Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
’s Naamiddags van den zevenden Junij, tusfchen een entwee uuren, raaksen de Viooten san elkander. Wat de overi-ge Viootvoogden verrige het, ftaar ons hjer niet te verhaslen; wij bepaalen ons alleen tot het aandeel van onzen Luitenant-Admiraal in dit gevegt. Tromr, die, gelijk gezegd sis, den Voortogt geboodt, wierdt handgemeen met den Vice-Admiraal scaram, die insgetifks den voortogt hadt onder *t Eskader van de Witte Viag onder den Graave p'estrégs. Hij bevonde zich op het {chip de Gouden Lecuw, *t welk door den vijand weldra dermaate wierdt gehavend, dat hij moest overgaan op *t {chip de Prins te Paard. Tot ’savonds ten even uuren vogt hij hier, toen het zelve de groote Mast over boord gefchooten, en hij genoodzaakt wierdt zich te begeeven op ’t {chip dmferdam, waar mede, fehrijft hij in eenen brief aan de Algemeene Staaten, 15 Wij den dans voleys eindden.” In dit gevegt bleek de oprechtheid der verzoe-ninge en vriend{chep tusfchen de Heeren DE RUITER en TROMP, Wants de seine, door de overmagt des vijands, zich in groot gevärend bevondt, en zijn Volk moedeloos begon té worden, TROMP. (KORNELIS) 23 Ciep hij, gjende pe ruirer, tot zijn omzet, op hem afkoo- men, tot het Bootsvolk, Mannen, daar is Bestevaér, die komt ons helpen; ik zal hem ook niet verlaaten, zo larg o> als ik adem kan fcheppen.” Ook hieldt de vijand kore daar naa van bem af.’s Lands Vioot behaide hier de over- winning, en bleef in de zelfde Zee, dear zij gevogten hadt; hoewel de vijanden zich insgelijks de zege tocéigenden. Bij den Heere waGenaag vinden wij eenen brief, ’s daags naa ’¢ gevegt, door den Luitenant-Admiraal, aan zijne Zuster ge- fehren; waar van de kundige Hiftoriefchrijver getuigt een woordelijk Affchrift te hebben in handen gehad. In ‘ct ver- trouwen det het den Leezer niet onangenzam zijn zl, dien. brief ook hier te onrmoeten, zull En wij den zweiten wiededeelen, BEMINDE SUSTER, Gisteren heben wy den dans aengegogen, en ben Godt Syl gelöst gefundt, en hebben ons hart eens weder opge Y haelt als Keuningen. Adieu. Couragie. ‘c Sal wquerachtig wel gaen. 8 Juny y 1673. Naa dit gevege hade ’s Lands Vloot zich verzameld op -Schooneveld; binnen vijf dagen was zij wederom in ftaat gebragt om den vijand het hoofd te bieden. Op den veertienen der bovengemelde meand raakten zij wederom handge meen. Tromp geboodt thans de Agterhoede; hij en de Vice- Admiraal spracce, van de Blaauwe Viag, wierden handge meen. Vooraf hadt met dezen reeds eenige Kogels gewisfeld de Luitenant-Admiraal sweerTs, ‘wiens {chip, ’ feller Eeeece 4 zei- a4 TROMP. (KORNELTS) ER en nee -geilende dan de overige van zijn Smaldeel,’ middan onder den vijand was geraakt: zo dat het gantsch reddeloos gefchooten zijnde, en geeve hoop op hu'p hebbende, sweeRTs zich genoodzaakt vondt van den vijand af te deinzen, om zich een -weinig te herftellen. Twee dagen naa deezen Zeeflag, welke klearblijkelijk ten voordeele van de onzen uitviel, alzo de Verdénigde Franfehen a4 TROMP. (KORNELTS) En Engelfehen de Zee geruimd, en de Staatstehen ’t veld behouden, wierdt dit gedrag van den Luitenant-Admiral sweerts, in tegenwoordigheid der Gevolmagtigden van ’s Lands Siaaien, in den breeden Krijgsraad ovérwoogen. Tromp befchuldigde hem in ‘ec aangezigt van wanbeleid en lafhartigheid. Sweats beriep zich op zijnne onmagt.en dringende noodzaaklijkheid. Hier over ontftonden tusfchen de twee Opperhoofden hevige woorden, welke, zonder de tegenwoordigheid der Heeren Gevolmagtigden, veelligt, op daadlijkheden zouden uitgeloopen hebben. Eindelijk liet zijnne Hoogheid zich aan deeze zaak gelegen zijn; de menigvuldige verklasringen, ten voordeele van den Heere SWEERTS, bewoogen den Prins om den Krijgsraad aan.te schrijven, dat men de befchuldigingen, bij voorraad, in Staate zou laaten, om dezelve bij tijd en wijle nader te overwee-gen. Tromp en sweerts beloofden elkander zich overeenkomftig daar mede te zullen gedra agen; en aldus wierde dit gefchil voor dien tijd bijgelegd. De volgende Zeeflag, in welken de Heer Tromp de Agree hoede geboodt, was dat vermaarde gevegt, ’t welk voorviel in ‘t gezigt der Hollandfche Kust,.omtrent de Helder an Kijkduin.. TRoMP en spracce raakten hier wederom handgegen, op den eenentwintigften Julij, ’smorgens tusfchen ache en negen uuren. Gelijk in de gantfche Vloot, dus wierde tusfchen deeze Helden met ongemeve dapperheid geftreeden, Meer dan drie uuren bleeven zij elkander op zijde leggen, zonder zeil te reppen, terwijl het grof en klein gefchut onpohoudelijk bleef speelen. Merkwaardig is het, maar tevens Waagragtig, dat men bij de drie uuren lang hadt gevogten, er op het spreken van van en verfcheiden anderen. Spreken van van een diergelijk gelak; "« welk de Godvigtigen toefchrée-ven aan de kragt der gebeden, die Geduldige het gegeben, in alle Kerken van Holland, met ongemeene bewegige der gemoederen, wierden uitgeftort. Eindelijk, egter, wierd TROMP gepoodzaakt op een ander ship over te gaan, dewijl het zijne volkoomen reddeloos was gefchooten, en buiten staat om tegenweer te bieden. Dit gebeurde ook den Ridder SPRAGGE, doch met een ongelukkiger uiflag. Want als hij zich in eere Sloep hadt begeeven, om van schip te verande- ren, wierdt dezelve door een kogel getroffn, zo dat zij ten gronde ging, en de wakkere Zeeheld jammerlijk verdronk. Zommigen' willen, dat hij, afcheid neemende van dep Koning van Lugeland, bij handtasting aan zijne Majefteit hadt be- loofd, den Luitenant-Admiral Trome leeveende of dood te zullen opbrengen, of zelve het leeven ’er bij infchieten. Tromp, bijgeftaan van pe ruiTER, vervolgde het gevegt; ’t welk, naa de uiifteekendfte proeven van dapperheid aan beide zijden, ten voordeele van de Nederlanders eindigde. Hun verlies was veel gerioger dan dat des vijands, welke daaren- boven ffehandelijk de viugt moest neemen. De Opperhoofden van. ’s Lands Vioot naderhand ter Algemeene Vergaderinge, en in die der Staaten van Holland, verfcheenen zijnde, wierden voor hunnen betoonden moed en beleid, in de drie jong- fte Zeegevegten, met mannelijke taal bedankc, en ter Vergaderinge van Holland het befluit genomen, om aan ieder hunner een eerlijke erkentenis toe te leggen. Tromp ontving eenen Rentbrief van vierduizend. guidens kapital. Kort hier naa wierdt de Vrede geflooten tusfchen Engeland en de Algemeene Staaten. Hier door kreeg men eenigzins de handen ruim om de wapenen tegen Frankrijk alleen te gebruiken, Gelijk de Franfchen, met de Engelfchen veteenigd, onlangs onze kusten hadden gedreigd, wierdt men nu te raade om Eenen aanflag op de kusten van Frankrijk te waagen. Dz Luitenant-Admiral Trompe wierdt hier toe gebruikt. Op den zeventienden Maij des Jaars 1674, liep hij uit Zexe/, met eene Vioot van tweeendertig fchepen. De Graaf van HOOM, _ Opperhoofd der Landmilitie, bevonde zich aan zijn boord. Den drieéntwintigten Junij kwam hij onder ’t Eiland Belle Eeeeceee 5 isle 26 TROMP. (KORNELIS) -Isle cen anker. Op den zevenentwintigsten dier maand zette hij zijn Volk aan land, en deedt het op het Kafteel aan- ‘ken; doch alzo de Graaf van HooRN hetzelve onwinbaar oor- ‘deelde, en het van leeftogt voor zes maanden was voorzien, deede hij den aftogt blaazen; waar naa de Vioot wederom onder zeil ging, kours zettende na Narmoutiers, daar zij ‘den derden Julij het anker liet vallen. Hier flaagde zij geluk kiger, dewijl zij verfcheiden Franfchen doodde, en een aan- zienlijken buit behaalde, nevens een Brandfchatting van 14000 Rijksdaalders. Van daar verzeilde de Heer rromp met de -Vioot na. St. Schastiaan, daar hij, nevens den Graave vAN ROORN, Minnelijk bejegend, door Geestlijke en Waereldlijke Heeren begroet en treffelijk onthaald wierdt. Van St. Sebase sigan vervolgde hij zijnnen togt, om van Xadix eenige Koop - Vaderland, alwaar hij, op den vierden December, met achtien fchepen onder de Viag, 4m Texel behouden aankwam. Niet lang was Tromp in "ec Vaderland geweest, of "er deed" -gich voor hem eene nieuwe gelegenheid op, ter verkrijginge van meerderen luister en aanzicn. De Graaven VAN ARLINGTON en D’ossoRY, die zich eenigen tijd in den Hage hadden onthouden, betuigden de genegenheld des Konings van Englaud om hem te zien, en nodigden hem derwaarts, om een tijd lang ten Hove door te brengen. Te freelende was eene uitnodiging van dezen aart, om dezelve van de hand te wij- zen. Op den twaalfden Januarij des Jaars 1675 vertrok hij, met een aanzielijk gezelfchap, op drie jagten, die tot den overtogt gereed lagen. De Prins van oranje deedt hun uit- geleide tot in den Brielle. Op den zestienden dier maand -kwam hij te Londen, daar hij van den Koning, den Hertoge VAN york en de verdere Rijksgrooten minnelijk ontvangén, en met beleefdheden en gasterijen overlaaden wicrdt. °t Ge- Meen, uit nieuwsgierigheid om hem te zien, maakte, door den fterken toeloop, de Straaten bijkans onbruikbaer. Zijne M Ajefteic, om des Helds Kriegsdeugden te vereeren, verbief hem tot de waardigheid van Baron, en tevens zijne naskomelingen in hee mannelijk geflagt; of, zo deezen ontbraken, zou des Admirals tweede Broeder, HARPERT MARTENSZOON — 3 TROMP 5 TROMP. (KORNELIS) a7 Tromp, Burgemester van De/ft, en ‘zijne mannelijk Kinden, in de plaats treeden; en indien ook deeze geene zodanige Kindeten naliet, mogt de derde Broeder, ADRIAAN TROMP, Ritmeester in dienst der Algemeene Staaten, dien titel voeren. De Brieven, hier toe dienende, wierden terftond door den Groot Zegelbewaarder vervaardigd. Tromp, dus met eere bekleed, en met des Konings Afbeeldzel, rijklijk met Edelgefteenten omzet, begiftigd, keerde in het cinde van Februarij ta Holland te rug. In den Jahren 1676 wierdt Tromp, met eene Vloot, na Deenemarke gezonden, om dit Rijk tegen Zweeden bij te ftaan. Op den zevenden Maij ftak hij uit Zexe/ in Zee, en liet, op den twaalfden, op de Ree van Koppenhaage het an- ker vallen. Onder den toeloop van eene ontelbaare menigte zette hij voet aan land, en wierdt, twee dagen laater, door zijne Miajefteit, in het Kafteel, met de Ridderorde van den Olifang begiftigd, Weinige dagen daar naa gelukte bet hem, der Deenfche Zeemagt eene merkelijke verfterking aan te brengen ; waar door zij wierdt in ftaat gefteld om de Zweed- fche Vloot aan te tasten, over welke zij eene Ivisterrijke overwinning behaalde. Aan TRomP wierdt gedeeltlijk de eer der bevogten zege toegekend. De Koning van Deenemarke, dit voordeel zich verder willende tem nutte maaken, zondt bevel aan rromp, -zich met de Vioot na Usfiad te begeeven, om, ware ’t mogelijk, aan dicen’ kane eene landing te doen op *t Eiland Schoonen. Terftond wendde Tromp den fteven der waarts, en was niet voor de Stad aangekoomen, of hij zondt eenen Trompetter om de plaats op te eifchen. Doch de Gouverneur, de Heer vAN VEERZEN, gef tot antwoord, dat hem de Stad was toevertrouwd, gelijk de Vioot aan zijne ‘Excellentie, en dat hij, diensvolgens, als een eerlijk Krijgs-man, dezelve zou verdeedigen. Op dit befcheid zondt rromp vier Fregatten en drie Galjooten na de Sad, om dezelve te befchieren. ’s Anderen daags verfterkte hij dit getal met nog vier Fregatten, die allen een zo geweldig vour maakten, dét himand zich op de Wallen vertoonen durfde. Een goed aan soldaten wierdt insgelijks san weefskanten der Stad aan land gezet. ‘sAvonds omtrent zes wuren gif TRomP het zeia tot een algemeenen aganyal, nae alvoorens andermaal dezelve door eenen Trompetter te hebben opgeéischt, Op het gegeven zein vertoonden zich de Ingezeetenen, en berigtten dat de Zweeden de wiugt genomen hadden. Even gelukk In flaag- de hij ook in 't bemagtigen der Sad Christianepe/. Zo veele dappere daaden wilde de Deenfche Koning niet onbeloond laaten; weshalven hij den Heer trome, met betuigingen van hoogagtinge en genegenheid, tot den Graaflijken stand bevor- derde. Dit verbondem herausgehre aan ’s Konings belangen: Wasrom hij ook. Midlerwijl hadt zijnne Deenfche Majefteit, dic jaar geen nieuwen onderstand uit de Nederlanden te gemoet ziende, et zich vieiende, eene genoegzaame fterkte in zijnne eigen magt te zullen vinden, den Admiral rromr uit zijnne dienst ontilageny Hij maakte zich gereed om na Holland weder te keeren, wanneer hij, door den Keurvorst van Brandenburg, verzogt wierde zich bij hem te vervoegen. Aan dit verzuck voldoen- de, nam hij afcheid van den Deenfchen Koning, die hem, voor zijnne Gemaalin, met een kostbaar gefchenk vereerde, vertrok van Koppenhage, en begaf zich na Wolgast, alwaar hij van den Keurvorst, die zich ‘aldaar badt laaten huldiger, monelijk wierdt ontvangen. De reden van dit: verzook was, om dat de Keurvorst zich van de hulpe en het beleid onzes Zeehelds wilde bedienen,’ ter heroveringe van ’t Eiland Rus gen, "t welk door de Zweeden onlangs was herwonnen.. Hij flaagde hier in gelukkig, en behaalde daar mede geeneh - — nen dank bij zijnne Keurvorstelijke Door Luchtigheid. Dic was het fasten Kriegsbedrück van onzen releases Ads miraal-General. In zijn Vaderland te rug. gekeerd, opge- hoopt met eere, en door twee Koningen met de weardigheid van Baron, Ridder en Graave bekleed, leefde hij aldaar in stilte. Althans is ons niet gebleeken dat hij vervolgens aan *e hoofd van ’s Lands Vloot in Zee geftooken is. Zijae Maje- fteit, Koning wittem pe III, in den faare 16091, in den Hage zijnde, hadt wel te wege gebragt, dat hem het Opper- bevel over de Nederlandfche Vioot, voor den Zeetogt diens jaars, tegen Frankrijfk, was opgedraagen; doch in het be- kleeden van deeze hooge waardigheid wierdt hij verhinderd door zijnen dood, het gevolg van eene witteerende ziekte, die Die op den negenentwintigen Mai des gemelden Jahres Yoor- viel. Hij overleedt te Amsterdam, zonder dat ons zijn netre ouderdom is gebleeken. Zijn Gemaalin was MARGARETTA VAN RAAPHORST, Weduwe van den Heere HELMONT; doch uit dit huwelijk het hem niet mogen gebeuren, kinderen te zien gebooren worden. Op den zesden Junij, "savonds tusfchen negen en tien uuren, wierdt zijn Lijk uitgedraagen, langs. de Nieuwe Heeregragt, daar hij zedert eenigen tijd zijne woon- plaats hadt gehad, cot aan den Amftel, aldaar in een Jagr ge- pleatst, en vervolgens na Deift gevoerd, om in de pragtige Graftombe van zijnnen Vader te worden bijgezet. Het Lijk wierdt verzeld van een ftaatelijk gevolg, overeenkomftig met de hooge waardigheid, welke hij in zija leeven hadt bekleed. Zie de Hifforiefchrijvers van zijnnen 5 tijd, Tromp, (MARTEN HARPERTSZOON) een der grootfte Zee. helden, welke niet flegts de Nederlanden, maar eenig ander land heeft u | Zie de Hifforiefchrijvers van zijnnen 5 tijd, Gegenwärtig, vertoont een nieuw bewijs van uit-fteekende vorderingen, langs den weg van verständen, deugd en geluk, tot de hoogite waardigheden, Zijnne geboorteplaats was den Brie/, in den Jaare 1597, en hij nog maar negen jaarcn oud, toen zijn Vader, Kapicein neRBERT MARTENSZOON, hemmede ter Zee nam. Zijn Vader had, in den vermaarden flag van Gibralter, onder HEEMSKERK, ’t bevel op een Fregat, waar bij de jouge Tromp insgelijks tegenwoordig was; en als men kort daar naa, op de Kust van Cuinee, flaags raakte met een Roover, in welk gevegt de Vader eersr in de kuic ge. Wetest, en vervolgens in 't midden van een gefchooten wierdt, hoorde men 't Zoontje, nu maar elf jesren oud, schreiende het volk toereepen: sult gi) mijns Vaders dood niet wreeken? Maar 'c kind moest, naa het neemen van des Vaderschip, den Roover ruim twee jaaren als Kajui:wagier dienen, eer hij middel vonde om te ontkomen. Zedert klom hij van de laagfte dienfien allengskens op, wierdt, in den Jaare 1622, Luisenant op een Oorlogichip, en kreeg, nae twee. TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON) 3 twee jaaren, van Prins Maurits, het bevel over een Fregat, bemand met veertig koppen. Nua begon hij overal proeven te geeven van zijne dapperheid. De Admiral pier nein, zich, in den Jaare 1629, op zijn fchip, als 't best bezeild, begon hij veele wakkere Kapireins gekend, maar altoos eenigen misflag in. Hang gevonden hadt doch noort in rromr, en dat degen alle dengden, in een Zeeoverite vereischt, bezat. Niet lang daar naa wierdt hem zijn fchip ontnomen; *t welk TROMP derwijze ftoorde, dat hij de Zee verliet, en vervolgens zeker Ampt over Zeezaaken te land bekleedde. : Maar in den Jaare 1637 wierdt hem dit ongelijk overvioe- dig vergoed; want de Luitenant-Admiraal ruiLirs VAN DOBP, om zekere misnoegen, tegen hem opgevat, van. zijn Ampt verlaaten zijnde, wierdt deeze waardigheid, door Prins Frre- DERIK HENDRIK, Op eanprijzing der Staaten, aan TROMP op- gedraagen. De Koning van Spenje, in den Jasre 1639, in zijn Rijk- bezig met het uitrusten eener magtige Vioote, die na Ne- derland ftondt gevoerd te wordems, wagtte, ten dien einde, eenige behoeften van Duwinkerken. Dertien Corlogithepen, drie Fregetten en zeven Koopvaardijfchepen, waren, in Februarij, uitgeloopen om deeze behoeften na Spanje over te brengen. Tromp, op de kusten kruisfénde, hadt flegts elf fehepen onder zijne Viagge. Nogthans tastte hij de Vioot an, veroverde twee fchepen, en joeg de andere na binnen. Voor deeze zege wierdt hij, in den Hage gekoomen om verflagte doen, met een gouden Ketting befchonken; en ont-ving, kort daar naa, twee brieven wit Frantrijk, den eened van Lopewyk DEN XIII, den anderen van den Kerdineal RICHELIEU, waar door hij tot Ridder van Sostate voort met bet torüber der gemelde Vloot, blijvende rromp geduurig in Zee om een waakeid oog te houden. Hem kwam ter ooren, dat het Zilver uit de Spaanfche Vioot door Engeifche Oorlogiche- pen na Duinkerken zou overgevoerd worden. *t Gerugt was gs- a TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON§ gedeeltlijk valech: want in Julij drie Engelfche fchepen aan- doende, vondt hij in dezelve geen Zilver, maar duizend en ~ zeventig Spaanfche Soldaten, welke ze, te Kadix, hadden ipgenomen, om ze te Duinkerken aan land te zetien, Negen- honderd van dezélve zette hij te Bar fleur aan land, en hielde de overige nevens de Officieren bij zich. Tromp ondertus-. fchen, ver(terking van fchepen bekoomen hebbende, bleef den gantfehen Zomer kruisfen, in en omtrent de Hoofden, op de. Spaanfche Vioor; die eenigen toevoer uit Viaande-. ren -ontvangen hebbende, uic de Corunha in Zee ftake Hier te lande kreeg men tijding van haare fterkte, en tevens beigt, dat de Admiral last hadt, geenen flag te waagen, maar ja Duins binnen te loopen, alwaar de Engelfchen hem ont-vangen zouden. Men befloot hier op terftond tot het verfterken der Staaifche Zeemagt. Tromp, zijne Vloot verdeeld hebbende, hadt maar twaalf fchepen bij zich, toen hij, op den zestienden September, ae Spaan{che, bij Beveaier, in ’t gezigt kreeg. De Vloot beftonde uit dricéndertig zeer groote Spasnfche Galioenen en vier Endertig zwaare Corlogfchepen, te zamen op hebbende vijféntwintigduizend man; de Spaanfche Admiraal Dom antonio D’oQUENDO voerde ’er het bevel over. De onze, hoewal, zo ’t fcheen, niet opgewasfen tegen eene zo groote overmagt, befloot, egter, fchutgevaarte te houden met dew vijand, tor dat hij een grooter aantal van sthepen zou gekreegen hebben; dit gelukte hem zo wel, en Hij bragt den vijand zo groove fchade toe, dat D'oQVENDO te. raade wierdt bevel te .geeven om in Dufns binnen te loopen, agterlaatende een groot Galioea, en nog een ander {chip} welke beide na ’t Vaderland gezonden wierden. Maar Tromp, zedert, nog zeventien fchepen onder zijne Viag .gekrcegen hebbende, bezette den vijand in Duns , met voorneemen om hem op deeze Reede ingeflooten te houden, of, zo hij uit- kwam, flag te leveren. Onder dit alles gaf de Engelfche Koning: duidelijke blijken van zijde Spaanschgezindheid. Op verzoek van den Spaanfchen Gezant te Londen, liet hij vijf -tien zijner fchepen leggen tusfchen de Spaanfche en Neder- Jandfche Vlooten, om dus den Staatfchen aanval te ftremmen, Daarenboven hadt hij den Spaanfchen vrijheid gegeeven i _ oR et — 2 ae - 2 ow — TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON) 43 het Zilver uit hunne fchepen aan land te brengen, en hus vijftig tonnen Buspoeder toegefchike. Ook deedr hij Taomp,. terwijl hij voor Duins lag, door zijnen Admirag! peNNince TON. aanzeggen, dat hij zich, op de kusten van Croot + Bri. Tonnie, van vijandelijkheden hadt te onthouden. Doch dé Staaten, in aanmerking neemende, hoe veel ’er huh aan ge- leegen was, dat den Spanjaarden het geduurig overvoerten van Krijgsvolk na Duinkerken belet wierdt, waar in zij be« gunftig wierden door de Engelfchen, die hen in huone Ha vens ontvingen, ja, zelfs (Chepen aan hun verhutrden, be- fastten hunnen Luitenant-Admiraal den vijand aan te tasten, Zonder plaats of petfoon te ontzien. Tromp, wiens Vioot nu tot zeventig fchepen was aangegroeld, en die zich dus in ftaac Bevondt om den vijand met voordeel aan te tasten, bea loot hier toe op den eenéntwintigften O@ober. De Vices Admiraal Dz WITTE KORNELISZOON kreeg last om op de En- geliche Vioor, die de Spanjaarden fcheen te willen befchetmen, te pasfen. Onder eco vrij dikken mist wierdt alles cor den sanval gereed gemaakt; doch ’t kwam tot geeren algetmeenen Zeeflag. D’Oduenno, befpedrende dat het den vijand ernst was, deede de ankers kappen, en de Meeste (théepen digt naa de Kust loopen, daar veelen aan fpandéren ftietens Tromp en de Vice-Admiral jan EvERSZGON yingeh gezatuentlijls los op het fchip van den Portugeefchen Admiraal; het was en vreezelijk gevaattc, te fterk om met kogels doorboord, en te wel bemand om aangeklampt te wotden. Hierom zondt men “er etlijke Branders op af, waar door het in brand ge-raakte, en, het vuur tot in de Kruidkamer doorgedrongett zijnde, met een vreézelijik geweld van een fprong, Van de Vvijftienhonderd zielen, welke het voerde, bergden geen how derd het leeven. Een gedeélre der vijandlijke Vioote bergde ‘Zich, onder het dekzel van den mist, uit Duins, en liep voorts na Douvres; doch wierdt, door Tromp, in wanorde gebragt. Door de gunst des nachts keorden zij eerlang te rugs, eo kwamen, met den Admiraal n’oquenndo, behouden te Duinkerken, Twaalf of dettien Galioenen en andere Koning’s fehepen waren den onzen in handen gevallen, en In onze He- vens opgebragt, op welke groore built gevonden wierdt. XXIX. pest. Free rete Verfcheiden’ undere (chepen waren in den flag vernield. "t Gee Inkken. dezier onderneeminge wierdt, voorrsamilk, toegefchreven aan den ongeloodiiken fpoed, waar mede TRomps Vioot met omirent zestig fchepen verfterkt was; zijnde hier toe weinig. meer dan veertien dagen befteed. De depperheid van TROMP. ep De wiTTe wierdr, van wegen de Algemecne Staaten, door treffelijke gefchenken, erkend. In deo Zomer van at Jaar 1650 kruiste de Luitenant - Admiraal, naa gewonte, langs de Vlaamfche Kusten 5 hij ver-overde eenige vijandlijke Koopvaardijfcuepen nevens drie Ko-finklijken, en beveiligde de Haringvisfcherij. Doch bij gebrek gegen fchepen was 't hem niet mogelijk de Haven van Duinkkerken zo volkoomen in te fluiten, of de vijand flak met eenige fehepen in Zee, en bemagtigde eenige Staatfche Koop-vaardij(chepen en. inzonderheid Straasvaarders. In 't volgende jaar, wierdt hij met eenige fchepen gezunden om op vicr rijk-gelaaden Westindischvaarders, die ult Brazil verwage wiere den, te kruisfen, en hadt. op deezen togt het geluk, om van vijf Duinkerkche Kapers eenen te veroveren 5 ook nam hij en Gaijoot, en een ship met boter gelaaden, | t welk op het punt was om te Duiukerken biunen te loopen. Ook ont-joeg TRomp, kort daar naa, den Spanje veele zil-veren plaaten en kostba are waaren na Duinkerken, nam hij tien weg, en ‘zondt ze na Zeeland; vicr Kequinklijke Engelfche fchepen, welke hun tot geleide dienden, liet hij na huis zeilen... In den Jaare “1651 wierdt Tromp met eene. Vioot in Zee gezonden, om tegen de Zee (chuimerijen van den Bevelhebber der Sordings te waaken, Doch wal haast kreeg hij gewigtiger werk, Naa t onthalzen van Koving KareL bg I raakte KROM-WEL aan de Regeeriag der nieuwe Engelfche Republik, einen Oorlog. zee. Zo ras de Engelichen, van hupne. zijde, de vijandlijk beden -begonnen hadden, beflooren, de Algemeene. Staaten. Eine. Vioot van honderdene vielen, in Zee tebrengen, overwelke het Opperbevel aan TRome. wierd opge-draagen. Hij verzamelde de fghepen voor Sciagraning en + en ziele met cen gedecite tot tusfchen Duinkerken en Nieuw-poort, daar hij eenige dagen Jiggen bleef. ij hade.Jast om. Zich in der Grifken der Viage voor de Engelfchen, wie Kuss: — ten hij mijdencmoest, te gedraagen naa befcheidenheid. Voarts moest hij de fechepen, san Ingezeetenen van den Stät beho- tende; befchermeh tegen elk, die ze in Zee. onderzogken. of -neemen wilde. -Midierwijl was ook de Engelfche Vivot, on- ger den Admiradl rovenr sLage in Zee geloopen, kruisfende 3 met vijftig fchepen; op de Engelfche Kasten. Tromp, twel- enveertig fchepen’ ouder zijne Viag hebbende, wierdt,.-door fiorm ‘en tegenwind, ook derwearts gedreeven; doch: hieldt eerlang sf na Ca/a#s. Heer egtrer verneemende; dat -develi tifke Strastsvaarders, waardig over de vijftig tonnen gouds; van twaalf Engeifche Korlogfchepen onderzogt wierden, en in gevaar waren van genomen te worden; zeilde hij, om die te ontgetten, nade Engelfthe Kuse. Hier ontmocte hij, of ‘den negenéntwintigiten Maij, den Admiral Alake, en maakse terftond gereedfchap om, net het uitzetten zijner Boot; en Lieutenant der zeitigen, der Englisch-Vagge ereignete bewijlten. Nach parte, zulks niet aufwärtende, liet eem mächtig, die niet beantworten werden; doch den den antwortenen anwortenen, die door uttäusige Viag vioog. Diesend: kenne der deutschen, den zweite, en geeft het schuldig, die door uttäusige Viag vioog. Diese bleef den Engelsman nie geeint, den geeinten, den zelfde wijze. Hier ausgezeichnet, den gewaltigen, den  gxoMP ‘hem eerst de laag gegeven hdde. o ‘ Kore. dade naa; en nog in het zelfde Jaar 1690, liadt: mow! rie gekreegen: van, de Staaten om de Engelfche Viecr aay te tatten jen vallevmogelijke afbreuk to¢ ue, brengen. ij ont- ; FFereee a most, ‘moette, op den dertienden Julij, onder Schouwen, twee {che- ‘pen, voerende de Staatfche Gezanten, die uit Engeland we- derkeerden, alwaar zij, vrugtioos, over den Vrede gearbeid hadden. Aan deeze opende hij zijnen last, en zij moedigden hem aan om dien uit te voeren. Zommigen meenen, dat ADRIAAN PAAUW, een der Gezanten, den Luitenant - Admiraal zou hebben zoeken op te houden, of het aantasten van den .vijand te ontrasden; hier door verviel hij in den hast van ’t gemeen: doch de Staaten zuverden hem van deezen blaam. In July, man  zucht voor het Huis vAN oranje, de Landen in eenen Corlog met het Gemeene best van England hadt zuken in te wikkelen. Althans men vondt goed, ’s Lands Vioot onder bet beleid van eenen anderen in Zee te brengen, gelijk ook gefchiedde, wordende het bevel over dezelve aan MICHIEL DE RUITER opgedraagen. Doch zijn ongeluk was van korten dour. Naa dat ’s Lands Vioot tot tweemaalen toe met den vijand was flasgs geraakt, eerst onder DE RUITER tegen ASKUE, een daar naa onder DE WITTE tegen BLAKE, en de onzen, om os vijands groote over- magt, te raade waren geworden de Zee te ruimen, bragten de Staaten, op nieuw, eene Vioot in Zee, over welke ThomP, die Teen eS | ete a Oe + ea. Die in den Oorlog ter Zee, meer dan iemand hier te lande, ervaren, en ook zeer bemind was bij het Bootsvolk, nu wederom het opperbevel kreeg. Onder hem zouden jan EVERTSZOON, DE WITTE, DE RUITER ef PIETER FLORISZOON gebieden. Doch pe witre bleef, door ziekte, aan land, en DE RUITER kreeg het bevel over zijn Esquader. Trompe ftak daar op in Zee met de gantfche Vioot, beftaande uit omrent zeventig meest gehuurde fchepen, welke men ten Oorloge hadt uitgerust, Bij deeze Vioot hadden zich gevoegd omtrent drichonderd Koopvaardijfchepen, welke Tromp tot bij Kaap Lezard en Engelandieinde geleiden moet. Doch op den tienden December, ontdekte hij de Engelfche Vioot onder BLAKE, liggende tusfchen Douvres en Falffon, digt onder dea wal.'sNeamiddags begon het {chutgevaarte, en ten drie uure raakten de Viooten vinnig aan elkander bij de Singels; doch een groot gedeelte der Staatathe Vioot kon geen deel ncemen in den ftri J. Jan. EVERSZOON en DE RUTTER had den meesien last op den hals; doch Tromp fanden hun trouwelijk bij. Hij klampte een Engelsch ship van viernerettig fakken aan boord, en veroverde het; en men wil, dat zo hem nog tien of twaalf (chepen geholpen hadden, hij, wearfchijn-lijk, de gantfche vijandlijk vioot zou geflagen hebben: ook verhaalen eenigen, dat BLaKe nevens andere Engelfche Zeehoofden, *sAdmiraals ondergang gezwooren hadden; zij vielen met zo groot geweld op hem aan, dat hij zijn Galjoen en Boegfpriet verloor. Doch ’t viel geheel anders uit. Tromp weerde zich zo dapper, dat BLakg, tegen den avond, genoodzaakt was na den Theems te wijken, terwijl hij zelf Zee hieldt, De Engelfche Admiraal was in 't gevegt gekwetst ge. Worden; welk ongeval eenige wanorde veroorzaskte op de Engelfche Vioor. Twee vijandlijke schpen waren in deezen flag veroverd. Van de zijde der Staaten raakte de Kapitcin _Juinsot., door ijn eigen vuur, meent men, in brand, en verdronk met al zijn volk. °sDaags naa "gevegt wierdt nog een Engelsch Oorlogfchip en een Koopvaardijfchip genomen. Naz ’¢ wijken van BLAKE hadt Trompe de Zee ruim, om de Koopvaardijloot na het Eiland R4ee te geleiden; van waar Fffffffe 3 hij 38 TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON) hij een. groot getal Straatgyaardcrs, Wiju- en Zourfchepey veilig na ’¢ Vaderland te rug voerde. -Met den, annvang des Jaars. 1653,wierdt de. Oorlog cua(chen Engeland en Holland fterk voorigezet. Tromp lag, reeds in de. ¢erfte dagen. van °t jaar; met drisénzestig fchepen voor Scheveningen. In 't laatst yau Januarij zeilde hij wederom ng ’¢ Biland Avtee, om eene Vioot Koopvaardijfchepen, die zich aldaar Ten getale van wel honderdijk, vergaderd hadden, af te haalen. Ook kreeg hij. Laste om de rivier Londen ge- flooten te houden. Doch. eer hij: dit ten.uitvoer brengen kon, wierdt hij op dem: laatften van Februari, omtrent. Port- fond, ontmoet door de Engelfche: Vioot onder grake, om- trent zeventig Oorlogfchepen fterki Tromp hadt een gelijk getal: fchepen bij zich; doch de Engel(che waren grooter en fterker bemand: en de Hollandfche Admiraal wierdt, daaren- boven, bemündern, bemündern, door de Koopvaardijvaarders, die bij on- der’ zijn geleide hadt. Hijf Mer tien of twaalf (chepen bij de Koopvaardiers, en ging met de ovcrigeh op den vijand los, zolf vooraar. De wederzijdiche Viooten waren zo dra niet onder *t bereik van elkanders gefvhut gekoomen, of ‘BLAKE: veurde van verre op ‘Tromp: met ‘zeséndertigponders. Maar Tromp toefde, tot dat hij:zijnen vijand tor op een Musket-. {choot genaderd wase oen wendende, en BLAKE op zijde kooménde, gaf hij hent de Wélle ‘lang; en’ in der ijt zich gtikeerende, gaf hij hem nog eens delaag op de zelfde zij- de; en voorts omloopende, foste hij de derde laag op de an- cere 2ijdé : wasrop een jammerlijk gefchreeuw onder de En- gélfehen wierdt gehoord; waar uit men -befloot, dat "er veelen witn gékwetst geworden.” *t Gevegt ging hierop hevig zij- neh ¢atg. -Verfcheiden’ Kapiteins, als de DE RUITER, KRUIK ,. SWEERS,“POORT en anderen, gaven blijken van’ ongemeene dipperhéid. Krum {choot een Engelset fehip in den grond, abeh verloor ook het zijne. _Sweers wierd’ gevangen geno- nfér. Doch, dewijl Bij goed Spaansch fprak, gaf hij zich ce Eonden voor een Spanjaard uit, en bekwam dus zijne’ vitiheld, ‘Een ander Engelsch {chip wierdt derwijze gehavend, gz Bet, ouder een deerlijk gehuil. van ’c Volk, ten gronde ging. TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON) 29 ara ee. ging. Een Staatsch ship, gevoerd bij Kapitein-pz Mjurik, wierdt, door. den vijaud, veroverd en verbrand; dat van SCHELTZ WIGLEMA vioog met al 't volk in de lucht, _Ilet fchip van pe RUITER was zwaar befchadigd. Tegen den avond zag TRoMP, dat zesGatwintig van zijne Kapiteinen z’ch van den wiad bedienden, om het geve;t te ontwijken. Voor 't einde ven den firijd, welke tot Zonnenondergang duurde, zonken van wederzijde nog vericheidene fchepen. De nacht wierdt befleed aan het herttellen der geleedene fchade. °s Anderendazgs, den eerften Maart, *smorgens ten tien uurens wierdt het gevegt hervat. Nu hadden. de Engelfchen het voordeel van den wind. ’t Schip van De RuiTzR wierdt zo doornageld van ’t gefchut,. dar men het treilen, of aan cen touw fleepen moest. Tegen den avond fcheiden de Viooten van elkander. Op verfchsiden’ Staatfche {chepen was bu z0 groot gebrek aan Buskruid, dat-zij buiren fiaat waren om den vijand *¢ hoofd te biejen, Doch TRomp vermaande hen, goed gelaat te coonen, en zich bij de Koopvasarders te houden, als waren ze: gefteld om dezelvete befteld om dezelvete befteld. De Neder!and-fche Vloot vorderde ondertysfchen haare reize ma *t Vader-Jand, en was met het aanbreeken van den volgenden dag ge. koomen, tot op de hoogte van /evesier, toen 'er de En- gelfche Vioot wederam op af kwam. De ffrijd ving nu ook ten tien wuren.aan. Terftond gaf rrome den Engelfchen Vice- Admiraal der bilaauw¢ viagge de laag, en deede hem wijken, Eenige Kepiteinen verliecen wederom, den ftrijd , zommigen nic Igfhartigheid, anderen ult gebrek aan Kruid. Maar pe RuITER, die zich in "c heemst van ’c gevegt hiclde, wierdt ge heel reddeloos..gefchooien, en moest zich laaten fleepen na Viisfingen, Naa zonnenoadergang geliet zich Biake, als of bij bet. gevegt hervaiten wilde, Tromp wagtte hem in, met klein -zeil; doch de.,Engeifche Admiraal weck kort daar op na de Engelfche .Kust.; waar,op, Tromp onverbinderd de reize voortzene, De Siaatfchen verlooren, in deezen flag van drie dagen, negen Oorlogfchepen, de Engelfchen vijf of zes; doch hun verlies aan.manfchap was veel, grooter dan aan onze zij- de. Hevig wierd ‘er in deezen ftrijd gevogten, hebbende taomp de zespnaesiig flukken gefchut, welke zijn {chip voer,r FETPerrt 4 de, 40 TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON) de, meer dan zeventigmaal gelost. De Nederlandfthe Kspi- teinen, die zich dapper gekweeten hadden, wierden van den Staat met aanzienlijke gefchenken begiftigd; amdere, die zich kwalijk hadden gedraagen, geftraft. *S Lands Vioot wierdt, naa deezen merkwaardigen Zeeflag, zo veel de gelegenheid toeliet, in ftaac gefteld om wederom Zee te kiezen, en het Opperbevel over dezelve op nicuw aan TROMP opgedraagen, Doch hij aanvaardde *t zelve met weerzin; oordeelende, dat de fchepen te flegt en te weinig jn getal waren, om eenig voordeel te behaalen op den vijand 5 ook verklaerde hij den Algemeene Staaten en den Staaten van Holland, rondborftiglijk, dat hij de wijt niet wilde hebben van de rampen, welke hij te gemoet zag. Dit zeggen bragt ondertusfchen te wege, dac ‘er tweemaal cot het bouwen van dertig Oorlogfchepen telkens befloten wierdt. Tromp ftak dan met de Vioot, zodanig als zf} was, im Zee. Hij badt, onder anderen, last, eene Vioot Koopvar- ders van tweebonderd fchepen, agter Engeland en Ierland om, na Frankrijk en Spanje te geleiden, en de Vioor, die van daar verwagt wierdt, herwaarts te brengen. De Engel- fehe Vioot, die nu onder bevel ftondt van den General GEORGE MOND en den Admiraal RICHARD DEANE, was, in May, insgeschäft, en Zeeland langs gezündet, beyonder des Lands Vloot te ontmeeten, Tromp de Koopvar-dijvioot bij *t Noordeinde van His/and gebragt, en de ver Wagt wordende Vloot aldaar niet vernomen hebbende, kwam in 't einde dier maand, op de Hollandfche Kust bij Texe/. Hier wieder de Vioot met nog zeventhen Oorlogfchepen en een Brander verfterkt. Vervolgens zeile Tromp na Dutus, op hoope van ’er eenige Engeifche fchepen te zullen santrefsten, doch vondt ‘er geene van eenig belang. Voor Douvres vondt hij vijf, van welke drie veroverd wierden. Kort daar gaa kreeg Tromp berigt, dat de Engelfche Vioot omtrent het Vite gezien was. Derwaards begaf hij zich dan om baar op te zoeken.. Doch op de hougte van Weicheren verstonde hij, dat de Engeifehen te rug gekeerd, en niet boven de tien mijlen’ West- Noord-West van ’sLands Vioot waren. Hij wendde dan den fteven om ze op te zoeken, en ontdekte ZC. TROMP. (MARTEN HARPERTSZOON ) 4l ze, op den tweaalfden Junij, op de hoogte van Nieuwpoort. De Engeifche Vioot beftondt nic vijfénmegentig of honderd geilen, en was wel voorzien van volk en gefchut; de Holland fche was fterk achtSonegentig Oorlogfchepen van veel lig- ter foort, en zes Branders. De flag Begon's voormiddags tem elf uuren. De Admiraal peang wierdt met een der eerite fchooren, die de Hollanders deeden, getroffen. Monx dekte *c lijk met zijnen Mantel, en volhardde moedig in den strijd. Hevig wierdt 'er van weerkanten gevogten. De Engelfchen weeken eindelijik; doch daar naa den wind winnende, ver nieuwden zij den aanval. Toen wierden ’er verfcheiden’ fche- pen zwaar befchadigd, en 't gevegt eindigde ten negen uuren, Siegt zag ’t "er toen uit in de Staatfche Vioot, alzo zij van kruid en andere Oorlogsbehoeften fchaars voorzien was; ja Tromp verklaarde, het tegen den vijand kwalijk te zulilen kun- nen uithonden. Nogthans wierdt de ftrijd ‘sanderen daags voor Duinkerken hetvat. Vergeefs hadt hij getragt, den Engelfchen den wind af te winnen, en was door ftile verre beneden hen vervalien. Ten elf uuren raakten de Viooten aan elkander; doch in ’¢ besteht van ’¢ gevegt ontstondt ’er onder de Staatfche fchepen eenige wanorde, die merkelijke schade veroorzaakte. De nacht schulde de strijdenden. °s Anderen daags morgens zag wromp de Engelfchen nog; doch hij vondt zijne Vioot zo reddeloos en onvoorzien van Krijgsbehoefien, dat hij te raade wierdt zich binnen de gronden van de Wielingen te begeeven. "t Scap Brederede, door Tromp gevoerd, was zeer doorna. geld, en hadt vericheiden gaten beneden water: zo dat het met pompen en balién naauwlijks boven kon gehouden wor. den, Dit deeds hem nevens andere Opperhoofden bij de Staaten fterk aanhouden, dat.de Vioot beter mogt voorzien worden, dewijl zij anders geen kans zagen om het land te. gen ’svijands overmagt te beveiligen. Midierwijl hadt zich de Engelfche Vloot, onder monk, voor Zexe, en langs de Hollandfche Kusten vertoond; en gRomMP, nu cevige verfterking bekoomen hebbende, stak, naa en verblijf van zes weeken in Zeeland, op den zesden Augustus, met ’s Lands Vioot wederom in Zee, fterk omerent. FROM PARTEN HARPERTSZOON An. oe tachtig of negentig zeilem. Op den achtften ontmoette hij den vijand op de heogte vaw Katwijk. De RUITER en de Vice: Admiral JAN EVERTSZOON -raekten. ’c eerst aan den dans, Tegen den avond kwom TrRome hun te hulpe, en de-strijd duurde tot ‘en. uur na Zon, zonder dat de Engelfchen.eenig -voordeel hadden op de Hollanders.. De fterke wind belette den voigenden dag ‘t hervatten vai den firijd; ‘welk den Wederlanderén groot voordeel gef: elzo de Vice - Admiral.pe witre hier. door gelegenheid kreeg om metzijne fChepen uit Texe/ te loopen, en ‘s' Lands Vioot te verfterken. ‘Door. de A wind waren de Srastfchepen tat voor de Mhzase afge: yvoerd, en de Engelfchen volgden hen detwaards. Omtrent den middag ondekte men. de Vioot onder De witrs, fterk zevenentwintig fchepen en vier Branders. -Deeze voegden zich “savonds ten vijf uuren, in ’c gezigt der Engelfchen, bij "t gros van’s Lands Vioote, Tromp, toen- fterk honderd en zes-zeilen, wendde her traks op de Engelfcher aan, “die daadlijk weeken, en den ganzen nacht van hem’ vervolgd wierden. Maar den volgenden dag, deu tweeden Augustus des‘Jaars 1653, raakten de tweeden Viooten weder aan eikander, voor de Maaze, omtrent vijf' mijlen in Zee, op ‘de hoogre van Zer Heide of Scheveningen, De Hoanders floegen eerst door ’svijatids Vioot heenen, en wendden ’t-’er terftond we- derom in. Maar in dit oogenblik wierdt romp, die zich, naa gewoonte, “in "c heetst van den ftrijd begeven hadt, willende van de Hut gaan on orde te ftellen op ’t pefch Ut, met een Musketkogel, door de finker borst, in’t hart ge- fchooten, en viel dood ter neders Onder “t vallen, zegt then, ‘uitte ‘hij deeze woorden, om zijn volk aan te moédi- gen: lk heb gedaan; houdt géeden moet. 