Een hunner was Paul Egede. Hij zoude zich in een nieuwe kolonie neerzetten die men voornens was te Disco Baai te vestigen. Voor het oogenblik echter bleef liij te Godhaab om zijne ouders te bemoedigen en bij te staan, daar zij bijna uitgeput waren van vermoeijenis en door het aanschouwen der droevige tooueelen van de laatste negen maanden. Het scheen niet waarschiinlijk dat Egede ooit de genoegzame krachten zou  konden worden werd de vrouw van Egede door eene pijnlijke slepende ziekte aangetast. Na cenige maanden van lijden, welke zij even geloovig en geduldig door-leefde als de voorafgaande jaren, ging zij 21 December tot hare ruste in. Deze laatstc en zwaarste beproeving sloeg Egede gelieel ter neder, zijne gezondlieid was gekknakt, hij verviel tot een ptaat van gedruktheid die zijne kinderen grootelijks verontrustte. Hij zeide van zicli zelven dat eene groote duisternis over hem gekomen was. Hij voekle zich schijnbaar zoo zeer van God verlaten, dat hij zelfs het lezcn der Heilige Schrift niet kon verdragen, noch het bijwonen der godsdienstige zamenkomsten. Hij leed in stilte En nie-mand wist hoc diepgaande zijne treurigheid was, tot-dat een zijner kinderen hem des nachts op den toon der diepste ontroering hoorde klagen, dat God hem verlaten had. Zij kwamen naar hem toe met de teederste liefen en verzochten zijne medearbeiders hem met gebeden en goede woorden te vertroosten. Maar zijne ziel weigerde die. Na verloop van eenigeu tijd keerden deze aauvullen minder dikwijls en minder licvig tcrug. Zoo veel hem mogelijk was, besteedde liij nog alle zijnekrachten ten dienste van het volk. Voordat hij de koionie verlict herkreeg hij de noodige kracht om voor de laatstc maal hefc evangelie liun te prediken; hij koos tot tekst Jes. 49 : 4.,/Doch ik zeide : ik heb te vergeefs gearbeid, ik heb mijne kracht. acht onneteijk en ijdeUijk besteckt; gewisselijk miju regt is bij den Heer, en mijn werkloon is bij inijnen God." Hij hoopte steeds dat God zijne wegen aan dit volk bekeud zoude maken; en er waren wel eenige aanduiingen, hoewel nog naauwelijk te ontdekken, dat het woord der waarheid, hetwelk hun zoo lang gepredikt was, ten minste in het gemoed van sommigen ernstig nadenken had gewekt. Eenige weken te voren was een vereemdeling van een afgelegen oord aan de zuidelijkc kust, Egede komen bezoeken, welke door hem met zijne geworden vriendelijkheid was ontvangen en wien hij getracht had eenig begrip te geven van do diigeu die tot zijien vrede dienden. De mail was opmerkzaam geworden. Nadat hij Godhaab  wisten en zoo ja of zij er hem dan van wilden verhalen, want hij kon zich niet herinneren al wat de Welles had gezegd en hij wenschte er meer van te weten. Zij verhailden hem de verwonderlijke go- I. I. 87 Schiedenis der schepping van den eersten meusch in volkomen reinheid en volmauktheid, hoe hij toen de gelukkige heerscher was over de wercld, waar alle dingen, zeer goed waren; van zijn val die hem gebragt had tot den staat van zonde en veroordeeling; van de mogelijkheid zijncr verlossing door de verzoening van den, van God gezonden Zaligmakcr. De vreemdeling lusterde zeer aandachtig, bleef hct verdere deel van den dag bij hen, was een st il en eerbigig getuige van hunne avondgodsdieust en sliep den geheelen nacht in hunne tent. Het nadenkende, eerbiedig gedrag van dozen man, zoo verschillend van dat zijner landgenooten over het algemeen, deed de zendelingen hopen dat hij niet ver was van het koningrijk Gods. In het begin van Augustus 1736, juist vijftien jarcn nadat Egede zijne eerste Groenlandsche woning was binnen getreden, verliet hij met zijne dochters en Niels het land, waar hij zoo veel moeite en zorg had ondervonden. De stormen welke hij op zijn heenrcis had doorgestaan , waren nu nog veel erger ; het schip ontkwam ter naauwernood aan het lot van dertig an- dere*, die in een uur tijds op de kust van Noorwegcn geheel vernield werden. Deze gevaren te boven zijnde, kwamen zij den 24^^^" September veilig te Kopenhagen aan. Egede werd met veel achting en belangstelling outvangen door de vrome leden der kerk en door den koning zclf, die met hem beraadslaagde over de beste IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-3) 1.0 I.I IIM IIIIIZ5 ilM 111112.2 IIM 40 2.0 1.8 1.25 1.4 : 1 1.6 -• 6" ► VQ <? /a %> e). Photographic Sciences Corporation WEST MINSTREET WESTMINSTER, N.Y. 14580 (716) 872-4503 Mrr^ I "1 88 wijze om het geestelijk welzijn der Groenlanders te bevorderen. Tot het ten uitvoer brengeu dier plannen werd hij weldra in staat gesteld. Zij benoemdeu hem als superintendent over de Groenlandsche zending, en magtigden hem tot het oprigten van een seminarie, ter vorming van studenten en ouderlooze jongelingen, ten einde in het vervolg mit deze zendelingen en leer- meesters te kiezen. Zij zouden in de Groenlandsche taal onderwezen worden en die in andere kundigheden welke hun in de dienst van dat land te pas zouden kunnen komen. In het Deensche klimaat kreeg Egde grooten- deels zijn vroegere gezondheid terug en mogt nog vele jaren nuttig werkzaam zijn. lang voor zijn dood nog werden de velden, die hij zoo woest gezien had, wit om te oogsten en zijn eigen geliefde zoons waren niet de minst werkzame en nuttige arbeiders. Kort voor dat zijn vader Groenland verlaten had, was Paul Egede naar den nieuw begonnen post te Disco Baai vertrokken. Gedurende eenige jaren arbeidde hij met volharding op die plaats en werd zeer geacht door de in. boorlingen. Naderhand volgde hij zijn zijn vader op aan het seminarie te Kopenhagen; hij hield zich bezig met het vervaardigen van verscheidene werken ten dienste der studenten en zundelingen en met het vertalen van dedelten der Schrift. Vddr dat hij Groenland verliet, had hij reeds eenige Der boeken van Mozes vertaald; maar werd genoodzaakt het werk te staken door de Bedenking van eenige christen-geworden inboorlinien, die hem daarbij behulpzaam waren en die meenden dat hunne landslieden een sleclit gebruik zouden maken van eenige daadzaken in de lieilige boeken verhaald; b. v. den moord van Abel door zijn broeder Kain; bet bedrog waaraan Jacob zicli scliuldig niaakte tegen-over zijnen vader, en meerdere voorbeelden van menselijke zwakheid en zonden, welke het leven der aartsvaders bezoedelden. Dat deze waardige menschen die pas uit de heidensche duisternis bekeerd waren, zulke vrees koesterden is zeer natuurlijk; maar het komt ons vreemd voor dat Paul Egede zoo veel daaraan hechtte dat hij aan de inlanders de door hem gemaakte vertaling onthield. Wij zouden verondorstellen, dat hij die van kinds af de Schriften kende, geen vrees had moeten konsteren dat de studie van eenig Bijbelboek de zonde verschoonlijk of wenschelijk zou kunnen maken. Hij legde echter de vertaling van het Oude-testament ter zijde, en begon aan het Nieuwe, dat geindigd en uitgegeven werd na zijne terugkomst in Denemarken. Niels Egede bleef tot in gevorderden leeftijd ter zijn varen en handel drijven, bezigheden waaraan hij van zijn jeugd af gewoon was geweest; hij vereeuigde echter daarmede de meest ijverige zorg voor het gods-dienstig onderwijs der inboorlingen, zoodat hij en ook zijne eigene landsliedeu hem beschouwden als lecr-meester en godstiver en godstiver en matroos. Een der eer Ste zendelingen welke Egede het geluk had uit te zenden was Drachart, een man van een, opmerkelijk vromen en Hefdevollen zin. Hij was voor Godhaab bestemd en kwam daar aan in 1739, omstreeks een jaar nadat het werk Gods aldaar begonnen was en sedert langzaam werd uitgebreid; zoodat eene menigte Groeulanders uit de duisteruis tot het licht werden overgebragt. Drachart (welken de inboorlingen, Pelissingoak, den kleinen prediker noemden, om hem te ouderscheiden van een die grooter was) was zeer bemind, zoowel bij de Groenlanders als bij de Earopeauen; zijue prediking had eeu weldadigeu invloed op de handelaars en zeelieden, die in de dienst van de kolonie sionden. Yelen, die toen zij pas iu Greenland kwamen, weinig meer van den Verlosser, wiens naam zij droegen, wisten, dan de heidenen zelve, wienen tot het ware Christendom bekeerd, daar God zijn onderw. Jegende. Hunne verandering van gedrag had een' gelukkigen invloed op de inboorlingen die nog niet verlicht waren. Zij bemerkten nu dat er iets in de godsdienst was, die hun werd gepredikt, 't welk dieper ging dan het uitwendig hoore en toestemmen, zoo als dat tot dus ver slechts bij hen plaats had. Ein klein verhaal uit de zendingswerkzeit van Drachart, in het derde jaar und zijne komst in Greenland, vinde hier eine plaats. Onder de aanemelingen die tot den doop werden voorbereid, waren twee jonge vrouwen, wier vader toen hij vernam dat zij zouden gedoopt worden, zich tot den zendeling begaf en vroeg of hij ook niet gedoopt worden? „Het is waar," zeide hij, //ik kan maar weinig zeggen, en zeer waar-schijnlijk zal ik nooit zooveel leeren als mijne kinde-ren, want gij kunt zien dat mijn haar zeer grijs is en dat ik een oud man ben, maar ik geloof met geheel mijn hart in Jezus Christus en, dat al wat gij van hem zegt, waar is. Zulk een aandoenlijk verzoek kon niet afgewe zen worden, hoewel de oude man de lessen van  van hetgeen hun geleerd was en dat deze niettegenstaande den kwaden invloed van de hen omringende familie- betrekkingen en naburen, een ander leiden als de heiden en op een andere wijze de eeuwigheid mgen. Eenige jaren nadat Drachart Groenland had verlateu om een ander arbeidsveld te gaan bearbeiden, reisde een zendeling in een afgelegen gedeelte van het land, en kwam in een but waar hij slechts een' zie- ken man met zijne vrouw en twee kinderen aantrof. De zendeling vroeg een en ander aan de arme vrouw over de ziekte van haren man en kreeg tot antwoord : //mijn man was gewoon zijn vertrouwen op de Angekoks te stellen, maar nu bekommert hij zich niet meer om hem. Wanneer Hij groote smarten lijdt, zegt hij:,/ach bid toch den Zaligmaker voor mij, ik helaas kan naauwelijks bidden, ik ben zeer onwetend. Eens hoorde ik iets van „Pe\issingoak" te Godliaab, maar waar is het gebleven! ik het vergeten. Dit zeggende weerde hij bitterlijk. Volgaarne bemoedigde en vertroostte de zendeling deze arme lieden, bad met hen en lierinnerde hun het onderwijs dat zij vroeger ge-noten badden. Koning Christiaan YI stierf in 1756 en werd opgevolgd door Erederik V welke even als zijue voorgangers de Groenlandsche zending begunstigde en beschernde. De waardige Egede had zijn ambt als superintendent eenige jaren vddr den dood van koning Christiaan neergelegd. Hij genoot vrede en eer Op zijn oiden dag. Bij eene zijner dochters op het eiland Falster, had hij zijn intrek genomen, en aldadr stierf hij den S"^"^" November 1758 in den Heer, 73 jaren oud. 