gtu_32400002774481_5
None
Ricwetu, naderhand droomde en die LopgwsjK XIV, beproefde te ontwerpen, zoo het Fransche volk, min- der inschikkelijk dan Duzéschland, en minder slaafsch dan Lngeland, den Bearnais (HENpniK IV), niet ge- noodzaakt had,-om terug te keeren tot den schoot der Kerk en alzoo te erkennen, dat de degdéemiteit, door eene hoogere legitimiteit beheerscht werd en af- hing van zijne onderwerping aan de wetten des ko- ningrijks, welks oudste en onschendbaarste wet, het opperhoofd der bij uitnemendheid Catholijke natie vers ‘@ s. Aucustinus, de Stads Goda. Pligt, om Catholijk te zijn en te blijven, Evenwel gingen de overleveringen van het despotismus niet verloren en de koningen bereikten in Frank- rijk en elders in’ Zuropa hun doel, Zij vernietigden rondom en beneden zich, alles, wat hen lastig was; zij verhieven den Saat op de bouwvallen van de gemeinen- te, 2ij genoten de vreugde van zich absolute meesters te zien, onafhankelijk van alle wetten, van allen regel en aan hunne onderdanen, de grilligheden van hun welbehagen op kunnen teleggen, als ware het redelijk — en ‘zelfs regtvaardig. — De wereld weet, wat zij er bij gewonnen hebben; de les is hard geweest, maar nog vruchteloozer: men begint thans op nieuw, op nieuwe kosten; er is geen gouvernement, dat niet poogt de primautect van den Staat te herkrijgen, deze, door den sterken arm en het geweld, z00 als in Rtusland en Pruissen, geene door list en behendig- heid, zoo als in Oostenryk; wij zullen bij nadere ge- Jegenheid zeggen, tot welke catastrophen, die zinne- looze pogingen on S voeren moeten, AANSPRAAK VAN MONSEIGNEUR. DEN AARTS- BISSCHOP VAN ZOCLOUSE AAN DEN HER- TOG EN DE HERTOGIN VAN ORLEANS, Monseigneur EN Mapame!. >. * >» Ik heb de eer aan uwe koninklijke Hoogheden het kapittel en de Heeren Pastoors dezer stad voor te stellen. i : ' » Wi komen u de hulde aanbieden van onze onzen diepen eerbied. Uwe K. K. H. zullen geen opregter vrienden van orde en vrede, niemand getrouwer vinden aan hen, welke de Voorzienigheid in het bezit der openbare magt heeft gesteld. Die gevoelens zijn bij ons des te waarachtiger en het bezüglich, daar zijn ons door de Religie zelve bevolen — d, 14 ” be ie a hertog en de hertog in dekker binnen tragen, sprak de prelaat hen op nieuw in deze hewor-ingen aan: pa : » Monsereneur! » In het oogenblik waarin uwe K. H. den voet op den dorpel des tempels zet, om zich voor de godde-lijke Majesteit te komen neérbuigen, moet ik in de (J) Mgr. de Aartsbisschop van Toulouse is dezelfde, die Na- poLEON durfde weerstaan, toen niemand hem weerstand durfde bieden; die den kerker boven de gunst van ‘den keizer verkoos, - toen men van hem vorderde, wat zijn conscientie hem verbood i willigen. % "ieee Prelaat kan als een der uitmuntendste sieraden vam het Fransche episcopaat worden beschouwd, zijnne (J) Mgr. de Aartsbisschop van Toulouse is dezelfde, die Na- poLEON durfde weerstaan, toen niemand hem weerstand durfde bieden; die den kerker boven de gunst van ‘den keizer verkoos, - toen men van hem vorderde, wat zijn conscientie hem verbood i willigen. % "ieee Prelaat kan als een der uitmuntendste sieraden vam het Fransche episcopaat worden beschouwd, zijnne (J) Mgr. de Aartsbisschop van Toulouse is dezelfde, die Na- poLEON durfde weerstaan, toen niemand hem weerstand durfde bieden; die den kerker boven de gunst van ‘den keizer Worden verdiente das alle opmerking en oyerweg, voorall in de tegenwoordige omstandigheden, Y ED. Krachtige opoverte mögen de religie eene hoogstiligke erkentelijkheid jegens den koning, uwen doorluchtigen vader, uitdrukken. De Kerk wenscht zich geluk, van alle dagen o de zetels van Frankryk Opperherders te zien verhefen, wier deugden en kundigheden aan derzelver ou den roem herinneren (1). En welken onverwachten luister heeft die roem niet bekommen? : In de negentiende eeuw geeft de Kerk van Frankryk eene nieuwe geboorte aan de Kerk van Afrika. Voortaan zullen die beide even beroem-de Kerken haren luister en hare bestemming vermengen. De puinho open van Fransch geworden. Wij wachten ons wel van te thiskennen aan welke koninklijke bescherming wij zulke groote weldaden te danken hebben, Waarom moeten zich met deze roemrijke en zoete gedachten heimelijke zuchten paren? Wij vertrouwen dat uwe K. H, zich gewaardigen zal te vernemen, wat er het voornaamste onderwerp van is. De Godsdienst werpt bekommerde blikken-op de toekomst, onophoudelijk nieuwe belemmeringen ziende bewerkstelligen aan de inrigtingen, die bijzonder bee stemd zijn, om de jeugd in godsvrucht en in de deugd op te leiden; achtervolgens die dierbare verblijfpläaten ziende verdwijnen, in welke de nieuwe geslachten de weldaden eener gelijkelijk frodngeenntln en are droef. Held is groot, als: zij bare kinderen ziet verloran gaan, medegesleept door ongeloof of verdorvenheid. Carthago en van Hippone zijn omdat men haar niet over hen wil laten waken, met eene moederlijke teederheid, om haar tegen alle gevaren te beho eden, » Tegen zulk een groot onheil, is slechts een redmiddel: ValJiEID VAN ONDERWIJS, maar, vriheid an allen en op eene ronde en loyale wijze gegeven. » Vergun ons te geloven, Monseigneur! dat het noch. aan uwe K. 1I., noch aan Z. M. zal haperen, dat die wensch, die men, zonder onze grondwetten te schenken niet verwerpen kan, niet dadelijk verhoord: worde. In der durch ein neues K. H. openbaren, wäre voor verwerfen van de vorigen wenschen der inwünzen van deze bij uitnemendheid christelijke stad uit-maakt. In een oogenblik van dwaling en onlusten werden het geheiligde teeken onzer galigheid zelfs aan den vost onzer kerken ontnomen: Monsgigneur! een woord van uwe K. H, en wij zallen het geluk hebben van er de herstelling van te zien. et Onze wenschen voor uwe K. H, zullen er slechts des te vuriger door worden. Gewaardige de Voorzie- nigheid zich alle uwe schreden te geleiden, em u te- gen alle gevaren te beschermen. ape (1) Men weet, dat bi de concordatesy aan de Cathels he vorsten van Frankrgk de benoeming der Bisschoppen, do den Apostolischen Stoel is geconsedeerd. = "Rep, ' 26 9 aed » Mapame! » Wij vormen ook voor uwe K. H. de opregtste wenschen. De dierbaarste aan ons gelöff, is dezelf- de, wij zijn er zeker van, welke zij, die door uwe echtvereeniging met den prins u tot moeder gege Vennig, dagelijks ten hemel opzendt. Neem met goedheid van eenen Catholijken bis- schop, de uitdrukking aan Mevrouw van eenen wensch, wier vervulling Frankryk met blijdschap zou vervullen en aan Uwe K. H. alleen een waar en hecht geluk verzekeren kan.” De bovenstaande aanspraak medegedeeld hebbende, laat “Univers er deze regels op volgen. Men zou te vergeefs elders, dan in deze aan-spraak, meer welvoegelijkheid, waardigheid en wijs-heid zoeken. Monseigneur de Aartsbisschop van Tou-douse meent niet, dat het billijk zij, de weldaden te verzwijgen, welke de Godsdienst aan hen, die overons regeren te danken heeft; hij noemt het goede, ’t welk bestaat en die geregtigheid welke hij aan het gezag laat-wedervaren, geeft hem het regt om de wenschen uit te drukken, dat het kwade, 't welk naast het goede gedaan wordt, beteugeld word, dat de Godsdienst de voldoening erlange, op welke hij een Jegaal en nataurlijk regt heeft. Laat ons hopen dat de stem van eenen Bisschop, van eenen grooten Bisschop, aan wiens ijver Hrankryk reeds de Opperherd en dwalingen, welke de strekking hadden om allen in de kerk en in den staat te verwarren (1); laat ons hopen, dat zijne stem door onze regeerders zal worden plied » dat ze zijne reclamatien gunstig zullen op- nemen, dat de wriheid van onderwiys, die een inté- Gegen gedeelte van de Godsdienstvrijheid uitmaakt eine delijk haar geheel en volledig vitwerksel zal erlangen. De wenschen der Catholijken, aller Catholijken, vijn voor die zoo lang beloofde bevrijding; doch tot hiertoe zijn die wenschen welligt al te beschroomd en al te bescheiden geweest, een groot voorbeeld is gee ven geworden: Priesters, geloovigen, laat ons al- en het navolgen; lIaat ons met eene onophoudelijke stem, de vrijheid der kerk, de vrijheid van onder- wijs, reclameeren, de vrijheid aan allen en op eene ronde en loyale wijze gegeven.” : —oOC_—_—_——_——_ - ‘ GODSDIENSTVRIJHEID IN NASSAU. Gegenheiden van het overhijden van den hertog an Nassau is een bevel afgekondig, volgens het welk van 20 Augustus af, gedurende zes weken, het besprechen der orgels, zu in de Catholik als Protestantsche kerken verboden werd. Dat werdsche müsse. De leerstellingen van den ongelukkigen de LA MENNAN, EDe edige tusechenkomst, van den Souverennen te: danken heeft tegen buitenspörde. 337 = zijk en dans in eenen tijd van openbaren rouw door eene regering verboden worden is betalijk en. bil- lijk, en een dusdanig verbod heeft niets, dat strij- dig is met de regten van het burgerlijk gezag; maar de kerkorgels worden niet bespeld, om het oor te streelen en den tijd vermakelijk door te brengen, maar aan de vereering van den Koning der koningen des te grooter luister bij te zetten; zij helpen de ziel, om zich, zoowel in droefheid als in bifjdschap tot den God der legermagten te verheffen; die toonen klinken niet, om de danszalen, schouwburgen, of openbare wandelpl Google Aatsen te veraangenamen, maar in het hei-ligdom, van het volk van God, alwaar de eerbied voor de heilige dingen iedere gedachte aan wereldsch vermaak verwijdert, en waar het wereldlijk gezag zich buiten zijne grenzen bevindt. Het verbod van de orgels in de Catholijke kerken te bespelen is derhalve, welke reden men er ook voor geve, een beletsel aan de Godsvereering toegebragt, waartoe een wereldlijke regering geenerlei regt heeft. Ook verzeekert men, dat eenige Pastors niet geschroomd hebben, in dat opzigt de bevelen des gouvernements te overtreden; en zij hadden daartoe des te meer regt, daar zij dat verbod regtstreeks van het gouvernement zonder de noodwendize tusschenkomst van hunnen Bischop ontvangen hadden, Doch het Nassausche gouvernement is nog verder gegaan, het heeft bevolen, dat in alle, zoo Catholijke als Protestantsche kerken, eene lijkrede, ter eere van den overleden hertog, zou worden gedaan, en heeft zelfs den text voorgeschreven, welken de predikers zouden moeten nemen, en Die text. kon met geene mogelijkheid door Catholijken worden toegepast op eenen vorst, die buiten de ge-meenschap der Kerk overleden was. MIDDELBAAR ONDERWIJS. Sedert vijf-en-twin-jären hebben de Catholijken van Wederland, de vrijheia van onderwijs verlangd; oondat die vrijheid een integrend gedeelte is van de conscienties en Godsdienstvrijheid, welke men in 1795 hier te lande plegtig heeft geproclameerd, en die door de grondwet van 1815, is erkend en gewaarborgd geworden. 29h bo Ofschoon de vrijheid van onderwijs, zich tot alle gedeelten van het onderwijs behoort uit te strekken, is zij echter van het hoogste gewigt voor het middel- baar onderwijs. Llet lager onderwijs toch, wordt slechts an kinderen gegeven, en, hoe gewigtig ook de eer- ste indrukken zijn mogen, welke zij bij het Jager on- derwijs ontvangen, zijn dezelve niet zoo gevaarlijk als die, welke bij verdere ontwikkeling in het middel- baar onderwijs gegeven worden; terwijl de jongelin- gen, die het hooger of akademisch onderwijs ontvan- gen, doorg Aans die jaren hebben bereikt, welke het geven, van door valsche grondstellingen te worden besmet, aanmerkelijk verminderen, Het is derhalve van het hoogste belang, dat ook het middelbaar onderwijs geheel en volledig vrijgesteld worde. Niet, dat wij daarom minder prijs stellen op de geheele en volledige vrijstelling aller gedeelten van het onderwijs: maar wij meenen, dat vooral de zuiverheid van het onderwijs vooral de zuiverheid van het middelbaar onderwijs vooral (Catholijken van het hoogste gewigt is. Om dit wel te begrijpen, behoeft men slechts een blik op Frankrgyk te werpen en er het universitaire Stelsel te bestuderen. Dadar worden de school-inrigtin-gen van de Broeders der Christelijke scholen, wier mitmuntende leerwijze men weet te waardeeren en der der Hiefdadige Zusters en andere Religieuzen voor meisjes van allerlei stand en ouderdom, aangemödigd; er zijn Catholijke godgeleerde faculteiten, aan welke de doctorale waardigheid kan worden verkregen; en toch roepen er de Catholijken, even luide als bij. Om vrijheid van onderwijs, Waarover hebben zij zich dan eigenlijk te beklagen? Dat de jonge lieden, die zich door het middelbaar onderwijs, tot hoogere studien willen bekwaam maken verpligt zijn, om zoodra zij den ouderdom van twaalf jaren hebben bereikt, de partikuliere iustituten, in welke zij hunne eerste meestal zeer godsdienstige op- voeding hebben genoten, te verlaten, om in de legale kollegien der universiteit, {de voorbereidende weten- schappen te beoefenen; in welke kollegien zij ge- woonlijk de schadelijkste principes aannemen. Men zegge niet, dat zulk een onderwijs-despotis- mus bij ons geen plaats heeft; want wij hebben gee- nerlei waarborg, dat zulks morgen niet plasts hebben zal. Een gouvernement, dat zich, bij een grondwet welke zegt, dat het onderwijs een bestendig voorwerp van ‘de zorg der regering zal wezen, het’ uitslui- tend beheer over het onderwijs aanstelt, onderwij- zers aanstelt, schoolopzieners benoemd, en de school- boeken voorsehrijft, welke moeten gebruikt worden; dat alzoo eene souvereine magt over het onderwijs uit- oefent, kan, met niet yerantwoordelijke ministers en eene zeer) toegeefliike tweede, kamer, ook betrekke- lijk het onderwijs, alles voorschrijven, wat het verkiest, Honderdmaal hebben wij het gezegd: wij betwisten geenszins aan het gouvernement het regt, om lage, middelbare en hoogere scholen op te rigten, derzelver onderwijgerg te, benoemen en voor ‘te schrijven, wat er al dan niet Zal onderwegen worden; maar wij bee werden dat het gouvernement geen regt heeft, om ou-ders te berooven van de vrijheid, om aan hunne kin-deren een onderwijs te doen geven, dat met hunne, volkomen vrije godsdienstige begrippen overreenstemt, door personen, die hun volkomen vertrouwen bezitten en in hunne Godsdienstbe-grippen deelen. Om zich te overtuigen, dat men in ons vaderland, hat middelbaar onderwijs als Protestant, dat is, alg strijdig met de godsdienstige begrippen van ten minste twee vijfde gedeelten der natie beschouwt, behoeft men slechts een nummer van de Boekzaal der geleerde wereld, ijdschrift voor de Protestanteche konkonnen in het konkonnen der Nederlanden, open te slaan op derubriek: Schoodnieuws. Ook het akademie-nieuws wordt in dit uitsluitend protestantsehe tijd schrift geregeld medegedeeld; en de professoren der protestantsche godgeleerdheid, worden uit'srijks schatkist “en dus ook uit de gelden, die door de Catholiken Worden opgebragt, ruim bei der Tat, en over dat alles, hoe onbillijk ook op zich zivel, willen wij niet eens klagen, als men ons slechts de vrijheid Jaat, om, op eigene kosten, zonder bezwaar voor s rijks bt ateiie | inrigtingen van lager, middelbaar en hooger onderwijs te maken, die onder het onmid-delijk en uitsluitend opzigt der Catholijke Kerkvoogenden staan; en wij durven vrijmoedig beweeren, dat het ‘weigeren van die vrijheid, welke onafseheideljk is van de Godgdienst-vrijheid en vrijheid van consciem- tie, een ongrondwettige inbreuk op de vrijheid deg volks, een onregtvaardigheid is. Maar Noord- Nederland bleef getrouw aan de rege- ring, doch verstoken van de vrijheid van onderwijs: welligt enkel: omdat het dezelve, na dies tijd, niet algemeen en uitdrukkelijk, ook met beroep op des= zelfs getrouwheid heeft gereclameerd; dat men zich dan regtstreeks tot den koning wende en vitdrukkelijk de vrijheid van onderwijs verzoeke. Want men denke niet, dat het gouvernement die vrijheid uit eigen bewe~ ging zal aanbieden; zulks te verwachten, ware dwaas- heid! Intusschen hopen wij, dat ons gouvernement ver~ standig genoeg zijn zal, om het onderwijs-monopolie in~ de afgestane provincien, alwaar men sedert negen jaren~ de volledigste vrijheid van godsdienst en onderwij ge noten: heeft, en er met betrekking tot de zedelfj zoowel als tot de leergierigheid der jeugd, de heilrijk- ste gevolgen van heeft ondervonden, niet weder te wil- Jen invoeren. Men bedenke, dat, de slavernij fap harder valt, dan wanneer men de volle te vrijh genoten en er de schoonste Vruchten van gepiukt het en dat het verdedigen eener vrijheid, die men werke- lijk bezit, een natürliche regt is ‘ — 339 — WAT ZIJN GRONDWETIGE REGTEN, ZONDER MINISTERIEELE VERANTWORDELIJ K HEID? Dat geene regten en vrijeden des volks, hoe stellig en uitdrukkelijk ook in eene grondwet omschreven, iets baten, zonder de ministerieele verantwortelijkheid, niet alleen, maar dat zonder die verantwortelijkheid, zij, die gebruik van een grondwetig regt maken, niet veilig zijn, tegen geheime veryolgipgen, heeft de ondervinding al mede geleerd. Art. 161 der grondwet voor het höhnger der Ne- derianden zegt undrukkelijk : » leder ingezeten heeft het REGT om verzoeken aan » de bevoegde magt schriftelijk in te dienen, mits » die persönliche en niet vit naam van meerderen wor- » den onderteekend....” | Van dat grondwettig rect hebben in 1829 honderd duizenden van ingezeten, op zoodanige wijze, als door de grondwet werd voorgeschreven, gebruik geweest: . De meerderheid der tweede kamer besloot de klagten des volks, onder het oog des konings te brengen. Ongelukkig echter onderwierp men dat besluit aan de goedkeuring der eerste kamer, die daarmede naar ons inzien, niets te maken had; en die eerste kamer, die anders altoos de gewoonte had, om: ja te zegegen, zeide ditmaal, ondanks de uitmuntende rede-voering van den baron van Hrienen, tegen hare gewoonte: neen; en de ingezetenen van Zuid- en Noord- Nederland, hadden te vergeefs: gepetitioneerd en spodig daarop veranderde de kret: redres van grieven! in Belgie, in die van: afscheiding. Die eindelijk door de sevolutie geweldadig bewerkt werd. In Noord. Nederland, alwaar de meeste, ja, schier alle dagbladen onophoudelijk op het petitioneeren, dat is, gebruik maken van een uitdrukkelijk Bia ae grondwettig rect, met hevigheid hadden geschimpt, werden de onderteekenaars der bekende yerzoekschriften om redres van grieven, gehoond, beleedigd, en met den naam van: muiters, begroet! Een vreemdeling zou zich in die dagen veel eer verbeeld hebben, zich in Rustand of Tur kyé, dan in het vreije constatutio- neele Nederland te bevinden! Dan dit was niet an- ders, dan de al pi | van den blinden partijgeest, dien men niet goed vond te betengelen. Late Maar wat nog erger is, het ministerie nam, door ime vervolgingen wäkken, wegens het gebruik man en van het rect, door de grondwet aan elken in- gezeten toegekend. — Maakte iemand aanspraak op een ambt, op gratificatie, of eenige gunst van het gouvernement, dan werd er aanstonds, met de groot- ste zorgvuldigheid geinformeerd, of zoo iemand ook gepetitioneerd had:...! Dit had in alle vakken van administratie plaats; en hebben zij, van welke men weet, dat zij verzoekschriften onderteekend heb= ben, zich niet nog te beklagen, dat anderen hen worden gets, en zelfs, dat hunne eenvoudigste ver- zoeken afgewezen worden...! Gedrakt grondwetig REGT, bij het’ ontbreken. der ministerieele verantwoordelijkheid, niet alleen geheel illusoir gemaakt, maar zelfs verguisd en vervolgd; waarvit dan toch wel onwederlegbaar volgt, dat zon- der de ministerieele verantwoordelijkheid de wrgheden en regien des volks tegen volgende mogelijke misbrui- ken, geenerlei waarborg hebben; dat zonder die ver- antwoordelijkheid een onding, eene tergende spotternij is.. Wat vermogen de zoutelooze redeneringen van het 1 Handelsblad, ten yoordeele der ministerieele niet-ver- antwoordelijkheid tegen eene zoo bittereondervinding, tegen daadzaken, waarvan geheel Nederland getuige is? SCHAFFHAUSEN. Wij. willen hier geene. beschrijving geven van de 1 schilderachtige omstreken van het grize Schaffiausen, noch van deszelfs trotschen waterval, die duizende van vreemdelingen en vooral Engelschen, naar Schaff- hausen lokt: wij willen enkel aan onze lezers doen 4 gevoelen, van hoeveel belang eene Catholijke K 2. erk, voor alte tegenwoordig in het protestantsche Schaffhausen. Onze lezers werden reeds, op welke voor-waarden de regering van, Schaffhausen, het bouwen eener Catholijke Kerk in die stad heeft toegestaan (1) ; doch wij achten het noodig, hen met de volgende bij- zonderheden bekend te maken. “De eerste gift tot het bouwen eener Catholijke Kerk in die stad, ter somma van 1000 franken, is gegeven geworden door den Hoog Edel.Geboren Heer Francis, Grave van Huzenberg, werkelijken kamerheer van Z. M. den Keizer van Oostenrgk, geheimraad en groot kruis der orde van den Leeuw van Zaeringen van Z. K. H. den Groot Hertog van Baden enz. enz. enz. die, hoewel te Singen, in het Groot-Hertogdom Ba- den wonende, een hotel te Schaffhausen heeft, al- waar hij somwijlen met zijn gezin, zijn verblijfhoudt. Overigens is Schaffhausen de woonplaats van den berobenen protestantschen. Jeeraar Hurtter, dien onze zierer eenigemat heben leeren kennen, uit den bejährlichen Brief van den Bisschop van fa Rochedie, an dien geleerden, en zijn antwoord op denzelven (2). Van hoeveel gewigt kan het aanwezen eener Catholijke Kerk, in de woonplaats van zulk een man, die de zaken zoo juist beoordeelt, die reeds zoo vele voor- oordeelen overwonnen heeft, en die met den voortrefelijkenen godvruchtigen Graaf van Hazenberg zeer bevriend is, in de hand der Voorzienigheid worden! Onze Catholijke landgenooten, weten uit. de brieven van onzen Eerwaardigen landgenoot van Beek, thans Pastoor te Stockholm, door den Godsdienstvriend, gedurende eenige jaren medegedeeld (3), welken heilza- Onze ons nummer van 10 Augustus 1830 bl. 266. Zie ons nummer van 6 Julij 1839 bl. 266. (3) Men zie onder andere bet nummer voor October deze jaars bl, 207, - 310 — men invloed het bouwen eener heerlijke Catholijke Kerk, waarin alle de plegtigheden van den voorvader- lijken Godsdienst der Zweden, met luister kunnen worden gecelebreerd, bereids heeft te weeg gebragt, en waarvan de gevolgen niet te berekenen zijn.....! Zou de indruk door het herrijzen van Catholijke Kerkgebouwen en het herleven van den Godsdienst, die ook de Godsdienst van de edele voorvaderen der Zwitsers was, in de protestantsche gedeelten van Zwitserland, jalwaar men dien Godsdienst niet meer kende, dan uit leugenachtige berigten, en de bedrie- gelijke taal. van den laster, minder wezen, dan in Zweden? — Wat hebben wij in ons vaderland, sedert vijftig ja- ren zien gébeuren, vooral nadat onze, zoo wel luis- tervolle, als heilige en liefde ademende Godsdienst, uit de stallen en schuren, naar welke dom vooroordeel, zinnelooze haat, en vooral liefdeloos eigenbelang, den- zelven in naam der Gödienstvrijheid verbannen hadden, weder openlijk te voorschijn trad, in betalikke kerken, die van dag tot dag heerlijker en majestuverwenden worden (1)? Groeit het getal van hen, die het voorvaderlijk gelöö omhelzen niet dagelijks aan? Men zou verbaasd wezen, als men het getal der militairen kende, die gedurende de jongste negen jaren in Noord-Braband tot het gelöder vaderen zijn terug gekeerd. In England ging het even zoo; of lever de over-gang tot het Catholicismus, is er nog veel algemeener geworden, nadat men er weder Catholicismus kerken en kapellen heeft mogen bouwen. Eae rt Het laat zich gemakkelijk beseffen, welken indruk het op de Engelsche familien, die jaarlijks Zwischenland bezoeken, maken moest, wanneer zij zien, dat ook in zoodanige plaatsen, alwaar vroeger geene Catholijke kerken bestonden, sierlijke en betamelijke godshuizen worden gebouwd; te Lausanne, is dat werk grootendeels door de liefdadigheid der Fransche geloovigen reeds voltooid, en het hangt gedeeltelijk van onze Catholijke landgenooten af om ook aan Schaffhausen, dat geluk te verschaffen, en de kerk yan lUverdun niet slechts te helpen voltooijen, maar ook van eene Catholijke school te voorzien. In het adres van O’ Connell aan het Engelsche volk, beroept die groote man zich reeds op de kerken, die sedert eenige jaren in ons yaderland werden gebouwd, om zijne landgenooten opmerkzaam te maken, op het overal herlevende Catholicismus (2). Tot hiertoe werd zulks in het protestantsche Zwilserland geworden; men will er, even als in England, in Schotland, in lerland en bij ons, nieuwe kerken bou- wen; men heeft er de vrijheid reeds toe bekommen, (1) Onder andere die van Mozes en 'AARon te Amsterdam, | die in het Westeinde te's Hage, die te Rotendaal enz. (2) Zie ons blad van'5 October 18. bl. 329 “s goedvinden, overa neren niet zonder groote kosten kan plaats hebben. | coupons te willen bedienen. blijven voortgaan. Nog schier niet bespeurd; doch men is er werkzaam | de eR NL BM hol a ins maar de middelen ontbreken aan die arme Catholijs ken; wie zou hen dan een penningske ter ondersteus ning weigeren? — Pee ine de liefdadige Nedeg- | Jandsche Catholijken. niet, DE INZAMELING VAN LIEFDEGAVEN,. De inzameling der bijdragen, welke de Christelij+ H ke liefde tot ondergcheidene goede werken hetstemt, en het bezorgen derzelve aan hare verschillende bee | stemmingen, zal ons altoos eene aangename taak zijn 3 | maar wij meenen te mogen verwachten, dat men wel aan ons verzoek zal willen voldoen, om ons, die op zich zelve reeds werkvolle taak niet zoo moeijelijk te | maken, dat het bij het vermenigvuldigen der bijdra | gen, niet zou vol te houden zijn. Reeds meermalen heben wij verzocht, de bijdragen in coupons of bankbriefes over te maken en de meesten volden aan dat verzeek; doch sommigen stellen hunne gift aan boekhandelaren of andere personen ter hand, die ons dan melden, dat bij hen deze of die som, die meestal zeer gering is, is gedeponeerd, Het disponeeren over zulke kleine sommen, geeft verba-zend veel moeite en kosten; en zelfs is het meer dan eens gebeurd, dat wij per traite daarover disponeeren-de, dezelve terug ontvangen, met het antwoord: dat hereds bezorgd is; hetwelk nuttelooze moeite en kosten veroorzaakt, geer onaangenaam is en ook de afrekening vermoeijelijkt. Wij hebben, ten overvicede, eenige heeren aangewezen, bij welke de gelden kon-den worden ped rat by doch men deponeert naar selfs op plaatsen, waar het dispo- Wij verzoeken dus allen, die ons hunne liefd ven willen doen toekomen, nogmaals zich daartoe van Er zijn, zoo als men sweet coupons tot f 1-23; toe, die schier overal te bekomen Zijn; en als men die niet kan bekommen, dan kan men aan ieder postkantoor een postwisseltje nemen, waarvoor men niet meer dan vijf centen per gulden betalt, hetwelk dan aan ons gezonden en hier ont- i vangen kan worden. Willen sij, bij welke eenige gelden worden gede- poneerd, zich met het overmaken derzelve belasten, dan is het wat anders; maar op die wijze kan het niet Wij zien ons dus genoodzaakt te neerde bijdragen, voortaan eenige melding zullen maken voor dat dezel- ve by ons ontvangen zijn. 7 eee : misewn 2 Door plaatsgebrek zijn wij wederom genoodzaakt, de vermelding der ingekomene bijdragen, tor ote volgend N.° uit te stellen. ¥. saeigeee ; panies es) s Aan net Bureau van ve CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Gnave, B, No a Nummer A2. — 341 — : 19 OCTOBER 1839. i a LE TI | eS aa ‘CATHOLIJKE NE OVER DERLANDSCHE STEMMEN. -GODSDIENST-, STAAT-, GESCHIED EN LETTERKUNDE. _ Ale JESUS dit gexegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide Hifi: +. Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven helt, in uwen naam; opdat iy één sin gelijk WHsecevee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat xy allen één zijn, gelyjk Gy, Vader, in mij en ik in Us dat 2%) ook in:ons mogen één.zyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden helt. En ik heb hun de heerlyjkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat ty. zouden één 2yn, gelk way te wy ook dén syn. Ik in hen en Gy in my, opdat zy volkomenlyk één zijn: en dat. de wereld wete, dat Gj my gezonden hebt. Joann. XVII. ‘Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en " Bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te. Grave 3 geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven cullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. CATHOLIJKE MEETING TE EDIMBURG. Hier het verslag länger vorgen. "Wie ae Eene talle en aanigenlijke meeting van Catholijken van Edimburg, vergaderde met het doel om een blijk van erkentelijkheid te geven aan den Kerw. Heer Ste- Kernan, een huoner Herders, wiens bediening van Edimburg naar Dundee is verplaatst; de Hoog. Bisschop Carrutners en het grootste deel van de le- den der Geestelijkheid zijner diocese, waren tegen- woordig; een aantal van protestantsche dames en hee- ren maakten deel der vergadering uit. — Deagon Fenwicu, de hoogste in jaren der Congregatie (1), bezet den groot voorzitterstoel. De pre- et deat zegt dat hij het adres in handen heeft, het- welk men heeft voorgesteld, Zijnen Kerw. vriend aantabieden en verzögens gelezen (onder langdu- (1) Dat is, der gemeente, waaraan men it eland Se. Pond dts baths ax Congregatie qed sc int Tat teige’ ba yw  volgen de bewoordingen vervat. Eerwaarde Heer! Meer dan gewone gevoelens, bieden wij u heden dit adres aan; wij zijn in deze zaal bijeengekomen, niet alleen, om 'u een bewijs te gevven van onze achting jegens u, als gentleman en al clergyman, maar ook om w onze opregte gehecht-heid aan uwen persoon uit te drukken, alsmede hebs ooken, die algemeety. - a door de Catholijken van Hdimburg gevoel wordt, bly = : het treurige en pijnelijke vooruitzigt uwer verwij ae px 3 ring. Hoe veel leden dezer vergadering zijn er niet, = die, door hunne tranen de opregteid van hun gevoak~ -% - komen betuigen, alyorens gij deze stad verlaat, om >>>. Over een andere de zegeningen van uwen ijver en van “AVS Zeven ja- ren zijn er verloopen, sedert dat gij onder ons kwaamt tir toen het vertrek van eenen geliefden Herder, nooda, SG wendig den ‘voortgang van zijnen opvolger in het hat BS ses —- 342 — u een leger van vrienden onder de bs gemaakt had. De behoeftigen, de kranken, de Werdrukten, de weduwen, de weezen, waren de eerste voorwerpen uwer zorg, de verblijven. van ellende en dood ontvingen uwe eerste bezoeken; op die wijze trokt ‘gi) van dag tot dag de sympathie en de genegenheid van allen tot u, en wij hopen dat de manifestatien van dezen dag ongehoord in de jaarboeken onzer Congregatie u zullen overtuigen van de grootheid der achting, als ook van de vurigheid der dankbaarheid en der genegenheid, welke de Catholijken van Kdemburg u toedragen. Wel verre van onverschillige aanschouwers uwer werkzaamheden in deze stad te zijn geweest, hebben wij die met blijdschap door den schitterendsten wit- slag zien bekroonen. Als wij den bloeijenden staat onzer scholen, de progressieve uitbreiding onzer Con- gregatie, de vermeerdering der Paasch-Communie en bo- venal die onzer bekeeringen beschouwen, welke voor namelijk aan uwen ijver en welsprekendheid moeten worden toegeschreven, dan moeten wij erkennen, dat de toestand onzer Congregatie in deze stad, dank uwer pogingen en die der overige leden onzer ach- tingwaardige Geestelijkheid, onder de leiding van on- zen geliefden en eerwaardigen Prelaat Dr. Carnu- THERS, de hoogste schatting onzer erkentelijkheid en onzer achting vordert’ Hoe vele huisgezinnen zijn, door uwe bemiddeling, aan de ellende onttrokken? Hoe vele zielen zijn, door uwe vermaningen van hare afwijkingen terug gebragt en in den schoot der Reli- gie wedergekeerd? Met een gevoel van’ fierheid, ver- neemt gij, mijn Heer. Dat aan uwe zorg de Jeiding. V van 1200 penitenten was tovertrouwd; die daadzaak alleen drukt op uwen ijver een onuitwischbaar kenmerk. Wij zijn even weinig koele bewonderaars gebleven uwer talenten als redenaar, en ofschoon uwe welsprekendheid thans bestemd zij, en ofschoon uwe welsprekendheid thans bestemd zij, en of schoon uwe vergeten worden, denk niet, dat zij ooit zal konnen vergeten worden, door hen, die gij verlaat; nooit zal de schoonheid en gemakkelijkheid uwer taal, de kraacht ven uwen stijl, de klaarheid en zalving uwer improvisatien, uit ons geheugen worden gewischt. Maar hoe zullen wij van uspreken, als verdediger van ons gelöst? Bij eene vorige gelegenheid hadden wij de eer, om uonze bewondering te betuigen, wegens uwe verdiensten in dat opzigt en sedert is die bewondering zoo mogelijk nog vermeerderd; de conferentien van controvers welke gij in onze kapellen gegeven hebt, die zoo opmerkelijk waren door derzelver bondigheid, kracht, beknoptheid en liefde; de logica, het pit en de schran-derheid der red. energierung, heben uw talent voor de politik, met den heldersten luister doen schitteren en hebben aan den voortgang van onze Religie, in deze stad, meer toegebragt, dan men zich kan verbeelden en nog minder kan uitdrukken. Wie zouden onderwerp veel breedvoriger kunnen uitlaten, maar het-is genoeg te zeggen, dat. GEORGE FENWICH, President. De president nam vervolgens het word en zeide: Monseigneur! Kerwaarde en achtingwaardige Vriend, Heeren en Dames! Het is zeer viejend voor mij, geroepen te.zijn, om - eene meeting te presideeren, die zoo talrijk en achtingwaardig is, en bij eene gelegenheid als deze, daar wij vergaderd zijn om aan den eerwaarden STEPHEN Kernan, de hooge achting te betuigen welke de Catholijk van Edimburg voor hem hebben; ik. gevoel mij dubbel vereerd, dames en heeren! ik ben een grijsaard, een der bejaardste burgers, en gewisselijk de oudste Catholijk van Edimburg; gedurende de jongst verloopene halve eeuw, ben ik bijzonder agen de belangen dezer congregatie yerbonden; ik ben gee. tuige geweest van vele veranderingen in hare geeste lijkbeid van vele veranderingen in hare geeste lijkbeid van vele verlet van smart. en droefheid, dat ongehoord is in onze jaarboeken, en het is ind Erde de grootste droefheid, die wij ooit hebben gevoeld. Dames en heeren? Onze heilige religie, en onze geestelijkheid worden van alle kanten en bijzonder in deze stad, met een groote boosaardigheid, aangevallen; maar wij hadden in den eerwaarden S1 pHen Kernan, eenen kampvechter, die door zijne te lenten, door zijne geleerdheid, door zijne geleerdheid, ons_niet alleen in een waarlijk verheven stand tegen over ia ubliek heeft gepelast, maar ons ook drie honderd bekeerlingen tot het geloof hunner voorvaderen heeft “toegebragt.” Hoewelik reeds de cer heb gebad van dien eerwaar- den gentleman, in naam der congregatie een send bewijs te gven van de hooge waarde, die wij — 313 = nan zijn controvers-redene hechten, zijn wij er echter fier op, hem hiervan een nieuw bewijs te geven, Maar, helaas! ons leedwezen en onze.treurigheid zijn inder- daad groot, bij het vooruitzigt van uw vertrek uit ons midden; ja, mijn jonge vriend! uwe verwijdering dompelt ons in droefheid. Wij zullen uwe gebeden, uwe genegenheid, uwe vriendschap hebben, maar wij bejammeren bitterlijk de verplaatsing uwer diensten naar een ander oord. Als een bewijs onzer genegen- heid, ben ik gemagtigd, om u deze heerlijke snuif- doos en deze fraaije beurs aan te bieden, die het werk is -eener onwaardeerbare dame, tot de congregatie behoce | rende, in naam van welke ik u deze voorwerpen aan- | biede; en moge de gezondheid, het geluk enalle soort | yan zegeningen uverzellen? (Daverende Ope de snuifdoos bevindt zich de volgende inscri ptie: Aangeboden met eene beurs, bevattende 120 souvereinen (1), aan den eerw. STEPHEN Ker- WAN, door de Catholijken. van Edimburg als be- wis hunner hoogachting, voor zijnne godsvrucht + en voor zijnnen gver; hunner levendige en vurize gehkechteid aan zijn persoon, als herder en als vriend, hunner dankbaarheid voor zijn vertrek van Edimburg, de grootste treurigheid die zG ooit ondervonden hebben. De heer Kernan, nam diep bewogen het woord en sprak: "Ik gevoel thans in wezenlijkheid, dat ik geen redenar ben. In de vervulling mijner bedieningen als priester, heb ik inderdaad dikwerf gebeefd; nooit heb ik van den kansel het woord tot u gerigt, zonder bekommering; in mijn angst voor uw geluk en voor de kwijting van mijnen pligt; en vermogenden overweg gaven mij kracht en volharding, doch de omstandigheden zijn zeer veranderd, ik moet thans mijne herderlijke betrekkingen tot u beschouwen alg eene zak, die was en ik bevind mij in uw midden, om bet pijnelijke woord: vaartwel! uit te spreken; gj hebt mij uitgenoodigd, om in uw midden te komen niet, ten einde mij de gelegenheid te verschaffen, om jets aan uw gelak toe te brengen, maar wel om het mijne te bevorderen, om eene dier edelmoedige daden van welwillendheid te volbrengen, door welke gij u altoos, als congregatie, zoo zeer onderscheiden hebt; om aan de wereld een bewijs te gven Van die onsterfelijke gehéchte, van die liefde, die altoos bestan heft en bestan zal tusschen den Catholijken herder en de Catholijke kudde. Van waar komt die zoete vereeniging, die onverbreekbaar schijnt. Is zij zuver menschelijk? Neen, hare eerste oorzaak is in dheid van het groote Christen huisgezin behoudt en de weede ‘in de onvermoeibare zorg van den waren herper wwootal de leden zijnner kudde, zonder onderscheid van jaren of Beslacht, van rijken of armen. Hi be- Kleedt in het doopsel, het kind met het kleed der onschuld, hij volgt het te midden van het leven, met meer angst, dan een vader, hij ondersteunt, bemoe- digt, troost hetzelve-, en bestuurt zijn schreden op den weg van vrede en deugd, en verlaat dat voorwerp, *t welk zoo dierbaar aan zijn hart is zelfs-niet in de ure des doods. Dan is het oogenblik daar, om den huurling te onderscheiden van den waren herder, dan zult gij den Catholijken herder getrouw aan zijn gen vinden; hij heeft zijn kind, gedurende het leven lief gehad en thans zijnen laatsten pligt zien vervullen, aan het doodbed den vergiftigen adem des verderfs en der ziekte inademende. Noch dé besmet- ting, noch de pest, noch de dood, kunnen hem inde vervulling zijn vervullijk pligten doen aarselen, hij heft besloten zijn leven voor zijn kind op te offeren en hij verlaat het niet, voor dat hij hetzelve, zoo veel mogelijk, zuiver en ombesmet aan zijnen engelbewaar- der heeft toevert rouwd, die hetzelve voorstelt aan God, dien hij gedurende de eeuwigheid genieten moet. Daar, mijne vrienden, ligt de ware oorzaak van dien zoeten band, die wederkeerig de herders en de kinderen der Catholijke Kerk verbindt, en dat denkbeeld doet mij beven. Heb ‘ik alzoo op die wijze mijo pligt vervuld jegens hen, die aan mijne zorgen waren toevertrouwd? uwe welwillendheid dringt u, tot het geyen van een bevestigend antwoord en ik moet gelouven, dat gij z00 denkt omdat ik aan uwe opregteid niet twijfelen kan; maar ofschoon ik u zeggen kan dat ik voor uw tijdelijk en eeuwig geluk; ofschoon ik eenig goed kunne gedan hebben, gedurende mijn verblijf onder ulieden, ducht ik nog het onderzoekend oog van hem, die gezien heeft, wat ik in mijne pligt vervuld heb; maar, zal I beschouw worden, als eenen getrouwen dienaar, door den Oppersten Regier aller dingen? (Toejuichingen). Geliefde vrienden ik kan en will het voor u niet verbergen, dit is het gelukkigste oogenblik van mijn jeven; jemar arbeid heeft uwe goedkeuring, ik ben fier op die eer, omdat ik uw oordeel waardeer en kan van de’ zuivere onkrenkbare opregteid uwer harten getuigen; he is geen geveinsde tol die betaald wordt aan ie mand van wien gij het tien dubbele zoudt kunnen terug wachten, ik ben arm en ik moet u verlaten; ik ben arm en ik moet u verlaten; ik bei geen tol, die tegen den wil ontrukt is geworden, het is niet georloofd, zoo iets te veronderstelen; ’t is niet het geschenk eener factie, zonder: großheid, het aantal en de achtingwaardige persönen, die er toe bijdragen verdrijven zalk een laag en goddelijke Voorzienigheid, die op deze wijze de een- onedel denkbeeld-; ’t is niet van Jerdand ale verwerpen de vrije schatting eener congregatie, vol van edelmoedigheid en adel van gevoel, aangeboden, aan mijnen vurigen, zooal niet krachtdadigen arbeid ~ 344 — voor haar tijdelijik en eeuwig welzijn.: Geliefde vrien= en.uwe Sehreden geleiden, tot dat gij Hem yoor eeu. den! ik ondervind eene andere en groote vertroosting » wig zult bezitten, luistert! (levendige toejuichingen), terwijl ik u verlaat, ik weet, dat mijne pogingen. Volgens het laatste verslag, dat ik aan-mijnen Bisschop tot welzijn van de seligie de hooge goedkeuring van heb gegeven, betrekkelijk hen, die aan mijne leiding mijnen heiligen en eerbiedwaardigen Bisschop wegdra- waren toevertrouwd bedroeg hun getal 1,170. Deze kan gen; ik kan hem ten minste zonder vrees naderen en ik met vertrouwen aan de godvrachtige leiding, mijner hem mij vader noemen; ik. weet, dat hij mijveroor- geestelijke broeders aanbevelen, en vergund mij het te loven zal, mij zijnen adoptieven zoon te noemen. Ik ] zeggen, gelijk eertijds de H, Pautus: Mijne kinderen; was. de voorlooper zijner heilige missien onder u ties | ik. ga kwellingen te gemoet; dat er noch schearing, den en. ik vrees, dat ik de voorlooper zijner bejam- | noch verdeeldheid onder u zij; leeft in eene volmaakte merenswaardige retraite Zijn zal. Het is nog niet lang eenstemmigheid van gevoelen en genecigheid; er is, dat gij hem bezit, maar zijn togt, is niet die van een zegt de onsterfelijke Cyprianus, slechts een God, schip geweest, dat de golven klieft, zonder sporen een Schriftuur, een Christus, een Kerk, een Wet- aan een der magtige streoe | gever, slechts een volk., dat door het cement der men van het oosten gelijk, heeft hij den hof der kerk eendragt onderling vereenigd is. Die eenheid kan met de heilige daauwdruppen bevochtigd, welke zijae geene verdeeling, noch dat ligchaam scheiding, ongodsvrucht. van den hemel deden vallen, iedere plant dergaan; hij kan God: niet tot Vader hebben, die de die aan zijne zorgen was toevertrouwd versterkende, Kerk niet tot Moeder heeft. Weest vereenigd, gelijk versijkende en vruchtbaar makende, de grootste zoe- eene heilige familie, onderworpen aan sii gpg tigheid genietende, als hij ze de geurige bloemen en wie. bij ook 2ij en wie hij ook z In kunne; ik heb te vraak de vruchten aller Christendeugden zag voortbrengen; de. eenstemmigheid gepredikt, om de verdeeldheid te hij reisde niet van. stad tot stad, om de toejuichingen verlangen. Hij. is zijn eigen vijand, hij is mijn vriend der wereld te zoeken; neen zijn doel was verhevener,. niet, die eenkelen sijnerpligten zou verzuimen, Gedurende den dag besteedde hij al zijn erne. S2a Dib OF pets eae Cocese, alwaar gij geen gedenkstnkter-zijnerere vindt, | erkentelijkheid zijn onuitsprekelijk. 