Handelingen
Genootschap voor geschiedenis, Bruges
Geeft zoet ge luid, en wiltschal- $ 3 ?=: t ^ mei noch flui - te niet ver - ge - ten, waar-mee gij a m in de groe-ne wei zoo dik - wijls zijt ge - ten. — IS — DE ENGEL. 1. Ontwaakt, loopt, herders, dezen nacht, Verlaat al uwe schapen ; Uw nieuwe koning lof verwacht, En blijft niet langer slapen. Geeft zoet geluid, en wilt schalmei Noch fluite niet vergeten, Waarmee gij in de groene wei Zoo dikwijls zijt gczeten. DE HERDER. 2. Wat een ontijd'ge stem voel ik Zoo vroeg mijn ooren raken, En mij op eenen oogenblik Uit mijnen slaap ontwaken? De nacht verzoekt nog lange rust, De haan gaat noch niet schreien. Laat slapen ieder naar zijn lust, Eer gij roept naar de weien. DE ENGEL. 3. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 4. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 5. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 6. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 7. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 8. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 9. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide leden ; DE ENGEL. 10. Te lang, o herder, duurt uw' rust, Hef uw vermoeide Het hemels licht schijnt op dees kust. Verstaat gij wel mijn reden? Geboren is de Heer, God-Mensch, Om breeder te verklaren; Ik daal van boven om uw wensch En vreugd te openbaren. DE HERDER. 4. Wat klaarheid zie ik onverwacht Voor mijn gezicht verschijnen? Zie seffens op den middernacht De duisterheid verdwijnen. It is zeker dat de Heer van al Op d*aarde wordt geboren; Mijn hert en ziele branden zal Door 't licht, zoo lang verloren. — i6 — DE ENGEL. 5. 't En IS dan, herder, niet te vroeg. Ga, geef hem hert en zinnen. Men kan niet haastig zijn genoeg, Om God te gaan beminnen. Spoed u, roep uw geburen al, En gaat met vol betrouwen Dien God vol te^rheid, in een stal, Met teere liefd* aanschouwen. DE HERDER. 6. Kloek, herders all staat op met mij, De Heer komt ons ontmoeten. Leidt, engelsch' geesten, ons daarbij Om 't hemelsch kind te groeten. Toont ons de plaats, wij gaan tot hem, Den oorsprong van ons leven. Wij volgen te samen op uw' stem, Om dankbaarheid te geven. Ce noel se trouve dans beaucoup de recueils, entre autres dans les Nieuwe geestelijke liedekens page 39, sur l'air : Mon Dieu vous avez bien voulu vie donner une ^emmc et dans de Coussemaker, N° 7, ou il est notd sur ce dernier air. X. DE ROEP DER HERDERS. Vivace. I^#_^S:^ ^iE£^-^ ^ Komt, her-ders, al - te - gaar, de Hee-re roept u t^-~F^=g^r-^ naar ; hij roept geen' hce - ren naar, hij roept ar - me — 17 — ^Pl -F-^ -M^-mr. '11317 1 boe - ren m«iar. 't Kind en wil maar ga-ven E^2S^ t "■. r 1 r 1 boe - ren m«iar. 't Kind en wil maar ga-ven E^2S^ t "■. r 1 r 1 boe - ren m«iar. 't Kind en wil maar ga-ven E^2S^ t "■. r 1 boe - ren m«iar. 't Kind en wil maar ga-ven E^2S^ t "■. r 1 boe - ren m«iar. 't Kind en wil maar ga-ven E^2S^ t "■. r 1 boe - ren m«iar. 't Kind en wil maar ga-ven E^2S^ t "■. r 1 boe - ren m«iar. Von volk zon-der schijn, ga-ven die met slaven wel ge - won - nen zijn. Komt, herders, altegaar, De Heere ropt u naar; Hij roept geen' heeren naar, Hij roept arme boeren maar. 'Kind en wil maar gaven. Van volk zonder schijn, Gaven die met slaven wel gewonnen zijn. Er komt een boerinnc, Brengt een windellap, Er komt een herderinne, Brengt wat suikerpap. Ce n'est ici qu'un fragment. Le texte complét est donnd comme suit, dans Rondden Heerd, année, p. 38. KERSIXIED. De locht is vol geluid, Door menig harpe en fluit, Schijnt, de sterren dansen, T Hemelsch hof ontsluit : Daar de manestralen Geven dobbel schijn, Zie ik de Engels dalen : Wat mag hier toch zijn? Dat nu de zonne schijnt, De nacht van hier verdwijnt, Is omdat een Maged Baart een hemelsch kind : En nu zijn de wolken Vol gezang en spel, Omdat bij de volken, Rust Emmanuel. — i8 — De vreugd mijn krachten bindt, Als dit kleen edel kind De zoo reene borsten Van zijn moeder vindt : Daer zyn lipkens bloeien, Boven mearnaat, d'Honingaders vloeien Van zijn zoet gelaat. O Joseph, in dit stal Is het immers al! Waar is de koningszale Daar men vinden zal Zoo veel zoetigheden, Zoo veel heiligheid, Zoo veel eerbaar zeden, Zoo hoog Majesteit. De Engels, met gedruis, Vliegen door dees kluis, En met hunne vlerken Dekken zij het huis ; Nu hier zonder schemel Blinkt cen heilig schoon, Stalleke wordt cen heilig. Want 't is Jesus throon. Komt herders, altegaar, Komt Jesus roept u naar, Men roept noch naar geen heeren, Roept de boeren maar Het kind wil vandage, Van volk zonder schijn, Gaven die met slaven Wei gewonnen zijn. De herderkens zijn hier, Zij hebben hout en vier, En daar komt een hcrderinne Met een kruike bier, En ook een boerinne Heeft een windellap, Daar een herderinne Geeft den suikerpap. O Maged, laat geschi6n, Al zijn wij landsche li6n ; Dat wij uwen zone Den Heere mogen zien, En het kind begroeten Hooger majesteit : Heer, wilt ons ontmoeten, Met bermhertigheid. Le feuillet manuscrit sur lequel I'^diteur a copid ce noel, porte pour signature : Vosier trh humble senateur, Leonardus Jacobus SpillUbeen^ J 697. XI. JESUS IN DEN STAL. Lento assai. Listier hier, herder-der-tjes, al-te-maal, om naar Beth-leem te 11 rT-=P ?2: gaan. On-ze groo - te God en hij is erzoo kleen, hij ligt ^^^t^ m 19 — ^ '^eMe^T^^ hier, hij ligt hier. On-ze groo - te God en hij is er zoo /r\ t t m f -jd: kieen, hij ligt hier in den stal voor mij. i. Komt hier, herdertjes, altemaal, Om naar Bethleem te gaan. Onze groote God en hij is er zoo kleen, Hij ligt hier, hij ligt hier. Onze groote God en hij is er zoo kleen, Hij ligt hier, hij ligt hier. Onze groote God en hij is er zoo kleen, Hij ligt hier, hij ligt hier. Onze groote God en hij is er zoo kleen, Hij ligt hier in den stal voor mij. 2. O groote God, en hoe ligt gij hier, Ja voor mijn plesier, Tusschen twee beesten in den stal? Och! gij zijt er, Tusschen twee beesten in den stal? Och! gij zijt er de God van al. 3. Sint Joseph,  zingt er zoo zoet : Och! gij zijt er, Och! gij zijt er het hoogste goed. 4. Maria, die eerweerdige vrouw, Zij zat in de kou, Zij en had geen hout, Om te verwarmen haar kleen kind, Die zij, die zij, Om te verwarmen haar kleen kind, Die zij in de doekjes windt. Texte fort corrompu, sans rime ni mesure. — 20 — XII. ROEP NAAR BETHLEEM. Alia marcia. Ach, wat hoor een, aan - ge - na - me stem, die ons roept en leidt naar den stal van Beth- le- em? Ach, wat i :6=:^ 1  ons roept naar Bethleem? In het midden van den nacht. — 21 De Messias onverwacht, Die van een zoo zuver maagd is voortgebracht. Ach, het is dc wensch en begeert' altemaal, Door de zonde en Adams val. XIII. DE NEDERIGE GEBOORTE. Moderato. Er is een kin- de-tje ge - bo-ren opd'aard', er is een kin- i 1— ^ r^^ = de - tje ge - bo - ren op d'aard', 'tkwam op de aar-de voor ons al -le - gaar. 1. Er is een kindetje geboren op d'aard', 't Kwam op de aarde voor ons allegaar. 2. 't Kwam op de aarde en 't en had geen huis, 't Kwam op de aarde en 't droeg al zijn kruis. 3. Er is een kindetje geboren in 't strooi, 'T Lag in een krebbetje gedekt met hooi. 4. 't Had twee schoon oogjes zoo zwart als laget, Twee bleuzende kaakjes, dat stond hem zoo net. 5. 't At pap uit een pannetje, 'ten maakt' hem met vuil, En 't viel op de aarde en 't en had er geen buil. 6. 't Keek naar zijn moeder, en 't lachte zoo snel, 't Kende de liefde zijns moeders zoo wel. — 22 — 7- *t Keek naar zijn vader, en 't lachte zoo snel, 't Kende de liefde zijns vaders zoo wel. 8. 't Leerde timmeren bij Joseph, den man, En 't maakted' een bankje en 't steld' er hem aan. 9. *t Leerde timmeren bij Joseph, den man, En 't maakted' een tafeltje en 't zett' er hem aan. ID. *t Leerde timmeren bij Joseph, den man, En 't maakted' een beddetje en 't lei er hem in. 1 1, 't Kwam op de aarde voor ons allegaar. En 't wenscht ons een zalig nieuwejaar. Voir Rondden Heerd, 1 1' annde, p. 35. 4-1. Zwart als laget, /. r. gitzwart. XIV. DE GESCHENKEN. Moderalo. Men-schen, zijt nu al ver blijd, hoort nu hoe dat Je-sus 4-d==! Men-schaft, je - sus krijscht en Je-sus lacht; j'is ge - bo-ren op kerst- w^ S^^^^^^M nacht, in den stal, on - ze Heer en God van al, en on - zc irz^. Heer en God zoo rein. De her-de-ren, deher-de-rin-nen, deher-de-ren, zij gin-gen al naar den stal, of- fc - ran den en wierook bran-den; loof-den den groo-ten God van al. 1. Menschen, zijt nu al verblijd, Hoort nu hoe dat Jesus leidt. Jesus krijscht en Jesus lacht; J'ls geboren op kerstnacht, In den stal, Onze Heer en God van al, En onze Heer en God zu rein. De herderen, de herderinnen, de herderen, Zij gingen al Naar den stal, Offeranden en wierook branden; Loofden den grooten God van al. 2. Tsaaken die kwam voorgegaan Met een g'heelen hoedzak graan, En Trine brocht de suikerpap, En Marie de windellap, En Conn^ Die brocht versche boter mee. En Tseppen die brocht hout om voor, En Tone brocht een kruike bier; Pier brocht vleesch Naar den eesch. Tsanne moeie brocht luiers en doeken: Elk was blijdelijk van geest. 3. Als zij kwamen in den stal, Vonden daar den God van al. En zij zagen een kleen kind, Dat daar lag al in den wind, Schier half dood, In zijn maagd-en moeders schoot; En zij aanbaden den Heere zoet, Den opperal In den stai, Tusschen beesten en's hemels geesten, Loofden daar den God van al. 4. Als zij kwamen den stai uit, Pier die nam zijn beste fluit, Loofde God, Tone met zijn rommelpot, Annatje met zijn vleiertong, Die zoo lustig zong. Connd die oppe zijn klompen sprong. Tseppetje riep Vol plezier : Maakt nu vreugden Naar uw deugden, Maakt te samen goede sier! Voir Rond den Heerdy 2* année, p. 71, dont le texte prèsente quelques légères differences. 2.-1. 7>aa^^/r, Jacques. — 2.-5. C(^;i«/, Comeille. — 2.-6. Tsepen, Joseph. — 2.-1 1. Tsanney Jeanne. I XV. DE BESNIJEDENTS. Poco andante. Was op een kou-den nacht als het kinderte wierd ge- bo - ren, van een ma-ged uit ver - ko - ren. Ge - bo-ren moest het we-zen, ja voor ons al - le -gaar, al-le- 1: -4- — 25 — gaar. Looft God ten al - len tij - de met een goed za - lig nieu - we - jaar. 1. 't Was op een kouden nacht Als het kindetje wierd geboren, Van een maged uitverkoren. Geboren moest het wezen, J a voor ons ailegaar. Looft God ten alien tijde Met een goed zalig nieuwejaar. 2. 't Was op den achsten dag Dat 't kindetje wierd besneden, Al in zijn teere leden. Besneden moest het wezen, Ja voor ons ailegaar, enz. 3. Wat zagen zij van verre? Een schoone klare sterre. De sterre, die zij zagen, Schong uit den hemcl klaar, Ja voor ons ailegaar, enz. 4. Maria die droomde, In haren slaap zij sch - Das Herodes kommt zoude, En dat hier zoude dooden Het kleene kind van haar. Ailegaar, ailegaar! Looft God ten alien tijde Met een goed zalig nieuwejaar. On ajoute assez souvent devant le troisième couplet, le vers Wat zagen zij van bij? 3.-4. Schong imparfait de schijnen. — 26 — XVI. NIEUWJAAR LIED. Allegretto. m^^^^ s -^z:: Vrienden, ik wensch u al - te  den os en den ezel, Tont ons zijn handjes rood en blood, Om ons te helpen, uit den nood. 3. Jesus in 't heilig sacrament, Die den grond van onze gedachten kent, Onder de gedaante van brood en wijn, Daar duizend engelen bij hem zijn. 4. Maria, Gods moeder, met haar kleen kind Die z'in onnoozel doekjes windt, Maria, zij is er's hemels koningin, Zij is de ware scherm van het huisgezin. — 27 — 5. Wijzindriekoningen van verstand, Wij komen uit ons vaderland, Wij komen naar den armen stal Van den alderhoogsten God van al. Le dernier couplet se rattache jeder Ungeautre chanson. Volk la place entière, telle qu'elle est donnée dans Het gheesielyck Hopeel- tjen door P. Cauwe, p. 44. NIEUWJAER LIED. Stemme : La bouffonnerie de Monsieur, (ofte) Was een herder vroegh opghestaen. 1. Ick wensch u-lieden  1. Ick wensch u-lieden van dit huys, Door Jesus dierbaer heylig kruys, Door Jesus naem en majestyt, De rycke vreught en salighebt. 2. Ick wensche dat het soete kindt, Ons nieuwgheboren Heer en vriendt, Die in een stal tot ons quatn, Ons hert ontsteeckt met herte vlam. 4. Dat nu Maria suyver macght Altydt wel voor ons sorghe draeghi: Ick wensch dat s'hemels koningin Bewaert ons heele huysghesin. 5. Nu menschen volght de herders naer, En groet hier Jesus voor 't autacr, En sucht, en beeft, en weent, en schrcyt Voor syn hooghweerdigh majestyt. 6. Die in een kleyne kribbe lagh, En naer den os en esel sagh, Toont nu syn handen bloedig roodt, Om ons te helpen uyt den noodt. 7. Die in hethoygheslaepenheft, Syn vleesch en bloedt oodtmoedigh gheeft Onder de ghedaente van broodt en wyn, Daer duysent enghels by hem syn. 8. Het kindt in 't heyligh sacrament, Den grondt van ons ghedachten kent ; Syn ooghskens en syn lief aensicht Den hemel in myn hert verlicht. Dans la rdimpression cité plus haut (note p. 9) on dit que la pice se chante encore sur les airs Le prince de CorM^ ou Sus kindjen sus, en niet krijt inecr^ ou Laestniael lag ik in fantasy. — 28 — m XVII. DE KONINGEN UIT HET OOSTEN. Poco lento. P y T C^ ^^= 3 Uit Oos - ter - Ian-den kwamen met of - fe - H — # — F— t- ^-*— g E3 ^ granden drie koningen ge- reisd naar Bethle -em. Van vijf ^^^i^^ hon-derd mij-len ver-re, door'tver - lich - ten van de H t P^^?^ ? ? ster-re die zij ver-lo - ren te Je - ru i H t P^^?^ ? ? ster-re die zij ver-lo - ren te Je - ru i H t P^^?^ ? ? ster-re die zij ver-lo - ren te Je - ru H t P^^?^ ? ? ster-re die zij ver-lo - ren te Je - ru H t P^^?^ ? ? ster-re die zij ver-lo - ren te Je - ru H t P^^?^ ? ? ster-re die zij ver-lo - ren te Je -sa - lem, Je - ru - sa - -lem, die zij ver - lo - ren te Je - ru - sa - lem. 1. Uit Oosterlanden Kwamen met offertanden Drie koningen gereisd naar Bethleem. Van vijf honderd mijlen verre, Door 't verlichten van de sterre Die zij verloren te Jerusalem, Jerusalem, Jerusalem, Die zij verloren te Jerusalem. 2. Herodes, verslagen Als hij hun hoorde vragen Waar dat de koning der Joden geboren was, Heeft straks zijn raad vergaderd, Die 'them terstond verklaarde; Dus wees hij hun naar Bethleem op dat pas. Op dat pas, Dus wees hij hun naar Bethleem. — 29 — 3- Met dappe schreden Zijn de wijzen getreden; De sterre leid' hun weer tot in den stal. Daar hebben zij gevonden, In doekjes gewonden, Een kind koning, heer ende God van al, En God van al, Een kind koning, heer ende God van al. 4. Uit llefdeteere Schonken deze groot heeren Hun scepter, kroon en staf aan *t kind naar wensch. Deden hun nämlich, Mirre, goud en wierook branden, Erkenden' kind als God en mensch, Als God en mensch, Erkenden' kind als God en mensch. 5. Denk hoe de liefde Van 't kind hun hert doorgriefde, Het bracht zijn lief handetjes in de schaal. *t Lacht' hun toe met zoete lonken, 't Deed hun hert in liefde vonken, En in hun hert branden altemaal, J a altemaal, En in hun hert branden altemaal, J a altemaal, En in hun hert branden altemaal. 6. Als zij den zegen Van 't kind hadden gekregen, Namen zij oorlof weer naar hun rijk te gaan. Doch Herodes, de snoode, Zocht het kind te dooden, Dus wees de engel hun een' ander baan. — 30 — VIII. DE DRIE KONINGEN. Moderate. Laatst wa - ren er drie ko - nin-gen wijs, zij reis-den al m^0E^F^wiw p _w — o-ver het sneeuwwit ijs, al o - ver 't land g'heel tri-om- m ■-hr. T^in: Ef- I ^1 ^ ^ — iini i= ^ phant, om Je-sus te zoe-ken, dien weer-di-gen pand. Zij ^^m^M^SMi^^ kwamen met ke-tels en trom-me - len aan, zij kwamen met ke-tels en trom-me - len aan. 1. Laatst waren er drie koningen wijs, Zij reisden al over het sneeuwwit ijs, Al over 't land, G'heel triomphant, Om Jesus te zoeken, Dien weerdigen pand. Zij kwamen met ketelsen trommelen aan. 2. Zij trokken daar Jerusalem uit, Met trommels, trompetten en zoetegeluid. 3. De engel die sprak sint Joseph toe: "Vlucht naar Egypten met Jesus zuet." Herodes die kwam Meteen groot gespan; — 31 — De ezel die vluchtte, Maria die zuchtte, Sint Joseph die troostte zu hare droefheid. 4. Herodes ontbood kleen ende groot, Alle die bloedjes ze slagen zal dood. Wie heeft ooit gehoord Van zulk een* moord? D'onnoozel herten Vol herten en smerten Zij wierden in hunder bleiben gesmoord. XIX. DE KONINGEN MET DE STER. Allegretto. Er kwamen drie ko-nin-gen met ee-ne ster, er *=*= Ffg-^P ^i^ r ±-t m kwa-men drie ko-nin-gen met ee-ne ster, zij kwa-men van I ^m ee^ ^ f^^^^^^ bij en zij kwa-men van ver. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van ver. Autre finale plus ancienne. Zij kwa-men van bij en zij kwa-men van Zij kwamen van ver. — 32 — 1. Er kwamen drie koningen met eenester, Zij kwamen van bij en zij kwamen van ver. 2. Zij kwamen den hoogen berg opgegaan, Zij vonden de sterre daar stille staan. 3. Wei, sterre, gij moet er zoo stille niet staan, Gij moet er met ons naar Bethleem gaan ; 4. Naar Bethleem binnen die schoone stad, Waar Maria met haar kleen kindetje zat. 5. Zij gaven dat kindetje eenen zoen Van wierook en mirre en roode fijn goud. Voir DE CoussEMAKER, N° 28 (30 couplets) et 30; Hoffmann von Fallersleben, H. B. II, N°69. XX. DE VLUCHT NAAR EGYPTEN. Allegro grazioso. Hebt gij niet een' vrouw zien  Al was het nacht, Het schong er dag. Denk eens hoe dat het met Maria was. 2. Maria die reisde zoo verre, Zij vond er een akkerman staan Die bezig was met zaaien, En z' heeft hem gesproken aan: "Weg, weg, met uw wagen, Uw string en uw ploeg; Houd op van zaaien En will er uw koorn maaien, 'T is rijpe genoeg. 3. Als er iemand naar mij komt vragcn, Zeg dat ik al gepasseeren zijn Toen gij bezig waart met zaaien; En nu zijt gij tot maaien bercid. " 4. De akkerman keerdcd' hem omme En hij viel op beide zijn knien: " Looft God den Heere, zoo moet het geschien." 5. Maria en was maar verdwenen, Als H erodes daar kwam gezwind: "Hebt gij niet een vrouw zien passeeren, Een vrouwtjc met een kleen kind? Witter als krijt Was haar habijt. Zeg mij *t bescheid Van *t geen dat gij weet, Verklaar het op eed. " 6. " Ik heb wel een' vrouwtje zien passeeren, Een vrouwtje met eon klecn kind, Maar toen was ik bezig met zaaien, En nu met maaien, mijn vriend. Veel witter als krijt Was haar habijt. Dat is 't bescheid Van 't geen dat ik weet, 'k Verklaar het op eed. " 7. Toen sprak die valsche heerc Met een bedroefd gemoed : " Nu moeten wij wederom kceren, Al op den staanden voet; Want zij mag er al zijn Te landewaart weg. Had ik haar onder de handen van mij, Haar kindetje zoude gedooden zijn. " Cette pi^ce, malgrd les profondes altdrations qu'elle a subies, conserve n^anmoins le souvenir du miracle transmis par une pieuse tradition. La Sène Vierge, dans sa fuite, rencontre un laboureur qui semait du hôtel. Cessez de semer, lui dit-elle, et moissonnez; votre blât est mur. Si Ton s'informe de nous, dites que vous nous avez vus passer, quand vous ditez occupé à la semaille. Voir Alberdingk Thym, N° 70; Annales du Comité flamand de France II. p. 77; Hoffmann von Fallersleben, H, B, X, No 4. Dans le morceau publid par Hoffmann von Fallersleben, II. -5. II, No 73, Über Frau als Schwesier on lit le vers suivant, qui se retrouve assez singulièrement dans notre chanson : Tot Stralenburg over den Ryn — 35 I: XXI. DE VERLOOCHENING VAN PETRUS. Lento. S ^^m fs=fe^-r 37 ^B Ul Waar - toe laat gij u ver - voe - ren dat gij ^ t^ 5 i ^ 1=g ^ loo-chent u - wen Heer; kent gij, Pe - trus, mij niet fe m T¥mi Est =^^ -[■^-A- J meer? Wat doet zoo uw hert ont - roe-ren, dat gij mij vervloekt. m^^^ r zeer? Pe-trus, kent gij mij niet meer? 1. Waartoe laat gij uvervoeren Dat gij loochent uwen Heer; Kent gij, Petrus, mij niet meer? Wat doet zoo uw hert ontroeren, Dat gij mij vervloekt zoo zeer? Petrus, kent gij mij niet meer.^ 2. 'k Heb mijn' liefdc u gegeven, U omhelsd nog dezen dag, Als ik voor uw' voeten lag. Met het brood van 't eeuwig leven Heb ik u gespijst daar bij, En gij, Petrus, loochent mij. 3. Gij weet wat ik heb geleden, Wat in 't hofje onder Heb ik u gespijst daar bij, En gij, Petrus, loochent mij. 3. Gij weet wat ik heb geleden, Wat in 't hofje onder Heb ik u gespijst daar bij, En gij, Petrus, loochent mij. 4. Gij weet wat ik heb geleden, Wat in 't hofje onder Heb ik u gespijst daar bij, En gij, Petrus, loochent mij. 5. Staan, Daar ik was met u gegaan. Als ik drijmaal had gebeden Kwam verrader Judas aan, Petrus, is u dit ontgaan? - 36- 4- Wat heb ik u dan misdrcvcn, Dat gij nog in al mijn smert Metecn zweerd doorsteektmijnhert? Gij hebt mij uw* trouvv gcgeven, En herhaalt ten derden keen Petrus, kent gij mij niet meer? Voir Nietiwe geesteiijke liedekens, Brugge, bij De Moor, p. 60, sans date. XXII. HET LAATSTE AVONDMAAL. Moderato. fe J *3t:^E3=i il^ il^ p=^ i=^ n dee, als Je-sus zijn a-vond-maal dee, met zijnetwaalfa- i=^ T- ^~ S--»— ^ E^Et^ ^ ^^^-\ pos - te - len en zij - ne dis -ci - pe - len mee. en zij - ne dis - ci-pe-len mee. 1. 'T was open vvittendonderdag Als Jesus zijn avondmaal dee, Met zijne twaalf apostelen En zijne discipelen mee. 2. "Wie zit er hier aan mijn tafel, Wie drinkt er hier van mijn wijn, Wie eet er hier van mijn broodje, Die mijn verrader zal zijn. U wandelde Langs eenen waterkant. 8. Zij hebben den Heere gevangen, Zij sloegen hem alle zoo stijf, Dat d'haakjes van de koorden Zij stonden in Jesus' lijf. 9. Zij heben een kruisje doen maken, Van zestien voeten lang. Zij heben den Heere daaropgeleid, Zijn armtjes wagewijd opengespreid En zijn voetjes overeengeleid. En drie nagels daaropgeleid, Zijn armtjes wagewijd opengespreid En zijn voetjes overeengeleid. En drie nagels daaropgeleid, De takjes groeiden zoo lang. Sint Joseph trok er een takje van, En stak het in Maria's hand. 12. Sint Joseph liet er een takje staan, En hij moest er nog zoo een verre wcg gaan. De verre weg naar Egypten, Van Egypten naar Jerusalem. Daar stierf God den bitteren dood Voor mij en alle menschen, Zoo wel voor kleen als groot. Voor Rondden Heerd. 12* année, p. 199, et 13* annde, p. 159. 10.-4. et ii.-i. II faut videmment lire: dadelboom tidadeh, Lcs couplets lok 12 sont très-probablement les ddbris d'line chanson sur hi fiiite en Egypte, ou peut-etre de pieces semblables k celles qu'on trouve dans Hoffmann von Fallersleben, //. B. X, N*» 11 et 24. XXIII. DE PASSIE ONS HEEREN. 'Is vvie wil hooren een Gods woprd, Ky - ri - e e lei-son; 't is van de passie en Ons Heerens dood. A - ve Ma - ri - a. I. 't Is wie wil hooren een Gods woord, Kyric eleison; 't Is van de passie en Ons Heerens dood. Ave Maria. — 39 — 2. De Heere trok naar 't hovetje van Ollveten, K. E. Daar heeft hij zijnen hemelschen vader geben. A. M. 3. De Joden hebben Ons Heere gezocht, K. E. En zij heben hem voor Pilatus gebrocht. A. M. 4. Pilatus die heeft Ons Heere verwezen, K. E. En zij zijn met hem naar Annas getreden. A. M. 5. Zij heben den Heere een purper kleed aangedaan, K. E. En zij zijn met hem naar CaTphas gegaan. A. M. 6. Zij stelden den Heere op eenen blok, K. E. En zij scholden den Heere voor eenen zot. A. M. 7. Zij gaven den Heere voor eenen grooteschande. A. M. 7. Zij gaven den Heere voor een grooteschande. A. M. 8. Aan 't hout des kruisses is God gehangen, K. E. Een' doorne kroone heeft God ontvangen. A. M. 9. Zij hebben twee felle joden gewezen, K. E. Naar d'helsche poorten is God getreden. A. M. ID. De Heere gafdehelsche poorte zoo eenen stoot, K. E. Dat zij in vier kwartieren vloog. A. M. [gegeven, K. E. 11. Had de Heere de helsche poorten nog een grooter stoot Daar en had noqh duivel noch helle meer gebleven. A. M. 12. De twee felle joden vielen in slape, K. E. En de Heere verres uit zijnen grave. A. M. 13. Ten derden dage is God verrezen, K. E. Hij is totzijne discipelen getreden. A. M. 14. Die depassie op eenen goeden vrijdag zal zingen, K. E. Al hun zonden zullen zijn vergeven; A. M. 15. Al hunne zonden en hunne misdaden, K. E. En zij zullen van monden ten hemelwaart varen. A.  - nacht de klok-jes luid-den al zoo treu-rig, 'twas Jesus die in zijn pas-sie lag, de bit - ter dood ging God be - zu - ren. 1. 't Was op eenen goeden-vrijdag nacht De klokjes luidden daar al zoo treurig, 't Was de heer Jesus die in zijn'pier en passie lag, De bitter dood ging God bezuren. 2. Ons Heer trok zoo dikwijls te poorten uit, Te poorten uit te stedewaart binnen; 't Was zijn allerliefste moedertje die achter hem kvvam, Bedroefd van herten, bedroefd van zinnen. " Wel, moeder, zei God, Heve moeder van mij, Al uw' droefheid en kan mij niet baten; Ik moet gaan sterven den bitteren dood Om alle menschen zalig te maken. " De Heer op den berg van Calvarie kwam gegaan, Hij liet zijn kruisje ter aardewaart zinken; Al zijn gebenedijde wondetjes scheurden in tween, Zijn dierbaar bloed liet God daar schinken, Waar zijn zij nu al die dorstig wezcn? Zegt dat zij komen drinken van den heere Jesus' rooden 'Eerste vvondetje ligt ontsteken. [koelen wijn, — 41 — 6. Waar is de jeugd, waar is de vreugd, Waar is het dansen, waar is het springen? 'Tis al vergaan in droef getreur Gelijk de sneeuw voor zonneschingen. Le morceau se rdp^tait cinq fois. La deuxi^me fois on disait (c. 5, v. 4.) : 7 tweede wondetje //W ontsteken^ et ainsi de suite. La m^lodie est celle du Miserere du sixi^me ton. Afin de lui conser- ver quelque rhythme Nous avons supprimé dans la musique certains mots dutexte. Voir DE CoussEMAKER, N°42 ; Wackernagel, II, N° 1 189. Des trente-huit strophes donndes par ce dernier, les trois suivantes seules ont du rapport avec la pièce ci-dessus : 1. Wolt jhr horen ein newes gedicht, das bitter Leyden und die geschicht von vnserm Herren Jesu Christ, der aller Welt ein schopffer ist. 2. Jesus der ging den berg hinan, er rifft seinen himlischen Vater an: " Ach Vater, liebster Vater mein, kondt ich der marter vberhaben sein." 3. " Ach Son, du liebster Son mein, der marter kanstu mit vberhaben sein: " Es ist viel besser, du sterbst allein, Denn die gantze Christenheit gemein. XXV. CAIPHAS. Marcato. Ee - lie, Ca - i - phas zat op zijn troon, de spie-gel j^s =»=?=p ff q»- _p_ f : tr-tn— t ^ -t^ van hooveerdig - heid. Hij scheurd' zijn klee-ren van nij-dig- 1^ T^^=¥=f \^- % 'm. heid; zijn 00-gen brandden in zijn kop van boos - heid. — 42 — Eene. CaYphas zat 0|) zijn troon, De Spiegel van hooveerdigheid. Hij scheurd' zijn kleeren van nijdigheid; Zijn oogen brandden in zijn kop van boosheid. Ce fragment parait ^tre le d^ut d'une pi^ce sur la passion. C'est tout ce qui en reste, k supposer qu'il y ait eu autre chose. L'air est celui du Miserere du huiti^me ton. Ce qui suit formait aussi le commencement d'un chant s'dtendant jusqu'k la mise au tombeau de Notre-Seigneur, et s'adaptait au même air : Eene, De Heere zei : " Als gij zult komen in de stee, Gij zult een Man ontmeinte Die en' kruike, en' kruike met water draagt. Un troisième fragment, toujours sur le même ton, commenait un morceau qui allait jusqu'à l' Ascension : Eene, Er gingen drie heilige  cent. Ensuite on prenait dans l'avoir un autre verset saillant, et après l'avoir adapté à l'avoir. Cl'ançon, même et morales. XXVI. DE GODDELIJKE HERDER. Poco lento. Laatmaal op eenen zee-ten morgentijd Ging ik mij begeven in de eenigheid; Buiten op het veld, langs een'kla-re rivier, al- avaar ik hoor-de zin-gen me-nig vo - gel - dier. Laatmaal op eenen zoeten morgentijd Ging ik mij begeven in de eenigheid; Buiten op het veld, langs een'kla-re rivier, Alvaar ik hoorde zingen menig vogeldier. 2. Ik zette mij langs eenen waterstroom, Onder eenen schoonen aangenam boom. Daar maakt' ik mij bereid, al in de eenigheid, Al om te gaan versmaden's werelds ijdelheid. 3. Ik zag de veldetjes met bloempjes staan, Dc boomen met de vruchten zoo zwaar belaan. Daar loofd' ik mijnen God, door wie dat alles Iccft, Die hemel en aarde geschapen heeft. — 44 — 4. Als ik nu zoude wat voordcr gaan, Mij docht ik zag eenen schoonen herder staan. Hij was zoo net versierd, en ook zeer delikaat, Hij toonde mij terstond zijn allerzoetst gelaat. 5. Ik Hep dan weg en nam zoo snel de vlucht, Want ik was alleen, en daarom zeer beducht. Ik dacht: "Hij zal mij gaan pramen tot de min!" Maar ik en had voorwaar daartoe geen hert noch zin. 6. Hij riep naar mij met zoo een zoete stem, Tot dat ik mij omkeerde en zag naar hem. Hij zei: "Wees niet bevreesd, want ik uw hertheb geraakt; Ik ben de geen die heeft alles van nietgemaakt." 7. Als ik dat hoorde al op het zelfde pas, Dat het mijn zoete heere Jesus was, Ik keerde mij tot hem, en sprak uit pure min: " Ach, herder, mocht ik wezen uw' schoone herderin! " 8. " Lief kind, ik zal u geven wat gij vraagt, Als gij maar tot mij trouwe liefde draagt. Om dat ik zie dat gij uw hert tot mij bereidt, Zookom ik u vinden hier in de eenigheid. " 9. " Ach,mijn goddelijke herder zoet, Uit den grond van mijn hert en van mijn gemoed, Ik bid u door de liefde, verlos mij uit depijn, En laat mij door de trouw met u vereenigd zijn. " ID. " Mijn liefste lief, k schenk u een trouwen pand, Een schoon en kostelijken diamant; Dat is mijn vleesch en bloed, schenk ik u uitter borst, Dat aan uw In heven herder heeft zoo duur gekost. " Ach, herder, mijn hert dat brandt Zie, ik wil u geven een en derpand, Ik schenk u vol roem, mijne reine maagdeblom, Aanu, allerminnelijksten bruidegom. " Mijn liefste bruid, gij zijt met mij nu een, Nooit en moogt gij meer van mijn' liefde scheen. " Volbreng maar mijnen wil, alhier in dezen tijd, Dan zultgij mij gcnieten in de eeuwigheid. " La kcerde naar huis met cen zoo blij gemocd, In den geest vereenigd met het hoogste goed. Sa, jongheid, komt versmaden al's werelds ijdelheid, En wilt dan Jesum zoeken in de eenigheid. " LIEFDE TOT GOD. Lento assai. Was een maag de - tje jong en teer, het be- Mindezoozeer ha-ren Goden ha-ren Heer. Zijheeftde We-reld gaan ver - za ken, om al - zoo bij God te ge - ra-ken. Air ancien. Andantino. 1-T- Je-sus en zijn inoeder schoon, in per - soon, heb-ben LOL 4=± -4 — zich aan haar ver - toond om-ringd van d'en - gel-sche -46- scha - ren, die daar al, die daar al, ge - komen wa - ren. 1. Er was een maagdetje jong en teer, Het bemindc zoo zeer Haren God en haar heer. Zijheft de wereld gaan verzaken, Om alzoo bij God te geraken. 2. *s Avonds in haar cabinet,  persoon, Hebben zich aen haar vertoond Omring d'engelsche scharen, Die daar al gekommen waren, Jesus heeft aan haargevraagd: "Zuiver maagd, Gij die mij zoo een liefde draagt, Wil mij dan uw jong hertebrekcn?" Maagdetje metvijtigheid Heeft gezeid: "Heer, daartoe ben ik bereid. Van blijdschap moet mijn hertebrekcn." En terstond is zij bezweken. Die hier sterft uit liefde groot, Zonder nood, Rusten in Marias' schoot. Zij is ten hemelwaart opgenomen En alzoo bij God gekomen. La mclodie ancienne, qui est l'air des Feuillants, s'est altdr^e avec le texte du premier couplet. Él est reproduite ci-dessus d'après les Airs des no'els lorrains, recueillis par M. Grosjean, organist de la cathédrale de Saint-Déf. Tous les couplets, sauf le premier, s'y acompagnant sans peine. Pour le texte, voir Wodana,, p. 76. Dans ce recueil les trois premieres strophes sont seules authentiques. Les trois qui vicnnent apres, appar- tiennent k la pi6ce qui va suivre. XXVIIL D£ HEMELSBRUID. i I Marcato. H ^ iz^ i&t^fe^ Achl dat ik in den he - mel wa - re al :i= P ^ ■-f^^f-^-^f^ ±=t bij mijnzoe-te lief. Hoe blij-de zou ik zin-gen van fe^EEikliEli i=^ -#—,!> 'W- zE; Je -sus, mij - ne min - ne, min-ne, min, van Je - sus mij - ne min-ne, min-ne, min, en mijn brui-de-gom is er - in. L Ach! dat ik in den hemel ware Al bij mijn zoete lief. Hoe blijde zou ik zingen Van Jesus, mijne minne, minne, min, En mijn bruidegom is erin. 2. " Wie kiopt er hier op mijn deurtje Die daar zoo blijde zingt? " " 't Is een zeer proper maagdetje, En 't zou zoo geern binnen, binne, bin, En zijn bruidegom is erin. " -48 - 3- " Is 't een zoo proper maagdetje, En zou het zoo geern bin ? Staat op nu engelen allegaar En laat dees maged binnengaan, En laat dees maged binnen, binne, bin, En haar bruidegom is erin. " 4. Maar als dees maged binnen was, Het was er al in vreugd. De engelen namen 't al hand en hand, Heere J esus droeg den rozenkrans, En Maria ging vooren, voore, voor, En ons maagdetje wierd gekroond. XXIX. VERACHTING DER WERELD. Moderate. Ep=3 Je - su - tje had er cen  er veel liever van nu voortan, Ja, van nu voortan, Van Jongs af mij leeren versterven, II y a, dans Hoffmann von Fallersleben, H, B, X, N*» 81, un dia-logue en dix-sept couplets, dans lequel J^sus exhortel'^me k se charger de la croix, Le second couplet et le quinzi^me sont comme suit : 2. O Jesu alreliefste heer, ic bin noch jonc ende teer, ic heb di lief, dat is immer waer, mer dijn cruce dat is veel te swaer, 15. Soude ic dijn rike ende hulde verliesen, ic woude eer hondert crucen verkiesen ; here, ghevet macht ende lijtsaemheit ende cruce mi wel, het si mi lief of leit! XXX. ZACHEUS, Allegretto. Za - cheus die was er zoo klee-ne van per- soon hij Kom er op een hoo-gen vlj • ge - boom, 't Was om den u m =t Hee - re te aan • schou-wen, Hij zei - de er; Wei, 4 — 50 — Heer, ach! mijn al - ler- lief-ste Heer, en waar hebt gij zoo v^ t -^ Ian - ge ge - ble - ven? 1. Zacheus die was er zoo kleene van persoon Hij klom er op een hoogen vijgeboom. 't Was om den Heere te aenschouwen. Hij zeide er: " Wei, Heer, ach! mijn allerliefste Heer, En waar hebt gij zoo lange gebleven? 2. "Waar ik zoo lange gebleven ben? Gij en hebt er niet gehoord naar mijne stem, 'k Hebzoo dikwijls komen kloppen AI op de deur al van uw hert, En uw herte datbleef ergesloten. 3. Zacheus, gij hebt er gekookt naar mijnen eesch, 'k Ete zoo geern goeder herte vleesch Dat gekookt is in zuiver liefde. Da Arover een saus van tranen en berouv. En dat houd ik voor mijn beste spijze. La mélodie est une variante de celle qui précéde, appropriée à d'autres paroles. XXXI. DE VERLOREN ZOON. Poco Andante. In de hei - li - ge schrif - tu - re vind ik i^^^P^^^^ een ex- em-pel schoon, waar dat Christus in fi — 51 — gu re spreekt van den ver - lo - ren zoon. De - ze P i e3f^ tB m zoon was jong van ja-ren,hij vrocg al zijn geld en W t m 3 ^3^^^^] goed aan zijn va - der, met be - zwa - ren. Hij en p ^mm wild'hemniet be - da- ren, hij was rijk in o-ver- ^ ^ qpc i m viced; ziet eens wat de jong-heid doet. In de heilige schrifture Vind ik een exempcl sehoon, Waar dat Christus in figure Spreekt van den verloren zoon. Deze zoon was jong van jaren, Hij vrocg al zijn geld en goed Aan zijn vader, met bezwaren. Hij en wil d'hem niet bedaren, Hij was rijk in overvlocd; Ziet eens wat de jongheid doet. Le texte, très-connu, se trouve dans Van Paemel, Nq 65, de Cous- SEMAKER, N? 59, Rond den Heerd, r*-* année, p. 284. Van Paemel indique comme m^lodieTair : Trh-adorable  verständen, Dat elkeen naar zijn vriendetjes zou gaan. En Matthea die was er zoo zeere belaan, Om dat zij niet en wist waar gaan. 3. Matthea is opgestaan en deuregegaan, Z'is naar haar crucifikje gegaan, " Ach! Heere, zei zij, ach! Heere van mij, Daar en is niemand die peist op mij. 4. Crucifikje dat voor haar stond *t Sprak met zijnen rooden mond : ** Ga naar de edel abdisse, Matthea, Ga, zeg dat ik u zendc daar, — 53 — 5. "Heere, zei zij, ach! Heere van mij, Zij en zal mij niet geiooven, " sprak zij. " Ga zeg, ga zeg dat zij niet en heeft volbracht De laatste penitentie die haar opgeleid was. 6. Matthea is opgestaan en deuregegaan, Z*is er naar de edel abdisse toegegaan. En zij klonk en zij belde daar aan de poort, De edel abdisse kwam zelve voort. 7. "Abdisse, zei zij, abdisse van mij, De heer Jesus zendt er mij tot u. Hij zegt, Hir zegt dat gij niet en hebt volbracht De laatste penitentie die u opgeleid was. 8. De abdisse die was zoo zeere vervaard, Zij zei: "Matthea, mijn kind, 'tis waar! Daar en weet het niemand als God en ik en gij. Kom in den refter en eet met mij. " 9. Maar als de refter was gedaan, Matthea is opgestaan en deuregegaan; Z'is naar haar crucifikje toegegaan. En zij loofde den Heere met een zoo voile feest, Toen gaf Matthea daar haren geest. ID. De klokjes luidden al over den noen, De lieden en wisten niet wat dat er was te doen. En 't was Matthea die daar lag dood, Met het crucifikje in harcn schoot. Voir DE CoussEMAKER, N° 50, où le nom de Matthea est remplacé par celui de Dorthea; J. W. Wolf, Nüderldindische Sagen, N° 350; Van Duyze, VaderlandscJu poezij, p. 50; Rond den Heerd, 2' année, p. 221. Ce dernier recueil donne des details très-intressents sur la Id-gende de la béguine Matthée. Moderate grazioso. M $ Er zou een maagd om bloe - me - tjes gaan, om een' wan-de - lin - ge te doc - ne; w at vond zij on - der haar E we - ge staanP'tWas een zavelboom - vel - boom - pje groe - ne. 1. Er zou een maagd om bloemetjes gaan, Om een' wandeling te doene; Wat vond zij onder haar vvege staan? 't Was een zavelboompje groene. 2. " Wei, zavelboom, zei zij, zavelboom, Waarvan zijt gij zoo groene? " " Wei. Maagdetje, zei de zavelboom, Waarvan zijt gij zoo schoone? 3. Waarvan dat ikzoo schoone zijn, Dat zal ik u gaan zeggen; Ik ete gebraden en drinke den wijn, En ik slape op een pluime bedde. 4. Eet gij gebraden en drinkt gij den wijn, En zijt gij daarvan zoo schoone? De hemelsche dauw die valt er op mij. En darvan ben ik zoo groene. " 5. " Valt er de hemelsche dauw op u, En zijt gij daarvan zoo groene? " Na den zomer komt de winter zuur en spijt, Uw' bladeren zullen verdrogen. " 6. " Geraak ik in den wintermijn bladren kwijt, In den zomer krijg ik ze weder; Maar een' teere maagd die haar eer is kwijt, Die krijgt ze nimmer meere. " 7. " Wei, zavelboom, zei zij, zavelboom, Ik dank u voor uw weileeren; Ik was te wege naar mijn zoetelief, Maar nu ga ik wederom keeren. " 8. " Ja, keert gij weder zoo doet gij wei, Trek boven op uw slaapkamer; Al waart gij vier honderd mijlen ervan, Als 't God belieft, komt gij wei te samen. Cette joliepi^ce nous a 6i6 conservde par una tradition qui remonte jusqu'k 1670 environ. Nous pouvons assurer que, depuis cette dpoque, elle n'a subi aucune alteration. Elle a ^t^ communiqué en 1869 k M. F. Liebrecht, qui Pa fait insurer dans la Germania, Le sujet a éx fort souvent traits. Voir Simrock, N° 180; Uhland, N° 66; Herder, Volkerstimtne, 398; Firminich, II, 187, 363, 525; von Erlach, I, 153, IV, 8, 202; Wunderhort, I, p. 272 (pris dans Hoffm. von Fallersleben et E. Richter); Mittler, N° 620. Le n° 624 a pour titre Sabenbaum. Moderato grazioso. Een sou - dan had een dochter - tje, een Sou-dan had een dochter - tje, zeer schoon van groo - ten lo-ve; zij pluk-te'smor - gens bloe - me-tjes, al pi in haar va - ders ho ve. 