Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Volgens de jaarboeken van Hsland dreven des zelfs bewoners in de twaalfde eeuw met hunne eigenen aanmerkelijken handel; maar de Staatsberoerten. der..volgende dertiende eeuw, en meer andere rampen, den dien handel zeer laagdalen.; en het.-weinige,- dat er overbleef, viel fan-heuFe tvi de“tanden van hee Hanfe verbond. Het-velve-.verblef tot s¢oe in het bezit van dien han-idel., taar toen -werd. hi) bij dittuitmg: am eene “Compagnie te Koppenhagen opgedragen. Deze beheld de Monopolie op IJsiatid tot 1684; alswans neer efke. haven aan cene afzonderlijke Compagnie van -Kooplieden toegewezin, en de -naarijver dier Compagnien voor de Ijslanders: voordeelig werd. : tn 9799 werd er op nieuw eene eenige JSland{che Compagnie gevormd, die de eilanders mét hare Monopolie op alterlei wijze kwelde. In 1758 werd 2ij ontbonden, en begon de Koning den IJs Landfchen Handel, aan zich te houden; maar in 1763 werd deé- zelve al wederém aan eene bevoorregte Compagnie gefchonken, welker.beftuur zo0 flecht was, dat de Koning de Aktien opkocht, en den handel op njeuy maar zich nam, doch tot aanmerkelijk verlies.voar de Kroon, em geen voordee] voor het arme IJsjand. De verfchrikkelijke volksrampen van 1783 dedep het Gouvernement de beste middelen zoeken, om het volgende gebrek aan alles op het eiland te verhelpeny en in 1787 werd deszelfs handel voor alle Deen{che ‘onderdanen opengeztt, terwijl alle vreemden daarvan Viitgefloten werden.* Zes‘ der vijf-en-twintig haven- plaatfen werden tot den rang van fteden verheven; er werden jaarmarkten vastecfteld, en door middel wan eene Koninklijke Paketboot eene vaste gemeens schap met Wstund gehouden. De Ifsianders waren intus{then met die gunften niet te vreden, en -‘wroegen verlof tot een vrijen handel met vreeinde natien’, dat hun geweigerd werd. “De Wissland, die Handel hiel, voor den sorts, ongever 50 fchepen bezig, imeestal Galjooten, vah ausfchen.de- 100 eh 350 ton. ‘De uftvoer was ge- “> Hh 4 droogs 488 AARDRICKSUNDER voor droogde en zoute visch, gezouten rundvicescis > huiden en talk, wol, vederen en dons, zwavel; grof gebreide koufen en handfchoenen, enz. De invoer tarwenmeel, bier, brandewin, wim, koffij, thee, fuiker, specerijen, zout, kleedingstoffen, kope- ren, ijzeren en tinnen, huisraad, ftaalwerk en zeep. ‘Tusfchen 1767 en 1784 bedroeg de uitvoer jaar door jaar meer dan 200,000 Rijksdalers, en de in~ voer meer dan 100,000, Tusfchen 1787 en 1798 kwamen er de volgende sichepen aan: ‘Van Koppenhagen. = Van Altona en Noorwegen- Jaren. Schepen. Lasten. Schepen. Lasten. 1787 35 1,627 6 234 1788 27 1,042 28 959 1789 35 1,200 - 33 1,390 1790 38 1,500 - 7 967 479% 35 15344 25 945 Eenigen tijd na dat Groenland Jaren. was wedergevoa- den, beftond er tusfchen hetzelve en Denemar- ken’ naauwelijks eenige verdere gemeenfchap, dan dat er derwaarts walvischvangers ftevenden.. Ein- delijk vestigde CHRISTIAN IV, te Koppenhagen eene Groenland{che Compagnie, welke zich verbond, pm jaarlijks twee {chepen, niet alleen ter Walvisch- vangst, maar ook tot handel met de inboorlingen van Groenland, derwaarts te genden, doch, hiernan Biet voldoende, in 1624 vernietigd werd.. In 1636 ontving eene andere Compagnie, hetzelfde uitfluitende Privilegie ; en ‘de eerfte {chepen, welke zij afzond, keere ZEEVAART zm KOOPHANDEL. 480 keerden terug met glinfterend zand, dat goud geacht werd te bevatten, maar waaruit men hetzelve intusfchen niet wok; alwaarom die Compagnie on- middellijk daarop uiteen ging. Na datintus{chen wans EGEDE, in 1720, uit Godsdienstijver naar Groen- land getogen was, werden de volkplantingen aldaar tevens voorwerpen van handelspeculatie, en veroorzaakte deze de oprigting van Zeevaart zm KOOPHANDEL. 480 Ene Compagnie. Toen dezelve in hare ondernemingen niet flaagde, verzocht en verkreeg een Koopman, sEVRRIN go- heeten , derzelver Oktrooi voor zich, en waagde hi¥ eenige togten, die een aanmerkelijk voordeel ople verden. In 1750 deed hij zim Oktrooi over aan eene Compagnie, welke handel en walvischvangst poogde te vereenen, maar ecindelijk daarvan afzag; als wanneer het Gouvernement in 1788, beide tak- ken in eigene handen nam, doch met zulk cen ver~ lies, dat het ze beide liet varen. Toen nam ecene Compagnie(chap ze wederom op. De handelsartikelen, die Groenland oplevert, zijn swalvischtraan en baleinen, robbentrasn en vellen, -gedroogde en zoute visch, bont, vederen en dom. -Ingevoerd wordt er meel voor de volkplentelingen, wollen ftoffen, tabak, brandewijn, fuiker, {pece rijen, enz. Het ganfche beloop van den handel op .Groenland, en de dagaraan verbondene walvisch- vangst, was tusfchen 1780 en 1787, in Rijksda- Jets berekend, als volgt: Hhs . Ven. go . AARBRIKRSKUNDE voor Van de wal ‘Utveer.uit Belde rakken iInvoer ig - } vischvangst. Groenland. te zamen. Groeniand. 178t 41,396 81,197 122,593 35,989 1782 71,7956 = 3355456 = -107,423 43,645 1783 74,986 = 48,476 = 123,462 = 64,903 1784 111,616 15,47 127,087 74,114 3785 99,851 = 551,638 = 151,495 81,866 1786 = 95,813 70,102 165;915 80,409 1787. 93,110 755365 = 168,475 74,407 - Denemarken maakt aanfpraak op een grondgebied wan de Kust van Guinee, dat zich -van de rivier Volta ef Oostwaarts aan 50 mijl ver uitltrekt (*), en cenige forten’ en faktorijen bevat. -De handed dasrop werd beurtelmgs aan Compagnien afgeftaan , én algemeen opengezet, tot in 17918, toen alle uit finiting van Doenfche onderdanen ophield, en te- wens, na en rijp onderzoek, bevolen werd, dat @e -Slavenhandel er in 1803 zou ophouden. Het getal der flaven,- die er vari daar met Deenfcle fohepen werden weggevoerd, verfchilde grootelifke. Difference belieb in cen jaar noort meer dan 25,000, en forntijds flechts 3 van dat getal. Voorts leverde shen jearlijks. tisfchen de 406 en 1000 flaven aan Wreemde fchepen:. De forten enz. kosten jaarlijks ‘san het Gouvernément 30,000 Rijkdalers, wellie ‘fom de regten, die men er heft, niet oplevere. (*) Die landtreek werd voormaals als Portugeefche eigendom befchouwd, en door de Portugezen aan de Zweden, en door deze aan de Denen, afgeftaan. oe e oom 4 eee ZERVAART an KOOPHANDEL. ‘gor Her land zal door ons te gefijk met de overige West kuse van Afrika behandel worden. In 467 wenidden den denen het oog naar West-Indie, en men zij er het onbewoonde -eiland S. Thomas in bezit. In 1719 wenidden zij er het onbewoonde -eiland S. Jans eilnds en in 1735 konten z§ 8. Cfoix van Frankrijk, en werd er te Koppenhagen’ eene Compagnie gevestigd, om -op die cilanden en ‘de Westkust van Afrika te handelen’; anear de misbruiken in hare -administratie maakten’, dat zij in 1754 opgehevtn, en de handel voor Weingererien van Denemarken, Sleeswijk en Noorwegen, opengezet werd; doch met bepalin gen, wwelke tot‘aan 1777 afwisfelden. Toen werd de invoer van Koleniale’ goederen’ wederom tot Koppenhagen bepaald:,-en in het volgende jaar werd er op nieuw eehe ‘uitfluitende Compagnie op+ geringt. S. Thomas met ‘eene’vrije haven befthon: ‘ken ziinde, waren ‘Ge zaken dier Compagnie z00 Dloeijend, dat ‘de Aktien tot’ het dubbel van ders velver nominale waarde rezen. Die voorlpoed was $ntisfchen kort ‘vin ‘duur. ’ Te ver witgefirekte speculatien voerden gYoote verliezen mede, en, daar ‘de vrede van 1783 ‘an de voordeelen der onde?- ‘houdene neutraliteit een einje miaakte, daalde de ‘handel onder Deenfehé ving tot nul. In 1785 lieb het Oktrooi der Compagnie ten einde; en kreeg de handel ecene nieuwe imrigting Men vermogt fints ‘dieh tijd uit alle havens van Denemarken, de Her- togdommen en Noorwegen, schepen naar S. Croix te ‘zenden, maer de retourfchepen badden osar K penhagen, en de andere havens, waar er Suikers yafinaderijen waren, te ftevenen; uitgezonderd Al- tona, dat wederom met andere voorregten begiftigd was. Ten aanzien van den handel op S. Thomas en S. Jans eiland, liggen de Deenfche onderdanen aan geenerlei banden, en buitenlanders mogen, on- der zekere bezoeker. De denen genieten, in gemeinen schap met de Engel- fchen en Spanjäden, het regt van houthakken op, en vischen nabij, het Krabben eiland. De voortbrengfelen der Deenfche ecilanden in West- indie maken flechts een klein deel van derzelver uit- voer uit, en dezelve beftaat meerendeels uit voorte brengfelen van de naburige eilanden, en de Spanjäden bezittingen op het vaste land. De Deenfche eilanden brengen jaar door jaar 91,000 okshoofden fuiker voort, met 9,150 Okshoofden rum, en on- geveer 220,000 pond katoen. De artikelen, die er aan- en wederom uitgevoerd worden, zijn indigo, kakao, tabak, mabonijhout, enz. De Deen- fche flaten verteren ongeveer de helft van het gene oen er uit derzelyer Westindifche Kolonien aan- voert;.en de andere helft wordt uit Denemarken ‘paar de naburige landen uitgevoerd. Men gebruikt tot den Westindifchen handel fchepen van tusfchen de 40 en 60 Jast. De uitgebreidbeid van dien han- del verfchilt van jaar tot jaar grootelijks, naar de omstandigheden van vrede of oorlog wsfchen de Zeemogendheden; blykens de volgende tafel vap ZEEVAART en KOOPHANDEL. fog fthepen onder Deenfche vlag in den Westindifchen handel gebruikt: In 1734 yoor den engiog tücken Engeland en Franksk, 7 == 1765 gedurende dien oorlog dsarenregen. 89 wm 1781 { in den oorlog tusfchen Engeland en Noordame- f 27 — 1782) rika en deszelfs medehelpers. 146 <w 3789) yedurende den volgenden vrede, die den han, 91 .= 1793) del meer en meer deed afnemen. 58 - vst in den ecerften der coorlogen, die ait de Fraye { 36 — 1798) (che omwenteling voorregten, 76 ’ Ia 1616 verfchenen de Denen het eerste in de Indifche Zeeen, na dat er eene O. I. Compagnie te Koppenhagen was opgerigt. Men vestigde zich daarop te Tranquebar. In 1634 ftond de Compagnie hare voorregten aan de Kroon af; maar de binnenlandsche onfusten onder de regering van Fränkken Ili. veroorzakten, dat men den Indifchen handel bijkans geheell Je varen. Dezelve werd entschieden hernien, toen de rücken herfteld werd, en een Compagnie, welke er in 1674 op nieuw werd, en een Compagnie, welke er in 1674 op nieuw werd, zond het eerfte fchepen naar China: Tot in 1772 werd de handel door elkanderen op-volgende Compagnie gedreven. Toen lieben der Oktroojen wederom ten einde, en de Indische handel werd voor alle Deenfche onderdanen. opengezet, tegen betaling wan vier per cent van de ladingen der retourfchepen aan de op nieuw ge- oktroijeerde Compagnie , welke in het uitfluitende bezit van den handel op China bleef. In jaar 1777 kocht het Gouvernement de Indifthe vastigheden ‘ gg . AARDRIKSKUNDE voor ges -Compgguie,- en: flelde bet dex hedel dasop ganfchelijk vrij; maar met den Chipeclchen bleef alles op denzelfden voet, ja daaromtrent werd het titfluisade Oktroot in r790 al wederom: yoor' 26 jaren vernicuwd. Er werd toen aan Deenfche ‘ons derdanen veroorlofd , vhunne fchepen in vreemde havens naar Indie te jlaten bevrackeen, Op voor- waarde van voor dezelve te Koppenbacen, Trane - goebar, of Serampore, paspoorten te nemen, en de ladingen bij het retour naar Koppenhagen te yoeren, om aldaar openlijk geveild te worden. Te- yens mogen buitenlanders de voortbrengfelen van Indie met hunne eigene fchepen naar Koppenhagen yoeren ; maar de invoer der Chineefche verblift aan de Compagnie, _ Dezer kapitaal beloopt 2,400,060 Rijksdalers eq is in Actien van 500 Rijksdalers verdeeld. Van 1789 tot 1790 zond zij 29 schepen naar China, welker Jadingen bij het retour meer dan 3 miljoeg Rijksdalers opbragyen, De ladingen der. Indifche retourfchepen bragten na genoeg even veel op. Van deze 6 miljoen was ongeveer de helft zuiver voor deel; en het dividend was voor elke Aktic jaar door jaar 48 Rijksdalers, of bijkans Io per cent. De Compagnie zendt jaar door jaar genomen 3 {chepen naar China en za naar Indie. Bij deze Janfte voegen bijzondere perfonen nog een aantal andere. De uitgebreidheid van den Deenfchen han- del op Indie Isat zich wit de volgende opgave van sngsSomene ladiagen en derzelver waarde bexekenen ; .3 Van ZEEWVAART th KOOPHANDEL. ge Jaret. - +s Radingen, .Waarde in Rijkede Van 1773 tot 1777 tc zamcn 28 —-~ 8 miljoen. ame 3778 — 1782 ———— 78 - — 93 | meme 1783 -~ 1786 102 —— 25 ———, “In 1805 kwamen er 25 ftheepsladingen mit Indie | te Koppenhagen aan. De Deenfche vastigheden in Indie zijn het fort van Tranquebar op de Kust van Coromandel, ‘en Faktorijen te Serampore aan de Hughly, te Balafore en Patna in Bengale, te Porto Novo, Kalikoet en College, op de kust van Ma-’ labar, en te Canton in Chinas Denemarken eigent zich ook de Nicobar eilanden in de Baai van Ben- gale toe, en laat er, tot handhaving van zijn regt y de Deenfche vlag waaijen CO. Men vindt in de Deenfche ffaten goede inrigtin- gen ten voordeele van Scheepvaart en Zeehandel. Onberektéribasc® veet teed finte—tang, onder den gezamenlijkeg.Deenfchen en Zweedfohen handel op Oost- en Westindie, de Nederland{fche; die thans ook nogs om van den EKagelfchen mge ce fprekea, door den Noordamerkagafchen benadeeld,. en tot een gee ting overbiijfigl van hare. vorige grootheid vernederd word, Uit ‘Noord-Amerika werd er in 1818.” Believe voor 74 million Dollars producten van den grond en de fabriken des lands, nog voor 39 million vreem- de producci uitgevärt. die #6 AARDRIJKSKUNDE voor Te Koppenhagen beftaat er een magazin van Zec- kaarten, en eene school voor Scheepskadets. Deze ‘werd in 3701 opgerigt. Er worden aldaar 50 Kadets op ’sRijks kosten opgekweekt. De overigen- betalen een vast jaargeld. Zij doen jaarlijks in de Oostzee twee kruistogten, van gezamenlijk 12 we- ken, en worden overigens in de Hydraulica, Hydraulica, en al, wat tot de theorie der Zeevaart behoort, onderwezen. Koppenhagen heeft tevens een Hospital voor de Koninklijke Zeemagt, en te Elfeneur een voor matrozen van Koopvaarders van alleriei natien. Ex zijn aan de kusten korpfen van geéxami- neerde loodfen, en de -vuurbaken zijn vermenigvul- digd geworden. De kosten van deze inrigtingen worden uit de Sond- en Belt-tollen gevonden, wel- ker bedrag met het rijzen en dalen van den Oost- zeefchen handel, dat van Staatsgebietenisen en. an- dere oorzaken afhangt, rijst en daalt. In 1770 bedroeg de Sondtol 459,890 Rijksdalers. wm 1799 581,799 — 1818 nme 14345543 Sedert 1727 had Koppenbagen cene Compagnie van Zeeasfurantie, met cen kapital van 600,000 Rijksdalers, in Aktien van 1000 R ifksdalers ge- Splitst. In 1797 werd er bij dezelve voor na ge- 0g 6 miljoen Rijksdalers verzckerd, outving de Compagnie 300,000 Rijksdalers, en bad ziyer 270,000 uit ZEEVAART in KOOPHANDEL. gor aie te keeren,.zoo dat er een Dividend van 40. Rijksdalers per Aktie kon worden uitgedeld. De meeste Deenfche Koopvaardijichepen ziin Deensch maakfel; die gene, welke men van y ZEEVAART rn KOOPHANDEL. gor aie te keeren,.zoo dat er een Dividend van 40. Rijksdalers per Aktie kon worden uitgedeld. De meeste Deenfche Koopvaardijichepen ziin Deensch maakfel; die gene, welke men van y ZEEVAART rn KOOPHANDEL. gor aie te keeren,.zoo dat er een Dividend van 40. Rijksdalers per Aktie kon worden uitgedeld. De meeste Deenfche Koopvaardijichepen ziin Deensch maakfel; die gene, welke men van y ZEEVAART rn KOOPHANDEL. gor aie te keeren,.zoo dat er een Dividend van 40 reemden koopt, hebben 10 per cent te betalen, om als natjonale bodems te worden aangenomen. Denemarken had in 1746 tusefchen-de 1,200 en 1,500 Koopvaarders. 17923 daarentegen 3,173 vante zamen 85,336 ton. om TGQ mm 29183 mene — 124,129 met 38,000 Koppen bemand, w= 1800 —————— 2,529 van tezamen 136,166 ton. — 1810 —— 1,972 ——-—-— 100,938 -Niet alleen heeft Denemarken de Noorweegfche - visfcherij verloren, die 1 miljoen Rijksdalers plagt - optebrengen ; maar ook heeft.de Deenfche visicherij, in de Oost- en Noordzeeén en het Schagerrak, in de jongstvérloopene eeuw afgenomen, doch hate opbrengst laat zich echtcr nog op % miljoen be- grooten. Zij is dus nog fteeds een belangrijk voor- werp van nationale nijverheid, en zou nog belang- | rijker kunnen worden, zoo -alles van Staatswege beter geregeld was, en men zich meer aangemoe- - digd vond, om daartoe geld te fchieren. Nabij de- Schager landpunt is er eene .groote visfcherij ‘van {chol, enz. De vangst wordt voormamelijk voor den uitvoer gezouten of gerookt. In. 1781 en 1789: voerde de ftad Schagen meer dan 800,000 dus ver-: zorgde visfchen- uit.. -In den..Limfiord grijp, er : eene zeer voordeelige haring- en aaqlvis{cherij plaats. Ti Dz 498 <AARDRIJFRSKUNDE voor De visfcherijen van Mariager en Randers zijn - niet min gewigtig. De laatstgenoemde plaats heeft ime zonderheid eene rijke zalmvisicherij op de voor- gemelde rivier Guden. In de Golven van Flensburg en Sle verfchijoen er jaarlikks van Meart tot Mei cene menigte kleine haringen, en in den herfst ook cenige. Behalve bet gene men daarvan versch gebruikt, wordt er jaarlijks yooo ton gezouten maar Koppenhagen en Duitschland uitgevoerd. De visfcherij in de Golf van Slie is de eigendom der edelen, wier landen dat water bezoomen, en der burgers van Slees- wijk, maar zij wordt gemeenlijk aan de visfchers van Kappel verpacht. De Middelfartiche bruin- visfchenvangst brengt zecr weinig voordeels aan. De Sond en Belten leveren makreel en wigting, dio versch gegeten wordt. De visfcherijen aan de stärk nader te befchous wene Westkust van Jutland houdt er al de kust- bewoners onledig. Men vangt er zalm, kabel- jaauw, schol, enz. Er liggen aan dezelfde kust, en die van Sleeswijk, oesterbanken, welke veel voordeels geven. Die der Sleeswijkche kust bren- gen ‘bij wege van verpachting 75,000 Rijksdalers aa de Kroon op, en met derzelver oesters voore ziet men de Oostzee en het Noorden van Duitsch- Jand. Aan den mond der Elve wordt er, voor- namelijkk: door. de Blankenezers uit het Pinneberg- fiche, eens haringvis{cherij gedreven, welker opbrengst, _ Op \ or a ZEEVAART ew KOOPHANDEL. go9 pp “100,000 Rijksdalers : bégroor, naar Attona, Hamburg en Halland, verzonden wordt. ‘In 1767 werd er te Altona eene Compagnie vin haringvisichees) in de Neordzee opgerigt ; maar, voor dat het Oktrooi, dat voor 10 jaren gegeven was, ten einde was gelooper, kocht de Kroon de Actien,.en de visfcherij werd vervolgens Voor hare reekening gedreven. Zij. brengt ongeveer 6000 ton jährliches op, die naar Hamburg en Petersburg gaan. De bewoners van Helgeland vangen nabij hun eel-land veel kleine kabeljaadw, aldaar Scholvisch geworden, en versch naar Hamburg, Stade en Bremen gezonden. Die eilanders wenden ook een aanmerkelijk kapital tot de kreeftenvangst aan. Gedurende het meerendeel der achtiende een aanmerkelijk kapital tot de kreeftenvangst aan. Gedurende het meerendeel der achtiende een aanmerkelijk kapital tot de kreeftenvangst aan. Liniefchepen van tusfchen de 80 en 60 ftukken; 10 Fregatten 40 &n 24 Sloepen ————= 90¢n 16 3 dusgenoemde Pramen van 20 13 Kanonneerbooten van 4 7 Oude Liniefchepen waren tot blokichepen gy. Vormd, en voor Koppenhagen geplaatst. La Van deze magt: werd er een chip van 74 ftukken, met 5 blokfthepen, in 1801 door NELSON vernield, en.een fchip van 64 ftukken genomen. In 1807 beftond de Deenfche Koningsvioot uit. 1 {chip van 96 ftukken dus 20 Liniefchepen. 3 ——— 08 ——— 16 Fregatten. 8 Sloepen van tusfchen de e0 en 24 ftukken. go Kanonneerbooten van 4 ftukken gefthuts. Hervan werden er in dat jaar door den Brit- fchen Admiral, Lord Gamsier, 16 Liniefchepen, 34 Fregatten, 8 Sloepen en 96 Kanonneerbooten, weggevoerd, en @ Liniefchepen en eenige kleinere vaartuigen vernield. Ten aanzien der schöpensbouwftoffen, enz. is De nemarken van vreemden afhankelikk. Noorwegen levert ijzer, koper, masten, pek en teer; Pommer- ren eikenhout, Rusland hennep, en hetzelfde Rus- land, en Nederland, flechter en beter zeildoek. Het bouwen en takeleii van een zesticer 159,000, dat van een zesticer 159,000, en Dat van cen zes en dertiger 76,000. Rijksdalers. Tot aan:de regering van FREDERICK IV. erlangde men de matrozen voor de vioot, zoo ip de Detniche Staten, als in de vrije Noordfche Zeefteden, bij vrijwillige werving; maar die Monarch voerde het felfel van Confcriptie in. De kusten zu in Zeedistricten afgedecld, en al derzelver bewoners, voor zoo veel het visfchers of andere zeevarenden zim, in twee klasfen wan gewone en buitengewone miatrozen verdecid. Heeft men volk voor de vioot noodig, men neemt het uit de ges wone klasft, en kiest in de cerfte plaats zeodanige perfonen, als geen huisgezin, of zwakke ours » hebben te onderhouden. Geene andere matrozen, dan opgefchrevene, mogen er aan boord van nationale Koopvaarders gebrückt worden; en zij zim alsdan verpligt, om daarvan aan den Officier van hun distrikt kennis te gven. Die gene, welke in fteden wonen, mogen tevens aan boord van vreemde fchepen dienen, ments zij zich, onder verbeurte van: eo te’ pande gegevene Rijksdalers, verbinden, om binnen twee jaren terug te komen. Elke Kapitem van een Deensch Koopvaardijfchip moct voor zim afzeilen an het Tolhuis eene lijst van zijn schweepsvolk afgeven, en bi zijne terugkomst eeme andere, met redegeving van elk verfchil tusfchen die beide. Een opgefchrevene Zeeman, die in een vreemd land blijft, om zich daar neder te zetten, wordt als epn deferteur befchouwd. Bij den onderdom van 50 ja-yu ~ AARDRIKSKUNDE goon fen gaat men van eo gewone Bast: in de Daten gewone over. . De opgefchrevene Zeelieden genicten cenige voor eegten én vrijdommen, zelfs wanneer 25 . Niet gee druikt worden; Hunse foldij begint op het coger blik, waarop zij in diense worden gefteld, em geemt met de vefzwaring van den dienst ook toe. Bede. bedraagt tusichen de twee en vit Rijksdae. Jers, maandikks, en elke Zeeman heeft zi aandecj van getaakte prijzen. Het ganfche gesal der opge- Schrevene Zeelieden bedraagt 30,000 koppen (*); em er dienen 2000, im vrede en oorlog beide, beften- dig in de havens. Zij zim te Koppenhagen in Kasermen gehuisvest, ontvangen jaartiiks 20 Riks- delers foldij, met en benevens levenemiddelen, em alle twee: jaren een pak, kleederen, . -Ee: is tevens een ander korps van 1100 of 2800 sauamerlieden, enz. die beflendig in dienst, blijwen, qu op den selfden voet ala de gezegde Zeelieden be- taald worden.. Het geld, das zij ontvangen, is, als zij werkelijk dienst doen, des zomers tusichen de 8 en 90 Sciallingen, waarvan er 96 im cenem ° oo Deen. (*) Voor de Landmilitte zijn er daarentegen 59,000 koppen opgefchreven, en waren er zuiks in Noor- wegen voorheen 40,000 man. Men had hier deovea @ien, in 1860, ruim 38,000 man geregeld kiijgsvolk ce pasrde en voet. De Deenfche armee was raim §4, Man te woet en te paarde fterk. De gezamenlijke Acti perig celde suim 3000 koppem. ZEBVAART an KOOPHANDEL. 09 Deenfchen Riksdeler, en dus 9 in eenen Holjand- fche fthiver gaan, en des winters tusichen de 6 en. 14 Schillingen. De levenmiddekm, die men bun en de heatstgemelde matrozen geeft, zifh sieesch, visch, boter en meel. Ex Xm voor de vioot atoe Zeefoldaten in beftendigen dienst. De matrozen, die niet bein kutmen, worden om niets im het Militar hospitable toegelaten; de anderen heteten er cene kicinigheid, en de werk geld, dat zi) ontvangen, veor de inrigting lates stean, in welke hunme vrouweh on kinderen in geval van krankheid opgenomen worden. Aan dat Hospicesl is, cen werkhuis werknocht, waar 200, menfchen met het spinnen van hennep aan de kost kuanen geraken. De vrouwen en kinderen van Zealieden, en oude Zeelieden zelven., worden er bij voorkeus toegelaten. Den a Januarij 1813 was het aantal en de foldy der Officieren. bij de sheepmächtig. als volgt: So Admiraals _ jaarlijks, 2880 Rijkedalers. 1 Viceadmiraal ———— 2388 11 Schout bij nachts ———— eoc8 10 Commandeurs ———— 1 848 393 Kapiteincommandeurs === 960 20 Kapiteins ———— 800 6 Kapitein-Luitenants ————, 276 so Eerfte Luitenants ———— 220 83 Tweede Luitenants ———— 192 In 1660 werd Zur eon Admiralitäts Collegie en Commissar van unrusting aufgestellt: In 1784 figs: die two Collegien verenigend. Behalve de Militaire en Civile administrativ, der Zee-sagt, het dic Collegie het tozigt over de Zeoloodfen, de Konitnkitike Zechaveas, en de Hospizalen “voor Zeelieden; en de regtsoefening over de perfonen, die op de vioot en.werven im. dienst zijn. Het. de opperfte vierfchaar dec vioot, maar zij kan geen doodvonnis:ten uitvoer brengen, voor dat hetzelve ter kennis van den: Auditeur-General is gebragt, wiens.uitpraak’ daarover aan den Koning wndefworpen wordt. a 'Frepericn VY. regelde door: twee uitnemende Wetboeken, het. gene tot de politieen den dienst dey vioot betrekkelijk is; en er is geen land, waat Gen Zeeman meer! in waarde gehouden, en zijne dienften beter, zoo met geld, als met eer, beloond brorden, ‘dan in Denemarker. De Deenfche vioot kostte in 1782 ‘ongeveer 916,000 Rijksdalers. 1790 1,200,000 Het Deentche “'Wetboek voor de sheepvaart is op het oude Confulado del Mar, en de Statu- ten yan Olerog, gebouwd. Volgens hetzelve’ gel- den er geene overeenkom ften tusfchen eigenaars én fchippers, of {chippers en fcheepsvolk;, dan die bes. fchreven zijn. De {chipper vermag gcene ftraf te oefenen, zonder het advijs van de voornaamf Te Officier in te nemen; maar hij kan icmand, die aan muitziek gedrag (chuldig is, aan wal zetten. are . . , Een ZEEWAAET zk KOOPHANDEL. yg Ein lodds, die:vit onkunde of omehtzianheid:wa thkp verzeile, is voor de fehade verantwoordelifxi, en, als hij: ze niet -vergoetien kan, met den dood ftrafbaar. “Als twee’ fchepen. elkanderen aan boord zeilen, en geen van beide fchuld heeft, moet de ichade ‘san weerdkanten gelifkelthk worden gedragen, en hebben de eigenaars en bevrachters van elk {chip, near evenredigheid van het bedrag van ‘hun sandesl aan de’ gezamentijke waatde van lading en kiel, toe se;brengen.: De fehade, vit.de noodgakelijkheld van een fchip in gevaar.te behoudes fpruitende, als men bij. voorbeskd een deel der lading. over boord werpt, komt miede yoor rekening ‘van lading eti kiel beide.. .Bij gebrek van levensmiddelen mag de aver? ont -zi¢h' dezelve aan te ichaffen . een’ neal der lading verkoopen. =i’. ’ ' In. de siddep. ‘wan .barbearschbeid ontftond het regt wan épayci, ‘velgens het welke geftrande {chepen ch ‘dérzelver ladimg ‘door de Heeren ‘van ‘den grond, awaar-2it fbrandden , prijs: werden gemaakt.: Conse. stan II, , die ‘alle thiddelen';"om de magt der Ede- len van: aiine ‘drie rifken te korten, aangreep, ¢n daartoe bijzoriderlijfk huntie voordeelen befnoeide!, zocht deac fchending van het regt der satuur en des eigendoms te vertiletigen, ef détd een Edikt afkon. digen, ter dillijke regeling ‘van het gedrag-, weartoe kustbewoners ‘jegens {chipbreukelingen gehouden wa- ten, en .van. de handelwijze ,: welka tuen ten: ame zien van aangefpoekde wrakken ‘of goederen ‘had te houdem : Die Wet antmoette. intusichen vag din . lis kant g6. AARORUKSKUNDE vooa. Dant der Edelen geben tgenkatting, en beget har hare 'toe, 30m den gezegden Vorst. van de Deeniche Kroom te omtzetten. Onder de naastvolgende regewing had. de Aristoeratie de overhand, maar eenigen tijd later werd er wederom op het gezegde ander- werp gelets en cuRisTian V. laschte cen santal yoorfchriften dasromtrent in het Weeboek.in. Verwolgens zijn er diennangeande nog een aantal ancdere woorthriften verichenen; doch er is des niet tegen- fiaatide nog geenezias in al. de oude misbruiken #oorzien geworden. Volgens de thins befteande wetten nOp’ een ichip- breuk, is :het {cheepsvolk geregtigd, om de hulp der. kustbewoness im’ te. roepen,, die bij sulke ge- Segenheden: door. de Overheden van het distrikt moe- ten worden vergaderd. De geredde goederen moe- ten: op’ een’ veilige pinats in.\bewaring worden ge- fragt; en de (Ghipper: en: nicmend van. ain. volk kan gedwongen wordest, om ze te-verkoopen. De a Goodfällige, egep elk vastgefield, die se plundert, - of zich de. waarde van- §¢ Mark zilver fovigent. wZ00 imusichen de schipper, of anderen van het Scheepsvolk, met de kustbewoners cenigen koop flui- aen,.berooven zi zich van ‘het regt, dat hunne orestandigheoden hun anders geven. Wrakken en ‘goederen, die -aamfporlen, zonder dat er iemand van - bet volk te voorithijn komt, moeten verzameld en en. -zekerheid gebragt worden.;, Daarvan moet in de ‘Deenfche en naburige Nieuwspapieren kennis wore adm gegevens; cay als de cigenaars binacn ecn jaar - _ en ZEEYAART: XW KOOPHANDEL, yey en eenen dag. opkomen', monten.de bewaarde goede ren, onder aftrek van de onkosten, worden trig agnipraak: gemeakt,. dam, moet.de: opbrenget van den verkoop, na aftrek der kosten, tusfchen dat perfoon, die aagr ge-oude grwoonten het gezégde regt van épave zou hebben gehad, en de Kroon wore den ‘vetdeeld. Denesarten flot in 1670 een -Haniels-Kraktaat met Grootbriteanje, wasrover $y de ‘bebandeling van deze Moagendheid nader.” Diet Portegal in 1766-cene overreenkomst, waar bi Voornamelifk- het volgende werd vastgefteld: De voortbrengfelen der Delde Rken’ voor’ zoo vee zij niet in het cone of het andere’ -verboden warcri geworden, werden wederkeerlg tocgelaten; zonder inbreuk op reeds beftaande traktaten’ met andere natien 3 voor het.tockomende ‘verbond men zich, om geene ingezetenen van andere Staten boven die der wederzijdfche Rijken in den handel te bevoore regten; il. de dbrandevefm-en wijnen van Portugal zouden in de Deenfche Staten op denzelfden voet, als die der meest bevoorregte natien tocgeslaten worden. | | Bij de gewapende Neutraliteits overteenkomst tus-fchen Denemarken en Rusland, in 1780, werd het volgende, - als onwrilsbare ‘Atalregetea ten sondlage? gegd:. J. Alle ohzidige: Schepen zu gerégtign, om vii: tik langs: de: eat van - corlogvocrende landen te waren.. : Hf. De De cigendom der onderdanen van ootlogvor sande _Mogendheden, ‘Contrabande Krijgsbelroeften, enz. uitgezonderd, behoort aan boord van onzijdige fchepen vrij te zijn. IIL Eene haven behoort enket- voor’ peblokkeerd zehouden te worden, als er nabij dezelve oorlog- fchepen van. gene gorlogvoerende Mogehdheid ver- keeren, en 290 gappastesrd zijn, dat het binnen- foopen door dezelve gevaarlijk wordt gemaakt. IV, Onzijdige (chepen behoore door geen vaar- tyig van oorlogvoerenden te. worden opgehouden, gan om. regtvaardige-.redengn -en kisarblijkelijke daad» zaken, _ £ij, moeten-,.. alg.zij opgehouden. worden, zonder “witttel worden geoordeeld ; en er moet, behalve vergoeding van het sgadeel -voor de cige- naars door onregmatig ophouden veroerzaakt, ook yolkomene voldoening voor hee fchenden der viag worden gegeven.- Voorts werd er in 178%. met Rusland een Han- delptrakcaat van, dea, volgenden -inkoud : gafloten : Art. 1. Vrede en vriend{chap. - “yew. 2. Vrijheid van geweten voor Deenfthe onder- danen, dis zich in de Rusfifthe ftaten ophouden, en voor, Rusfifche in de Degniche. 3. De wederzijdiche onderdanen' als: die dex meest begunftigde natien te behandelen. - 4. Al de havens der wederzijdiche Staten voor elkanders onderdanen open te zetten ;' uitgezonderd ZEEVAART en KOOPHANDEL. 989 3. De wederzijdiche onderdanen' als: die dex meest begunftigde natien te behandelen. - 4. Al de havens der wederzijdiche Staten voor elkanders onderdanen open te zetten;' uitgezonderd ZEEVAART en KOOPHANDEL. 989 Die Deenfche Kolonien buiten Europa, en de Russische aan de Zware en Caspifohe Zeck, oa in andere Aziatische bezittingen. NB. Island, Groenland en de Perroe 'dindeny werden nadethand hier onder de Deenfche Kolonien begrepen. 5. Wordt aan de Denen veroorlofd de regtea, witgezonderd in Lijfand, Esthland en Finland, aan de Russifche Tolbuizen i in gangbare Russifche sunt te betalen. 6. Denemarken vermindert den Soadtol voor den tabak der Ukraine, dennenhont en potasch; en die tol wordt over het geheel ter gunfte van Russland gewijzig. 7. Alle Russifche koopwaren > behalve de neg meer beginftigde opgenoemde, betaien flechts een per cent Sondtol. 8. Russifche fchepen, die de Sond pasteren zim aan geen onderzock onderhevig, maar men berekent hunne lading blootelijfk naar hunne papieren. 8. Er worden ten aanzien van den Sondtol ver dere eee gemacht. O. Rusifche fchepen, die de Sond sepassend, zijn er aan betaling van regten, noch gn dergock, onderhevig. Aan fehepen wan de ecene Mogendheid, die verpligt zijn, om in de havens der andere binnen ge loopen, wordt bij het repareren vrijdom van alle havenregten toegeftaan, maar geene vrijheid, om. Schepen van de ecene Mogendheid worden door de andere niet verpligt, om als oorlog of transpore-chepefe te dienen. Als eene der contracterende partijen in ees Zeccoorlog in gewikkeld wordt, valt zij de schepen der andere niet lastig, al vervoeren deze goederen van de natie, welke. de eerstgemelde Mocendheid beorloet; of vrij fchip vrij good. 16. 17. Stelregelen, aangaande het mére iiber rum, tot opheldering van het naastvoorgaande Ar- tikel. 18. 319. Voorfchriften nopens het onderzock van ichepen van de cene.Mogendheid door oorlogsvasr- tuig van de andere, die in oorlog is. De Konp Yieden hebben. zich daaraan te onderwerpen, en de pepicren moeten miet worden weg gedaan. Odrlog- fchepen, die begeeren te vifireren, moeten de Koope vaarders, Waaromtrent zij zulks voor hebben, nise bin- ZEEVAART su ROOPHANDEL. si ~Qinnen en Kanonfchoe naderen, en niet mere den twee. of drie man aan boord.van dezelve zenden. Als Koopvaarders door cen oorlogichip begeleid. worden, moet de yerklaring van den bevelhebber van het Konvooi, toereikepd zijn, om alle ophour, den en onderzoek voor te komen. 20. Gevifiteerde schepen, waarin men Contraband de goederen vindt, ter beoordecling in eene heven te brengen, en die goederen alleen. verbeurd te vere klaren; of, ais de Sebipper ze op zee wil overgeven, het schmieten der overige lading zijne reig to Jaten vervolgen. 21. Contrabende goederen bij oorlog zi fcheepee bouwen en takelage, met:en benevens oorlogs tuig en verdese krijgsbehoenften. 22. Onderdanen van de eene Mogendheid mogen mogen in de havens van een vijand der andere voor zich: ichepen laten bouwen, of van de onderdanen van zul- ken vijand der andere koopen; en beiderlei schmieten als de eigendom der onderdanen van de-cpae, tracterende partij befchouwd worden. 23. Onderdanen van den vijand der cene pastij, in den dienst der andere, of in dezer staten genae turalifeesd, zijnde, mocten ter gocder trouw One, dendanen van deze gesekend worden te zijn. 24. 95. Betreffen de wederzidfche Confuls eg. derzelver vertigtingen. 26. Regelt de zaak der Tolhuizen. 27. Als de onderdanen van de eene partij jegeng hyume landgencoten in de ftaten der andere verbinde- gis - AARDRIKSKUNDE-voor. * tenisfen “aangaan’; kimnnen- zij door Gecifien van de regtbanken der plaats van hun ‘verblijf tot nako- ming verpligt worden. 98. Kooplieden vin de eéne partij sullen de. goe- deren, die ‘zij in-de ftaten der andere koopen, met de gangbare munt--dér plaats, waar de Koop ee fthiedt, mozen betalen. 99. Voorzieningen tegen treken van Faktoors. Gorlofd, hunne beeken in zulk eene taal en zulken yorm te houden, als zij verkiezen. Wordt een onderdaan van eene der partifen bankbreukig in de staten der andere, zonder er het burgerregt te hebben werkregen, dan zullen de Kre- diteuren, met verlof-der overheid, Commissarisfen benoemen, om de goederen van den bankbreukigen onder zich te nemen; en als de Krediteuren, dic woor twee derde van de schuld komen, tot cene vriendelijke schikking genegen zijn, zuflen: de over- rige Krediteuren daarin ook genoegen moeten nemen. - ga. Veroorloft aan Deenfche Kooplieden in alle Rusifche fteden huizen te bouwen, te koopen, of te huizen, waar geene plaatfelijfke Privilegien zulks verhinderen. Te Moscow, Petersburg en’ Archan- gel, zullen de huizen, die werkelijk door Deenfche Kooplieden bewoond worden, vrij van inkwartiering zijn. CGelijke voorregten worden aan de Rusfifehe Kooplieden in Denemark En tagebende. $3. On- ZEEVAART enw KOOPHANDEL. gr9 33. Ondeiden van elke partijen de Staten der andere ongehinderd verlaten. 34. De goederen en eigendommen der onderdaner van de cene pariij, die iri de Staten der andere overlijiden, geraken zonder hinder aan derzelver wettige eigenaren. 35. In geval van oorlog tusfchen ‘de twee partijen, wordt er. wederziids aan de onderdanen der eene, die in de ftaten der andere wonen, een jaar tijds vergund, om over hunne eigendommen te be schikken en het land te verlaten. MAROKKO, 1767. Art. 1. a. 3. en 4. Zin betrekkelitk tot de vernietiging der Deenfche Afrikaanfche Compagnie, en de beichikking over hare goederen binnen het tijk van Marokko. 5. Er wordt voor alle Deenfche onderdanen cen vrije handel verzeker: J. 6. De Denfche vlag door de Marokkaanfche kruit fers te eerbiedigen, en aan de Deenfche Confuls den voorrang voor die van alle andere Christen Mogendheden te geven. 7. De Deenfche onderdanen zullen geene zwaar- dese lasten betalen, dan andere natien. 8. 9. 10. Veiligheid voor Deenfche ondendanen m Deenfehen handel. 43. Schipbreuk lidende Koopvaardera bij te fiean a Kk | 5% AARDRIKSKUNDE veor en derzelver ladingen voor de cigenaren te bewaren. Aan de Denen in alle Marokkaanfche fteden eeng begraafplaats toe te ftaan. 19. Betreft het vifiteren van Deenfehe Koopvaaty ders door Marokkaanfche kruifers. 13. Marokkaanfche kruifers door de Deenfche Confuls van pasfen te voorzien, om alle misvere fland bij het ontmoeten van Deenfehe oorlogfche, pen voor te komen. 14. Gefchillen tusfchen een. Deen en een Moor door den Keizer, of den Gouvernepr der plaats, in tegenwoordigheid van den Deenfehen conful, te beflechten. — 15. Privilegién van den Confulte Sallee Aan- telling van Viceconfuls op andere plaaten. Confuls huizen, en die van Degnfche Kooplieden, one der befcherming van den. Keizer. Deinden van Confuls en, Deenfche Kooplieden vrij van hoofdgeld, De Conful befchäft alle gefchillen tusfchen Deenenfche enenden. Hij alleen heeft inzage op het gene de eigendommen van Denen betreffenden, die te Sallee overjijden. Hij heeft verlof, om zijpen ecredienst jn zijn huis te doen. vieren, en ale Christenem mogen denzclven bijwonen. Levensmiddelen, huismeubelen, enz. voor het Confulaat betalen geene FögteR. 16. Deen‘che flaven, die yan een Marokkasn- fchen kruifer ontjappen, en Mooren,: die zulks van een Deensch oorlogfchip doen, zijp vrij. ; 47. In. geval van oorlog hebben de Deensche on- ie _o. dere SERVAART tk KOOBHANDEL, arg derdanen ze3 maanden tijds, om Marokko met htine ine goederen te verlaten, 18. Overtredingen van dit traktaat zullen vriende fth SERVAART tk KOOBHANDEL, arg derdanen ze3 maanden tijds, om Marokko met htine ine goederen te verlaten, 18. Overtredingen van dit traktaat zullen vriende fth SERVAART tk KOOBHANDEL, arg derdanen ze3 maanden tijds, om Marokko met htine ine goederen te verlaten, 18. Appelijk vereffend worden. ‘39. Voorwärke, waarop hetzelve wordt petas tificeerd. Een jaarlijksch gefchenk van den kant vas Denctarken, ter keuze van den Koning, uit 25,000 Bpaanfche Piasters beftaande, of uit 6500 Piasters in specie, e000 eiken planken, om Fregatten te bouwen, 12 ijzeren vierentwintig ponders, 13 dito achten ponders, 10 zestienduitms kabels, jo dertienduims dito, 10 tienduims als vorens ALGIERS, 1593 > Voorloopig belooft de Koning van Detiemarketl geene pasfen aan fchepen van met den Dei niet bes vriende natién te geven. ' Art. 1. Vrede en vriendthap: 2. De vorige reeten van 6 percent, of kofiwas fen doot de Denen te Algiers ingevoerd, tot dezelfs de 5 percent te brengen, die de Engelfchen, Fran fen eri Nederlanders, betalen. Daarvan zullen de Boederen vrij zijn, die, niet verkocht kunnende' Worden, wederoni ‘worden ingefchept, en ‘krijgs« tulg ) {cheepsbouwftoffen  de schepen der contracterende pat tijen elkanderen op zee ontmoeten, zullen zij jegens dikanderen geenerlet vijandelijkheid plegen. 4. Algerijnfche kruifers, die Deenfche Koopvaar- dij‘chepen aandoen, zullen hebben aftehouden, zoo haast hun de pas wordt vertoond. 6. Deenfche schepen, op de Algerijnfche kust {chipbreuk lijcende, bij te flaan, de ladingen voor de eigenaars te bewaren, en het volk niet tot flaven te maken. 7. De Algertinen “pullen, als Denemarken in oorlog is, geene schepen aan deszelfs vijanden verkoo- pen, noch verhoren. 8. Om misverstand te’ vermijden, wordt het aan geen Algerijnsch schmuggelen, de Deenfche kus- ten te naderen. mS 9. Deenfche schepen, onderdanen, nz. door krui- bers van Tunis * Tripoly ; of andere Staten, waar- mede D-nemarken in oorlog kon geraken, geno- men, mogen op het grondgebicd van Algiers niet verkocht worden. To. Geene Deenfchepen, die met genomene prijzen in de haven van Algiers ankeren, lastig te vallen, en geene regten van dezelve te vorderen. 11. Deenfchepen oorlogsthepen, in de haven van Algiers voor anker kowende, moeten van levensmidzen voorzien worden » zonder dat men daarvan regten | vordere, en hebben de flaven terug te zen-den, die van den. wal aan boord van dezelve mo-gen komen viugten.. 12. Geen Deeniche onderdanen'tot flaven te maken. 13. Geen Deeniche onderdanen'tot flaven te maken. 14. Eigendommen van Denen, die te Algiers overliiden, behooreen aan derzelver wettige erven, en. de Deenfche Conful alleen heeft inzage daarin. 15. Vrijheid van handel; en geen Deensch onderdanerh van de fchulden van een anderen Den ts arster’en, zoo hij zich niet voor denzelven verbonden heeft. 16. Gefchillen tusfchen Denen, die een. 16. Als een Deen, die een. 17. Geen Deen, die een. 18. Geen Deen, die een. 19. Geen Deen, die een. 20. Geen Deen, die een. 21. Geen Deen, die een. 22. Geen Deen, die een. 23. Geen Deen, die een. 24. Geen Deen, die een. 25. Geen Deen, die een. 26. Geen Deen, die een. 27. Geen Deen, die een. 28. Geen Deen, die een. 29. Geen Deen, die een. 30. Geen Deen, die een. 31. Geen Deen, die een. 32. Geen Deen, die een. 33. Geen Deen, die een. 34. Geen Deen, die een. 35. Geen Deen, die een. 36. Geen Deen, die een. 37. Geen Deen, die een. 38. Geen Deen, die een. 39. En orden de van den Dey ‘gewond of gedood heeft, ontinapt, d&- ‘Consul deswegens nict lastig te vallen, «= oo" 9 7! 17..Veiligheid en befcherming voor des Confins perfoon en eigendom; veriof, om ‘zinen ecrdienst aan zijn huis’ te doen vieren, welke door dé Dp- | wen, die, zich te Algiers bevinden, en door Christen flaven, za] mogen worden bijgewoond,, 18. In geva] van oorlog tusfchen dep Koning en ‘Dey, mogen de Denen Algiers verlaten. = 19. Deenfche: onderdanen, die zich als pasfagiers aan bootd van-fchepen van vijanden van den Dey bevinden, ‘in hunne perfonen ¢ en eigendommen on- gemoeid te laien. ” 20. Dvenfche oorlogfchepen, die te Algiers voor ankcr komen » zuflen met e1 fchoten gegroect wore den, ep met cen gelik falut antwoorden. K k g C. e. Ven id | AARDRIRSKUNDE yaar: - 91,'Van de levenmiddelen vaer her huis des Confuls geene regten te betalen, - go. Alle misverstandig tücken de coptiteterende partien vriendichappelijk te vereffenen. Vaart door de Send, i c .. 3750 tusichen de 3000-en 4000 > Gehepem i 52 daarentegen Er pasfeerden " aldaar in it Yet Ae faren. - Engelfabe. Hollandfche Degofche Pruisfifche Zweed{che ” Dantzi gers “Rastokkers Rremers ‘Ham btrgers Luhekkers cOldewbargers | vn : 1818 1782 : 1964 16 3634 1097 9121 328 .Papenburgers.. Oosteprijkfche Rusfifche . Kgerlandfche. _Franfche " Spaan(che ” Portugeefche ‘Iweneclaaniche —— 6dc0. 7 7736, 12,1664 32,588 1783 31790 3796 i999 t8o00 9836 37-8 4455 2599 33139 534 2009 (eorlog met Engel.) 31773 1559 2157 1571 1480 2950 698 1773 1420 1763 2466 430 9505 1674 194T 203 248 249 118° 339 193 137 «278 363° 177° p83 gt 8 59 WH G5 CBR 7 % 70 5 of -98.94::190 $$ 39 ".. ', 29a «.OF) Sm 598 6 147 6.47. % §3 . ae 33 ta 8 132 Corlog met Engel. ) 7 #8 34 35 “98 38 wi is 4 4°° 6 la ZEEVAART iw KOOPRANDEL. gig In de jaren 1782 1783 1790. 1795 1799 1800 Wapolitaanfche | 4 Noordamerif. 4 44 160° se sy’ ‘7,656 115165 9735 12119 7848 go4t ¥ 7-2? Uitvoer uit de Oostsee. Schespsladingen, - SGranen 5 “mecl, lijnzaad. en rasp er elic, van Rusland, Pruisfeh,.Pom- meren en Lubeck, jadrlijkks (*) tus- fchen de <"i oe ¢ ¥ooo @ teod Touwerk, zeildoek, enz. wit de- zelfde landen, ° o «© go.:4@ Mast En vias eu werk, 1st Rus- | land err Freisfen. e © «. «@ §00,== 455 Masten, deckn, ribben,. en sheepstärkout, uit Zweden, ; Rusland en Prussia. ‘ » 1090 — Ig0@ Pek en teer, uit Zweden, Pruis- 7 fa en Ruélond.... : Foo= 156 Pomsch, uit dezelfde landem.-. Lob == lo Ijzer, koper, metaal, faal,: a- Lo Rin, gefchac en ankers, uit. Zwee og Ger en Rustand.- ~ - 0: “2 490 = Goo Talk, huiden en Seder, uit Ruse - land en Prussia. ° o -c« vow 8 “"Gedrodede en zoute visch, uit I Zweden en Prussia. ° -e kg en a0 Steenis C) Naar een overflag vin eenige jeren 'voor 1800. ° Kk 4. Good ZEEMANS AARDRIJKSKUNDE. Steen, kalk, krije, buspoeder en Sehestiledien, fajpeter, uit Zweden en Denemarken, 20 — 930 Invoer in de Oostzee. Scheepsladingen. Haring, geiroogde visch en traan, uit het Westen: van Zweden, Noor- wegen en Holland. ° © 439 — 450 Zout uit Frankrik, Engeland, Spanje en Portugal,-en van Hamburg, ‘Bremen en Gothenburg... 9370 == 400 Wijn, olijfolie, brandewijn, ae gin, bier en fruiten, uit Frank- rijkk, Italie, Spanje, Portugal en Engeland. o + le 2 200 — 250 Suiker, koffij en firopen, uit Engeland, Holland en Amerika. - t£0— 30 Bijse, gore en mout,.uit de. Lee vant, Holland, Engeland, Hamburg, Oostvricsland en Amerika,. 36 — g0 “Boter, kaas en gezouten vieesch, uit Denemarken;. Engeland, Holland en Oostvriesiand.. :. » 28 — go - §Steenkool uit Eengeland.. e: 200 = 250 Linnens, wolen. ftoffin, katoe- nen etr- reildock, uit Engeland, Frankrijk en N Erdland, 30— 40 C Glas, aardewerk en marmer, wit Duitschland, langs de Elye. » too mm 150 DE ee - ee DE WESTKUST VAN HET DEEN.. SCHE VASTE LAND, EN DIE VAN HET KONINGRIK HABEN. NOVEL Vit de Goostzee geraakt men, door het Kattegat en Schagerrak, om de Noordpunt van Jutland he- nen, in de Noordpunt van Holfteinfche, Westkust befpoelt, en bijzander- ijk uit hoofde van hare menigvuliige banken. waar men de meeste platte visch van de wereld vangt, merkwaardig is. Zij bevat inzonderheid de dusgenocmde Doggerse bank, welke dien naam van de daarop visichende Hollandfchepen bekommen: heeft. Zij neemt in de nabijheid der Engelfche kust, ongeyeer 9 uur ten Norden van den mond der Humber, een aang vang, on loopt tot digt aan de Jufche Wests kust. Het water is op haar tusfchen de 8 en ag vadem dicp.. De Zeeflag- der Nederlanders en Engelfchen, op haar in 1781 gehouden, heeft haat nog vermaarjer gemacht, dan zij reeds vit honfde van de tarbot, schol, tongen, enz. was, welke gacn op haar met netten vangt. Zij heeft ten Zuiden van zich de Wellbank. met 10 vadem waters, tusfchen welke ein de Doggersbank de dusgenocmde zi/verputten liggen, dat kk 5 ceuli- es AARDRIJKSKUNDE voor eenige diepten zijn, waar men veel kabeljaauw vangt 5 daar die visch, in tegenoverftelling van de plate, aan ‘het ‘water de Yoorkeas peft. Die kabeljanriv wordt- versch’ Aair Etigeiaha; Hole land, ‘nz: g evoett: ‘Tégertover’ het - ffhatrd’ Sylt, dat aan de Sleeswijkfche Kust ligt, vindt men in de Noordzee de Witte bank, met 2! vadem waters. Na genoeg midden tusfchen de kust van Norfolk ¥a Fiohand, de “Witred water of Bintie bank, inet 44 vadem, en adn dé Holfandche- usr de Bred yeertien “die dezch ‘main van hare doorgandé tHiepte otitleent. Eee andére, tusfchen de ‘35 en ad aff van de Britishé kust alfigdehde,-en zich vari névens den mond ‘dér Tee tot rievens‘de N. O. 