Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Bebzelfs: bevelhebher, SEASTUAN CANO, werd tot den. adelftand: verbeven. en yoerde vervolgens for ge Bechtwapen cene aardgtobe, met het.omfchrift: pri- wus circumdsdisté me, of Bij zit. mif bet cor se grandgefiovens | ; INWLEID IN G. 171 MAGELLAANS seiagenooten 'waren, bij hunhe te rugkomst in Spanje, zeer verwonderd van te vinicn, dat zij in hunme rekening eenen dag hadden gcwonzen; het gene ekk thans.weet. dat plaats grit, als men de wereld Westwaaets san rondzeilt. Vuosts wordt in de befchrijving dier reize vermecld, dat men bi het over boord werpen der 'ijken van Chriseenea en ongedoopte Heidenen ondericheid. macktr, en het aangezigt der cetfien hemelwaases, en dat der laatiten henedenweaarts, gerigt hield. Wat 'intusichen het eerfte oogmerk der reize aangaat, de Spanjaasien bade den nu, ja, de Molukfche cilanden langs ecnen Wast- wvaarts loopenden weg bereikt, maar hierom nog gee- fee meerdere sanfspra Inwleid in G. 171 MAGELLAANS seiagenooten 'waren, bij hunhe te rugkomst in Spanje, zeer verwonderd van te vinicn, dat zij in hunme rekening eenen dag hadden gcwonzen; het gene ekk thans.weet. dat plaats grit, als men de wereld Westwaaets san rondzeilt. Vuosts wordt in de befchrijving dier reize vermecld, dat men bi het over boord werpen der 'ijken van Chriseenea en ongedoopte Heidenen ondericheid. macktr, en het aangezigt der cetfien hemelwaases, en dat der laatiten henedenweaarts, gerigt hield. Wat 'intusichen ak op dezeive, dan de Portugesezen; en dezen bleven in derzelver bezit, maar de Spanjärken geraakten in. dat dor Philippijnen. Maceiiaans wereldreis -wetde deor vericheident andere gevolgd. In 1527 wordt con ‘Portugues, an het doorzeilen van den Grooten oceaan, Nieuw Guineen orklerfteld te hebben ondekt; maar de Spanjärken beweren, dat hunne isndsman ‘sayaoaa dat. ce Jand oinftreeks 1530 het eetfte ‘eezocht, en Papua noemde. Nieww Holland (*) Schiat tasithen 1530 en 1540 door de toemmalige beziseers der Specerij- C*) Eene opzettclijke ontwikkeling van al, wat de ontdekking van Nieuw Holland, voor de ontdekings-rels van Kapitein FLINDERS, aansaat, vinde men achtet de Nederduitfche vertalin’: van het Relsvcrhael des genoemden viementenden Zeemans. ¢ilanden insgelijks evnigzins ontdekt te zijn geworden ; want men vindt op de Wereldkaarten dier ccuw cen groot Zuidland, welks Noordkust. naar die van Nieuw Holland zweemt, en de Golf.van Carpentse tia, vertoont , met het groote ciland ten Westen van dezelve, en eene Straat, welke het land van Nieuw Guinee affcheidt ; maae’ men ftrekte hetzelve, in overs eenkomst met de herfenfchim van HIPPAReHus, PTOLEMARUS, emz. eindeloos ver ten Zuiden uit; en hierom. werd alles gezamenlijk, als berfenfchime- mig, wit volgende Wereldkaarten weggelaten. | -- Onder de Spaanfche zeelieden der zestiende ceuw {chit ALVAREZ MESDANA de ondernemendite te zin geweest. Hij zeilde vie Peru dwars door den. Stillen oeeaan, en ontdekte een Archipel, waar aan hij den maam van Salomons eilanden gaf. -Op eene tweede seis naar deze eilanden, bezigtigde hij ze verder en naauwkeuriger 3 en op eene derde-was hij van Pries- ters en Soldaten verzeld. De ecerfte moesten de ine woners bekeeren,-de andere ze tot flaven maken; - waarvan het eene in het Spaanfehe volkplantingsftel- fel Yleeds met het andere gepaard ging. Mésar de ge- heiligde -heerachzucht van Méndana werd door het noodlot niet bekroond. MHetzelve rukte bem uit het leven op het eiland Santa Cruz, dat mede door hem ‘ontdekt was, en onderfteld wordt het eiland Eg- mond in CaARTEAaRTS Koningin Charlotte’s grocp te wezen. Met menpana ftlerf zijn geliefd ont- werp ven volkplanting weg; ‘en, daar men de Sa- lomon’s ecilanden op de Lengte en Breedie, waar -hij INLEID ING. 173 hg ze geplestst had, niet vond, gaf de cene Kaar- tenmaker daaraan deze ligging, de andere wederom gene, en wel eene gansch andere, tot dat men ze eindelijk weglict. latusichen hebben de omvermocide navorichingen en oordeeikundige {cherpzinnigheid van DALRYMPLE (Hoofd van bet Aardrifkskundige bureau der Engeliche Adimiraliteit) hee ontwijfelbaar gemaakt, dat het de Oostelykfte eilanden van den Papue Archipel zin , welkn CaaTenetT, BOUCAIN- VILLE, SURVILLE €N SHORTLAND, gesien hebben. Menpana ondekte op zine laatite reis voorts nog de groep, waaraan hij den naam van Marquefas de Mendesa gat. Quiros had wewpana op den togt tot over- heering de Selomons ecilanden verzeld, en werd door foortgelijk eenen onderneemzucht gedreven. In 1606 zeilde hij van Lima, volgens eenen Speanfchen go- fchiedfchriwer, met ooginerk, om sielen voor den hemel, en Keningrijken voor Spanje, te winnen, maar bijzonderlijk, om het onderftelde groote Zuid-. land te zoeken. Intusfchen bepaskion zich zijne ane. dernemingen tot eenige eilanden in den Stillen oce aan, onder welke het gene hij Sogitteria noemde klaarblijkelijk Otsheiti is, en zie Terra del Espi-: vitu Santo het voornaamfle ailand van Kapivin cooxs Nieuwe Hebrides. Torres, die het {chip commandeerde, dat Qui- nos verzeldc, hem verlaten hebbende, voer de Straat door, welke Nieuw Holfand en Nieuw Gul- nee vancen fcheidt, maar in vergetelheid geraakte, en em: van :des méste Were mm LON‘LIE I DEI-N:G, em: van :des méste Were mm LON:G: Idemarten -wepgelaten werden. Emdelich. voer cook, op nieu daardoor, en hield? Zich. voor den. ondekker, en dus voor gerestod, om het vaarwater, naar zijn fchip', de Ssrase der: Badeavour:te-noemen; eene denatning, in welker. Plaats mennaderland - teregt die van Sires van Forres hedft - oeftild (*). | ) 1 Lang. voor dat dé. -drie laatstgendeinde Spaanfche Zeolladen:. den. Groownt- Océan doorzeiiden, werden: deszelfg Spaanfche éevers door cenen -onverfchrok- Kenen ‘Bagoisechman ‘grootelijks.‘verontrust. De ver- mmtde. QAARE y over de nadeelen, welke hij aan: de Oostkust van Amcrika, bij zijne ondernemingen tegen de Spanjaatden, veleden had, verbitterd, be- feet zijne fehale op. hunne rijkere, en: meer ‘weer- louze:, Bezittiagen. aan de Westkust’ {ehadeloos te fietien. Lasttrleven van Koningin ELISABETH Ont- vengen hebbende, rustte hij een: ‘Eskadertje van vijf Sehepen ulv, : Welker’ grootfte van reo ton was, en: het kleinfle var 15’, en welke gezamenl½k. 104 kop~ per’ voerden. - Met déze kleine mage zeilde hij den 1%§-November 1577 van Plymouth, en den 20 Aue gus des. volgenden’ jaars’ de Straat van Mabellaaré . Dee hicld ‘Hem flechts 16 dagen op; schoor a Zeemén ‘na- hom dat vadrwater; ondanks alle verbeteringen in de (Cheepvaart » bighen min 1 dan —_ | ;, 6 ‘‘Zie het vermelde Aashangfil dee Ontdekiingss. reis van Kapitein FLINDERS.. LN LEI DING, 375 g6-dagen. beeft weten door te worfleln. Agn dp kust van Chili begon bij de Spanjaarden. t pluade- ren, en hij zettede zijnen rooftogt tot aan het Noord delijke witeinde der Mexicaaniche kust' voor. Ne met buit beladen, poogde hij Noordwaarts aan cea doortogt naar den Arlantifchen oceain te vinden. Miet dit oogmerk zeilde hij langs de kust, welkes hij, naar hare fteile krijtoevers, Nicuw idion noemde, en op de gewone wijze voor Engeland in bezit nam. Eindeligk vond bij de koude te groot, om zich vender henen cenen doortogt aonder. jus te durven beloven. Des ftevende hij dars door den Grooten oceaan, er flechts cenige eilanden op 20° N. Br. ontmoetende, welke door geene latere z0é- lieden met genoegzame zekerheid wedergevonden zim Na een afziin van 1502 dagen, landde prRake we- dérom te Plymouth aan, met het enkele grootie chip en sy overgeblevene manfchappen. Offchoon er de ernitigite, en wearfchijfnlik maar al te wel ge gronde, Klagten over ziin barbaarsch gedrag op deh rooftogt werden ingebragt, echtcr ontving de Ko» ningin bem. met ondericheiding, verbief zij hem tot Schildkmasp, en verwaardigde zich, elm {chip we gaan bezigtigen, dat lang te Deptford bewaard werd en van welks overblijfelen:er, toen het us genoeg ‘vermolmd was, ¢en leuningft Oder werd gee maakt, die onder de oudheden der Univerfite van Oxford nog aanwezig is. > De groote rifkdommen, tisfchkn meer dan de oem, door PBRAK® verworven, verwekvn. hen © Mm $EFNLETBRDING °- een aantal navoleers; maar, daar dezer eenig oop merk was, zich door het plunderen der Spanjaar= den te verrijken, beeft de Zeemans Aardrijkskunde bij hunne ‘togten weinig baat gevonden (*). Zij waren inderdaad niet veel beters, dan gewettigde zeeroovers, die elk beginfel van restvaardighcid en mentchetijkheid vaak even zecr jegens hunne eigene metgezellen verkrachten, als jegens de Spanjaarden, en de weerlooze wilden, welken zij van tijd tor tid aantroffien. Dus was het met caveNpisa, FUNNEL, ROGERS, CLIPPERTON, SHELVOUK, enz. gelegen. De Nederlanders, om wier wie de Engelfchen met Spanje in oorlog waren geraakt, bleven inmiddels nog eenigen tijd lang op dat land voorthandelen. Nog danger liet men hunne fchepen in het aan Spanje und der Kongelige vanwaar eenige vanworren Portugal toe; vanwaar eenige jaren doorgebragt, en van de Postugeefche en Spanje zec; en Koop-lie den een fchat van berigten ingezamebi, hebbende, wam hij in 1590 te Enkhuizen terug, en gaf alket opgezamelde ‘welhaast in bet Nederduitsch wit. Eftermede wapende hij zijme landgenooten, van welken er in 1595 mecr dan 50 Koopvaardera in Portugal warch aangehouden, en welken daarop: straks INLEIBDIN.77  fommigen het oog' op het gewanée ‘groote Zuidland...Ook daar hoopes men, even als ‘in Oostindle, fchatten te vinden, 208 men dat’ des “Ger wereld eerst genoegdaam beaigtigd had. Dit kon -sntusfohen langs geen der beide gemeide wegen.gé- fchieden; dear -men-toch dadeiijk in Oostindie sm- (*) Over. de gavorichinges van. dien Noordeljken weg firaks. pader ep opzettelijk. We find, den, alder, z60 men die wagen ingeflegen, denn sich op zirh Jaden. Zu den, zou van het Oktrot, dar: Compagnie te heben.gefchonden. Maar mean, geben het vuuthnd flechts voor eene kieise verien-ging. van.het {pits toglagenden Zuideinde van Ama giker te hauden, en..bleef -hetzelve niet. langer aan.bet mooote Zuidland: yasegehecht achtep. Men beflaot dan, cepen. weg nadr den Grooten -oceaag, en: het denkelijk daaraan. pelende Zuidland,. te zoeken,.welke. buiten -het; Vuvriend. om liep, eh des van de Straas van. Magedann: :ver(ehilde. Hiertee werd er te Hoorn.een! (hips.de: Eandrackt. geheeten, an can jecht, tacgerust, Het heleid van den. toge werd. aan WILLAM) SQHOSTEN,, as Schecpabevelhobber., an 2. -Matee,- as; Gnperkoppman., opgeégen. Die- @eemx.. vonden voorbij de. Strnat van Magellan, tus-fcbep een eilind., dat:aij Staten fend Wien, en een fterke kustuitpwiling van bet Viurlaad, adh oyelke zij don. meam,.ven Meuritdus‘de Nasfauw guven, oon. donttags, welke vervoignes..de. Ssnass sau: do Meire wad gchenen,.. Vioorts zeilden aij de :‘Zuidpunt: ven het Vuurland te -bovet, die den intpm van Keap Hoorn ontving, «Np pecade ‘men aan chet.vadraame, a tot. yoorbij. de iLinie yoor bet ‘cheapevolk. gebblen gsboudene g.. mpan totn vst - deazelfs vresade, bekgesd «. gemaskte srchogmerk der omidekking van het groote Zuidland te voldoens doch men vond flechts eenige weinig beduidende GHandjes,, waeranr then natmen gv Mert: rcilde ver- volgens langs de Noeordzijde.van’ Nienw‘ lerland en . Nieuw FMeEEIBEN GC -ity ‘Nidow Guinee, welke benie landen men decht dat amneen. hingen. Daaréntegen hield men het N. W. ‘Bitte des Izatstgencemden lands voor eineland, en noemde hetzelve Willers schuld, a eene kustuitpuiling’ dsarop de Xaap de goede hosp, -Omidat. men-zich yiRide' vah na welhasst de tom WNederlamifthe Specerij cilanden te bereiken. En dit gelukte dit ‘ook werelikk, en de reizigers kwamen, ne: cen afwezen vah twee jaren en achten dagen, -in Nederland terug, met’ geene schatten uit het groo- te Zotiland, maar met den onfterfelijken roem, van ‘eenén oneidig- bérerers doortogt naar den Groown ocesan. opgefpoord: t hebben, dan & tot’ des vér ‘bekend was geweest (*). Vab dich doortogt bediende zich vervolgens ja- moe - qous - (*> Hon Honden efland, Weteriand, Vitegew etiend, Coves. ciland, Hodrnfche eilended, enz. vond men alet op de plettan, die, zi] opgegeven hadden, maar elders; en nz meenden zij, die dezeive vonden, zich voor de eerfie ontdekkers te mogen houden. De Engelfchen hebben ze gedeeltelijk naar hun Nenn Koning GEORGE, Prins van Wallis, PALLISER, eng. genoemd. Er fcheelt zelfs weinig san, of FLEURIEU heeft bewezen, dat hee Staten land, en de verdere door LZ mAIRE en sChOUTEN oder landen aan dé Zuidpunt van Amerika, verstärken voor hen door prare gezien en de Eflanden vah Elizabeth genoemd werden; ofchoon hi onkundixg bicef, det: Amerika daar ten einde liep’, en het Vuurland en. vesmeende Zuidiend niet sancen bingen. “QUES L’HEREMITE, wien de Staten, na den aflor. van. et. twaalfjarige beftand, tien schöpfen, met 1637 man, en 994 stukken gefchuts, toevertrouwden. Dezelve overleed, na eene Spaanfche vioot in de haven van Lima verbrand te hebben. Zim ovesgebleven volk kwam in 1626, na eene. driejarige reis., in Nederland terug. Dan het voordeel van die onderneming. voor. de Aardrijkskunde is niet noemenswaardig. Daarentegen bezigtigden.eenige uit bunnen: koers gedrevene Nederlandfche -Oostindiea- yarders, of van Batavia opzettelijk. afgezondene vaartuigen, tusfchen 1616 en 1640, de Neord- en West-kusten van Nieuw Holland. In 1640: -veshet TASMAN Batavia met twee 'fcheepen, en begactit -het Zuidelijkeviteinde van het door hem dos geepoemde Van Diemens land. Van daar zeikde hij Ostwaarts, en ontdekte Nieuw Zeeland, dat door wen; die eeu groot -Zuidljand onderftekien., “tot het-ttive: werd. -gerekend te.behooren. Vervolgens. Noord. ‘wearts aan houdende,‘omtdekte Tasman nog cenige ‘eilanden ; - ‘van welke er-eéne groep, dat kiaarblijke- Ik die gene is, waaraan ‘de inboorlirigen den naam “van Fidjt eilanden geven, door -hem' naar Prins FREDERIK HENRIKS ZOOM WILLEM werd. genoemd. Dampier, een Engelfche vrijbuiter, die tot de -Boekanezen behoorde » maar waarfchijnlijkk de kuns digfte: Zeeman van..zijnen tijd, en bijzonderlifk de _Wiaagbaak ‘der laterent, nopens de Stroomen van den Oceaan, ontdekte in 168g ‘de Straat, welke Nieuw Guineo van Nieuw ‘Brittanje fcheidt, en zijnen naani ; voert. INLET DIN SG. 383 voert. Hij verichafte tevens cenige nicowe berictes nOp de N. W. Kust van Nieuw Holland Voorts ondekte men eenige jaren later aan de Weat- kust van dit land cenen inham, welke al het yoor- komen van cenen widen rivicrmond had, en tangs welken men, zoo die {chin bewaarheid werd, diep landwagrts in zou kunnen doordringen; waarodmie trent er intusfchen nog geene proefnemingen {chij- nen te zim gedaan, hoe ligteliik men ook daartoe van Batavia eenig vaartuig hed kunnen szenden (*) In hetzelfde jaar, als Damprea, en met hetzelf- de oogmerk, bevoer cowLey den Grooten ocesane Deze berigtte, op weg derwaarts, ten Osten van Patagonia, op 47° Zy Br. cen groot eiland te beb- ben ontdekt,aan hetwelke bi} den nasm vin Pegy’s land gaf; maar, daar men niet weet, det ef op: - of nabij die Breedte land ligt, onderftele men, dat cow ey het hand eantrof, het welke Sir nicwany’ HAWKING in 1594 ontdekte, es ter ecre van Konin- Gegen ein, het Maagdeniand noemde. Een. Land, dat in. 1689 door strong wedergevonden werden, en wan. hetwelke de two grootfte cilenden door. een Samia! Yancen ‘gefcheiden worden, wear: an hij den nesms wan Foalkiands fraat gef, 200 Lae ale’ De esnige reden, wesrom.men het naliet, was. gekerlijk, dat de Nederlandfche 0. 1. op geene ont. dekkingen gefteld was, dan die haar eenen onmidde- lif wioscgevenden handel verfchaften. Engelfchen en Franfchea hebben thans derwasrts (thepea gezonden. - M 3 we -FWLEA1D IN GE. Es mest nuderhand de ganze groep met dien van. Falklands celanden beftempeld. heeft, “In dezer nia- baurfchap ondekte La Rocwé, een Fransch Zee tian, door winden en stromen van zijpen koer¢ gédreven,.ten -Oosten dem straat van se Maine, int 1675, eer land, dat zekérlijk het naderhand door eoox dus penoemde Nicuw Georgée is. - Davis, medeftander van COWLEY en DAMPIER, stide, ob een rooftogt in den.Grooten oceaan, in §680, op 26° Zuiderbreedte land te hebben ont- det; dat. nu tot het groote Zuidland geacht werd te: beltooren. Om dat land op te zoeken, zond de WNedetlandfche GO. 5. Compagnie in 1723 drie fche- pen; onder bevel van xocekwitin; derwaarts; maar déze Yond flechts: het’ Odster.ciland, cene cenzame - Idip ta 2ebr diep water, ep ‘cenen onmetelijken af: fland van: alle ender land‘ ‘Vervolgens hield biy-No W... au, en floeg ma gerioeg den weg van fe. Maire- is, op welken hij ecasige cilahden yond, waarou der dic gene, welke hij de Ongdukiige, noemmle, kiaarbitjkelijk de Pallifer's eilanden yanicaoK zim, In let. verhaal van deze. reig: viridenowijr: het :lichtende’ voorkomen der’ zee het: eerfta:fehrifteligkk yermedd. cig 4738 zond de. Kranich O..¥. Gempagnie tves: felepen, onder bevel van souveT, om naar het Zuidland te zoeken. Deze beri gtte, op 50° Z. Br. "Zee nitpuilend gedeeltet van 'tefig' fad te heb- ben" gezied, maar door js en'mist beler te tin,om; het verder na te fporen, "Hy" ngemde het sezicne | Cap Circumcision,. qm cat. het dep 1.. Januarij Zag INLÉGIN. g wy mag. Kapistin coor zacht het vervolgens, on pase: feerde op ecenige uren afftands van hetacive, sonder het te vinden; alwaarom hij deszelfs sanwezen onte kende. Evenwel heeft men het onlangs op 50° sv, weder gevonden, en het is gebleken, een ciland van geriagen omtrek te ziin, waeramm men den naa van Beuvets ciland geseven heeft. Anson’s reis is order de Zuidwaarts geste, van welke wij in dit Derde tijdperk gewagen mocten, de laatte, emer heeft here vermeardheld enkel aan den levendigen ftijl, en de overdrevene fchilderijen, kan hare befchrijving te danken. Deze vioelde ‘uie de bevende pen van cen onbevaren mensch, vol {chrik voor de eenwige stormen, welke den weg langs Kaap Hoorn henen 200 lang veel gevaarlijker deden fchimen, dan rij in der daad is. Even ongegrond was het fidderen van den kleinmoedigen. ichrijyer bij de Ärzte onder bet volk, het bioote gevolg.van de flechep keuze ten dien opzigte., de averegtiche insigting der fchepen, derzelver gebrekiigen woorrsad,.en bovene aonkunde nopens de eenvoudige middelen, welle quien thans met zoo goede gevolgen in her werk felt, om den Zeeman op de langffe togten gezond te houden. De befchrijvingen der eilanden van Joan Feruandez en ‘Tinian in insgeliks vol vag dweepende everdrevenheid, of moedwillige valschheidy weardoor men ige latere bezecker van dio eilandsp meet cané. verwachting werd bezield, welke. hem grear welikks te leur ftelde. ANSON seif ‘hee intusfthen anspraak op cene veel grootete’ ect, dan die van de cerfte ‘bevelhebber ‘tc ater geweest, welke, bij een krijgshaftig verichinen in: den Grooten oceaan, de viag ven zim iand door geen mishandelen van krijgsgevangenen onteerde(*). . ‘ - ok? ; V, terde tijdperk — Zuidwaaris gedane Ont- adckkingsrcisen ter 2e¢. 2a dat GEORGE _ Il. den troon beklom — en opeet- _ kelifk Noordwaarts gerigte, in . ait tijdperk en het vorige. .. Kort ng den aanvang der regering van Engelands nog fteeds Jevenden Koning, eindigde een verniclen- de. zeeoorlog en befloot het Britiche Gouvernement, om cen deel der zeemagt tot het. openen van eene (*) ‘Hicromtrent volgde integendee! L'Heremire, in ¥624, nog(maar al te zeer het’ gedrag van Lumey vAN | DER. wWaRCK in 1572. Zoo als de laatke, dear men egnige liedeo van zija voik tegen 19 Spanjearden weil- gerde uit te wisfelen, dezen te Leyden liet opknoo- pen, deed de ander zulks, in het gezigt van Lima, ten aanzien van een aantal Spanjasrden , tegen welken men geene overloopers van hem wilde uitleveren. Er ‘wordt ‘voorts, in zijn Fournaal , van de ftormen ome ftreeks Kaap Hoorn veel ophefs gemaakt; offeloen nog .qgeenszins zoo veel, als. men in latere Nederlandfche Meleverhaien vaty andere 'ftormen gemsake vinde. Uitne- ‘mend beviel ons in tegendee! het verhaal van Kapiteta FLINDBRS nopens eene {chiphbreuk, enz. Daeaardoor zal niet ligt iemand van, de zeevaart worden afgefchrikt.. FNLEI DING wg wriendfchappeliike gemeenichep' met de tot dus ver nog onbekende hoeken des aandbodems te besigen. Er volgde ten dien cinde welhanst de cence ris op de andere, en Frankrijks néarijwer veroorzaake: ock van daar roemrijke ontiekkingstogten ; ondernemingen waarvan het voordeel voor alle natién gemeen was, maar de kosten door beide wedijverende Mogendhedes’ beftreden werden. De eerfte uitrusting beftond in het Engelfche fchip de Dolfjn, van 24 ftukken ,Commodore sr- RON, eh de Sloep Tamer , Kapitein waits. Rei- de fchepen zeilden, onder bevel van den ecerften , in 1764 vit Engeland, naar het nog feeds op de Zee~ kaarten aanwezige Pepy’s land van cowLey, dat BYRON, na een neauwkeurig onderzock, geen an- der bevond te wezen, dan de Falklands eilanden. Vervoigens ftevende hij door de Straat van Magel. Jaan, en drei door den Grooten occan, langs den Zuider Keerkring. Hier eenige eilanden ondekt hebbende, kwam hij in 1766 langs de Kaap de goo de hoop in Engeland terug. OnmiddeHijk na de terugkemst van den Delfin, werden het bevel over dit fehip aan syaones reisges noot WALLIS opgedragen, en hem de Sloep de Ziwae juw, Kapitein CAnTERRT, tot eene tweede ontdeke kingsreis toegevoegd. Maar de schpen veriieten ek kander ten Westen der Straat van Magellan, a trofiin elkander op de ganfche refs niet wederom san. Kapitein watiis ontdekte het vermaarde Otaheiti, det hij Ziland van Koning George Tl. noemde. Kapitan car teraz; besdcht eek ecnige landen in den Grooten ocesan, ea gef.dea.meam von Konlngin Charloste’s eilandemn.aan: de groep, -waervan wij en edand reeds dear menpana ontleke bebben gezien. Vervolggns den weg van Dampier langs Nianw Guinee wentchende te yolgen., pasieerde bij Wax Norden van de Salomons' eilanden, den bereits de Ostkust van het land, dat pampjgr Nécus Brite eerie had geapemd. tii.ontdekte, dat Get-uit twee @ilanden heftend., tsafchen welke er cen wijd vaar~ water doar liep Aan, bet- ome eijand jiet bij deg gegenen naam, asm het. Nordelijkfte gaf hij dien _ vet Nieww Jecland,-en san het vaarwater tusichen beide,dien van: S,. <Géacgs’s kangal, - Terswijl dys camreast en waLiis de Bricfche vieg met enn gassai ander oogmerk,. dan AaNnsoms in deh'Gnooten nerpaga deden wapperen, deed sou- esdwvitar sulka ivagelijiks ten aanzien der Franfche. Die Zeewan, val kunde. en ondervinding xzcilde in, 3966 vit Fronksik, om in de cerfte plaats de Falklands eilanden aan de Spanjsarden over te leveren. Vervagens flevende hij, tot bet doen van ondekkin- gon, den Grooren.ocesan in. Gelijk: als zijge voor gangers, voegse hij op de Kaart van det water eeni- gf. nimiwe eilanden bij de vorige. De groep, welke ij Nievigetors elfandes nocmde, fchijnt uit de Bounvens cilandea van ROGGEWa2IN te belkaan, en zim. Gevaarlijke Archipel uit deszelfs Ongelukkige ¢landen. Hij bezocht Oraheiti ecnige weinige we- ext. 0% dat. WALLIS cr was gewergt, en noemde het - oe Lo zel-. INLEISLWG, ss ztive Nieuw Cythera (*). Asn de gicen, wasrves de Terra del Espiritu Santo vasy ‘quumkos het voors neste eiland is, gaf hij den nasm van ‘Nieuwe Cy. claden. Vervolgens deed hi We Oostkust -van Nieuw Guinee aan; en, het aanwezen van Torre’s firaat, welke hem den kordften weg naar de Molukiche ci- landen zou hebben opgeleverd, niet geloovende, fle tende hij Noordwearts, ontdekee het land ten Oosteg van Nieuw Guinee, wasraan hij den naam van Eouiade gif, en passérer de door een der Westwijk fre vaerwaters tuschen de Salomons eilanden, ea voorts langs de Noordkust van Nieuw Guinee. In 1769 zeilde cen andere Franschman, survit Ls, wit Oostindie, neer cen ontwerp van -bijzondere perfonen, den Stillen oceaan in, en landde aan de Noordkust van een land ten Oosten van Nieuw Guinee, dat hij) Terre d’ Arasfides, of Maordenaars fund, noemde, om dat hij zich door de inboorlipgén aangevailen Had gevonden. Moe veel. wezerfijks nu eok de vif laatstgencem dé togten. tot bevordering der Zeemans Aardiijke-kuinde ‘toebragten; het licht,- dat 2ij verfpreldden, was ficchfs dé fleauwe deijériad van dat gene. Wärme de onfterfelijke coox dit belangrijke vok vm Wetenfchap voor en'na opheiiende. Een Zee ; ’ ". c+. gan, fo) Nasr de wifze, waarop zijn volk aldasr van de fekfe ontvangen werd, weike er intusfchen van hetzefve,' misfchien nog meer, dan van dat van WALLIS, een droes vig asandenken ontving. wl g ces 6h Th WL E I DING. men, die zich dsarenbovery door vriendelijke behan. deling der.wilden, goede tucht ofider zijn: volk, en beboud van deseclfs gezondheid, grootelijts on- dericheidde, en de volgende sanleicing tot zijn al fte ontdekingsreis kroeg. - Tegen het einde van 1767 verlangie de Koninks lige Maat{chappij van Wetenfchappen, Sterrekundi< gen naar den Stillen oceaan te zenden, om dey - pyertogt van Venus over de {chijf der Zon wear te nemen, welke berekend werd in 1769: te zullen pleats hebben. Er werd ter dier zake cen adres aan den Monarch aangeboden, en hij beval, dat ery 4ot vervulling van den wensch der Requestranten En fchip zou worden toegerust, dat den naam van Endeaveur voorde, en wearvan het bevel aan dea Luitenant James cook werd tocverrrouwd. Deze ziele in 1768 uit Engeland af, en, na dat de. Sterrekundige waarnemingen op Oraheiti gedasn wae, ‘ren, hield hij langs de Oostkust van Nieuw Hel- land henen, van 38° Z. -Br. tot aan derzelver Noorden vert. hiel, hiel haar den naam vag Nieuw Zuid Wallis, en voer ten Noorden vert. bet land door de Strast, nopens welke hij niet. wist, dat TorRras.dezelve reeds had onydekt, on, welke hij daarom ‘met den reeds. vermelden naam be-. Stempelide. Voor dat hij Nieuw Holland naderde, had hij reeds bevonden, dat het door TASMAN outdekte Nieuw Zeeland uit twee eilanden beftond, tuschen welke hij cen vaarwater, dat zijnen naam yoeit, ontwaarde, en welker omtrek hij bezaalde. Hierde INLEA DIN G. 2&9 Hierdoor benam hij aan de voorftanders van het groote Zuidland een van deszelfs voornaamfte vero meende sporen; en hij voorte van de groep, waaraan hij den nam wan Socteteits cilanden gaf. Om nu verder te weten, wat er van het Zuid- and was, zond het Franfthe Gouvernement in 13972 twee {chepen af, onder hevel van KeRrcue- EN, om onderzock naar Bouvets Cap Circonsion de docn, en naar het land, dat een andere Franfche Zeeman, PAULMIERE DE GONNEVILLE genoemd, ansgelijks in den Grooten Zuider ocesan zeide hebben gevonden. Deze was, -namelijk, near zifn werbaal, ten’ Zuiden van de Kaap‘de goede hoop maar een gewest gedteven, dat door v Friendelijk will- den bewoond werd, die zich met matten en vederen Meaiden. Zij hadden hem vorraed. verichaft, ep hij was cr.cene groote rivier als de Seine ingelooe pen, enz. (*) Ineusichen bepaskieren ceacue Lens omtdekingen zich tot bet afzigreliike en van alles ontbloote ciland,. det zien -nama.voert, tn door hem. op eene tweede reis in het volgende jaar, op pieaw werd bezochr, zonder dat hij ook toen dew selfs uitgeftrektheid bepaalde. | - Oneindig veel vruchtbearder was cene tweode reise van coox in 1773 uxt Z. M. ship Resolution om dete (*) Daar de Franfchea honnen Isodeman san geen moedwillig bedrog fchuldig willen kenned, houden 2f thans dat land voor Madagaskan we «€©60hL TC NLED DINE. Gernomen, in gemeinschap van de Adventure, Kaye fein FURNEAUX, em naar het grootite ontwerp vam ontdekkingstogt, dat er ooit gevormd werd. Hig wpwas-gelast, den. aardbol op de hovgfte Zuider breed. tes rond te zeilen, en, in elken hock van den Groo ten Zuider -oceaan, -znlke dwarsgangen te doen,’ als dienen konden,,: om “het grooté vreagftuk van ech bevaarbaar -Zpidelijk vest. land eens cindelijk - en- ten yojle op te logfens- en: dit belangrijk: tuk werd dear hem detwijze, dat: ex’: geen twisfel: overbleef,; ‘onu. kennend befliss:-.De: andere vrucheen -van ziméh syveeden ftogt: waren: Gene naailkeutige -kennis vah just: land: door: G4:.ROOME ontdekt, det hij Nided Georgia noenide;: He. onedekking’ wan: bet. benelg hevrozene' Sandwich’ lend, het ttitorfte bekende esr fer kant der. Zuidpanl; vertekering nopens: dé uit geitrektheid vant dencbechigel der: Nékduwe Hebtidetl agodrvenh on Svebhad: nopens - qu1902.en 'pouca tet ALLE geweagtside.omidekking mh Wisuur Caleder giz, en :nenige'siiepdén der' groepywellee bb deze seisi.de V rienden wihanden"noemie..':- 2 go oNu.wenkebst menidodr- hem. ook bepaald te zien{ - er on' het INaofder halfrond’, saxi deaxelfs Lal einde, nog onbepaald gebleven-:'veis} hot grapt dole * et gett dersyolken was, die daaiemtredt nevor- fghingen fadden legen. doch;- neavoriclingen,. van awelke wij thans eenig verilag meenen te moeten ge- ven eer Wij tot die Bene overgaan, welke COOK, pO- ‘pens hetzelfdé onderwerp in het werk ftelde, en bij welke hij zijn Ieven inffhoot, sO ' Ten —a - —__ az. INLEYIED IN Grosse Ten Westen ven Amerika, onweder de veroverage war Mezico, coese 4 reds in 1597. de Golf-vap California. In 154% bezugsigdep andere Spanjearden, nach het sonderftelde Wesligke uiteinde der in 1504 door aortReat opgelpordo- Sizaat Anian zockep de, de N. W. kuse, tot yap 44° N. Br. 5 en daar Jpleven. de savorichingm bupasr netic meer den eens halve ceuw lang ficken. . Ehmee viecaxno werd serge in. 596 afgezonden, om de kust werder heen te bezigzigen.. Hij deed zulky @oan. tot 100 nue ten Nourden van S. Schastizan. Ip 2602 ging -desclide: zeemap van. Acapulco in de ne buurichep van. Kaap Mendocino vene haven oplpg gen, waar de Retour -Gaijeenen van de Philippipes des noods eene wikpliags mogten kunnen. vinden; en. de. optdekking der heven van Monterreij was. de wracht van-die reis. ‘Viscayano’s reisgenoot MaRp TINO D'sauiLag verlict bem wen, en gaf voor, wabij Keap.. Blanco een -kencat ce hebben ontdeke, Yangs he tivelke tacn ear. gene. groone Stad dar inbqos dingen voer. Maar de navoriehingen. van.onzen. lesb tijd hebben: de. fabsdachtightid desrvan evyenzeer be wertn,.als, die ‘der mosste bijzpnderheden uit. de gy ‘weande.verhalen vem Df: RYVOA &n De WONT; Wwigt togten, fchoon hosgést twijfelvol, hier, niet BORD wordas. verzwegen». De ruca zeilde, volgens PURCHAS, in 1 598 van Acapulco, om zulk eene gemeenfchap tusfchen de beide Oceanen op te fporén, als waar tar DRAKE had gezocht. Nu vond hij tusfchen 47 en 483° N. Br. #2 «I 'N-L E I:D‘I NG. Br. ‘cene Straat, ter wifdte van go uur, lange welke. hij den Atilantifchen ocean bezeile, en, toen den fteven wendende, terug keerde. Het verhaal der yeis van den Admiiraal DE FONTE,.Of DE FUENTE, werden enkel in Engeland uitgegeyen (*), en is in ces brief: vervat, welké die’ Admiirdal zou hebben gefchre» ‘ven. ‘Volgens denzélven vernam! het Hof van Span» je, dat de Britische volkplantekngen yan Nicaw England - in hunne’ nebuurfchap ech doortogt naar den ‘Grooterr ocedan zochten, en beval hetaelve ; dat-er ‘van Callao de Lime een Eskader van :vier™ {chepen "Zou ‘Worden ‘witgezchden, om hen, zoo 2zij-in- die “Ocean ‘verfchenen’, tegen te gaun, ent -hunne: fche~ ‘pen ‘weg: té  vor de inbddrlingen; en ‘men ontmcette ox “ten leatte een ‘chip ‘vah--Boseon, dat er. bontwerk wajen halen;enz.: $9: dat’ niet alles geheel vorzuneh, dan hebben wij: pe Fuca’s ftrase - ‘voor vANCouvers- Golf ‘van Georgia, en. DE Pot R's ‘Archipel vin'S. Lazarus’, yoor: dé celandenketen ten aaup¢ | zicn. Ro) Men pleatte het in ‘1708 ‘aldaar in ‘een Petiop diek werk, getiteld: Memoirs of the curious, 7 INLEIDING. ig tien der N. W. kust van Amerika verder ameaat, 2zij vestigden zich in 1769 te Monterrey en S. Die- go, en zonden in 1775 {chepen van S. Bias af, win de kust verder ten Noorden te beziztigen; ch formee], doch ook enkel formee!, in bezit te n& men. Dit werd tot aan 57° 18’ N. Br. gedaan, om voor te komen; dat het niet door de Rusfen ge fchiedde, en dezen Mexico niet te digt niderden. Wart dezelven hadden zich toen aan de uiterfte N. W. kust reeds gevestigd, en zetteden langs dezelve nae vorfchingen woort, waardoor de Spanjaarden’ al meer err meer verontrust werden, en waarop wh thans het oog een weinig hebben te vestigen. De IJszee ten Noorden en N. O. van Azie werd eerst in de zeventiende eeuw inet zekerhcid bekend: th 1636 bevoer een Rusfisch fchip uit de Leha die gee, en drie jaren later ftak men, uit de nabijheid van Ochotsk. Den Noorder Grooten ocegan in. De Voortgang der navorfchingen langs deze kustert wad aller kustertraagst. Kamfchatka werd eerst in 1690 aati de Rusfen bekend. Vif jear later staken ziJ vari Ochotsk detwaarts over, maar ontwaarden niet, dat her een fchicrciland was, eri hielden het voor cert Cand. In 1711 €& 1780 ondekten ziJ de Kurilié (che eilandeti. Vervoigens vormde ‘peTeR DE CROO’TE het ontwerp van eene ontdekingsrei$, ter eins telike opnéiming van de Oostergrenzen zijner cin-teloos uitgeftrekte heerfchappij; doch hf ovecrleed woor de dadelijke bewerkftellizibg vam her ontwor: KN. pes a a m =EnNLEIDING. pene, welke cepst in 1798,.onder het bewind van ‘gige weduwe, KaTHaaiNna I, plaats greep. Teen aeilde srugixnc, een Deen in Rusifchep dienst, welke het bevel over den togt voerde, van Qchotsk naay Kemfchatka, wagramtrent hij aick werzekerde dat het een {chicreiland was. Verve gens hezigtigie bij de kust tot aan de Golf vep Anadyr. Op dezen togt, optwearde men hewijag van land ten Oosten yan Kamichatka, zoo als angegeipacide mkken van pijpboomen, en andere, anp den, Aziatifchen Qogtwal onbckeade, voortbrepgte- Jen van het plantenrijk, die ftegds door Oogtewige den aangevoerd werden. Tevens verzekerdeq de Kamichatkers, deg zij van de toppen hunper bergen bij beldey weder ten Oosten land konden zicy. . Ten gevolge biervan zeigen BEHRING Rn FER} ginopr in 1741 van Ochotsk af, ea zogkten ig de. cerfte plaats cen land op, dat zekare juan pep @ama tusiehen 40° en go” N. Br. gezegd werd hebben gezien; maar, op die hoogte nists vindeue de, hielden zij Oostwaarts aan, inmiddels van ¢b kanderen fcheidende. Tcnthixorr deed Her vasee Jand van Amerika op ongeveer 563° N. Br. ame, en seHAING twee Graden hooger. Deze leed by gijne terugkomst fchipbreuk op het eiland, det od gen naam voett, en overleed aldgar, Na dien togt werd de N. W. kust van America van wegens de Russische bonthandelaars aj meex ep queer bezocht, Men ondekte er de Aleutifche aplanye den; en de Russen van Qchotsk leerden in 1760 van INLEIDING <a wan de Tchouktifche Siberiers, det er tusfchen de get land en Amerika flechts cene enge trast wes, wele ke vervolgens door coox bezigtigd werd, dear aj de hoop had opgewakkerd, van om de Noond so}. ken weg near Indie te vinden, als welks ontdekking fints lang het voorwerp der vurigle wenfchen wap mocer dag een volk, en bijzonderlik van het Britiche, was geweest, maar tot dus ver feeds even vruchte loos was beproefd. Drie of vier jaar na de ontdekking van Amerika, wearomtrent CoLUMBUs in E.ngelend voorflagen had laten doen, ztilde JouN casor van hier, met vif fchepen onder de Koninklijke viag, om ontdakkiae gen in het Oosten, Westen en Noorden, # dom, em bezit van landen te nemen, die door Haiden- fehe volken bewoond werden, en niet reads alvorem doar andere Christen mogandkeden onwckt waren. Men kreande sich hierbij kinerblikellik nist sen de Bul van Paws anzana van, wasesen de Postage zen aich ack 200 weinig bonded, det sich in hey daor han eptdekts Brazilie nedesactteden, on of vere dere ontdekkingen tm Westen van de voongetnelds icheidlinie (*) wit wasn. Want, me dat de genege de. togs van canoe vruchteloos afgeloopes was, ment (*) Deze werd door hen, op dat zi} Brazilie voor zich mogten konnen behuvden, door eené getrofites overeenkomet met de Spenjasrden, sonder asdere Paws zelifke Bui, tot 370 uur ten Westen van de Kea Verdiche cilasden veriegd. —— Ns 6 «6UL TUN UB ED ING, -maar’ hij, op eene eweede ontdekingsieis in 1497, ‘Tétre' neuve’ gévoniien; en de’ kust van daar Zuid« twaarts: aan” bezittigd, en “zekerlijk de Chefeapeak ri- vier opgefpoord,' had, «werd Terre heuve door een "Portugées', CORTREAL gehteten; bezocht, en ont- GeKte--deze, Noordiéarts: aan houdende, de S. Lau géns- rivier en het aangrenzende land, dat hij Téerra dé: Labrador noemde., -om dat hetzelve hem bebouwd cheen te kunnen worden. Hij zeilde langs de kust de dan: eehe ‘Straat, aan welke hij den’ naam van Andan ca, en welke hem een’ weg haar den Grooteri oceaan fcheem op- te leveren. Naar Portugal sekeerd, om zich het noodige tot. voortzetting van zijne ont~ dékkingen aan te fchaffeu, kwam hij-op eene tweede reis om; en, daar de-plaats der Straat onnaauwkeue fig opgegeven was, zeéht men dezelve,-aari beide vidét-van Amerika, eenen geruimen tijd Jane yruch- telods ‘op, en werd ‘zij ten Teatfte van de Kaarten weedelaten.’ Entusfthen heeft 'ecen “Aardrijkskundige Wen -onzen tijd oordeelkundig bewcezen, dat’ het de tiast Hudfons basi looperide Straat is, bij welke Hudson, in 1611, door ‘zijn weerfpannig volk aan land werd-gezet, en ‘welke zijnen naam voert. Béhatve die Straat, fchenen CORRECTION en CASSOS ondekkingen nicts belangrijks te hebben opgeleverd. Want goud- en zilyermijnen (cheen Terre Reuve. niet te bevatten. Evenwel, werden er in 150¢7- en F536 uit Engeland twee reizen derwaarts en naar. Kaar Breton gedaan, om het land te begigtigen; en, in plaats van door de Straat Anian een weg naar Inv. die INLEYTRINGQ to -die op te fporen, wilde nosEmT -Tnoanne van. Bele tol, in het.eerlte dier tweo.jaren; dat-men er cen lang de Noordpool zocht. Dit detikbeeld ombelede vey volgens SEBASTIAN CABOT, zoon, of lever klei, -z00N, van jOHN:, en ceffite Stuusman van Engr. Land (*), ten tide von epvaep Vi. Hij wkende, dat men Indie ngs de Noogikust van Azie bereiken kon, en werd President van eere-ter dezer zake opgrigte maatichappij, welke in £55 3-dfie fehepen uitrustae, en, onder bevel van Sir HUGH WILLOUGHTY, de Lisezee in zond. Een diet Schepen kwam in betzelide jaar in Engeland terug; een. tweede, -onder Kapitein CHANCELLOR, zeilde de Witte gee in, en overwiny terde in de Dwina. Terwi'l bevzelve dear bevrogen lag, 1000g CHANCELLOR maar Mescow.,, en baande den weg voor een handel tuschen de Rusfen en Ene gelfelen, welken de gezegde Maatfchappij vervolgene drecf, en van welken zij den naam van Russefche Compagnie (}) ontving..De ongelukkige wipe LOUGBY daarentegen liep, na cen klein ciland, det. * < (*) Op eene jearwedde van 235 Pone Starlings be deydaagiche munt, m Ct) Door foortgelijke Compagnien werd alle ‘handed ungestanden gewesten toen gedreveir; en dezelve hadden in die gewesten bere gevolmegtigdén, die er gezameniij _ & in Factorifeu wenden, was dekopare waren der. Compagnien tevens opgeflagen werden. Zie het Tableau ds Rotterdam y £4g- 435 79 976 Se | N 3 we $INLEIDING. ‘aifitn naam voert, cen deel der kust wan Nova Zembla, bezigtigt te hebben, in de rivier Petchore gn Oosten: der Dwina, waar hi, en al zijn volk, woe vrorm, Drie jaren later zond deaelfide maatithappij sua- : ovens, om den begeerden weg te zoeken. Dezo Yond de Straat van Vaygats, tusichen Nova Zembla en het vaste land, te vol van drijfijs, om beva- gen te kunnen worden. Hi overwinterde te Colmo- gory in de Witte zee, en keerde naar Engeland te tug. Wederom acht jaren later werden er van den Rant der Denen even vruchtelooze pogingen gedaan, om door de Ijszee naar Indie door te breken; en {et geenen beteren uitflag werd aulks in 1580, door PeTT en JACKMAN, in dienst der Rusifche Compagnie beproefd. Kort voor den vermelden werden van DRAKE, während der deutschen in Engeland het denkbeld wederom op, van ein doortogt door het Noorden van Amerika, aan Welks Westzijde hij dien zocht. In 31576 werd PROBISHER van wegens de Koningin met die fremden fchee pen afgezdnden, om denzelven aan de Oostzijde opte: förm. Die Zeeman kwam met cenige fremden, welke hij aan de, door heh West - Frézee fand-genoande, Z. O, kust van Groenland had opgetaapt, en im welke er goud ftak. Toen werd de Russische compagnie door hoop op goudmijnen ge gewehre, om hem in.1577 andernagl af te zenden quear deze rels, en ene derde van denzelfden rao-BIsHiR, ip 1578 » bragten geen voordec] aan, dant ce INLEI DING wp Gehe edkerder kennib Vali de dorre, tare, & Wen oor gcene Evroptanen bewobdende, oevers van Grete Jand. In 1684 cutdekeend twee fremden, door Sir WALTER RALEIUN aigezuhden, om cene Volkpia- ting aan de Chefapesk tt vestigen, eon deel det k En wen tet thems due gencemte Careling. Zu oder Oth he onakt, ter eet van de Koniigin, Virgt- ae, Welle heam dich maderhand oder over het nog fflveds dantimede beltearpdlde land, en Maryland, ens uititrekte, maar tans enkel san het pewest tusihen Carolim en Maryland todehoort. In hetzelfde jaar en de twee Volgenie wed de wih buiter Davis, voor cone Opeelijk daartoe opgerign Eagelithe maatichappij, dtie rdizan, om een doon togt ten N. W. te avelam. Op de cerite reis be- gocht hij de Z. W. kust van Grownlasd, tn gaf ait nen naam aan den tak des Oemans, welke die kust van de tegenover liggende Noordamerizaaniche {theld. 