Liberal and mystical writings of William Law:
Law, William, 1686-1761 | Dowson, Mary Emily, 1848- | Dubose, William Porcher, 1836-1918
Eerste curve: 1384-1230-1236-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1249-1300-1328-1249-1249-1300-1328-1249-1249-1300-1328-1249-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-1249-1300-1328-12 421-400. 2. dag: 632-532-479-462-420-408; 3 minuten rust, toediening van 30 g. rhum; dan: 635-559-462-408. - 142 - Voor het rusten telkens 120 knijpingen in 6 minuten; na het rostci 80 in 4 minuten. 5. Zelfde persoon. Proven op 2 en 3 Januari 1899. Duur 34 1 t ininal 1. dag. 120 knijpingen in 5 minuten: 2814; 3 minuten rust; knijp. in 6 minuten: 2205; 3 min. rust; 80 knijp. in 3 min. : 1700; 3 min. rust; 120 knijp. in 5 min. : 2612; 3 min. rust; 120 knijp. in 5 min. : 2812; 3 min. rust; 2032-3 min. rust; 2812-3 min. De vergelijking dezer twee gelallenrijen geeft voor de 2 dtf eene verhoo- ging in arbeidskraclit van : + 2,2%; + b,5%; + 13,2%; +29,5%. Uit deze proeven 4 en 5 blijkt dat alcohol prikkelt en dat zijne uitwerfc- sels op den spiei ai beid zich verklaren kunnen onmiddelijk of 25-30 minute* na het innemen van den rhum. Soortgelijke proeven bewijzen vcrder : 2° Dat de werking van den alcohol wcinig zichtbaar kan voorkomee, als de prikkeling vooralgegaan of gevolgd wordt door eene afinattings- periode. 3° Dat alcohol onmiddelijk eene verlaging van de spierkracht teweef brengt. Hetgene toelaat te zeggen dat de werking van den alcohol, in matifft hoeveelheid opgenomen, verauderlijk is volgens het individu. Er moetb.r. onderscheid gemaakl wordeii tusschen personen die gewoonlijk gebruik maken van sterke drunken en zij die schier geen alcohol uutligen. Als bewijjs dezer stelling voercn D. B. en G. de volgend proef aan gedaan op R, een J leerling-geneesheer van het gasthuis die matig le eft en overigens ordrengen: 1st dag: 3309-1981-21/7-1982-1792. 2nd dag: 2024-2056-1994-2015-1805. Elk dezer getallen is bekommen: bet ecrste van elke rij bij middel van 120 knijpingen in 6 minutels, gevolgd door 3 minutels rust en opname van 30 g. rhum den tweeden dag (4); verder telkens bij middel van 80 knijpingen in 4 minutels aigewissen door 3 minutels rust. De berekeningen duiden an dat de veihooging, onder den iuvloed van den alcohol, opvolgenden wordl voorgesteld door 30,8%, 15%, 28%, 27%. Ik heb, op inijzelveen, gepoogd cengroot aanlal ernslige knijpingen voort te brengen in de voorwaarden van snelheid aangeduid door de schrijvers, en het niet verder kunnen brengen dan gemiddeld tot30oefeningen; depijn, voortgebracht door de opvolgentlijke drukkingen, dwong mij op tehouden. O Zoo nieen ik het te nioeten verstaan. want de tabel van bl. 319 niaakt hiefan, wa«r- schijnlijk uit vergetelheid, geen melding. Jiet is spijtig dat de schrijvers in hun werk niet hebben aangegeven hoc zij dezen faktor van groot belang, dien zij zekerlijk opmerkten, vermeden jiebbea. De proeven die ik waarnam, in eenen zemcllen doek van meer dan 1 mm. dikte, hebben geene nierkelijke verbetering teweeggebracht. Waar-schijnlijk ziju de afmetingen van den dynamometer door de schrijvers gebruikt, z66danig gekozen geworden dat zij toelatcn met meer gemakt bet toestel te gebruiken. Ik heb vermelde proeven gemaakt met eenen dynamometer van 127. 57 mm.; eeu ander toestel van 108 : 44 mm. heeft mij underdaad toegelaten te komen tot 35 knijpingen ongeveer; maar verder in geeu geval; en de verschillende personen die ik onderzocht in deze richtting hebben niet eenmaal resultaten opgeleverd overeenkomstig de aangeduide cjfers in het werk van De Boeck-Gunzburg (200, 120, enz... knijpingen in 9, 6 minuten). Een werkman, een 50tal jaren oud, met verhelde handen bracht het tot 50 uitslagen in 1 '/* minuut, en een and ere, 35 jaren oud, werktuigkundige van beroep, van zeer gespierd voorkomen, kwam tot 100 knijpingen in 6 minuten; beiden verklaarden zich telkens uilgeput, machte- loos om voorl te gaan; verder vertoonden zij merkbaren tegenzin om na een drietal minuten rust opnieuw te beginnen, en toen ik hen vrij liet al of niet de oefeningen te herbeginnen, verklaarden zij toch licver niet meer voort te gaan. Dus ben ik misschien wel gerechtigd mij af te vragen wat men verwachlen kan van zieke, ook geestelijk afgezwakte, menschen die m het nut der hun opgelegde bezigheid niet begrijpen en waarschijnlijk het knijpen met tegenzin uitvoerden, althans deze oefeningen met geen blij gemoed meer dan een uur (S., bl. 318) volhielden, al werden ze dan ook daarloe min of meer aangemoedigd. Het is aan deze omstandigheid dat ik de conclusie der schrijvers : « Taction de lalcool varie a dose modercte toivant les individus » (bl. 318), voor het onderhavig geval, voornamentlijk meen te mogen toeschrijven. (') Ik ben het Volkomen een met De B. en G. als zij verklaren en trachten lebewijzen dat de elliptische dynamometer een toestel is bekwaam om zeer nuttige aanwijzingen te geven als men er zich behoortijk weet van te be-dienen. De heer Gunzburg heeft de welwillendheid gehad mij met een bezoek an het laboratorium te vereeren; hij verklaart het groote aan te nemen dat dezen na betrekkelijk korten tijd arbeidden «door automatismus ». In hoeverre deze hypothesis te verdedigen schijnt wil ik hier niet uitmaken. Allecnlijk meen Met vrucht kan geraadpleegd worden : 1. Binet et Vachide : Critique du dynamometre ordinaire. Annee Psychol. 4" aim. p. 245. 2. Manouvrier : Sur quelques erreurs dynamometriques. Bull. Soc. Anthrop. de Paris vn, 3- ser. t fasc. p. 271. 3. BnoCA : Instructions autropologiques ginirales, p. 58. Paris, Masson, 1879. — 144 — ik te moeten wijzen op de uitslagen van Kraepelin ('), Warren (*), Destreel 3), Schefter (*) die niet tot dezelfde algemeinen conclusion komen als DeB. en G. Dat het mij eindelijk nog toegelaten zij aan te merken dat het toedienen van « rhum » met zijne ingewikkeide chemische samenstelling (be vat onder andere ook gevaarlijke saraengestelde ethers) voor proef Nemungen niet vok kommen toelaat te wijzen op de werking van c alcohol » op het organisme. Schuyten. Dr. R. DEMME. Über den Kinfluss des Alkohols aaf den Organisms des Kindes. Stuttgart, 1891. Zoo luidde het onderwerp der voordracht, ter gelegenheid van het 5G« stichtingsfeest der Bernsche hoogeschool door den toenmaligen rektor Prof. Dr. R. Demme gehouden, waarvan hier eu overzicht volgt. Geen geneeskundig vok is meer praktisch voorug gegen de gezond-heidsleer, die, als in een brandpunt, uit al de zustreikken nutlige stralen opvangt en benutigt. Zij hoeit echter van jongaf nageleefd te worden om doeltrefend te zijn. Missingen in de jeugd laten zich soms eerst later, soms in volgende geslachten gevoelen. Storingen der levensverrichten zijn bij bei kind, dat in het voile tijdperk van bloei, van ontwikkeliug verkeert, gevarikker dan bij volwassenen. Het is dan ook vooral voor den kinder dokter plicht, tegen verkecrde begrippen en voorordeelen betrekkelijk kleeding, verzorging, vooral voorod der kleinen te velde te trekken. Ecu nauwgezet opmerken bracht schrijver tot de overtuiging, datregel-matig gcnot van jenever bij die der rijken of burgers, voor hunne gezondheid schadelijk is en zelfs soms hun leven bedreigt. In een lijdperk van 28 jaren stelde hij zeven gevallen vast van kinderen, die zwaar dronken in het Berner hospital ge bracht werden met verschijnsel van hevige hersenontstelten; het jongste was nog geen 1/2jaar. In vele gevallen werd deze jenever door de moeder geschouken om te stillen of om te « versterken » en dit laalste vooroordeel is voorzeker door de geneesheeren vervvekt of levendig gehouden. Jknkver voorgkschrkvkn door dorters. Dr. Brown (18« eeuw) ried alcohol aan als opwekkend middel vooral tegen toestanden van zwakheid en overspanning en Dr. Todd (in het begin onzer eeuw) tegen de typhus- koortsen. Het was toen gecne zcld/.aamheid eenen typhuslijder in 24 uren 2-3 llesschen rooden wijn le zien toedienen benevens groote hoeveelheden (', I'eber die liecinflussuny einfucher psychischer Yurydnye durch einige Arzneimittel. Jena, <*) The effect of pure alcohol on the reaction time. Journ. of Psychology, vm, p. 311. en Kraepelin loc. oil. Zie verder. Journal medecal lie luwelles, 1877, n° 11 et 17. Zie verder. Weekblad van het Seder I. Tijdschr. four Geneeskunde, 1809, ii, n° 23 en 1898. n, n° K. Zie verder. -145- champagne en cognac. Andere geneesheeren schreven alcohol voor bij t>ode koorts, longontsleking, roos. De goedc uitslagen, door voorzichtige oediening, met in achtneming van den persönlichen toestand van clken latient bekommen, leiden tot toekennen aan den alcohol van een genezen- le kracht in ziekten van alien aard, ook bij kinderen. Zoodanig heeft dit ooroordeel zich voortgeplant, dat op vele plaalsen bij de melk der zuigelin- en een paar druppels cognac worden gevoegd. In meer gegoede standen wordt niet zelden aan zeer jonge kinderen t-3 jaar) op regelmatige wijze bier en sterk gealcoholiseerde wijnen verstrekt. Die gewonte zal slechts met de grootste moeite uit te roeien zijn. De waarschuwenden stem van eenige geleerden, de matighcidsgenoot- :happen, de behandeling der alcoholvraag op de congressen, het verspreierten van vlugschriften zijn er niet in gelukt haar ernstig afbreuk te doen, lisschien wel, wijl de invloed van het gebruik van geestrijke dranken op et organism us des kinds tot heden nog niet klaar en duidelijk is blootge-jgd. Niet zelden wordt de vraag opgeworpen : is dan waarlijk matig alco-olgebruik zooceel schadelijker bij kinderen dan bij vohvassenen? en worden inderdaad ziekten, vooral van het zenutvstelsel, ivaargenomen, wier ontstaan an vroegtijdig alcoholgebruik te wijten is? Tot beantwoording dezer vragen wil schrijver eene bijdrage leveren. Alcoholgehalte dek geestrijke dranken Het werkzame, verdoovenle bestanddeel der geestrijke dranken is aethylalcohol, een gift van een Irijjarig kind wordt de dood vermeld na het gebruik van 75 grammen, van enen volwassene van 330 grammen zuiveren aetylalcohol. Cognac bevat nagenoeg 55 % van dezen alcohol, gewone jenever 45 lot 50 %, de meest gebruikle wijnsoorten 8 tot 10 °/. Ook het alcoholgehalte der bieren mag Diet onderschat worden. Werking. Volgen wij vooreerst de physiologische werking van den alcohol op het gezonderten kinderlijke organ ism us. Weinige minulen na de opname in de maag dringt de alcohol, voorna-melijk door de darmaders, in het bloed en zoo in al de organen, voorna-melijk in de hersenen. Hart- enpolsslag versnellen, de wanden derslagaders oder spannen zich, zoodat het bloed er in groote hoeveelheid doorstroomt : van daar de roode gelaatskleur der drinkers. De ademhaling, eerst versneld, vermindert daarna, evenals de afscheiing van koolzuur. Alcohol, in groote hoeveelheid of tijdens de spijsvertering genomen, toort Of vertraagt deze. De stofwisseling wordt zelfs door kleine hoeveel- den verhinderd. De werking v:m hersenen, rugge- en verlengde merg rordl vertraagd ; bij herhaling van het misbruik worden de hersencellen ;lfs blijvend beinvloed. Bij kinderen volgt op eene opwekking, welke soms in krampen haren tweg vindt, eene groote verslapping van de werkzaamheid der zenuwen : - 146 — sommige dronken kinderen bleven 12, 18, ja 36 uren in zwareo slaap, waar- uit zc door koude begietingen slechts voorbijgaand kooden opgewckt worden. Alcohol heft slechts voor korten tijd het gevoel van vermoeienis opj spocdig doet zich zijn neerdrukkende, slaapwekkende werking gevoelen. Poolreizigers en hoofden van legers hebben zijn gebruik dan ook reeds door dat van koifie en thee vervangen. Met juistheid bepalen, wanneer alcoholgebruik bij kinderen tot ziekte voert is ineillijk; een 15jäge, krachtige knap vertoonde de kenteekeos van dronkenschap na het gebruik van 5 gram met water verdunde cognac zulke kinderen zullen naturilijk aan de schadelijke gevolgen meer dan andere onderhevig zijn. Bij alie nagenoeg stoort eene kleine hoeveelheid alcohol, vooral tusschen de maaltijden gen omen, de werkzaamheid der maag: ei withoudende stoffen worden gemakkehjk en snel (! ),zetraeelhoudende -' langzaam of niet verteerd, waaruit inoeilijk te geuezen maag- en darm-.! Ziekten. Bij uitzondering werd de onder den uaam van Cirrhose (Lever in kriniping) gekende leverziekte waargenomen, meest met doodelijkcn. De gewichtigste storingen ten gevolge van vroegtijdig of overvloedig i gebruik van geestrijke dranken doen zich echter in het zenuwslelsel voor. Dit is a priori reeds gemakkehjk te begrij. Pen, wanneer men bedenkt, dat de bloedenkdom van het midden-zenuwstelsel in de eerste ontwikkelings-periode het zelle ongeschikt makl om een door den alcohol veroorzaakten bloedsaandrang zouder gevaar te doorstaan. De feiten hebben dit overigens beweisen. Er is bestalig dat vallende ziekte en S l Vitus dans menigvuldig an rijkelijk en voortdurend gebruik van sterke dranken moeten loege-schreveu worden en dat deze ziekten door bloote onthouding, zonder gensmiddelen, overwonneu werden. De James Edmunds gelöst verstandelosheid sommiger kinderen aan alcoholgebruik in de prilsle jeugdte moeten wijten. Zedelijke Invloed. Op moreel gebicd is de invloed van alcoholmisbruik niet min betreurenswaardig : de wilskracht wordt gedood en de aan den drank verslaafde viert aan zijnne driften den vollen teugel, wijkt voor geenc misdaad terug en eindigt niet zclden door zelfmoord. De nervösen verkennen verkennen zich nicht zu bekommen. Middelen zijn bekommen zijn bekommen. Middelen zijn bekommen zijn bekommen. Die aangebrachte verbeteringen in de scholen betreffenden, klaren, licht, lucht, inethode, enz. zijn niet voldoende. Velejeugdige neurasleniekcrs waren jonge alcoholproevers. De verzwählt erschienen kunne den arbeid, door de school gevorderd, niet leveren en worden lot zenuwachtigend voorbereid. Overerving. Evenals begaafdheden van den geest zich van vader op 20on overplanten en wij in eene familie eene rij van beduidende geleerden (Bernoulli), in eene andere beroemde kunstenaars (Bach) elkander zien op vol gen, zoo zetten ook de ouders hunne ziekten aan bunne nakomme-lingen over. Trefend getuigen hiervoor de door meerdere geneesheeren veropenbaarde feiten dat vaders, die op zeker tijdstip aan den drank verslaafd war en, alsdan kinderen verweklen, welke met hunne ongelukkige enden behebt waren, terwijl hunne vroegere afslamm. Lingen matig bleven. Dokters verklaren bij kinderen van dronkaards (4-5 jaar) delirium tremens bestaligt te hebben; wat niet zelden voorkomt is drinkzucht das genot van geestrijk vocht. Erasmus Darwin meint dat de ziekten, uit drunkmisbruik ontstnan, zich tot in het 3 e en 4 u geslacht voortplanten en eindelijk tot uitslerving leiden. Roesch haalt aan dal van 97 kinderen van dronkaards slechts 14 zonder gebreken bleven. Volgens Lunier zijn de ouders van 50% der geesteszwakke kinderen gekende drinkers. Een ander bewijs van rasontaarding. plaatsen, waar veel gedronken wordt, leveren een betrekkelijk klein konlingent voor den krijgsdienst geschikte jongelingen. De schrijver koos te Bern 10 tamilicn van drinkers en 10 van niet- drinkers uit en had gelegenheid ze 12 jaar gade te slaan. Het getal kinderen der 10 eerstgenoemde huisgezinnen beliep tot 57. Daarvan stierven er in de eersle levensweken en maanden aan zwakheid 25. Zes waren idioten. Vijf bleven opvallend in groei ten achter. Vijf waren aan vallende ziekle onderhevig. Vijf hadden aangeboren gebreken. Een knaap leed aan S*Vitusdans, later aan idiotismus. Van de 57 dronkaardskinderen groeiden eraldus slechts 10, d. i. 17,5 % normaal op. Van de 61 kinderen der inatige fa milieu stierven slechts 5 aan zwakheid ; 4 leden aan geneesbare zenuwaandoer.ingen. Slechts 2 verloonden aan- geboren gebreken. De overige 50, d. i. 81,9%, groeiden normaal op. Ook als de schadelijke gevolgcn niet onmiddelijk merkbaar zijn beslaan zij toch en vertoonen zich later, a Van het standpunl der volksgezondheids- leerhoeven wij dus ten krachtigste te zorgen geestrijke dranken als genol- middel aan kinderen te onthoudcn. Plicht des geneesheers is het, arm en rijk over de gevaren in tc lichten, welke de jeugd door vroeglijdig alcohol- gebruik dreigen. Zoo zal het ons misschien gelukken het misbruik zooveel mogelijk, het volk ten goede, te keer te gaan. » Als de jeugd zich, in het gewichtigste tijdperk barer onlwikkeling, van Irankgenot onthoudt, zal zij lichamelijk krachtiger, geestelijk frisschcr, :edelijk sterker het leven ingaan (*;. "Het is niet zeldzaam in gestichten waar kinderen verzorgen en opgevocd worden onder een weit de werkzeit van een welkdanig openbaar bestuur (weezenhuizen, verlaten kinden... enz...) bij de eetmalen bier te zien uitdeclen. Dit gebeurt naturilijk, van wege de over- Zie daar in hare hoofdtrekken de voordracht van Dr. Demme. Zij gaal van ecnen Anhany vcrgezeld, bevattende uittreksels uit de verslagen van de werkzeit in liet kindergasthuis Jenner te Bern (jaarg. 84 en 89), waarin eenige feiten, in de redevoering bedoeld, met meer bijzonderheden wurden meegedeeld. Al de onderzoekingen konien de thesis des doktert staven en sommige schijncn ons treirend genoeg oin ook hier met eenpatr woorden vermeld te worden. Jeugdige dronkaard. Den 3 en Juli 1878 werd in hel kindergasthuis eeo zijne nan gebracht, die bewusteloos onder eenen boom was aange-trott'en. Uit genoinen inlichtingen bleek dat hij dagelijks van zijne moeder, eene landloopster, beduidende hoeveelheden jenever in" Koffie gemengd, le drinken bekwam en reeds meermaals drunken geweest was. Baden, begie-tingen met koud water, inostaardplaasters en het bete doeken met zijnge de vorte vermochten het bewustzijn niet terug te roepen. Dit gelukte slechts 17 uren na de opname in het gasthuis en dan nog zeer langzaaiu. De spraak was eenige dagen onduidelijk, slamelend. Het herin-eringsvermogen bleef 6 dagen weg : de lijder kon noch woning, nodi am en zijncr ouders opgevcn. Hij bekende van zijnne moeder veel, zeerved jene hebben gekregen en ook dat deze hem beter smaakte dan melk of koffie. Den achtsten dag vertoonden zich de kenteekens van S 1 Vitusdans, die gandeweg erger werd, en na eenen hevigen aanval van koorts volgde de dood op 20 Juli. Dranklustige zoogsters: Dr. James Edmunds heeft er op gewezen dat de alcohol, in de melk der zoogler opgenomen, op de hersenen des zuigelings nadceligen invloed uitoefenen kan. In 1889 werd schrijver voor een meisje geraadpleegd, dat aan hevige stuipen ten prooi was. Door heen en weer vragen vcrnam hij, dat de moeder's morgens een glaasje aardappel-jcnever tegen mondslijm nam,'s middags een of twee tot verscherping van den eellust,'s namiddags een of twee tot verscherping van den eellust,'s namiddags een de winderigheid en's avonds een laatste teugje tot hel bekomen eener goede nachtrust : een dagelijksch verbruik van 200-250 grammen. Het kind werd 48 uren de borst ontzegd en met melk gevocd; buiten dat en het omwikkelen van het hoofd met natle doeken werd geen geneesmiddel verslrekl : dc stuiptrekkingen hidden, bij de veranderde voedingswijzt, volledig op. Als procf werd het meisje den derden dag opnieuw aan de borst gelegd der moeder, welke van den drunk niet afgezien had : na 24 uren viel het opnieuw in de stuipen. Held, zonder achtende en met de meest jprijzenswaardige inzichten. Maar wat alles zonvondering wok I is het zonderling verschijnsel dat er nu nog genecsheeren gevonden worden die /ulke handelwijze goedkeuren. ja zelfs aanprijzen! (Red.) Verues van geheugen. Hoe nadeelig alcohol op het geheugen werkt ibge uit het volgende blijken. Een knaap, 10% jaaroud enzeer verstandig, ras door eene ontsteking van de slijmvliezen en klieren van den achtermondangedangedan; ten een het te uersterken gaf zijn vaderhem meermaals daags, erst een likeurglaasje, later grootere hoeveelhcden sterken wijn, vooral [alaga. Toen de jongen in December 1889 in het gaslhuis onderzocht wordiel een merkbare verzwakking van het geheugen in het oog : geene vergect-chtigheid voortspruitende uit gebrek aan aandacht, maar een bepaald aissen van het herinneringsvermogen, zoodat de knaap zijn adres niet meer on opgeven, verwijderde bloedverwanten, die hij slechts van tijd tot tijd, loch met groote vreugde gezien had, niet meer kende en het gebruik niet neer wist aan te gebruikte van de eenvoudigste, dagelijks gebruikte voor-rerpen. Den vader werd aangeraden zijn genauen zijn alcohol te onthouden en hem tan eene melkkuur te onderwerpen, vergezeld van beweging in de open ncht. Na 6-8 weken dezer levenswijze volkomen genezing. De rader was echter dan eerst van zijn gelöff in de krachtgevende eigen-chappen van den alcohol genezen toen hij, na gedurende een paar weken jongen's middags en's avonds telkens een drijtal deciliters bier jegeven te hebben, bemerkte dat de verzwakking van het geheugen en de vermindering der geestvermogens weder invielen. Overigens, het toedienen van geestrijke dranken hoeft niet regelmatig of herhaald te geschieden om gevaarlijk te wezen! Toevalug gebruik. De tienjarige, krachtig ontwikkelde Christian S. had been done, op aandringen van eenen ouderen tafelbuur, in een dertigtal minuten nagen oden gedronken, toen bij plotseling onder het slaken van eenen gil van zijnen stoel op den grond rolde. Te bed gebracht viel hij in diepen slaap. Rond 2-3 mir is nachts brakten aanval van spierkrampen uit, die, bij volledige bewustelosheid, 3 tot inren aanhield; bij het ontwaken bleek hij uiterst afgemat en gaf op de gestelde vragen slechts onverstandige en onsamenhangende antwoorden. Dit beterde wel, maar van dan af was het ongleikigc kind wekelijks een paar malen aan vallende ziekte onderhevig, welke slechts met groote mocite genezen werd. Besluit. Wij meenen ons hierbij te kunnen bepalen om de lezers van let c Jaarboek » te overtuigen dat D r Demme's studie wel deelijk het >eoogde doel bereikt : « den nadeeligcn invloed der stcrke dranken op de ntwikkeling en de gezondheid der kinderen doen kennen door openbar- laking van bevindingen en wetenschappelijk genomen pro Evening, het ingeutet voorordenen aange de vermeenden verständen verständen eigenschappen an alcohol aanasten en tot bestrijdend der ieneverplag bijdragen. In ons vaderland können de toestanden nagen ook hier wordt een oorspronkelijk gezond en krachtig ras door drunkmisbruik ondermijnd; ook hier heerscht het voorordenel dat alcohol sterkt. In de beslrijding staan wij echter nog ver ten achter : zijn hier te lande de landbouwstokerijen, die noodzakelijk tot meer verbruik van jenever leiden, in vollen bloei, zoo zijn deze in Zwitserland afgeschaft en hebben beperkende maatregelen en eene leverige propaganda daar reeds verblijdende uitslagen opgeleverd, gelijk D r Demnie het in het slot van zijn werk vaststelt. Wij vreezen slerk dat het nog lange jaren duren zal eer wij hem dil laatste mogen nazeggen. G. De Meulemeester. Dr. E. DESTREE. Influence de l'alcool sur le travail mnsculaire. Journal de Médicale, w* 44 et 47, 1897. De schrijver heeft zich de volgende vragen gesteld : Is alcohol voordeelig aan den spieren voorlgebrachte kilogrammeters? Wordt de vermögens verminderd, en aldus het arbeiden vergemakkelijk. Destree heeft zich van den ergograaf bediend (*). Hij heeft de gemiddelde arbeidskracht van een normaal individu bepaald (*) en gebruikte een gewicht van 5 kg. dat opgeheven werd elke sconde ; tusschen elke serie was een rusttijd van 5 minuten ingelascht. De l e serie leverde 10,385 kilogrammeters. 2* o » 7,520 » 3* » » 5,110 » Eene volgende maal werd nu voorafgaandelijk alcohol opgegeven. In de l e serie kreeg D. 14,315 kilogrammeters. 2* *> » 6,530 » Voor de eersto sericen blijkl het duidelijk dat alcohol eene voordeclige working uitoefent ; maar de vergelijking der volgende scrie En toon met zekerhcid dat het gift nadcelig de spierkracht beinvloedt. In de tweede proevenrij werd gcarbcid twee minuten ongeveer na het opnemen van alcohol. De vraag rijst nu: na hoeveel tijd is de werking van deze vlocistof opgeheven? 31 Oct. 1896, 3 ure's namiddags (proefpersoon: Destree zell). 1°  4* » 0,385 » 5e » 0,490 » 6e » 0,475 » Te zaraen 4,035 Het verschil 7,700 — 4,035 = 3,665 is toe te schrijven aan vermoeinis. Can alcohol deze vermoeinis doen verdwijnen ? D. neemt onmiddelijk 10 g. cognac (a 50°) in 90 g. water en rust 30 mi- luten. Hij bekomt : l c serie 0,540 kilogrammeters. 2* » 0,325 » 3* » 0,225 » 4° » 0,235 » 5« » 0,115 » 6e D 0,100 » Te zamen 1,540 » Men ziet dat de alcohol integendeel de vermoeinis hecft doentoenemen. De voortgebrachte verlamming wordt echter duidelijker, zekerder ooral, in de volgende proevenrij : 29 Oct. 1896, 3 ure ' s namiddags. le serie 4,770 kilogrammeters. 2« 1,755 » 3« 1,620 40 1,110 5° 1,320 6e 1,145 7e 1,090 8e 0,815 9e 1,020 » 10* 0,485 » Te zamen 15,130 » De uitputting is nagenoeg volledig. Nu wordt weer cognac opgenomen en 30 minuten gerust. D. herneenit zijne oefeningen maar kan nauwelijks het apparaat in be- eging brengen. Het resultaat is nul. Hij neemt nog alcohol en dan komt j tot 0,455 kilogrammeters waarna hij, uitgeput, het werk staakt. In de volgende onderzoekingen wordt thans nagegaan of de uitslagen 2« » 3* » 4« 5e D 6« B 7e 8e » 9* J) 10° » lie » 12c » 13« » - 152 - dezelfde zullen zijn wanneer alcohol wordt gedronken gedurende den arb 7 Nov. 1896, 3 ure 's namiddags. Cognac na de 6* en de 10« serie. l e serie 5,415 kilogram meters. 1,760 » 1,110 0,940 d 0,890 » 1,185 » 2,025 » 1,630 » 1,460 » 1,460 » 1,500 o 1,620 » 1,225 » 20 minulcn rust. Vervolgens : l e serie 0,225 kilogrammeters. 2° 0,170 » 3c * 0,160 » Volledige uilputting. Hieruit volgt dat op elk oogenblik der alcoholtodiening eene tijdel vermecrdering in den spierarbeid wordt waargenomen, vermeerdering echter omslaat in aanzielijk vermindering. Het oogenblik waarop laatslik verschijnsel zich voordoet is veranderlijk volgens den persoon de nieestc gevallen is het 10 minuten na de alcoholopname. De verlamn bercikt haar hoogtepunt na 20 a 30 minuten. Wordt nu dcze verlamming niet in evenwicht gebracht door de a vankelijk wins! in arbeid die alcohol voortbrengt V Nicuwe onderzoekingspersooii, Dr. P., oud 28 jaar. 6 Januari. kilogrammeters. Te zainen 14,075 k. kilogrammeters. 1« serie 3,600 2« » 2,270 3- 2,315 4" » 2,160 5' > 1,790 0•• » 1,090 30 minuten rust. 1); umia :  0,950 Te zamen 8,255 — 153 — Het bekomen totaal is 22,330 kilogramm. m., wat overgreenkomt met de vroe fe gere gemälde bestatigingen gemälde bestatigingen gemälde bij denzelfden persön. 7 Januari. Zelfde oefeningen in dezelfde voorwaarden; 20 g. alcohol vdor het begin. 1° serie 4,570 kilogrammets. 2e » 1,550 » 3* 0,995 » 4 e 9 0,920 A 5e » 0,760 Jt 6" » 0,970 » Te zamen 9,765 9 Dus 14,075 — 9,765 = 4,310 kilogramme me lers minder, niettegenstaande het schitterend begin. 30 minuten rust : l e serie 1,700 kilogrammeters. 2* D 0,760 » 3« » 0,725 9 40 J> 0,660 » 5« » 0,635 » 6° » 0,650 » 6° » 0,650 » Te samen 5,170 » Vermindering ; 8,255 — 5,170 = 3,085 » In resumd: Zonder alcohol bekomt men 22,330 kilogrammeters. Met * • » 14,934 » Verlies 7,395 » Dus mag gezegd worden dat alcohol de vermoeinisverschijnsels niet i degelijk doet verdwijnen, dat zijne werking slechts voorloopig met goeden ; nitslag wordt bekroond om eindelijk nadeelig uil te vallen, daarde verlamming van het zenuwstelsel zich zo spedig en z6o hevig vertoont dat geene 1 winst in onmiddelijken spierarbeid haar kan in evenwicht brengen. Een zeker aantal geneesheeren, overtuigd van de ondoelrnatigheid die het alcoholverbruik aanbiedt, hebben gemeend den jenever te kuiinen doen vervangen door koffie of thee. Vandaar dat Desirée ook de werking heeft nagegaan van CafT&ne-citraat : 1° serie 3,020 kgm. — 2e s. 2,160 kgm. — 3« s. 1,920 kgm. Nu 20 g. citraat : 1,785, 1,435, 0,970, 1,120, 0,850, 1,015, 0,930 kgm. Saam: 15,205 kgm. Een half uur rust : 1,375, 1,055, 0,955 kgm. — 154 — De algemene besluitselen zijn deze : 1° Alcohol heefl eenen vo Orden den invioled op de hoeveelheid geleverden arbeid eener spier, dat deze vermögen zij of niet. Deze invioled doet zich bijna onmiddelijk gevoelen, maar is zeer kortstondig. Wants vlug ontstaat verlamming, zoodat De som voortgebrachte kilogrammeters, geleverd onder den invioled van alcohol, kleiner is dan die geleverd zonder alcoholopname. De verlammende hoedanigheden van thee, kolle en kola zijn minder hevig dan die van alcohol, maar houden veel longer aan, terwijl de spier zich minder vlug uitput. D. heeft enkel de werk van deutlich van caffeine onderzocht en besluit daaruit dat die van theine en kola dezelfde zullen zijn. Zulks schijnt mij ook waarschijn-lijk, maar gevolglrekkingen afleiden uit niet gedane proeven komt mij immer gewaagd voor. De resultaten bekomen in de onderzoekingen opzichtens de alcoholwerking hebben integendeel eenc groote beteekenis; de gevolgde methode, stipt uitgevoerd, is onberispelijk; de bekomen cijfers geven bij-gevolg net ware beeld van een verschijnsel dat in de opvoedkunde onder andere niet genoeg de aandacht vvekt. Vele hygienisten willen het gebruik van alcohol vervangen door dat van koffie of thee; het is daarom dat Destrête zijne proeven uitgedeind heeft op koffie alleen. Ik heb van deze gelegenheid gebruik gemaakt om verderfen werk aan te halen waarvan de kennis onze begrippen over koffie- en theeopname merkelijk zal verruimen. Schuyten. DIETL. u. VINTSCHGAU. Das Verhalten der physiol. Reactionszeit unter dera Einfluss von Morphium, C Affee u. Wein. Pflugger's Arch. XVI, 18/8. EBBINGHAUS. Grundziige der Psychologie Leipzig, 1897. Über eine neue Methode zur Prüfung geistiger Führigkeiten und ihre Anwendung bei Schulkindern. Zeitschr. /. Psych., und Phys. d. Sinn. 1891, p. Wl. H. EBER. Zur Kritik der Kinderpsychologie mit Riicksicht auf neuen Arbeiten. Philos. stud. 1896, 587. EXNER. Experimentelle Untersuchung der einfachsten psychischen Processe. Pflugger's Archiv. VII, 1873. FR. FAUTH. Das Gedachtnis. Versamml. v. Abhandt. Paed. Psychol. Berlin, 1898. FLETSCHER REACH. The Treatment and Education of Mentally Feeble Children. London, 1895. (*) Zie in (lit jaarb. o. a. hot einde van Triipor's Verhandeling. (*) De memoric van Dr. C. Schultz-Schulzenstein. - 155 — H DU FOURGERAY et L COURTOUX. Manuel pratique des Mdthodes d'Ruseignement Speciales aux Enfants anormaux. Paris, 1896. H. FREE. Der Tastinn and seine Bedeutung für den Unterricht und die Entwicklung des Kinder. Ans d. Schule — Fur d. Schule. 1897, IX, 1. F. FREUZEL. Der Sprachunterricht sprachloser Geisteschwachen. Ztschr. f. Schulges. pfl. 18%, 601. Dr. R. FRICK. Der Einfluss der geistigen Getriinke an die Kinder. Bremerhaven und Leipzig, 1895. Dit is een vlugschriftjäger van een 20 tal bladz., klein formaat, het de vordracht wedergeeft door eenen geneesheer van Zurich, D r Frick, gehörenden ; het hiervoren besproken werk van D r Derarae diende hoofdzakelijk lot grondslag ; wij bepalen ons dus bij een vluchtig overzicht. Hoe komt het toch, heeft D r Frick zich vooreerst afgevraagd, dat aan kinderen tegenwoordig sterke dranken geschonken worden, lerwijl dit voor 20jaren een zcldzaamheid was? En hij meent het antwoord te vinden in a) de verrinderung in afstand tusschen kinderen en volwassenen, bondig oegedrukt in de spreuk : er zijn geene kinderen meer ; b) het vooroordeel als z On alcohol voeden en versterken; "Oh, het voorschrijven van alcohol door dokters, wat de leeken in voor-noerod vooroordeel stijven komt. Het is nochtans niet moeilijk ora begrijpen, dat een gift sterker op kinderen dan op volgroeide personen inwerken moet. Tot de treurige gevolgen, welke zelfs matig gebruik van geestrijk vocht indejeugd na zich sleept, behoore : 1« het klein blijven ; 2* zenuwziekten (krampen, S l Vitus, vallende ziekte); 3 e minder weerstandsvermogen tegen kinderziekten ; 4 e verzwakking van het geheugen. f Dagelijks wordt geklaagd over toenemende oppervlakkigheid, slecht geheugen, geringen aanleg, gebrek aan ernst en gewetensvolheid der lecr- lingen, enz. De dokters krijgen voortdurend meer kinderen te behandelen, die aan zenuwzwakheid lijden. Men spoort de oorzaken dezer verschijnsclen jverigop, bouwt scholen als paleizen in de plaats der dompige holen, waarin onze ouders toch gezond bleven, men vermindert het aantal school- aren, verbiedt het huiswerk, besteedt meer tijd aan de beweging in de open lucht, turnen en spelen, en in plaats van beter wordt de toestand steeds slechter. De wortel van het kwaad bleef onaangetast ». Mag de onmiddelijke, rechtstreeksche inwerking der sterke dranken op den gezondheidstoestand reeds verontrustend genoeind worden, niet minder erg is de onrechtstreeksche, door overerving en door navolging : 1) de kinderen van drinkers erven een veranderd, ziek zenuwgestei ; — 156 — 2) de helfl der kweekelingen uit gestichten voor idioten, doofstommen, lijders aan vallende ziekte hadden ouders of grootouders aan den drank verslaafd ; 3) hel kroost van dronkaards gevoelt gewoonlijk voor den jenever eene onweerstaanbare neiging en deze wordt niet verminderd door het voorbeeld, dat het gedurig voor oogen heeft. Den grooten invloed indachtig, door het slechte voorbeeld uitgeoefend, eindigt I) r Frick met een krachtig protest tegen de drinkgelagen der studenten, waaraan al te dikwijls zelfs professors deelnemen. Men ziethet uit bovenstaande onlleding, de behandeling is zoo beknopt en eenvoudig mogelijk, hoofdvereischten ora door het volk begrepen te word en ; de eenvoudigheid sluit natuurlijk geene wetenschappelijke juist- heiduit; enkel wordt alle vertoon van geleerdheid vermeden en treden talrijke en trefTende voorbeelden in de plaats. Daarenboven is ook de verhaallrant niet die van den geleerde, plechtig sprekend van uit bet gestoelte, maar die van den gemoedelijken raadsman, wiens woordeo daarom te meer indruk maken, daar de toehoorders van zijne grondige ken n is overtuigd zijn. De voordracht van D r Frick is de tweede van eene reeks, welke het heele alcoholvraagstuk, in zoover het voor het volk belang opleveit ; behandelt \*) ; wanneer wij daarbij voegen dat al de voordrachtgeven mannen van 'I vak of van erkendc bekwaamheid waren, dat zij met elkaarin overeenstcjnming werkten, dat elke voordracht uitgegeven en tegen geringen prijs (20 pf.) verkrijgbaar is zoo zal wel niemand de bewering tegenspreken dat de reeks « Vortrage gegen den Alcoholgenuss » als toonbeeld voor dergelijke pogingen en uitgaven mag aanzicn worden. G. De Meulemeester. JOH. FRIEDRICH. Untersuchungen iiber die Einfliisse der Arbeitsdaner und der Arbeitspausen auf diegeistige Leistuugsf&higkeit der Schulkindern. Ztschr. fur Psych, u. Phys. der Sinnesorgane. Bd. XII f. Deze onderzockingen hadden een drievoudig doel: 1° De betrekking vaststellen die er bestaat tusschen de hoedanigheid van eenen geleverden. (V Vouthaok (iF.GEX i>KX ALKoiiiiiNiss : 1. Wie inirkt der Alkohol auf den ^fenschen, von I)' (iai'lk, ord. Prof, der Physiologic. 2. Der Einfluss der geistiyen Getrdnke auf die Kinder von I)' Fiiick, pr»kt. Arzt. 3. Alkohol und Yerbreehen, von Otto Lang. Bezirksnnwalt. 4. Der Alkohol in Verhallniss ziun offenllichen Wohlstand und nir offentlichen Sitte, von D r Kesski.hinc;, Prof, der Theologie. ">. licimihrte Mittel zur Bekdmpfnng des Trinkelendes. von Prof. Forkl. 6. Der Einfluss der Frau im Kumpfe gegen den Alkoholismus von Chailottk (in ay. 157 — arbeid en den tijd, het uur van den dag, waarop deze arbeid wordt uitge-voerd. 2° Den invloed bepalen van de tegenwoordige onderwijsinrichling op de geeslelijke bekwaamheid van werken der leerlingen. 3° Nagaan hoe de uitspanning (rec - Greatie zich doet gelden. De offenen grepen plaats als volgt: Oefening I v6or het eerste schooluur. (Voormiddag). § II na » » » 9 • III na » tweede » » ; tusschen hel eerste en het tweede uur 8 minuten poos. Oefening Ilia : na het tweede schooluur (voorm.), zonder uitspanning. o IV : na het derde j> » ; tusschen het 2 i|e en het 3 d * uur telkens 15 minuten recreatie. Oefening IVa : na het derde schooluur ; tusschen het 2 t,e en het 3 d * uur telkens 15 min. uitspanning. Oefening IVb : na het derde schooluur, zonder voorafgaande poos. » V v6or het eerste schooluur. (Namiddag). » VI : na » tweede » » ; uitsp. van 15 minuten na het eerste uur. Oefening Vila: na het tweede schulden, zonder recreatie. De uitspanningen bestanden in rust, het nemen van voedsel en het vervullen van naturlijke behoeften. De onderzoekingen hadden plaats in de klas van Friedrich die 51.1. bevatte, jongens uit den 4.5 jaargangmet eenen gemiddelden oderdom van 10 jaren; alien waren normaal. Voorts gebeurde alles zonder den gewonen doen der school te veranderen. De gebruikte methoden waren de a dikteermethode » en de « reken-methode ». Dikteermethode. De onderwijzer gaf diktaten (8) van nagenoeg dezelfde lengte (met hetzelfde aantal zinnen) en ongeveer hetzelfde aantal letters bevaltende; (299, 301, 307, 299, 301, 312, 312). Zij werden gegeven over een tijdverloop van 6 weken. Werden als fouten aanzien valsche, ingeschoven of weggelaten letters en teekens. Een ingeschoven of weggelaten werden niet getcld. Elk diktaat duurde 30 min., 2.5 min. per zin. Elke zin werd door den onderwijzer voorgez Egde, door twee 1.1. herhaald en dan op een teeken neergeschreven. Na elke 2.5 min. moesten de 1.1. op- zien. Na het schrijven van den laatsten zin werden de diktaten onmiddelijk ingezameld, en verder werd er niet meer over gesproken. — 158 — Algeniecne uitslagen bekommen gedurende de beproefde voormiddagen: TAILFL XXVII. - i a O Nn hottvccl lesuren? Pauxen il Foutt-n 8i>m Yerhcle- ringen Som (Seen fouten II t •is II llnderM niHlift-lpfal ■ ■ a* I fi [II Ilia IV n r Q IVb Voor hpi l' Na he? I 2*' Nnhet No I!. ■ I v i No hot — 152*9 33 0,210 14 0,091 37 72,5  0,083 25 0,657 11 27,4 2X15 27 2X15 15351 9G 0,625 16 0,104 15 35,2 1 >VJ 23 15 min. IM51 152 ".■?■! 2a 0,130 12 23,5 2J«0 23 15912 15 1JUS 21 0,131 10 !'»••• 3,170 29 A 1 gem eene uitstagen bekommen gedurende de beproefde namiddagen: TABEL XLV, V VI VII Vila Vor het 1* Nn het 1- Ka het 2" Na het 2" 15 min. train as 0,£2D 27 f t77 15351 127 0,h27 25 0,102 15351 m  31 1,534 34 3,254 30 64.7 47 70.5 Rekenmethode. Deze bestehend in het geven van optellingen en veruenig vuldigingen zooals nagen og Laser en Burgerslein deden bij lune onder-zoekingen. Elke serie omvatle 10 opgaven zoodanig geschikt dat telkenmale og eene optelling eene vermenigvuldigung volgde. Aftrekkingen en deelingen werden niet gebruikt. Voorbeeld van oplelling : 27583140693501894726 + 69413258070769412835 Voorbeeld van vermenigvuldiging : 27583140693501894726 X2 AIs vermenigvuldiging werden de getallen van 2—6 gebruikt. De opgaven waren gedrukl. Elk cijler was 4 mm. groot. Elke serie werd afgewerkt op 20 min. Het rekenen begon op een teeken; na de 20 min. werden de papieren ingezameld. Algemeene uitslagen's voormiddags : TABEL LXXII. c O c Xa hoeveel lesuren? Pauzen u "Z Som Verbete- ringen Geen fouten 1 £ 2.2 S o Onder het middelgetal bleven c — v C9 O c K U O Som V. A A I V6or hot 1' — 9112 112 1,119 50 0,548 11 21,5 2,196 33 64,7 II Xa het 1* - • 10326 179 1,638 64 0,619 10 19,6 3,901 24 47,0 III Xa het 2* 8 min. 10258 201 1,954 76 0,739 5 9.8 3,941 25 49,0 Ilia Xa het 2" 10215 207 2,026 93 0,910 6 11,7 4,058 30 58,8 IV Xa het 3" 2X15 min. 10378 201 1,936 74 0,713 7 13,7 3,941 31 60,7 IVa  het 1» VII Na het 2" VII Xa het 2" Mia Na het 2" 10380 186 1,888 97 0,934 10 19,6 3,647 28 9669 199 2,061 113 1,168 1 1,9 3,901 33 10357 218 2,104 96 0,926 6 11,7 4,274 35 10428 251 2,406 107 1,026 4 7,8 4,921 29 54,9 64,7 68,6 56.8 Besluitselen: 1. Voor wat de hoedanigheid der schoolwerken betreff is gebleken dat van de 22 onderzoekingen 21 op het een te maken werk afneemt naarmale het vordert. (Wat overeenkomt met de uitslagen van Hopfner). 2. De arbeid der leerlingen verslechtert in den loop der schooluren. (O O. Griesbach heeft dit gevonden. Ref. 3. Het inschuiven van uitspanningen tusschen de lesuren heeft eenen doorslaand gunstigen invloed. Schuyten. FUERER. Über die psychischen Nachwirkungen des Alkoholrausches. Neur. Clrb. 1895. J. ALLEN GILBERT. Researches upon School Children and College Students. Studies in Psychology, p. 1, Iowa, 1897. Studien op kinderen van 6 tot 19 jaar; voor elken ouderdom waren er een honderdtal voorhanden. Schr. heeft voor doel gehad 1° de bestaande — 160 -- lichamelijke en geestelijke verschillen tusschen de j on gens en de meisjes juist vast te stellen ; 2° den gang der onlwikkeling na te gaan bij de twee geslachten ; 3° de betrekkingen op te sporen tusschen intellectueele eo physische ontwikkeling. De twee eerste punten zijn, voor alsnu, op voldoende wijze opgelost geworden; hel laatste punt heeft nog geene bevredigende oplossiug. De testen (') die gebruikt werden zijn de volgende : 1° den polsslag, v66r de proefnemingen ; 2° den drempel der pijn (bQ middel van eenen bijzonderen Algesiomcter (*) ); 3° de opheffingskracht der hand ; 4° de opheffingskracht der armen ; 5° de schatting der afstanden bij middel eener bewegjen van den arm i 3 } ; 6° de schatting der afstanden op het oog; 1° den longeninhoud (bij middel van den Spirometer); 8° bet lichaamsgewicht ; 9° de lichaaiuslioogle; 10° de knapheid der willekeurige Beweegkracht (*) ; 11° de vermoeinis ; 12 u den polsslag na de vermoeinis. TABEL DER VERKREGEN UITKOMSTEN. O •a p o  924,2 53,0 50,5 7 23,32 21,51 121,5 118,8 6,2 5,0 1181,7 1024,4 49,5 50,8 8 24,95 23,19 126,1 124,9 7,0 6,0 1396,4 1155,5 47,4 51,0 9 27,95 26,35 130,3 130,3 8,1 6,0 1466,9 1352,2 45,0 48,2 10 28,90 28,17 135,3 134,6 9,8 7,5 1622,6 1381,7 44,0 45,8 11 32,84 31,39 140,1 138,3 10,3 8,0 1991,4 1491,5 44,2 43,8 12 35,47 36,15 145,1 147,2 12,0  14 46,26 45,36 156,7 156,8 10,6 2622,4 1950,4 43,4 43,0 15 53.07 50,48 164,4 160,8 18,7 11,8 2974,8 2104,5 41,5 42,0 16 58,97 50,63 169,5 160,8 22,0 12,4 3163,3 2155,3 42,6 43,0 17 63,56 54,88 173,1 163,8 25,3 12,8 3810,6 2097,9 — 18 64,67 56,92 174,2 164,2 25,3 14,0 3786,1 2270,0 — 19 65,99 57,33 175,2 164,0 27,0 14,0 3900,1 2289,6 — (•) Van « to lest » = op tie proel stellen, toetsen. Het woord * test  den oderdom; maar zij is niet dezelfde voor de twee geslachten. Vanaf de puberteitsperiode (13 a 14 jaar) komen de verschillen duidelijk op den voorgrond. Op 14-jarigen leeftijd wassen de jongens in spierkracht, lichaamsgewicht, — hoogte enz.... zeer snel, terwijl de meisjes gedurende dezelfde jaren maar traag of niet ontwikkelen. De meisjes zijn physisch bepaald beneden het peil der jongens. Onder intellectueel oogpunt staan de zaken echter zoo niet. Voor wat het schatten betreft b. v. staan jongens en meisjes nagenoeg op dezelfde lijn; deze laatsten zijn niet meerofniet minder nauwkeurig dan de eersten. Volgens Porter (*) raoet aangenomen worden dat een kind om te verstandiger is hoe grooter en hoe zwaarder het zich voordoet. Gilbert heeft deze conclusie niet kunnen bevestigen, is zelfs met sommige testen tot het omgekeerde moeten besluiten. Het vraagstuk blijft dus nog onopgelost en zal het voorwerp eener bijzondere studie moeten uitmaken. Schuyten. Dr. H. GRIESBACH. Energetik n. Hygiene des Nervensystems in der Schule. 7895. Dr. H. GRIESBACH. Hygienische Schul reform. Hamburg u. Leipzig, 1899. « Een woord tot de ontwikkelden aller standen », luidt de ondertitel ; dat is het vlugschrift inderdaad, en een welgemeend, met ovcrtuiging gesproken woord ook. Het maakt den indruk dat de schrijver zijne meening slechts geuit hceft na lang en rijp beraad, maar dan ook des te krachtiger ; en het is verheugend vast te stellen dat deze man van wetenschap, in zake van ondcrwijs, volkomen met de vakmannen t'akkoord is. De vragen, welke hij zich ter beantwoording schijnt gesteld te hebben Zijn deze: Wat is oorzaak van de toenemende zenuwziekten en van de licham-zwakte bij een deel van de schoolgaande jeugd der Duitsche gymnasiums? Wat dient er vermeden, wat dient er gedaan, nu ieder overtuigd is dat, in alle talen burgerrecht verkregen. (*) Zie verder het werk van Vannod. (*) Dit geschiedde aldus; het kind berekende den afstand tusschen een punt op de tafel en den boord dezer tafel; vervolgens sloot het de oogen en teekende met een punt og de plaats an waar het punt zich moest bevinden door van den boord der tafel tastend weg te gaan in de richtig van het punt. 