Algemene konst en letterbode
None
Zoo weil op eenige met mynep Euphon ondemomen Reizen, als ook gedorende een verblyf te Wittenbere, ging ifc aaiihi.iudend voort, met vele nieuwe akustifche nafporingen te diicn en bekend ie maken, die ondertusfchen vry moeijelyk waren, gelyk by voorbeeld *er drie voile maanden gevorderd werden, om de in myn Werk vervatte waarnemingen over de Leiigte-Slingeringen, die daarin flechts twee bJaden drukt befhan, te verrigien en in orde te brengen r Myne hoofdbedoeling was een Instrument met toetfen nic te vinden, waarop men elken toon naar verkiezing vourtdurenof, door meer of minder te drukken, kon doen in fterkte toe of afnemen. Het Klavier (of Clavicord), de Pianoforte f de Clavecimbaal of over het geheel alle Werktnigen, waarop bet geluid niet door wryving maar door aanflaan wordt voon- Digitized by Google C *45 3 f^ebrapt, bezitten deze eigeiifchap volflrekt met, zoodat men verbindingen, ineenfmeltende noien, dezulke die lang gehou den moccrn worden; of waar de toon en oa bet eerfte aange- ven in fterkte toenemen of wet gelyke kracht voortdureo. rooeten, niet naar behoore op dezclve fpeelen kan. Deze fehooren dus (felyk Herstig in de Muft kalifche Zeitung 1799. N#. 24. met regt aanmerkt) niet onder de Z*ng-In- ftrumenten, maar ocder de Klink-Inftrumenten C of misfchien nog gepaster onder de Klink-Inftrumenten C of mischien nog gepaster onder de Klink-Inftrumenten. Op her Orgel kan men de toonen wel doen voortduren, maar niet naar ver. Kiezing in fterkte laten aanwasfun of verminderen. Ik wilde dus een Werktuig met toetfen daarftellen, waarop men de voortduring en het toe- en afnemen van elken toon even als by de Stryk- en Bhas-Inftrnmemen (waar van men center, tndien *er niet verfcheide byeen zyn, geen Harmonic hebben kan) in zyne magt had. Een Stryk-KJavecimbaal heeft deze eigenfehap wel, maar ik wilde er geen zamenftellen, dewyl dit reeds door anderen verrigt was, voorts omdat het onmogel is, zulk een Inftrumenr zoo klein en min omllagiig incertgieo, dat ik bet op reizen in myn wagen had mede kunnen nemen, en ik overigens 00k begeerde, dat bet niet ont-ftemde, zoo eenvoudig mogeiyk was, en in het vervolg algemeener Kon verfpreid worden. Op eerie Zeereis van Reval naar Fleosburg, in het jaar 1794, verkorto de door tegen-winden ontftaande verve. Dour ever die zaak verder nate-denken en otuwerpen tot mechanifche inrigtingeu van dezen aard in myn fchryfboekje te teekenen. Te Winenberj; teruggekeerd, nam ik hieromtrent proeven, die my wel eenige inlichtingen gaven, maar de zaak was voor de uitvoering nog tiet ryp. Eindeiyk ontdekte ik in Bloeimaand 1799 nog ieis, dat hier toe noodig was en ftelde in Louwmaand van iBco en Instrument zamen, dat by een aaneenaam geluid en spoe-dig geluid neven de begeerde eigenfehappen had, boe onvolkomen anders de eerfte proeve in hare foort was. Ik gaf betzelve dennaam v Enclavier, dewyl een kaltene, een zich draiendige günstige Cylinder de onontbeerlyktte beftanddeleu zyn, lerwyl de orerige inriging zeer verfennig kan geben worden. Et-nigen tyj daarna maakte ik een tweede Intramtut van deze foon, dat wel wat beter is en meer toonen heeft, dan het eerfte, maar nog niet ftevig genoeg is, om *er mede te reizen, en 00k buitendieo zoo ligt omftemd geraakr. Meerdere ftevigheid ben ik vnomens aau een derde foongelyk Intramt, welks zamens te konnen worden, by te zettcn, en in het verVolg 00k bet tweede en de uit elkander genomen overblyffelen van het er er er verwerken. Eene verdere befchryving van dit In- Sternament geef ik hier niet, dewyl zulkreeds in verfügteu gefchied is. Q % Dat Dat Ik bet iowendlg maakfel van myrie Tnffrumen poi« ©iet bekend maak, is my biilykerwyze niet ten kwade tc dm- den, omdat my re uitvindingen myn eeni* middeJ van befiaai Eyn. Iniusfcben, daar )k bet voor dadelyk misdadig achr, wanneer iemand eene omdekking of uitviuding, die anderen nuttig of aangenaam kan zyn, met opzet laat verloren gaan, heb ik reeds finis l mgen tyd eejje aanleiding rot her zamen- ftellen van den Euphon opgefteid en de daarby behoorende teekeningen uitvoeritf bewerkt, en zalmet den Clavioylioder even zoo handften, zoodra ik my van de eipenfehappen der ver- fchillende manicren van zamenfteiliug van  ci? ami myne uitvindingen zoo vele beftedc ryd, moehen en ktsmn of van eere Regering of van byzondere perfonen eemgermato gevoegelyk vergoed, dan zom ik terftond gereed zyn, om aA- Jes zouder teruehouding bekend te maken. De door my met mynen Euphon van tvd tor tyd gedano reizen bebben zich niet verder oitgeftrekt dan door bet grootfte deel van Duitscbland en buiten hetzelve tot Petersburg en Kopenhagen. Sinfs drie jaren, waarvan ik eenigen tyd te BerJyn verbleef en akustifche voorlezingen hield, beb ik my meesral te Wittenberg ontbouden (mettcgenfta&nfe de "voorbcen vervolde pligt, om myne moeder, daar woonacb- tig- niet geheel te verlaten, federt een Jaar, dat zy over. Den is, vcrvalt, met oogmerk, om den Clavicylinder iinen te ftellen en te volmaken, en bet Werk over de Akusut komen uit te werken, Na de voltooijir.g van eenen nog Vt-teren Clavicylinder ben ik voornens met die werktuig veficneide reizen te doen. Die genen , die uit deelneming gevraagd hebben of ook nnj vragen mogten, of ik dan dadelyK op myoe reizen het ge» wenschte voordeel gevonden beb , antwoot de ik , dat e\k.c reis iny wel geene rykdommen , maar toch meer voordeel dao fchade beeft aangebragt , zoo dat ik by myne niet zwer groo- te aanmaiigingen en behoeften daar roede vergenoegd zyn kan, Veeliigt had ik fomtyds nog meer voordeel kunnen behalen, indien ik eenigermate van de onbefcheidenheid en indrirging had willen gebroik maken, die menig Toonkunftenaar. jm'st niet ter eere der kuost, voor zyne n-kenir.g hetfr. Voor het overige vond ik ook veel vergoeding in het gurftig onihaal, dat ik van vele voorname perfuuen, welke my zcker alle on- vergetelyk zyn, genoot, oficnoon ik op myne reizen met jneer dan den dag myner aankomst op eene plaais en dien van myn vertrek bekend gemaakr beb. Ook konu my by myne reizen, zoo wel als by mynen arbeid, eene beftendige gezondheid, als mede eene, door myne voormalige omftan- di^eden en de verydeiing van vele wenfcnen, tot gewooute Digitized by C 147 5 f:ct/ordene ongevoeligheid teg?n ve!e onaaogenaamheden , met «eoe des te grootere aandoeneiykheid voor elke foort van aan» genaiue indrukken, zeer te Hade. PROGRAM MA VAN HET GENOOTSC HAP BEVORDERING der HEELKUNDE, te Amsterdam, VOOR DEN J ARE l8lO. Het Genootfchap: ter Bevorderjng der Hcelkunde , te Amfterdam, heefi op den 3 van Herfistmaand d. j. onder voorzitting van den Hoogleeraar G. Vrojlik , (zyrde de Hoog- Jeeraar A. Bonn , door ziekte hierin verhinderd ,) wederom deszelfs Jaarlykfche Algemeene Vergadering in de groote Ge- hoorzaal van het Athenaeum Illustre gehoudcQ. De Fungerende Presse opende deze Zitting met een hernängenden hernängenden, het welk bet Genootschap had gedruckt. In zuze geachteten Leden G. J. van Wt, C. Terns' en M. Questius, doch bovenal door het overden van den berechtigen David van Gesscher, een der Stiehteren en gedurende negentien jaren Secreiaris dezer Maatfchappy. Vervolgens de Secreiaris J. N. Enceltrum verlag van de handeligen des Genootschaps, gedurende het verloopen jaar; waaruit onder anderen bleek, dat by hetzelve op de uitgefchrevene Prysvraag geene antwoorden waren ingekommen, y66t den iften van filoeimaand 1812, zynde dezelve van den völgenden inhoud: „ Onder de dikwerf voorkomende ligebaams - Gebreken f die eene Heelkunftige behandeling vorderen, en daarby eene naauwkeurige Ontleedkennis der deelen en ziektekurdige „onderfebeiding verdienen, behoort voorzeker de Doofhkid „ gerekend te wordeo, waarom treat de teleurfteiliog der ge- Q 4 „ ue- Digitized by Google C 24* 5 neziog veelal van den onzefcercn aard en oorzaken roo i, wel, als der gepaste middelen voor elk derzelve afhangt. „ Het Genootfcbap verlangt derhalve een beknopt en le- „ vens volleJig anrwoord, op de navolgende vragen; „ 1. Hoedanig is in den mensch het zamenftel van het „ zintuig des Gehoors, nm 'de nieuwfte en beste berchreve- „ ne wmnemingen, en  " 2. Welke zijn de waargenomene afwykingen van den na» tuurlyken ftaat, die de aangeborene doofheid ten gevofge "moeten bebben?" " 3. Welke ziekten en kwalen kunnen even zeer dar zijn-tuig beleedigen, en de vatbaarheid en werkingen daarvaa "verftoren?" " 4. Welke zijn de tigenaardige verfchynfelen en einer. „Scheidende kenmerken van den verfchiedenen staat en oorzadowen van doofheden?" „ 5. Welke hupmiddelen heeft de Geneeskunst van de vroegfte tyden af, op gronden van ondervinding, daar tegen aangeprezen; of de Heelkurst in later tyd daar tegen 99 uitgedachc en beproefd?" 6. Welke Waarnemingen bevestigen de waarde of onwaar-de derzelve — en bepalen de gevallen, die zulk eene by-a, zondere Kunsthulpe vereifchea en diensvolgens aanpryzing verdienen?" Voorts word herinnerd aan de in den vorigen järe voorpftelde Prysvraag, om beantwoord te worden voor den eeruen van Bioeimsand 1811, zynde van den vohienden inhoud: „ Daar het by de breuken der Knieschyf opmerking verdient; „ Dat dezelvere meestal, met een ftaande of gaande Lig- „ chaarashouding — en zeldzaam door uitwendtg, op dit „ been zelven aankomend geweld geben, en de Lyders „ a'sdan, belcts zynde bet ligchaani op te kunnen houden, vallen moeten; „ Dat deze verbrekingen of verfcheuringen van den za- menhaug der deelen van dit Been byna alioos grondvlakkig „ of dwarscb, en zelden loodlynig of naar de lengte gefchie- j> den;. „ Dat deze breuken in onze dagen, vooral in groote Ste- den, minder schyuen voor te vallen, dan wel in vroe- ger tyd; „ En by de zoogenarnde genezingen derzelve meestal de vane'ngefcheidene beitukken niet weder met elkanderen vereenigd, maar op eenen minderen of meerderen ifstand, voor de middel eener peesvliezige en bandaardige zelfftardig i heid zaraeu gebonden worden; „ Terwyl eindelyk eenige der voor berfteld gehoudene Ly- ders, daarna wederom vry goed gaan knnnen, anderen 9, daartegeo kretpel blyven; zoo wordt gevraagi: „ I. Zyn *er Ontlced- en Natuurkundige. of door Heel- kundige Ondervinding bewezene en aannemc lyke redeneu „ en oorzaken dezer byzonderheden na te gaan?" „ a. Zyn *er verfchynfelen en kenteekenen waargenomen, „ die deze ware Kniefchyf-breuken voorafgaan eo voorfpel- „, als mede dezelve, van de doorfcheuring van den Knie- „, byständen van de nitftrekkende Dye-fpi*- „, leeren ouderfcheiden?** „ 3. Welke behandelingen en verbanden zyn *er van de vroegfte tyden af door de Kunst uitgedacht en beprachen, „ ter voerkoming en genezing dezer beenbreuken; en is 'er j, tot bier toe eenig voldoenend Werktuig uitgevondeu, of „ nog nit te ttenken, ter reletting van dezelve, of bekwaam, „ om de vane^ngefcneidene bee nit uk ken, ter hereeniging by 9, elkanderen Te brengen en te houden, zonder belemmering der bewegigen, of gevaar van verfügend van het Kniege-3, wricht?n „Alles geftaafd door genoegzaroe, zoo eigene als onleen-de, waarnemingen. n Door het Genootfcbap wordt verder voorgefteld, om be-sot woord te worden voor den lften van Bloeimaand 181 1, de volgende vraag. „Daar ich -tot eene rigtige befandigung van omftandighe „ Alle doormenigen des "bekkeos, dat is, met deszelfs gehele inwendige ruirme zu 9, kunnen bekend raken?" Met uitloving eener zilveren Medaille, op den fterepel des Genootfchaps gefchroefd, aan den Scnryver van bet meesr goldende en goedgekeurje antwoord op dezelve. De antwoorden op de voorgeftelde Prysvropen, gc!yk 00k de naar eene Prsmie dinpende, bvzondere verhanoelincen of verzamelingen van waarnemingen, m jeien met een zmfprQufc. onderteekend zyn, en vergezeid gegen van een verzegeld Billet, ten opfebrift hebbende dezeltde zinfpreuk, en inbouden-tfe de Naam, Titels ea Woonpiaais der Schryvers. Alle gefcnnften zonder onderfcheid moet men vrsgtvry get- den uiterlyk voor den laatften April 1811. An den Sec re-tarns des Genootfchaps J. N. Engeltrum. Eindelyk wyst het Geuootfcbap ten aanzien der verdere be* fluiieo en voorwaarden naar de vorige Programma'e , en berigt als nu 1 dat ingevolge een befluil der Algemeene Vergadering ^an vorige jaren , om voortaan eeoiglyk tot Leden voor te ftellen en te verkiezen zoodarige Land- en Kunstgenooten , die zich door bet inleveren fan een of meerder beian^ryke en goedgekeurde fcbrifien by het Genootfchap, of door net uit- geven van eenig eigen Werk, tot de Heel- of Verioskunde betrekkelyk , by bet Algemeen verdienftelyk zullen gemaakt kebben, tot gswone Leden van betzelve beeft benoemds De Heeren: J. C. Reich, Ridder, Med. Doctor en dirigerend Chircigyiv Major van bet groot Militair Hospitaal, te Leydeo. G. Sandifort, Med. Doctor, Aaatomes Profesfor Extraordi. narius, te Leyden. Sicco Ens* Med. Doctor, Anat. Chir. & Art. Obftetr., Pro- fesfor te Franeker, Lid der Departementaie Comroisfie vao Geneeskundig Onderzoek cn Toevoorzigt in Friesiand , Cor- responderend Lid van bet Geaooifcoap tot bevorderiog der Koepek-Inentiog te Rotterdam. B. F. Suekman, Med. Doctor, Hoogleeraar in de OflfJeed-> Heel- en Verioskunde, te Harderwyk. P. Soejc, Heel* en Vroedmeester, te Delft. Amfterdara, den 3den van Herfstmaand iSia PROG RAMMA. De Bezorgers van het Legat van wylen. Monnuchof hebben het genoegen by dezen bekend te maken: dat by bunne Vergadering, op den bepaaiden tyd, zyn ingekomen twee Verhandelingen in Antwoord op de in September 1808 voorgeilelde Vraan: „Zyn fer aannemelyke Ontleed- en Natuurkundige gronden 3, en toereikeude Genees- en Heelkundige waameraiugcn > tet Digitized by Google C *s* 3 „ stavlcg van eerie veronderftelde opllorpldg van een Zenuw „ \iochr door de Water v-uen? — en indien zulk eene veromierftetling voor ge;;rond moge gehouden worden, welks „ nuttiee gevolgen zouien alsdan daaruit, ter bevordering „ der Genees- en Heetkanst, konoen afgeleid worden — zoo „ ten aanzien der, rot bier toe, te menig „ ten aanzien der, rot bier toe, te menig werf doistere aard, oorzaaken en verfchynfelen, van in- en uitwendige ziekten en gebreken — als befreffende de vereischte hoedanighe den en vermogens er huJpmiddeJen, ora dezeive te beftry- deo en te genezen? De eerftey in bet Nederduitsch gefchreven, onder de Zinfpreuk: Quo plures invenerimus [copulas, eo melius mare, quod navigamus omnes, cognoscimus, eoque major pet est, fore, ut, quam nos frustra quass vimus ad veritatem viam, tandem aliquando, nostrU edocta naufragiis, felicior imeniat posteritas. Kempkr, Oratio de Discip/in. moral, dignitate. De t weeds, in bet Hoogduitsch, onder de Zinfpreok: Operator caufarum quae Tibet ex vi futt natural. Buerhave, Serme academicus de compa- rand* certo in phyficis. welke beide Verhandlungen door de Vergadering zouden zyn bekroond geworden, als byna aan elkanderen gelyk zynrie, indien niet, naar den uiterden wiL des Srichters, tlechrs eene gouden Medailie konde uitgereikt worden: — weshalven, na billyke overwegingen, deze Eereprys is toegewezen aan den Sehryver van bei tvteede Antwörri, onder de ZinTpruik; Operator caufarum qualibet, &c., die, by bet opeuen yao zyn verzegeld Billet, bevouden werd te zyn S. Th. Sommerring, X, B. Geheimer- Rath u. Ritter, Corr Mitglied des Kan. Inftiiuts van Holland j zu Munchen. en werd by de Vergadering befloten, den Sehryver vnn beteerten, den Sehryver vnn beteerten, zich vrftfr den eerflen Decem-ber dezes jaars bekend le maken , met veröffentig rot net Opened van zyn verzegeld Billet, ten ein, tot een blyk van Hilde aan zyne veroienften, zynen niam te plaatfen aan het hoofd zyner Verbandeiing, welke tie Vergadering befloten beeftj acbter bet bekroend Antwoord *e doen drinkken. Voorts Digitized C 955 ) Voom wordt hierby herinnert aan de in September 1800- voor de tweede maal, opgegevene Vraag, om beantwoord te worden vddr den eerften Maart 1811, zinde van den volgen- den inhoud: Daar 'er, onder de gezwellen der Liezen en van den w Baizk, gevonden worden, die van ouds onder de Breuken 9) geield, tnans met regt dec naam van on ware dragen; en „ welke, wanneer zy de ware nitzakkingen van Buiksinge- 3> wanden vergezellen, dezelve z „ Semenzefteld en in gevalle van beklemming, de Kunstbewerkingen daaraan beklemming; zoo wordt gevraagd: I. Welk is het raaakfel, en de natunriyke ftaat der dee. Wn, waarin deze gefbreken voorvalien; en welke zyn de „ omaardingen, die deze Gezwellen vormen? >f 2. Door welke eigenaardige kenmerken ondeifcheiden zy v zich onderling, en van de ware Lies- en Dyebrenken, y, en van derzelver zamenftelling? 3. Welke naaste en bykomende oorzaken brengen dezel- „ voort; en welke zyn de redenen van derzelver verfennell „ lenden, trageren of spoedigeren, aanwas in omirek, vasr- heid en zwaarte? 4. Welke dezer uitzettingen zyn vatbaar voor oplosfiog; 9> vorderen eene Kunstbcwerkir*g, of wel de wegneming van 5) het ontaarde deel; onder welke voorwaarden is dit laatsr^eu 2j roemde en uiterfte kunstmiddel aantevelen; of welkeom- 3, standigheden verbiedeu 3. Daarvan de onderneming? Welke (door Riugemont, Cooper en anderen,) befebre de verrei de voorfchnfteo der kunit, en maken dezelve tot de zekcrer geleide voorfchnfteo der kunit, en maken dezelve tot de zekcrer geleide voorfchnfteo der kunit, en maken dezelve tot de zekcrer geleide voorfchnfteo der legaats gefchroefd, ter innerlyke waarde van driehonderd Guldens, wordt uitgeloofd; en worden alle, zoo buiien- als binnenlandfene Genees- en Heelkundrgen genoodigd, naar dezelve te dingcu; onder voorwäarden, dat de Antwoorden, van weike de oorfproukejyke handfchnfren het eigendom des Legiats olyweo in de Latyn-febe, FraiJche, Hoog. of Nederjunfcrie TVen, en de Hoogduitfche met eene Latynfche Letter, duidelyk en ieestssr gefchreven zyn, om tot het mededii. naar den Eereprys te worden toegelaten, een tevens met ondergeteekend met den naam de* Scoryvers, roaar met een zyreuk, welke mede tot opicbnst dienen moet van een bygevoegd verzegeld Billet, bevatiende den naam, titel en woonpiaats des Schryvers; ea «*. «yJ, franc. ;oeB«004cn Ma A. Digitized by Google Prof. Jnst. & Chir. a an het Athenaum Illustratus, oi aan F. E. Wixlet, Med. Doct. Amsterdam, 1 September 1810. PS. No de affending der Exemplaren van dit Prägr mönn9 Best de Schryver van het eerfle Antwoord, z ch, door eenen Brief, aan de Vergadering der Bezorgerem van dit Legat, bekend pemaakt, met verlofeevina rot het openen van zyn verzegeid Billet, waaiby dezelvo bevondeo werd te zyn: J. F. C. Sebastian, Med. Doctor, en dirigrend Chrurgyn ky het groot Koninklyk MM- fair Hospital te Ley den. Amsterdam, 3 October 3810. HANDEL en ZEEVAART, HUISHOUD KUNDB EN WAT DAAR TOE BETREKKING HEEFT. Onkostbaar middel tegen de Wandluizen. Dit Middel door Prof. Wolf Ungewörden, en ten alpemächtigen none in de Berlynfche Hof-Courant bekeid gerracht, befährt in het befährt, met warm water, waarin men eene zekere hoeveel-heid groene Vitriool of Koperrood heeft doen smelten. Papieren Stoppen in plaats van Kurken. Zyne Majestéit de Keder van Rusland beschäft aan zekeren Boer, genaamd J>han Semzow, het verfierte der St. jinne orde met eere zi v<-ren Mcdaille gefchonken, tot beloning weget:8 bet uitvitiden van papieren Stoppen, in plaats van Kurken, en het müdel om 66a meusch op dig yocodier stoppen te doen snyJen. Deze gemakkelyke manier van fnyden, als 00k de deogdziamheid en lape prys dezer papieren. Stoppen, heeft den prys der vreemJe kurken, stoppen op de beurs merkelyfc doen dalen. In 18c8 verkocht men de loco van dsze laaiften nog voor 65 roebels, vervolgens voor 40, 15 en eindelyk voor 8 rocbeis. Deze zigtbare verminde-jog der pryzen werd voornamelyk veroorzaakt, doordien het gebruik der papieren, stoppen by het kantoor der branded voor te Petersburg iogeroerd, en in de fabryk van de dtiizend der prootie foorten voor tin en cW kkii.fte voor een halve roebel verkocht werden. Deze air-binding brengt ook het voordeel aan, dat door dezelre sienlyke fommen in bet ryk blyven. P R T Z S Tf DU ERFSCTBJf, 6p Maandag Digitized by Google Den 15 nn Wynm. 1810, in Amsterdam. Aandidcn by Rope & Coxp. Trtz, 88 89 89 89 Risseln 5 prC. 44 95 45 Zweden 5 prC. 44 95 45 Deramarken, Toll. 4 prC. 55 65 Ditro Lcen en Wisfelb. 4 prC. 70 72 Ditro Kroon 4 prC. 68 71 KiixervznOotttnryk gprCt niet gen. Ditro Ah P^t' d,t0- Ditro 4 prCt. Nationale Schuldbrieven a 3 prC. %\ t 0 Ditro a 2} prCt. 10$a 11 Losrenten uit deheffinjvan ogigiprCu 9* tie* Diro  prCt* ia a ij rlito Vrywillie a 5 pCt- 14 1 15 Kon . Negot. van 1 807. 6 pCt. met oploop. premie by Af- loaf. . • s8Ja$ Refcnptien Losb. m den Vrcde • « sifai* Banfgeld • pof GESCHIED- en LETTERK. ANECDOTES. NlEUW BLYK VAN DE GETROtJW* HE ID DER HONDEN. Algemeert bekend is de gefchiedenis van den bond* van Macaire, welke in cenen ftryd met den moorde* naar van zynen Heer, denzdven geiukkig ter nedef velde, hoewel by zelf ook het offer van zyne trouw werd. Eene dergelyke gefchiedenis is binnen kort in de omftreck van Touloufe voorgevallen. Een foldaat keerde, met buit beladen, uit Spanje terug, en verheugde zich over zyne ichatten dermate, dat by zelf in het Logemenr, waar hy zyn intrek nam an elk een zyne bJydichap medededelde. De waardin ricp hemaafl cene zyde, cn bragt hern zvne onvoorzigtigheid onder het oog. Ik kan niet voor a He lie inftaan, die by my komen, zeide zy, het kunneo eerly-&e lieden, maar ook fchurken en roovers zvn. O antwoordde de foldaat, met myn' hond vrecs ik voor Diets; ik en hy, wy zouden, werden wv al eens aan-gevallen, ens wel weten te redden. Hy stond voor op en ging verder. Een vierde uurs van de Stad werden by van drie mannen oververan, en met een dnlk doorftoken, eer hy zich te weer konde flellen. Als Je hond zyncn meester in bloed zag zwemraen, fprong hy terstond woedend den monrdenaar achrerna, haalde hem in, wierp hem ter aarde en doodde hem. De beide anderen klommen op een' boom en verwachten, dat de hond hen weldra verlaten zou. Maar zy zagen zich in die verwachting bedrogen. Het weH gchetl dag en gens d'armes kwamen langs den weg; diae hxJ ren om hulp roepen, vinden een' hond, die onoph;u- delyk blaft, en twee raenfehen op een' boom zittende, die zeggen, dat de groote hond om laag dol was* Maar deze dolle hond wilde alleen op hen los gaan. Men beval hen afteklimmen, en zy deden het. De gens d'armes ontdekten bloedvlekken. Zy beweiTden, dat die van wonden kwamen, hun door den hond toegebragt. Ondertusfchen wil de hond nog gedurig h:a 2:inpakken. Op dit kenteeken en nog eeni^e andere, hold men hen vast. Geen twintig fchreden van den bnom vond men de beide lyken, de getrouwe hond liep naar dat van 2yn meester, liefkoosde het en begon toen weder hevig te blaflen. De gens d'armes bezagen het lyk van den foldaat; het hart was door een* dolk gewond, welken men *er nog bebloed by vond Het andere lyk droog blyken van door den hond verfcheurd te zyn. Men bragt de gevangen genomene naar Touloufe met den hen J. Deze was de eenigegetüge, maar toereikend. Deze hond is voor het overige zerzählig, by laat zich van ändern, en gebracht niet eer in woede, dan wanneer hy de morde-naaT>s van zyn meester in het oog krygt. Na dit dik-werf herhaald bewys en eenige anderen zyn de misdigers ter dood veroordeeld, en hebben eindelyk ook hun misdryf bekend. STEKr STERRE- em WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN. Parts, den iden van Wynmaand. De aanhoudende hifte die in den Dampfering heerscm, beeft eenen nitowea vasdom te weeg gebrsgt. De boomen, en inzonderbeid Linden- en Ypeboomen, hebben nieuw groen. Men kan zulks optnerken in aile onze omftreken en In der Palais Royal zu de booraeu, die op bet ein de van Hoimaand beroofd van bladeren waren gewesen, die große eu verfche bladen bedeckt, even ais hi de Lente. WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, BUITEN HAAILEM. Wyn- < mr- maand I tfr. MOMfc- TKR. 1 STIFER 1 ITJCHTS* PRR 1 CBSTMI* WIND. I HE1D. ra9. 9i 1 10 <29« 94 4V { 55 4« ' 0. t. a. 1 0. t. N. j zccr windrig; omrrent heWer. 11 < 30. 0! 1*9 *i ' 45 | 54 48 * 0. t. K. j windrig; helder. 0. N. 0. ' ia ^29. 8j 48, '29 9 I 35 ' i — I belder. ("30 0 | 35 f 13 <V of 48, (30. c| \ 32 1 N. | j helder. 14 <i°' 3 49 50 ' 4' . n. t. 0. : voonwdd. bewolkt; ) N. w. w. } verders helder. • N. f30 3* 15 n3o. 2$ (•jo. a* 1 41 53 1 42 , 0. N. O. | | C?o. I .. s« 1* < 30. 0 j 48 ' 29. 9 '49 ; 0. n. o. 1 \ 0. j helder; voorraidd. zect windrig. 1 z. 0. » f'smorgens ten half zeven uren 31! gr- GEBOORTE-, TROUW- en STERFLYSTEN. Het getal derDooden, gedurende de laatstverloopene Week, Snifter dam 158; en te Haarlem 11, onder wHVe la?tft>n 4 beneden de 12 Jaren. TiHaaeleu, it A- LOOSJES P*. Digitized by Google ALGEMEENE K O N S T- EN LETTER - BODE, r VOOR HET JAAR itio. N*. 43. Vrydag den itften van Wynmaand* B E R I G T E N. JChpenhAgen. De volfedige Topographic van Ro- me, door vtcn overleden Hoogl. en Kid Digitized by Google Der Zoegna nägelaten, welche in het Düsseldorf gefchreven en de vrucht van einen twintigjährigen arbeid is, zal door Dr. Ko£S, die zich tegenwoordig op eene reize naar Gnekenland bevindt, uitgegeven worden. Endschen, den den van Wynmaand. Hedea overleed alhier, na eene iangdurige traps wy ze verzwählt, in den oudmlom vzn 69 jnren, de Heer Lam-BKRTU8 NieuwenhUIs, Correspondent der ifte Klasfiyan het Koninklyk Injiituut van fVetenfcht ppen, Letterkunde tn Schoone Kunfien; [een man, die, zunder een gelegen publieke opleiding of ichoofsch ondervys, buiten dat van de eerfte gronden der Latynfche tale, en de afzoriderlyke onderrigring, in zyne vroege jeugd, van een geleerden Naastbertaanden in de Wis- en SteU kunde, alleen door eigen vlyt en oefening, met behulp een ongemeen gezegde Wetenlchappen, als in de Sterre- en Aardrykskunde, benvens nicer andere rakken vin Weichenkunde ein Kunst; en die, uit hoofde van? deze zyne verkregene kr.ndighcid, gepaatd met eene beminnenswaard'ge welwiUenhcid en oienstvaardigbeid, zich by zyne Me^eburgcrs zoo nuttig en verdienfteiyk' als elders, zelfs Buitenlands, met lof bekend gemaakt hjdde. Ook de Lczer van dit BJad is hem verpligt voor een aantal van merkwaardige byzonderbedea en belnngryke waarneroingen, door hero, van tvd tot r yd* ter geraeenmaking medegedeeld aan den eerften aao- leguer, en gedurende eene reeks van jaren, etn'\&(lea verzamelaar van dit Tydfchnft, wfcn de naanwe be- trekking v*n vri ndfehap, in Welke der vorteilenen werden, werden vor den overkommenen stond, uit dankbärheid, schoon met zonder gewöhnlichen werden, noch mehr gering, doch werden aan'smans' nachgedachten, doch werden aan'smans' nachgedachten. Amsterdam. Den vortysten van Oogstmaani dts jährige Jahres, werden 'er een Koninklyk betfutgen, onder de orders en het tozigt van Z E. den nisier van Binnenlandfebe Zaken, te doen oprigren volledig K?binet van alle de werktuigen en gereed-schappen, die voor  Landbouw in elk Departement worden gebruikt, volledig ondemgt te worden, en werden vervolgens in de onerfcheiden Departementen, dat van Ost- Vriesland hieronder begiegen, die men oderkommen, in dit Kabinet te moeten verzamelen. Voor dit Kabinet is thans een zeer gefchikt lokal beftemd te Amfterdam, in de Zwanenburgerstraat, en herzelve is reeds vereerd geworden met de tegenwörder van Z. D. H. den Prins Aarts-thefauner, Al- gemeen • Stedeliouder des Keizers* welke, wegens de- 2e verlängling, boogstdeszelfs goedkeuring wel heeft gelieven te betuigen. Verder hebben reeds vele be- oefenaars en voorstanders van den Landbouw dit Ka- bjner met nut en genoegen bezigtigd, en wordt hun hiertoe be^endig toegang verleend* ten einde hetzelvo Jan zyne beftemming te doen beantwoorden. Letterkundig Geschil, by gelegenheib van de verväardiging van een Chineesch Woordenboek, Atten betninnaren der Letterkunde in het algemeiner en van de Chineesch Woordenboek in het byz en, kan de onlangs tusfchfen de Heeren Montucci en de Guignbs ontrtane twist over eenige Taalkundige punten, en hoofdzakelyk over de den laatften onrzegde bekwaarcheid tot bet verväardigen van een Chineesch Woordenboek niet onverfciifUig zyn. Zels voor de Land en Volkeren ktnnis is dezelve van aanbelang, daar voorzekcr de verfchy-Bing van een lang gewenscht goed Chineesch Woordenboek eene wezeniyke bydrage tot de hulpmiddelen Z 'U immaken, waardoor men tot eene nadere kennid Van dit land en deszelft bewoners geraken kon." Hiervan gelyk de Hr. von Zacm overtrüg, en bekend met den uitdrukkefyken wensch van den Heera Montoccj, dat alle redacteurs van tycifchriften ten R. a nainstc. Digitized by Google. Winf!e bet bvrta van zvne tegen de Gvigncjt wspgeven aar.merkirgcn zouden aankonuigen, meeneu w/ onze: lezeren gecn'ondierst te doen-, met ten korr ge-chicdki luiig bt rigt wt gens dezen tw ist uit de Mo, atltc/i* Corrcpof.de/tz zur bcfordtruttg der Erd ut.d ilimmcls-kunac v. n voorn. H.cre VonZach voor on* blad, met cen^e u<i!atingtr, over tc renin, tn daardo* tevers an den Ht ere MnNiucci regt te hteti wedervaren, wns acniptrliingtn, zclts- in het oog van een'dei Cht-n» f. chc ta^l geheel onkundigen, te gewtgtjg zya % om gehcel in den wind gvfi-^en te worden. De gütliche ikte, die hier optierten, zijn beide by de gefährliche werden. Moktucci u or verlässige kleine gefährlichen, (the anwer of A Montucci et de jl adits finicis etc. etc.,) als tätig, künstler, i.k Gujones de das hohen gekommen werk vorzüglich zu bekenden. Voyage a Peking, MafuLc etc. als Keiziger door China. Eer wy van de in het hicht gekommen rrydfehnften gewähren, zal het hörte een paar woorden, der gründliche der aangefährliche pogingen, der verwendeten, ten mittelte den onze lezeren op het regte llandpunt te päur-Hn, waaruit de aunval van den fleer Montucci, die den fryd opende, raoet beorden. Id. Worden. Reeds under Lodewyk XV handel met in Fratk. ryk over de beaibeling van zuik een Wördeen, en ver werd toen tot de uitvoering daarvan dadejyk eeo begin gemaakt met de groo;e menigte Chinefche Krakters, tiic onder opzigt en bellier van Ft URMo>r Senior vetvaurdigd werden. Volgens eene korteling gedane op^nve van Lanjuinais, beloopen de toen in de Keizeriyke Boekdrukkery voorhanden zynde Chinefche letters een gctal van 117,000; maar juist in dit groot antal fchynt een der mo'iijdykheden gelegen, welke een gekerde by de vervaardiging van een VVoordefl- boek te overwjnrcn heeft; dew>l, zoo als de best on- derrigre zendelingen beiyeren, io,oco karakters daanoe  verdienfte toe, door een paar gefchriften* welke hy over dit onderwerp uitgaf, wezenlyk daartoe te hebben bygedragen, Hat deze onderneming weder is ^;ed xhttn kvvam. De door den laatften in he; jaar 1800 te LomLm in het licht gegeven Prnfpectus, over ccn daar uittekomen Chiiieescb Woordenboek, gaf aan- leiding, tot eene mededeehng van dc zyde dtr Fran- fche geleerdcn, der tnlryke brtiwftoffen, tot zulk een co^merk te Parys aamvezig, uie voornamelyk in ge- fchreven Chinefche Woordenboeken en de reeds boven vermelde menigte Chinefche karakters betlaan. Kort daarop vericheren Hageks Elementary Characters of tJie Chinefe , London 1801 ft J., en boewel het, volgers het gevoelen en di* beoordeeling van MoNrucci, in dit gehede Werk van feilen krieit, werd de ecrtte ech er under ze?r voordeelige voorwaarden naar Parys geroepen, om da^r de uitgave van het Chirefche Woor- denboek te bezo.gen. Ongelukkiglyk fchynen zich center Montucci's vermoedens, dat Hager voor de- zen arbeid niet opgewasfen wa>e,,door de uitkomst be- vestigd te hebben, daar, na verloop v n dric jaren, ge- durende welke Dr. Hagek wel icts over Chinefche Outlheden fchreef, niet een enkel bhd van het hem eigenlyk opgedragen Werk aan de drukpers geleverd was. Het werk werd weldra (1804) geheel vcornoem- den Heer afgenomen en de onderneming b]eef wederom fteken. Zonderling was hfct, dat de Guignes, die zic'i reeds federt 1801 in Frankryk bevond, noch den lieere Hagek als medearbeider tocgevoegd , noch dat aan hem, na deszelfs vertrek , bet werk zelven we<d op. gedragen, zoo dat het den lchyn heeft, ais had men hem tot zulk eenen arbiid toen niet berekend ge- achr. Dit gefchiedde eeist later in Wynmaand van 1808, zeer kort voor dat de n is van de Guignes uit- kwam. Natuurlyk was de zaialyke inhoud van dezel- ve in Frankryk reeda veel vroegtr bekend, zoo dat men dus veilig onderdellen mag, dat de in dit werk door deGum.nes aan den dag gelegde Chinefche Taal- kenois het Fransch Gouverncment hebbe a^ngefpoord, om hem de bearbeiding van het Chineesch Woorden- boek opredragen. In hoe verre nu deze Reisbefchry- ving van de Guk.nes 'er toe gefchikt is, de Chine- fchc Taalkennis van den Schyver in  den t hem door het Fransch Gouvernement opgedragen, arbeid be- xekend is, wordt in hoe eerfte gefchrift van Montuc ci's Remarques PMlologiques fur Us Voyages en Chine de Mr. de Guignes etc. par Sinologus Berolinenfis, Berlin 1809, nadcr onderzocht. Wy moeten geheel het eigenlyk Polcmisch gedeelte van dit rtuk, waarin Montucci met tentoonfpreiding van groote geleerdheid en belezendheid in de Chinefche Letterkunde de Guignes een menigte fouten aanwyst, en betoogt, dat deze op verre na niet in staat is de uitgave van een Chineesch Woordenboek met goeden uitflag te bezorgeo, met stilzwygen voorbygaan, en vergenoegen ons, eene plaats uit het (lot van dit gefchrift te ontleenen, welfce eenigerm Eindelyk befinden van het geheele stul be vat. Daar de Chinefche Letterkunde tegenwörde dig, zegt hy, in de mildbeid van het Fransch Government de Auguitwfen en Leans hervindt, heb ik my niet kunnen wederhouden, van de vorderen derzelve in het oog van deszelfs edeldenkende Ministers te verheften, door al, wat de Hr. Guignes valschlöpens de Genie der Chinefche taal heeft voortgtbngr, te verbeteren, en hen ter gelyker tyd de redeBCD op- tegeven, weike my doen vreezen dat hunne keuze^ot de tweede maal op een* perlbon gevalien is, weike hct oognierk van hunne edelaardige bedoe/ingen febynt te moeten te leur fteilen. Naturlyk bieef deze aanval, die den Letterkundigen roem van den Heer re Guignes in zuik eeo wezenlyk gevaar bragt, niec onbeantwoord. Een brief van "twining hladzyden, in Malte Brun's Swales dci Voyages (Cahier XXIX. van de Verza aiding) gepla a tst, bsvM eene wedetlegging van de tegen hem op grond. van onkunde in de Chineiche taal ingebragte befchuldigingen. Even als van het vorige ftuk, zuiicn wy 00k van deze ophelderingen flechts eene flotaanmerking tienen „Uit dit tcr nedergeltclde, wordt bl. 24a geztgd, zier men, dat de Hr. Montucci my ten oflregte befchuldigt van flechte karskters gebruikt te hebben van dezclve niet te k. ennen, of niet te weten, hoe dezelve te fchryven; en nen zal ligt daarin overkommen, dat om op een' meesteracbtigen toon te ipreken, en anderen als onkundig te berispen men daarop anspraak behoort te mogen raaken, door te toonen, dat men zelf onbenspelyk is. Het wezenlykst in de ver-dediging van den ITr. de Guignes is zeker de bepaal-delyk gedane bclohen, van in den tyd van dric jareo (vsn het begin van het jaar 1809 af gerekend) de hem van wege het Fransch Gouvernement opgedragen bear-beiding van een Chineesch Woordenbciek te vnltooijen. De vervullin^ of niet nakoming van deze belofte znl het beflisfends: MrNTUCCi*fi vermoedens en hefcbuldi- gingen wederleggen of bevestigen. lj)aar de verdo diging van den Hr. de Guignes en de daarin tegen Montucci gedane klagten, den iaattfen op verre na niet voldoende voorkwaraen, gaf deze nog een tweede klein gefchrift , onder den titel : Audi alteram partem , ott Rfponfe de Mr. Montucci a la kttre de Mr. de Guig* HBs etc. daar tegen uit. De Schryver gaat hierin van woord tot wcord den geheelen brief van de Guignes na s toont het ontoei eikende van deszelfs verdediging en (luit met deze woorden: „ Dus volkomen eo in alle moge- lyke opzigten bewezen hebbende, dat de brief van twintig biadzyden, weiken de Hr. de Guignes in de /Innales des Foyages heeft laten plaatfen, denzelvea flechts van dine ibut gezuiverd heeft, uit vyftig, wcl- ke ik hem vcrweten had, in myne voorgaande bro- chure, en dat by, op zyne beurt, 'er my flechts twee heettkunnen aonwryven; zynde al het ovrige van zy- nen brief aileen Letterkundige listen, valschheden, las- teringen en fophismen; leg ik de pen neder, om die niet vveder cptevatren; te meer, devvyl ik onhngs in het Magazin Ericyclopedique Canned 1810 T. up. aio en 211) gelezen heb, dat *er te Parys byna geene be- oordeelaars van zulke fteffen gevonden worden. De Hi. de Guignes kan zyne ant woorden , vervolgens in R 4 dc Digitized by Google V de Journalen geplaatst, wel vermeerderen * zy kosttn hem niets, maar wot my belangt, die all-s van mync fobere geldmiddclen bekostigen moet, zou htt ten uiier- ften dwaas zyn , eenco twist vonrtiezetten, waarovcr de tyd allcen uitfpraak kan doen." Zoo vcrrc is dit zonderlinge geichil gevorderd, we Iks beflisGng voornamelyk van den uittiag dcr door dr Guignes aanvaarddc bearbeiding van cen Chincesch Woordenboek afhaogen zal. NAAUWKEORIG Beigt WEGENS HET OM ZTNE VROEGTf DU»fc GELEBRDHE1D BEROEMDB KlND J. H. F. C W I T T E, Pervat in eenen krief van den Heere Gjtsmuthi met beveitigendc bylagen (*)• Ik zat des Zondigs in mynen tuin, verdiept in bet mr genie zweemecd bedry/ van het brave inllkt, welks voorwärde vorwärde, foen tweremdelingen binnen traden. Het was Karel Wjtte de Va. der en de Zoon , die my aingenaatn verrasrei). Tertlond ver- voegde zicn de jongen by my re kinderen en fpeeide me: nun y even a!s kindcren gewoon zyn te doen, rerwyi wy, de vadcr en ik, fpoedig met elkander be ken d, in een gvfptek over den zoon geraakten. Het is algemeen bekeod genoeg , dat deze knaap, door zynen vader opgeleid, in een zeer kort tydsbeftek buitengemeen ?eel gedw beefr. Nu ontftond de *raag ; is bet bet wonaerbaar talent ran den zoon of ri« leer* ■ C *) Heeds !an?cn tyd widen wy van dit biritenfcewoon kind in ons hhd ficw.it; maken, dan winden daarin door den fchrnom wcd-.-riiouden , dat de berintcu i) pens hem . in vele Duitfche N.euw*p:pieien verfpitrid, mbfchiea pveu ire veil wmen. Ecn biief, van ctn' irnn als < .ltismuths » in hot vak van Qpvrjcding met zoo ved roem* bektnd, rrct de bevestigende bWagen, kcur- den wy te iKflisfer.d in dezen, dan dat wy noc zoiMcn twsi'elen, dien uit *ync iVV«* MKiuthek fur Ptdagw'tk fife, over te nenien, te inter, daar, fenoon in het aoim van i en hrief bet DuitNch publiek onderfUld \vo*dt mt% fie vrocge icleerdhtfd van deq knaap bc'ttnd tc zyn . lxUic uil he; vervolg cn de bjlagcn gtnoegzaam vooc ecu lloilaiidfclicn fc*er blvU, wail- Digitized by Googl C its 3 herwyze van den vader, dat deze ongewone Torderingen ver- oorzaakte? Ik zou te breedfprakig u or den, wilde ik alles mededeelen , waartoe bet gcfprek oils uiilokie. Maar bel ang- ry k is het voor de lezers van dit Tydfchrift te vercetneo, dat het ganfche faftum reeds voor de geboorte van den knaap door zvn* vader vooraf bcraamd was , dat by toen reeds voor- Siemens was, by gunftige omftandigheden , van zyn kind een uitftekend menscn te vormen. Het werd my vergund eenen brief, die dit bewyst , en tevens de voornoemde •vraag, of talent .fan ieervyze de overhand heeft, betreff, snede te deeien. DezeUe is van eenen vriend van Dr. Wit- te, den Hr. Schrader, Predikaut te Latigenweddingeo by Maagdenburg t * > > Ik C<?) Lanoinwedmncen, den $den vau Zomerm. i3io. Hooggeachte Vriend! Gy hebt woord gehouden! — Uw Krel is dat geworden, ja nog meer geworden, din ey vor zyne geboorte van I era bcloofde. Toen gy my ointrent voor den jaren. In teemvoordl heid van onzen vereeuwigden Vriend Glaubitz, met venukking veiklaarde, dat gy hartelyk wtnschte, vader van een' gezonden zoon te worden, voegde gy #cr de voor my onvergetelyke woorden by:, Al* myn zoon gczond van ligcbaamsfleftel is, heb ik vaM befluten, van hem cen uifflekcn mcu*cb te vonjien! Ik wierp u toen tegen, dat gy bet gelukkcn van uw gclLfdkoo^d plan niet allcen van de gezoudheid van den knaap, die vuwacht wcid, maar ook van den byzonderen glukkigen aarJ Eg zyncr nature hopier. moest. Gy antwoordde daarop: chaqit homme CQmmuncinent bien organife (?) pcut devenir crartd homme, [uppeifi%, quil Jbit time", comme U fait. Ik vocr voort mci n.ync bedenkingen daar op over mede te declen, m:ar Glaucitz braut daar tegen in, dat gy rce^i :i Witfcrhnd een knaap, die van zyiu ot»vo-.-doj.> to: dr.ajioe, als gehcel 011- Vatbaar voor ordderwys, op egcvtn wa>, in korten tyd lot cen meer dan ^c-vvoon mensch veranderd bade. Ik beloofdo u toe» z<>o Ung myn ooickei op te ichortcn, tot dat de knnap zclf veifchyi.cn, en hci door u beweerde be- vvyzen of tcgentprcken zou. Nu is l,y \.r, die knaap. Ik zie in hem Man- The lyke repicid met kimclelyke offalden in de zeilsamftände verreniging - - een bemühen, während der veieldde menschheid! O Beng my in een vertrel; met zulke menilhen opgevuld; tk zou my dan aan Be aarde ontrukt en in den kring van verhevene wanen! > Vriend I Gy hebt niet allen uw woord gchouden, gy hebt nog meer gedarn, dan gy beloofde. Ik gcvoel my verpligt, u ii"t (chriftclyk te verkiarc'n, om 11 liet regt, dat u toekomt, te hten wedervrrcn. Maar noe (chittercml de uitfl % w.n i?we werk /aamheden ook gewcekt Zy, Zoo weinig zal lict n qJuhUcn, de <^i-.v'»edkn:idigen van de w^arl:jd tjwer aaugenomcn grwidft*;»ii.ig te o^Hiigen. Ovet J za! men zeg^cn: „ Hue' Ct^ Den Heer Ctr^Mrn^ \:c:rx he- vror, dat dit Hen owa/iift nta al^leen op bet lirchaam en de geznndi.^d beirekking hedt, maar' het dcnkUccld van een madchclyk wezen in zicn bevat, het welk raar ligclaan: en zier offolgende is* & 5 Digitized by Tooele The meen dit vriendfchappelyk gefchil, op het bepaafde e<v val toegepast, niet korter te kunoen byleggen, dan door to beweren, dat beidec gclyk Hebben. De beidenhörtige rood een schoon stuk mariner en formde het met genie en grooten yver. Het is mogejyk, dat 'er nog doizende zolke frasit' stukken zyfi, maar de kunftenaar ontbreekt, en zy bJyven tuw, of worden flechte beelden. Dat de zoon van den waar-digen vader naar ligcbaam en ziel goed bewerkruigd zy, bemerkt men aan zyne opgeroimdbeid, aan de Wngbefd Tan zyn Kgchaam en aan zynen niet gemeen oogopfisg. 9Er zyn 'er duizenden van denzelfden stempel, maar jutst daarom, dat zy op hun tiende jaar de hoogie van den jongen Wittb niet bereiken, is bet duidelyk, dat de organifatie niet totreikeDd' is, dat bun de meesteriyke opvoeder ontbreekt. Anders zou kordeen o?er eigenlyk genie, dat even als een in&mkt, eiken band geweld dadig verbrekende, zich den weg baam lot dien kring, waarin bet beftemd is zyn pel te dry Ten, enterwyl net, zoo zyn verraogen naar eene bepaalde zvde weodt, gewonlyk aan alle overige flechts zwakbeid, onhandigbeid, en in bet oog ioopende zonderiiogheden vertoont. Dit is by den joogen Witte volftrekt hex geval uiet, Ik hiekJ een wiak-flukkig is de vader, wien znHt een zoon gpboren werd!" Men zal dewx deringen van den knaap recccr aan den tard van den aanleg van ha kind, dan aan de kunst en verdicniten des vadcrs toefchryven. F.n openhanis, Zeld, ik bchoor ock toe de genen, ere zegsen: als Kakfl ntct geluJ&igg*' organifecrd ware Geucit, zu by niet geworden zyn, bet feeen liv tegen woordig is. Ik ken uvt nice genjecne verdaenlbn jegens hem. tk ken uwt fcracbt, uw zeldzaam geduld en lbtndvasti£e volbxrdUig, waarmede gy uw ilod poogt te bereiken. 