De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
4*9 gcvanccncn tot het bckkenccl afilroopt , als wannecr men die met de uitleeeers op dc gcwoontc te J)uisljrengt van den krygsgevange- iicn dc nclmet te ontnemen, en Iicn blooishoofts tc laten gaan. De Irokoizcn vergenocgen zich met den fchcdcl afteftropun, gc- fyk ik het bcfchrcvcn hcb. Daar zyn enige Naticn in Amerikadie hundoodevyanden villen) en die /.ich met die afgellroopte vcl op- Iclijkkcn, en diexichvoor al van dclianden bedienen, om'er Ta- baks zakken aftc maken. TWEL EN TWINTIGSTE HOOFTSTUK. DE gevangcne die door klcinc partyen gcvat zyn, zyn in het marchercn lang 20 ongelukkig nict , als die door een gant- fche Leger gekrcgen zyn, om dat dc overwinnaars niet op hec ge- tal hunner luiden of flavcnllcunende, nergens op bedacht zyn als om zich te redden , en met hun buit veilig in liun dorp te oeh-ti- den- Tot dicn einde binden zy hun ulleen de armen boven den clboog vail, knevclende die achterop den rug vaft, zo dat ?y de handtn vry hcbben, zondcr dat zy zicli evenwel los kunnen ma* ken, of vryheid gcnoeg hebben om te lopcn en het te ontkomen, 't geen van con zckerc wikking van het lichaam afliangt , daar zy door dezc kneveling t'cnemaal van berooft zyn > ten zy zc zich van dcr jeugt nan geoeffent hebbcn urn dus te lopen. Een Zendeling hecft my vcrzekert liat hy ecn Wildeman gezien h'd, die 'or zo op afgericht was , dat hy nict anJers kon lopen, en evenwel allc de andercn het in \ lopcn afwon. De Jlimftc tyd voor hen is dcs naclus , want alle avonden legt men zc byna gants naakt op den rug, op den bloten grond neer , daar men voor icdcr gevangen vicr palen intteekt , om 'er hun han- dtn en vocten als een St. Andries kruis van elkander gefpart aan valt to binden. Daarenboven plant men een vyfde paaltjc in den grond , daar men een flnk aan vaft maakt , die den gevangen drie of vicrmaai om den hals gaat. Linddyk fluit men hem om zyn middel met ecn anderen ricm vail , waar van die gene die op den gevangen moet paifen de twee enden neemt, die hy terwyl hy llaapt ondcr zyn hooft legt, om wakker te worden indien zyn ge- vangen enige oeweging om zich te redden maakte. ten gamfche nacht zo geknclt te kggen is zonder twyffel een ftraf , maar \ is een van de crootlle plagen in den tyd van de mug- gen , want het is nict te bcici)ry vcn hoe laftig deze dieren vallen » die by millioencn vliegende en niet docn als brommen , hun angel diep in 't vlccfch llaan en het bloed zuigen , latendj vergif in ieder Heck, dat ter zelfder tyd een ontHeking en een gruwelyke jeuking baart. Voor overige geven zy altoos deze elendige foliepzels hoop, dat men hun op nun aankomft het leven zal fchenken. Zelfs wan neer zy wat ver van de plaatzen, daar zy ze gevat hcbben, af zynj paft men zo zecr niet meer ohen, en men vergunt hun een zo grote vryhcid, dat die zomtyds de Verwinnaars tot onheil gedyd. Want het is dikwils gebeurt dat savcn, daar niet wel op II D E E L. R  dc andcren meeficr gcmaakt.diczcophun bcurt lotlhivcn maaktcn, latcndc hen xich over hun te grotc toeverirouWcnthcid en onvoo;-zichtige veilighcid, die tot hun verdcrf itrckte, beklagen. De Krygskncchicn hun Dorp of cen van hunne Bonrlgcnoten n.idcrende i xendcn iemand van hun troep voor uic, om de tyding van hun wederkomlt te brengen, en ondertuflchen houden /.y haltc, om te wachten dat men hun te gemoct komc. De gene die dat aanbevolen is begint, zo dra hy hct Dorp gcwiiar word, of vermoed dat hy kan gehoorc worden, een Jooiis-j^hrecim tc gcvcii, roi.pcndc kdbet welk woord hy /o lang uitrekc als hy kan, en /o dik Wils herhaal, als 'cr luiden van hun trocp in den lUyd of opreis gefncuvclt zyn. Dit geroep is zeer doordrint;ent en drocvig. men kan het van icer ver horen, voor al op dc Kiviercn en by nacht. Aanftonds loopt men alle hutten van hec dorp uit, na dc kant daar hct  bewenen » daar zy de gevvoonlyke rouvvklachten omfangen. De afgezunt van zyn kant kcert na de zync, of wel zyn by cen vremdeling is, treed hy in een andcre, daar hy door een vremdeling is. Men gefüllt hera daar te eten, waar na hy omstandiglyk veriiaalt alles wac 'er indcztn tocht is voorgevallen, en ontfangc de gtlukwenfchingen over zyn bchouden wcerkomft. Zy nebben zu veel cerbled voor elkander, dat hoc komplcet hun overwinning ook zyn mag, en wat voordeei zy behaalt iicb-ben, de eerfte drift die zy laten blykcn die van drocfheid is o\er die gen, die zy van hun volk verloren hebben. Het gantlche Dorp moet daar deel in nemen, het nieuws van den geluKigen uitflag word nic^ gcmeen gtraaakt voor dat men over dc doden de erfte klachten, die hun tockomen, uitgeftorc hccfi. Die gcdaan zinde verwittigt men op nieuws het gemeen door een tvv^dcn schreuw; men gecft Jam deel van hct voordeei dat men bihaalt heeft, en men geefc zich aan de blydlchap over, die dczc zcge verdient. De Vrouwen doen het zelfdc ten opzicht van de mans die tcr jacht Of ten or twelve gegen zyn. Want op liun werdkomll gaan zyn. Want op liun werdkomll gaan zyn. Want op liun werdkomll gaan zyn. Over. Winnen, beginn zy die van haar vrinden te bewennen die gedterenden hun atwären in hiet tlorp geftorven zyn, en verkondigen hun bet vcrlies dat zy Rclecden hoben door huar janicrklacbten en klaagliedcrcn, waar van wy in 't vcrvolg fprckcn. Gouraud van de kancder Ovecwinnaars geblicken ofgC' Aorven was, gelykhecdikwils in dc klcine partyen gcbcurc, die,„nKi ccr op ftropry als ten oorlog uitcaan, gccft dc afgczant in plaats gefc/iref v.io cen dood-Ichrcuw een vreugdc-gefchrcv» rocpcnde ookkdbet mAr die wooid veel kortcr af hochendc. Hy herhaulc hct lo dik- wilsals hy gcvangcns of hooftfchcdcls in gctal hecfc, en het gnnt- fchcdorp, zich aan dc vrcugde » door dil gefchrey veroor/aakt, ovcrgcvcudc, loopt in allcr yl om hct gocdc nieuws tc verltaan. 't Is verwondcrenswaardig dat cen /o /ondcrling gcbruik ons niet omstandiglyk door dc (Jude Schryvcrs vcrhailt ia. 'c Is cvcn- vvcl Van Azic in Amerika overgegegan, en is noch Jjedcnda;igs in Colchos in zwang. O/A dat de dood chronow by de Mingreliers is, is hct ook by de liuronnen. De oude liiiden en dc bloedmagen der oorlogshclden hun aan- f komrt vvctende, zenden hun te gcmoct, an /c cwcr hun behoitdc wccrkomft gcluk te wenfchen, om hun vervcrfcv.;ngen ic 'rcngcii, en om de Haven tc helpen geleyden. DRIEENTWINTIGSTE HOOFTSTUK. O den dag tot dczc Intrede ^efchikt gevc t dt Krygsknechten Intrede Jiun gevangcns over, als ot zy 'er geen belang meet in na- ^cr men; zy begeven zich alleen na het dorp, marcherende achter d- Si!- kiinder, byna.gclyk toen z Si! y vertrokken, maar zonder te zingen, genen. Zonderer gefchildert te zyn, en zelfs met gefcheurde kleren, als lüden die cen verren tocht gefdächtigen höhen. Onherinilchen bereyten de gene, die de zorg der gevangenen op zich genomen höhen, den toe deze plechtigneid, dat eenfoort van een zegepraal is, die voor hen te gefelkted, es kommerz van een zeigt inhecst. Want zy men hun würden würden, of dit zulks maar gefchied om den roem der Overwinnaars te verhetzen, men belchildert hun aangc.icht met zwarte en rode verf, gelyk op een dag van plechtigheid. Men verciert hun hooi;r.f*t een kroon met veren daar op, men geefc hun in de linkc K^id een witten llok met cen zwaansvcl overtrokken > dat een soort van een Kommundeerftaf of septer is, als of zy den oppeHlen van de Natic, of dc ovcrwonncNatic zelfs verbeelden. In Iran rechterhand houden zy de Schild-pad, en om den hals van dca laaf die 'er 't beft uitziet makcn zy de porceleine halsband v.dl* die de Krygsoverfte gegeven of ont-fangen heeft, toen hy volk worf, en waar op de andere krygsknechten dienll genomen liebben. Maar zo men van de eene kanc hun cer aandoet, fchud men van de andere kant, om ze hun elen-de doen gevoelen, hun alles uit, zo dat zy byna gants nakent zyn, en men doec ze met de armen boven den elleboog op den rup gebonden marcheren, gelyk ik reeds gezegt heb. Ik heb de verfiandigfte Kanadenzers, en Die de mecAe omgang 1 1 D E E L. K X me# ZEDEN DER WILDEN Witte fltfmet twaane- veren over- trokken bedoid. March der krygs- gevan- genen. Met de Wilden gehad hebben, ondervraagt, om te weten wat de betekenis van dezen witten ftaf, met zwaneveren overtrokken, zyn moche. Zommige hebben my gezegt dat het een zinnebeeld was, dat deze elendige flaven hun droevig lot verbeeldde, en dat zy volkommen erecht op zich zelven en op hun eigen leven verloren hadden. Evenwel heeft my een Officier een geval vertelt, waar van hy ooggetuigen was geweft, en waar uit men befluiten zou konnen dat deze Ihf een eerteken is; want een kleine party krycsHeden twee gevangene 1. ebbende gekregen in een ontmoeting, daar hy zich by bevond, en een van beyden zich in zyn nieuw lot wat ongeduldig tonende, en dezen ftaf met een achteloosheid aanvatteu. de, die zyn bovenmatigen dräkte te kennen gaf, rukte hem zyn lotgenoot die met kracht uit de hand, zeggende met een toornig gelaat, dat de lat'heid die hy toonde duidelyk te kennen gaf dat yoniet waardigwas dien te dragen Vervolgens marcheerde hy met fiere schreden, dragend beyde de Itokken, zo wel dien men gegeven had, als dien hy den ander ontrukt had, in dehand. De marché der kryggevangenen begint met die van het dorp, die de hooftfchedels der doden, aan lange (lokken als halve pieken vailgemaakt, vooruit dragen. Zy volgen een voor een achter malkander, dan komen de ilaven, die den ganzen weg langs zingen, parende het geluid van hun Lier met hun doodslied. De dorpelingen ten naaften by van den tyd verwittigt zynde van de aankomll der gevangenen, gaan hun een  halten. Na heben dünne, de vuisie en rotting, lange vallen, en den doen als han. De fenen, de vuisie en rotting, lange vallen, en men laclit er om. Maar nademaal zy geknevclt zyn en door het getal overmantzou hun verwerten, en men laclit er van weinig nutzyn. Ieder een heeft recht om ze op te houden, en eer ze aan t dorp komen doet men hun meigniaal still ftaan. Voor dat zy in treden doet een van de oude mannen hen ook halte houden, om Jun enige nagels uit te rukken of een vinger af te doen f. Das het re voren in den räd beförden is, of op het verzeek van een partikulier. Zy heben evenwel hier ontrent enige wetten, maar die zy eer-tyds veel zorgvuldiger naquamen als hedendaags. De krygslieden heben recht op hun gevangenen tot dat zy ze overgelevert heben; zy geven eenigcrmaten in 't intreden van de dot pen dit recht over, om hun landsluiden of bontgenoten het genoegen te gunnen van daar hun vermaak me6 te nemen; 't geen ieder met mecrder of minder woedc doet, na dat hy meer ofminder door het verlies, dat de oorlog hem veroo-zaakt, aangedaan is. Die is cen foort van xegepraal, waar van de krygslieden al de eer hebben * schoon 2y 'er niet by verfchynen, en net volk al het vermaak. Evenwel nademaal de krygsknecliten zich zodanig niet van het recht op hun gevangens ontdoeni of zy krygenze weerom, hebben zy *er belang in dat zy zo gczond en zo min mishandelt als het mboglyk is wederkeren, op dat het present dat zy 'er van in de Hut van hun oder moeten doen j daar zy de doden moeten vcrvuUen, te aan-genamer ontfangen worde- Hierom is ingevoert, dat de gene die ze verminken willen genootzaakt zyn cen prefent tc docn na mate van de verminking om den genen, dien hy tockomt i fcha-deloos te (lellen. Daar ikoopt dikwils in deze gelegenheiten veel drift onder, en ich is altyd zo gemaktige niet de gen, die men in 't leven wilde iparen, te redden, ter oorzaak van deze verminkingen, die, om dat ze hier door onbequaam worden om iets te doen, hen in 't vuur doet werpen. Om deze reden verbergt men zorgvuldiglyk waar toe zy gefchikt zyn; maar zo het geheim uitlekt, en dat de perfonen, die zy toegedacht zyn, van eenig aanzicn zyn, gaan zy den genen, die zy redden willen, te gemoet, en geleydenze zelfs by de hand. De eerbied, die men voor hen heeft, spart deze longenige de quade ontmoeting, die men hun zonder deze voorzorg toebereydde. Anders zyn zy zo mishandelt, dat als zy in 't dorp komen het Bloed hun van alle kanten het lys af stroomt, en zy zyn zomtyds in zo elendigen läat, dat het wonder is dat zy onder de flagen nietbezweken zyn. Dit intrærecht is men aan alle de dorpen van de Natie of van hun bontgenoten, die zy op den weg ontmoeten, verfchuldigt, tot dat zy in het dorp komen, daar zy hun laatfie vonnis moeten ontfangen; overal is het de zelfde onthaling en de zelfde plechtigheid. Evenwel gebruikt men meer omzicntigheid en gematigheid in de dorpen die zy maar doortrekken. De flagen houden op zo dra zy een voet in het dorp zetten. Men leydze in een Kaadshut, daar met de oude en jonge luiden zich ook de krygslieden laten vinden > die ze gevangen gevoert hebben, welke dan het eerfte recht, dat zy op hen hadden, weer omkrygen. Men geeft deze arme menfchen te eten, waar na de krygsoverfte hen beveelt hun doodslied te zingen, en het gezel-chap op hun koften te vermaken. Evenwel doet men hun geenander quaad, als dac men zich over den elendigen (laat, waar in zyn, verheugt. Al het vermaak bestaat in ze te zien danfen > in ze de Itederen van hun land, of die gene die de overwinnaars hen und der overwelge geleert hebben, te horen zingen. Van de eenige hut voerc men ze in de andere, en dit duurt zo eenige dagen, tot dac zich de Krygslieden weer op weg begeven, of, zo dit het dorp is van hun verblyf, tot dat men belloten en verklaart heeft, aan wenn men ze geven moet. i. Krygslfei den heb-ben recht D|i hunge-vangeen toe zizeo-verge-levert hebbent. VIER. Verde-ling dee flaveo. De Krygs. helaen dieccn ven^c-icii hem inte (icn lialibaiid over. ZEDENDERWILDEN VIERENTWINTIGSTE H O O F T S T U K. DE verdeling gefchied in eenRaad, waar na men hec in ^t dorp laat uitrocpen, daar ze alle op de markt verfchynen om het lot der flaven te iiorcn. Een vaa de oude luiden maalit de verde-ling, die men 'or van gemaakt hecfc, openbaar, de bontgenoten, of deperfonen, waar aan zy gegeven zyn, en den naam van de manen of vrouwen, wier plaats zy moeten vervullen. Men verdicelt der zelfde der tyd de hooffchedels, die voor een flaaf gereckt worden, en ook een perfon vervullen. De gene die deze hairlokken onfangen, bewarenze zorgvuldig, langs-2e eenigen tyd aan de deuren van hun butten, zy I'chikken 'er zich me op in de openbare plechtigheden, voor al als men ten oorlog zingt, en cindclyk hangen zy ze op nieuws aan de dcurcn van hun hutten, tot dat zy door den tyd vcrilyten. Na deze verdeling geleyd men de Haven in de Hutten, daar zy aangegeven zyn, en men voert ze daar in, of wel men laatzc aan den dcur in den ingang, 't gcen men voor al doet wanneer men nict vaft belloten het leven te fchenken. Daar gekomen lynde zet men hun opft Aande voet cten voor. Ondertuflchen bewenen de inwoonders van deze hut, hun magen, en vrinden, de doden, wierplaats deze Haven vervullen, als of men zu zu eerll quamte verliezen, en men laat in deze plechtigheid waarachtige trunen rollen, oni de geheugenis van de perjbnen eer aan te doen, waar van het gezicht dezer llaven een bitter herdenken baart, en den druk vernieuwt dien men over hun verließ gevoelc hcefr. De krygshclden, die een llaaf geven, gcven hem met den hals-band, die het verband van hun onderneming gellerkt heeft, of die hun dient om te zeggen dat zy Imn plicht volvoert liebbrn zy fchudden den laaf alles uit, op het cnigltc fiuk na dat de zedig-heiil verbied hun te ontnemen. De Hut, waar aan de laaf gegeven is, moet dit gefchenk met en ander beantvoorden, zo zy hem het leven fchenkt, maar zo zy hem in 't vuur vverpt, gaat het gefchenk over 't ganfche Dorp, nict meer als billyk zinde dat dit het wrede vermaak betaalt, t gefhad heeft om hem te doen fterven. Men verbrand altyd twee of drie flaven, wanneer zy gegeven zyn om luiden van groot aanzien te vervullen, al waren zelis die gciic, die men vervult, op hun bed, en aan een naturlyke dood gehlorven. Men is niet verwondert dat die gene aan wien men ze geeft, hen, volgens hun uitdrukking, in 't vuur werpen, maar hicr na moeten de perfonen, die 'cr belang in hebben, te vred En zyn, want de verplichten om de doden te vervullen altyd in de kindeis ten op/icht van hun vadcrs en hun mocjen in wezen blyvende, toe dat men het leven aan een perfoon gefchonken hebbe, weike dicn gene verbörd dien men will doen herviven, zouden die gene, die deze verplichting hebben, recht hebben om zich te beklagen, dat men ze weinigontziet, nademaal om een flaaf te maken zy verplicht zyn het zelfde gevaar te lopen van zelfs flaven te worden, god of vef brand te worden, op de zelfde wyze als zy ze byich verbranden. Dikwils wyzen de oude luiden enige gevangens aan de gemene ^Q,^jn* fchatkifttoc, als cen goed dat het gemeen toekomt, en ant in 't 'cr enige vervolg tot ecnige fiaacs-verrichtung dienen kan. Men laac in die gele- flai «» gcnhcid niet na lien aan eenige hut toe te wyzen, en den een of "'^j^, den anderen naam te doen opbeurcn i om te beter de gcheime lyl^ikift voornens verholen te houden, die de Raad oncrent hen geno- toege- men heeft of in 'c vervolg noch nemen kan. Op andeiC tydcn ge- weicn. i \ en de Oudraden en de krysknechten zelfs als zy zc aan eenige! hut geven, de genegenheid te kennen die zy hebben cm hen ce Liten leven of te doen o Kmomen, en deze genegenheid word ge- \1 meenlyk opgevolgt, uit eerbied die men voor hen heeft, maar zy maakc geen wet uit. De Hutten daar zy aangegeven worden ^^ > zyn 'er zodanig de meefter van dat de genegenheid van het gant- fche dorp hen nict zou kunnen redden, zo zy lull hebben om hen tc verbranden > ncch hen nict zou kunnen doen oaikomen j zo zy V. illens zyn Imn hec leven te schcnken. Dit eenige lichte omllandigheden kan men dikwils gilten wat lot deze elendigen te verwachten hebben Zy zyn vail verloren zyn vail verloren zyn vail verloren zyn, of cenig ander person, wie het ook zyn mag, al was het mare een kind aan de borft, waar van het verlics noch vers is. Zy open geen minder gevaar indicn hun oudcrdom, gellalte, gelaac en inborll niec aangenaam zyn, en doen vrczen dat men 'er niet vccl dienll van z:d hebben: indien men ze aan eenige fielduive-linnen gecft, die vermaak in de wreedheid Icheppen, of wel in-i men men ze aan arme hutte toewyft, die niet in Ita.it zyn om het' gefchenk te erkennen, of den llaif te Kleden en de kolt te gevven. De jcluiien hebben vecle van deze elendige ilacht-offers gered, uit de vlam dezer Barbaarfche menschen, niec de gefchenken, die 'cr tot hun behoudenis nodig warcn, op te brengen. Hun lot is gaauw uitgcmaakt, indien de perfonen, waur aain zy gegeven zyn, zich in het dorp bevinden: maar zo zy afvvezig zyn, leven deze ongelukkige menfchen cot h. ar weerkomft in geffadige angli en vrezen tuirchen het leven en de dood. Men laat hun even-ed redjlyk vecl vryheid; zy zyn noch geketenc noch gebonden, m;n voed zc met hoop dat ze hec leven zullen behouden, en men vtrnoegc zich met op hen te palfen dat zy niet weg kunnen lopen. Dikwils om hen gcruft te ftellen En beter te bedriegen houd men voor hen in deze gegenheren verholen, aan wie zy gegenwärtigen zyn. VENTWINTIGSTE H O O F T S T U K. DE doodftraf der flaven by de Ritien van Nooi-der - Amerika, die wy kennen, is dezclve met een klein vuur te verbranden, nur die schuldige ganze met 7.0 veel omstandigheden van een vf-filyke wreedheid toe, dat het denkbccld allcendaar van een mcnfch doecgrillcn. Dood- Ifral'der Havcii in Noord- Ameti- ka. 45<5 ZED EN DER WILDEN Met ganfche dorp word tot dit Schouw spelge- uodigt. Gliad. hmripid, mJJtdi- It is also onaangenaam als moejelyk daar een naauwkeurige Be- fchryving van te geven; evenwel nadicn ik 'cr van fprcken moet, zie hier net geen men 'er ontrent van zeggcn kan . En dat zal ge-noeg zyn om 'cr eenige kennis van te krygen. De tyd van de executie gekomen zynde, bcmaalt men cert den Staaf met vedcheyde koleuren, 't geen tie lelfde indruk op hem maken moet, als op een misdadiger hct leien van zyn doodvonnis. Dit is evenwel (Sen eer die hun gefchied, en een grote achting die men voor hen  ganz schon dorp rontom een clendig schrecken verzammelt ziet, dat gereed legt oiri zyn leven in de ylTelyUle pynen te eindigen, zou men zeggen dat er een gants andcre vertoning zoii gefchicden. Alle zyn ze daar in dc grootfte bezadigtheid van de wereld , men zit of legt op de matten gelyk in de l^aadsverg-.deringen , ieder praat met koclcn moede met zyn buurman , ileekt zyn pyp aan > en rookt met een wonderlyke onverfchilligheid. Die gene zelfs die het lot van dezen ongelukkigen beklugen , zyn gcnoodzaakt voor de wereld de gevoelcns van mededogen , die in hun hartcn 20uden kunnen ontlVaan , te doven , uit vrees dat men liun tot een inisdaad mocht rekenen , dat zy eenig medelydcn voor een vyand van hun Natie gevoclden. De luiden van de Hut , waar aan hy pcgcven is , raken hem nier aan , het zou niet wclvocgcn dat zy de beulen van dien gencn "wierden * die aangeboden is om iemand van hun familie te verto- nen. Maar ieder Hut heeft een ander, die verplicht is haar dier- gclyke dienften te bewyzen , en beulen te verfchaffen om die ge- ne, die zy verworpen heeft, om hals te brengen. Deze zyn het gemeenlyk die beginnen , dan komen andere op hun beurt met gefchenken , om het vermaak te hebbcn van enig deel van \ lie- haam na hun welgevallen te blaken. Op ^t end komen allc dc omftanders in ''t fpul. Boven al munt de jeugt daar in uit, en vine! nieuwe wyzen van pynigen uit. De Ouden offcrden dc krygsgevangenen aan hun God Mirs op, zy flachten 'cr dikwils op de graven van hun bloedmagen en vrin- den, die in het gevccht omgi komen waren , en zy meendcn dcr zelver fchimmen door dit Hag van offerhanden te paien. Dus Yu. Achilles twaalf Trojanen by de houtmyt van Fatroklus ombrengen, en dus wierd Polixena op hct graf van Achilles opgeoffert. Het is zu veel te waarfchynlyker dat dit een overblyfzcl van dit barbaufchegebruik is, om dat de gewoonlykftfcflacht«oil'crs die de Me-xikanen olferden., in de krygsgevangcn beftonden, die zy in den stryd gevat hadden. En schoon hedendag by deze Barliaren in die gelegenheden niets na een offcrande gelykt, zou ik evenwel geloven dat hct 'cr oorfpronkelyk ecn was •, en my heugt in cen ottie Belchryving gelexen tehebben, datop een zekeren tyd dat ircii diis cen JIat verbrandde, cen Fransman die 'er Tegenwoordig was opmei ktc, dac er een oud man was, die alle de flukken die hy van het lich. Am van dezen clendigen affücht, taxx Areskoui op-olfcrde. Indicn de Slaaf in de hut of op de markt wandel, houd men hem, of men gaiit na hem toe om hem te pynigen, zo hy reeds aan de paal vaft gemaakt is. Maar om dat dit wrede vermaak langer vou duren, raakt men hem nict als van verre aan, zonder otroering of yi. Men begint met de u'terfie tippen der vocten en handen, klimmende zo aHengsjes na het lyf op: de een rukt hem en nagel uit, een ander ryt met de tanden of een oud mcs eenfluk viecs van zyn vingcr af, een derde neemt dezen ontvlcefchten vin-ger. Leekt hem in de gloeiende kop van zyn pyp, rookt hem als abak, of dwingt den Slaaf zeifs dien te roken. Dies laat men hem na korten tyd geen enen nagel behouden, men kncult de beenderen van Z3m vingcren tüten, men Inyd ze hem aan alle Icden af; men houd hem verfcheyde malen op dcztlfde plaats gloeiende yzers, of brandende toortzen, tot dat ze door het bloed of vct aat uit zyn wonden drupt, uit-gcdoofc is.• men fnyd het geroof^ vleefch aan flukken ; zommige van deze razcnde menfchen eten ze.op, terwyl andere hun gezicnt met zyn bloed verwen. Wanncer de zenuwen ontbloot lyn } fleckt men 'er vzers in, om ze te draaien en tc breken, of wel men zaagt hem de armen en bcncn met koorden af, die men met cen gruwelyk geweld aan bcidc dc cnden trekt. Dit is even Wel nicht meer als een voorfpel, en zomtyds na vyf of 7ts uren in deze wrede oetlening doorgebragt te hebben, ont- bint men den Slaaf, om hem in ruft te laten, en men licit de ver- lere execuiie tot een andere zitting uit. Maar geen vremd zal Ichynen is, dat de mcefte van deze ongelukkige schreck, aft;cmat en uiigeput zynde, gedurende dezen tullchentyd zo vail llapcn, dat men /e met vuur moet wakkcr maken. Gemeenlyk evenvNcl geeft men hun zo langcn uitllel van fmerten niet, en men rult nict voor dac zy liet afgelegt hebben. Als men boven de dyen begint to blaken, worden de pyncn vel heiger, en de wreedheid dezer Barbaren krygt nieuwe krachten, wanneer dedecrlyke läat, waar in de lyder gebacht is, die moeft verachten. Uikwils maken zy hem een soort van een hemd van berkefchors, daar zy den brand in llekcn, die van langen duur is, en een vlam maakt die wcinig kracht heeft. Dikwils vcrgenocgen zy zichmet toortzen van deze fchors te maken, daar zem die zyden en borll mee fchrocien van bylen die zy op kolen gloeient niakcn, maken daar cen londen kring van, en hangen hem dien om den hals. Deze bylen in toortzen maken blaren, daar vet uit komt lopen, waar in deze b. culen him brood dopen, dat zy naderhand gratig inllokken. Eindelyk na van lang-iamcrhand all de de de de van hci licliaamge D E EL S blaakt ZEDEN DER WILDEN Des Achry- Vers aaiiner- ifiii^eii over de- le bloc Iciiouw blaakt ce hebbeti > zo dat men niet een vinger kan zetten daar seen wond is; na het aangezichc gants onkenbaar gemaakc te hebben, na het vel van het hoofc te hebben afgevilt, en van het bekke- neel gefcheurt; na op dit bloce bekkeneel een regen van vuur, he- te afch of kokenc water te hebben gegoten, ontbinden zy dezen ongelukkigen ) doen hem noch lopen, zo hy krachts genoegheefc, en fmyten hem met ftenen ofllaan hem met ilokken dood ; of wel zy roUcn hem over deldelde delde kolen, tot z. Dat by het weinige le-ven, dat by noch overig hadde, hebbe uitgeblazen, ten zy icmand uit medelyden hem het hart uit den boezem gerukt of met een dole doorlloken hebbe, toen hy noch aan de paal Uond. De wreedheid van deze ontmenfchte Barbaren is met de dood dezer elendigen noch niet verzählen v en terwyl zommige op de schorflen der Hucten flaan, om de ziel van den Overleden te noodzaken het dorp te verlaten, op dat zyn omzwervende fchiin hen niet verfchrikken moge, vertonende zich voor hun gczicht in de gedaante vaneenhelfche furie, hakkendeze menfchevreters, gelyk de oude Scythen en de uiccile andere woelle Natien van de erfte tyden waren, het lyk aan fiukken, fleken het in de put, en geven er geen ander begrauen begrauen. Aplaats aan als hun buik. Dus eindigt dit bloedig fenouwpel, waar in ik niet weet waar over men zich het meest moet vcrwonderen, of over de beeAachtige woede dezer Barbaren, die met zo yeel wreedheid elendige Slaven handelen, die dikwils uit zo verrie landen daar na toegevoert zyn, dat zy niets aan deze moordenaren kunnen verdient liebben; of wel over de stantvafligheid van deze Slaven zelfs, die in midden van de yflclykfte pynen een ilantvaftigheid en een hebben-aart behouden die men zich niet verbeclden knn. Dit is een wezentlyke Heldenaart, en de uitwerking van een edelmoedigc ilantvaftigheid. 't Gecn wy in de bloedgetuigen van de ecrfte kcrk met verwondering aanfchouwt hebben, en dat in hen de uitwerking van de goddelyke genade en een wonderwerk was is by hen de blote nacuurj en een uitwerking van iiun llant-vallig gemoed. De Wilden gelykik reeds aangetoont heb, fchy-nen zich vun hun teerfte ieugt af tot dit voorval te bereyden. Men ziet er kinderen de naakte armen tegen malkander houden, tuilclien beyden gloeiende koten leggen, en zich uittarten wie het t langd zou uithouden, en zy houden het ilandvaflig uit. Ik heb zelfs een kind van 5 of 6 jaar gezien, wiens lichaam by een droe-vig toeval door kokent water gebrant was, dat telkens als men hec verbond met een ongeloonyke llantvaHigheid zyn doodlicd zong, schoon het gruwelyke fmerten uitdond. Scevola zyn hand in 't vuur Aekende, om dat hy zyn aandag gemid had, is niet meer verwonderingswaardig als deze Volkeren, die zich dus het leven te verachten, om Jiet zonder vrees te was gen, en het in de ylFelykfte pynen te verliezen, zonder de minstrelafhrertigheid te laten blyken. Ik Welt niet of men, menchen die zulk een mannen mödten, Barbaren mödten noenien; maarik weet wel dat menmeer voorbelden hicr van by die gene die men daar voor uitmaakt zal vin- den. VAN A ME RIKA. III. BOEK.' 439 den, als by befchaafde Natien, aan wie de kunften en al het geen client om ze wellevent te maken een ovcrvloed en cen aangenaumheid van leven verfchaffen, die nietdientals om hen verwyft en lafhertig te doen worden. By de oude Volkeren van Indien was hct gemeen als men tot een zekeren ouderdom gekommen was en genoeg meende geleeft te hebben, zich met koelen moede levent te verbranden, en als Herkules te fterven, die zelfs zyn houtmyt op den bergOcta oprecht- te Alexander de Groot zag er enige voorbeelden van geduiende zyn verblyf in die landen; en zommige van die gene, die hct fortuin der Macedoniers volgen wilden, gaven erhört schouwfpel van den Griekenland. Zeno van hunne grondregels onderricht, en die milFchien ooggetuige van diergelyk cen fchouwfpel geweell was, zaemte verwondering aan en zeyde dat hy liever een Indiaan wilde zien, als hy zich zielven verbrand, dan alle de leflenderWys-geerte over de Itantvallighcid te hcren. Noch hedendags ziehen men by  overleven, dat haar die eer geweigert is. Men zag in Amerika dien zelfden naaryver by de Volkeren, alwaar perfonen, aan de overften toegewyd, gedwongen waren zich met hen te laten ombrengen om hun in het land der zielen te dienen, gelykik in het vervolg zeggen zai. Quintus Curtius verhaft dat men onder de Sogdiaanfche gevangenen, Alexander dcrtig jongelingen van de grootile Heren van 't land bracht, alle wel gemaakt en die 'er wel uitzagen, weike verneomen hebbende dat men ze op bevel van dezen Vorft ter dood voerde, vreugdeliederen bcgonnen te zingen ♦ te danlFen en te springen, tonende veel vrolykheid. De Koning verwondert dat hy ze zo verheiigt zag ter Dood gaan, deed ze weerom komen, En vroeg hen waar van daan zy zo uitgelaten waren j dat luiden, die de dood voor ogen zien zclden gewoon zyn; zy gaven. tot adwoord, dat zemand anders als hy hen dede fterven, zy bedrukt zouden zyn, maar dat zy op het bevel van een zo groot vorfc, overwinnaar van alle Natien, aan iiun Voorouders weergegevenzynde, een zo rocmryke dood zegenden > die de grootfte mannen zich tot eer zouden rekenen. Inlexander over deze dapperheid verzct ftaande, schonk Jmn het leven, en ftelde 'er vier van onder zyn lywachten, die hem altyd gecrouw blevcn. JI. D EE L. S* Dc 493. Clem. Jlex, Strom, it 2. Straße, loc. (it. Pompt- UIMS Mf lajik iCaf, l. DeSo- j; id mien gongcti nut vreujjt icrduod Qui.it, Curt.lii. 7- ., ; ZEDEN DER WILD EN Doods- liedeien, deK°n^ De Kantabren en de erfte Volkeren van Spanje zongen 'als men ubren. hen deed fterven en terwyl zy op het kruis lagen. Strabo, Lofzangen en Lie'^eren anders als de doodsliederen van onze Wilden > hun Feeftgezangen, hun Kr^vgsdanlTen, wanneer zy de byl opilekwn en gerecd /yn op den vand aan te vallen? Zy herhalen aeze zelfde gczangcn wanneer zy totSiaven gcmaakt worden; zy gaan daar in voort gedurcnde den tyd van hun ilavernyj en zingen ze noch met mecr kracht in de pynen, als of zy nooit crgens anders op gedoelt hadden. Dezc Licderen nergens anders door bedwongen zynde als door de maat, en de fawn vryheid hebbende om te zeggen wat zy vvilen, zingen zy hun dappere daden en die van hunne Natie; zy braken duizent vloeken tegen hunne Tyrannen uit; zy zoeken ze door Jnin dreigementen vervaart te maken, zy rocpen hun vrinden te hulp om het te wreken; zy befchimpen hun beulen als of zy hun ambacht niet verllonden, zy Icren hun hoe men branden moct, omte groter pyn te veroorzakcni zy verhalen wat zy zelfs ontrent de gevangens gedaan hebben, die hun in de handen gevallen zyn; en 7.n 'er by toeval onder deze gevangens een van dcNatic gewccft is, die hen nu doet fterven, verhalen zy de geringlle omllandighe. den van 't gcen zy hem hebben doen lyden, zonder de gevolgen van ccn rede te vrezen, die de toehoorders noodzakelyk mecr beritteren moet. Zoude ik durven zeggen v-.»u dc i37fte. Pfalm beginnend aan (le ivateren van Babylon, een foort van eendoodliet is, dat ons do' gcwoonte vcrtoont die de Oofterfchen certyds hadden, en die het zclfdc denkbeeld en den zelfden aart van de gezangen der Amerika inl'che Slaven hccft? 't zyn Hebreenwfche gcvangenen die 'er sprachen en die hun llaverny bewenen. Hun overwmnaars vcr- maanden hen datzy hun Lofiangen van Sion, dat is te zeggen lie- deren die in hun land in gebruik waren, zouden voorzingen; Jiet fchynt dat de Hebreeuwen dit verzoek niet wilden inwilligen, cvenwcl is de gehele Pfalm een Lied, en een Lied in de fm.rak dei Wilden; want zy maken een aanvang met dc uitcrftc verachting v Oor het land en de Volkeren, daar zy by overgevoert zyn, te bekoren als Jerufalem, daar al hun zuchten en verlangen na frekt; en om te meer hun liefde en afkerte, bidden zy den Heere dat hy de rampen niet vergleich, die de kinderen van Edom, dat is te zeggen de Affyries, in wir macht zy waren, den Joden in de verwoefting van feiufaiem veroorzaakt hebben, engelinden met de gruwelyklle vci'vloe-kin- Pc hou-d'-Tt ze-ven en-<"."r!ii;(lc Ibo't v.iiiien dofid- licJ. VAN A M E R I K A. III. BOEK. Kingen. „Wie u, zeggen zy, gy Dochters van Babylon, wel „hem die uwe kleine kinderen zal vergocden die gy ons gedaanhebc! „ wel hem die uwe kleine kinderen zal nemen en ze aan de ftenen n verplettercn Om weer tot onze Slaven te kreren: in de tuflchenpozen datmen ze met ruft laat, onderhouden zy clkunder, ofzonder tolk, zo zy de spraak verstaan, of door een colk zu er een is die de hunne veistaat i zy I'preken onbeteutere van onverfchillige zaken, van nleuwc tydingen, en van 't geen 'er in hun land omgaat, of zy vragen met een bezadigt wczen na de gewoontens van die  zich als bezogen aanilellen, zal hun geen een lafhcrtig w oord ontfnappen. De Vrouwen bezitcen die Itantvafligheid zo wel As de mans; ik heb 'er een gezien, die men in niyn tegcnwoordigheid twe nagels af kneep, maar het ging zo vaardig in zyn werk, dat ik het niec gaauvv genoeg gewaar wierd om het te belecten. 'c Was in een intrede der Gevangcnen, zy gaf niet een een fchreeuw, noch liet geen zucht, en ik kon op naar gelaat niets als een geringe druk bemerken. Daar zyn 'er die miadeh onder de pynen lachen, die 'er vrolyk na toe gaan, en die met een grote bevalligheid de gene, die haar ^t mcellc cj Unaad gedaan hebben. Alle, om de waarheid te zeggen, bczitten zy deze ftantvaftigheid in den zelfden graad niet; zommige lacen cegen hun dank onverdiildigheid blyken, en zyn het fchreuwen niet meefter. Men heeefc ook Franfche mannen en vrouwen gezien, die in de pynen al zo veel stantvaftighcid hebben laten blyken als de Witden, tot zo ver dat deze laad'tgenoemde zeyden te geloven dat zy geen gevoel hadden. Maar deze Voorbeclden van een hieldenmoed worden onder de Europeancn fchaars gevondm, en zyn onder de Amerikanen gemeen. Zonder twytVcl dat zy zo teer niet opgevoed zynde, ook zo kleinzerig niet zyn: en millchien ook dat zy, voor geen hel vrezende, waar van hunne vuren maar een fchaduwezyn, ook Minder het levcn aankleven en minder verfchränzen zyn voor een toekomei, dat altyd nicer indruk op een gcmoed maaki, dat door het geloof veriicht is, als alle de pynen van het tegenwoordige leven. 