Catholijke Nederlandsche
None
Hem aangenomene onderhandeling over dat onderwerpe — Door H. HOEPERMANS Pastor te Makkum. In gr. 12,mo prijs f 1-80. ; Ook is bij bij bovengenoemde ter perses het in deze dagen zoo belangrijk werk getiteld: Bijdrage tot de kerkelijke geschiedenis der 19.¢ eeuw in Duitschland, of het zoogenaamde ROODE BOEK. * * By J. J. ARKESTEYN rey ZOON Boekhandelaars te ’s Bosch, komt van de pers en. is alom werzonden:. De Aartsbisschop van Keulen, Cirmens Avevst, Droste zu Vischering in de gevangenis te Minden, door eenen R, C. Priester. «. » e« +» 20 Cents  perse en wordt eerstdaags verzonden © Gebedenboek voor Roomsch-Catholijken van eenen gevorderden leeftijd, verzameld door M. A. van STEEN wk, Pastor te Amsterdam. Kerkelijk Goedgekeurd. Gemeenzame Preken op alle Zon- en Feestdagen van het Jaar, door M. Bonnparpen, naar de elfde Franche sche uitgave. Vertaald door een’ R. C., Priester. Eerste Deel. Kerkelijk Goedgekeurd. Viennent de paraitre a Paris et se trouvent a la Librairie de Ji W. TEN HAGEN a la Hayes — Cours complets DECRITURE SAINTE ET DE THEOLOGIE, 1° FORMES UNIQUEMENT DE COMMENTAIRES ET DE TRAITES PARTOUT RECONNUS COM. ME DES CHEFS-D’EUVRE, ET DESIGNES PAR UNE PARTIE DES EVEQUES ET DES THEOLOGIENS DE L’EUROPE CATHOLIC, UNIVERSELLEMENT CONSULTES A CET EFFET; 2.° PUBLIES ET ANNOTES, SOUS LA DIRECTION DUN EVE, QUE, PAR UNE SOCIETE DE DOUZE ECCLESIASTIQUES y TOUS CURES, SUPERIEURS OU PROFESSEURS DE SEMINAIRES DANS PARIS, ET PAR DOUZE SEMINAIRES DE PROVINCE. Chaque Cours forme vingt magnifiques volumes in 4.t0 4 deux Colonnes, et continuent chacun la ma- tiére de 8 vole ordinaires. Jusqu'au 15 Mai prochain le prix de chaque volume sera de £3.00 et après cet époque £3.50. — Les dousez de premiers volumes sont en vente. — Les Prospectus de ces importants ouyrages se distribuent gratis. + hy BIJARDEN VOOR HET IVOOREN CRUCIFIX VOOR DEN AARTSBISSCHOP VAN KEULEN BESTEMD: » Montant in het No van 28 April vermeld. f 402,67: Van R. D. onder de zinspreuk: Bonus Pastor animam suam dat pro ovibus suis..« « » 2,60 Van N. P. te Rotterdam, onder de zinspreuk: Hulde aan de standvastigheid..« « » » 2,25 Van den Wel Ed. Heer H. D. W...© « » 5,00 Van het R. C. Leesgezelschap te Zutphen, » 12,375 met de volgende dichtregelen: Getrouw te zijn aan God als alles gaat naar wensch, Is op zich zelve schoon, maar dit kan ieder mensch Kost echter deze trouw de gunst van aardsche magten, Pan is getrouwheid groot en vordert groote krachten, Zoo toonde CLEMENS, die met regt Augustus heet, Die hoe zachtmoedig ook, voor Regt en waarheid streed, Die fieren leuewenmelden met lammen zachtheid paarde, Wien lof ten Hemel stijgt, uit elken hoek der aarde: Wien ook ons vaderland, ook onze Vriendenkring, Een dankbar offer biedt, schoon ’t offer is gering! (Het vervolg hierna). Aan ner Bureau VAN pg CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Graves B, N.° 28. Nummer 19. = tt7 = $2 Mer 1838, er -— + be $ p i - : ‘ i POND LF). ° CATHOLISKE NEDERLANDSCHE STEMMEN OVER GODSDIENST, STAAT-~, GESCHIED- EN LETTERKUNDE. Ale Jusus dit gesegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hf: ++ Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy één syn, gelyk WHesrece En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun Sar woord in my geloove sullen: opdat xy allen één zn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat sq ook in ons mogen één zijn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En d sk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zy touden één zyn, gelyk Wg ook één syn. Ik in hen en Gy in mg, opdat 2% volkomenlyk één zijn: en dat de wereld Yoor Belgié kan m Ms. ROBIDE ran zn AA’S, LIBEL: OPROER “EN PRIESTERDAGEN, DOOR DE PUBLICA- > KE OPINIE BEOORDEELD.” Nach auswärts was dit onzinnig, libel verschenen, of de publicik opinion sprak openlijk een afküurend von nicht over hetzelve uit.— De Onartydige delde, April een ingezonden artikel mede, den hund: nae De onder bovenstaanden titel in het licht verschenen dicht- régelen van Mr. C. P. E. Ropipe VAN DER Aa schijnen aan- vankelijk niet voor de pers te zijn vervärgen, maar moes® ten als eene bijdrage, na eene lezing in het Arnhemsche gegenootschap » » prodesse conamur”® dienen; althans dezelve ggn in dat genootschap door den schrijver voorgedragen, niettegenstaande NB. bij het reglement bepaald is, dat: er niet over staatkundige of godsdienstige punten mag gelezen worden. Doch een dichter zoude het te moejjelijk vallen, eenig voortbrengsel. van zijne lier, na de voorlezing enootschap, in zijne portefeuille te bewaren om niet verder ekend te worden, en daarom, deze dichtregelen het licht; want  konden. Maar wij hebben ons bedrogen, en een er bij ge- voegde -vyoorrede “en -noot’ maken ons bekend met de redenen, « in een. ||’ yooral in dit “land, door den bewonderaar en den aanbidder meenden wij, zien dan ook — Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, tzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 3; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden- Alle n het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie: — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatat. en abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. waarom de heer Roripk van pen Aa, tot de uitgave beslo« ten heeft. De heer VAN pew had eenmaal deze regelen gedicht en, elet-op den tijd, welken wij beleven, vreesde Z. Ed. dat et strafbaar kon worden, te zwygen. Dit vinden wij zeer natuurlijk; daarbij zijn de dichters gewoon iedere groote gebeurténis te bexingen, en hoewel er reeds veel over den Aartsbisschop van Keulen en den Koning van Priissen geschreven is, niemand had nog den Jaatsten ‘in een loflied bezongen; wel-aan! wie kon beter in dit gemis voorzien, dan de maker van bewatteten papa CHASSE Wat nu van de dichtregelen zelve gezegd? Dezelve zijn gerigt tegen de priesters en de liberalen, welke door den dichter mede nog in de voorrede, zeer dichterlijk, geestelyke en wereldlyke wolven in schaapskleederen worden, en bevatten eene menigte van scheld woorden en kwa-ae bedoelingen, tegen beide soorten van wolven gerigt, die piet kunnen wederlegd. worden, worden wederlegd, omdat deze steeds pleiten tegen hem, die ze gebruikt en tegen de zaak wel ke hij is toegedaan. Dezel- 44.5. ve dragen wel de blijken der verregandste onverdraagzaam-> [if 4 heid en onchristelijke ophitsing, maar waarom zoude aulke fpf taal bevreemding wekken, daar dezelve slechts voortgebragt fi BP hve 4% jg door den vieijer. van de magthebenden op de aarde en Ae % ¢ van het despotismus van den ; in de oogen des dichters, 709 regtvaardigen en christelijken Koning van Prutssen? » Wij gelooven, dat het stukje bij het beschaafd publiek naar waarheid zal worden gewaardeerd, en teekenen slechts Op, / dat men in deze honderd en dertig dichtregelen, de volgende/ scheldyvoorden y herhaalde malen gebezigd vindt : fie maar ook niet behoeven te KEE ante 5 ama “<., *; ; SSP sR OF muse yas ol & : en-E treaty d 7.. ‘ SOLE AYLEFY iB eee oy. besear Sa Set ea ME ae OT Sk De Ee ne ee oe ATED moeten zij door de bevoegde magé worden vervolgd; geschiedé ‘gulks niet, dan moet men het er voor houden, dat er geene dergelijke lieden Aanwezig zijn, uitgenomen in de verhitter verbeidig van den een of anderen, die, wij gelöven gaarne, uit gebrek a Oe ee Reraas, zaden van onrust) be tweedrags strgoit. 5 BAAGHREL EPR BR Bir Men oordeele zelf over de eensgezindheid en het nut, welke de » dichtregelen’’ moeten stichten; zie hier den aan- hef; Monster, domheid, ondier, laag, in ’t stoff, laaghartig, "t gebroed, °t insekt, in slyk geboren, verraad, logen, helsch, eervergeten, list, schuimbekken, huilen, muttzucht, snoode, ansverrader. Hetis-een die deze woorden uitsprak, edekt ddor de licentia poética, anders zouden wil vragen of de schrijver. wel op de Fransche school zijne opvoeding genoten had.” Arnhem... Reeds den volgenden därkte de Arnhemsehe Court van 21 April, zich daarover op de volgende Sze tits oe, ri Wij zouden deze » dichtregelen™ stilzwijgend het medelijden, het vielmehr zij waarschijnlijk bij elken beschaafen en weldenkenden Nederlander zullen verwekken, ten ware de stand van den schrijver ons noopte er eenige woorden van te zeggen en er het gouvernement opte maken. -De-heer Roripk VAN DER AA y namelijk, na eenige jaren almanakken. te hebben geschreven en onlangs iets overwijlen dekonirgin-te hebben uitgegeven of aangekondigd, is, een paar maandem geleden:, verheven tot regter-plaatsvervane gedrucken, verheven tot regter-plaatsvervane gedrucken, van over onze “bezittingen en persoren te beslissen, „gansch niet omyerschillig; denkbeelden die im eenen partikuhier » slechts belagchelijk zijn, kunnen in eenen regter zeer gevaar- Lijk wezen 5 iets waarbi in een partikulier, het gouvernement onverschiltig kan’ blijven; zou, if eenen ambtenaar onverschil ©lig toegezien, goedkeuring gelijken. En wij houden ons over-tuigd, dat het gouvernement geenszins gezind is om aan het bevorderea van godsdiensthaat en tweedragt., ter wier opwek- king deze » dichtregelen” ons bij uitstek geschikt schijnen de hand te leenen : » Naar. men-ons-gezegd heeft, zijn. de » dichtregelen’. -voor- gedragen in cene wetenschappelijke vereeniging, waar personen van. allerhande godsdienstige gezindheden vergaderen, en waar het bij: de reglementen verboden is over staatkundige en godsdienstige. onderwerpen te handelen. Het voordragen van de »‘dichtregelen” ‘aldaar, kan dus reeds ‘voorloopig" éen denkBeeld ‘geven yanedes: heeren Van per Aa kieschheidy’ vors: delievendheid, en eerbied voor wetten. Deze » dichtregelen’’ nu. worden voorafge gaan door eenige regelen proza. Dezelye vangen aan: vom In eenen tijd, dat-het Jezuitismus, alomme, onrustbas rend het hoofd opsteekt; geheime zendelingen van Rome alle Protestantsche Landen doorkruisen +. geene middelen: ongebezigd... Jaten, om hunne Kerk uit te breiden, ja zich zelfs niet ontzien,. ; dea ontevredenen,. van, allerlei-kleur, | de hand te reiken,, en, overal, de zucht tot opstand, tegen. het, Wettig Gezag,, op te wekken of levendig te,houdens in zulk, eenen -tijd kan het strafbar worden, te swygens”.., faasely 3 slidrarn » Van, de onrustbarende hoofd-opsteking des Jezuitismus., in ons Jand,..moeten, wij, bekeanen: tot nog toe niets te hebben gemerkt;. doch; van).zija, huis den: Hemelschen- Berg, een uur van de stad. gelegen.en..dus bij, witnemendheid -geschikt tot woonplaats van eenen regterlijken ambtenaar, heeft de schrijver welligt een beter uitzigt.eehad,.misschien ook wel iets anders,,een dorren boom, een heuveltje, een grazend dier of een vhieger, voor een, onrustbarend opgestoken jezuiten-hoofd gehouden.. Maar wij. vragen, zou het, indien men, wezenlijk meende iets dergelijks te hebben ontdekt Niet beter zijn er de policie kennis van te gereen, dan door ijdel geraas de yvreedza- me gemeente in rep’ en roer te brengen, enden een of anderen onschuldigen wandelaar in gevaar. te stellen, van door wie. weet welken angstvalligen, als,een jezuiten-hoofd, of geheime : zendeling van Rome te worden nagejuild en vervolgd? [Indien men kennis draagt aan lieden, die overal, dus ook bij ons, zucht tot opstand tegen het wettig getag opwekken, — jay : dan kan het strafbar worden te twygen y dan behoort nien: te spreken, ter wettiger plaatse namelijk, voor de bevoegde overheid; dan behoort men aan te klagen; niet in het wilde te > schelden, en aan het bestuur eener bij ons wettig erkende ge-. ; zindheid eene handeiwijze te verwijten, die hoogst ongads- dienstig, hoogst misdadig zijn zou, en waaraan wij. dus geen. reloof hechten, alvorens zij in regten is bewezen, Revinden et. *ch in ons midden lieden, die opstand pogen te, wekken, 200 *Het monster, dat, in 't duister woelend, Stadg aan der volkren welvaart knaagt, En, slechts op eigen grootheid doelend, Her’ rijk der tomdeia onderschraaghs “Dat ondier, laag ins't siof gedoken, Toen de ytren schepter eens Tirans Van menschenbloed Euroop’ deed rooken, Heeft, stout, den kop weer opgestoken, En strodt nu om den zegekrans, Ja Rome, dat., genade smeckend, Fens aan de voetbank lag geknield ' “Van Hem, die, kvoon en miter brekend, Den sleutel aller Ry ken hield, Zendi, wyden zyd, op nieuw, haar knechten In 'tachtbaar ‘kleed der ‘Godsdienst heen, /Nietiom den tijdgeest teslbevechten, Die "t heiligst wil met voeten treen; Maat.om, laaghartig en vermetel, De' hand te reiken aan.*t gebroed 8 Dat, rustloos, gadusch Buroop’ doorwroet, ents Verder : din Rome met verraad en logen Op ’t naauwst vereend, — ps GY *Den, vonsten! Die, aan,’t hoofd. der volken Sy En de op ww borst gewette dolkete sesso oh a ~ de’ Protestanten het vinden y“indien er op dezelfde wijze-over de Hervormde Kerk gesproken werd? Zouden soort elijke dichtregelen, door dé. verschillenda «godsdienstige gedmdheden' » Doch wij hopen, dat: de Roomsch-Katholieken verstandig genoeg zullen wezen, om het voorbeeld des heeren Ropipx vAN DER AA niet te volgen, en dat de Nederlandsche regering. 5 protestantsch, gelijk; wij, -mede hare -afkuring; van. deszelfs. In the Journal de la République, le 24 juillet, il a été déclaré, avec l'époque, avec l'époque, une république. "Le Journal de la République désapprove l'état de la publication d'un morceau de poesie en langue Hollandaise, intitulée: "Operer en Président de la République." A en juger par les, extraits, qu'en découvert, une qualité de magistrat commandait, plus qu'à tout autre, un esprit dé paix, de concorde et de justice, à eu pour but de faire considérer, Rome, qu'il accable d'épithétes les plus injurieuses, comme en état de conspiration flagrante avec tout ce, qui tend en Europe au renversement: de l'ordre et à la dese. Après la citation de quelques passages, empreintes de cet éprit, "L'Armenieur Courant, ajoute: "C'est ainsi, que l'on s'exprime, sur le chef de la réligion, "Catholique, dans un pays, ou cette réligion est légal." En réconnue, et ou ceux qui la professent, formant um tiers de la population se conduisent, sous tous les rapportaycomme; “ly de ‘bons éltoyens, ‘et ont par consequent droit de  conservation de cet esprit de tolérance sanciónné par notre loi fondamentale, et dont la consolidation et la pratique forment le but constant des efforts du Roi. Nadat de Onpartidge van 25 April het artikel uit de Arnhemsche Courant had overgenomen, laat hij er op volgen: is, Indien nu weldenkende Protestanten hunne verontwaardig niet kunnen inhouden bij het lezen van zulke verzen, welke uitwerking kan men dan niet verwachten, dat dezelve op de gemoederen der Katholiken hebben? En het is een man, die nog onlangs waardig gekeurd werd *s Konings gunst te genieten, een man die een regterlyke bediening in Nederland bekleedt, die aldus schrijft. Heeft hij hierdoor zijnne dankbaarheid aan den Koning willen bewijzen? Ons dunkt den blos van verontwaardiging te zien opkomen op het gelaat van den edelen Vorst, bij het lezen dier taal, en zijn hart berouw gevoelen van zulk een man tot een bediening te hebben geroepen, die de ufterste kieschheid, de meest Christelijke liefde en ongesch ondenste onpartijdigheid vordert. Sa Doch > Mr. VAN per AA, gedoog, dat wij u eenige vragen voorleggen, en zoo het u mogt convenieren eenig antwoord te doen geworden aanhanger en volgeling van dat monster, van dat Rome, met verraad en logen op 't naauwst ver-eend, zullen wij dezelve gaarne van u vernemen, 1°, Verondersteld, dat eenige eenvoudige, onopgevoede R, K., uw geschrift in handen krijgende, niet genoegzaam begre-en dat verachling het eenige gevoelis, hetwelk hetzelve moet inboezemen, en voor de inspraken des verstands en der rede doof, an eene, maar al te gaande gemaakte, verontwaardiging gehör gaven, naar u toe trokken, uw huis omsingelden, uwe glazen jnwierpen, ja zelfs uwen achtbaren persoon mishandelden; verondersteld verder dat eenige evenmin verstandige Protestanten, door uwe dichtregelen opgehitst, uwe parti trokken, dat hier-uit natuurlijkerwijze een burgergevecht uit ontstond, hetwelk zich alg een zwavelvuur verspreidde, zouden dan die arme burgers niet g evat en voor de Tegtbanken gebragt worden, vot de strafwetten op de woelingen zien. Toepassen, en wel- ligt hun bedrijf met schavot en geyangenis straf moeten boe- ten? Voorzeker ja- Welnu, wij vragen uden, of gij, Mr. VAN Dee Aa, niet schuldig, met schuldiger zoudt zai die door we pen die woelingen zoudt hebben geprovoceerd! Wij vra- dien uwe dichtregelen die gevolgen niet wl en oor en u zelfs, in g Le Rese, gij echter kunt zeggen geheel schuldvry te zijn, evenwel tot dezelve aanleiding gegeven te hebben. "20, Indien bij de regtbank, in dewelke gij de eer hebt een plaats te bekleiden, een R. K. gedaagd wordt, zoude deze hebben, om u, Mr. van DER Aa, yolgens art, 378, 9° van het wetboek van Burgerlijke regtspleging te recuenen our cause d inimitic, en zoude er wel immer eene meer erdereden bestan hebben, om aan zoodanige recusatie werden. Hence § deter eel gij ook niet, Mr. VAN DER Aa, dat het Hof van Rome, bii onze regering eenen Vertegenwoordiger heeft, zoo-wel als Frankryk, Engeland en aile andere Staten. Wat denkt schrift lezende, waarin onder andere ij, indien die man uw ge } r a - cate dat zijne regering (Rome). geheime zendelingen rondtzendt, welke zich niet ontzien, de ontévredenen, van als lerles kleur, de hand te reiken, en overal, de sucht tot op- glise reformée? Croit-on que si les. “stand, tegen het Wettig Gerag; op te wekken of levendig te houden, — ; waarin gij zijne regering van VERRAD en lugen » beschuldigt, waarin filaan de vorsten Rome aanwijst als de lasts» waar de op den; wat denkt gij, indien Rome's Afgezant bij ‘ous Hof eéns reene Nota indiende aan onze Regering, waar hij voldcening unne borsten gerigle dolken gewet wor- tt vorderde voor de smaad en hoon zijnen meester aangdan, door een van ‘s Konings onderdanenen ambtenaren? Wat zoudt gij dan zeggen en aan onze Regering te rade geven? Of zou- de deze Nota, naar uw inzien, met dezelfde verachting moe- ten ontvangen worden, welke u, Mr. van pen Aa, voor Rome en derzelver yrienden bezielt?: Doch indien-een’Fransche Regering eens openlijk vere kondigde, dat het de Koning der Nederlanden is, dze het mas chine infernale van Fiescur aangelegd, het vuurwapen van Aursaup geladen heeft, zoudt gij dan niet met de geheele Natur » verlangen, dat over zulk eene lasterlijk aantijging van de Fransche Regering prompte voldoening geéischt. werd? Eo waarom zoude dan de Afgezant van Rome zulks,. in het onder- havige geval, niet bij de ouze kunnen en mogen doen? Waar- lijk, doetissime Domine, gij het dergering eene zeer slechte dienst bewezen. En gij hebt zelfs de geheele Natie beleedigd, door haar voor te houden, ‘dat zij onder haar een hoop Ko- ningsmoorders en Landverraders telt, endat die hoop nog wel het derde gedeelte van hare bevolking uitmaakt. Findelijk, en ten gevolge der bovengemelde vragen, zullen - wij u 4.° nog afvragen: kunt. gij nu nog, de hand op uw hart leggende, in gemoede volhouden, dat gij bekwaam, en waar- dig zijt den post te bekleeden, met welken de goedheid en het yertrouwen des Konings u vereerd heeft » Nu Mr. Van per Aa, zoo het u lust, zal het ons aanges naam zijn, op deze onze vragen van u een antwoord, doch vooral een fatsoeniijk antwoord te erlangen. Nog aangenamer zal het ons zijn, indien gij. tevens de waarheid wildet bewij- zen van de eervolle epitheta, welke gij den R. K, zoo ruiin- schoots toedeelt, en zoo lang gij dit niet gedaan hebt, zult gij ons wel willen gedoogen, die gevoelens jegens u te blijven ‘koesteren, welke uw geschrift » dichtregelen” genaamd, ons hebben ingeboezemd.” Het Handelsblad eindelijik, van denzelfden dag, gaf het volgende uittreksel van het artikel uit het Journal de la Haye. Hierbört vermeld. Het Journal de la Haye vermeant, dat de Arnheimsche Courant te regt de uitgave ten hoogste misprüjst van een dichtstuk inde Hollandsche taal, getteld: Oproer en Priesterdwang door Ropipk van DER Aa. Het Journal voegt bij hetgeen de gemelde Courant over dit dichtstuk, zegt het volgende: “Wij moeten doen opmerken, dat het niet zeer waarschijnlijk is, dat eenig Catholijk in ons land zich verbeeldt, dat de regering, die alle-de eerediensten met een gelijke zorg en een gelijke regtvaardigheid behandelt, anders dan met een gevvel van smart de afwijkingen zou zien van een weinig overdachten iver, die niet zeer geschikt is tot het behoud van dien geest van verdraagzaamheid, door onze grondwet gewaarborgd, em waarvan het behoud en de uitoefening het bestendig doel var onzen koning zijn.” Het. semi-officieele karakter van het Journal de la Haye, en het standpunt waarop tegenwoordig de Arnheimsche Courant, als bekend oppositie-blad, hetwelk niet dien hoofde de voordeelen aan een Provinciaal Biad. verbonden, verloren heeft, ten opzigte van de regering staat, maken deze woorden van het Journal de la Haye, van veel gewigt; hoewel de uitdrukking + Weinig overdachten grer (zéle peu reflechi) wat alte verschoonend, voor zulke grove beleedigingen is; en het ons voorkomt, dat het gevoel van smart bij de regering hier wel een gevoel van verontwaardig en misnoegen had mogen zijn; te meer, wijl naar ons inzien, de Arnhemsche regter plaalsvervanger zich in dit geschrift heeft schuldig gemaakt, aan overtres. Me end van art. 367 van het nog bestaande strafwetboek, ’t welk zegt: Fn ude ale ‘Schuldig aan het wanbedrijf van lastering zal zijn, die, het zij op of in openbare plaat-sen of bijeenkomsten, het zij in een ge-drukt of ongedrukt geschrift, dat aangela-gen, verkocht of verspreid is geworden aaniemand wie het ook zij, daden te last gelegd zal hebben, die, ingev alle zij plaats hadden, den gene, tegen wien zij geduid zij aan lijf- of boetstraffelijke vervolging, of wel bloote-lijk aan de verachting en den haat der burgeren bloot zouden stellen.” De handhaving van dit artikel (’t welk wij aan de overwegging van sommige schrijvers en dagbladen, vooral tegenwoordig aanbevelen), zou meer bijdragen ter bevordering van rust en eendragt, dan de aanhou-dende en verkeerde toepassing der artikelen 291 enz. Og de afgescheidene Gereformen. Men behoest sechts de dagblad-artikelijk, betrekkelijk dat geschrift door ons hierboven.vermeld, met aandacht te lezen, om zich te overtuigen, dat de regt-vardige zaak van het Catholicismus, in ons vaderland veel gewonnen heeft; daar dezelfde Arnhemsche Courant, die te voren dezelfde, honende, en tergende rol speelde, welke zij thans in Mr. Roginé van per Aa zoo sterk afkeurt, de regten der Catholijken, op be-scheidenheid en achting, nadrukkelijk verdedigt; en daar een half officieed blad dusdanige handel wijze; van en oppositie-blad openlijk goedkeurt. Of de redactie der Arnhemsche Courant, in andere handen is, dan voor weinige jaren, en vooral védr den Belgieschen opstand, is ons onbekend: doch dit zij zoo het wil; na het door ons medegedeelde artiel over Ropipé van per Aa’s dichtregelen, moet de redactie der Arnhemsche Courant met schaamte, de voorige jaargangen van haar blad doorbladeren: zij behoort te gevoelen, dat zij, al Vorens, op dien toon te spreken, haar eigen vroeger gedrag openlijk behoorde af te keuren, en deswege amende honorable te doen. Intusschen kunnen wij de uitdrukking, door de protestantsche redactie der Arnhemsche Courant, gebezig: De NEDERLANDSCHE REGERING PROTESTANTSCH GCELIJK WIJ, niet stilzwijgend over het hoofd zien: zij is onwaar. De koning is, als individu, protestant; maar niet als hoofd van den staat. De tegenwoordige grondwet is niet, zoo als die van 1814, een juk voor den vorst: de koning kan, volgens de tegenwoordige staatsregeling, zoowel Catholijk als Protestantsch wezen. De ministers en hooge ambtenaren, zijn meest allen Protestantseh; doch zij zijn dit als individus en niet als ministers, staatsraden enz. De grondwet verklaart plegtig, dat de belijders der ver-schillende Godsdiensten, gelijke aanspraak hebben op ambten en bedieningen; de koning zou derhalye, guiks een gedeeltelijk., ja zelfs geheel Catholijte ministerie kannen aanstellen;, en hetiis derhalve, een gevaarlijke dwaling, die wij met kracht meenen'te moeten. bestrijden, als men ein openiijk beweert, dat de REGERING als zoodanig Protestantsch is, en daruit welligt in het vervolg zou willen afleiden, dat zij Protestantsch zijn moet. Wij Roomsch Catholijken zijn in dit land niet slechts wettig erkend; maar in alle opzigten, met de belijders van andere Godsdiensten, volkomen- gelyk gesteld; ähnlich voorrang, änder voorrang, änder voorrang, ‘t welk aan de Protestanten en hunnen Godsdienst, boven ons en onzen Godsdienst wordt verleend, is eene onreguardigheid; zoo als be v. de toepassing der wet op het dagen welke de. Protestanten nog hebben overgehören; terwijl op die dagen welke voor de Catholijken even heilig en verheven zijn, als de Zondag, het koopen en verkeop, het houden van  als men niet bleef beweren, wat wij ontkennen: dat de rege ring Protestantsch is. De wet op het vieren. van den Zondag en.. die men weder in het leven heeft eruggeroepen, en ten gevolge waarvan reeds menige winkelier en. tot geldboete is verordningen, levert almede een bewijs op, dat de regering van een land, waarin alle Godsdiensten zijn gelijk gesteld en de belijders van alle Godsdiensten, gelijke regten hebben, zich op geenerlei wijze met verordningen. betrekkelijk Godsdienstzaken, kan inlaten, zonder onregtvaardig te worden. De Joden hebben in Nederland, volgens de grondwet, gelijke regten als wij: zij hebben een streng gebad, om den Sabbath te: hei-ligen, dien zij ook stiptelijk onderhouden; zij mogen op dien dag geenerlei handel drijven; en nu gebied hen de burgerlijke wet, om daarenboven, op de Zondagen en. hunne winkels gesloten te houden. Waaruit volgt dat de-burgerlijke wet aan de Joden, ruim Vyftig dagen in het jaar minder toestaat, om hunne neering of beroep uit te oefenen dan aan hunne mede- burgers: en toch kent de grondwet, hen gelijke regten toe. Men denke niet, dat wij de ontheilig van den zondag verlangen of billijken; maar wij beweren, dat eene wef, als die op het vieren der zondagen enzs, dat is eene wet, welke beveelt, zich van alle openbare werken, handel, en het onthouden, op die dae gen, welke een gedeelte der bevolking, als geheilig beschouwt, en het toelaten van dat alles, op dagen, die door een ander gedeelte der bevolking, als even heilig of nog heiliger beschouwd wordt, lijnregt strife dig is met eene grondwet, die aan alle godsdienstgezindheden gelijke bescherming waarborgt. Hieruit volgé, dat de stelling van het Journal. de la Haye, door het Handelsblad, vertaald overgenoe men: dat de regering alde eerediensten met eene gelijke regtvaardigheid behandit, niet volledig kan worden toegestemd. et ie Overigens is die gelijke bescherming geenszing ee- pe gunst,.welke de regering naar goedvinden, kan toe- staan, wijzigen of weigeren; het. is eene verpligting, -haar door de grondwet opge Legd; het is een regt, waarop, de belijders. Der verschillende godsdienstgevoelens aanspraak heben, en waarvan zij, zonder schending der grondwet, niet kunnen beroofd worden. Art. 191 der nog bestanden grondwet, zegt met ronde .woorden: » Aan alle godsdienstige gezindheden in het koningryk bestaande, wordt geliyke bescherming verleend.” “ce Wij moeten doen opmerken, dat hier niet van ee- rediensten gesproken wordt; maar van godsdienstige gezindheden, welke uitdrukking eene veel ruimere be- teekenis heeft. Het verwerpen van oude onvertaalbare woorden, die in alle talen overgenomen zijn, heeft het hare toegebragt, om eene verwarring van denkbeelden te doen ontstaan, die aan de gewigtigste zaken wezen- lijk nadeel zou kunnen toebrengen. Zoo heeft men uit onze tal het woord: redigie verbannen, en het woord: eerediensé aangenomen, *twelk geheel iets anders uit- drukt; daar de eeredienst of Godsvereering, de eigen- lijke Godsdienst, slechts een uitwerksel van de reli- gie is; en diensvolgens verschilt, omdat hij door de verschillende religien voorgeschreven en gewijzigd wordt. Dit punt is van. meer gewigt, dan men op- * perväkken zu, en hetis daarom van belang, zich aan de letter der grondwet te houden. De onderscheidene godsdienstige gezindheden en niet slechts de onderscheidene eerediensten hebben aanspraak op gelijke bescherming. Wij willen dit onderscheid door een voorbeeld ophelderen, eyye De Spaansche en Portugesche liberalen, de Zwits sersche radicalen en het protestantsche Prussische Ministerie laten den Catholijkhen eeredienst onge- moeid; terwijl zij zich allen de geweldigste inbreuken op de Catholijk religie vermeeten. De Catholijk gezindheid kan niet bestaan, zonder éenheid: deze alleen doet haar Catholijk zijn. Die éenheid kan niet worden bewaard en gebandhaafd, dan door vrije gemeenschap met het zigtbaar opperhoofd der geheele ‘Catholiciteit, den Herder der herderen, dien alle Catholijk, als den Plaatsbekleeder van Jesus Curistus ‘op aarde eerbiedigen, dien zij, in geestelijke zaken, als hoogste gezag moeten gehoorzamen; en dien zij dus’, in twijfelachtige gevallen, Vielijk, zonder vreemde tüsschenkomst, moeten kunnen rädplegen. Waar dit belet of belemmerd wordt, is. de Catholijke gedindheid niet vrij; zij wordt niet beschernd, maar verdrukt, al liet men haar den Catholijken eeredienst op de schitterendste wijze uitoefenen. — Het is dus niet slechts op de bescherming van onzen eeredienst, maar van de redigie van onze gezindheid in haar voor-naamste en wezenlijkste deel, dat de grondwet ons aansprak geeft. Deze onderscheiding behoorde men noot vit het oog te verliezen. De Jansenisten en Hermésesianen hebben denzelfden eeredienst als de Catholijken: maar niet dezelfde, religie, dat is, niet dexelfde leer; zij zijn-andere van. de Catholijke gezindhed, verschillende gezindhedem. Eenige Prussische bladen, heben een soort van proclamatie medegedeeld, aan de Catholijke bewoners van Prussisch-Polen gerigt: Aan mijne Catholijke onderdanen in het groothertogdom Posen: met regtmatige afkeuring hed ik ver-nomen, dat kwaadgezinde personen onder u de.meing trachten, te verspreiden, als of ik het oogmerk koesterde om u in de uitoefening van den Catholijken en (1) Als men de Protestanten, zoo als betamelijk is, in ou-derscheidene gezindkeden splitst, dan meenen wij gerustelijk te mogen beweeren, dat de Roomsch-Catholijke Apostolische gzindheid de grootste in Nederland is. Godesdienst en in de tear zijner gelöstleer te verhinderen en te beperken. Alhoewel, ik durf veronderstellen, dat zoodanige strafbare pogtiigen » geenen ipgang bij u zullen vinden, omdat die logeaachtige inblazingen door de dagelijksche ondervinding toerei-kend worden wederlegd, heb ik toch, ten einde allen twijfel aan mijne landsyaderlijke gezindheid nopens deze aangelegenheid uit den weg te ruimen, noodig geacht, u bij deze kennelijk te maken, dat mijn ernstige wil daarheen streeft om u, even als tot dusverre, zoo ook in het vervolg, krachtens het patent van bezitneming dd. 15 Mei 1815, in uwe Godsdienst-oe-fening te beschermen en mitsdien niet te, gedogen, dat de gelofs en conscientie vryheid by mine lands-wetien bevolen in eenig opzigt der Kerkelyjke Leer hoegenaamd, verstoord of verhinderd worde. Mine ajeerigste pogingen strekken om de door uwe voorva-deren bezeten en uitgeoefende gelofs- en conscientie eryheid ook voor u te bewaren; daarentegen zal de gestrengheid V van de volheid der magt, door God, aan. mij als heer des lands verleend dengenen treffen, die het waagt dezen toestand te veranderen, U door onware voorstellingen in uw vertronwen op het woord. uws konings te doen wankelen, en de liefde en eendragt te storen, waarin de verschillende Christ telijke Godsdienst-belijders in mijne landen tot op den tegenwoordigen stond tot mijne vreugde nevens.elkan- der hebben geleefd, Gaat derhalve voort in uwe ker- ken uwen Godsdienst uit te oefenen.en bidt God: met mij, dat de Almagtige alle verderfelijk zaad van wan- trouwen en tweedragt uitroeije, *t welk boosaardige hedoelingen of kwalijk begrepen en in dwaling, vere keerenden ijver pogen mogten onder u te verspreiden. Berlin 12 April 1838. Iin (Get.) Frever Wilhelm Melden heeft toch de zogenaamde staat= kunde van de gelöst- en conscientie-vrijheid der Cae tholijken? De koning zegt in dit zonderling stuk niet te zullen gedogen, dat de gelöst- en conscientie vrgheid BIJ ZIJINE LANDSWETTEN BEVOLEN, in ee~ nig opzigt der Kerkelike Leer hoegenaamd gestoord of verhinderd worde; dat zijne Yrerigste pogingen sirekken om de door de voorvaderen der Catholijke bewoners van het groot-hertogdom Posen, bezeten en uitgeoefende. gelöst en conscientie-vrijheid ook voor het bewaren. En het zijn juist die landswet- ten, welke de Catholijke Priesters en de Catholijken in het algemeen, van hunne gelöst- en conscientie vrijheid beroven; daar xij het uitspreken van den hus welijkszegen eischen, waar de Leer der Kerk, zulks aitdrakkelijk verbied. Waar is de vorst, die bewijzen kan, dat God hem, als-heer des Jands, eene von den Empfangen van MAGT heeft verleend, welke hem veroorloofd, om Catholijke's schoppen en Priesters te dwingen, om zijne Jands-wetten boven de wetten der kerk te eerbiedigen, en den menschen meer te gehoorzamen dan Gode die hen de bewaring van het pand des Geloofs toever-trouwd en geleerd heeft dan Crsan te geven, wat Caesar toekomt, maar ook aan God wat Gode toekomt. De koning zegt, dat die votheid van magt dengene zal treffen die het waagt dezen toestand te veranderen, te weten: het bezit van gelös- en conscientie 'urgheid, zoo als de voorvaderen der tegenwoordize catholijken dezelve genooten. Dat dan in de eerste plaats, die volheid van magt’s konings ministers treffe....! Maar neen! zij zal hen treffen die de Catholijken, door onware voorstellen in hun vertrouwen op het woord huns khonings te doen wan-helen, en de liefde en eendragt te storen, waar- in de verschillende Christelyke Godsdienst beliders In zijn landen tot op den tegenwoordigen stond tot zune vreugde nevens elkander heben gelecfa, dat is, alle getrouwe Herders, die den waren staat van zaken waarvan zijn, door hunnen Aartsbisschop zijn onderrigt geworden kennende, doch die men verkiest om ware voorstellingen te noemen, de Geloovigen die aan hunne, zorg zijn toevertrouwd en van wier zielen zijn bekennen wier zielen zijn bekennen wier zijn, zonder de waarborgen welke de Kerk daarbij voorschrijft; maar die door de Jandswetten verboden worden te vorderen! En dat alles moet nog verdraagzaamheid heeten. Wij willen hier een staatje aanvoeren ten bewijze, dat Freperix de Groote beter wist, wat verdraag zamheid, gelöffs- en conscientie-vryheid en gezonde staatend van eenen wijzen vorst vorderen dan de tegenwoordige Pruissische staatsmannen. Zekere B., Catholijk inwoner van Hadberstad en kleermaker van beroep, had eene protestantsche vrouw getrouwd en dus de canons der kerk overtreden. De Paters Dominicanen, die eene parochie dier stad bes dienden weigerden de Sacramenten der Kerk aan B., toe te dienen. De kleedermaker wendde zich tot het gouvernement, ‘t welk in die stad gevestigt was, en hetzeige. deed verslag van die zaak aan den koning. Zie hier het energieke en doorzigtige antwoord van. den Grooten FREDERIK: » Lieve en getrouwe onderdanen! Wij hadden van uwen kant niets minder gewacht, dan soortgelijke vragen en voorstellingen, als die gij ons, in uwen brief van 12 Februarij hebt doen toekomen en die betrekking hebben tot de klagten van den Catholij- ken inwoner en kleermaker B. tegen de Dominica- nen uwer stad Wandte de beslisser dier zaak wordt met zeer duidelijke woorden in de acte van den Westphaalschen vrede gevonden. Wij verzenden a dus. eenvoudig naar § 48 dier acte ten einde het a tot regel van gedrag strekke, zoo in dit geval, als in andere gelijksoortige gevallen. In die acte wordt gezegd: Het is niet meerder. geoorloofd aan eenen Protestanischen vorst, krachtens zijne kerkelijke jurisdictie, een zijner Roomsch Catholiyke ondere danen te noodzaken, tot eenen daad, d ig met qt oe overtuiging em conscientie, dan het aan eenen Cath Rsopslaota is, een cB ok | tegen een zijner onderdanen, sche confessie behoort. 7 ijken vorst_ ig geweld uit te oefenen , - tp SRG APES TOUR ap » Met zou dus een wezenlijke inbreuk zijn op den ~ » vrede, de Dominicanen te willen noodzaken, tot. » eene daad, die strijdig is met de decreten der cons. » silien en met de fondamentele wetten der Roomsche. » Kerk... Want als zij aan den gezegden B. de abso- | » latie.en de communie weigeren, dan.maken zy. » geenerlei inbreuk op de regten, die wij betrekke- > lijk “de huwelijks-dispensatien hebben. in, tegendeel » zij doen niets anders, dan dat zij den gemelden B.. » van de Sacramenten uitsluiten.,. waaryan._ hij. zich » zelve hergofd heeft, door een huwelijk, ’t welk in. » de Roomsche Kerk verhoden. is, en tot hetwelke hij » niet _kan worden toegelaten, zoo. Jang als hij lid, is » dier Kerk, in gevalle de principes van zijne kerk, » ‘en de noodzakelijkheid eener,Pausselijke dispensatie » hem. bekend, zijn... In die omstandigheden, kunnen > aly op geenerlei wijze gedoogen, dat. gij dwang-. >t delen tegen: de. Dominicanen bezigt, of dat. gij., » u verbeeldt, dat men hen ..zou.. mogen. bedreigen,. Also, zij dat voorregt niet bezaten, dan als eene gunst en bijzondere tolerantie. Want, ah den’ eene’ kant heeft men hien, tij- “dens ‘hunhe toclatidg al de repten toegestaan’, welke ° “de andere kloosters' van ‘dit ‘vorstendom ‘bezaten, ‘en ‘die ‘men hen niet kan’ ontmem, zoo lang als: die ‘religieusen \zich naar het vermelde vredes-tractaat onderdanen :in;wverschillende oordenvan ons koning- rijk, de vrije uitoefening van hunne religie heb- “bem “toegestaan, “op dézelfde wijze, alsof zij, dat s:regt' reets hadden bedeten, in het bepaalde jaar » (anno, decretorio), 1624..° Dagrenboven.zyn. wi zeer » genegen voor de tolerantie... Uwe vragen, en.voor- » stellingen hadden dus. eene Jerisping verdiend. Maar »‘ wij willen nu nog ditmaal u dezelve besparen, en »’ wij vermanen u_ bij herhaling, om in het vervolg met wewvwete vw. gedragen; “en “vans den‘ andéren kant is het zeker,” dat-wij-;—door—eene—-niewwe-gunst-; onze Catholijke- » ‘meerdere voorzigtigheid ‘te werk te gaan in soort- gelijke°zaken. ©” » Gegeven te Berlyn den 1% April 1749. (Get) FREDERIK. Had men dien weg blijven bewandelen, had men zich niet wijzer en verlichter, dan de groote Frepe-RIK” gewaand, dan ware de rust niet gestoord, het regt der Kerk niet geschonden geworden in het land, dat door hem groot geworden is. En wat is het nu? In -eenien! brief uit» Beri7n van 16 April, wordt het volgende geschrévén : t Oto tah xiligus! » De zonderlingste en tegenstrijdigste berigten zijn hier “In “omloop, betrekkelijk het, groot-hertogdom ”  heben. Het grootste gegeben der enttäuschen van het geworden, van den Protestantschen Godsdienst zijnnde, hunne anti-pathie tegen de Catholijken, en de strenge bevelen, die hen zijn gegeven geworden, beletten gelöst te geworden, aan de berigten, die zijn ons overzenden. De Catholijken hebben ongetwijde insgelijks: hunnere denen om te zwijgen, zoodat men in de grootste onzekerheid blijft, wegens den waren staat van zaken. In die orden, den norden die ons uit de Rigne > ‘Provincien en Westphalen geworden, bepalen zich tot weinige zaken, omdat, sedert dat de anti- -Cammeister gemacht, iedereen vreest zine brieven in” handen te zien vallen van menschen, die er belang im hebben, om den inhoud te vervalschen, als zi die niet overreenkomstig hunne oogmerken kunnew üitleggen. Het is evenwel zeker, dat in de Pro- testanische provincien, niet alleen de publieke opi- nie zich niet gunstig heeft getoond, ten opzigte der _Maatregelen, die tegen de Aartsbisschoppen van. _Keulen en Posen genomen zijn, maar dat alle echte _Lutheranen openlijk hun misnoegen daarover hebben uitgedrukt. Wet nieuwe ritueel heeft ingang gevone den in de kerken, maar het is nog niet aangeno- men door de geesten, die de levendigste gehecht- heid blijven toonen aan de Luthersche leeraars die” afgezet zijn, onder welke velen zich in de noodza- kelijkheid hebben bevonden, om het koningrijk te verlaten.” Dann het misnoegen reeds algemeinen, zu wolle, bij die van de Augsburgsche confessie, als bij de Catholyken, wederom te weeg gebragt door de noodlot. Tige zucht des gouvernements, om zich met religie- zaken te bemoejen, en de religie te wijzigen naar da grilligheid eener valsche staatkunde; door welken démon reeds zoo vele onheilen zijn gesticht en nog gesticht zullen worden, als de aardsche.vorsten voort- gaan met de ongerijmde aanmatiging, om hun gezag, verder uit, te strekken, dan de grenzen, welke de, Koning der koningen aan hetzelve heeft gesteld,. die. der tijdelijke en aardsche.dingen! NADERE. PROCLAMATIE...... 