A history of England, principally in the seventeenth century
Ranke, Leopold von, 1795-1886
Ick vrees oock dat den staet beswaerlyck daer toe soude kunnen resolveeren waertoe alle d' artifitien van de Franse en Spaense Minis- ters, daer U. Ed. mentie van maeckt veel quaets sullen contribueeren, als oock hier, want die protestatie van genegentheyt tot maintien van den Vreede verblinde de menschen soodanigh dat het onbegrypelyck is, wy syn seeckerlyck gebraght in d' uyterste quaet parket, den goede Godt wil ons daer uythelpen, want menschelycken weyse sien ick niet als mien voor ooghen. - Hamptoncourt, 3/14 Decemb. 1700. Ick wert van alle Menschen hier seer gepresseert om den Con. van Spagne 't erkennen, hebbende geen questie met deselve noghte de natie, ende ick en sie niet dat ick het veel langer sal kunnen uytstellen, want de vrees die hier is, om met Spagne in oorlogh te koomen is onbegrypelyck sustineerende generalyck alle menschen dat die com- mertie van Engelandt dan geruineert is, soo dat men daertoe niet en moet koomen, ten waere men wert geattaqueert. — Ick heb U. Ed. gescreven myne gedaghten om in Spagne onder de - handt te doen arbeyden om sigh met de natie te verbinden, en speci- alyck omtrent de securiteyt van d' Spaense Nederlanden. Ick en twyfel niet of U. Ed. sal daer over aen Schonenberg hebben gescre- ven, ende om dat ick tegenwoordigh tot Madrid geen Engelse Minis- ter en heb. waerover de menschen alhier seer 't bnvrede syn, ben ick geresolveert om yemand sonder caracter in alle spoet daerwaerts te senden ende sal U. Ed. copie senden van syn instructie. — CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 361 Ick verwaght nu alle daghen den G. van Tallard, die my aparente- lyck een brief van syn Con. sal medebrengen van gelycken inhoud als die van den Staet, 't geen my oock al seer sal embarasseren hoe te beantwoorden, want ofschoon ick resolveerde den Hartg. van Anjou als Con. van Spagne 't erkennen en met die natie is het doenlyck, in een vertrouwde correspondentie te leven, soo kan ick evenwel met Vranckr. op die voet niet syn, want het affront dat ick heb ontfangen is 't eclatant om gevierdt te werden, U. Ed. weet dat wy geen reeden van klagen hebben tot nogh toe van den Hart, van Anjou, soo dat het een seer groote differentie is, hoe te leven met den eenen ofte met den andre. — De groote swarigheyt is hoe den Keyser te contenteeren, als wy den C° van Spagne erkennen, daer syn reeden genoegh uyttevinden om onse proceduren te justificeeren, maer het geen by my het swaerste moet wegen is, dat ick genoegh verseeckert ben, dat het Parlement my niet een duyt soude geven, om tegenwoordigh den Keyser te assisteren tot maintien van syn reght ende naer alle aparentie een addres maecken, om den Hartogh van Anjou tot C° van Spagne te erkennen, van wat consequentie dat soude syn, kan U. Ed. oordeelen. — Hamp*, 17 Decemb. 1700. Ick heb U. Ed. in myne laeste gescreven de sentimenten alhier in 't reguard van d' Coning van Spagne t' erkennen, en daerby komende de resolutie van Amsterdam ende verder penchant in den Staet, vrees ick dat men het niet veel langer sal kunnen differeren. — Ick blyve nogh geresolveert om ymant naer Spagne te senden in secretesse en sender caracter en sal met de naeste post U. Ed. copie van d' instructie toesenden, naerdien het tegenwoordigh my voorkomt datter geen aparentie in de werelt is, dat ick het Parlement alhier sal kun- nen persuadeeren om my te subsidieeren, om directelyck het reght van den Keyser te helpen mainteneren en dat het my klaer toeschynt, dat de voornaemste leeden in den Staet van die sentimenten sullen syn, ofte het niet best is daar yets aen G. Goes van te doen blycken en traghten te persuaderen om met den Keyser onder de handt mesures en engagementen te nemen tegens Vrankr. sender Spagne daerin te noemen als in cas sy de Spaense Nederlanden aen Vranck- ryck soude willen cedeeren. — Ick hoop, dat tot concervatie van d' Spaense Nederlanden men hier nogh yets sal willen doen, maer verder niet, ten waere men ons den oorlogh aendeden, maer om deselve door precautie te beginnen en sullen de menschen niet toegebraght werden, insonderheyt tegens 362 EXTRACTS FROM THE Spagne, daer men pretendeert het heele welvaren van commertie van dit ryck aen dependeert. — Men soude op deselve voet moeten traghten engagementen aen te gaen met de noorderen Croonen, ende met soo veel Duytsche Princen als men daer in soude kunnen engageren, hoe de Keyser satisfactie te geven is het difficielste, maer als men aen dat Hof reght wilde considereren d'onmogelyckheyt voor ons tegemvoordigh een oorlogh te beginnen, behoorde tot moderate gedaghte te koomen, ende dat het evenwel haer interest is, om met ons verbonden te syn, soo goet als kunnen, behalve dat ick vast stelle dat het onmogelyck is, volgens constitutie van de saecken in Europa, dat \vy lang buyten oorlogh kunnen blyven, hoe men sigh oock wil flatteeren. — Hampt, 21. Dec. 1700. Dat de Franse nu beginnen saghter te spreecken spruyt naer myn opinie uyt twee oorsaecken, d' eerste dat sy ons gaerne in slap soude wigen end' van d' Keyser separeeren ende dat niet tegenstaende haer groote maght sy de saecken tot d' extremityt van den oorlogh niet gaerne tegenwoordigh soude brengen, waeren de menschen alhier en in Hollandt hartiger men soude het werck nogh eenigsints staende houden, maer onse slappigheid werdende bekent, sal alles be- derven. — Ick heb U. Ed. in myne laeste gescreven op wat voor een manier ick meende dat U. Ed. met G. Goes konte beginnen te spreecken. — Ick meen dat de Keyser niet qualick behoorde te nemen dat wy niet langer souden kunnen uytstellen om den Coning van Spagne 't erkennen, want te dencken ofte pretendeeren dat wy den oorlogh soude declareren om het reght van den Keyser te maintineren, is in Hollandt en hier onuytwerckelyck ende ick meen dat die erkenten- isse niet en behoorde te beletten om een nauwe verbintenisse en alliantie met den Keyser en het ryck aentegaen. Het point van Milaan is het delicaatste, indien men daer eenigh expedient op konte vinden, want ick wel kan voorsien, dat in Hollandt en hier daerom- trent deselfde difficulteyt soude syn, als om het geheel in oorlogh te geraecken. Als den Envoye* van den Keyser hier sal syn gekoomen sal ick op delicate voet met hem spreecken. — De maxime die men wil dat ick hier volge, is om de Spaense te flateeren en soo traghten te gewinnen, 't geen ick niet en geloof dat de reghte wegh is, maer om niet daeromtrent te vcldoen, hebben ick gepasseert eenige periode in d' Instructie, daervan ick U. Ed. copie toesenden, die my soo wel niet en gevallen, ick en verwaght niet veel van dese besending, alhoewel het een habil man is, die verschiedemael CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 363 daer is geweest en de tael spreeckt. Ick doe het meest in insighte, om de menschen hier contentement te geven ende dat het my in vervolligh van tyden occasie soude kunnen geven om my daervan tot voordeel van te bedienen. Ick heb huyde ontfangen U. Ed. brief van den 21. deser, ick had U. Ed. in myne laeste gescreeven om te sullen rekenschap geven van het gene soude passeeren in d' audientie die Tallard 's anderen daeghs van my soude hebben. Ick kan het tegenwoordigh doen seer kort, alsoo deselve my niet een waort heeft geseyt als sympelyck den brief van d' Con. syn meester overgelevert, die in substantie deselfde is, die aen den Staet heeft gescreeven. Ick seyde hem dat ick mogelyck al te veel genegentheyt hadt getoont tot de vreede maer dat ick deselfde genegentheyt continueerde, waerop hy alleen ant- woorden dat den Con. syn meester meente hetselve te belooven met het aennemen van het Testament, ende daerop maeckte hy een reventie en d' vertrock waeruyt U. Ed. kan afneemen, dat ick geen informatie hebbe van de securiteyt die Vranck. ons soude willen geven, daer Lelienroth soo van blasoneert. — Ick beken dat ick niet en kan sien waer in die soude kunnen bestaen, nogh minder het Concept van Lelienroth, om met Vrankr. en Spagne een tractaet aentegaen, dat ick belaghelyck oordeel in dese Conjuncture. Ick meen aen den anderen kant men niet moet tegenwoordigh negligeeren om de menschen te voldoen, van te vernemen ende selfs voorslagen te doen Vranckr. tot onse securityt, maer dat moet by den Staet geschieden en niet by my, het sal bequamer die wegh gaen ende van meer effect syn en ick sal daer naer, sonder difficulteyt daer in 364 EXTRACTS FROM THE koomen, maer ick meen dat men altyt moet traghten Vranckryck en Spagne soo veel te separeeren als mogelyck en' geen conventie samentlyck met haer te maecken, niet dat ick geloof het mi moge- lyck is om haer te separeren, maer het soude in tyden en wylen te pas komen ende het soude eene verkeerde politique voor ons syn om te contribueeren ofte occasie te geven van een gemeene verbintenisse. — In deselfde tyt dat ick U. Ed. scryf, van eenigh securiteit van Vranckryck 't eyschen, moet ick bekennen dat ick niet en weet, waer in d' selve kan bestaen, wat belofte by monde ofte by gescrift, acht ick soo veel als windt, d' eenighste securityt die ick kan bedencken is, van de spaense beloofte en Concent te hebben dat den Staet haer trouppes in de Spaense Nederlanden hout en die magh vermeerderen, neffens Engelandt als d' occasie ofte noot sal vereyschen. — Indien Vranckr. hier in moet concerteeren weet ick niet, naer dien het haer direct niet en raeckt, maer ick geloof wel dat Spagne het tegen- woordigh niet en sal doen sender haer bewillinge ende daerom was het indifferent ofte U. Ed. daer van sprack aen Quiros en oock aen Briard, voor my, ick sie niet hoe het te concilieeren is om tegen- woordigh den Keyser in eenigh tractaet ofte consentie te compre- hendeeren met Spagne ofte Vranckryck, maer d' engagement die wy met den Keyser en het Ryck soude aengaen moeten apart syn, ende ick ben tenemael van U. Ed. sentiment, dat indien wy deselve nu niet aengaen, dat wy geexponeert syn aen d'uyterste ruin. — Ick wil hoopen dat de Keyser von ons niet en sal begeeren on- mogelycke dingen als den G. Goes door ordre aen U. Ed. heeft nu begeert, dat Engeland en Hollandt aenstons in gemeenschap van oorlogh souden treeden, dat niet doenlyck is, ende als ick U. Ed. in myne laeste heb gescreven, so behoorde den Keyser niet qualyck te nemen eerder te bewilligen dat wy den Con. (get.) William R. Ick meen dat U. Ed. aen Lelienroth behoorde te doen insinueeren dat syn conduite onverdragelyck is, en dat het geen ambassadeur toestaat om cabales in een Republieq te fomenteeren. — Kensington, 7 Jan. 1701. Sedert en syn geen brieven uyt Hollandt aengekomen, waer naer ick seer verlang, om te weeten wat resolutie sal syn genomen in 't CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 365 reguard van 't erkennen van den Con. van Spagne, want ick niet en geloof dat het langer kan werden uytgesteld, om dat de Hr. van Amsterdam daerop sullen hebben gepresseert, ende de credentiale, die U. Ed. scryft, dat Quiros soude hebben ontfangen, kan ick niet sien hoe men sal kunnen eviteeren om die aantenemen ofte absoluut te weygeren, wegens de pointen van securiteyt daer U. Ed. mentie van maeckt, syn seer nodigh en' essentieel, maer als U. Ed. oock wel considereert, wat sullen wy daeraen hebben by een mondeling of scriftelycke verseecker- ing van Vranckryck, d' eenighste securiteyt die wy van haer en' Spaense kunnen hebben is, van de trouppes van' Staet in spaense garnisoenen te laeten maer daer heeft Vranck. sigh al tegen verklaert, ende myn ambass. scryft my gisteren met de post van daer, dat te Regence tot Madrid met een expressen aen d' Coninck van Vranckryck hadt versoeckt sorgh te dragen voor de monarchic, en te willen disponeren van alle haere maght als dienstigh soude oordeelen, en dat ordre was gesonden aen alle Gouverneurs en Generaels om deselve 't obedieren en' orders optevolgen, soo dat naer alle aparentie den Ceurvorst van Bayeren ordres sal ontfangen om de trouppes van den Staet uyt de spaense Garnisoenen te doen vertroecken, ende ick kan niet sien, hoe het mogelyck is tegenwoordigh, deselve met gewelt aldaer te houden. U. Ed. kan light begrypen hoe dat dit werck my moet bekommeren, sulcken publique demonstratie van dat sigh Spagne tenemael aen Vranckryck overgeeft, moet men hoopen dat hier en in Holland! de menschen ooghen sullen openen en' maer bekommering geven en vervolgens hartiger maecken. — Hampt, 25 Jan. 1701. Daegs naer het afgaen van myne laetste brief, heb ick ontfangen U. Ed. brief van den 18. dezer. ende gesien de resolutien die haer H. M. hebben genomen. Ick sal met verlangen afwaghten te vernemen wat antwoort deselve van Vranckr. sal ontfangen, onde tot dien tyt toe niets te resolveeren, in 't reguard van' erkentenisse van' Con. van Spagne, ende ick ben nogh in twyfel ofte ick yets op dat werck sal termineeren voor het sitten van het Parlement die syn aenvanck sal nemen Donderdagh in drie weecken gelyck U. Ed. weet, maer ick sal U. Ed. daervan van tyt tot tyt kennisse geven. Ick wil hoopen dat de proventien spoedighe en cordate resolutien sullen nemen op den brief van Haer H. M. want seeckerlyck daerin sal meest bestaen de behoudenisse van den Staet hoe de saecken ook gaen. — Wegens het Concept van eene Generale alliantie soude ick meenen vooreerst, dat men die op den voet stelde van' generale securiteyt 366 EXTRACTS FROM THE van vreede, tegens d' overmaght van Vranckryck en tegens het geene deselve haer soude willen doen vergrooten ende haer meester maecken van eenige van de spaense domeinen, ende men soude aen particuliere tractaet tusschen Engeland en den Staet kunnen maecken relatief tot het generaal, maer particulierlyck tot con- servatie van' Spaense Nederlanden ende wat yder daertoe soude contribueeren. — De grootste swaerigheyt in dit geheele werck is, hoe de Keyser te contenteeren en daer in te doen komen, als U. Ed. wel con- sidereert, soo lang als sy hoop hebben om ons 't engageeren haer reght te maintineeren tot de geheele successie van Spagne, soo is daervan niet te verwaghten ; men sal moeten sien wat den tyt sal willen geven. — Ick blyve onveranderlyck U. Ed. goede vriendt. (get.) William R. Kensington, 27 Jan. 1701. Ick wenste dat de trouppes van Pruyssen haer march wilde ver- haesten, want den tyt van 't Jaer schiet seer veer in, en' het is noodigh, dat het dessyn in Ceulse soo ras doenlick wert geexecuteert, als mede dat selve tegens Wolfenbuttel, want het daer naer im- practicabel sal werden. — Ick vinde dat Hanover niet en durf betrouwen dat de vyf duysent Pruysse tot die executie wierden geemploieert, ick beken soo lang deselve in eedt van den Staet en my niet en syn, dat het voor haer wat hasardeus is, geconsidereert, dat Brandenb. Hof meer gene- gentheyt heeft voor Wolfenbuttel als voor Hanover, maer om den doortoght toe te staen kan geen swarigheyt syn. — De Minister van Saxen alhier heeft geen volmaght om te tracteeren, selfs niet op syne propositien die onaennemelyck syn, hy moet scryven, dat seer veel tyt sal neemen gelyck U. Ed. kan oordeelen, ende het is evenwel seer nodigh, dat wy met den eersten weeten ofte wy die trouppes kunnen hebben ofte niet, om naer anderen te kunnen om sien, ras gelycke in 't reguard van sende. Ick en twyfele niet ofte U. Ed. sal die negotiatie met Heer Lelienroth hebben geen- tameert, ende dat men vervolgens haest sal sien wat men daervan te verwaghten heeft. — De subsidie aen C. van Trier dient te werden gegeven en' ick sal myn quota daer in betalen. — Ick heb al ordre gesonden naer Portugael om geen occasie te laeten echapeereri, om dat Hof te doen veranderen, maer het sal daer seer op aenkomen, op wat voet den oorlogh wert begont ofte gedeclareert. — CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1700. 367 Hamp4, 28 Jan. 1701. U. Ed. sal uyt myne voorgaende hebben gesien, dat wy concerteren in' selve gedaghte van nootsaeckelyckheyt van trouppes van den Staet te augmenteeren ende te traghten Denemk in onse partey te brengen, 't welck ick vrees dat al difficiel sal syn, indien Vranckr. eenigsins goede of adventageuser conditien sal offreren, siende dat de Ministers en Coninck selfs daertoe penetreert, het was goet dat den Hartogh van Wittemberg ende Pies geinformeert waren van particularieteyten van' negotiatie van Chanielles, maer daer dient sorg gedragen te werden, dat sy niet kunnen mercken door welcke wegh wy het weeten. U. Ed. kan uyt mynen naem aen van Hucken seggen dat ick gaerne neffens den staet in de negotiatie met Denemarken wil intreden als voor desen. — Wat Sueden aengaet geloof ick niet te krygen als door middel van Hartogh van Gottorp, daer toe dient gearbeyt te werden ende ick sal oock Cresset aen hem senden op een pretext ofte het ander, die seer wel by hem staet. — De menschen beginnen alhier generalyck meer vrees te krygen als voor dese en' sien het gevaer, en' coopluyden selfs spreecken van nootsaecklyckheyt van aen oorlogh tot ons eygen preservatie, maer hoe dit in het parlement sal werden begrepen is onmogelyck nogh te kunnen oordeelen. — Hamptoncourt, den eerste Felr. 1701. U. Ed. sal uyt myne voorgaende hebben gesien dat ick nogh niets had geresolveert in 't reguard van d' erkentenisse van Con. van Spagne, ende het geene ick nu voor ontydigh oordeel om dat ick uyt het scry- ven van myn ambass. in Vranckr. heb vernomen dat Torcy aen hem heeft geseyt, naer dat hadde ontfangen de memorie van Heemskerk, dat genegen waeren met den Staet in onderhandeling te treeden, soo dat men nootsaeckelyck d' uytkomste van dese negotiatie sal moeten afwaghten eer men sigh determineert wegens de erkentenisse. Ick heb ordre gesonden aen myn ambass. in Vrankr. om sigh toe voegen in die negotiatie met die van den Staet, ick weet niet ofte het niet nodigh soude syn dat den Staet ymand derwaerts soude, om ge- darende d' indispositie van Heemskerck 't ageeren, alhoewel dat ick geloof dat de Franse van intentie syn om de negotiatie in den Hagh te voeren, 't geen best sal kunnen werden gesien, als sy sullen hebben geantwoort, waer uyt oock men sal kunnen oordeelen op wat voet die negotiatie voort te setten ; het is seecker indien d' Avaux in Hollandt 368 EXTRACTS FROM THE komt hy aldaer veel quats sal doen en' syn oude intrigues hervatten met deselve menschen. — Ick heb U. Ed. door den G. van Albemarle toegesonden myne gedaghten wegens de vermeerdering van Trouppes van den Staet, waertoe ick niets verders heb by te doen, ende U. Ed. kan hetselve voorbrengen uyt mynen naem als U. Ed. het tydigh sal oordeelen, ende ingevalle men meer trouppes wil aennemen sal het door over- neming van Regmt van de Princen die voor dese aen den Staet hebben gelevert, als Hanover en Hessen-Cassel en Holsteyn Gottorp waer toe ick geloof dat die vorsten al heel gereet sullen syn. — Ick ben neffens U. Ed. seer bekommert wegens de RegMt van den Staet die in de spaense plaetsen leggen, evenwel en sie ick niet dat men tegenwoordigh daer omtrent yets kan resolveeren eer men den uytslagh van negotiatie siet, want gedurende die tyt en kan ick niet gelooven dat de Franse eenige violentie sullen willen doen, maer so ras die Negotiatie af breeckt, sal men sigh aenstons moeten determineeren wat partey te kiesen 't geen seer groote swarigheeden aen alle kanten sal hebben, want om die trouppes daer te laeten syn sy verlooren, ten waere men sigh van eenige plaetsen meester maeckte, 't welck den oorlogh soude syn begont, ofte dat men die retireert en dan abandon- neeren wy tenemael de Spaense Nederlanden aen de Franse. — U. Ed. kan daer uyt oordeelen tot wat difficile determinatie wy syn gebraght, om uyt dese twee groote quale te kiesen. Ick sal hieromtrent oock gaerne U. Ed. sentimenten weeten. — Hamptoncourt, 4 Febr. 1701. U. Ed. sal uyt myne laeste hebben gesien de swarigheeden, die ick meen die daer syn, om een positive resolutie daeromtrent te neemen, ick ben nogh van 'selve gedaghten, maer in cas de franse trouppes in de spaense plaetsen senden als uyt d' advisen van Brussel men reeden heeft, 't apprehendeeren, soo en kan men niet langer hesiteeren om de trouppes van den Staet te doen retireeren ende ick sende tot dien eynde aen U. Ed. door den G. van Albemarle, een ordre aen Heuclom, die wel syn tyt sal moeten nemen om 'selve nogh te vroegh nogh te laet 't executeeren. — Ick ben oock nogh van gevoelen dat de Franse tot geen extremiteyten sullen koomen eer sy sien wat cours de aengebooden negotiatie sal neemen, het geeft my wonder dat in Hollandt nogh geen antwoort is aengekomen ten waere 't intentie is die door d' Avaux te doen brengen. - Volgens d' advisen die ick uyt Vranckryck heb sullen sy begeeren dat den Staet een eysch sal doen, wat securiteyt deselve begeert, 't geen ick meen dat seer difficiel te doen sal syn, want indien den Keyser CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 369 daer in wert begrepen, sal Vranckr. daer nae niet willen hooren, ende sender deselve daerin te begrypen soude wy ons tenemael van 'selve separeeren, dat ruineus soude syn. — Ick moet U. Ed. tot verwondering seggen dat men nu hier begint te spreecken van nootsaeckelyckheyt van een oorlogh meer als ick oyt hadt kunnen gelooven, maer hoe het in 't Parlement sal worden be- grepen, daer alles aen dependeert kan men nogh in het minste niet van oordeelen. — Ick ben bleyde te vernemen het uytgebraghte advies in Hollandt wegens het heffen van Entr. middelen ende de recruteering van' militie. Ick vrees neffens U.Ed, dat de Stadt van Amsterdam beswaerlyck daer toe sal koomen, maer de reeden om Vranckryck daer door niet 't offen- seeren, ofte een pretext te geven om te beginnen, is by my van seer gering gewight en lightelyck nu te beantwoorden, nu dat Vranckryck selfs soo sterck werft, dat het noyt is gehoort ofte de naebeurighe Princes en potentaten stellen haer oock altyts in staet van defensie, in- dien het niet met den aldeerste geschiet sal het daernae van weynigh vrught syn. — Het is absoluut nodigh aenstons te verbieden het uytvoer van Paer- den want andersins sal het qualyck mogelyck syn de Ruytery van den Staet te recruteeren. — Kensington, n Febr. 1701. De coopluyden hebben alhier de tyding dat de Franse posessie hebben genomen van Nieuwport ende Ostende, dat haer niet weynigh en alarmeert. — De quade weghen en' het ongestadigh weer syn oorsaeck datter nogh weynigh liden van het Parlement syn in d' Stadt gekoomen en dienvolgende kan men nogh niet weeten met wat gedaghten deselve uyt het landt sullen komen, alhoewel daer weynigh staet op is te maecken, want soo ras sy by den anderen komen beginnen de cabales ende dan veranderen de menschen als naght en dagh. — Het is seecker dat men seer spreckt van 'nootsaeckelickheyt van den oorlogh, maer d' opinien sullen aparent seer different syn, ende hoe den uytslagh sal syn is onmogelyck naer te raeden, dat evenwel seer bedroefd is in sulcke bekommerlycke en dangereuse tyden. — Ick hoop dat ick in korte al een moey Esquadre scheepen in Duyns sal hebben, waervan ick U. Ed. met de naeste een pertinente lyste sal toesenden. — Ick heb U. Ed. in een van myne voorgaende geschreven; dat ick oordeelde nootsaeckelyck te syn dat den Staet ymant naer Vranckr. sont om d' affaires waertenemen gedurende de sieckte van Heemskerck. RANKE, VOL. VI. B b 61o EXTRACTS FROM THE Ick ben nog van dat sentiment, niettegenstaende, dat den Staet myn Ambass. heeft gelieven te autoriseeren om haer affaires te doen, ende alhoewel den G. van Manchester vigilant en wel genegen schynt te syn, soo is hy nog seer onervaren in' publique affaires, ende is het noodigh, dat hy ymant heeft tot syn assistentie, en heeft hetselve oock versoght, meenende dat Heemskerck noyt meer in staet soude syn om te kunnen ageeren. Kensington, 22 Febr. 1701. Ick hadt gehoopt dat ick gisteren, ofte van dagh, soude hebben ontfangen de twee posten die my uyt Hollandt mankeeren, waer naer ick seer verlang, maer met vreese dat eenige prejuditiable resolutie magh syn genomen, in 't reguard van 't erkennen van Con. van Spagne, waeromtrent ick U. Ed. voorleden Sondagh door een Ex- presse myne gedaghten en sentimenten heb gescreven, en hoe ick daer meer op denck, hoe ick het in desen tyt ruineus aghte, want daer door wert plots de negotiatie niet alleen afgebroocken, daer men hier seer op staet, ende een middel voor my soude syn om het parle- ment 't engageeren in vigoureuse resolutien, maer naer myn oordeel onmogelyck de negotiatie te hervatten, want Vranckryck hebbende wat sy begeert en meester synde van 'Spaense Nederlanden, sullen daer naer met ons laghen, wat wy oock souden komen 't eyschen, ende om haer dan 't attaqueren sullen de menschen in Hollandt en alhier qualyck toe«te brengen syn, soo dat wy in d' uyterste vergele- genhedt sullen blyven sitten sonder te kunnen voorsien eenigh remedie van uytkomste. — U. Ed. sal werden toegesonden d' aenspraeck die ick huyde in het openen van het Parlement heb gedaen, ick heb best geoordeelt om de saecken simpelyck voortestellen tot haere deliberate sonder voor als nogh myn sentimenten te uyten, meenende dat hetselve van meer effect sal syn als of ick myn opinie had geseyt, want Godt betere heeft men tot nogh toe deselve weynigh gevalligheyt ofte reflectie opgemaeckt, wat uytslagh het sal hebben en kan men nogh niet van seggen, maer dat kan ick U. Ed. verseeckeren datter een generale genegentheyt is, om den Staet 't assisteren in cas deselve wert geatta- queert, waerin ick niets en sal versuymen. — Kensington, i Maert 1701. Het is my leet dat ick moet seggen dat de hartige menschen hier seer syn verflaaut op de ontfangen tyding dat den Staet den Con. van Spagne hadde erkent, ende de slappe seer verheught, ick heb in desen tyt seer nootsaeckelyck geoordeelt, dat Geldermalse aen my de memorie soude presenteren, daervan U. Ed. de copie sal ontfangen. Ick meende CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 371 dat hy daertoe genoeghsaem door den Staet was geautoriseert, ick heb dienstig geoordelt deselve gisteren aen het Lagerhuis te communi- ceeren, ende heb daeromtrent haer advies en assistentie gerequireert, die van dagh geresolveert hebben om donderdagh aenstaende daer over te delibereren. Het soude wel kunnen gebeuren dat sy my adviseerde den Con. van Spagne te erkennen, ende voor soo veel de negotiatie aenlanght, daer sullen sy seeckerlyck voor syn, het groote point sal syn om my in staet te stellen de gestipuleerde secoursen gerect te maecken, kan dat vverden verkregen, soo heb ick nogh moet tot een goede sessie van het Parlement. — Kensington, 4 Maert 1701. De memorie die Geldenmalse aen my heeft gepresenteert en de- welcke ick aen het Lagerhuys heb gecommuniceert heeft aldaer ad- mirabel goet effect gehadt waer van U. Ed. sal werden particulierlyk geinformeert. Het sal nu tenemael op de negotiatie aenkomen ende in cas den Staet daerin fermiteyt betoont heb ick nog goede moet ende U. Ed. kan nu verseeckert syn dat men hier cordaet sal syn ende den Staet niet abandonneeren, noghte van selve sigh laeten separeren, men sal oock op expedienten bedaght moeten syn hoe den Keyser t'includeeren. Ick sal voor toekomende post geene particuliere instrucktie aen Stanhop kunnen senden, maer dan sal hy oock volkomentlyck worden gei'nstrueerdt. — Indien Denem. persisteert om eerst het tractaet van naeder alliantie te werden geadjusteert, eer deselve wegens het overlaeten van trouppes wil accordeeren, vrees ick dat men op deselve weinigh staet sal kun- nen maecken, want wasser geen ander difficulteyt in het tractaet als dat van Tol op de Elve 't welck ick teegenwoordigh insurmontabel oordeel. Men sal oock hoe eer hoe liever moeten bedaght syn hoe Sueden contentement te geven, want daer leyt ons tegenwoordigh ten uyterste aen gelegen, om die Croon niet te verliesen en dat deselve in handen van Vranckryck soude vallen. — Hamptoncourt, n Maert 1701. Het is absolut nootsaeckelyck dat Stanhop de conference met d'Avaux assisteert en daer is light een expedient te vinden tusschen Quiros en hem, ick kan wel sien dat Vrankr. de negotiatie sal pres- seeren, en' wy moeten schynen van 's gelyck te doen, maer in sulcke negotiatien, is er dickwijls middel om tyt te gewinnen sender eenigh affectatie. — Bb a 372 EXTRACTS FROM THE Ick approbeere tenemael te concepten waer van U. Ed. my scryft wegens de dispositie van scheepen die gerequireert werden en' waer- over U. Ed. neffens den Secret, de Wilde in conferentie is geweest met Admirls Almonde en Calenburg. — Het geen ick tegenwoordigh meest voor vrees syn de kusten van Zeelandt soo dat de fregatten en andere kleine vaertuyghen om die zeegaten te defendeeren, met alle spoet derwaerts dienen gesonden te werden, ende wat de groote scheepen aengaet, soude ick meenen dat hier naer het Duyne behoorde gesonden te werden soo ras de- selve vaerdigh syn om te kunnen zee kiesen om haer te conjungeeren met de mynen en dienvolgende gesamentlyck een considerabel Es- quadre te formeeren, 't geen hier niet alleen groot contentement soude geven, maer naer opinie seer nodigh, considererende d' advisen van alle kanten van' groote Equipage die Vranckryck doet, ende die in korten tyt gereet soude syn om zee te kiesen. — • Kensington, 15 Maert 1701. Ick sende met dese post aen Stanhop de remarques die men hier heeft op het project tractaet met Denemk die hy U. Ed. sal commu- niceeren, ende sien sooveel doenlyck inteschikken, sy syn seer naeby deselve die U. Ed. my heeft toegesonden. Ick meen dat het van d' uyterste importantie voor ons is dat wy met die Croon sluyten al syn het harde conditien, maer daer isser een dat men hier niet en kan overstappen, te weeten om subsidien te betalen in cas van vreede, daer sal het Parlement noyt toe gebragt werden, soo dat in dien Denemk daerop wil blyven staen, sal het voor my onmogelyck syn van te kunnen sluyten, het geen haer klaer moet werden geseyt, ende indien sy eenigh reguard willen hebben voor de constitutie alhier sullen selfs oordeelen dat het voor my ondoenlyck is, maer om te sub- sidien gedurende den oorlogh wat hoogher te nemen ende soude hier soo veel difficulteyten niet hebben. — Dese geheele negotiatie sal meest aenkomen wat partey in Dennemark meest credit by den Co- ninck sal hebben, of met ons 't engageeren ofte met Vranckryck. — Ick heb huyde ontfangen U. Ed. brief van den 1 1 deser ; ick kan niet begrypen hoe U. Ed. twee posten uyt Engelandt manqueert, de wint synde hier favorabel geweest om die over te brengen. — Ick twyfele evenwel niet of Stanhope sal syn instructie hebben ont- fangen eer den Staet sal hebben geresolveert, wat eysch aen d'Avaux te doen, wegens de difficulteyt van het Ceremoniel in d' conferentien sal Stanhope met dese post ordre krygen, indien geen expedient kan gevonden werden om hetselve te cederen, alsoo daerwat reeden in schynt ingevolge van 't geen tusschen Engelandt en Vranckryck voor CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 373 deze is geconvenieert. — Ick wenste datter geen grooter difficulteyten in dese negotiatie waeren, maer ick meen nu dat Vranckryck tenemael geresolveert is den oorlogh te beginnen alhoevvel het onbegrypelyck is wat pretext daertoe sal nemen, want men heeft noyt gehoord, om dat Princen en Staeten alleen secureteyt eyschen, dat men die niet alleen weygerde maer daerom den oorlogh soude aendoen maer dat selfs in 't general hebben gedeclareert daer toe genegen te syn. Ick wil hoopen dat den Staet geen difficulteyt sal hebben gemaeckt, dat Stanhop voor onse securiteyt eyscht Nieuwport en Ostende want indien dat hier soude worden geweeten, dat de Staet daervan jalous was soude het alles bedorven syn, ende ick soude geen raet met het parlement weeten, soo dat ick hoven alles aen U. Ed. moet recom- manderen het soo te dirigeeren dat daervan niets en magh bleycken, nogh aen Stanhop nogh aen niemant. — Ick heb hem geen breeder ofte positiever orders kunnen senden in 't reguard van' Keyser, want wy hebben hier oock veel menschen, die geen aenleyding tot een oorlogh souden willen geven, insonderheyt niet om te maintineeren d' interessen van' Keyser. — Het is evenwel seer goet dat U. Ed. het op die voet als U. Ed. my scryft heeft ge- dirigeert, dat oock hier sal werden geaprobeert. — Ick oordeel dat het goed voor den Staet soude syn dat dese nego- tiatie wat traeneerde om dat middelerweyl deselve sigh in beter staet van defentie soude stellen, maer voor hier is het gans niet goet, want soolang de menschen hoop sullen hebben dat het geen oorlogh sal werden, sal het Parlement geen verder rigoureuse resolutien nemen nogh haer stellen in staet naer behooren tot haer defentie; het is niet als vrees dat hier effect kan doen, maer onmogelyck om de menschen te persuaderen om nodige precautien te gebruycken, 't welck een bedroefde constitutie is en die my niet weynigh be- kommert en chagrineert. — Kensington, 22 Maert 1701. U. Ed. heeft seer voorsightig gedaen van te derigeren, dat geen deliberatien syn gevallen wegens de twee steden van Nieuwpoort eu 374 EXTRACTS FROM THE Ostende die Engelandt voor haer securiteyt eyst, want indien wy daer- omtrent, onder ons, niet eens waren, soude het sulcken jalousie bae- ren dat niet 't overkomen soude syn en Vranckr. soude haast middelen vinden om ons te separeren ende vervolgens te ruineeren. Wy syn hier in groote verlangen te verneemen het antwoort dat d' Avaux sal geven ende het is seecker dat het voor de constitutie alhier best is, dat dese negotiatie een spoedige uytkomzte magh hebben, gelyck ick U. Ed. in myne laeste heb gescreven, want indien deselve lang train- eert sal men niet alleen hier slap werden maer niets doen dat nodigh is tot defentie, daer ter contrarie indien Vranckryck aenstons harde tael voert, sal men sonder twyfel seer cordaet syn, soo syn de humeu- ren hier geschapen. — Hamptoncourt, 25 Maert 1701. Ick maeck oock geen staet dat wy yets kunnen vernemen van het antwoort van d' Avaux op de propositien die hem aparentelyck voor desen tyt al ter handt sullen syn gestelt, als met de post die van dagh nyt den Hagh vertreckt. — Intusschen beklaeght sigh den G. van Wraditzlaw seer dat alles geschiet buyten syn kennis ende dat men in den Hagh tot nogh toe geen kennisse en heeft gegeven aen G. Goes van het geene men in de negotiatie doet, dat hy klaer siet dat men den Keyser wil abandoneren, ende is seer onstuymigh, ende wil met gewelt dat ick een positif ant- woort sal geven, wat de Keyser van my te verwaghten heeft. U. Ed. kan light begrypen dat het tegenwoordigh voor my onmogelyck is om my positif te verklaeren, ende indien den G. van Wraditzlaw eenige moderatie in sigh hadt, hy soude selfs moeten oordeelen, dat het niet de doen is, maer die man is soo fougeus ende impatientigh, dat hy syn meesters saecken meer sal bederven als goet doen. U. Ed. sal met dese post door den G. van Albermarle werden ge- informeert hoe wy den Ceurvorst van Beyeren hebben veslooren, ende dat voor zes maanden met Vranckr. is geengageert, ende alhoewel syn conduite niet is t'excuseeren, soo meen ick dat onse interest wil, dat wy hem niet tenemael voor het hooft en stolen, maer naer het verloop van die tyt wederom traghten in onse parley te brengen, 't welck al seer difficiel sal syn, om by den Keyser uyt te wercken, ende ick moet oock bekennen dat hy niet heel candide met G. Slick heeft gehandelt. — Ick weet niet ofte den Hr Botmer U. Ed. sal hebben gecommuni- ceert een dessyn die den Hart, van Gottorp heeft om met de Suedse trouppes Saxen 't attaqueren ende het schynt ofte Hanover en Cel dit dessin soude approbeeren ende ick ben versoght om het aen 't keyser- lycke hof smaeckelyck te maecken, 't welck ick plat heb geweygert, CORRESPONDENCE OF WILLIAM III. 1701. 375 ende klaer uyt aen schutz geseyt dat ick dit dessin tenemael desapro- beere ende alles soude doen wat in myn vermogen soude syn om het te beletten. U. Ed. kan light de reedenen begrypen, want als daer brouillieries in die quartieren ontstaen kunnen wy van Denem. geen trouppes krygen, nogh selfs van Brandenburgh, soo dat alle middelen moeten werden gebruyckt om Sueden ofte den Hart, van Gottorp daer- van te detourneeren, het bequaemste middel soude syn indien men daer van daan eenige trouppes soude kunnen overnemen. — Kensington, 29 Maert 1701. Ick heb huyde doen communiceeren aen 'twee Huysen van het Parle- ment den eysch die wy hebben gedaen aen 'Franse tot onse securiteyt, aenstaende vrydagh heeft het Lagerhuys geresolveert daer over te de- libereeren, ende ick kan niet anders mercken of sullen daer in groot contentement nemen, onder myne ministers wasser wel een remarque dat Stanhop in 't reguard van 'Keyser verder hadt gegaen als wel de letter van zyn instructie medebraght, maer dat heb ick gejustificeert, alhoewel dat eenige hier op dat art : alsoo slap soude syn als de Hr van Amsterdam, indien Vranckryck de reste van onse securiteyt toe soude staen, waertoe weynigh aparentie is. Considererende het dis- cours dat U. Ed. met d'Avaux heeft gehadt, U. Ed. heeft seer wel geraisonneerd. — Ick soude wel nogh hoopen dat Vranckr. soude toegeven indien sy sien dat wy ferm willen blyven, alhoewel d'Avaux dese propositien of eysch opneemt als een declaratie van oorlogh, 't geen faciel is te destrueeren indien plaets wilde geven aen reeden, daer de Franse weynigh naer luysteren. — Ick sal met verlangen te gemoet sien wat antwoort Vranckr. hierop sal geven 't geen de verdere mesures sal moeten reguleeren. — Hamptoncourt, i April 1701. Men is hier in groote impatientie te weeten wat Vranckr. voor ant- woort sal geven op de gedane propositien, ende alles waght daer naer om te kunnen oordeelen wat resolutie by het Parlement sal werden ge- nomen. De partyschappen seyn vehementer als oyt tegens den anderen 't geen aen 't gemeyn geene kleyne prejuditie doet, ende alles tot myn nadeel redondeert, ende my meer chagrin ende mogelyckheyt veroor- saeckt als ick U. Ed. ken uytdrucken, daer is niets als vrees die dese menschen reght kan doen ageeren, ende hoe fieder Vranckr. sigh toont, hoe meer dese menschen tot rigoureuse mesures sullen koomen, maer ick vrees dat het reght contrarie in Holland! sal syn naer dien men naeder aen 't pereyckel is geexponeert. — 376 EXTRACTS FROM THE Ick heb U. Ed. vergeeten in myne voorgaende te seggen dat ick Hepney naer het Keyserse Hof sonde als myn Envoy. Ick heb hem geen als seer generale instructie kunnen medegeven, in reguard van de constitutie alhier, maer hy sal van tyt tot tyt verder moeten werden geinstrueert volgens het geene in 'negotiatie in den Hagh sal voor- vallen. — Kensington, 6 April 1701. Ick ben tenemael van U. Ed. opinie dat men behoorde een tractaet te sluyten met den Keyser op dien voet als U. Ed. mentioneert, maer voor als nogh en sal men hier daertoe niet willen resolveeren, seecker- lyck niet eer men sal hebben gesien het antwoort dat d'Avaux sal hebben gegeven op de propositien, volgens het scryven van Mr Man- chester heeft Torcy daer tegens seer geexpostuleert, ende geseyt dat d'Avaux orders waeren afgegaen om deselve tenemael te verwerpen, maer voor en aleer men siet de manier en kan men geen mesures nemen, wat verder te doen staet. — Ick reecken dat U. Ed. met de post die van dagh oock uyt den Hagh vertreckt sal kunnen adviseren wat antwoort sal syn gegeven, waer naer alles hier sigh naer sal reguleeren, inmiddels ben ick ge- exponeert van te moeten ontfangen van beyde de huysen van het Parlement d' impertinenste adressen wegent het tractaet van partage dat men heeft kunnen uyt dencken waer van U. Ed. door de pub- licque nouvelles sal werden geinformeert, dit syn de vrughten van de parteyschappen die alle dese impertinentie veroorsaecken, daerover ick moet leyden, 't is U. Ed. niet te scryven alle de cabales en intrigues die hier seyn, die ten laeste de gansche natie en my moeten ruineren. Het is seecker soo lang wy geen positive resolutien en nemen en onse mesures daernae reguleeren, dat Vranckr. niet alleen occasie heeft, om de Princen die wy van nooden hebben van ons te trekken maer dat wy geen securiteyt van hem hebben te waghten en dat wy ter lange lesten in een ruineusen oorlogh sullen moeten vervallen, ick wil hoopen dat men niet lang in desen onseeckeren staet sullen blyven. 