Dogmatiek
Vos, Geerhardus, 1862-1949
Maar gaat door alle gelofswerkzaamheden heen. Bitsw 5 haar eee ee Ash ts bam eve pee aN cebu is0 “io. f Hina SoS “Pece es Pere aie ee Se ae. Rerear seer oe iucanaare eee. S00 ee ag bug veaws #2) oat ea? eA SRPD aad (ie BINGE at" Fs ste dis "BES Kena eg: Bie ero ye Gas 0 toe £é ciwP _—~ dl'7 é y a “i =. + ae eee ALS: Canaan. «te s a “as. rahiss2 LB rte ot ae ab gt F aritaers tc: a Garg x % ee ore at os AeP ALS one ob ae 2 Het. Geloof, Lous In het vertrouwen gullen wii het wederom aantreffen. Ook in de beelden,die de Schrift gebruikt om het geloof te schilderen komt het uit.,, Aamnemen” is peer eene uitdrukking voor de ontvangemis,,,hon- geren en dorsten" zijn meer beelden voor de uit- gaande werkzaamheid des gelofs. 69. Behoort ook’t vertrouwen tot het wezen des zalimnmakenden gelofs? Ja, gelijk de om achriving in onzen Catechismus zegt:t is ook een zeker vertrouwen (certa fiducia). Dat niet alleen anderen, maar ook mij, vergevineder zonden, esuwige cserechtigheid en zaligheid van Godgeschonken 2ij. 70. Toon aan uit de Schrift,dat dt zoo is, Kph.3:12 zegt de Apostel:,,In denwelken(-inChris- tus Jezus)wij hebben de vrijmachtigheid en den toegang met vertrouven,door het geloof aan Hem", Ook in Hebr.426 is sprake van eene, wvri jmogdighedd" des geloofs; Hebr.6; sik 12 van eene nplervuphorie der hoop in verband met het geloof. Hebr. 10:22; ; 33200 laat ons dan toegaan met eenw aarachtig hart en volle verzekerdheid des geloofs"(Er TAUIO ¢ ae eek Ties F€ &S) Plerophorie beteexent ei- gentlijk, ,voldriftigneid" Fr is voorta een roem des Seloofs., rom.5:11,V¥gl.ook Matth.14:31,32,waar Pe- trus gebrak aanvertrouwen door den Heere klein- Seloovigheid genoemd wordt,Lukas 3:25; Jak.1:3; IN Gal.2:20 omschrijft de Apcstel het voorwerp Zijns geloofs als,,den Zoon Gods,dic mij liefgehad en Zichzelven voor mij gegeven heeft" 7T1e ,Moet dit vertrouwen des gelocfs ongevat worden als de verstandelijke overtuiging,die zich in het oordeel laat saamvatten:,,Ik ben voor God gerechtvaardigd "? ai Neen,ofschoon dit volgens onzen Catechismus zoo zZzoukunnen schijnen,is het toch niet zoo. Het ‘kan om deze reden niet,wijl men dan in botsing komt met de ber der Schrift,dat de rechtvaardi- ging uit het geleof is. Volgens deze voorstelling daarentegen zou de rechtvaardiging wan het geloof voorafgaan, Het geloof zou niet anders wegen dan de overtuiging, waardoor wt j subjectief van de ob- jectieve rechtvaardiging wo rden verwittigd. Ver- der zou hieruit volazen dat iemand,deze vaste tes oe esr 1 tal i= ab.) one % a as ens, pe BE: oi. . - * a a“ ira k ate hess ffeAao ci se aes = 2 “evooma 5 . ft Y : eat ae ae _ Sn J ‘ a: t eras é: , ee 4 Sy ai sey 2 " SB 2 Bude Be eT NY a - i islet Alek he ee aus ie pak ai ee PS eke abut, pian ee 2 : a. —) © " ? = : iS Bi sig tetopmp ses 80. atte: Sal (ns Thole fet, 100 D ee Wo er eee 7 * § . », BP Bio ¢ 7 ee red, ed bey) tee er eserete: SE A eeeCais eee POR Sy i aks an iret a ae eye eet PONS sae : si eve 4 3 E25 ¢ 2% f- > “EL ESV thee cgahers tite ee a mak, gay a eae es $39 tg Oe ei ee J AS A *. A N 6, 4. $ :. “5 rs ry $05 ST TRB Bees SN: ss o'tted lan eam wes a én ee | oe St ON och “> ~~ ed Joy ies EE tls au 3, Fam S, he :. ie : ay yd ucla WN Pat ieee i Boi.t SIS ito Ow eis EO ae 4 fo ae —es ae we xi -.F os a ah ee <¢ a A a ek x" nt oe gat. +A otk wf iptv ng Aa * + Sye Cuptetit graor ooh Sook. aes rat ry sbhe dH ans ie eu 2d so BSE ae oem “Heese Bis jt. ; trae - SS ae ape War! Rie oY ‘4 at a. ip ue vee ‘65 v prey sisal +98 ¥% oir = = ‘ “ afiox wo ulthb,Slp.6ToBLRy..- ; ‘ 5 " Pe) 3 > 2° Pet a ‘ ihe: ferauive.: £0 Mog DS, fonts “Ks oF a > = til? ae it ath ~ =" wee" z : ; 4 ° pie 5% a 208. newire” S she et = 3 sh SoS Bibi Se etre ve ex? {feb ed Ber + Pi aa ‘ « a~s “! ROAE AOR BOR. AE. gales he eae Supt tes DPA SRAa rae gncoad ie eo ake gai e e nM 4 o.: dig ‘iD ks thom Las Saga toe pea; 4 se vied sins) n APN eee 2 & 92 rs ee tals Sind. Lert else ih " j 2 ae pe gs i rae 789) ‘ati el, Seer ey: it one Ps - “atime eda oh. pees ae gene F ‘ ie he “Sp6t ag? —s oS Stine ASS aR Het Geloof. ARS overtuiging missend,geen gelofsvertrouwen zou kannen bezitten, Hoe weinigen zijn er,die zulk eene overtuiging in zich bespeuren,en die toch al de kenmerken vertoonen van het waarachtigz gelofsvertrouwen te bezitten en te oefenen? 72, War heeft er aanleiding toe gegeven,dat men het vertrouwen des gelofs in dezen zin heeft op- gevat? 1). Allen, die eeuwige rechtvaardigmaking leeren moeten er wel toe komen,deze opvatting van den aard des gelofs te vormen. Te rechtvaardigmaking ligt dan van eeuwisheid gereed,en er blijft voor het gelof niets anders ever dan haar aan te nemen., Net gelof wordt dan opgevat als de stellige ver- zekerdhneid,dat men van eeuwicheid In Christus ge- recnivaardigd is. 2). Ook de Hervormers hebben grooten nadruk oy het seloof als bewustzijn der verzekering laten valten. Ne meesten stelden,dat de ficucia het wezen,de kern der geloofsdaad was,dat deze stellige ver- zekerdheid,ik ben gerechtvaardigad,eigentlijk dat- gene was,wat cod van den zondaar eischte. Hunne uitspraken Op ‘dit punt zijn zeer kras. Calvijn D.v Zeet:,,Ie juiste definitie des geloofs zullen wij verkrijigen indien wij zeggen,dat het eene vaste en zekere kennis is van de goddeélijike wel-willend- heid jegens ons----,,dat wij niet slechts oordeelen,dat de beloften der barmhartigheid,die de Heere aanbiedt,buiten ons waar zijn,maar miet ten opzichte van ons,maar veelmeer dat wij ze tot de onze maken door ze inwendig te omarmen----,,in een woord,slechts hij is eenwaar geloovige,die met eene volle vertuiging overtuigd zijnde,dat God kem een senadig en welwillend Vader is, PS ot i) eee pe Pe Sittis Shoe 3 a ‘ ‘ BS ’ < rs : E ' etre ie = d : ay s- 4 » - ‘ - > ; y 2, * loa * es.* pi i my + “a” os uh 4 aot 4 ‘ E ‘ . + Ae ~~ - > : a e - one | ‘ y : ‘aie 2 : ~ 2 ~ he oe ‘> ive Gi heave peared! a a eo te a ee 8 ~ ame," is 7. : P or. > 4% a>} AA; ‘ f e'4ht os! ?, eos be ore RY a ~ in BD ILE rt a ees weeps BRS : Lae , Ee et yao nee “ia as tre , eee a : aa aR Ret bac 3p» sec Wes? Ake ran eames ec “Siscanah a | oa A ere Le WG Soe it bres cole ths avr es ; Si tai Het. Geloof,. 138. Zich van zijnne welwillendheid alle dingen beloft, Sieht hij, die stemnerd op de beicften der gudde- lijke welwillendheid gegens zich, eene ontvijfel- bare verwachting heeft van de zaligheid." Vergelijk ook de definitie van onzen Catechismus. Hoe kwamen nu de hervormers tot deze voorstel- ling? Om dit te begrij pen,moet men zich toor- Stellen, wat Rome de menschen geleerd had. Met alle hulp middelen, die te zijner beschikking ston- den, had het de conscientie in vreeze en spanning gchouden,en princinieel de mogelijkheid van eene absAlute verzekerdheid aangaande den staat der rechtvaardiging geloochend, Met de werken gaat de Staat des zondaars voor God op en neer,. Ne narmale,gewenschte toestand is, dat iemand in aan- houdende bekommernis in gestadige vrees wor zijne Zaligheid verkeere, Neze bekommering en vrees dragen echter wezentlijk eenw erkhtilig karakter. Zij zijn de begeleidsters van het bewustzijn,dat men zelf de zalizheid verdienen moet,en Gat zij nimmer volkomen is. ‘Yegen die w erkheilige onrust hebben toen de Hervormers geproteste. Zij kon- den zulks niet beter doen dan door in het kalme, onschokbare vertrouwen als op het voornaamste stuk des gelös nadruk te leg- Gen. Wie dit vertrouwen aefent staat daardoor op den verstmogelijken afstand van de Roomsche dwalnng. Vandaar dat zij de gewetens der menschen tot rust brachten,en er op aandrongen,dat men zich vaste- lijk van de vergeving in Christus moest overtuigd houden, Pe waarheid is dus dat de Fervormers dat aspect van het gelös op den voorgrond plaatsten, dat in hunne polemiek tegen Rome hun te pas kwam. Daarmee wilden zij echter al’ sminst loochenen,dat het gelösvertrouwen ook nog andere zijden heeft. In men mag hunne omschriving van het gelöst noont anders verständen dan als een protest tegzenw erkheilige onzekerheid. Fr is een omerkerheid, een gebrek aan gelöst, dat drrekt op eigengerechtig tigde beginselen berust. Fr is ook een gebrek an verzering, dat andere oorzaken hebben kan. Slechts het een mästaf voor de gzwa. kheid des geloofs. Het Jaatste daarentegen is een product van misverstand en onkunde. Men ziet nu dat het motief,waardoor de Her- vormers geleid waren,toen zij het wezen des gelosfs in de fiducia zochten,eengened andere was can dat waardoor zich Comrie e.a. leiden lieten, Ne lijn Calvijn-Voetius-Comrie is formeel wel te Pa tS oat. ry . r- aa . P ia < NP ath pee: et fF ee reiies: ‘cf E SOB or " Lt ay < Pat ay ye MEI TS os » oie ~ “Ne 3 Fe 8 2 ae oho aches, ane ok ke an’ He aD be yy n4 Het Geloof. LS Os trekken,maxr op hare verschillende punten werkion ook verschillende beginselen., 75. In hoeverre kan men zegven,dat het vertrou- wen tot het wezen des geloofs behoort ? Het geloof moet in al zijne deelen enstukken die eigenaardigheid vertoonen,dat het ons van ons- zelf doet afzien,en op het werk des ifiddelaars doot steunen. Nu valt Licht in te zien,dat er vele twij- felingen aantaande de toepassing van het werk des Middelaars op mij -zelven mogelijk zijn,die re- gelrecht voortspruiten uit een e werkhei lige Stemming der ziel , Wanneer iemand zegt ; Chris- tus is wel voor zondaren gestorven,maar niet voor Zzulke groote zomarenals ik er een bDen,mijne ongerechtighedén zijn te groot,ik mag mij cijn verdiensten niet toeeigenen,zoo zal men gevoelen dat hierin een gebrek aan vertrouwen voor den dag komt,dat een gebrek aan geloof in,i.a.w. dat ie- mand,die zoo syreekt,nog geheel van zichzelven heeft leeren afzien,en zich aan Christus heeft leeren overgeven. Omgekeerd,wanneer iemand al zulke influisteringen kan tot zwijgen Rwengen,en het vaste vertrouwen heeft,dat zijne zonden hem niet in denweg behoeven te staan,wanneer hij ook over dit laatste overblijfséi. van zelfvertrouwen gegevr@aen mag,en van zZijne eigen angsten en zorgen los zich in Christus mag ten ruste neerlegsen, Zoo zainiemand kunnen ontkennen dat het geloofskracht is,die zich daarin openbaart. Fr is dus een punt waar vertrouwen en gelooven ineensmelten, waar Wantrouwen, ongeloof,gebrek aan verzekering,revrek aan geloof is. Fn men mag veilig vaststellen,dat er geen zaligmakend geloof is,waarbij dit verze- kerd vertrouwen geheel ontbreekt. Men onderscheidt gewoonlijk . -‘tusschen tweeerlei: 1). Het toevircht nemend vertrouwen; 2). Het verzekerd vertrouwen; en bedoeld dan met het eerste het zich-wenden tot,en bezig-houden met den Middelaar als ge- vast voor onze behoeften,methet tweede de gestalte der ziel,die daarin vastheid en zekerheid vindt. Nu Moeten wij zeggen: Fr is geen zaligmakend geloof zonder eene zekere mate van vertbouwen in beiderlei ain. De geloovige, die zich met Christus bets zhoudt en zijne verdienste over zichzelven. Seats er Wad “ae eS - -G acieipy * eee Teta Werte ss bos: SCs me 7 3 Fas PASS a tig He Bera. Seeg x eB K:s- Ee: Bae -; f: 3 e., “e ee ee ae eh if PROG ra it Bt foes ee tes Lav a nd SHG hn ew oie f ec te seh ‘ Z “ AR oy et ey tee = - a aS i 3 a te  meer- aer zich daarop te verlaten,en er gerustheid ut t te trekken. Het komt er niet op aan,of hij cat Zichzelven tot bewustzijn brengt. het is toen aan- wezig. Knmenzal ieder wand e aanwezigheid kunnen overtuigen,wanneer men hem de vraeg voorilegt.indien Christus op dit oogenblik als Middelaar weg- viele,zuden uwe ongerustheid en onzekerheid dan grocter worden of niet? Daarop zal zelfs de het minst vertrouwende wel moeten antwoorden;: Veel grooter. Maar daarmee is dan ook tevens toegestemd, dat er wel deelijk eene mate van verzekerd ver- trouwen.aanwezig was,die niet in hetbewustuijn was getreden, tndien het jemand mogelijk ware sich met den Middelaar bezig te houden en zijn beeld te beschouwen,zonder dat daarmee de mingte ver- zekering emvaststelling genaard ging,;%0o zou en moeten zeggen: Zoo iemand niet het zaligmakend seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar zuik een geval kan zich niet voordoen, Ne ontwaakte zondaar seloof. Maar Grijpt just den Middelar en houdt zich met Hem bezig,omdat nij door den drang zijner ziele naar vastigheid daar-toe genoopt wordt. Hij met zich ergens in vastzetten, want de mensch kan m nnder vastigheid nist bestaan, of hijmoet in wanhoop verzinken, Waar derhal ve geen volslagen wanhoop aanwezig is, en de mensch toch niet meer op zich-zelf vertrouwé, daar moet er wel vertrouwen in den Middelar bij hem zijn. 74, Kan men de stelling, dat er in alle zalig-makend gelööt eene zekere mate van verzekerd vertrouwen is, lock misbruikt geworden. Wanneer iemand zich in de zekerheid: Ik ben behouden, zou vastzetten, en nuvoorts wunverschillig omtrent alle overige dingen ZOU gaan Leven,zoo ware dit regelrecht Antinomianisme. NDaarom moet o p twee dingen gewezen worden, die beide van het hoogste belang zijn: a)s Dat ook in het vertraiwen ‘des gelölse de eere Gods ons drijven moet, Het is den ovrechtgeloovig nimmer alleen te doen om de zaligheid szijner ziel in hedonistischen zin. Indien dat het geval ware, zou het zekerheidsbesef tot lijdelijkheid moeten  Pe > Oty. S84 Het Geloof, Lae verkeert onder den indruk, dat hij Gods recht heeft geschonden, dat hij tegenover dat recht te kort schienen, en dat op de vervulling van dat recht alles ankomt. Wanneer hij nu tot het verzekerd vertrouwen komen mag, dat Christus verdiensten ook hem gul- len worden toegenast, dan is het eene verzekering, die niet slechts inhoudt; Ik ben veilig, maar die tevens inhoudt: Ik kom rechtvaardig voor God te staan. Daardoor is aan alle Antinomianisme de wor- tel afgesneden. Het verzekerd vertrouwen, dat tot Antinomianisme leidt is niet het vertrouven des zaligmakenden gelofs, maar cene zeif-misleiding. b). Het vertrm wen des gelöst heeft twee zijden, eene meer werkzame en uitgaande en eene meer ant- vangende zijde. Het gelöst laat zich niet slechts de verzekering opdringen, dat het in Christus vas- tigheid bezit, maar zoekt ook zelf die vastigneid, leunt er op,zet er zich in vast. Ook hierdoor is het uitgesloten, dat het oprechte gelöst tot valsthe lijdelijkheid zou brengen. 75, Wat is het voorwerp van dit vertrouven des gelöst? Wederom de Middelaar in den ruimsten zin de woords, of,,de Middelaar als van God verordend in Zijn Middelaarswerk tot behoudenis vanverloren zondaren,en als te dien einde in de belofte van het Evangelie voorgesteld) (Owen). 76. Toon aan dat hierin alles ongegettet Ligt wat men anders wel als voorwerwer van dit ver- trouwen pleegt op te geven, 1). Velen zeggen, dat het voorwerp van dit Ver- trouwen de genade,liefde,barmhartigheid Gods is, 700 gelijk boven gezien is Calvijn en de Hervor- mers in't algemeen. Ook dit hing samen met runne reactie Telegende dwaling van Rome. Uit Rome's gezichtskring was de barmhartigheid Gods scrier gebel verdwenen, Het was slechts om werken, ci verdien te doen. Daarom was het noodig te doen gevoe-len, dat de zondaar moet gelooven: Er is genade, verging bij Ged. Men mag echter ter anderer zij-de nimmer vergeten, dat deze genade slechts in Christus mogelijk is 'Het geloof vertrouwd dan ook niet op Gods barmhartigheid in't algemeen,als Zulk eene,die de zonden eenvaidig over het hoofd Zien kan,maar op Gods barmhartigheid als zulk eenc, Adda Bf no 4 beh Fes siborbud aah = PLS. PROBE ee aie: ness furtiyeres a ees soe BIE: = tt at Peas = Sross sgcdo for » OS Bae Slash hee) Palo: Pane "a3 es ty, 51 ay soy Sh Be set #£- wae f Gp eBeg mae “SSR Thy ti fave “ed: HE. io hiroda be 2 che ta 2 a ‘Say 3 aor Api on. RE RES ? ‘ eae Nee imo icak. BL. RAD a ap +5 hs peedug net tov D< eetoM.: 39 holy amor ise vi tok So Miame ae gt ignerees ik oso 132 2 thie 6159108, sae, CGN0 et Akos Lee BOR. Now SSS AOS 100 DX e Rae Sat em mbites LB te ot ‘ole -eewas S028 Pea: ae Luc BayS ATS $ of Sais, i SA 25 Bee } doa i spy ef) thee ane FES tae SR ae & en bt eG: “Tina ape elke te. Fea oe 3¢ t Te0.beg eit pin $F OE: sHbyabias£ : eee SE, re Seo Peay, MERAY 4 Hab whe RS spe i eae es ey cy S90 + fy iv bast Sy als ie Ly Ett “pees? bie y¢ c ntobuaded ye ey pa a ce en me: ehate <0 eae Pye : rE ice sfeowy: the ee B10 rr ; ohEoRE ; heguleegun asiin ound teb Jaca ores Sats LBP. oe nes Le LOR- acelin dem a 3 : =. ‘ s iad AoVOR., te get ty:? Ppl Rey SEB Re GIS¥IO OV sort -$Hb gt’ ats 35 6) ‘bbstytinscderipd 2 ot LOE eB eta. eb fe: 4 aL po. mt as lae es os adl..¢ ont a OMe : pat het GIRL ROO. Ate a “ih? Sof a LU. «each Rig Saiisab = psd om ehoh- bledntrtierniad 68 ae Lieto eelhiey no etmocle aaa te a2 18 3 0 S genes et: Se he cut: So faf. BAS MO? DS Sata og Gd xt an nhewoc dea. 2808s! Tih 1b nose tant apg iaeddne. yom Bt ABA REO TGCA SRE OARS pe Ee ok ck i Omit QIreee: eee FE iba a4 Het Geloof, 5 Rock, die een rantsoen beschikt. Op de barmhartifi cid dus die voor Christus verdiensten is mogelijk semaakt. 2. Anderen zegren, de zerechtigheid des Middellears is het voorwerp van ons vertrouwen. Ook dit is eenigzins eenzijdig. Want.a).de gerschtigheid des Middelaars moet ons toegerekend en sich een gedacht worden door een genade Gods. Indien dus ons gelöst verwenden de genade Gods niet insloot, zou het een ongegrond of voorbarig vertrouwen Zijn. de gerechtigheid des Middelaars is niet al wat er aan den Middelaar is. Ne geloovige geeft zich an Hem als Middelaar geheel en alen omer ieder aepacht over, gelijk Hij ons van den Vader geschonken is tot wijsneid,gerechtigheid,heiliguaking en volkemen verlossi ng. 3. Nog weer ameren zeggen: de beloften zijn het voorverp des gelöst. In zekeren zin is ane KAAY » Men moet echter opmerken, dat ons gelöst zich volgens het bestell Gods niet on ideeen een levend Frersoon richt; in wien die beloften ja en Amen Zijn. De belo ften hebben slechts ten (oe). den levenden Middelaar in zijn ware gestalte voor ons te plaats En. Vgl.wat boven aangaande he» verbarad tusschen de Schrift en den Christus is gezegd, 77. Hoe wordt dit Vertrouwen des gelöds in den zondaar gewerkt? Onze Catechismus Zegt:,,hetwelk de Heilige Geist door de »nrediking des Pvangelies in mijn hart werkt "Hierin ligt tweeerlei:a).Het gelöof,waarvan in de Wedergeboorte het beginsel gegeven is,komt niet naar buiten dan door de aanraking met het genredikt Evangelie. Het Evangelie is niet slechts het voorwerp,waarop het gich ricnt,maar ook het instrument,waardoor het in werking gezet wordt. b). Naast deze middelijke werkng des Fvangelies is er echter ook eene onmiddelijke werking des H.Geestes,in het hart,waardoor de zondaar bewerlkt wordt,op het Fvangelie zijn betrouwen te zetten, Dit geloofsvertrouwen heeft altijd min of meer het karakter van een eenvoudis, onberedeneerd iets; yen wordt er niet toe gebracht door cene sluitredo maar de #,Geest we@kt zoo on ons in,dat Wi jniet anders kunnen,dan op den Middelaar vertrouwen,. Hier blijft steeds een element over dat door re- deneering niet geheel duidelijk te maken is. ge 5 eg a. , & ; “Aes fe weet J K 4 = ee we > lS Rteans aah pole Va id ae hrc : : > ie a ys : Wet tes peesicg FLEES, ah 4 Pre | A Se $y z : Pre tey i aoe Fane < Pie a ‘ £: eee oie ; Cree ae rs fi ey LES Laie. ee i ine seta: neg 5 she i SER OG a ait asa eb SA) Say i ay a New a = es rts dA: eeaeBES ks ont Oeeeresio dg: Pte a ee ve | Hagia Danes s . + Dp AGD shaweie Bh SLAY te dota” Ls nee OF tes ‘Baroess oe Lagat ces HO. eek bk eters eS 2 a bes § ot f & ‘+ pe 4 re BEASTS ib Sshiceh SIS ON “y - Leetes tos - a =.= ‘ « - Tahal aoe rs ake ; ies ath anita ~ , i ». Se 2 en = mm 2 . sng, : # ty om ty t Feel ee an ~* “_* 7 ee oe i. pig ty Hf ‘, aa Het Geloof, hel oe Men kan echter eenigzins nader de verschillende trapnen aangeven, waarlangs de geloovige tot dit vertrouwen komt. Hieruit zal blijken,dat het ge- loofsvertrouwen niet slechts de laatste en volkomenste uiting des gelofs is, maar dat het van den beginne af het gelof in Ziine werkzaamheid begeleidt,m.a.w. dat het niet een betrouwen is,ik ben ¢ erechtvaardigd,want dit laatste kan slechts gelden als de rijpste vrucht des gelofs, 1). Voor alle dingen moet men zich den zondaar voorstellen als overtuigd van zijne doemvwaar- digheid en verlorenhedd. 2). Fen gondaar,die daarvan overtuigd is krijgt een seestelijk inzicht in de genastheid des Middelaars voor zijne behoeften. 3). In verband daarmee ontwikkelt zich het een seestelijk inzicht in de genastheid des Middelaars voor zijne behoeften. 3). In verband daarmee ontwikkelt zich het een seestelijk inzicht in de genastheid des Middelaars voor zijne behoeften. Erste vertrouwen des gelöst, want de gedachte; Fr is een Middelaar, kan niet anders dan esne zekere mate van vertrouwen teweeg brengen, en voor volslazten vertwijfeling bewaren. Bij über werkzaamheid met dien Middelaar verplaatst zich de zondaar meer en meer in den toestand dergenen, dien Fij dom de beloftenis des Hvangelies aangeprezen wordt. De beloften Gods Zijns voor dezulken, die zoo en zoo gestemd zijn is de Middelaar bestemd. Te zondaar herkent in den zomaar aldus geteekend zijn eigen beeld, en in den Middelaar het tegenbeld van zijn behoeften. Mit alles gaat niet zoozeer door een onmiddelijk inleven in de Waarheid der Schrift. 5). On deze wijze worden de algemeene beloften Gods, die de Schrift bevat, in zekeren zin tot persönliche voor den geloovige omgezet,zoodat het hem is alsof God persönliche tot hem kwame met den Midcidelaar. Tusschen hem en den Middelaar zelf ontwikkeld zich eene persönliche verna ding Het zijn niet meer waarheden van God en aangaande den Middelaar, waarmee hij bespiegelend werkzaam is, maar het is de levende God en de levende Midcidelaar zelf waarvoor hij zich geplaatst voelt. 6). In deze persönliche verhouding geplaatst kan de zomaar niet nalaten zijn vertrouwen te ves-tigen op hetgeen hem dus door God in Christus toegesproken wordt. Kennis van alle verzekerdheid zou wantrouwen zijn. Ne weg des heils,waarin de verheerlijking Gods uitblinkt,heft zoo ten. 6. “a a hae” Pha 2 F:ae s 5 Pre De te Phage’s; Me re? 4 ttyeec ee. me Ae, ee aw Se. ee —s f r i! 7 By - “ 5 - $ A 2 ae : p e, as Poa Se 4? a a “ ° ve z | ea ~~ f ; : ~ 3 “, i |. \ > Te oe a ed : ar) 4* r dn > oi, oe oe ag 5 ¥ i r} 4 *. 7 « ¢ 7 Be suet. * Ox E m ° Cre! yy ewer »f tte, Se ae ted 2 Ga’ ee ee | fer es rerio Soy 2 * ee ae = - KP at aT. 2 a igs Se bs ‘ , =i 45 :: sade it he Fi + : * Ts * Si ae rs sec ole ve os ‘ <3 = a . f 1 Yn I Gere _ " + a, - J SA 4 - te im * al = : a sade © oe Pore er ie a + —, hes SIs eS = Pde ” a é > £ : Skee & mea a F ait ; . me . 8 aa'4 LS fe Le { oy NS ‘ f ae Fo ad ey . ey rs ‘ re oe L, s Pe ms = i pid ot ae Z . - = 4 sd A 5. me - - ah = id er fo ly s C's ; w ae 2 a “gj a > & *e x : a “ - we ‘> ‘ » * - hy es 7 e ‘ ‘ “7S uit F , ay ee ; of Da oe Sg rs * ~ P. 3 F 4 ~ 2 : aes < 4 “ a ; 4 i . . + ‘sal a _ water wwe - 2 1 ‘ “7 ¥ i ‘ .. Het Geloof. mies volle zijne goedkeuring,dat hij er zich geheel in scnikt,en in vertrouwen de beloften toestemt,zeg~- Sende:,,Heere het. is zoo en zij zoo, gelijk Gij zezgt" Uit dit alles blijkt.dat er verschillende din- gen Zijn,waarbij zich het vertrouwen des gelocfs aansluit als des zondaars dringende behoefte,de gepastheid des Middelaars,de nersoonlijke verhou- ding tot God. Maar achter en boven al deze dingen staat de H,Geest,die on nimmer geheel te verklaren Wijze het geloofsvertrouwen in de ziel verwekt,. 78. Richt zich het vertrouwen des gelöstens on de belofte: God heeft u persönliche liefgehad? Dit licht wel ingewikkeld in de vertrouwende werkzaamheid des gelöstens ongeslösten. D.w.z, wanneer eeng eloovige over zijn vertrouwen gaat redeneeren, zal hij tot de gevolgtrekking meeten komen, dat hij door te vertrouwen ook gehouden is zulks aan te nemen,. Maar men kan niet bew3ren, dat zulks tot het wezen des gelöstes zelf behoort. Het volgt niet zoozeer uit eene ontleding van het voorwern des gelöstens zelf behoort. De verkiezing is niet het voorwerp des gelöstens zelf behoort. Indien er geene verkiezing ware,en God alle zondaren tot de sialigneid bracht,Z00 zou nochtans het karakter van ret zaligmakende gelösteten kunnen zijn. Al wat een zondaar moet hebben als grond voor zijn vertrowen is, dat er eene bizondere barmhartigheid in Sod geweest is, eene liefde des welbehagens van zijn liefde der welwillendheid onderscheiden. Mat behoort. Oort zeker tot het voorwerp van het gelöstvertrowen, Je geloovige vertrouwt niet op Gods welwillendheid in't algemeen, want hij beseft, dat hij trots deze zou kunnen verloren gaan, maar dat er eene wonder- lijke,geheel eenige liefde tot zondaren noodig was,om den Middelaiar te beschikken. Of echter deze liefde zich tot velen,tot weinigen of tot allen uitstrekte,is eene overweging,waarmee de fgeloovige in de eerste plaats niét van doen heeft. Hiermee is niet geloochend,dat er ook eene werkzaamheid des geloofs is ten opzichte der uitwerkiezing. Ne geloovige leert ook daarin de vrije genade Gods verheerlijken ,dat hij behouden wordt,en anderen niet. Ook dat is bij hem eene er- kentenis des geloofs,inzoover het hem noopt,om A) oie 65% < Se slg aad oT Fea eb okie pee iets echt S Te fot, y DES RG: Cos: Sr isi Ore Rit ofvet? Tioiaer se 8b, at reer eee 120203: ao oho ter—tes-Hose Le 6 Be SF LOGK AG : SlKEsa leh ersebicd £68 aia" _wotiNove Sat Lavage oe (9h aeRrees Bt Bob Be “aosaib. eseb os aevod As ‘TeIASe Oat: oT haeeais ot Pie a 7 Setar hy’ er fds ‘ ft) eles oe 9k 4 S z a. © ' oe GO. Gwao Lat ack Se i iad eRe a pee cere ll ne Ae DROS TOLT: BEL! ic scat : - % “* ae 4anv ’ —= 3 " Poesy, -* Ca EUOTS Toa) Sb: i oer oe fae « . K - etre S eit alt eho tal eee _ ep were at — ete ont ad os Sob, Loe. > ie ee PM ow : 5 CHO 2 “S¥ ¥ ' Suber : ; n yes ~ «Ks } * i ORL Toole cas >. %. ‘ J yt WA bse sae a7 ar, rn ate x Ye oat ; Mee ain hea = ' a . ” « , 7 7 By a BAe ; {- Pa a ire! " $< Beecee oe a ee naar Babee ESS $ Se Boo DB {1 oes ‘canes ae Sole Pa) Syes 7 sO an 6. «| % a ep RIP AOI SEL Ot tee: 2s Susser seb iene . * 7 ie Re: ¥ ’ 2 ot fy es i ‘ ¥ ce: o ini ae Se te fae RT eA a is shh “Sore TR gS SRS rey ee. iy ; Bote SasOe Pies 23 i 2y ~s ri + oi et “pa! $ f 2 af bap et A ES +e pb eee ie wa Sie ote de x x : ow te Se aa! Sef £P “1 *) me : 9 ‘ > on ae ee ers oe ‘ oth, a i “ Fe Cae Te Bigt: i aa taf d Pet hs sles 1 geri: Se re becka, OY pe. Lew ro: 6 ae ; rye me Sash, 3766-30-54 critter shed 6s Anbu ots ae eet Roe: dios 4 we 5 * ey vw canal ae Lies * Shad Pie ig ga) 168" BHP Str’ ae teas + ixg kamen orem ee ob ar Shir separate Pos teas = b hvaw Ot oT an pain wee so ARS pie ‘Bes ct eta: aay of. one - Lem DAOS” LIK" Bh Beet eos, ‘gene: te et be? egal ae Paes BES Fy Tok 5 ereg th Hie" i e, (trp Het Geloof. 145. iederes grom der zaligheid in zichzelven te loochenen. Maar de kern van het rechtvaardigend Seloof is dat niet. Evenzoo most geordnete worden overde arere vraag, die veeld oor de godgel rden is verhandelijk geforden; Of het tot het wezen des gelöst behoort, Christus is voor mij versoonijk gestorven, dan wel of dit als eene gevolgtrekking des gelöst zij te be-Schouwen, Men antwoorde: Nat Christus persönijk voor mij gest. ven is, in onderscheiding van voor A. en B.behoort niet tot de bewuste voorstelling des gelöst. Wel daarentegen, dat er eene persön-Lijke toerekening was in den dood van Christus, daé niet van zelf sprak, maar uit vrije liedfde Gods voortvloeide, In ei nelijk,ingewikkeld houdt het vertrouwen des gelöst ook in, dat deze bizondere toerekening ook mij gegolden heeft. Wat verstaat men door de Sluitrede des gelöst, a aie ON Noor de sluitrede des gelöst, ok geheeten de Actus reflexus, bestaat in de redeneering: Major: God heeft aan alle gelösten de zaligheid toegezegd; Minor: Maar ik ben een oprecht gelöst; Conclusie: Derhalve kan ik zeker en vast on de Zzaligheid rekenen. In de Sch. Für wordt meermalen vandezen actus reflexus melding gemacht, b.v. It Cor. 13:5, Onderzück zu zelven of gij in het fSeloof zijt,beproeft u zelven; Of kent gij u zelven niet, dat Jezus Christus inu is? het en zij dat fij eenigzins verwernelijk zijt". Nu hebben velen gewild, dat het vertrouwen des zeloofs slechtsdoor deze sluitrede wordt verkrenen, en dat het geenonze Catechismus met zijn, ze- ker vertrouwen en wat de Hervormers met hun ver- trouwen bedoelen, niets anders is dan de conclusie dezer redeneering. Men sevoelt echter waarom dit niet kan,en ook door de Hervormers en door onzen Catechismus niet zoo kan bedoelen zijn. Voorwerp van 't geloof kan niet eenige stemming of gestalte onzer ziel zijn, maar slechts het getuigenis Gods. Wanneer ik dus het vertrouwen op de aanwezigheid van het geloof in mijn eigen ziel baseer,zoo ligt daarin ovgesloten,dat het vertrouwen zelf buiten het geloof valt. Fr is dan a).geloof;b).vertrouwen, daarop berustend,dat ik geloof heb. Mijn vertrou- wen is dus niet vertrouwen des geloofs(=door het geloof geoefend vertrouwen)maar vertrouwen op de aanwezigheid van het géeloof. Wij zeggen daarom: r. * aes reas ae oe Ie mantel 7 av re q + Ee eee S ms HOG GeTOOL. L4es a}. Deze actus reflext.s isiets dat zich bij het Sel oof aansluit,en oy het géloof volgt,maar behoort nist tot het geloof zelf. b). Onze Catechismus en ae Hervormers hebben op grond van de Sehrift ge- leerd,dat er eene verzekering is,die niet op re- aeneering over het geloof berust,maar regelrecht uit het geloof voorsspruit,een actus directus des geloofs.c). Neze regelrechte verzekering behoort ingewkkkeld tot het wezen,en niet sbchts tot het welwezen des geloofs. D.w.z. er is geen zaligma- kend geloof,waarin zij geheel zou kunnen ontbreken. in zeer vele gevallen zal de geloovige er zelf voor terugdeinazen,om rechtstreeks te bekennen, wat ingewikkeld in zijn vertrouwen reeds ongesloten Ligt. Men mag dasrom niet den geloofsmoed,om dat Stellig te bevestizen,tot het kenmerk des geloofs maken, Het negatieve criterium is beter. 60. Is dit vertrouwen des geloofs de bloote erkenning,dat er ge2n ander behoud is dan in den Middelaar Christus ? Neen,dit was het berieren der Remonstranten, die dan dit aldus omschreven geloof nog weer tot een werk maken,hetwelk de mensch verricnten moet. Me erkenning,dat in Christus alleen heil ligt, zit wel in het gd oof in,maar is toch slechts een deal Gaarvan . Het geloofsvertrouven bestaat veelmeer daarin .dat ik persoonlijk met de ze overtuiging werkzaam word. Indien het bij die overtuiging biccf, Zou het zaligmakend geloof niet aanwezig zijn. S81. Richt zicn het vertrouven des g&oofs on een getuigenis aangaande den Middelaar,of op dan levendam lMiddelaar zelf ? Het laatste,ofschoon daardoor het eerste niet uitgesLloten is, Wijmoeten ons de zaken als volgt denken: Geheel de NMiddelaas-werkzaamheid van Christus is het voorwerp des geloofa Ofschoon nu een deel denser Middelaars-werkzaamheil reeds voor- bij is,en nimmer herhaald kan worden,mag daaruit toch niet afgeleid wrden,dat wijons betraiwen zetten op een abstract feit. Dezelfde Middelaar toch,die ditvesk in het verleden volbracht heeft, heeft ook nu nog,om het in voortdmrende gedachtenis te houden, en door zijne voorbede van kracht te maken. Christus aks de hemelsche Hoogepriester af rd 4 ~ “ 4 2. | Fr4,? wheeé . > ey “VE ea cmt ig * . as aes rie PIF Loe a ne ee eee Ro Lle Beg, inane Sot Ry ae oe eas nee, jiog a nes a ‘TS pave omen 4 Kier ae. ve hh, prey Wares cet Bean ee ny sf a 5 Ys Pea 4d 1 tel a % + an . ‘ ~~ 4) . xe ae a Ou" TE ee oe iY ce es y.. fort Be 7 bare mer aia , - : x rk aS ah at tem on Bray etree 7 ae oe r : eh nas 2d ROBE ARG ea ; Cappy. a3 tate eee oe evan EOE eI miionm em eb Jock, Meee vey Se ee SAR erG 6a Se eat eee AES. Stes Tie se eee o : - A ‘ - “4 7 te 4 en TAREAOS SS (9 Sh 5 etG teaee iat += is . - + * phic ie, teehee Gee hee wrote 3 Des ye: aot gene : x Gs A ft ioe. Ena as oS Bale eta ie ui BRL . Giger Vaceet ise 61s soe i Baer etttie: tb aie ates bes ee as = deny. Het Geloof, IAT. vertegenwoordigt tevens den lijdenden Christus, d.f. Ai J beschikt over al de vruchten zijns lijdens. “n op dien Christus richt zich het zaligmakend ge- loof. Fn Gods verordening is zoo, dat zich vertrouwen op het werk des Middelaars envertraiwen in den Persoon des Middelaars niet van elkaar laten scheiden, Het eerste is zondder het laatste van seenerlei waarde. En zi.zijn daarom zoo nauw verbonden, op dat door deze persoonlijke verhouding, Waarin de geloovige tot den Middelaar genlaatst Wwordt.het bewust zijn bij hem versterkt,zou wor- den, dat hij alles uit den Middelaar heeft. Ne Levenseenheid der mystieke unie en de bewustuijns-— eenheid in hetpersoonlijk vertrouwen des gelofs dienen dus beide voor hetzelfde doel,n.1, om ons een diever indruk te geven van de toerekening uit vrije. genade, Bestaat dan het wezen des gelofs in liefde tot den Middelaar? Dit te beweren zou ons op Roomsch terrein bren- Sen, want,gelijk reeds is on Bestaat dan het wezen des gelofs in liefde tot den Middelaar? Dit te beweren zou ons op Roomsch terrein bren- Sen, want,gelijk reeds is on Bestaat dan het wezen des gelofs in liefde tot den Middelaar? Dit te beweren zou ons op Roomsch terrein bren- Sen, want,gelijk reeds is on Bestaat dan het wezen des gelofs in liefde tot den Middelaar? Dit te beweren zou ons op Roomsch terrein bren- Sen, want,gelijk reeds is on Bestaat dan het wezen des gelofs in liefde tot den Middelaar? Dit te bew gemerkt, geldt bij Rome de liefde als, vorm des gelöst, d.w.z. als dat- Sone, wat aan ret gelöst zijn eigenaardig karakter verleent. Toch zijn er sommigen, die het gelöst een zekeren vorm van liefde hebben genoemd. (Vgl. boven de onsomming dep gelöst daden bij Witsius). Blijkbaar is er een principiel onderscheid tus- schen gelöven en liefhebben. Het is waar, dat zich Zaligmakend vertrouwen op den Middelaar niet laat denken,zonder dat daarmee liefde tot Hem gevaard gaat,smaar dit bewijst volstrekt niet, dat gelöst en  door mijn rersoon is just de grond waarom ik geloof oefen in den Middelaiar. Opdat de cere Gods ook in mijn persoonlijke ver- houding tot leed moge uitblinken, grijip ik den Middelaar als het van God daartoe gestelde middel an,en ctel op Hem mijn vertrouwen, Uit de persoon- Lijke eeloofsverhouding, waarin ik hier door tot Hem genlaatst word,ontwikkelt zich dan van zelf de liefde,als eene vrucht des gelofs. On dezelfde wij ze zitten ds andere christelijke deugden in het Seloof als in eenen wortel in. Ma ar zij dragen niet bij tot de formakle volmaking des gelofs, ofschoon zij als kengronden voor de oprechtheid des gelofs van achteren dienst kunnen doen. 83. Is het gelötet eene daad,een werk? Ja, of schoon men van gelöt als een beginsel,dat nog niet tot ont- wikkeling gekommen is,spreken kan,wordt toch door- gaans het gelöt vor gesteld als een werking der Ziel. Maar in de rechtvaardizing eens zondaars voor _ko-t--het gelöt,schoon het eene daad is,toch niet in de qualité van daad of werk voor, Me Remonstranten beweerden het laatste, Ne Gereformeerden zegeen: Als daad heeft het gelöt geenszins de macht om ons te rechtvaardigen,want gelijk alle daden der’ menschelijke ziel voor den daod is het me t zonde bevlekt,en heeft zelf de gerechtigneic des Middelaars noodig. In welke betrekking het dan weer tot de rechtvaardiging staat kan eerst bij de bespreking van de laatste zelf nader aan- gegeven worden. 84. Wie is de werkmeester des gelötos? Als zoodanig wordt genoemd: 1). God Het is de Vader,die den zondaar tot Christus trekt. Joh.6:14. Het wordt uit genade gegeven in de z A& van Christus niet alleen in Hem te geloven, maar ook voor Fem te lijdenn. Fhil.1:29.1N Fph.2:8 wordt uitdrukkelijk gezegd:,,Uit genade Zzijt gij  Il Cor, 4113 . 85. Hoe wordt dt gelöst gewerkt, middelijk of onmiddelijk? Wat zijn beginsel betreft, onmiddelijk in de wedergeborotte; wat zijne door erking naar buiten betreft ten deele onmiddelijk in de rechtstreeksche daad der bekeering,ten deele ook middelijk door de verkondiging des Fvangelies. Op het laatste gsnoemde doelt onze Catechismus,wanneer hij zexzt, dat het gelöst door de verkondiging des Fvangelies in het gewerkt worden. 86. Gaat het niet aan het gelöst geheel mid- delijk te haten ontstaanbij den zondaar? Neen, dat is Pelagiansch of Semi-Pelagiansch,. Men moet dan den naturlik of althans nog on- wedergeboren mensch,de krachten toekennen van een Levensuiting,zooals het gelöven is, te volbrengen. 87. Wat is het onderscheid tusschen een,,nebbelijkhneides gelöst? Met eerste wordt in de wedergeborte geschon- ken,en is . Dus het gelöst, als courte wirklich, kommen-tat. De hebbelijkheid daarentegen is de door geloofswerkzaamheid tot ontwikkeling gekommen aan-leg, die nu voorts aan deze werkzaamheid ten grond-Slag ligt. Hiemit volgt, dat bij volwassenen, wenn zij wedergeboren worden, het beginsel of het zaad des gelöst werden. Bij kinderen is dit anders, Zij die van de kinderen voornun verstandsgebruik sterven, en kinderend es Verbonds zijn, worden geacht met de wedergeborte ook het zaad des gelöst ontvangen te hebben. Rij hen kan men echter moeielijk van een hebbelijkheid (habitus) Strecken, hoewel enkele Godgelee -den dezenterm wel getruiken. Pie zich nauwkeurligver  