De reis der Pandora naar de noordpoolgewesten in den zomer van 1875 [microform]
Beynen, L. R. Koolemans (Laurens Reinhart Koolemans), 1852-1879
Op den morgen van deu 28 Juli met oen bewolkte lucht en nagen geen zon, vertoondo zich in 't N. 0. aan den horizon een verschijnsel alsof tclkens de golven, van de zee gescheiden, hooger in de luclit geheven werden. Kapitel Young vcrklaarde het voor een speling der refraetie, veruorzaakt door de nabijheid van ijs. Kort daarna werd uit den top gerapporteerd, dat er ijsbergen te zien waren, die zich als witte stippen aan den horizon vertoonden, waaraehter do met eouwigo sneeuw bedekte toppen van Groenland zich statig verhieven. Tegen den avond wakkerde do wind uit 't Z. O. aan, zoodat de Pan-dora gedurende den nacht, met een 5 Ti 6 mijis vaart, straat Davis  De met schuim bedekte zee wierp zich al joelend en jüichend in de diep uitgeholde gleuven dier lichtblauw gekleur, die ze reeds als baar gewisse prooi beschouwde, daar zij ze langzaam en als het ware spelend naar 't zoele zuiden dreef. 't Zilverwit van deze doorzichtige gevaarten werd aangenaam verzobt door 't lichtgroen en holder blauw, dat zich diep in bun binnenste verschool, doch nu helder I)K TOCIIT MKT DE PANDOLLA IN 1875. 23 uitblouk, beschieden door dv, vrioiidolijke stnileii der opko- meiulo zou. To half ti(!ii ziif^eu wij roclit dtiidolijk Knap Desolation ala oen hoo<?, brood, doukoi- voorgojbcrgto tegon hot meer I)K TOCIIT Pun-tigo hoofflaid aclilor zicli nitslekon, on koersten daarna om de N. N. VV. 0111 uit 't al dichtor on diclitor wordeiulo drijiijs te goraken, door iieer in dv opon zoo to houdon. Dit doonde kwain do I'andora oclitcsr In eon zwareii mist, die veroorzaakt word, doordat zij beweston do ijsinassa's geraakte, en do Z. O. wind, die oerst ovor do nua snceuw bedekte top-pen dor borgeii, en dan over 't velo ijs streek, de lucht met waterdarap bczwuiigorde. Daar 't zoiloii in zoo'n niassa drijfijs in dik weor, wanneer men er de bewegiiig niot van kan gadoslaan, iiatuurlijk gewaarlijk is, en 't ijs vormocdelijk door den Z. O. wind, uit de kust in zee zou gedrcven Zijii, word or in eene N. 0, richtung in liet land gostuurd, om zoo doonde uit den mist, en in 't open vaarwater onder don wal te komen. Te half vier was de Pandora dan ook uit vele drijfijs in betrekkolijk open water onder de kust. De wind, die door 't Oosten uaar 't N. O. ton N. draaide, dreef echter al het ijs, uit de vole baaseii en inhanunen der kust in zee, zoodat de Pandora zich liorhaaldelijk, door voel drijfijs been, een weg moest banen. Eoven 't land was 't nu voortdurend holder, doch in zee hing aan b/b. van ons onafgebroken een dikken nevel. De wind ging langzamorluind liggen, waarschijnlijk door dat de Pandora meor en meer onder de lij der lioogebergen kwain. Kapitoiu Voung liet daaroin te 4 uur voor de erstc maal ua ons vertrek uit Engeland, de vureii ontsteken, en te 7 uur stoomde do Pandora, dicht On der wal langs naar Arsuk Fjord. Don geheolen dag zagon wij tal van zeehonden, die lui en vadsig zich op 't ijs in de zon lagen te koesteren, en tegen den avond schoten wij er drio van. Aan boord gebracht, M'orden zij dadelijk van huu huid ontdaan, en word t' spek zorgvuldig in een vat bewaard, daar het voor 't geval van overwintering als olio gebruikt moest worden. Door de lango tirois waa do vnorrnad water dermatc gc- slonkeii, dat gcdureudc do laatstc week odcrcoii op raiitsooii was gesteld. Toon de Pandora dus mi onvorwacht con uil- gestrokt ijsveld passoordc, waar liclitblauwe plekkeii do aan Door de lango tirois waa do vnorrnad water dermatc gc- slonkeii, dat gcdureudc do laatstc week odcrcoii op raiitsooii was gesteld. Toon de Pandora dus mi onvorwacht con uil- gestrokt ijsveld passoordc, waar liclitblauwe plekkeii do aan Door de lango tirois waa do vnorrnad water dermatc gc- slonkeii, dat gcdureudc do laatstc week odcrcoii op raiitsooii was gesteld. Toon de Pandora dus mi onvorwacht con uil- gestrokt ijsveld passoordc, waar liclitblauwe plekkeii do aan Door de lango tirois waa do vnorrnad water dermatc gc- slonkeii, dat gcdureudc do laatstc week odcrcoii op raiitsooii was gesteld. Toon de Pandora dus mi onvorwacht con uil- gestrokt ijsveld passoordc, waar liclitblauwe plekkeii do aan Door de lango tirois waa do vnorrnad water dermatc gc- slonkeii, dat gcdureudc do laatstc week odcrcoii op raiitsooii was Wezigheid van drinkwator aankondigdon, word do maohino oogonblikkolijk gostopt, en 't schip met twee ijsankerd vlak logon 't veld aangohaald. VVerkelijk vonden wij or v(;rsclieidt!n(! kleino komraon of meortjes op, vol h(!orlijk drinkwator, dat gevormd was door 't smelteu van de; sueeuw, di(> godurende den winter het ijs bedekt had. Door middel van een klein haiidig pompje, dat op de verschansing gezet word, en waarvan een slang buiten boord naar bet ijs, en een ander binnen boord naar de vaten liep, waron deze spoedig gevuld. Zoolang het gedurende den korten nacht donker was, werd de machine gestopt, doch te half drie werd meer in den wal gehiuden. De Pandora moest nu ongeveor op do hoogte van Arsuk Fjord wozen, maar daar de kust hier overal hetzelfde is, was he zer moeilijk den ingang or van to vinden. Intusschen werd hot meer en meer licht, on naar mate de dag aanbrak, word de kust beter zichtbaar. De omtrekken der hooge bergtoppen begoimen duidelijker on scherper af te steken tegen de in 't Oosten zacht gekleurdo lucht; debergen zelvo Ondeden zieh van hun ecntonig grauw nacht-gewaad, sommige meer vooruittredend, waar anderen terugweken, en hulden zich in een zachten roodklourigen nevel, die zelfs hun met sneeuw bedekte kruinen vriendelijk kleurde; de eenheid der tinten bogon te breken, hier nijgend naar 't dof rood, daar wegsmeltend naar 't licht geel; stelle vakken der bergen werden kenbaar door hun donkero scha-duwen; hellingen en dalen, hoekigc rotsmassa's en diepo gleven werden zichtbaar, en de trotsche hoogo kust vnii Groenland vertoonde zich in al haar grootheid. Weldra verkende Kapitel Young Stor-eiland, en stoonide de Pandora langzaam en statig tusschen het vele drijfijs door in den wal. In 1876. Kiiki'le zcehoiidcii vertoonden zicli, (loch tal van noordknperrs ill 't \vat(!r, on zwcrnKui vo<i;(Ah in do lucht zettca lovondig-hcid bij anil 't goliocl. Dieht laiij^3 vorschcideno majostiKUiso jsborgou,(lifi liier gogroud wnrcii, h(!cnstoomcndc, boroikte do Pan-dora den inguiig van Arsuk Fjord. Ilieontomoetto zij do Traveler, dio op '.looptouw gonomen, en naar Ivigtut gesleopt word. Do ingang van Arsiik Fjord was mucielijk to vindon, aan-gezioii do zeilaaiiwijzhigcn, (hjor d;'n Dcensclion zcoofficier Lnitcnant ('. Norman gogoven, alleen van waanh^ zijn, als men dichl onder de kust is. Als men namelijk een good eind uit den wal is, doet zich liet oiland U Manak zer onboduidend voor, on is 't onnogolijk en gelijkenis van een kenlijkon kegel op Stor-eiland te ontdekken. Een betere wijze oni 't land er aun te doen, is, uittekijken naar een rij bergen, wior toppen nagenoeg in een horizon-tale lijn liggen; benoorden hicrvaa is eon kennelijke rond-getoptc berg, en bezuiden dien kegeiberg ligt in de laagte Umanak, dat donker tegen 't omringende land Jifsteekt. Arsuk Fjord lieeft twee mondingen. De een, die men bij t binnenkomen ter rechterzijde heeft, loopt eerst Z. O. t. O. 'ii daarna N. N. O. en de andere heeft eene Z.O.u. (rechtw.) richting. Door de rechterzijde ongeveer 4 D. mijlen opte varen, komt men te Ivigtut. De plaats Ivigtut, dat (ivik-gras) grasplaats beteekent, ont-leent dion naam aan haar buitengewone vruchtbaarheid. Voorheen werd doze plaats in den zomer drink bezocht door do Eskimo's om er te visschen, en bun visch te droogen, doch tegenwoordig komen zij er zelden meer. Toch is Ivigtut nog bekend, wegens den overvloed van Loddovisch, die de kleine bnaien opvult, waar zij tallooze kabeljauwen, die jacht op hen makoii, heenlokken. Ivigtut is een lialfcirkelvormig vrij lieuvelachtig terreiu, door een rij bergen orasloten, die zich tamolijk steil ongeveer (100 meter in de lucht vorheffen; do ingesloten cirkelvorraige ruimte tot een vallei vormend, '/'a Duitsche raijl in middelijn. 20 DE TOCIIT MEET I'.F, PANDOIIA IN 187!). Ann (lea voft en op do ln;lliiii,'t!n (I(^r bori^cii viiidt men inl van U'ililc kippcMi, liazcii (-ii poolvosscn, tcrwijl <^((liir('ii(l('l(' dcu winter iiitycatrcktc zwcrnit'u cidcrccMKlcn en niidiT wulcrwild in (lit (Icel dcr I'jord liun toovluciit zockoii. Tocii is nioii vcr- baiisd tc lioon^ii, dat liicr in (irocnland lU) kanai'iovo(r(! I, do duif, (I(! tanimc (lond, lu^t konijn, dc fj;oit eu hot vnrkeii iiiet all(i('n inhdi'mseli zijii f^oworden, niaar dat d(V-(i dii im liior op c(!n brt'odto vuu (11" 10' X. zulfs \vi'lii>' tieron. Di! ii('llinj(on der borj^cn zijn vrij grocu fxc.klcurd, daar do plantcnfiirooi hior wiiolderigcr k, dan in ceniji andor ffcdeoltc van GroeaUuid, liotjijcen aan doze plaats het iiitorlijk f^ccft van ecu vi'icnd('lijk(!n tuin ic niiddoii van dc alj>;unic('nc dorhuid van ocn land, dal i» van do 12 niaandcn dicp ondor do snecuw ligt bedolvcu. VV^at ochtor Ivigtnt 't meost morkwaardig maakt, is: dat hot do eenige plaats tor wcrold is. Warr, bolialvi; to Miask in Süberii, krioliet wordt aangotroH'on. Oni 't bolangrijko van dit inineraal iian toouou, wil ik er met ecu eiikel woord bij stilstaan. Mog in de oorste tijilon de poolvaart zioi' ecu Inuuhilsdocl of ocnig gcwin licbbon vourgcslold, zekcr is dat tegenwourdig uiet mocr hot geval. Ilet hoofddool ocncr liodondaagsclie Noordpool-expeditie is en inoet wczon, do oiitsluiering der tallooze zuiver welonschappelijkc schatton, dio hot ijzigc noordeu voor ons verborgou houdt, op hot gobied van geologic, uiotoorologic, miuoralogie zon, inaar wie zegt ons dat deze wetenschappelijkc schatton, uiot ecnniaul ook matorieclo voordeclen zulkui oploveren. Ophet laatst der 16o eouw zochton onzo vadoren naar ccn weg door het Noord-Oosteii naar Cathai, dio niot gcvouden word, maar hot loiddo tot de ontdekking van Spitsbergen on tot de walvischvaart, waarvan ons land gcdurende bijna twee eeuwen groote winsten trok, en waaraan het nog vocl groottsrc voor-deel verbondon was van eon uitstokendo oefenschool te zijn voor stou Le onderenne zieli, zieli heben bijgebräude, tot den rocm van 't gemeinen best. DIE lOClIT MET UE PANDORA IN 1876. Ook in oiiz(! duyoii kai yowc^cn wonlcii op ecu voorbcold, li()(! oii(!rzotkiiigt!n van wclciisi'liappclijkcii aani in \u-X liuoj^e, noordciU grooto niaterioi.'U! voordtoltiii liobbcii opgolcverd. lliit niinoraul Krioliot, dat ijsstceu betookenit, was voorhecu wciuig b(^koiid. In lSO(i cchtcr ontdokto Sir Charles Gii'secko op aauwijziiig van ocnigo Eskimo's langs dc oevora dor Ar- suk Fjord  doclcindo nanielijk tot hot vorvaardigon van snuif. Zij maaldou bladou tabak tusschun two stukken kriolict tot poedur, en aan do al-dus vcrkrogcn snuif, vvaarvan do liell't van liet gcwicht nit krioliotstof bostond, gavcn zij boven allc andore do voorkonr. Kriolict hoet't tot chcnuscbc lorinulc; Al, i^B+G NA. F\. Hot bovat dus do drio olonionton Aluminium, Natrium cu Fluor, die alle con lioogc waardc voor de Industrie hcbbon. Let clomont Natrium namclijk vornit verbondou met kool-zuur hot bckcnde handolsproduct soda. Hot Aluminium götter, vorbonden mot zwazuur eu kalium, hot woinig minder noodzakclijko product aluin. Hot Fluor wordt in den nicuwsten tijd gobruikt tot het make van glas. Alle elle menten dus, in dit mineraal voorkoraendo, vindenhaar toi^passing; van lastige bijproducten van wcinig waardc, als bijv. bij de soda-berciding uit koukenzout, het zoutzuur eu do zwavclzuro soda, is hier geen sprake, eu juist hicriu ligt nu het grooto voordeel van 't kriolict. De bewerking is aldus: Hot kriolict wordt vorliit met koolzure kalk, het koolzure komt vrij, en wordt opgevaugen, de kalk verbindt zich met fluor, tot hot ecrsle product: /iHOixalciimi, geschikt voor glas-fabrikatio. Hot aluminium heoft zich met het natrium verbonden Alumzure natrium, die opgleost wordt in water. Door doze oplossing wordt nu hot bij de cersto bewerking verkregeu DE TOCHT MET DE PANDORA IN 1875. Koolzuur geleid, dat zicli met het natrium verbindet tot soda die in oplossing blijft, terwijl ecu witte stof, aliiinaurde hydraat, neorslaat. Men dampt do sodaoplossing uit, hchiandelt hel aluinaarde hydraat met zwavolzuur eu kali, en verkrijgt als laatste product aluiu. In 1849 — 50 bewecs Julius Thomsen, professor te Kopeii-liagen, dat het krioliet op boveustaando wijzc kou bewerkt worden, en outving daarvoor het privilege het krioliet  was nauwelijks voldoende, ora de kosten tc dekkon. De staat Denemarken ontviug als belasting: In 't jaar 1854 56 ton a / 4.72 de ton. „ 1856 37 „ „ 6.24 „ „ Later verbond Thomsen zich met anderen; zij rustten nu zelf een schip uit, dat met 343 ton 't huis kwam, waarvoor / 4 per ton betaald word aan 't gouvernement. Later word de vergoeding aan 't gouvernement betaald in natura, dat is in krioliet zelf, dat dan weer door 't gouvernement publiek word verkocht. Opbrengst bij doze veilingen: In 't jaar 1857 800 ton, hier- van aan 't gouvernement te betalen 1200/n, dat is dus 96 ton. Deze brachten op/ 19 de ton. In 1858 2359Vi, ton, hiervan 12''/o gelijk 283 ton. Deze brachten op/ 19 de ton. Dit rijzen der prijzen binnen zoo korteu tijd is merkwaardig. Nu kregen ook anderen gezelschappen recht van exploitatie, b. v. een Fug El- sche maatschappij te Louden, en die van Ilalberstadt & Co., en Puggaard & Co., te Kopeuhagen. Deze mislukten echter, en in 1864 worden aan Thomson uitsluitend recht gegeven voor 20 jaar bij Ivigtut krioliet te breken. Sinds nam het krioliet zeer in verbruik en waarde toe, 't geen duidelijk wordt, als wij met korte trekken de hoofdtoe-passingen, die de handelsartikelen soda en aluin vinden, na-gaan, en hierbij eenige statistischt; opgaven toevoegen. De waarde der soda valt terstond in 't oog, indion men vich slechts herinuert, dat zy een onmisbare grondstof is, cot bet fabricereii van glas, en dat de kolossale zeepindustrie op hot bcstaan van soda gegroudvest is. De soda-productie Bedroeg dan ook in Europa in 1874: Groot Britannic Franklin. Düsselland. Oostenrijk. Overige landen. 7.3B0.000 centenaar, 2.300.000 2.000.000 485.000 1.000.000 13.135.000 centenaar dat is 656,750.000 kilo.  raij eindelijk vergund nogmaals de cijfers met hun eigenaardige welsprekendheid te toen optreden, ten einde, den uitvoor van krioliet uit Ivigtut in Groenland te doen keunen. Jaar 1855. 343 Deensche ton; in 1865. 19891/n ton. 1857. . 800 II 1858. . 2359Vu II 1859. . 2788Vii II 1860. . 48207u II 1861. . 7638Vii. II 1862. . 11045V. 1 1863. . 5498/u 1864. . 4261Vu // 1867. . 249088/,, // 1868. . 18890Vn // 1869. . 22S46/%, // 1870. . 266O73/4 II 1873. . 266O73/4 II 1873. . 17358V.1 II r 30 DE TOCIIT MET IN PANDOLLA IN 1875. Dat is bij elkaar op.eield sinds 1856, 2266112/,, ton, en een Deensche ton = 6 cts. = 300 kilo, geeft, clus 1 359. 667 Vn centenaar of 68.000.000 kilo. Sinds 1865 werd ook an Amerika afgeleverd, van daar de plotselinge toename in dat jaar. De staat Danemarken alleen, heft mit dezen handel getrokken de aom van Vs millioen Rigsdaler. Mijn cijfcrs zijn geput uit inedeelingen van Alfred Benzon, fabrieleigenaar te Kopenhagen. In de raijnen van Ivigtut werkten twee machines om de volgeladen wagens nit de diepte op te halen, en cm het water uit de mijn te pompen. Vandaar dat hier kolen zijn, die gewonlijk als ballast door de scliepen, die bier komen, worden uitgebracht. Gedurende den winter is de mijn opgevuld met ijs en sneeuw, en van November tot April wordt er dan niet gewerkt. Alleen van Mei tot October kan, tenzij het doo.' slecht weer Belet wordt, in de mijn gearbeid worden. Een honderdtal meestal Deensche werklieden, die er opvallend flink en gezond uitzagen, vinden hier werk. Het grootste gedeelte keert ieder jaar naar Europa terug, en de overblijvende werken enkele malen door; wanneer er ergens in de mijn geea water staat. De grootste plaag bestaat hier in het ontzettend aantal groote muskieten, wier nijdige beten, hier even als langs de geheele noordkust van Siberie, handen en aangezicht pijnlijk doen zwellen. Ivigtut zelf, bestoud uit 6 vrij goede houten huizen, en voor de rest uit schuren en loodsen, die door de werklieden be- woond worden. De eenige heeren hier op de plaats waren, be- halve de gouverneur, door de Deensche regeering aangesteld, ora den uit Voerte te controlereu, twee ingenières tevens machinist en de doV. De mijn-ingenieur J. W. Pailor Esq. vestigt in The Journal of the Royal Geographical Society of London, vol XV 1869 p. 606-607, de aandachc, op een hior bestaande ader tinserts. 31 Te 4 uur was do Pandora te Ivigtut iiaif^ekoinen, en te 9 nur waren er riiim 28 ton Scliotsche steenkolen aan boord genomen, dat is op liaar bovendek nc'ergeworpen, zoodat geeu plank meer te zien was, en de kool in liet midden van het schip, gelijk met de verschansing lag. De schepen, die hier krioliot weglialen, doen tusschen Mei en September twee reizen heen en weur, van Kopenhagen naar Ivigtut. Nu lagen er belialve een Decnsf.he bark nog drrie Engelsche schepen in lading, waaronder de Fox het bekende scheepje, waarin Kapitein Young in 1857 en 1858 twee lange poolnachten had doorleefd, en waarvan hij later, tijdens de opnamo voor den Noord-Atlantischen telegraafkabel, komraandant was geweest. Na nog bovendien een go Eede hoeveelheid radijs ten ge- ;henke te hebben gekregen, verlieten ij's nachts te 3 uur, do eenzame docli gastvrije bewoncrs der bergvallei van Ivig- tut, en stoomden, op aanwijzing van den kommaudant den- zelfden weg volgend, uit Arsuk Fjord. De andere uitgang kan ook gebezigd worden, doch hij is zeer eng, en daar dikwijls met ijs opgestopt, terwijl hij nu door een dichten mist aan 't oog onttrokken was. De Pandora had nu een sterken stroora mee, zooals des zomers altijd uit deze fiorden loopt, en buiten gekomen, werd er zeil gemaakt, en koerste zij onder zeil en stoom met een 7 mijls- vaart orn den Noord. De voigeode dagen bleef de Pandora steeds vlak onder de kuot, a (open landwater, horhaald) The door dichte stroomen Ji/i;end, doch vrij blijvende van de groote massa, die w\j 0; Avon. ven, maar een gedeelte daarvan wordt om Kaap //Farewell" in straat Davis gestuwd. Het bestaan van dezen stroom is algemeen aangenomen, en door de waarnemingen van Graah en Scoresby, en de onder- vinding van tal van in 't ijs vastgeklerade walvischvaarders, die daarmede in die richti' "voortdreven, bewezen. In Juni 1777 bij v. gei.»' -m vloot van 10 walvisch- vaarders op 76° "N". Br. bezet t ijs, beoosten Greenland, en werd door bovengenoemden stroom om de Zuid gedreven. Zij bezweken een voor de vernielende kracht van 't ijs. Het laatst overgebleven schip dreef in October op 61° N. Br. straat Davis binnen, en 't mocht de daar aan boord zijnde 116 schepeliugen, alleen overgebleven uit een getal van 450. Gelikken, zicli op 't land in de nabijheid van Kaap Farewell te redden. En nog onlangs in Juli 1857, dreef een verlaten wärken 80 geograplische mijlen N. W. van Frederikshaab oij een der banken; 't zelfde wärken waarop 't vorige jaar Prins Napoleon oijn te huisrcis met ihnen een verslagen, opdat men later zou kunnen opaten, van waar het wärken gedreven was. Volgens Kapitel Graah' worden de zuidelijke en zuidwestelijke kusten van Greenland, vooral gedurende de lente, door veel drijfijs epgestopt, terwijl zij daarentegen van September tot Jauuari er bijna geheel vrij van zijn. In 't begin van Februari komt het ecliter weer in groote hoeveelheid om kaap Farewell stroo-men, en volgt in een noordel Like richtige de westkust van Greenland, op die wijze nuissa's ijs uit de Spitsbergen zeeu naar straat Davis voeronde. Om te bewijzen dat de stroom die van om de Noord kwam, niet als kouden enderstroom zijn weg om de Zuid kan voortzetten, zegt Sir Edward Parry ill 't verliual zijner corato reis: Den 13 Juui 1819 op 57° 51' N. Br. eu 41° 5 VV. L. voiidik 't water op de oppervlakte 40'/ Fahr. en op een dieptc van 335 vademeu 39° Palir., aldus sleclits een verschil viiidende van I'/a" Fahr. Terwijl in „the Voyage of Captain Graali" p. 21 te viiideu is: Den 5 Mei 1828 op 57° 35' N. Br. En 36° 36' W. L. Gr. Vond ik do temperatur van 't water op de oppervlakte 46V2° Falir., en op een diepte van ongcveer 100 vademen 44° 5"' Pahr. Dit bewijst, dat aan geon kouden onderstroom te denken valt." Wij lezen dan ook in, A selection of papers for the Arctic Expedition of 1871 reprinted en presented by the Royal Geographical Society 1875 p. 104: "Ut 't bovenstaande blijkt dat de stroom, die, van uit de Spitsbergen zoe komende, zulk een ontzaggelijke massa ijs met zich voert, eerst laiigs de oostkust van Groenland stroomt, daarna om Kaap Farewell westwaarts oinbnigt, en vervolgens om de Noord stroomt, zonder een enk(>len tak in een Z. W. richtig naar de lianken van New-Foundland af te zenden." Ik meen ook uit de gedane waarnemingen aan Boord der Pandora, te inogen beweren, dat dit niet volkomen juist is. Voorop wil ik daartoe stellen het bekende feit, dat koude stroonien steeds van den evenaar vloeien, om 't evenwicht aan de polen te herstelleu. Dit zien wij dan ook bij alle vooruitstekende kapen, oowelijk als in 't zuitlelijk als in 't zuitlelijk halfrond. Ostwaarts van Kaap de Goedc Hoop vloeit de warme Algnlhas-stroom om de Zuid, en westwaarts er van loopt een betrekkelijk koude strooni oni de Noord. Zoo ook vloeit oostwaarts van Kaap Hoorn de waume Brazili-aaudche stroom om de /uid, eu westw.iarts er van loopt de KOUDE Humboldtstroom om de noord. En in 't noordelijk halfrond zullen de koude Stroomen dus natuurlijk langs de oostkust om de zuid vloeien, en de 3 DE TOCHT MF, T)K PAXDORA IN 1875. WAUME lanj^s (le westkust om de noorp, zooals dan ook algemoen bokciul is, dat. flit bij Spitsl)nrf!;en pliiat? ijrijpt. Kaap Farnwoll zou lii(n' (his oon uitzoiulcrliif? malicii, eu nan de \v(;rold 't schouwspel Icvoren, hoc ook koudk stro(jmou naar de Pool kuunen terugvloeicn. Laat ons om dit to oidorzooken, do roods hierl)oven gegeveii bowijzeii aan oon iiador onderzoek onderpoii. Tegou zidko onwoorlogbaro fciteii als (h'ift van 't ijs en die van do sdiopon is natuurlijk woiuig in to brongen, doch wij kinnen avoI nagaan of hot ook woUicht andoro oorzaken zijn, dio dit vorsoliijusel doon plaats grijpon. En verondorstellen wij nn bijv. dat do koudo stroom, die van om de Noord kouit, op d(! lioogtc van Kaap Farewell een warmen stroom ontnioot, dan spreokt hot van zelf, dat de drijv onde raatorie, zoowol ijs als schpen, als de koude stroom naar onder duikt, onder den invloed komt van dien warmen stroom, en bijgevolg met hem verdere, dat is in dit geval, om de Noord zal drijven. Dat bij Ka.'p Farewell eon betrokkolijk warmo stroom bestaat, die in een noordolijke of N. W. riohting vlooit, wordt bewezon door hot gotuigenis van donzcdfden Kapitein Graah, die tijdens zijn o-derzoekingon in Groenland twee zomors en een winter op de oostknst er van doorbracht, als hij zegt: „De temperatuur van hot oppervlak dor zee werd de geheele reis door, voortdurend waargonomon, en wij vonden haar, in de nabijheid van ijs, bestendig tnssclien 28" on 24" Fahr. Aan den ingang van Straat Davis echter, vond ik de temperatur van de oppervhikte dor zee 41° tot 39° Fahr., ofsehoon wij in de onmiddelijke nabijheid van ijs waren. Hieruit maakte ik op, dat een strooming van om de Zuid hier de overhand moest hebben, omdat ik ninimer voorheen in de nabijheid van ijs do temperatur van 't water hooger dan 35° Fahr. had gevonden." En de Deensche admiraal Irminger, hierover sprekende, zegt : Deze betrekkelijk hooge temperatuur in de onmiddelijke nabijheid van den Spitsberger ijsstroom, billijkt raijn ovortni- I)E TOCHT HET 1)E PAXDORV IN 1875. 35 giiig, (lat do watoren van den Noord Atlantischen Ocean aldaar in eon N.W. of N. richting, tegcn de Oust I)E TOCHT HET 1)E PAXDORV IN 1875. En Zuidkust, van Groenland aanvloeion, en liierin moet dan ook zeker de reden gezoclit, Avorden, dat hot ijs aldaar altijd zoo diclit tegen het land wordt aatigedreven, dat het de Oostkust voor schepen die uit zee komen gelieel oiigenaakbaar maakt." Wij, aan boord der Pandora, vonden de temperatur van liot water, in de onmiddellijke nabijlieid van nitgestrekte ijs- massa's, nimmer hooger dan 32" Fahr., uitgezonderd dicht bij 't Spitsberger ijs: want, tot in 't gezicht er van, beliiekl 't water nog steeds een warnite van 40" tot 42" Fahr. Verder is bekend, dat ook meerraalen inahoni(!hout op de Groenlandsc'ie knst aanspoelt, 't welk volgens admiraal Irminger alleen uit West-Indie er been gospoold kan wezen. Zoo dreef een stuk inalioniehout naar Disco, en werd later bewerkt tot een tafel, die nog langen tijd het huis ver-sierde, van den Deenschen Gouverneur van Holsteinberg. (Quarterly Review N=. XXXVI.) Zoo vond admiraal Lowennorn op de Z,0. kust van Groenland even een door wormen beschadigt stuk mahonyhout. Dat verder de Znid en Znidwestkust van Groenland in 'voorjaar door zooveel drijfijs wordt opgestopt, terwijl zij van September tot Januari daarentegen bijna geheel vrij is, is volkomen 't zelfde verschijnsel, zooals wij dat bij Spitsbergen waarnemen, waav ook in 't voorjaar tot half Mei, de westelijke kusten vaak niet genaakbaar zijn, terwijl zij later zonder eenige moeite bereikt kunnen worden. Overigens is 't wel jammer, dat ik tegenover de beide waar-nemingen, betreffende de tempcratnur van 't water op zekere diepte, bezuiden kaap Farewell verricht, slecht een eigen observatie kan overstellen, maar die cene observatie is bijna op dezelfde plaats verricht, en geeft een tegenovergesteld resultaat als de beide opgegeven waarnemingen. Op Den 26 Juli 1875, toon het Middagestek was 57°55' N.Br, en 42°49' W.L. werd's morgens to 10 uur, met een Miller Casella deep Sea thermometer de temperature van 't wa- 3* 3> TOCHT MI'.T I)K I'ANDOLLA IN 1875. ter op of!ii (liopto van 100 viulciudii waargoiioinen, on wcos le thionnometcr 30" Falir., torwijl het water aau de opper- oppervlakte 41'^ Pahr. was. Om bovonstaaiuh^ nuloncii wcnl ik or toe gcbraclit tc {^olooveu aau het in oeii uuordclijke riclitiii<? vlocieu van den betn^kkelijk warinen strooin \ua<;s Groonlands Westknst, en ik werd hieriu versterkt, door dat aan boord der Pandora, to midden van het Spitsberger ijs, dc. thermometer genuddeld 36" Fahr. bleef Anwijzen, en geen enkclen keer lager stoud dan 33°5' Fahr. (Jok ondervoud de Pandora in 't Spitberger is voortdurend eeii noordelijkcn strooni, waarvan de snelden zich wijzigde naar de kracht en richting van den wind, doch die zelden meer dan 2'/- raijl in de waeht bedroeg. De Spitsberger ist trouvégens vervolgt zijn koers, langs de Z.W. kust van Groeidaud tot 6i° N.Br., eu enkele maleu zelfs tot aan liolstcinberg, dat op 07° N.Br. ligt. Daarna merkt men van dozen strooni en de door hem raee- gevoerde groote massa's ijs volstrekt niets meer. De inboor- lingen, Eskimo's, die (lit ijs langs de kust ook plotseling niissen, beweren dat het zinkt, en hieriu kunneu ze in zoo verre gelijk hebben, dat een betrekkelijk groot gedeelte van die massa ijs spocdig in dit warraore water wegrot, en spoorloos verdwijnt. De rest wordt, zuodra die de tallooze diepe fjordeii be- noorden Fiskernaes wil passeeren, door den sterken stroom, die er's zomers altijd uitloopt, om do West gedreven. Den 1 Augustus stonide de Pandora door 't laatste Spitsberger is been, on er buiton komend van het ijs een volkomeu cirkelboog vormeu, die zich, uit den top te zien, ver in zee verloor, 't geen dan ook op mij den indruk maakte, of 't ijs hier in zijn noordelijke drift plotse-ling gestuit word door hot water, dat hier zoo sterk uit de fjorden in zee etroomdo. Oostelijke winden vooreu het ijs nu nog verder uit het land, en brengen het in den kouden stroom, die, van om de Noord, tegen kaap Walsingham (het oostelijkste punt aan do Wostzijde van straat Davis) afstuitende, in een meer oostelijke richting zijn wof; om do Zuid vcrvolgt, on zoo dor-ndn 't, Ils als 't ware opviingt. Vuu mi af drijft het voor goed om de Zuid naar debaiiken van New-Foundland, waar het de novels helpt geboren wor- don, die do vaarfc tusscheii de oude on nieuwe worcld zoo vaak bemoeiolijkcn en vcrontruston. In het zuudolijk gedoelte van Greenland, hot zoogonaamde Julianshaab-distrikt, hoopt zicli hot ijs veel mcer op, dan dit meer noordelijk op de Westkust het goval is, waar het gewonlijk meer vorspnnd wordt aaugotrollen, terwijl in het warme jaariietijde, als liot ijs en de sneeuw op het land smelten, het water met zulk ecu kracht uit de tallooze fjorden stroomt dat lict de ijsinassa's van uit de kust drijft, aldus dicht onder den wal eon open vaarwater veroorzakend, het land water ge- noemd. De ondervinding heeft den gezagvoerders, die iedor jaar tusschen Kopenhagen en G-rooidand varen, dan ook geleerd, om, willen zij vrij van hot ijs blijvou, den meridiaan van Kaap Farewell eenigo gradou ten Zuiden or van to passeeren. Om daarna niet eerder noordelijk te sturen, dan na een Westerlengte van 50° of 52° Liereikt te hebljen. Zij sturen nu noordelijk tot op de breedte van Grodhaab, en dan in den wal zeilende, verder in 'landwater om de Zuid naar Julianshaab. Reeds op een anmerkelijken afstand, beoosten Kaap Farewell, kan men dat ijs al ontdekken. In den zomer van 1828 zag Kapitein Graah het eerste ijs op 58° 52' Br, en 41° 25' W.L, Greenwieh, dat is 15 mijlen ten zuiden en ongeveer 19 geographische mijlit ten oosten van Kaap Farewell, en op den 4 October 1851 ontmoette de brik Lucinde het eerste ijs op 58° 30' N.Br, en 39° 30' W-L, dat is 19 mijlen ton zuiden en nagonog 34 mijlen ten oosten van file kaap. Dit Lastste geval is echter meer een uitzoudering, daar da Lucinde hier slechts een enkel stuk ijs van kleine afraetingen tegen kwam, dat dus als 't wa'-e afgedoold was van de größe massa. Alhoewel  trollen wij drijfhout aan, on later nog enkehnt stukkenn toen wij haar 50 goographisohe mijlen ten noordwesten van ons hadden. Deze en alle latere stukkenn warer echter cud pijnboomer-hout, vvelker gehavend en verminkt uiterlijk een zwijgenu boiwijs leverde van liun langen on moeitevoUen tocht. De volgende dagcn koerste do Pandora dicht onder de liooge, schönerhafte van Greenland oni de Noord, en wanncer de ondergaande zon de zieh in de wolken vorhelt'ende toppen der bergen, waartusschen hier on tiaar zich een kleine gletscher "crtoonde, in de liefelijkste kleuren hukle, dan genolen wij en schouwspel zooals geen pen dat kan weergeven. Op den middag van den 4 Augustus toonde het middag- Bestekan, dat wij reeds op G6" 12 N.Br, en 53" 12' W.L. waren. 'Was een betrekkolijk warme dag, en ol'schoon wij 't als gewonlijk in den wind hadden, vorderde de Pandora al stomenden langzaani raaar zcker. Plotseling ongevoer to oon uur werd een lichte stoot gevoeld, en bleek hot dat 't scliip op een rif had gestooten, dat, naar de kleur van het water te oordeelen, zich nog een eud verder uitstrekte. Gelukkig had het schip slechts even geraakt en was bijna I)E TOCHT MET DE PANDORA IN 1875. 39 dadclijk worr vlot. Kort daarop mirden or vnii top mocr re- von f;'ozieii, en Iiet block nu dat doze zi(!li onjjjovoor I mijl vordor in con uoordolijko riolilinu,- nitstnikton. liij 't zniddijkste rif, dnt wij gerankt had(^n, word South Strom I'jord roolitwijzond (). t. N. f,'opeil(l (ni was Simintak-eiland niot mcor dan I iniji van ons. Kon andor rif, Dat ochter bovon water uitstak, \a<j; I'/j raijl bewoslou Siniiutuk-eiland. Maar uit dea wal stnrond on sohorp uitkijk houdend, werd de reis voortgezot en te 4 uur stooniden wij dicht langs cen blindo klip en peilden toen Kingatsiak 10 mijl van ons ten O'/a Z. (rochtw.) Tegon don avond kwamon er drie?]skimo's uit don wal naar on toe, on werden met liun vaartuig (kaijak) in de boeht van twee touwon auu boord gehesclien. Zij bodon zalm en eiereu in ruil aan, doch aanj^ozien do laatsto alle sloo'.it waron, wer-den alleen de 12 versclie zalmon, voor oven zooveel harde schlieepsbc cliuiten ini^eruild. Door voortdurendeu tegonwind op-gohoudon, zagen wij Diseo-oiland ecrst te 5 u ur in den morgon van den 6 August bovon don horizon verrijzen. Wij waron er toen echter nog 20 mijl bezuiden, zoodut de Pandora eorst's uachts in Lievely-haveu werd binnen geLodst. Het baken, dat liior voor teeken dient, heoft dozelfde klour als de omliggonde rotsen, zoodat het, van om de Zuid komende, niet gemakkelijk in 't oog valt. Daar men lusschen tal van kippen door moot stoomon, om in den nauwen ingang van de haven te komen is hot altijd betor voor don eersten keer een loods te nemen, die zelfs' nachts bij 't eerste scinschot, dat men lost, uitkomt. Duur zijn zij hier niet, ten rainste de loods, die's nachts nitkwam on ons binnenbracht, verlangde niets meer dan een oude matrozenmuts. Disco-oiland is van het omringonde land te ondorscheidea door zijn donker, onherborgzaam voorkomei), dat de zeelui dan ook al jaren geledon deed spreken van:,het zwarte land van Disco." Ver uit zee Gegen, heoft het veel van tafelaud, doch DF, TOCIIT MET PK PANDORA IN 1876. Zoodm men liot nndc^rt, hntncrkt iiinii, dat hvX hoHtuiit. uit oeii opi'envol^iiif? van vrij pdiifi;^!' l)f'r;foii. Dp zui(l|niiit is ijflofjni op <!)" It' N.Hr. (ill door (m'ii atstaud van 12 f^'oof^r. niijlcn van 't vasto land van (rrocnland j^csclicidjMi. Ton noorden en ton wcston wordt liot hospoold door (Its watorun van Hairinsbaai en aJiu de oostzijdo sclioidt. ('(mi nauwo straat, door do ondc llollandors 't VV^aaij^at f^cnocmd, hot van 't vasto land. Hot, strokt zioh nit van li'.)" If tot 70" a 1' N. Mr, on hooft zijn grootsto Boodio (10 miles) van Fortuiio-bay aan do Westkust tot aan VMnkkonliock op do Ostkust. Voorhoo, loon or op Disoo-oiland nog rondioni to scliitjton waron, was t meor bowoond, dooli totroiiwooniig zijn or nog maar onkolo woinigbovoikto Eskimo-nodorzottiiin. Do grootsto dezor, Liovoly of (lodhavn, tilt ongovoor 120 ziolon. Hot (uland Disoo liooft 0011 zcor gozond kliniaal, zoodixt ziokton zoidzaam zijn. Goduroiido don winter is 't land m(!t snecuw bedokt en géréndo moor dan 4 maandon in duisternis goliuld. Op 't eind van Mei of in 't i)ogiii van -Tuiii, hogint do grond woor zicht-baar te wordon, on togoii.luli is (U^ siKioiuv bijna gelicel verdwenon. Van nu af tot in 't raiddon van Soptombor vait or slechts weiuig siioenw of rogon; lu^t kliinaat is dan zacht on Zonnig, tengevolge waarvan gedurenile dczo woinigo maauflen al.mtor groeit tot rijplioid komt. In 't l)ogin van Augustus begimuin de weiuigo bloompjos oolitor al to v(n'\volkon, on vuor die maaud uit is, zijn zij al voor good vcrdwonon. In d(> laatsto hclft van Septombor is 't Avoor gewooiilijk buiig, vorgozeld van suoeuwvlagen, on do nachton wordon donker en koud. In October bogint zich het jonge ijs al snel te vormon, dr. grond wordt hard bevroren, en do gehoolo natnur siuimert in, om vervangon te wordon door don langen oontonigon wintornacht. De nedorzottiiig liiovoly is gebonwd op oim klein ciland van syeniet, dat mot de donkere, stoilo, hoogoploopende kust van Disco, de havr-n vormt. Licve ly is do woonplaats van den Deenschen Inspocteur van D£ TOCIIT MRT UE PANDORA IN 1875. Noor(l-<^<rociil)iii(l, i!ii lincft daarddor iikmm* voclvuldii; vcrkodr met Kuropn, wanraiin iU' koloiiio liaar bi'laiij^rijkhcid oiitloont. Daar Licvoly zoo vaak hpzoclit is door dc vroof^crc I'iiif^dlschn out- d(!kkiiij?89cli(ipoii, isdd faiiiin cu Hora or van voldociuh^ bckciid. Do morkwaardi^sto plant ochtor, is do zoo;?onaamdo (ivaii (.\uf?<'li(!a Ollicinalin irolV), dio f!;(;woonlijk in do lago, drnssigo ffvondon blocit. Zij wordt, door de inlaudere fi, obriikt, all (;ou middel toj^on den schourljik, on aangozioii ni«co do ecnigo plants is, wnar zij in Noord-Grocnland wordt aanji;otr()tron, torwijl zij daareu-tej^on in Znid-Grocnland, en vooral in 'I.FulianHhaab-distrikt in (^rooto hoovoelhoid jaarlijks i)looit, hol)l)('n do inl)Oorliiiu:on wion (lit opviol, liier oon overlovorins aan vastjfcikuoopt, vn bowi^ron nu, dat Disco oens eon do(d nilmaakto van 't Jnlianshaab-distrikt. doch fiat hot door eon maolitigon toovenaar or van afgosohcurd is. T/ozo sleopto hot ora do Noord, on zou hot nog vorder gol)iacht liobben, waro hot niet, dat ocn afgunstig rondodingor lict tonw liad doorgoknipt. Vor Sobaldone Doonschon ambtonaron hobb(Mi aUo zorg bestoed, oora hior can wcinig i'liiropocsoho tuingroont(!n aan t(^ kweokon, waartoo zij do aarde, afkomstig van onde Eskirao-woningon, gcl)ruikton, en mot do grootste zorg slaag(U; men or in, ooenige groonton to tolen. Do aardappelen werdon cchtcr iiooit groonton dan knikkers, maar spiuazie, veldsalado on radijs tieron, en zijn ongovoer in hot middon van Augustus to niittigon. Liovoly bostaat uit 8 kloine houteu huisjes, on uit vor-sohoideno aarden Kskimo-woningen, terwijl or 3 jaren geledon, door h(^t Anierikaansche gouvernoment ccn stocnon loods go-bouwd is, mot hot doel om or do provisien, die voor de Pohu'is bcstemd warcn, in to bowaron. Do haven is Gouoeg voor 5 of 0 schepon, torwijl zij voor bijna alio wiudeu be- scluitting aanbiodt. Aan 't eind or van lag 't wrak van con walvischvaardor nit Hull, die, duchtig door hot iJ3 beschadigd, hier gozonken was. Van de Eskimo's zagon wij dozen kcer niet veel, en daar de tijd kostbaar was, vortrok do Pandora nog denzelfden avond J)E TOCIIT i>iET DE P.VXUORA IN 1875. naar Kudlisiet hi Straat Waaignt, oni daar uit do mijiieu kolen tc houwen. Zoo stoopden viel zu Zoilung morgen den 8 August, dicht onder deu hoogeu wtd van Disco houdeud, naar Kudlisaot. 'i Was een scboone dag, en wij genoteu volop al het grootsche en verheveue, dat de vreemde on v oeste naluur der straat aanbood. Zij was sleclits twee iijlen breed, eii aan wccrszijden verhieven zich ruwe, steile bergwandeii, liio' en d, '! laugs de liellingen wel is waar een weiuig groen getint, docli overigens bar en koud, als de gelieele verdere omgeving. 't Water was spiegolghid, en weerkaatsto tot m de minste kleinigheden de duizend grillige gestalten der drijvende ijs- massa's, die den ingaiig der straat, als 't ware opstopten. Niet zouder gevaar stuurde de Pandora door dezen doolliof van i * I sind, doch das gewählt  een plaats, waar twoe houten en een plaats, woningeu ons de wodplaats van menschlen verrioden. Kapitoiu Young ging aan wal, en vernam dat dit een bui-tenpost was van hot Disco-distrikt, Uyarasusuk genoemd. Eer. Oude Deon Jürgerson, die hier 20 jaar woonde, en met en Eskimo-vrouw getrouwd was, vertogenwoordigde hier zijn gouvernement, en van hem vernam Kapitein Young, dat K-utiUsaet nog ongcv3er 6 mijlen noordelijkor lag. Ten eiude beliulpzaam to ziju bij het koleu laden, zond hij ons 33 Eskimo's aauboord, waaronder drie zijner eigene (lochters, jonjre meisjes van 16 tot 18 jaar oud. Kapitein 1 oung kocht hier 6 goede Eskinic.londeUj met in-begrip van trektuig voor 10 gulden het stuk. Het waren schrandere, prachtige beesten, met steil op-staande ooren, sterk gebit en dikke vacht. Zij zijn het best te vergelijken met onze herd ershorden, doch zijn grooter van sink. Voor men te Uyarasusuk komt, passeert men Issunjoak, kenbaar aan twee piekbergeu, waarvan de noordelijke zeer scherp is, en volkomeu op een cairn gelijkt, en waarvan de zuidelijkste konisoli toeloopt. Cliar'isusuk ligt een mijl, en Kudlisaet zes mijlen benoorden Issunjoak. Wanneer men de baai tusschen Atanekerdluk en Sekkak op't schiereiland Xoarsak open heeft, dan licht Uyarasusuk in "t NO. (recbtw.) Avonden te 9 uur kwam de Pandora voor Kudlisaet ten anker. Daar de brjedte hiervan niet bekend was, ea er geen aanwijzingen voor bestonden, vonden wij de plaats niet zunder moeite. Na de verr ^hte observaties bleken de KudiisHet-kolenmijnen te lig gen op V0°4'5'i" N.Br, en 53^59' W.L. en vonden wij de miswijziug 69'^4'' W. Wanneer de overzijde niet door mist aan het oog wordt onttrokken, is Kudlisaei ecliter geinakkelijk te vinden. Als men nainelijk uagcnoeg op de hoogte er van gekorn is, ziet men op den vasten wal van Groenland, een zeer scherpe bergspits, en wanneer men deze in 't N.O. (rechtw.) peilt, is men op de lioogte der kolenmijn, of wel, als men een kennelijken koepelbcrg, die benoorden de scherpe bergspits ligt, N.N.O. (rechtw.) van zicli heeft. Kudlisaet zelf vcrtoout zich als een steile rots, van oi, ewe-vetr 45 meter hoogte, waarin men tusschen de Soapstoro in, (hiidelijk de donkere kolenlagen gewaar wordt. Van af den top der rots, liep 't tcrrein geleidelijk op, tot waar hooge majestueusc gevaarten van bazalt zich nagenoeg steil tot Ue tocht met be pandera in 1875. 1000 meters in de lucht vorhieven. Achter zich een uitgestrokten gletscher verbergend, die ook hier, oven als in Greenland, zich haar 'tbinneiiste van het land uitstrekt. De bergen ten noorden van de rots liebben sclierpe kruinen; ten zijn van deze vormen zij tafelltind, waarover been een kleine, docli merkwaardige watervnl zicli als een glasdraad naar benen stort, terwijl zich bezuiden 't klif hooge, als een zaag getande rotsen ongeveer 800 meter in de lucht verheften, De kust van Disco, van af Vlakkenhoek, (zoo door de Hollanders genoemd) tot aan Kudlisaetj is niet juist op de kaart aangegeven. Den 10 Augustus vroog in den morgi de sl Oepon aan land, ora koleu in te nemen. De sloepen werden gevuld met bicge kobzakken, schoppen, houweelen, mokors, breekijzers, touw, en door de stoombarkas naar deu wal gesleept. De straal vorint hier een soort van trechter, waardoor been bijna altijd zware rukwinden blazen, zoodat een scliip hier zelden veilig kan ankeren. Wij troffen een buitcngewoon guustigen dag. Er was volstrekt geen wind, zoodat de groote ijsmassa's er den invloed van 't tij, slechts langzaam voortdreven. Aan beide zijden van de rots liepen twee breede bergstroomen van eeu aanzienlijko hoogte in zee, en vormden vor de mon- ding er van een ondiepte, waarop vcrscheidene der diepgaaudc ijbergeu aan deu grond dreven, 7"odat 'l sehip hierdoor eenigszins gedekt was. Zeker zijn de Kudlisaet-kolenmijneu cigeuaardig gelegen, daar rien er do kool maar voor 't weghakken heeft, oni erhet schip meo te vuUen. Op een hoogte van nagenoeg 15 meter, troffen wij een betrekkelijk goed icoleubed aan. De nutuur had op die hoogte een suuil pad van "2 meter breed gevorind, dat ons diende, om van daar, de kolca uit de rots te houwen. Daar dit echter met omzichtigheid moest geschicden, om instortingon te voorkomen, werkten hier de offlcieren, terwijl de matrozen en Eskimo's de zakken ouilaag vulden, en in de sloepen droegen, die, volge-laden zijnde, door de stoombarkas naar boord gesleept werden. Tegen dcii middag verplaatsten wij de werkzaamheden eiud verder op, aaugezien bet werken op de oude plaats gevaarlijk begon te worden. Tegeii 10 u ur des avoiids werd bet werk gestaakt, en smaakten wij bet genoegen te booren, dat er dien dag ruim 37000 kilo koleu, aan boord waren gebracht. 11 et bleek later, dat de kool zeer goed bruikbaar was, boo-wel van mindere kwaliteit dan onze goede Welscbe koleii, waar-van zij slecbts de helft van bet wanntegevend vermogen bezaten. Er moeten bier in straat Waaigat en verderop aan de Groenlandscbe kust tal van plaatsen 5ijn, waar kool wordt aangetroffeii, docb te Kudlisaet en te Atanekerdluk zijn zij 't gemakkelijkst te bekomen. Volgciis Dr. llink, een onderaemend Deenscl -.iiziger is in Groenland overvloed van kool voorbanden. Zij is te bekomen op de Z. O. en N. 0. kust van Disco, op den zuidelijken oever van Oraenak Fjord, op de Z. O. kust van Hare-eiland, op een der eilandeu in Noordoost-baai, en eenige mijlen bezuiden de I'iskinio- Vesting Proven, op de paralel van 72" N.Br. Volgens Professor Tyfe of King's College Aberdeen, bestond di; analyse van een sink kool uit Disco-eiland, 't buisgebraolit door eenige der ofticieven van de expeditie van Sir Edward i.ein. Its specific gravity is 1.3848. Volatile matter 50.6 Coke consisting of ash 9.84 Fixed Carbon 39.5(5 49.4 100.— Nu liggon al deze mijneu, waar de kool betrekkelijk zonder raneite te bekommen is, onaangeroerd. 't Is, also zij door möder tiatuur in die voorre streken zijn neergelegd, ton cinde voorb)opig nog ill voorraad te blijven, om zoodoende later van des te meer belang te zijn: want wie weet, wanneer de voortdurend toeuemende Industrie eenraal gebrek aan haar voedingsmid- li] I'll 46 DE TOCHT MEET DE PANDORA IN 187?. (U;!, fie steenkolen, begint te krijgen, mon niet zijn toevlncht. zcA moeton neraeii tot flic uitgebreicle stcenkolenlagiMi van het ruTve Noordeii. 