De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
(a) I.uDwiG §. 334. Men levert zelfs de voF- SCiide Tnfel van de Vcrmengingen der Vcrfclieiden- hedcn v:ni liec mensclilijlce Geflacht, wier naamen mcestal Spaauscfi of Poifiigeesc/i zijii, als zijnde da bedoclde Verfchcidenlicdcn het eerst door deze Volkeren gerangfchikc. E K U S T li V E R. D M E ^' C I N G. f/EiliiollUrs •\ In.'.iaiien ( ^rg J Jmtrkaiun ( F.iiropelrs ni'^t ) In.Vmueu ( jeven j lil:s!ifcn. I Mcstitiden , iV-il' fell oD/iuiuitic'.irt. /lUhiDtiicrs met Jiiicr'n-cncn geven Zi:mlo'*s , ook Lobo's en iSli!h:!tcn genotiml. Uczc allcii ncmcii cciic muidfiif jovt aau van ne- I. DEEL, * E laa; -*> JIIL-' 66 1 N L E I D I N G. luircpci'rs met Ncrgens toch dnldc dc Natuurecncvoorc!- gaandc vcrbastcring dcr Soortcn , wclkcn zi) ken- laat en I;leur: ila .Vt:!,:fi.'n, tn'cst alien met zwait gekrocst, de ovcrigcn met iitikili;in;jenil,liaair. TWE£UE VERJIKNCING. nf'it tini T f (-'luquol's. ■ , ' oiidcili.., met clkandcrcn gcvcn ^ r Mi'lattcn ~) rTcraruneiioOlorisco t \ Mesiifin V gcven < Castifin. L Mesthidcn J (,n:iatrnlyo!!. /E thlopicrs mQt Miihtten gevcn Gnjfo's i)i Cii'ifro's, r Mi-sti;n!cit ") CTrffalro's. ^l:nr.-icanen met J^ ^^^^^^^.^ j gcvcn |z^,„;„,/^,.,. r.ij ilcze Vcrrc:itidenlicia is ntclits ddn dadc tcjcn twee derde van liet oorfpronglijke vcnncngd. DERDE VERMENCING. fTerceroncn •\ rouarurotunoi^hini^i Casii/cn I gcvcn -j I'osHfett. Oiintrnlvo's J (.Octavoneiu Trrcn-eiieii met iVulattcn "J CSaltatras. Ulesti/ln met Quarteroiteii ! j^ J Coijoten. CrijjVs mn' Zitml'o's f |_G/v.'roV. Niilatten met Zamboiso's J [Cambiijo'f. In dc eerstgenoemdc Vcrmciiging is dc vcrbastcring (lechts voor ccn vijfde gedecltc ; bij alle de ovcrigcn is de verlchsidenheid minder te bepaalcn. VIERDE VERMENGlNG. 'octr.Yoncn \ gcvcn I Puchuetas. Coijoten 3 Ulamizo's. Mulatten met cm \Mbei ibujo's "1 u'.sfadQ's J C Albarasftdo'tt lu U^is I N L E I D I N G. €7 lu kcnnclijk omlcrfchcklcn liccft. Dc ccrstc Ver- nicngingcn dcrzclvcn ondcr dc Dicrcn brcn- gcn over lict alircniccn Ccdroclucn vooid , toe onvruchtbaaiiicid gcdocmd, dic-n dc cij^cnzin- niglicid dcr mcnfchcn mag vemicnigviildigcn, door ziilKc vermcngingcn tc bcvordcrcn oi* licvcr tc dwingcn , niaar die in dcrzclvcr ci- gcne bastiiardCoort onvriichtbaar blijvcn , en al- zoo , zoncicr nicuvvc vcrkrachtingcn dcr natiiur door mcnschlijkcn mocdvvil , ook uit!>cr- vcn (i). 111 (Icze laatfte Vcrmcnging Iu'd'c lict (.iivermcngilo of minstvcr- iiicn/iiif recils zno zccr do ovtrliaiiil , cht 'or ua:iiiwlijl;s ctnige vcibasiLiiiig nicer bcincrkt kaii wordcn. — Bi.UMEN'iiACu bl. 124—130. ViREY ///y?. Kai. du t^ciir. Hum. T. i. (i) De bukfon behnndelt in het cene gedeelte vnn zijn werk dit gevoclen als een vooroordeel : (_Nat. Ilijl. D. .w. bl. 14. volg.) maar in hot an- dere nls eenen grondrcgel dcr Natuur , cii driiigt zoo ft^rl: als iem nd dit bewijs aaii voor de volftreicte cunheid van ons geflacht. (^Nat. Hijl. D. iv. bl. 186— 191.) De verfcheidenheden in het geflnchtder Honden zijn zeer veel grooter,dan in dat der Mcn- fciien, zo dat liiin nicts gemeens overig zij, dan al- leen hun inwendig maakzel en het zelfde verraogeu van onderlinge voordteeling, weik laatfte het alleeii blijkbaarmaakc, — volgens denzelfden buffon , — dac zij alien niet dan eene en dezelfde foort iiitmaaken. ^Nat, Hiit. D. v. bJ. 113.) „ Zoiider vooroordeel, E 2 z'jo' (^ I N L E I D ! ?.' a Na bet aaiivocrcn van allc dczc grnndci*,. voor lie voillrcktc I^Onhcid van hct mcnsch- li'lkc gcdacht , ondanks dcszclls vcclviiklii^c,. iiiaar nicest in ccn lopcnde, VerlchciilonhcJ..'!., zou nu de laacllc vraai>; : „ v;in vvaar cchter die vcelvuldigc Vcrl'cheidcnhcdcn , wicr ui- terllcn noo;thands zoo aanmcrklijk vcrlchil- Icn ; " of wc'l gchee! onbcandwoord kunncn bl'jvc'T, of flechts nice een bloot bcrocp op de fpcLingcn dcr Natuiir ur:,ewcc:ren wordcn. iNlaar dcze vraag laat zich volkomcn beand- woordcn; en die andwoord bevcstigt nice flechts liet reeds opgemaakt befluit ten vollen : maar toont tevcns hct hoogstc bclanj; aan voor dc Mcnschkunde, om den Mcnsch overal op den aardbodcm naauwkeurigtcbefchouwen, Dit doendc bevindt men, ilat dc Geftalte dcs ligchaanis van vcrfcheidcne natnurlijkcoor- zaaken af hangt , onder welken dc eerllc plaats moct tocgekcnd wordcn aan dc Luchtftreek, wier I imaatigc hitte ccne te vroegc rijphcid be- zoiuler ingewortelde vijancirchap tegcn Je opcnban- jing,_zegtdanromj. r.forster, — zpl men volHrc-kr moeten cikcnnen , dat de 7.00 zecr rinokcndf fpe- llngcn in bet monschlijke gedncht nlle vrn t:-thio foort zjjn." — Bermerk. auf fcincn Raff f. 2^ ii\2. M'^ I N L E I D I N G. (>9 hevorJcrt , voor ccncn genocf^znamcn groci on llcrktc, im;ir wicr fclle koiidc fchier allc ont- wikkcling llremt , en zoo wcl dwcrt^mcn- fchcn , als iKvcrgplantcn , vcroorzaakc, tcrwijl haarc gcniaatigdc koiulc do vour- dccligscc voor 'snicnfclicn gollnlte .s. Tw-n allon tijdois doze oorzaak t^oor opirierk- lanmc w.iarnomors crkend : ten onzcn tijdc is zclfsdc wijzehaarcr werkin;>;doordc niciiwcre Schcikiindo en de ontdekkingcn o;ncrcnd he: clierlijkc gcftd uitgcvonden (i). Do naastc oorzaak aan dezc is dc invlocd van hct doorgaandc Voedzol , zoo wol ten aanzicn ccr hocveelhcid, als hoedanighoid, en nice min in drank, dan fpijs. Men mag van don Monsch gczcgd hcbbon , dac ook bier in zijn ondcrfcheid van de dicron bellond, dac hij niet kon worden vet gemest C2),vvaar van do oorzaak zoo gc/oed te vinden was in don Gnboreckonbaaron invlocd van zijnen gecst c.^ bet ligchaani : niaar, geiljk hot uic de gofLhio- denis dor oudc Worstelaars blijkt, hoe hua (i) Bu'MEN, bl. 78, 82. LumviG. §. 112. ZniMEKM. f. 66. J. R, KdRSTER f. 236. (a) DH-MENB. bl. 56. 1^ 3 '^S^ \- r« I N L E I D I N C. lij;cluam zclfs ccn onbcfchoft gcvaarrc word door aiinlioiKlcnd Rcbriiik van zccr vcc-lo en zccr vocaeiulc I'pijs (i), zoo is dc nadcclii;'^ invlocd van lict gcbruik van zaincncrckkcmle of jrccscrijkc drankcn op de ontwikkclin}; des liiijcliaams re diiidlijk bcpi'Dct'd aan bet dierlijkc gelkl, om aan het Voed/.d in hct algemcen, van do vroeglb jcugd at' gcnooten , gccnc aanmcrklijkc uitwcrking op dc Gelbltc tocce- fchrijvcn C-) I)e Al'lhmming van grootc of klccnc oudcrs is wel cenc min doorgaandc, maar dikwijls even opmerkzaame bijzondcr'.ieid , als dezelvc ten aanzlcn dcs oudcrdonis en der vrucht- baarbcid opgcmerkt is van zccr oud geworden voorvadercn of uit zccr vruchcbaarc buisgc- zinnen (3). Ook dc Zcden en Lccfvvijzc ,voor zoo verrc dc ecrstcn ingetoogcn of dartel , kuiseh of wcUustig zijn, dc lacitde arbcidzaam of wcrk- ioos, (1) Barthelejiy Rcizc van anacharsis D. If, Hoofdst. vai. (2) Hlumenb. bl. 84, =27. tuuwiG §. 113. J, R. FORSTER f. 236. ziMMF.RMAN f. 58. (3) LuDwic §. 5p. en bij ulumemj. M. 22S. 1 I N I. i: I n 1 N G. n loos, llilzittcml en dcnkcnd , of vol van losfo lip;cliaanishc\vcgini; is, wcrkcn met on- gclooflijkc krachtcn op de (icllaltc van den mcnsch , even als do Opvoeding zclve van de vrocgllc tijdpcrkcn des Iccvcns en daarna dc Stand van vrijhcid en hcerfchappij of van af- Iianglljkhcid en onderdrukking in dc maat- fchappij (i). De Vcrfchcidcnheden dcr Kleur van de huid zouden zich niet min gcmaklijk laten verklaarcn , indicn dc Uiccrftcn , door hoc vecle rchaduwingcn anders ook in ondcrlingc nadcring gebragt, hier niet als wit en zwart tegen clkandcr over ftonden. Vcclcrlcije on- ilerllcllingcn hceft men dan ook gcmaakt, cm voornaamlijk dc ^thiopifchc Verfeheidcn- hcid te verklaarcn, wijl dozelve door andj- ren als dc hoofdgrond verdeedigd wcrd ' an iiun ftelzcl wegcns verfchcidcnc oorfprong- * lij- (i) Opmerklijk is de vergelijking door Zim- WF.KMAN gemnakt vnn de Duitfchen ten tijde van C/KSAa en van hcden , bij vvelke hij aantoont , dat de/iji/w/Vwo'y thands minder verfchillen van AcDuitfc'ieis^ dan dezen van hunne voorouders , en welk vcrfchil hij uit de verandering van luchtflreek , na liet wcg* nemen dcr bosfchen , maar veel nicer nog aan de verandering van zeden , toefchrijfc. f, 54-59. m' I N L E I D I N G. ', I,,. mu t-' iijkc menfchcn-foortcn. Nii fchrccfmen al- ios, \v::t dc kleur van den hiiid bctrof aan de luLlulh-eek toe , wicr toenenit-nde hittc deed taa-- ncn en eindJijk gchecl verzen^-en (O; dan bcweerdc men, dat hot Negcrbloed veel mecr rhlogist'in en ijzerdeclcn inhield (2), 01" wel zcll'svcel donkcrcr van kleur, dan bij i^c Euro- peers^ was (3). 2oms Ictccdc men op de gal, die men almcde donkcrcr van kleur hiold en wicr affcheiding door de hitte bcvo'- 'crd wordt, geiijk derzelver menigte door zwaaren arbeid en gebrek zou toene- nien, en waarvan dc veelvuldige galzickten dcr Indianen voor genoegzaamc blijken ge- houden worden (4). Andcren zogten iec eigenaardigs voor de zwarte huid der Ncgers in derzelver teolvocht , het welk zij zwart-' achtiger voorondcrllelden C5)» of wel in de hersfencn , die medc donkcrcr van kleur zoudcn zijn (6_) : maar alien hebbeii zij we- dcr- (1) BuiFON. Niir. Hiit. D. ill. bJ. 10.9. ZiM-.. WERMAN. i. 77. (2) Bij LuDwiG f. § 97. Cs) Aid, en bij Blujienb. bl. 10^. (4) Bij LuDwiG §. 99. en bij BLUMsiNs. b!. lo3^ (5) Bij Lldwk;. _§. 1 00. (-S) Bij Luowic. §. I ox. men al- F aan de lecd taa-- [ ^j ; diui ;el mecr , or wcl ie Euro- op de .x\ kicur \c hitte menigte toene- ilzicktcn Ijken gc- gten iec r Ncgers ij zwart" f wel in an klcuf 1 zij we- dcr- [09. ZiM-. . b!, lo3^ I N L E I D I N G. tlcrfpraak of wederlcgp;ing gevondcn, in zoo verre , di\i de laatile onderllcllingen ten ecnc- niaal omvcr gcworpcn werden , tcrwijl de eerfte bleekcn iiict gcnoegzaanuc zijn, omallcs,hec welk hier rcgcnkonaangcvoerdworden ,ultdcn wcg te ruimen. Blumenuacm, die alledczc ondcrllcllingcn kcndc en ais onvoldocnde vcrwlcrp, gaf eindlijk ecn gevoclen op, tot liet wclk hem de nieinvc Schcikunde, wclke rccds zoo veel hccfc verkiaard, 't geen te voorcn onoplosbaar fchcen , fchijnt gcbragc tc liebbcn. — Volgcnds hem wordt de naaste corzaak der zwartc Klcur gevonden in dc overvloedigc Koolrtof van 's menfchen vocJi- tcn, die, met dc Waterftof naar buiten gedrce- vcn tot door dc dikke huid , nedergcploft wordt door de Zuurftof der dampkringsluchc en zich vasthecht aan het MulpighiaanCchs flijm- of nct-vlies, het wclk de halfdoorfchij- ncnde opperhuid met de dikke huid ver- eenigt en de cigcnlijke zetel is der kleur. Volgends dit ilelzel mocten de bloedvatcn van de dikke huid werkzaam zijn, om het kool- lloflijkc bcghizcl in do uitwaazemcndc voch- len van den mensch af te fcheidcn, teruiji de opperhuid voor den vrijcn toegang der bui- (fplucht moet bloot ligaen , om dc wcrkina; i: 5 van '-^-' 74 I N L E I D I N G. van haare zuurfliof toe te ftaan. Wanneer de bloedvaten van de dikke huid deze werking geheel verliezen , neemt de opperhuid , zelfs bij den AEthiopier, eene tcgennatuurlijke wit- heidaan; tervvijl de prikkcling dier vaten bij den blankcn mcnsch fproetcn en zomcrvlek- ken voordbrengt , ja, in zommige gevallcn, dcrzelvcr huideene JEthtopifchezwanheid doec aannemcn. Daartoe echter wordt dan tevcns gevorderd de overhand van het koolftofFclijk bcginzcl, die bij den galachtigcn plaats heet'c en doorgaands de naauvvfte overccnftemming van den lever en de huid aantoont , wclke beideii derwijze worden aangedaan door hetvermogen derhichtftreeke, dac galziektenmenigvuldigen inhcemsch zijn tusfchen de kccrkringcn , en de bloedmenging der bewooners dier ftrecken algemeen galachtig is , ja dat dc Europel'rs , die in de Indien woonen , niaar boven al hun- ne kinderen , aldaar gcbooren , eene galachtigc gedaante en geftel aanncmen (i). Veelc bij- zon- (i) Blumensach bl. 102-120. Tegen deze on- den'telling is ingebrtib. : „ waarom de Koolftof ondcr eene olijachtige gedaante van de W;Jtcrllof afliier zou worden afgefcheidcn ? Waarom ook de Koolftof met dc Zuurmaakcnde iuclu uit den dampkrinii niet «ver- tv- I'- g met I N L E I D I N G. 75 zondcrc en op zicli zelvc onvoldocnde gron- dcii ter vcrklaaring van de Ncgcrklcttr in- zondcrhcid worden in dit llel el ovvenomcn, en door de grondlcLr dcr r.ieiiwere Schci- kunde in voldocnde zanicnvverking gcbragr , tcrwijl hctzclvc de bcllisfchcndllc procven in de Zicktekunde vindt, die nT-er dan ccns in zvvartgallige zickten door eene hcilzaame vcrplaatzing der ziekte-ftof eene volkomcne roec-zwartheid aan de Iniid hceft zien me- dedeelen, en in gcclzuchcigen , zclfs na hiin- ne volkomcne hcrflelling , dikwijls dczclfde taan- ovcrgaa in KooIIucht en alzoo vecl eer opgcflorpt, diin wel ncdcrgeplofc wordc? „ Beide vranrvcn boiidt men echter alsdan verklaarbaar , wanneer men net ;/////- ■piiihiamifche (lijnivlies zoo olijacluig onderdelt , d.ic , de Ziiurllof alle . de Waterllof weggenomcn hebbende , t^e Koolftof vrij en onverecnigd blijfc, maar tot welke fchcikundige bewerking dan ecn grooter graad van hitte nodig fchijntjdan de zwaitllo vol- keren verdn.'gen. — Dus oordeelde de I'oogl. scHACHT. Hier mede verccnigde zich do Student Fl. j. van maanen , de Vertaalcr v.m Bm.'menbach. —. Wij vern:eten ons hier geene iiitfpr.iak; maar mee- ncn alleen , te mogen vraagen : ,, of men ook dwaalen kan , wanneer men dcnzelfdcn graad van hitte tot de natuurlijke fchcikunde in hot meiischlijke ligchaani van biiiten mccnt te bchoevcn, dien m.^n ill de kunstl'cbeikunde noodig heel't?'* ■s^r- gg^^i#gg.1K ^■t-r-ir^aa^ "S -"-^^ 1^ I N L E I D I N G. mnkleur hccft blijvcn opnierkcn, waar door dc ziekcn in klcur van Iniid volkomcu HMi- andcrc volkcrcn gelcckcn (i). Natuiirlijkc gefteldhcld van den Mcnsch zclvcn en van den Dampkring , in wclken hij kefc , tot dc volftrcktftc Ncgerldeur mcdcwer- kcndc, zijn alzoo tcvcns dc oorzaakcn gc- vondcn van de ovcrigc fchaduwingen , dewcl- kcn dc klcur dcr menfchen van bet blanke toe bet /^wartc toclaat , en die dan nu op de volgcnde wijze worden opgcmcrkt. — Moo grootcr dc hitte cener Luchdlrcek is , le zwartcr is de Mcnsch, die ondcr dezelve lecfr. Vcrmindering dier hitte doec de klcur verbleeken, weikc ccne volf)agene blankheid aanncerac in koude gewesten. Aan den Sener sral en in de naastgelegene landen teckenc de Thermometer dikvvijls, in de fchaduw , van II a", tot 117^: aldaar is de mcnsch glinfte- rend zwart als ebbcnhout. Aan gene zijde van (i) Bi.uMr.N3ACit bl. 1 1 6. ZiMMERMAN laat voords iiit^de zwmgQWOxAQv. Malpighiaanfchc nijmlnild of retvlies, door tk terugvoerende vaten ,dezczwanheid niedcdeelen aan bleed, zaad, gal en hersfencn, in welke anderen ecne donkcrer kleur nicenen te heb- ben opgcmcrkt. f. 92 > i>3- I N L E> I D I N C. le van den cvcnnachtslrn, in Congo, Loango cii ^Jnzicoh dc hitcc ciczclltle en ook de klcur gclijk. Mccr zuidlijk en noordlijk aan de Kaap de gocde IIoop en de Barbayijfchi: kust is de huid donker bruin. In uifta, 'c wclk zich niet uicftrekt tot den cvennachtslijn en dooc den oostenwind, die over de groote zuidzee konit, verkoeld wordt , leefc de geele ea op zijn hoogst olijf klcurige mensch , de Malahaar , Makijer en rilndo^tinier. Euro- pa, nog nicer verwijderd van den ovennachtslijn , heeft in zijne warmile landen, ahSpa;!]", Por- tugalQW den voet van Italic^ flechts bruinachcigc mcnfchen , die in dc noordlijkfte dcelen van; Spanje zelvc aireeds, verbleckcn: tcrvvijl dc lieldcrfte blankheid in dc koudfte landen bi] Dtiitfchcrs , Deenen en Noonnannen gevon- den wordt. — Bij dc verhuizingcn dcr vol- keren en dcrzelvcr langduurig verblijf onder cene vreemde luchtftreek , heeft men op gclijkc wijze de vcrandering van dcrzelvcr huid op- gemerkt , zoo dat de Saraceenen en Blooren y die in de zevende eeuw het noordoostclijkc Africa vermGestcrdcn en zinds al dicper naar den evennachtslijn zijn doorgedrongen, hunne oorfpronglijke bruinachtigc kleur van tijd tot tljd in eene pikzwarte hebben zicn ovcrgaan, dia thanils S^-f CHfeJi.i^ft^^^=^*^^*'-"" 78 I N L E 1 D I N G. tliiinds vnn de Ncgerllmr nice is teonJcrfchci- dcn. Ilct zclfdc gcbcurde den Porttigcezcn^ die zich in dc veenicndc ceinv bij den Scne- fial nedetvctiedcn. Indien men dcze vcr- bastcring in beide gcvallcn aan vcrmcnging met dc inboorJingen zoii vvillen tocfchrijven , de AW^sftmj'chs ^ooden , vvicr Godsdinst allc vrecm- dcvcrmcnging ccne heiliglchcnnisacht ,bcwij- zen met hunnc aangcnomenc zvvartlieid , aan die CiQvAbijsfmiirs gclijk, dat de liichtftrcckallecn , in zamcnwcildng met hct ontaarde , gcllel , ziilkeuitwerkingen voordbrengt.— Bij dezelfde volkercn eindlljk onderfcheidt men zecr duid- lijk aan de huid de bijzondcre llanden, ftammcn of enkelde perzoonen, die min of mecr blootgcftcld zijn aan de viije werking van den dampkring en bovcnal van dc zon. lloe duidlijk onderfcheidt zichhierzelfsdc land- man van den ftedeling , dc arbeider in de ope- nc lucht van den huiszittenden werkman, ja bij dcnzelfden man liet gelaat en dc lianden van hct overige mecr bedckt gehoudcn lig- chaam , tervvijl de kleenc zorgvuldigheden van bet bevallige geflacht ovcral , waar hct zcl- ve nict medcdeek in groveren arbeid , ecne blankheid bewaaren, die dikvvijls vrij wat grooter verfchU vert ,ont tuslchen enkel- de '•^'ffSTiiK. I N L E I D I N G. 79 de perzooncn uic hec zelfdc huisgczin, dan zomtijds tusfchcn afgclcgcner volkeren over het gehecl bcfpcurd kan wordcn. Zulk ecu kennelijk onderfgheidt vindt men in alle Ian- den, waar de vrouwcn ontheven zijn van zwaarcn arbcid en in hoogachting gcnoeg ilaan, om zich op hct bcvallige toe ce leggcn. Alzoo ook bevindt men de bcwooners dcr ber- gen , op wier toppen eene koelcrliicht hcerscht , en der bosfchen, wier fchaduwen naauwlijks door eene zonneftraal verdeeld vvorden , veel blanker dan hun , die , fchoon op dczclfde brecdte woonachtig , in de opcne vlaktcn 3ecven. „ Maar men ziet de Negers niet wit vvor- den , fchoon in koude gewesten overgebragt ; men ziet de blanken niet terftond zwart wor- den, fchoon zij zich naar volkplantingen in de heetfte luchtftrceken begeven; men vindt in uinierica geencn AVger , fchoon zelfs <-n- der den evennachtslijn gezogt ! " Op deze be- denkingen zijn nu ook de oplosfingen vaardig. De luchtftreek alleen doet niet alles , ten zij 'smenfchen geftei daarvoor vatbaar is ; en 'smenfchen geftcl wordt niet terftond veran- derd , maar ontaardt alleen blj opklimming in vol- I 1 1. .J>#1> ..^ 80 I N L 1: I 1) I r< G. '^li^'* ■(■•■■ volgcnde gedacluen ( i ). Ook woi-iU- in alio gcvallcn ccne donkcrc klciir gcnvaklijkci- aan- gcnomcn, diuiagclegd: en die gold: do klciir van 'smcnscbcn huid niet minder, dan die zij- ner klcdorllofl'cn. Bchalven dat incn ook cene daadli'ikc verblecking bij jong vervocrdc Nc- gers opgcmcrkt heefc (2). Jmericn cindlijk hecft ncrgens, vooral niet tusfchcn dc kcer- kringcn dien graad van bitec , die op gclijkc brcedtc de oudc v/aereld zengt. Ilaarc , vcel hooger bcrgcn, grootcr rivicren, talrijker mci- ren en uicgeftrektcr bosfchen 7.00 wel , als haare ligging tusfcbcn de ilille en Atlantifchs Zectin, wicr oppcrvlakte dc hittc dcr ciders brandcnd wordcnde winden aflcoelt, zijn zoo vcelc oorzaaken , dat America ncrgens iV<r- gers voordbrcngt; tcrwijl tevcns dc vcel verfchillcndc koperklcur haarer bcwooncrs , volkor.ien bcandwoordende aan den graad van derzclvcr ligging , den tnvloed der luchcllrcek ook bij hun volkomcn bcvcstigt Cs)- Met (1) ZlMMEIlM. f. 92 5S. (2) ZlMMERM. f. ()'■>■. ni.UMENB. bl. I 39. (3) ZiMMEioi. r. 86—92. Ten bcwijze van ili: «""»3;'«;^,. t N L E I D I N G/ 8t li- in aJlc jkcr aan- dc Id cur I die 7.1}- aok ccne crdc Nc- : cindlijk de kccr- P gclijke arc , vccl |ker mci- vel , als iantifche cr cldcm zijn zoo vens iV(?- dc vccl vooncrs , Traad van ichcllrcck Ilec 39. ■ cwijze van Het haair , 't wdk uit dc algcmcc k bckl .'cd- ;?elcn van den mcnsch gcbooren en gevoed wordc, liceft met derzelvcr gclleldnis en kicur vooral dc naauwltc ovcrcenllcmming , zoo dac dc opgcgevene oorzaaken der vcrfcheidcnhc- den van dczcn ten zclfden tijde geldcn voor de onderfcheidingen omtrend de hocdanig- heid dit verfchil van hittc gccft men de volgende tafel op, naar de Schaal der Thermometer van Reaumur, AMERICA. LiCClNG. HOOGSTE. LaAGITK. 0^13' 20O Mexico Qjiebek Rio Janeiro 2 3 *> Boiicaulisbaij 53° N.B. N.B. 46'' 55' N.B. Z. B. Z. B. S5. 10. t. o OUDE WAERELD. 11^56' N. B. 3 2|- 16" N. B.3S. i2o«5i' N. B. 38. aa** N. B. 33-1 48050' N.B. 27. Poudichertj Senegal Eil. Bourbon ClmU'lernagor Farip KaapdegoedeHoop 3? ^5 5' Z. B. i\). Utrecht 53'! 2' N.B. 25^- I. DEEL, F »7. 14. 21, 15. Ah ;*§«*•" 82 I N L E I D I N G. ! niftt--, ^^4 held en kleur van 't hoofdbaair en wcl .too- vccl tc -' icer, ti.wr men tcvcns de naauvvllo ovoroenkomst tusfchcn hcczclve en de ci- gcnlijkc blocduKMiging van den mensch hcefi: opgcmcrkt , zoo dat men bij zwaiihaari- gc mcnfchcn nieestal ccn droogcr geftcl cil zwartgalliger bloednicnging hectt bevondcn, vvaar van dc tucht-cn dol - liuizen ontzettcndc bcwijzcn fehijnen optclcvcren Ci). DezcIlJe ovcrecnkonist tusfchcn huid,. hoair eu oogen vvcrd reeds door aristoteles waargenomen , zoo uat hij don blankcn blaau- we, den bruinen en zvvartcn zwartc oogen loefchreef. Jeugd en ouderdoni , die aan hec Iraair des hoofds doorgaands zoo kenlijk zijn_, onderfcheiden zich zelfs in den rcgcnboog der oogen, die mecstal bhiauw bijulle jong geboo- rencn kinderen is , doch daarna bij dc bruinen verdonkerd , en eindlijk bij dc grijshcid wc- dcr ^oa wd lighter als flaauwer wordt (2). In den jmtvek van het menfchelijke Gelaat waren de uircrsten min tegenftrijdig,dan in al- le die verfcheidenheden, wier oorzaaken wij hcbben naargefpoord.. Om dezc reden kaii men (1) Blumenb. bl. I4'3 » 144' (2) Blumenb. bl. 147* I4>'* 1 " >MviVo;j> M' I N I. E I D I N C. 83 rc\ zoo wiiwllc tie ci- h hccfi: iLhaari- :(lcl cil ontk'n , jcttcndc huid ,. 'OTKLES 1 blaau- ; oogen aan hec ijk zijn , oog dcr 1; ffeboo- briiinciT icid wc- it (a), e Gclaac Ian in al- lakcn wij eden kaii men men nu 00k zoo nice dringcn op do duiddljke aanwljzing van allc de oorzaakcn dicr blooce al'wijlcingcn en nadcringcn van alio cnkdde pcrzooncn onderling en van dc volkci-cn toe clkandcrcn ; en zijn 00k dczc oor;^aakcn gccnzins zoo jiiist te ondcrfcheidcn. Al wac tot lict cigcnlijkc gclaatlprckcndc iiehoort, 'c welk ons de oogcnbliklijkc aandoeningen van hct hart of dc doorgaandc wijzc van gevoc- Icn en van liandclcn vcrtoont , en waarvan de oorzaak diis onniiddeJlijk in dc uitwerking zcl- vc is tc Iczcn, konit liicr toch in gccne aan- mcrking: maar het Gelaat zelf, wannccr hcc gccnzins fpreckc, — dcszelfsnatuurlijkc omtrek, door gccncn bijzondcren trek vcrtrokken, en cchtcr, blj dcszcils grootflc verfchcidcnheicl en onlhndvastigheid , nog flceds als nacionaal te ondcrfcheidcn, zou hier dc mocilijkfteplaats ter vcrklaaringc zijn , indicn dczelve zoo ftreng kon wordcn gevordcrd. Men vindt echter redc- nen, waarom men aan de luchtftreek eenen groo- ten invloed hcbbe toe tc fehrijvcn op hct men- fchelijke gclaac, want bij nienfchen vangeheel verfchillendcn ftand en Icefwijzc vindt men onder dczclfdc luchtftrcek , fchoon 00k in af- gelegenc gewcsccn ,ecncn vrij gclijken omtrek. Men mcrkc ook gclaatsveranderingen op bij F 2 vol- < f .MA ^^ ' 84 1 N T. E I 1) I N C. volkcron, die ziiuls ccuwcn zijn vcrluiisd mnr aiulcrc luclullrcda'ii ( i ),-ccru'ijl men onder- rclicidenc vdkplantingcn van cencn en den- zcirdcn ftam ecn verlehiilend gcliuu in vcrfchillcndc liiehtllrceUcn hccft zien aannc- men , doch waarvan dc vcrmcnginp; mei; dc inboorlingen voor krachtigcr oorzaak wordt gcacht. Kant en volney hchbcn gc- tracht, dc wijzc der vvcrking van dc liicht- ftrcck op hot gclaac tc veiklaarcn , vooral oni daar (i) VoorbccUlcn vnn ecu onvcnndcrJ tiritio' ,wnl gdnnt ahijnt lict ynodsc/ie volk optclcvercn , ^t ^'ccn, ondcr welke Uiclullrccl: lice cuk woont;, nniw.ckcrcu,liKt bcincrkbnnreii , mnar hougst bezwanr- lijk tc omlchriivcn,groiultrok in bet gclnat kcnnelijk blijft.— Bt.cmenb. bl. J6y. W. "k \os over dc ge- aarlI,eUlh\. 157. — Zcldcn cchtcr vvrs hot vcrblijf tier :foodcu nisiig genoeg in ccnig laiul, om den langznnnien i;ang dor vck'.i vling u docn blijken. — Misfchicn liccftook bun g.wooniaalgelnuik ccn groot rnndccl r.rn dicn V(.:b;.dlgcn grondtrek , dlcn ik iiict bemcrkc in ce.. :i , niij bckendcn man, die al vroeg cen dtrhten wcrd. — En rccds vccl« Joo- ihu uit den bcfcbaafdcn Hand vooral , ontmoet men bier' tcv Sicdc , vvaar bun verblijf zedcrt mcer dnn twee eeuwcn rustig kon hcetcn , in wicr gclaat men d-ztn trek niet zal vinden , voor dat men van ciders vernccmt , dat zij poikn zijn , en men denzelven ini volllrekt wil vinden. i.sd int\r I ondcr- LMi clcn- liuu in I aannc- ng iiics oorzaak ibcn ge- le liiclu- aoral oni daav tclcvcicn , k woont; , t bezwiinr- t kciinelijk 9Vi'r de gc- hct vcrblijf , om deii blijken. — ik ccn Rroot k , ilici) ik mnii , die I vccl«e jfoo- mtmoet men rt nicer dnn • gelnat men n vnn cUlers enzelveii ini L fc.^'^LZ^.A^.^-I^^r-S'"-?^^!^^- ' T^T^VJ^?!^ I '.i^i' ^'^'^^^^^L^^Cig!;-ffg,y•:-^j^^*^^^'^ ^> IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-3) f/j z. 1.0 LI |2j8 1 2.5 1^ ■so 40 US 2.0 1.8 1 1-25 1.4 1.6 - ■« 6" ► 7 Photographic Sdsices Corporalion 23 WEST MAIN STREET WEBSTER, N.Y. 14580 (716)872-4503 >^\> CIHM/ICMH Microfiche Series. CIHIVI/ICIVIH Collection de microfiches. Canadian Institute for Historical Microreproductions / Institut Canadian de microreproductions historiques i^^ M^-^ <•'»', I N L E I D I N G. 8s <JaaT Hit dcniongonfc/iecn.'Et/nopIfc/ieVcrCchei- dcnhcid optehcldcrcn. „ Alle ontwikkcling zegt KANT, waardoor hct ligchaam dcszelfs Tappcn flcchcs verfpilt, moct in uitdrooivcnde luchtflrecken mecr en nicer gcftiiit wordcn, van wciar zelfs dc kicmen van den groci des haairs door den tijd zoo zeer vcrftikken, dat nllcen hot hoofdhaair overig blijft. Op gelijke wij- xe wordcn de vooruitkomende deelen van hec aangezfchtplar, en zoo ontftaat eindlijk dc baard- Joozckin, deplattcnens, de dunne lippcn, de gluurende oogen, hec phute gclaat , de roodbruine huid met het zwartc haair, in een woord hec Kalmukkcn gezicht ( i )." ._ ,, Ik raerke in de daad op, zegc volnev, dat hec gelaac tkr Ncgers juisc die zainentrekking '^-" ver- COKant, Abha,dlnr,g von .kn vcfchicdnrn n.ccuder Mcnfchcn in den Pkilof„i>ken fur dU ircU in. II. f. 125. De Ncderdnitfche yj^xi^^\Qx ^t^n dit M-edc ynu E^GE. heeft „iet gocdgevonden ,deze ver- 'fndehngvan K..vr, noch deszelfs overige aanmer- angcn te plnatzen , houdende dezel ven voor wart.nI. 1 (Z.ec1evoorrede dicrvertnalingO Zlmmeuman echrer "gt b,j doze plnats: „ had dezc voortreflijke Wij seer h.er n.er eenige di„ge„ overdrceven . .00 ko„ " ;:, eTV"'"^'"^ '' ^-"'^"'-""^ -^«--ng „ie t I i! ( .; . J '. n ,1 ; If! ;l i liilii ■ ' ;i;ii ff: i\ ,!<i|3;sia»iS03ts; .•■ 85 I N L E I D I N G. I vcrtoont, wclkc het onze aanncemt , wan- necr hcc getrofTcn wordt door hcUichtend en hcetaffchijncnd viiur. Het voorhoofd rim- pclt, het dik dcr wangcn zet zich opnaarbo- vcn , dc oogappel trekt zamen , de mend grijnst, en nioet deze zamentrekking , vraagt hij , die op den duur plaats heeft in het opene en hcetc Negerland, niet de eigcnaardige ge- davuite worden van hun gclaat? — Ilunne oogleden, zegt hij elders, zijn ;.ltijd half ge- flootcn , om te belctten , dat hun de muggcn niet in de oogen vliegen ; van daar dat zij , van hunne kindsheid af gekwcld door deze infecten , h-innc oofren nooit opflaan, als andere volkc- ren CO*" ^P gelijke wijze kan het gewoone vocdzcl tot dit gclaatsvcrfchil bijbrengen. Spijs, die door raauvvheid of handheld meer verfcbcuring en zwaarer vermaaling vordert, veroorzaakt eene zeer verfchillende richting van mond en onderfcbeidcne zamentrekking van fpieren. Ook de eenzelvige arbeid of Icefwijze der Volkeren mag hier niet worden voor- (i) P'oynge en Syrie fif en F.gypte, T. I. p. 74. T. II. p. 169. — Zulk eene waarnemiiig deed ook FORSTER wcgcns de inwooncrs van het Paasclt- eUtmd. Cook ^sreize, D. V. bl. 430. I N I. li I D I N G. • P- 74. ^ Toorbijgczicn. Want het nioge, watdcn arbeid betreft , niet zoo aanllonds in het oog vallen, dat dcszelfs infpanning van onJcrfchcidene vermogcns zich kenmcrktin hctgclaat, cchter Itan men nice ontkennen, dat men mcnig cc- «cn handwerker of arbcidsman aan gang en ftand terftond kan ondcrfchoidcn. Ook is do 2cefwijze als eene veelvermogendc oorzaak bekend, aan welke alleendoor vcelen deftom- pe nens cndikkelippcnder^V/«V/>/<;rj wordcn toegcfchrccvcn, daar zij, als Kindcrs door de Mocders op den rug gedragen en op dcnzclvcn hangendc gczoogd , tcrwiji dat dezcn in haaren zwaaren arbeid van gierst teftampen voordgaan , door het gcweldig en beftendig ftooten van den nig, dit plat niisvormd gelaat in de ecrste levensdagen aanncmen. Bij wclkallcs het nog buiten alien twijfel is gcftcld,dat ver- fcheidene volkercn zich alle niocite geven, oni het gelaat der jongc kinderen door driik- ken cnknijpen ziilken vorm te geven, als het 4enkbeeld der fchoonheid onder deze Volke- ren vordert, waardoor de Natuur we! niet ge- heer vcrweldigd of omgekeerd mag kunnen worden, maar waar door voorzeker demins- fe aanleg flechts tot het Nacionaalc gelaat •^ 4 ' aan- I ,i f I i-< '88 t N L E I D I N G. aanmerkclijk moet wordcn verfterkt ( i ), Dit alles komt vooral in aanmcrklng bij hcc verfchil der Bckkeneelcn. De bcendcren zijn wel de bcftendigftc declcn van het menfchelij- kc geftel en maaken voor hct gclaat inzon- derheid den vasten gronddag iiit van deszelft gedaante : maar niet te min blijvcn zij zoo wel voor veranderingen vatbaar, als de weekfte dcclen , daar zij onophoudlijk nleiiwe deelen , nit het blood afgefcheiden , aannemen in de plaats van andere week gewordene , die wc-» der wordcn opgeflorpt. Van daar dat de been- dcren zich in dcrzelver wasdom zoo wel vor- nicn naar de naast bijgelegene deelen, aid zij vervolgends voor dezelven ten grondflag ftrekken. Blijkbaar vertoont zich dit in de hersfenpan van eenen bejaarden mensch , die van binnen den ingedruktcn vorm vertoont van alle de kwabben en kronkelingen der hersfencn : maar niet min blijkbaar in de uit- wtndigc oppervlaktc des bekkeneels , het welk onlochenbaare fpooren draagt van de werking der fpieren en van het ganfche ge- laat, welks algemecn voorkomen vrij gemak- m CO BLUMENB. bl. 158— rl<)9u I I I N L E I D I N G. 5> Itjk Hit het ontblootte bckkcnccl kan worden opgemaakt CO- D" zoo zijnde, moetalzoo allcs, wat op dc trekkcn van het gelaat kan werken , tevcns invloed hebben op hec bek- keneel. De luchtftrcek , wclkc als zoo vcel afdocndeis erkcnd,moct dan ook alhier haare working doen. De leefwijze , wier krachc op het gelaat niet to ontkennen is, kan ook hier niet nalaten diepcn indruk te maaken. De takken-vormige uitvvasfen der flaapbecndcrcn,' die agter den gehoorbuis liggcn, in de tedcre kindsiieid nog niet voorhandcn, in toenemen- dcn ouderdom groot en dik, blj vrouwen eit' bij hun,dic een zittendleevenleiden, kleener, toegerond en glad, zijn bij landbouwers, last- dragers en arbciders, -zcer groot, riiw en fcheef , voor en ncdcrwaards geftrekt naar den loop der fpieren, die daar aanzijn verbonden. Op gelijke wijze, —zcgt LAVATF.R,van wien dezeplaatsis, — vertoonen zich in hetgezichc van het bekkeneel duidlijke fpooren der voor- gaande Jeefwijze (2^." - ?"■* Naauvv- ■ CO Rmjmenb. bl. 183, 184. Lavater P/,ii, pogiieuiie D. II. W. pp. ■' CO Lavater Phijitognomie D. H. bf. 100. ,' > F 5. so I N L E I D I N G. Naauwlijks is hct tc gcloovcn, dat de bccndcrcn , die in den volvvasfcn mcnsch zich vormen naar den zoo zacliccn,niaar bcftendi- gcn, indruk dcr naastgelegene zacluc deelen, onvatbaar zouden zijn voor geweldige drukkin- gen in dc kindshcid , wannecr zij uit zich- zclve nog zekerc buigbaarheid hebben. Om dit te gelooven zou men in dezelvcn zekere vcerkrachc moeten crkcnnen , waar door hec oogcnbliklijk ingedrukte tcrftond deszelfs voorigen vorm hcrnam , zondcr welken men van vooren reeds allerleije vormen dcs bckke- neels van den onderfciieidcn fmaak der volkc- ren bij de opvoedingder kinderen kan verwach- ten. Men heeft dan ook aan dcnzelven hier in zeer veel toegefchreeven. Vesalius fchreef liet platte agterhoordderi)///Vyf/i,?/vtoeaanhet op den rug Jiggcn hunner kinderen in den vvicg, het langwerpiger lioofd der Nederlan- fkrs aan de zorgvuldigheid dermoeders, om dc kindcrs op de zijde tc ieggen ( i ). Zoo ook worden de platgedrukte hoofden van vee- le Amerlcaanfche volkeren van Zuid-Carolina tot nieuvv Mexico toegefchreeven aan de te- gen- (i) Blumenb. bl. 185, i8(f. I I N L E I D I N G. 91 gcnnatuurlijkc hellcndc ligging dcr jonge kin- dcrcn , met dc vocten omtrend ecncn voet hoogcrdan het hoofd, hct wclk voordsmetde ganfchc zwaarte dcs ligchaams tcgcn cen met Zand gcvuld zakjcn, onbcwcgclijk drukt ( i ). Schier alle volkcrcn vindcn ices te verbui- gcn en tc verdrukken aan dc hoofden dcr kin- dcren, het zij dit eeniglijk kwanswijs ten flot der hersfenen gefchicdc , het zij men daadlijk de moeders vraagen durvc, wclken vorm zij aan het hoofd haarer pasgebooren kinders willen gegeven hebben (2); zoo dat Rous- seau met recht kon zeggen : „ onze hoofden zouden door den Oorfprong van ons wezen niet wel gevormd zijn; van buiten moeten zij gefrtzoeneerd wordcn door de wijze vrouwcn , van binnen door de Wijsgeeren : — - de Carai- ben zijn dan tenminstcn nogvoor de helftgeluk- ki- (i) Adair Hiftor-y of the North - Amevican In- Ham. p. p. bij blumenb. bl. 186. (23 De Baron van asch verzekerde nan BLuMENiBACB, dot de vroedvrouwen te Ctnflantinopolen ziillce vraag deedeii, en dat men terflond gewoon was, voor-en rgter-hoofd zecr hevig te omzwachtelcn , ten chide het gewoone hoofdcieraad te bcter mogt zittcn. Blumenb. bl. i8i. I :n %:m ')' I N L !• I 1) I N G. I Idgcr, dun wij ( i )." Men liccfc wd wo- tlcrfprokcn , &n dc Natmir ;;icli dczcn dwang '/oil hccn aandocn : nianr hoc gowcldig laat z\) x.ich nice d\vin.':^cn in hoc plantcnrijk , in hct Nvdk men van vcde boonicn dc willckcurigfte lainstgcwrocliton niaakt ; en hoc cigenzinnig fchijnt hct, dc overcenllcmmiiig dor Volkercn tc vcrwcrpcn , die ten niinstcn hiinnc poogin- gen crkcnncn , oni hct hoofd tc vormcn , en wicr poogingcn met dicn vorm daadlijk ovor- ccnkomcn, zoo dac I)ij voorbcclddc Owagiia's of Cauibcvii's ^ wicr naam reeds PUn'uofd iiit- driikt, het hooi'd dcr ccrstgcboorcnc kinders tusfchcn twee plankjens driikkcn , om dczcl- vcn , gelijk zij zcggcn , tc nicer naar den Volks- naam tc docn gelijkcn , wclk en foortgclijkge- wcldccnc ivcrkvergadcring dQvSpaanfc/ieGccst- lijkhcid reeds voor twee ceiuvcn gctrachc hccfc door befluiten en ftrafbcpaalingcn te kecr to gaiin (2). Dc vraag zou hicr dan zijn: of 00k dc kinderfchcdcls dicr Volkercn ter- lload dicn vorm medebrcngcn, dien zij zich vcrbcciden aan dczelvcn tc gcvcn, en of de kiinst in alien gcval nict flechts vervolgt , het (0 J. J. RovssEAv Em/Ze T. i. p. 19, (2) 15i.t'i!EMJ. bl. lOj^-ipi. I I N L K I I) I X G. 1^3 lict gccn dc Natiiur rccds hceft };cgrondvcst,cn of alzoo ook dc luchtllrcck , Iccfwijze en wat dies nicer zij , bchoorcn vcrworpcn tc wor- dcn als ecrstc oorzoiiken, en allccn tocgcla- * ten als nicdewcrkcndc van het natlonap.l vcr- fchil? — Lldvvig crkcnc \vcl,dac ccn paar on- voldragcne Negers rccds duidlijkhctnationaale bckkcnccl in zijn oog vcrtooncn ( i ) , maar liicr bclioort dan ook dc vraag te huis naav dc gcgrondhcid dcr ondcrftclling van hippo- CRATKs, dat dc Natuiir zelve zicli eindlijk in zoo vcrrc fchikt naar den dvvang der Kunsc , dat zij ten laatllcn zclvc ziilke gedaantcn voordbrengt, als men vvillckeuriglijk aan haare fchepzels door aanhoudcndc en gcweldigc driik- king hceft gegevcn , even als zij vrij algcmecn zoo vvel zckcre familictrckkcn als nacionaale gelaatstrckkcn vormt, in welken.bij dc mins- tc naderc bekcndheid, het geboorteland en de aflcomst vrij duidlijk zijn te Iczcn ( 2 ). De grondcn dczcr ondcrllcUing wcrden door den CoYfchen Wijsgcer.aangcweczcn in eene andcre aangaandc het teclvocht, 't welk hij iiit all© dcelen dcs ligchaanis en vvel met zckcrc ge^ ^ •' lijk- CO Linwio §. I4{?. ' ■ ' .. (2) Blc.menb. bl. ip2, ip3. (in .^3?. lili iiji; •' I! I 94 I N L E I D I N G. jljkvormighciel aan dczclvcn to zaincnf^cvloclJ achtcdc ( I }. De nri ton omhclsdc dezo laatfte ondcrftclling blijkbaar,mct welkc voor- zekcr allcs vcrklaard vvordt, war in dc tamilic- gclijkcnis andcrs onvcrklaarbaar blijft , niaar * die op zich zelvc door iiallcr, ijonnet en andcrcn fchijnt wedcrlcgd te zljn , zondor dac dezcn cvcnwel ecnigc oplosfing bijbrcngcn van cen vcrfchijnzd 't wclk nict kan gclogcnd wordcn ten aanzicn dcr familicn C 2 ) , en aan hct welk wij voor ons ondcrzoek volkomcn gcnocg zouden hebben, indicn hct onitrcnd de meest uitecnlopcnde bekkcncelcn der Vo!- keren flechts even blijkbaar door dc ondervin- ding werd bcweezen. Thands cchter moogt Glj, waarde Lezcr, zclf beoordcelcn , of'cr voor de uitftckendfte Verfcheidcnhedcn zelvc in het menschlijke ge- flacht gecn genoegzaam aantal van oorzaaken opgenoenid zij , die , indicn ze alien op zich zclvcn daar toe nict genoegzaam fchijncn , te zamen wcrkende echtcr alzins voldoen- de bevonden kunnen worden tot de verklaaring dier Verfcheidenheden , zonder dat men hier toe (i) Blumenb. bl. 192, ip3. (2) BuFFON Nat. Hist. D. II. bl. 31. Lavatir Phijftogmmie D. IV. bl. po — lop. '•■^^*W«felM*B«|*f6««S«WSSfS ^♦«1.. -'i^ I I N L E I D I N G. 95 toe xin nicer, dan ccnc, oorfpronglijkc men- Ichcnfoort tc lienkcn Iiclihc; ja, of alio dczu oorzaakcn U dc noodzaaklijkhcJddicrVcrfchcf- dcnhcdcn nict zoo duidlijk annwijzcn , datgij U vccl ccr moogt vcrwondcrcn , hoc de Mensch allccn, ondcr ;coo vcrfchillcndc liichr- ftrcckcn en blj zoo ftrijdigc lecfvvijzc , in ccne zoo geringc niaatc vcrbastcre , daar Gij ecu oncindig grootcr vcrfchil en ontaarding bij ondcrfchcidcne Diercnfoortcn opmerkt, wicr vcrblijfopaardc vcel nicer bepaald, wicr liiiia vccl inecr gcdckt , wicr vocdzcl vcel ccnzclvi- ger is, en bij wicn, vooral, fcciic cigcne el- gendunklijkc Ilcbbciijkhedcn dc plaats ccncr twccdc Nacuur inncmcn (ly? Wat (i) nLUMENBACii merkt deze verbastcring der diercn nnauwkeuiig op, om derzelvcr veel grootor verfchil, zouder dnt men nan de eealieid van foorc twijfeh , bij den mensch te doen in het oog vallen. De Zwijnen , op het eiland Oiba overgebragt uit Eu- repa , worden aldaar twecmaal zoo groot ; zoo ook het rundvee , overgebragt op Paragitaij. Dc Z\vij> nen in Normandie zijn nllen tot een toe wit, in Sttvoijen zwart, in Bcijeven kaftanjebniiu. Op' de Kust van Guinea zijn zoo wel dc hoeiiders en lion- den , nis de menfchen , zwart ; waarbij de lionden dezelfde zatijnachtige zachtiietd en gladbeld van iniid hck. ; n r I ^6 I N L E I D I N G» Wat dan ook twijfclachtig in dc oogen van andercn mag blijven, zoo wcl wcgens de Eenfoordghcid des menschlijkcn Gcflachts, als wegens dc volftrckte Ednhcid van dat Ge- flacht zondcr ecnige eigenlijke nadcring toe hct gcheele Dicrcnrijk : in de onzen is de Mensch niet minder overal dczelfde Mensch,ondanks alls zijne Verfcheidenheden, als hij aldjd het Eeni- hebben nls de Ncgers , en tevens eene gclieel eigen- aardige huiduitvvaasfeining. Nanr de luciitftreek al- leeii beoordeelt men de wol der Schaapen. Uit Nor- lamidic Urijgt men geene ftevige borftels. Bij het haair der Konijnen en Katten vnn Angola fchijnt dat der 2elfde dieren bij ons In borstels te beftaan. Hoe veel verfchilt de cvenrediglieid der deelen en de gan- fche omtrek van het Arahifche en Iloljleinfche o^Fric- fche paard ? Hoe veel de laagpootige runderen van de Kaap met de kortpootige van Engehni? Woz veel de hoornen der SicUiaatifcke en Abijsjinifthc runderen met die der onzen en der Ettgelfchcn , bij wien zij in zommige gewesten , even als op Tsland , 'er ge- heel geene hebben ? Hoe veel het veelhoornige of dikftaartige Schaap van andere Schaapen? - — Met bekkcneel eindlijk van eenen /Ethiopier verfchilt niet nicer van dat van eenen Etiropeaan , dan het bekkenecl van een tarn Zvvijn van dat van een wild Zvyijn , ot de kop van een Napolitaamch Paard, 't welk men eenen Ramskop noemt , van dien eenes Hongaarfchen , wiens korte en breede onderkaak bijzonder kenlijk i«. — Blumenb. bl. 65—70. *=x-^t-x^, rs-c^?.?. i^'^^SiM^^m'&^SiJtJitmi^^'iSWf^i.-.^ - N G» :ig in dc oogen zoo wcl wcgens ilijkcn Gcflachts, hcid van dat Ge- jke nadcring tot nzcn is de Mensch ;nsch,ondanks alle ij altijd het Eeni- eene gclieel eigen- r <le luciitftreek al- Schaapen. Uit Nor- orftels. Bij het haair fo/a fchijnt dat der s te bellaan. Hoe sr deelen en de gan- Holfleinfckc ofFriC' ;ige runderen van de :e/3nd ? Moe veel de ^bijsfinifchc runderen 'w«, bij wien zij in )p Tsland , 'er ge- ;1 het veelhoornige Schanpen? - — Met h'opilir verfchjlt niet , dan hetbekkcnecl een wild Zvyijn , ot Paard , 't welk men ;enes Hongaaifchen y k bijzonder kenlijk I I N L E I D I N G. ^? go Rcdcnwezcn der zichchaare SchcppijigbJijft ondanks allc zijne wocsthcid. En deze ovcr- rccding moct dan nii ook het belang vcrdiib- ■ belen, cm hem naauwkeiirig te leercn kcn- nen, zoo als hlj overal op den bekcndcit * Jtardbol voorkomr. Zonderling komt mfsfchien de aanvahg hiei* • van voor met de Zmdzee-eilanders en der- • zelver opvolglng, welke wij voor hebbenj ^. met de Auflralicrs , Amerkanen , Africa^ ncn, Afiaten en EuropeCrt, zoridef aan de - ]aatsten den voorrang te geven , dicJrt derzel-' ver tegenvvoordige befchaaving verdlent, of aan de vierdcn de eerste plaats te vergunnenj t op welkc derzclver lioogere oudheid en voor ■ maalige grootheid aanfpraak maaken : wij vinden ons ten minsten verplicht, tot het ge- ven van reden voor deze rang.chikklhg zoo wel , als van eene nadere ontvoiiwing vail - ons voorgeflcld ontwerp. 