A history of England principally in the seventeenth century
Ranke, Leopold von, 1795-1886
Sie beste willen doen en dit groot werck van d’ negotiatie soo veel en verhaesten en voortesetten. — Kensington, 16/26 Febr. 1697. Ick wert hoe langer hoe meer geconfirmeert dat den mediateur de negotia van d’Yreede seer langsaem sal voortsetten ’t geen my ten uytterste bekommert, en te meer dat het klaer genoegh is te besluyten uyt het geene Calieres aen Boreel heeft geseyt dat Vrank. niet en sal inwilligen een stilstant van wapenen ’t geen oock moet bekennen haer interest niet te syn aen d’ andre kant moet oock wel bekennen hoe meer wy het werck van vreede pousseeren hoe minder aparentie daer is, dat Vrank. daer in sal geven aen Wien het seeckerlyck maer al te veel Dependant en hoe ons empressiment grooter sal syn, hoe sy meer terugh sullen gaen en herder werden, evenwel onse saecken alhier sien in die quaden staet en d’ ongeretheyt, als meede van d’ meerste van d’ geallieerdens om vroegh in Campagne te koomen, dat sick scrick voor de consequents ende dit is by den Vyant al te wel bekent, soo dat het geen wonder is dat sy in alle saecken soo her spreecken als U.Ed. scryft. Kensington, 23 Feb. of 5 Maert 1697. Ick voorsie neffens U. Ed. tot myn groot leetwesen dat indien wy de vreede willen hebben, dat wy die in weerwil van het huys van Oostenryck sullen moeten maecken, waerin oneyndige swarigheeden in syn, maer om den oorlogh te continueeren en sie ick geen mo- gelyckheyt, met hoop van in beter conditie te geraecken, om daer door den Vyant tot adventageeuser conditie te brengen en het is seecker indien den Vyant groote advantages dese Campagne op het Huis van Oostenryck erlanckt, dat sy den de vreede sullen willen maecken als het te laet is. — Ick had wel g .wenst dat men met het werck van Lottheringen de negotiatie niet hadt begont, (ick wet wel dat U. Ed. het niet heeft kunnen beletten) want ick vrees dat de Keyserse aenstons sullen willen afbreecken als de Franse daerop quat bescheyt sullen geeven ende in¬ dien men dan de negotiatie wil voortsetten gelyck ick meen van Jae, soo sal men gedwongen syn in ’t begin van ’t werck met de Keyserse te breecken, 't geen in ’t laeste beter hadt geweest als alle de pointen waeren geadjusteert op Lottheringen nae daer dogh tegenwordigh de heele saeck op draeyt. Ick wert van alle kanten gewaerschout dat de Franse seeckerlyck my soecken te bedriegen soo dat al het geene my raeckt met seer groote circumspectie sal moeten werden gehandelt, meyn eysch in ’t generael sal in weynigh articulen bestaen. Wegens 320 EXTRACTS FROM THE een tractaet van commertie meent men hier dat ick niet en behoorde daer van te spreecken als naer dat de vreede sal syn gernackt, ten waere de Franse daer seifs van mentie maeckte, ick sal het vertreck van myn Plenip1 van hier soo veel doenlyck doen verhaesten. Kensington, 12/22 Alaert, 1697. Ick ben niet weynigh gesurpreneren van d’ onverdragelycke conduits van ’t Iieysershof, het geen den G. Straetman aen U. Ed. in de conferentie heeft voorgehouden is klaer genoegh om te doen sien dat sy de negotiatie van Vreede niet willen voorstellen maer hinderen, 't geen pogelyck in ’t vervolgh voor ons niet quat sal sa syn als wy verobligeert sullen sullen syn om haer te yervangen in 't maecken van Vreede, want het seecker is dat wy daer toe ten laeste sullen geforceert werden indien wy daer een willen hebben, als U. Ed. wel considereert, end’ als ick al voor lang tot myn groot leetwesen heb voorsien. Ick meen dat dese extra vagante conduile van ’t Hof van Weenen eerst spruyt uyt het humeur van G. K. insky, maer voornamemacht daerop reflecteert ophet geen G- Straetman aen U, Ed. heft gesprocken en G, Aversberg aen my alhier in selve termen wegens de successie van Spagne, U- Ed. Heft daerop seer wel geantwoort en' ick heb ten naestenby op d' gelve manier aen G. Aversberg gesprocken ende geseyt wat aparentie in d’ weerelt teegenwordigh soude syn om Vrank, te doen renuntieren aen een Successie daerom sy alleen mogelyck twintigh Jaeren den oorlogh soude willen voeren, dat wy godt beter in geen staet waeren om Vrank. wetten voorteschryven, — Dit is een seer delicate saeck en daer men niet dient van te spreecken. U. Ed. weet wat pretensie den C. van Beyeren heeft, waervan ick  niet dat het tenemael moot werden genegligeert, en dat men daerop het te arbeyden, want tot nogh toe soo dependeert alles op het v/erck van Lotteringen.— De frange Plenip, moeten nu al te Delft syn, maer ick en sie niet hoe dat men met haer direct sal kunnen negotieren als door den Mediateur, want andersins soude het aenstond doen sien dat wy een separate ofte een gedwongen vreede aan de geallierdens soude will procureeren, ende de Hr Lelienroth heeft aen U. Ed. genoegh getoont syn avertie dat iets buyten hem soude worden genegotidert 't geen natuerlyck genoegh is een seeckerjyck de interest van Sueden, ende sick wil oock wel gelooven indien men tyt hadt, dat door dig wegh beter conditien van Frank, 't obtineeren soude syn, CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1697. Maer om een promte vreede 't erlangen isser naer myn oordeel geen ander wegh als met de Franse Plenip' te convenieeren wegens een generale plan van vreede, en ick ben nogh niet buyten hoop, dat als deselve benomen sal sullen koomen, en dat de vreede daerom niet sal aghter bleyven. Ick soude gaerne sien dat alle pointen wierden geadjusteert en dat soude men bequamen syn om te kunnen oordeelen ofte men op het werck van Lottheringen soude afbreecken ofte niet; want om sigh daer op van te voor ente verklaeren kan ick niet dienstigh oordeelen ofte nogh te gelooven dat het werck da Voor Er door soude werden verhaest. Kensington, 23 Maert of 2 April 1697. De bekommering die ick U. Ed. in myne laeste heb getoont voor een Neutralité voor Catalonien blykt nu maer al te klaer, want de instantie die Quiros en Tiremont aen U. Ed. hebben gedaen voor een Esquadre scheepen tot secours van die provintie welcke offitien ock by my syn gedaen, soo door den Ceurvorst van Beyeren als en geschiet tot geen ander eynde als om daer door te willen excuseeren de nootsaeckelyckheyt om tot sulcken neutralitéyt te koomen want de Spaense maer al te wel weeten, dat den tyt van ’t jaer soo veer is verloopen dat sulcken Esquadre scheepen Barcelone en’ vervolgens heeel Catalonien niet soude kunnen salveeren als sy tyts genoegh quamen, want die Stadt by landt geattaqueert werdende kunnen. de scheepen van weynigh utilityt syn. — Ick heb evenwel gemeent beste te syn haer sulcken Esquadre scheepen te beloven met alle spoet in de Middelandsche Zee te sullen senden, gelyckick meen dat men in Hollandt ock behoorde te doen om haer alle pretexten wegh te nemen, alhoewelick tenemael gepersuadeert ben dat de negotiatie van Neutraliteyt soo veer geadvanceert is dat deselve syn voortganck sal hebben en dat men van nu af aen staet daerop kan maecken ende vervolgens syne mesures nemen, daerom soude lick meenen dat men verder niet behoorde de balanseeren, om, is het mogelyck, onder de handt met de Franse Plenip. alles te adjusteeren soo wel voor ons als de geallieerdens, tot een generale vreede, want dat wy nu geen consideratie altoos meer van nooden he Bben voor het huys van Ostenern van Ostenern van desele de neutralité in Italien hebben geslooten tegens onse sin, en 't selve nu in Catalonien en aen de andre syde van Pirende staen te doen 't geen 'ick nu meest vrees is dat de Fransen nu soo fier sullen werden, dat met haer niet te traiteeren sal sullen werden, dat met haer niet te traiteeren sal sullen werden. Ick beken dat het Equivalent voor Straesburg waerop de Franse RANKE, VOL. VI. Y EXTRACTS FROM THE sigh nu hebben geuyt soo considerabel is, datick wel soude vreesen dat de Keyser als het daerop aen quam mogelyck soude prefereren voor Straesburg seifs, sick heb niet wel uyt U. Ed. brief begrepen of het fort van Keyl aen ’t Ryck soude blyven gefortificeert ofte geraseert, waeromtrent ick versoek geerclairerte te syn, niet om dat ick voor een Equivalent ben, maer alleen om het te weeten. — Ick soude meenen dat het nu een bequame occasie soude syn om den Mediateur te doen spreecken om de Fransen tot een generale stilstandt van wapenen te bewegen, nu dat men weet dat getracteert wert wegens een neutralityt ofte stilstandt. V van wapenen in Catalonien, 't geen aenleydinge daer toe kan geven sonder dat wy paresseeren hetselve soo seer te verlangen. — Kensington, 2/12 April 1697. Ick moet U. Ed. in confidence seggen, dat de menschen alhier geen uytgesondert soo seer verlangen naer vreede, ten minsten als de Hr van Amsterdam, ick hadt noyt kunnen geloven dat het soo universeel soude syn geworden ’t geen evenwel niet goed en is, maer U. Ed. kan light oordeelen hoe het my moet obligeeren om daer een te sluyten als men deselve maer eenighsins opdragelycke conditien kan erlangen, ende dat soo spedigh als doenlyck sal syn. Breda, 23 May 1697. Ick ben niet verwondert dat de Franse persisteren om geen provisionären stilstandt van Wapenen toetestaen, voor dat men op een gene-rael plan was geconvenieert, maer ick hadt gemeent dat men hetselve in twee conference hadt kunnen formeeren insonder heyt van d’ voor-naemste articulen, en dan soude ick meenen dat de Franse wel tot een stilstand soude koomen, ende ick weet niet ofte het nogh niet en soude kunnen geschieden in twee daghen te weeten Frydaghs en Saturdagh, en’ dan soude ick daer van tydingh kunnen liebben Sondagh ofte Maendagh morgen, voor welcken tyt ick den Vyant niet wel sal kunnen ick den Vyant niet wel sal kunnen, ataqueeren, soo dat het nogh niet onmogelyck is om soo veel bloedstortens voor te komen, als de Franse maer eenighsins Welch v. Eckert, 21 May 1697. Het is my leet dat de Franse tot geen stilstand van wapenen willen konomen, ick vrees dat  geen den Hr van Dyc- velt haer heeft voorgehouden sy meer empressement soude hebben getoond om een plan spedigh te formeren om het bloedvergieten te prevenieeren en’ soo koel niet hebben geseyt dat het succes van d’ wapenen haer voortganck most hebben ’t geen my meer en meer per- suadeert, dat geresolveert syn te sien de uytslagh van d’Campagne, ten minste van het begin, soo dat ick daerom meen soo veel te nodiger dat den Heer van Dycvelt haer noghmaels presseert tot het aenstons formeren van de voornaemste articulien van het generaele plan van vreede, en’ dan een Stilstandt by provisie toetestaen, tot het geheel kan werden geadjusteert want dat kan seeckerlyck in geen maent ofte veertien dag When geschieden indien sy op dien voet geen stilstandt willen toestaen synde verseeckert van d’ Vreede op de manier als sy hebben voorgeslaghen, want pretendeerende te moeten waghten om een stilstandt ’t accordeeren tot alles is geadjusteert, dat noot-saeckelyck nog een lange tyt moet vereyschen, soo is het klaer dat haer intensie om het werck slepende te houden en dan en sie niet wat adventagie wy soude hebben met de negotiatie voortegaen, maer tegens haer een resolute toel behoorde te voeren en’ de se-creete onderhandelinge aftebreeken en’ de publique op syn beloop te laeten. In 't Leger tot Ysering, 27 May 1697. Vernème met veel leetwesen dat de Franse soo seer erselen ’t geen seekerlyck spruyt vooreerst dat sy hebben gesieen dat wy soo vorbaerig syn geweest ende dat sy groote verwaghtinge hebben van successen van haer wapenen. Ick beken dat ick seer heb gewerckt om een stilstandt van wapenen, meenende dat deselve ons seer dienstig was om verdere onheylen voor te komen en tot een Vreede te geraecken, maer ick sie nu wel by experientie dat onse voorbaerigheyt de Franse de herder hebben gemaeckt en’ terugh doen gaen. Ick heb altyt gemeent dat de Franse Ambass. positif hadden geseyt maght te hebben om haer Generals stil te doen staen als sy met ons eens soude syn wegens de conditie van vreede, maer daer gaen sy nu Mede af en referere alles op een onseeckerheyt aen haer Hof, ’t welck klaer doet sien dat sy het werck niet en meenen, het hadt te wenschen geweest, Y 2 EXTRACTS FROM THE dat men sigh van dat point hadt verseeckert eer men tot particulari-ten van conditie van vreede hadt gekoomen, voor my ick ben nu tenemael gepersuadeert dat de Franse de vreede seifs niet en begeeren te sluyten, als naer het eynde van d’ campagne om te sien wat ad-ventage sy daer in sullen kunnen erlangen. Ick soude wel van sentiment syn om dese secrete negotiatie nu tenemael af te breecken, maer ok vrees dat de Hen van Amsterdam geen resolute tael sullen willen spreecken, siende hoe veer ick my nu heb geengageert, behalve oock dat onse Resolute tael tegenwoordigh weynigh effect op de Franse soude doen, insonder heyt indien sy de vreede niet widen maecken, gelyckick geloof, als naer dat sy den uytslagh van d’ Campagne sullen hebben gesien, maer ick geloof dat dese secrete negotiatie nu van seifs sal verfallen ofte ten minste in longeur traineeren, want veel van de conditien syn niet aennemelyck en’ ick ben gepersuadeert dat sy tegenwoordigh niet een stip sullen relacheeren, men sal haer evenwel moeten aenweysen, met den eerste d’ onredelyckheyt van haer systemen. De remarques die U. Ed. heeft gemaeckt op de articulen die sy hebben opgegeven aprobire ick tenemael. Ick soude noyt kunnen toestaen, dat in ’t gescrift dat geteykent soude werden, dat de Inleyding soude syn Dat wy Frankr. Wat de Conditien seifs sein, in 't reguard van den Staat weet U. Ed. seifs best haer interest, ende wat my belanckt soude men duy-delyck in 't tractaet moeten setten dat de Franse de Con. Jacob niet en soude assisteeren directelyck nogh indirectelyck, ofte mogelyck beter in generale termen ymant die pretensie op de Croon van Englandt hadt dan soude de gepretendererde Pr. van Wales in begrepen syn. De reciproque belofte van yders Vyant niet 't assisteeren, weet niet dat gewonlyck in een Tractaet van Vreede wert gestelt en de tegenwoordigh geval tusschen my en Frankreich ist het het pension voor Coninge Marie is sulcke saeck niet geweest maer wel een Douarie naer de doot van Con. Jacob, daer in ick geen groote swaerigheyt. Soude maecken als de saeck daerop aenquam. — Wegens het tractaet van Breda het geen grondige kennisse, maer geloof niet dat daer swarigheyt in is. U. Ed. sal daerover dienen met myn Ambass. te sprecken, als mede wegens het Tractaet van neutraliteyt van d Colonien, die ick wel weet dat voor Engelandt seer desadvantageus is. — Wegens een tiactaet van Commertie dat kan niet gemaeckt werden als naer de sluyte van d’ vreede. — Het is onmegelyck toetestaen de restitutie van goederen en demnatten van die geen die in rebellie syn geweest in Engelandt ofte Irland en’ daer gecondemneert. — In ’t reguard van Spagnie geloof ick dat in ’t reguard van de reunion dat wel geen swarigheyt. Igheyt sullen maecken om te blyven by de lyste; maer wat de restitutie van ’t fort en eylant Pordsa aen ’t Hof van Parma beianckt, is een gans nieuve saeck daer ick geen kennisse van heb en daerover U. Ed. met de spreecken. — Wegens de saecken van ’t Ryck het ick U.Ed. in myne sentimenten geschreven. Ick sie het voor seer difficiel aen dat wy voor af alle particuliarityten kunnen adjusteeren, maer dat het soude moeten geschieden als de Franse ten laeste met de Keyserse seifs sullen negotieeren, en dat sy met ons engagement te vreede behoorde te syn, alleen op de principale articulen, en indien sy het reght meende soude sy seeckerlyck soo veel aen d reeden differere. Ick sie by continuatie dat de Franse tegenwoordigh geen vreede en begren, want het klaer is dat het onmogelyck is gedurende de Campagne een Vreede te sluyten sonder alvoorens een stilstandt van Wappen, want hoe kunnen syn de geallieerdens verobligeeren tot het aennemen van d’ geoffreerde conditie sonder daer tyt toe te hebben, enden en hebben de Franse geen volkomen securityt dat de vreede gesloten sal werden als wy ons verbinden de geallieerdens daeitoe te obligeeren soo dat sulcke voorgevens niet anders als pretexten syn om de negotiatie te verschuyven en ick kan niet begrypen hoe sy in het raisonneeren sulcke saecken staende kunnen houden, sonder rondt uyt de verklaeren van tegenwoordigh niet te willen handelen ofte sluyten. Wy hebben tot myn groote leetweesen moeten resolveeren van het secours van Ath niet te tenteeren, soo dat sy in korte daghen meester van die plaets sullen syn, of dat haer facielder sal maecken twyfele ick seer, men sal daerop evenwel met voorsightigheyt dienen de arbyden wantick wie gepersuadeert ben hoe meer men haer presseert hoe meer sy terugh sullen gaen, maer aendre leant is het oock seecker dat onse saecken alle dagh sullen verslimmeren, en vervolgens erger conditie van vreede hebben te verwaghten, indien de negotiate moet afbreecken, soo hadt ick het liefst, dat het op het mindst was van Con. Jacob direct nogh indirect ’t assisteeren; want sonder dat is het voor my onmogelyck een vreede te sl Auften, het geen in den staat klaer kan werden gedommere, en ick ben verseeckert dat Engelandt noyt anders tot een vreede soude consenteeren, want hat in der daet geen vreede voor ons soude sondem maer alleen een separatie van alle onse geallieerdens, om soo facieler geinvadeert te weerden, soo dat indien het werck daer op breeckt soe heb ick sekkerlyck alle assistentie tot continuatie van den oorlogh van een Parlement te verwaghten. In 't Leger tot Promelle, 3 Juni 1697. Ick ben wel tenemael van U. Ed. sentiment hoe meer advances wy aen de Franse sullen doen hoe meer sy sullen reculeeren; maer naer-dien wy den vreede soo nootsaeckelyck van doen hebben, soo sullen wy met haer moeten negotieeren. Ick ben volkomen met U. Ed. eens wegens de metode 1. dat men met de Franse adjusteere alle de pointen soo voor ons als de geallteer dens distincteck en sien hoe veer men het kan brengen, en ten 2. de oeffene met de geallieerdens over spreecken en overleggen wat experenten te vinden syn. Ick meen dat men van nu af aen al heel resollut met de Keyserse behoorde te spreecken wegens de nootsaeckelyck-heyt van den vreede en dat wy niet langer en kunnen oorloghen, want sy syn d’ eenighste daer het dogh op aen sal koomen, want Spagne sweet U. Ed. dat tenemael voor d’ vreede syn. Ick en twyfele niet dat soo ras Ath over sal syn ofte de Fransen sullen een termyn stellen tot acceptatie van d’ geoffreerde conditie. Palmquist scryft het ock ’t welk ons niet weynigh sal embarasseeren, want die manier is onverdragelyck en toont deselfde superioritéyt als van te vooren tot Nimwegen, maer dit is niet te prevenieren, ick oordeel daerom oock te nodiger, dat men hoe eer hoe liever de negotiatie voortset, het fascheuste is, dat het alles van haer dependeert. — Ick ben oock van U. Ed. sen’iment dat men aen d’ andre kant vigoureuse resolution behoorde te men en alles soo veel doenlyck prepareerde tot continuatie van den olorogh, maer ick vrees seer dat de Franse onse swackheyt te wel kennen om haer daer door facielder te doen werden, evenwel moet het werden gedaen. Indien de Fransen niet willen beloven, Con. Jacob direct of indirect 1697. 327 ’t assisteeren, is het voor my onmegelyck de vreede te maecken, ’t welk oock wel met den eerste dient geweeten te werden. Het werck van Holsteyn bekommert, my seer, want indien dat den. hostilityten daer begint is alles in confusie. In 't Leger tot Promelle, 6 Juni 1697. Ick sie met leetwesen uyt de copie van het geen aen Molo is gesereven dat het de Franse de vreede nu niet ernst is en’ het is onbegypelyck dat sy soo geeffronteert de waerheyt ontkennen, ick moet nogh seggen dat indien sy tot geen stilstandt van wapenen willen koomen als wy met haer eens syn en sy dan immers verseeckert syn van vreede, dat ick niet en kan begrypen hoe het mogelyck sal saomtet te koomen hoe genegen wy daer toe oock soude syn. Ick approbeere U. Ed. gedaghten dat alle te geinteresseerde een tractaet opstellen en’ Sien hoe veer men deselve kann brengen. Wat Engeland aengaet dat kan haest geschieden, bestaende in seer wey- nighen articulen. U. Ed. wil uyt mynen naem daerover met myne Am- bass. spreecken, dat deselve ten eerste magh werden opgestelt, men heft maer al te veel reedenen te gelouven, dat de Franse intentie hebben om my te bedriegen, waerop vooral dient gelet te worden, Indien de Keyserse en Spaense niet voorsightigh en antwoorden op het pampier van d’ Franse, soo sullen sy seeckerlyck teruggaen van d’ praeliminarien, ’t geen in maniere de heele negotiatie met alleen los soude maecken, maer verlooren. Het is seer remarckabel 't geen Colliers U. Ed. van Constantino-polen scryft. U. Ed. weet dat ick altyt van opinie ben geweest dat de Franse geen intensie hadden de vreede maecken als naer de campagne, waerin ick nu meer en meer wert geconfirmeert, allhoewel ick hoop soude hebben dat indien ick tydigh genoegh kan krygen de trouppes die ick op de Maes verwaght, dat sy behalven Ath niet veelmeer progressen hier sullen kunnen doen en aen den Rhyn nogh minder, maer bet geen meest to aprehendeeren is, in Catalonien en het nemen van Gallioenen, daer ick seer voorbekommert ben. In 't Leger tot Promelle, 10 Juni 1697. Voor soo veel ick tegenwoordigh kan begrypen de staet van t negotiatie van vreede soo scheyn En de geallieerdens nu wel genegen tot het aenneemen van geoffreerde conditien, maer de Fransen soecken de negotiatie uyt te stellen maer niet tenemael aftebreecken gelycken het wel blyckt uyt het antwoort voorlede Saturdagh gegeven, men sal nu soo voort rnoeten negotieren, maer Godt weet wan daer een eynde van. EXTRACTS FROM THE Sal werden. De Keyserse moeten wel toesien van aen Franse geen occasie te geven omte recilieren van ’t geen sy geoffreert hebben, want nu betere conditien te verwaghten als de preliminarien is belaghelyck en daer staen onse saecken God weet niet toe. Ick verwaght seer weynigh van d’ conferentie die U. Ed. my scryft dat den Heer Boreel met de franse Ambass. hadt afgesproocken; het is naer my In 't' leger dat sy geen vreede begeeren als naer het eynde van d' campagne. In 't' leger tot Promelle, 17 Juni 1697. Ick meen dat U. Ed. op de reghte wegh heeft gebraght de nego- tiatie tusschen de Franse en my en dat men op die voet moet voorgaen ende afwaghten wat expedient by haer sal werden voorgeslaen om ver- seeckert te syn dat naer den vreede sy Con. Jacob nogh direct nogh indirect sullen assisteeren. Want sonder dat weet U. Ed. dat met Engeland geen vreede is te maecken, Ick ben volkoome van U. Ed. sentiment dat d expediente van haer kant moet koomen, want alle die wy sullen voorslaen en sullen heer niet gevallen. Het is onbegrypelyek dat de Keyserse nogh in hoop ofte verwähnte pretendereeren te syn om meer van de Franse tegenwoordigh te krygen, als de praeliminarien, indien sy daer verder by persisteeren soo is het klaer dat sy de vreede niet en begeeren, waer in de Franse vrees ick tegenwoordigh eens met haer sullen syn. Ick en kan niet sien dat op die manier als de negotiatie tegenwoordigh voortgaet, daer een eynde van is te verwaghten in Jaer en dagh en dagh en oock niet sien dat met uytstellen onse saecken sullen verbeteren maer ter contrarie verslimmeren, behalve dat ick meen dat het voor ons een necessiteyt is om in t korte te weeten ofte de Franse de vreede nogh willen ofte niet. Want indien sy die nu niet en begeeren, gelyek In the present case, so is het seckerlyck ons interest dat de negotiatie wert afgebroocken hoe eer hoe liever, want daer kan voor ons niet ruineuser syn als de negotiatie te continueeren als en geen aparentie is tot een conclusie te komen, want de hoop tot een vreede in d’ mensche gedaghten, soo wel in Hollandt als in Englandt doet alles verslappen en het quatste effect van de weerelt, daerom is het ten alder uytste nootsaeckelyck dat men op middelen en expedienten bedaght magh syn om dese negotiatie sonder verder uytstel tot een conclusie te brengen ofte aftebreecken. Ick ben tenemael van U. Ed. opinie als men verobligeert sal syn de negotiatie aftebreecken, dat het niet alleen geschiet op het point dat my rassen maer op alle d' andre te saemen, het is seecker dat wy in die onseeckerheyt of wy een vreede sullen hebben ofte den oorlogh moeten continueeren niet veel langer behoorde te blyven, sick wenste seer dat de Franse een goet expedient konte voorslaen daer men eenigh seeckerheyt in hadt dat sy direct noghte indirect Co. Jacob sullen assisteeren, sonder daervon specialyck in ’t tractaet van vreede mentie te maecken; maer ick beken dat het seer dificiel sal suytedencken, in alle gevalle wy kunnen geen voorslaen, synde seecker dat alles dat van onse kant. Quam niet en soude werden geadmitteert. — In 't Leger by Brussel, 27 Juni 1697. Het concept van tractaet tusschen Vranck. en my en heb ick geen remarques en kan op die manier werden overgelevert, mits het art. van Orange daer bykomt, maer wat het separaet art. aengaet raeckende Co. Jacob meen ick niet dat dienstigh is op die manier overteleveren, naer dat de Franse haer soo positif en verscheyde maelen hebben verklaert op die voet niet te willen tracteeren, ende gelyck men dogh geobligeert sal sondem om eenigh expedient ’t admitteeren indienmen de vreede tegenwoordigh wil maecken soo oordeel sick het best te syn de boogh soo hoogh niet te spannen om dat men naederhandt al te veel soude moete toegeven, dat naer myn opinie geen goede metode van nego-tieeren is. — De constitutie van saecken van d’ werelt syn soodanigh, dat ick meen ten uyterste noodigh is, dat ick ten eersten met U. Ed. magh spreecken; daerom moet ick U. Ed. magh spreecken; daerom moet het Y Aght tot Wiile-broeck koomen. In 't Leger by Brussel, n Juli 1697. Ick verständige met blytschap uyt U. Ed. brief van 10. dat deselve ge-luckigh in den Hagh was gereverteert, ick ben oock bleyde te verneinen de protestatie die de franse Amb. doen van haer cincere intentie tot de vreede en een korte eynde van negotiate te willen maecken, aen bet laeste en geef gans geen geloof maer het is goet dat men so claer siet dat sy het afbreecken van d’ negotiatie aprehendeeren te geen bet eenighste exempel is die wy overigh heeben om haer tot een kor te conclusie te brengen. — Daerom is het nogh te nodiger om de negoûtiatie te presseeren en daer is geen middel bequemel als door de selcrete negotiatie met de Amb. van de Staet, want door den Mediateur die soeckt seeckerlyck niet als longueurs. H et komt my onbegype- lyck voor dat wy op alle d’ ecentieele pointen met de Franse eens syn en dat wy tot geen vreede en kunnen geraecken ende dat alleen uyt 33° EXTRACTS FROM THE suspitie, dat het ons van beyde syde niet ernst is. My dunckt dat men dat in ’t korte soude kunnen eclairsiseeren ende tot het eene of andre eynde brengen. De G. van Portland heeft U. Ed. geinformeert van t’ geen tusschen den M1 de Boufflers en hem is gepasseerd daer ick weynigh verwaghting van heb en seeckerlyck het antwoort dat hy sal ontfangen, sal in geneiale teimen syn, soo dat het geheele werck in den Hagh moet werden gedaen als ick altyt van opinie ben geweest. 97. Ick ben wel van U. Ed. sentiment dat het beter was dat d’ engage¬ ment ofte belofte die Vrank. soude doen van geen van myne vyanden ’t assisteren ofte diergelyck waer Co. Jacob soude werden in begrepen niet reciproque was maer daertoe sal men de Franse niet brengen soo dat alleen in d’ Extensie van dat artiquel meest sal moeten werden gelet dat Co. Jacob daerin vooral wert begrepen, sonder dat hy genoemt wert, nu dat het schynt als of het de Franse ernst was die negotiatie voort te setten, soo dient men geen tyt te verliesen, maer als men seyt het eyser smeeden terweyl het heet is. — In ’t Leger by Brussel, 22 Juli 1697. Het en heeft my niet gesurprene, dat de Franse een termyn hebben gestelt tot acceptatie van haer offres, want om de waerheit te seggen het en soude niet reedelyck syn dat sy altyt soude verbonden syn om die goet te maecken, siende hoe lang de negotiatie heeft gedeurt en de weynigh inclinatie die de Keyserse toonen om die te willen aenneemen, behalve als men haer superioriteyt considereert, soo kan men het so onredelyck niet vinden en het komt my niet voor dat het tegenwoordigh kan werden aengesien te geschieden met deselve hauteur als voor dese. — Het is vreemt dat den Mediateur daervan geen opeuing heeft gedaen aen d’ geallieerdens. Want het is wel seecker dat de franse Ambas. die denuntiatie sullen hebben gedaen, het Gegen meinen, nicht aenstellen, dat op de vraegh die den Heer van Dycvelt heft gedaen, dat Barcelone verlooren synde hoe dat sy het dan begrepen en het antwoordt synde, daer niet op te syn gelast, vrees ick seer dat alles nogh seer onseecker is. Men sal nicht meinen de Keyserse en d’ Spaensse presseeren om de conditie aentenen binnen den tyt, alhoewel ick beken dat se wat kort is genomen, maer mogelyck soo veel te beter om een spoedige ynde van ’t werck te hebben, ick geloof men sal daertoe ordres moeten senden aen Mr. Lexington en Heemskerck om hetselve tot Weenen te presseeren en te denuntieren, dat wy den oorlogh niet langer kunnen voeren. Den G. van Portland sal sigh aen U. Ed. justiferen van d’valse rapporten van dem valse rapporten van dem gedaen, ick gelof hy overmorgen weder een entrevue, voor de laeste mael met den Mr de Boufflers sal hebben. — Loo, 27 Odob. 1697. Het bekommert my seer te vernemen met wat voor een hauteur de Franse haeres onredelycke pretensien sustineeren, tegens den Keyser en het Ryck. Ick en sie evenwel tegenwoordigh geen ander remedie voor haer als de vreede te sluyten op soodanighe conditien als sy kunnen erlangen, want indien den termyn elabeert een dat sy hebben geteykent, soo is het klaer te sien in wat confuse en desolate staet het Ryck sal worden gebraght, t welck my niet we) nigh chagrineert, den tyt synde soo kort sal sick met groote impatience verwaghten te vernemen wat daer van sal koomen. Kensington, 13 Novemb. of 3 Deceml. 1697. Ick ben bleyde dat de franse Amb. sulcken civilen tael hebben gevoert, alhoewel daer weynigh goets voor het werck van Religie te verwähnt is, ich hoop dat voor al die Princen geen verder dificultieren, so het gemachtet van vreede wegens het Ryck te ratificeeren, welche termyn in korte daghen staet ’t expireren. Ick ben nogh al bekommert voor de evacuatie van Luxembourg, >t geen de franse Ambass. aen U. Ed. daeromtrent hebben geantwoort schynt my toe seer equivoque, ende het geen my meest aghterdoght van alles geeft, is, dat de Franse tot nogh toe haer Irouppes niet en reduceeren altoos seer inconsiderabel, ende U. Ed. weet hoe seer sy op de menage syn gestelt. Het is my leet dat het werck van d’ guarantie en assotiatie soo weynigh voortganck heeft; men sal daerop naer myn oordeel harder moeten dringen, als de Einige van alle de plaatsen sal syn geschiet, wandt ick dat de eenighste securityt van vreede aghte. — Nu dat de Deense Amb. ordres heben onfangen om te tracteeren, sal men wel dienen met den eerste hetselve voorttesetten soo veel doenlyck. De confusie tot Luyck bekommeren al seer, ich meen dat wy ons dien behoorde te moeyen, ende tot dien eynde aenstons ymont naer Lyck senden om verder quaet voor te koomen, en de differenten tusschen den Prins en Staten te associeeren. Die drie groote saecken die ick oordeel dat van d meeste importantie syn, om in den Staet te werden geregleert en geresolveert, is het werck van d restanten van schulden, de geprojecteerde fons tot de fortificatie ende het aenneemen van mariniers volgens het concept; ich sie met leetweesen d’ obstaculen die het collegie van admirt van Amsterdam daeromtrent bybrenght volgens U. Ed. scryvens, dat onverdragelyck is. Kensington, 10/20 Dec. 1697. Het is my seer leet dat Ach, aen U. Ed. most berichtet, dat de sacken van degh in het Parlement seer qualyck syn afgeloopen synde in het committe van het legerhuys gevoteert, dat alle de Troupes die seedert het Jaer 1680 syn geworven sullen werden afgedanckt, soo datick dan geen meer Trouppes in dienst soude houden als in Conink Carels tyt, t welck qualyck 8000 man kan uytmaecken, hoe dit te redresseren sal syn enweet sick niet maer vrees voor groote desordres en confusie. Kensington, 17/27 Dec. 1697. Het is my leet, dat de vergadering van Hollandt gescheiden is sonder dat U. Ed. heeft kunnen concludeeren het consent voor fortifications, sick hoop dat op haer weder komste U. Ed. dat nodigh werck tot conclusie sal kunnen brengen, als mede Heit aennemen van maiiniers, daer aen ick my soo veel laet gelegen syn, ick ben bleyde dat het consent is gedragen, wegens de restante, indien U. Ed. ooideelt dat ick aen d vier Provintie dien te scryven, soo versoeck ick U. Ed. van my te willen toesenden een concept van een brief. Kensington, 7/17 Januar 1698. Doen ick voorlede dynsdagh besigh was aen U. Ed. te scryven ontstack den brandt in Whythall, ’t welck het geheele huys te weeten het principaelste in d asche heeft geleyt, het soude een grooter verlies syn voor anderen als voor my, want ick daerin niet konde woonen, evenwel het verlies is groot, daer nu niets tegens is te doen als Godt te bidden voorhet toekomende van diergelycke ongelucken ons te willen bevryden. — Kensington, 11/21 Januar 1698. Het is my seer leet dat de Hr van Amsterdam haer soo sterck kanten tegens de mariniers, U. Ed. heeft haer reedenen soo klaer ge- debateert dat ick nogh hoope heb dat sy veel light tot eenigh tempe¬ rament soude kunnen werden gebraght, alhoewel ick het humeur van CORRESPONDENCE OF WILLIAM 111. 1698. 333 d’ Hr Hudde in dese occasie seer vrees, weetende dat hy niet light van syn opinie in sulcke saecken afgaet. Ick versoeck evenwel dat U. Ed. daerop onophoudelyck wil arbeyden. — Ick ben seer bleyde dat con¬ sent is gedragen in het werck van d’ fortificatien, ick sal van U. Ed. verwaghten wat devoiren ick by de andere Provintie daer van ick Stadthouder ben sal aenwenden, om rnede deselfde consenten te dragen als Hollandt heeft gedaen. Kensington, 1/11 Februar 1698. Stepney was al vertrocken en’ sal aparent nu in Hollandt syn en’ heeft ordre om U. Ed. directie te volgen. Ick meen dat het goed sal syn dat U. Ed. hem seyt dat hy pretexeert syne voornaemste commissie tot Berlin te syn, om we gens het werck van Neufchastel te spreecken. Ick ben oock van sentiment dat by derwaerts een reys moet doen om myne pretensien te pousseren, alhoewel sick moet bekennen dat ick geen groote opinie van die geheele saeck heb en datter weynigh aparentie is, dat ick oyt in possessie van dat landt soude kunnen koomen sonder aen Vrank. den oorlogh aentedoen. Men sal al met veel voorsightigheyt in die saeck moeten procederen om sigh met Vrank. niet al te seer te comitteeren, ’t geen in dezen tyt niet rassaem is. — Heb ick onfangen U. Ed. brieven 21 en 22 Maert neffens copie van den brief die U. Ed. aen d’ Gr. van Portland heeft geschreven, waer in ick meen dat U. Ed. die importante materie tenemael heeft gepent en d’ seeckerlyck alles geseght dat daerin kan werden gecon-sidereert. Men sal nu moeten afwaghten ofte de Franse tot particulativten sullen willen koomen waeraen ick twyfele, en’ nogh meer hoe het mogelyck sal syn om expieramenten uyttevinden om die importante negotiatie tot een goede conclusie te brengen, want onse interessen syn soo different dat ick qualeyck sie hoe het mogelyck sal syn om die te kunnen concilieren. — Behai ve dat de grooste swarigheyt die my in dit geheel werck vorkomt dat men soo weynigh staet kan maeck En d'engagementen, die men met Frank: neernt en, ende haer maght soude dan nogh soo veel te considerabelder syn, dat sy nogh meer vryheyt soude hebben om de tractaten ’t observeeren soo veer als het met haer convenientie soude overreenkomen, waer van wy maer alteveel experientie hebben. — A.en d andre kant sie ick niet, hoe het ons mogelyck sal syn  in possessie stelt van die monarchie. Evenwel kan men anders niet doen als alle die mesures te nemen die U. Ed. van mentioneert, voorai dient men te arbeyden dat den Keyser enden C. van Beyeren haer met den anderen wilde veracordereeren wegens de successie, andersins is he. Voor ons onmgelyck om reghte mesures te kunnen nemen. — Kensington, i/ii April 1698. Ick vinde dat de menschen alhier meer en meer beginnen te apprendeeren de doot van den Co. van Spagnie, synde gepersuadeert dat deselve den oorlogh soude naerslepen. Daertoe sy wel scheynen gegrüssig selse te syn in sulcken geval, maer soude niets ofte weynigh willen contribueren, als het geen de zee raeckt, en de oorlogh te lande bevoolen laeten syn aen den Staet en d’ andre geallierdens ’t geen by haer niet uittevoeren soude, maer aen d’ andre leant sien ick oock geen aparentie altoos dat ick het Parlement oyt sal kunnen persuadeeren om soo veel gelt te geven om soo een considerabel aental van Troups te onderhouden in d’ spaense Nederlanden, als ick in dese voorlede oorlogh heb gedaen, en' Evenwel sonder dat en sie ick geen possibilityt om die te defenderen. Den G. van Tallard heeft van dagh by my geweest in een parti-culiere audientie en heeft my geproponeert hetselve dat Pompone en Torey — aen G. van Portland hebben gedaen, waer van U. Ed. 