gtu_32400002774481_5
None
Vervolgens heeft men de aankomst van den Aarts- bisschop te Ber/ijn gemeld; hij had er reeds met mi- nisters gesproken en zou nog in den loop der week, bij den koning ten gehoor worden toegelaten. De op- per-president die juist te Berlin was, schijnt dit ale les te hebben aangeraden; » deze moet namelijk te kennen gegeven hebben, dat de Aartsbisschop by zy- ne omgeving te Posen, STEEDS ONVRIJ EN INCONSE- QUENT schijnen moet, terwiyl men met zekerheid mag werwachten dat hij, BUITEN DIEN INVLOED, meer de ingevingen zijner oorspronkelyk lovale en vrede- lievende. gezindheid volgen zoude; spoedig zal het bliyjken of dit werkelgk zoo is (1).” — Vierde bedryf, Wij zullen nu moeten afwachten, wat men verder zal goedvinden ons te verhalen: en of deze komedie als een S/ijspel zal eindigen, door ons te vertellen, dat de Aartsbisschop heeft toegegeven, en dat men hem diensvolgens weder vrij naar Posen zal laten ver- trekken: dan of het een ¢reureindend kluchtspel wor- den zal, hetwelk met het gevangen zetten van den Aartsbisschop, in den fraai toebereiden kerker, zal ein- digen; in welk geval men hem wel als een stijf hoof- digen wargeest, zal afschilderen. — Wij zullen zien, _ PROTESTANTSCHE KUNSTGREPEN, De Fransche dagbladen berigten, dat de Protestan- ten in het departement de Nord, een werkje versprei- den, ten titel voerende: Notre-Dame.de-Lorette de Paris. De inhoud komt hierop neér: Een Anglikaan bezoekt de kerk van O. L, V. van Loreéte te Parijs, (1) Handelsbiad van Zaturdag 13 April. Aan ner Bungay van pz CATHOLICN NEDEREANDSCHE STEMMEN te Grave, B, N° 28, met eenen Catholijk. De Anglikaan, beweert en be- toogt op zijne manier, dat de Catholijk afgodendie- naars zijn; wijl zij de H. Maagd Mania aanbidden. Het spreekt van zelve, ‘dat de Catholijk, met wien hij spreekt, een hals is, die zijne drogredenen niet weet te wederleggen en die eindelijk, uit hoofde van de kracht der argumenten des Anglikaans, dien Protestant gelijk geeft. Zoo worden eenvoudigen door be- driegelijke titels misleid. Zou zulk bedrog, ook bij de volledigste drukpers-vrijheid, niet als mishruik bee hoore te worden gestraft? Of is, in onze verlichte eeuw, het bedrog niet meer strafbar, als het maar door Protestantsche colporteurs gepleggd wordt, om eenvoudige Catholijken in hun gelöst te doen wanke- len en tot proselyten van twijfelarij, ketterij en on- geloof te maken 4 Intusschen ziet reeds ecene wederlegging van  MICHELIS EN HAAR GEZIN (1), Montant vroeger vermeld... Van den Eerw. Heer B. uit Nejmegenontvangen. 5,00 Van den Eerw. Heer J. te H. « « «© « 2» 2,00 Van een onbekende te Bowmeer..~ « + « » 5,00 Door tusschenkomst van den Eerw. Heer M.B. » 7,50 Van vier Godsdienstvrienden J. K. T. en G, uit D. ontvangen, « « «© «© « «© « » 22,50 F 90,00 “ AANKONDIGING, Bij den Boekhandelaar P. N. VERHOEVEN, te Uden, zijn verkrijgbaar: J. Perrone, prelectiones Theol. tom. 1 — 3 per vol. £ 1,75. — Liguori, Theolsgia mor. 9 vol. editio absolutissima f 6,50, — Bouvier, Prelectiones philos. 3 vol. Parisiis 1837, St 3,00. — Idem Theol. 6 vol, JF 8,00. = Orsini, Hist. de la Viérge f 1,10. — Analogia Becanr, F 2,00. — Romste, praxis celebrandi f 5,25. — & Piconio, triplex expositio f 5,25. — Bercien, Dicti- on, de Theol. f 8,00. — Van ne Wart v’Onsex, Dict. Evangelic ete. 3 vol. f£ 6,00. — Index librorum prohibitorum f 1,50. — Homo Apostolicus, 3 vol. JS 3,00. — Ropricuez, de la perfection Chret. £5,00, — Daon, conduite des Confesseurs f 1,20. — Génames Reis van da Trappe naar Rome, f£ 2,50 in het Fransch £0,80. — Gerames pelgrimsreis 2 in het Fransch £1,50. Géruzet, Diction, Holl. et Holl.-Franc, 2 vol. 1838, f 3,50. (I) Zie ons Blad van 17 November 1838, bl. 384, April 1839. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS. dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hy:..... Gegen wy. oe eee Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat rij een tyn En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat zy allen een zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Ue bg dat 2% ook in ons mogen een zijn, opdat de wereld geloove, dat Gy mi gezonden hebt. En .ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zy zouden een zijn, gelyk : wy ook één tun. Ik in hen en Gy in my, opdat zy volkomenlyk een zijn: en dat de wereld wete, dat Ga my gezonden hebt. Joann. XVII. A RR A Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende*de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven Aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven tullen door de Redactie worden aan het Postkantoor tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgi kan men abonneren aan het Postkantoor tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaat. Daze eeuw is alleszins merkwaardig, ook door de nasporingen, welke groote mannen hebben gedaan, -om de geschiedenis der middeneeuwen op te helderen, en die eeuwen van geloof en godsvrucht, te doen zegevieren over de Jasteringen die ketterij en ongeloof, sedert drie honderd jaren, tegen dezelye hebben ustgebraakt. Onder de mannen en instellingen dier eeuwen, waar- tegen de vijanden des geloofs met de hevigste en on- verstandigste woede geijverd hebben, behooren gewis- selijik de H. Dominicus en de inquisitie. Ook deze hebben op nieuw, eenen kundigen verdediger en on- wederlegbaren wreker gevonden in den eerwaardigen H. Lacorpaime. De heer Laconpaire, die eenen ge- ruimen tijd te Rome heeft doorgebragt, is in de ge- Tegenheid geweest, om met de zaak, die hij onder- zoeken wilde, volledig bekend te worden. Dit deed hem besluiten, tot het omhelzen eener orde, die zoo velo nitstekende diensten aan de kerk heeft bewezen ye wier stichter hij eenen bijzonderen eerbied en ‘had opgevat, niet alleen, maar hij maakte het voor- nemen om de wederinvoering dier orde, in zijn va- derland, te beproeven. Tot dat einde begaf hij zich naar Frankrgyk en vertrok, met eenige jonge priesters en levieten, op nieuw naar Rome, alwaar zij gezamen- lijk het noviciaat in de orde van den H. Dominicus aanvingen, in een klooster, tot dat einde afgestaan, en ’t welk voortaan voor de Fransche Dominicanen schijnt bestemd te wezen. Intusschen heeft de heer Lacorpaire een werkje geschreven ten tätet voerende: Memorie tot herstellung van de orde der predik-broeders (1), Dit merkwaardig werkje heeft eene korte soort van inleiding, onder het opschrift: Mon pays; en isin de volgende hoofdstukken verdeeld: 1 Over de wettigheid der religieuse orden in den staat; 2 Algemeen denke beld van de orde der predik-broeders en over de redenen om hen in Frankrijk te herstellen; 3 Arbeid (1) Fréres précheurs; z00 als de Franciscanen Fréres mineurs genoemd worden. In het Nederduitsch, heeft men den naam van Minderbroeders behouden; doch in later tijd den ouden naam van Predik-broeders, in dien van Predik-broeders, in dien van Predik- broeders, verderd. De innige vriendschap der beide Heiligen, die hetzelfde doel hadden en in ootmoedigheid wiederverden, pleit voor de gelijke benaming van: Broeders, voor hunne kinderen. raire de Paris. Paris Desicounr, Libraire-editeur, rue deg  en nieuwe wereld. 4 Arbeid der predik-broeders als leeraars, De H, THOMAS VAN AQUINEN. 5 Over de hunstenaars, Bisschoppen, Kardinalen, Paussen en heiligen van beiderlei geschonken, door de orde der predik-broeders. 6 Over de inquisitie. 7 Besluit. Het hoofdstuk over de inquisitie, is ons zoo belangrijk voorgekomen, dat wij, vooral voorgekommen der verkeerde denkbeelden, welke men hier te lande van die heilzame inrigting koestert, gemeend hebben, dat het niet ondienstig ware, eene vertaling van dat hoofdstuk in ons blad mede te deelen. OVER DE INQUISITIE. De inquisitie is eene regtbank, eertijds in sommige landen der Christenheid ingesteld door de zamenwerking van het kerkelijk gezag en het burgerlijk gezag, ter opporing en beteugeling van de religie. Men beschuldigt den H. Dominicus, dat hij de uitvinder van die regtbank is geweest; Men beschuldigt de Dominicanen derzelver bevorderaars en voornaamste werktuigen te zijn geweest; Men stelt hen verantwoordelijk, inzonderheid voor de buitensporigheden der Spaansche inquisitie. Nu, de H. Dominicus, is de uitvinder der inquisitie niet geweest en heeft noort eene daad als ingui-siteur verrigt; De Dominicanen zijn de bavorderaars en voornaamste werktuigen der inquisitie niet geweest; En wat de Spaansche inquisitie betreft, welverre van er verantwoordelijk voor te zijn, werden zij er, door de koningen van Spanje van verwijderd, zoodra als de koningen van Spanje in het laatst der XV en het begin der XVI eeuw, die regtbank veranderden in eene nieuwe en politieke inrigting, die meer Ach hängen dienen vorderde dan religieusen. Deze stellten kunnen diegenen verbazen, die an de geschiedenen gelöden, zoodanig als de protestanten en de rationalisten haar gemacht heben; maar zij zullen hen niet verachten, die weten, dat de gelegenen, sedert drie eeuwen een onophoudelijke en flagrante leugen is, die door de geleerden van Frankrok, van Duitschland en van Engelaud reeds gedeelte is ontzenuwd geworden. In allen gevalle, zal ik mijne bewijzen leveren. In 1812 benoemden de Spaansche cortés, op het eland Leon, eene commissie van constitutie, die onder andere werkzaamheden belast werd, met het inleveren van een verslag en een ontwerp van decreet, betrekkelijk de regtbank der inquisitie. De commissie deed in haar verslag eene voorstelling van den oorsprong en de ontwikkeling dier regtbank, en besloot tot derzelver afschafling in Spanje. Dat stuk van rationalisstische, liberale en Spaansche fabriek, en dat, uithofde van al die titels, niet verdacht zijn kan van partijdigheid, ten voordeele der inquisitie, zal mijn eerste bewijsmiddel zijn. das aN Een ander document niet minder gewigtig, is de geschiedenis der inquisitie, te Amsterdam in 1692 uit gegeven door Puitippus van Limpure hoogleeraar der godgeleerdheid bij de Remonstranten. Die geschiedenis, die zoo vijandig als mogelijk is tegen de Catholikerk, tegen de inquisitie en tegen de Domini-canen, zal mijn tweede bewijsmiddel wezen. Über zal niets zeggen, dat niet door een dier beide vijandige documenten En somtijds door beiden te gelijk, gestaafd wordt; zij zullen mij tot text dienen en het overige mijner bewijzen, zal er slechts de verklaring van zijn. Zie hier, om te beginnen, de wijze, op welke d6 commissie der cortés zich aangaande den H. Dominicus uitdrake: » De eerste inquisiteurs gebruiken nooit andere » wapenen tegen de ketterij, dan het geduld en de onderrigting, en de H. Dominicus vooral, zoo. als de Bollandisten en de Paters Ecuarp en Touron verzekeren (t).» En wat verder: » Pains-pus II, de ongerijmdste der vorsten, was de wezenlyke insieller der inquisitie; *t was zijne verfijnde politiek, die haar tot die hoogte bragt, waar-toe zij geklommen is. Altoos hebben de konin-gen de raadgevingen, en vermoedens welke tegen die regtbank aan hen werden gerigt, verworpen, omdat zij in allen gevalle de absolute meesters zijn, om de inquisiteurs te benoemen, te schorsen of weg te zenden, en omdat zij overigen niets van de inquisitie te vreezen hebben, die slechts voor hunne onderdanen verschrikkelijk is (2).» De commissie der cortés onderscheidt alzoo in de inquisitie twee uitersten, den H. Dominicus en Pme Uirpus If: de eerste, geene andere wapen het geduld, dan het geduld en de onderrigting; de tweede, de wezenlijke insteller der inquisitie, haft veranderende in eene verschriftkelijke regt-bank, wier absolute meesters de khoningen zijn. Ik zou daarbij kunnen blijven staan: want wat is besisender voor elk die lezen kan? Wat doet het er toe, dat de commissie den 12. Dominicus onder de erste inquisiteurs rangschikt, daar de eerste inquisiteurs noort anders bezigden, dan het gebed, het gee duld, en de onderrigting? Wet heeft dan het werk van den H. Dominicus, met dat van Puiuippus Il, door een tusschenvak van drie eeuwen gescheiden, het eene Godsdienstig en het andere politieck; het eene toevertrouwd aan mannen, die bidden en onderrigten met geduld, het andere aan koningen, die de raad-gevingen en vermoedens, tegen eene regtbank, wier absolute meesters zij zijn, verwerpen, nog met elkander gemeen? Doch in eene zoo gewigtige zaak kan men zelfs aan de commissie eene dwaling, die be leedigend heeft, niet vergeven. Hoewel ligen Dominicus noch de unvinding 4 wewersevwyevwese eee eve nde a? gOattey } 4 me) Verslag ‘aangaande de regtbank der her ena met het ontwerp van decreet, betrekkelijk de regtbanken tot r- ming van de Religie, woorgedragen Sanhye eee ° ob, “~ Wagers Cortés, door de -Commissie yan Constitutie. Veralag, ents bladn, 00, 9 © - 135 noch het uitoefenen derzelve met hardheid. toeschrijft, noemt zij hem evenwel onder de eerste inquisiteurs, en dat feit is volstrekt onaannemelijk, zoo als men zien zal. Laten wij ons eerst een regt denkbeld van de inquisitie maken. De inquisitie bestaat niet in strafwetten tegen de openbare belijdenis der ketterij, noch in het alge- meen tegen de uitwendige daden, die verwoestend zijn voor den Godsdienst, ingesteld. Sedert duizend aren, waren soortgelijke wetten in vigueur in de Christen - maatschappij. CONSTANTIEN en zijne opvolgers, hadden een groot aantal derzelve uitgevaardigd, die men in den Théodosiaanschen codex lezen kan en flie alle gegrond waren op dezen stelregel, dat de Godsdienst een hoogste goed der volken zijode, de volken het leven en de eer der burgeren. Ik onderzoek de waarde  die stelregel als onbe- twistbaar beschouwd; alle natien der aarde hadden hem in praktik gebragt en thans. zelfs bestaat de Godsdienstvrijheid slechts in twee landen, in de ver- -eenigde Staten en in Belgie. Overal elders, zonder Frankryk er van uit te zonderen, heerscht het oude Bas And hoewel in deszelfs toepassing verzwakt. Men dacht, en bijna de geheele wereld denkt nog, dat de burgerlijke maatschappij de uitwendige daden tegen den Godsdienst, dien zij belijdt, beletten moet, en dat het niet redelijk zij, denzelven over te laten an de aanvallen van den eerst komenden, die geest genoeg heeft, om eenen nieuwe leer te verdedigen. In dien zin heeft het hof van cassatie geordeeld, zelfs pa 1830, toen het beslist heeft, dat het charter geen regt gaf aan elk die wilde, om eenen tempel te openen en eenen Godsdienst-leerstoel te vestigen. Het onde principe bestaat dus in de jurisprudentie, die onze wetten verklaart; de Fransche magistrature vone nist tegenwoordig in die zaken, zoo als de magistrature van het Westersche rijk en die der midden- euwen gevonnisd heben, zoo als de Chineesche mandariens, die onze Missionarissen doen worgen, vonnis vellen: en het doet er weinig toe, dat de straf verzacht zij, want zij is insgelijks, voor alle andes re misdrijven verzacht. Het verzachten eener strafbepaling, verklaart het feit waartegen zij gemaakt is, miet voor onschuldig; vooral wordt het daardoor niet er verklaard. Voor Frankrgyk (en voor alle laniden die dezelfde jurisprudentie volgen) blijft dus de solidarit over van het principe, waaruit de inquitie geboren is. "Tot aan het einde der twaalfde eeuw, werden de geschädigten van Godsdienstigen aard, door de gewone regters geordeeld. De Kerk trof eene leer met het nathema: 2zij, die haar met halstarrigheid voortplan- Ai in openbare of gehe Ine bijeenkomsten, door middel van geschriften of predikatien, werden opgee zocht en gevonnisd, door de regtbanken van het ger Wone regt. Het Geestelijk gezag kwam ten hoogsten nu en dan in het regtsgeding tusschen beiden, door middel van beklag. Doch naast dit maatschappelijk feit ter beteugeling van ketters, ontwikkelde zich een ander élement, van geheel Christelijken oorsprong, bet élement der zachteid ten opzigte dergenen, die misdadige denkbeelenden koesterden, Alle Christenen waren overtuigd, dat het gelöt eene vrije acte is, van welke de over-tuiging en de genade de eenige bron zijn; allen zeiden met den H, Aruanastus: » Het eigene van den Godse » dienst der liefde is, om te overtuigen, niet om te dwingen ({1).” Maar zij dachten niet eenstemmig over den graad van vrijheid, die men aan de dwaling behoorde toe te staan. Die tweede questie scheen hen toe geheel van de eerste te verschillen; want, wat anders is het, de conscientien geen geweld aan te doen, wat anders ha Ar over te laten aan de wille keurige werking eener booze intellectueele kracht. Zij, die de “volstrekte vrijheid verlangden, spraken op deze wijze, door den mond van den H. Hinaris, Bisschop van Poitiers; “Dat het ons geoorloofd zij, de ellende onzer eeuw en de dwaze gevoelens van eenen tijd, waarin men meent, God door den menseh en. de Kerk van Curistus door de magt der eeuw' te beschermen, te bejammeren. Ik bid u, o Bis schoppen! die dat meent, op welke hulp hebben de Apostelen gesteund om het Evangelie te prediken? Welke wapenen hebben zij te hulp geroepen, om Jesus Curistus te verkondigen? Hoe hebben zij de natien bekeerd van den dienst der afgoden tot dien van den waren God? Hadden zij hunne waardigheid van het paleis verkregen zij die Gode zongen, na het bekomen van ketenen en geeselslagen? Was het met edicten van den vorst, dat Paunus, tot een schouwspel geleverd, de Kerk van Curistus verga derde? Of was het onder het patronaatschap van Nero, van Vespastanus, Decius, van al die vijan den, wier haat het goddelijk woord he Eft deen blühenden, jeden zijn, die zielen van den arbeid hunner handen, die geheime vergaderingen hielden, die de viekken, de steden, de natien, de aarde en de zee doorkruisten, ondanks den sénatus consultus en de edicten der vorsten, hadden zijn niet de sleutels van het rijk der hemelen? En is Curistus niet deg te meer gepredikt naar gelang men sterker verbood. Hem te prediken # Maar tegenwoordig, o smart! strekken aardsche goedkeuringen tot aanbeveling van het goddelijk geloof en Curisrus wordt beschuldigd van gebrek aan gezag, door intrigues ten zijnen voordee-le gemaakt! Dat de Kerk dan schrik verspreide door ballingschap en kerker, 2ij, die aan de bewaring van ballingschap en kerker was: toevertrouwd geworden! Dat zij haar lot verwacht van hen, die hare gemeene schap wel willen aannemen, zij, die door de hand der vervolgers gewijd geworden was (2)!” De H. Avucustinus, welke aanvankelijk tot die school had behoord, sprak in denzelfden geest tot de izenaars. (2) Tegen Auxencius, Manicheén, Dat diegenen u gestreng behandelen, die niet weten, met hoevelar bezwärtigen, onde konnten en hoevelar men aan de dwaling ont- snapt. Dat diegenen gestreng tegen u handelen, die niet weten, hoevelar en moeijelijk het is, om de spokerijen van het ligchaam te overwinnen, door de helderheid van een godvruchtig vernuft. Dat diegenen u gestreng behandelen, die niet weten, die niet weten, hoevelar moeite men het inwendig oog van den mensch geneest, om het in staat te stellen tot het zien zijnner zon; niet die zon, die gij bewondert en die voor de vleeschelijke oogen van den mensch en van het beest schittert, maar die, waarvan de Prophet geschreven heeft: De zon der geregtigheid is voor my opgegaan, en waarvan het licht is, dat zy het licht is, dat ieder mensch verlicht, komende in deze wereld. Wat diegenen u gestreng behandelen, die niet weten, door en klagten het gebeurt, dat men God eeniger- mate begrijpt. Eindelijk, dat diegen u gestreng behandelen, die noort bedrogen zijn door de dwaling die u bedriegt (1)-!” De H. Avucustinus, ging naderhand, tot de tegen-overgestelde school over. De woede der donatisten van Afrika tegen de Kerk, was er de oorzaak van. Hij meende aan de ondervind van twee waarheden, te danken te hebben, wat de overpeinzing van het Evan- gelie hem niet geleerd had, te weten: dat de dwaling essentieel vervolgster is en nooit aan de waarheid meer toestaat, dan de minst mogelijke vrijheid: en in eo ¥vevy¥Veevueveuvs¥ ve vw de tweede pionsea dat er eene onderdrukking van zwak- |] — ke verständige door sterke verstanden bestaat, gelijk er eene onderdrukking van brooze ligchamen door sterk gespierde ligchamen plaats heeft. Waaruit hij besloot, dat de beteugeling der dwaling eene wettige verdedi- ging is tegen twee dwingelandijen, de dwingelandij - der vervolging en de dwingelandijen. » Ik ben immer slechts geschiedschrijver. Niet te min had die tweede school even als de erste, hoe wel in minderen grand, veel te doen met de onuitwischbare beboefte, aan Christelijke goedertierenheid en de H. Aveustinus schreef aan Donatus proconsul van Afrika, deze zeer merkwaardige woor-den, aangaande de gruwelijkste ketters, die ooit bestonden: » Wij wenschen, dat zij verbeterd, en niet dat zij ter dood gebragt worden; dat men ten hun nen opzigte eene disciplinaire beteugeling niet verzuzime, maar ook, dat men hen niet overgeve aan benen. beneemt, zoudt gij ons terughouden van soortgelijke zaken voor uwe regtbank te brengen en dan zou de vermetelheid onzer vijanden, ten hoogsten top gesteld van liever door hunne handen te sterven, dan hen aan weerwvevvv. uw oordeel over te leveren. Bed ioegpa. (1) Tegen den epistel van het fondament. a Page fey? CXXVIIL. Brief. — 14. Fig Pe de doodstraf, die zij verdiend he Bien, Als die menschen, om hunne misdrijven het leven — Wewervseterewee te ti 8S leith Uy) Krachtens die grondstellingen, weigerde de H. Martinus van Tours, standvastig zijne gemeenschap aan de Bisschoppen, die deel genomen hadden aan de bloedige veroordeeling der Priscillianisten van Spanje. Men ziet dus de Kerk in dit opzigt, tusschen twee uitersten geplaatst, de volstrekte vrijheid der dwaling of hare geweldadige vervolging, door het onverbiddelijk zwaard der burgerlijke wet. Sommigen harer doctores hellen tot de eerste, niemand tot de tweede partij over: sommigen tot de onbegrensde zachts heid, niemand tot impassibele onbeperkte penaliteit. De Kerk is hier tusschen tweederlei even verschwunden verschwunden verschwunden. Zoo zij aan de dwaling alle ruimte Taat, vreest zij de onderdrukking harer kinderen; zoo zij-de dwaling door het zwaard van den vorst onderdrukt, vreest zij hare eigene verdrukking: er is overal bloed. De loop der gebeurtenissen vermeerderde dien angst nog; want de wetten tegen de ketters uitgevaardigd, kwamen onophoudelijk weer op de Catholijken neder, ‘en van Artus tot de Iconoclasten, was het niet anders, dan Bisschoppen en Priesters, die gevangen gezet, verbannen, vermoord en naar de catacomben teruggedreven werden, door de kei-zers, die niet moede werden van aan de Kerk de. keus over te laten, tusschen hunne denkbelden en hunne beulen. (Het Vervolg hierna.) DE UTRECATSCHEIDEN EN eg at pees DE REFORMATIE. (Vervolg en Slot van bladz. 129.) De Reformatie maakt hare zaak nog erger, door hetgene, wat de Afgescheidenen tot hiertoe gedaan heb- ben, om, zonder zich te onderwerpen aan de bepalin- gen van het besluit van 5 Julij 1836, vrijheid van Godsdienstoefening te verwerven, als villeryen over nevenzaken aan de leden harer partij te ontraden en hen te doen geloven, dat zulks de weg des Heeren en noodig is om te bewijzen, dat de gemeente onzes Heeren Jesu CHRISTI, WAARLIJK in Nederland oPEN- BAAR is geworden, — Waarlijk, dit zijn MRNSCHELIJ- KE VONDEN in folio. are De Reformatie zegt aan het. slot van haar artikel: Vrijheid van Godsdienst: ware pore Den opregten geloovigen raden wi} ernstig aan, om te volgen in dien weg en alle vittergen over — nevenzaken te laten varen, om met broederlijke lief- de en eensgezindheid te leeren jagen naar fh van den prijs onzer roeping, die Van boven alzoo, niet door het bereinen in de. uiterlijkke di en der wereld, maar door het uitdrukken in be Iijdenis en wandel van het vernieuwde beeld Gods — in ons, aan de wereld te verkondigen en fe bewgj- zen, dat de gemeente onzes Heeren Jesu CHRIST — waarlijk im Nederdand openbar is geworden. Want “wat zou een fraai uitwendig kerkelijk zamenstel on » voor de eeuwigheid baten, wanneer de geest des le- vens niet in de gemeenten derzelver lidmaten woende en werkte. Indien bij sommige opregten bezwaren mogten bestaan, er is ten allen tijde gelegenheid, om derzelver oplossing te vragen en inlichting te ontvangen, De genade zij met al degenen, die on- zen Heere Jezus Cunistus lief hebben in onverder- » felijkheid! Amen.” Onder de Jerigten, waarover wij wel lust zouden hebben, om ook het een en ander te zeggen, als ons bestek en gewigtiger onderwerpen zulks gedoogden, lezen wij bladz. 238: » In onderscheidene Provincien onzes vaderlands zijn » de Af: gescheidenen bezig, om het voetspoor der Utrechtsche gemeinde te volgen. Wij weten met zekerheid, dat de Gouverneurs van Utrecht, Zuid-Holland en Noord-Holland reeds gelegali- seerde adressen onvangen hebben. Te Bunschoten, alwaar de gemeinde onlangs e punceet gelegaliseerd adressen onvangen hebben. Men had aanvankelijk blijkbaar, op meer algemeen bijval gerekend; en zoo lang als dit het geval was, sprak men uit de hoogte; men verwachtte, dat de vervolving den aanhang meer zou hebben doen toene- men (en inderdaad, als de regering haar nooit ver- volgd had, zou zij nooit zoo groot geworden zijn) en dat deze talrijk genoeg worden zou, om de regering te doen zwichten en toegeven. Maar men bedroog zich, wij leven niet meer in de XVI eeuw en het is alleen aan de waarheid gegeven, om, door de vervolving, over de vervolving, te zegepralen. Toen de eerste geestdrift verkoeld was, groeide de gemeente niet meer aan en werd het betalen van boeten moede, zoo als de heer Scuonte het pleiten moed scheen geworden te zijn: men moest dus van battezij veran- deren en, om niet geheel of ten minste grootendeels te niet te gaan, de toevlugt nemen, tot onderwerping aan de bepalingen van het besluit van 5 Julij 1836, dat is, tot datgene, waarvoor men vroeger door Gods genade wenschte bewaard te worden, en den sch Innigen, als of men daardoor den hals boog, onder het juk Cuaristr, en volgens Gods Woord, den koning gave, wat des konings is; ofschoon men uit Gods Woord, er wel geen voorbeeld van zal aanvoeren, dat de Apostelen de huishoudelihe reglementen aan tijde- lijk gezag hebben overgelegd, of aan de toenmalige vorsten verklaarden: » Dat het hunne hartelike begeerte ware, om niet langer in verschil met hunne gouvernementen te leven en in de noodzakelykheid te verkeeren, met politie en regtbanken in aanraking te moeten komen, ten gevolge hunner godsdienstoefeningen ;” dat zij ooit de aangestelde Bisschoppen, Priesters of Diakenen an het gouvernement het gouvernement het gouvernement het bekend gemacht en ter erkenning als zoodanig hebben voorgesteld, of aan de regering hebben verzocht, om onder het kerkelijk bestuur der voorgestelde personen, in de burgerlihe maat- schappy te worden toegelaten. Daar nu niets van dit al- les in Gods Woord te vinden is, behoore de Reformalie. op te geven, op welken grond zij thans beweert, dat H. P. Scuonre c S., en anderen, door zulks te doen, den hals buigen onder het jukar Caristr en den koning geven, wat des honings is. De Reformatie kon zeer goed begrijpen, dat onze Catholijke Nederlandsche Stemmen, bij het bekend. worden van dit voorval, niet zouden zij wist er tevens bij, dat het niet mogelijk ware, den stap der afgescheidenen te Utrecht en elders, noch het vergoelijken en aanraden van dien stap, door de Reformatie, tegen onze aanmerkingen te verdedigen en te regtvaardigen; zij kon dus niets anders dan de toevlugt nemen tot eenen onbescheiden aanval tegen ons blad, vodr dat nog de onlangs gedane, met hun- ne vroegere verklaringen en betuigingen zoo strijdige stap y -algemeen bekend was; en daardoor, zoo moge lijk, bij de aanhangers der partij, den indruk voor te komen, dien de gegronde aanmerkingen van onzen kant mogten te weeg brengen: of, — zwijgen. — Het laat~ ste ware gewis het verstandigste geweest: want, ons, die het Suprematie-Stelsel bestrijden, altoos bestreden hebben en bestrijden zullen, om ’t even, of hetzelve door Catholijke of ‘Protestantsche Gouvernementen ge -= handhaft wordt in onze onafgebrokene verdediging van het grondwettig regt der afgescheidenen in Ne- derland, op Godsdienst-vriheid, huichelarij aan te tijgen; van momdangezigt en masker te spreken en met gemaakte geheimzinnigheid aan het ligtgeloovige volk openlijk te durven zeggen: de sludjer zal wel- ligt spoediger dan men denkt worden opgeligt, moest noodwending onze verdediging tegen die laaghartige aantijging ten gevolge hebben, en ons bij het bekend worden van den stap der Utrechtsche afgescheidenen en het vergoelijken van denzelven doorjde Reformatie, de reden van haren onverhoedschen aanval op onze Catholyke Nederlandsche Stemmen doen raden, aan het publiek mededeelen en den sluijer welligt spoe- diger dan men dacht opligten! Wij verwachten dan nu ook, dat de Reformatie, nu zij gene berigten van vervolgingen, inlegeringen en. Zal heben mede te deelen, haren haat tegen het Catholicismus en de Roomsche Kerk, geregeld, zal bot vieren, hoe verstandeloozer zich daarbij hare woede vertoont, zoo meer bewijst zij der Catholijke zaak gewigtige diensten, en toont, dat de ketterij on- magt is, om hare zaak tegen de Catholijke Kerk, op een bondige wijze te verdedigen, Zij geeft er in het jongste No. reeds een staaltje van, Nadat zij over het schenken der reliquieén van de H. H. Pminirrus Apostel en Augustinus, door onzen H. Vader aan den nieuwen Bisschop van Algiers (1) geschonken, te heb- ben gesproken, zegt zij: » Kene kerk, die op zulke BEENTJES rust moet eenmaal eenen verschrikkeliken wal doen, die door de aanroeping van den Apostel Paiuiprvus niet zal verhoed worden!” Arme Refor- matie! Dausdanige spotternij past u in uwen tegen- woordigen toestand, als het lagchen aan iemand die kiespijn heeft! Waarlijk, wij hebben er deernis mede. In zijne voorrede voor de openbare uitgave van het Adres, door de afgescheidenen, in 1835, aan Z. M. gerigt, zeide de Heer Scuoure onderandere: Wij weten, op grond van Gods Woord, dat het konering Gods niet komt met uiterlijk gelaat, en dat de voortgang van dat koningrijk, dus niet afhankelijk is van de bescherming | eens aardschen konings.... Waarom geeft hij dan nu aan datgene, wat hij meent het foningryk Gods te zijn, in strijd met alle vroe- | gere beweringen en op eene wijze, die men vroeger afkeurde, een wiferlyk gelaat? Waarom heeft hij, om er dat witer%k gelaat aan te geven, de beseher- ming eens aardschen Konings ingroepen, niet alleen, maar om die te bekomen, datgene gedaan, wat men vroeger beweerde sfappen te zijn, waardoor de afge- scheidenen hunne conscientie zouden moeten verkrachten; en dat men zoo ongeoorloofd beschouwde, dat men wenschte daarvoor door Gods genade bewaard te worden? -—— Wij willen het beantwoorden dezer vra- = nie beproeven, noch meerdere woorden van den Heer CHOLTE aanvoeren; het aangevoerde is meer dan genoege ) ‘te " (1) Zie ons blad van 19 January bladz, 29, In een volgend N.° hoopen wij iets, aangaande het nu overgeleverd huishoudelijk reglement der Utrecht- sche afgescheidenen, te zeggen en onze lezers, die reeds eenigermate met dat stuk bekend In een volgend N.° hoopen wij iets, aangaande het nu overgeleverd huishoudelijk reglement der Utrecht- sche afgescheidenen, te zeggen en onze lezers, die reeds eenigermate met dat stuk bekend In een volgend N.° hoopen wij iets, aangaande het nu overgeleverd huishoudelijk reglement der Utrecht- sche afgescheidenen, te zeggen en onze lezers, die reeds eenigermate met dat stuk bekend In een volgend N.° hoopen wij iets, aangaande het nu overgeleverd huishoudelijk reglement der Utrecht- sche afgescheidenen, te zeggen en Zijn, door ons artikel voorkomende bl, 109 dezes jaargangs van ons blad, nader bekend te maken. ALGEMEEN LIEFDEWERK VAN HET CATHOLICISM IN KUROPA. Monseigneur Gituis, Coadjutor van Edemburg, heeft onder den naam van Cluvre du Catholicisme en Kurope eene associatie ontworpen, om alle behoeftige Catholijke kerken in oneatholijke landen, geldelijken bijstand te verschaffen. Wij hebben het ontwerp dier associatie ontvangen en zullener, zoodra mogelijk, na- der over Spreken, en deze heilzame inrigting, met de voordeelen, die zij opleveren moet, doen kennen, Zij is voor Kuropa wat de groote association pour la propagation de la Foi voor alle vreemde missien is. Het strekt on voorlog tot genoegen, te kunnen berigten, dat er eene soort van zamenwerking tas- schen de laatstgenoemde associatie en de gebeds-asso- ciatie voor de bekeering van Engeland en alle aan- hangers van ketteryy en scheuring, zal worden tot stand gebragt; waardoor de beide associatien zich des te gemakkelijker uitbreiden zullen; terwijl ook het doel is, om het nieuwe diefdewerk van het Catholicismus aan die beide associatien aan te sluiten, en daardoor aan elkanders uitbreiding bevorderlijk te zijn, De Eerw. Heer ne Baupry meldt ons, dat hij dienaangaande reeds aan den Coadjutor van Hdembur, heeft geschreven en ook de Eerw. Heer Spencer za hem daarover schrijven en uitnoodigen, om met ons over die zaak te correspondeeren. Onze tijd is rijp in groote gebourtenissen. Nooit heft er eene associatie bestaan, die zoo veel nuttigs, om niet te zeggen wonderen verrigt heeft, als de associatie tot voortplanting des gelöds, die nu ook, volgens den jongsten brief van den heer Spencer waarvan wij en unterkommen in den Godsdienstvrien zullen mededeelen in England is ingevoerd, en die haren bijstand, tot alle werelddeelen en de afgeles genste volken uitstrekt. Het liefdewerk van Monseigneur Gittis, omvat alle behoeftige kerken in Kusropa, en zal even als de associatie tot voortplanting des gelöst, een centraal bestuur hebben en cankad uitgeven; terwijl de zamenwerking onzer gebeds-associatie, met de beide andere groofe associatie noodwendig aller uitbreiding in alle landen ten geyolge moet hebben, niet alleen, maar niet missen kan, eene naauwere vereeniging der Catholijke bevolkingen van alle landen der wereld en derzelye onderlinge betreke kingen te bevorderen, als God, die liefde is, daarover zijnen zegen gebiedt: en wie.gou daaraan kunnen twijfelen, na den ruimen zegen, dien Hij reeds aan — de associatie tot voortplanting des gelöst heeft go- lieven te verleenen. = > al acae see ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij hebben me ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij hebben me ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij hebben me ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij hebben me ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij hebben me ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij hebben me ZULKE RESULTATEN LEVER ONZE BOEK- HANDEL TEGENWOORDIG OP, Wij he ermalen geklaagd, over het diepe verval van onzen boekhandel, die, zonder opbeuring, onherstelbaar verloren is. Wij hebben onderscheidene middelen beproefd en voorgesteld, die ons doelmatig toeschenen, om, aan goede boekwerken meerder de- biet te verzekeren; alles was, tot hiertoe, vruchte- loos. Waar echter een man als de Eerw. Om te doen zien, hoedanig het thans met die zaak gesteld zij, hebben wij gemeind, dat het niet ondien- stig ware, het volgende resultat openbaar te maken. In 1837, vertaalden wij een. allervoortreffelijkst en nuttig werkje, getiteld: De groote dag nadert, of brieven over de eerste Communie, door een oud Missionaris; een werkje, ’t welk, door alle ouders, die belang in de zaligheid hunner kinderen stellen, an hunne kinderen, voddér hunne eerste Communie, behoorde in handen gegeven te worden; een werkje, Waaraan onze eerbiedwaardige grize Kerkvoogd, de volgende, aanbevelende goedkeuring schonk, die in der tijd in de Catholyke Nederlandsche Stemmen, is medegelöde geworden: » GoErDKEURING. » Met een innig genoegen en groote stichting, heb- » ben wij het werkje gelezen, getiteld: De groote » dag nadert! of brieven over de eerste H. Commu- » nie, door een oud Missionaris van Amerika; (uit » het Fransch vertaald) door den onvermoeiden en » verdienstel » J. G. ne Sace Ten Brox, Über den J. G. ne Sace Ten Brox, Über den Notar; en darau niets gavonden, wat strij dig is met de heilige leer van den Catholijken Gods- dienst; integendeel, wij beschouwen het uitnemend geschikt, om de kinderen voor te bereiden tot het wandig ontvangen van hunnen Heer op den groot- sten dag huns levens! den dag van hunne eerste H. "Communie; menigvuldig zijn de schoone voorbeel- den, de heilrijke zedelessen en de godvruchtige oe- feningen, welke men in dit boekske aanstreft, wes- halve wij het aan onze Wel Eerw. Zielzorgers en godsvrucht-minnende ouders, hartelijk aenbevelen, den 22 April 1838. Vikcvis-Generaal Apos- f" » toliek cover do Neord- eft » Nederlandsche distrik- oae » ten, van het voormalig oie.'» Bisdom van Reermonde eyes! _- » en Pastoor te Grave." Daarenboven was de opbrengst van dit werkje, na aftrek der druk- en andere kosten, gehee/ ten voor- deele der Holsteinsche Missie en dus ad pios usus bestemd. Wie dus dat werkje kocht, had het dub- bele voordeel van een zeer nuttig werkje te bezitten en een arme Missie te ondersteunen. — Mogten wij ons dus niet vieijen dat ten minste dit werkje een ma- tig vertier hebben zou. — Er werden 500 exempla- ren van opgelegd. Wij belasteden den Heer | ons dus niet vieijen dat ten minste dit werkje een ma- tig vertier hebben zou. — Er werden 500 exempla- ren van opgelegd. Wij belasteden den Heer | ons dus niet vieijen dat ten minste dit werkje een ma- tig vertier hebben zou. — Er werden 500 exempla- ren van opgelegd. Wij belasteden den Heer | ons dus niet vieijen dat ten minste dit werkje een ma- tig vertier hebben zou. — Er werden 500 exempla- ren van opgelegd. Wij belasteden den Heer | ons dus niet vieijen dat ten minste dit werkje een ma- tig vertier hebben zou. — Er werden Bonan te Rotterdam, met de uitgave en zonden hem 370 Exemplaren. — Wijzouden eenige Exemplaren present, waar wij meenden anbeveling te zullen vinden. Er is, sedert dien tijd, een jaar verloopen, en zie hier nu het resultaat dier uitgave. Cau 2 &. De Heer C. J. Boran te Rotterdam. 35% — A. P. van Lancennuysen te Amsterdam. 12% 27 — J. R. van Rossumte Utrecht. 13% 27 — H. A. Bannine te  Wiles). ial 3} 5 De Heeren Onivier te Zertkzee..«.| » | 13 > — — pe Groot te Delft. « «| »| » 6 — — Qomens te Groningen. «| »| » 6 — -— Smirte Groningen.. «| »| » 6 ~~ -— Munpers te Leeuwarden..| »| » 6 — — Kestens te Snecke +» »« «| »| » 6 — — J. M,. W. Waanpers te Zwolle Jif; 2 tea eee » >» 13 — — van Dux te Delft.. ».j 13] » » 153| 80! 114 Das: — Verkocht.... 153 Exemplaren. Teruggezonden. 80 In Commissie gehörden 114 De Heer Botan nog over 23 Te zamen... 370 — Van de 153 gedebiteerde Exemplaren moeten nog worden afgetrokken; 10 Exemplaren, wegens het 13.¢ — 140 — Gratis-Exemplaar, dus: 143. Wijl het eene wsantie in den Boekhandel geworden is, om, boven en behalve het geworden, het 13.¢ Exemplaar gratis toetegeven. Zoodat de drie bovenvermelde gedebiteerde Exemplaren na afrek van het geworden, het 13.¢ Exemplaar gratis toetegeven. Zoodat de drie bovenvermelde gedebiteerde Exemplaren na afrek van het geworden, het 13.¢ Ja maar, zegt men: het is te duur! — Toen men eens aan wijlen den Haagschen Pastoor Thomas die anmerking maakte, betrekkelijk een door hem ver- taald en uitgegeven werk, waarvan de prijs naar even- redigheid zeer veel hooger was gesteld, gaf Zijn Eerw. tot antwoord: Hen goed Boek is nooit te duur. Het Boekje is vell En groot; en diensvolgens tegen 13 Centen het vel berekend; terwijl tegenwoordig de meeste werken tegen 15, a 16, ja, somtijds 20 Centen berekend worden. En wat zou het geweest zijn, als de prijs minder ware gesteld geworden? Dan zouden wij er waarschijn-lijk zelfs bij hebben toegelegd. — Het tegenwoordig geworden debiet van Catholijke boekwerken, was ons te wel bekend, om den prijs lager te kunnen stellen. Zoo lang als onze boekhandel is, wat hij is, en ons publick zoo weinig belang in goede uitkomende boeken stelt; zoo Jang als men er zich met een; » Het is te duur,” of: » Ik krijg het toch in mijn leesge- zelschep,” afmaakt, kan de prijs niet minder worden gesteld, kunnen er niet goedkoop nuttige boeken worden worden verspreid. Het is te duur?.-— Zegt men dat ook als er iets vreemds te zien, een, soms zeer ijdel ver- maak te genieten, of een nieuwe mode te koop is? — Jammerlijke uitvlugt! Als het op nut stichten en welden aankomt! Het is te duur! Het boekje was toch te ’s Hage niet beter kocp dan te Amsterdam en elders. En toch zijn er te ’s Hage 41 exemplaren, en in het groote, rijke, vermogende Amsterdam, alwaar zoo vele gegoe- de en brave Catholijken wonen, slechts 12 exemplaar verkocht is, schijnt men het duur Der te heben gee vonden, den in de minder aanziellijk steden, Ded/ft, Hoorn en Vlaardingen. Wij zouden zulke bedroevende resultaten, reeds meermalen heben kunnen opgeven; doch danzou men het welligt verkeerd heben uitgelegd: thans nu het een werkje ad pios usus uitgegeven betrof, meenden wij niet langer te mogen zwijgen. Het is te duur! f 1.20 is nog te veel voor een voortreffelijk, heilzaam werkje, groot 314 bladzijden; zelfs met de verdienste aan het geven van aalmoezen verbonden, er bijgevoegd! Groot zou dus ons verdriet zijn geweest, en wat zou men buitenslands van ons gedacht hebben, als wij, vroeger of later, bij de vermelding der Bijdragen voor de Holsteinsche Missie, hadden moeten zeggen: » Van het door ons vertaalde werkje: De groote Dag na- dert enz., is, na aftrek der kosten enz, niets of bijna niets, overgeschoten.” -Gelukkig is dit nu het geval niet, daar onze grijze eerbiedwaardige Kerkvoogd het werkje niet te duur vond, om vier en zestig exemplaren van hetzelve voor zijne rekening te nemen, ten einde aan elk zijner onderhoorige Pastoors een exemplar er van te kunnen gevven! Ook vonden twee onzer pensionaten het niet te duur, om er het eene vyf en twintig en het andere dertien exemplaren van te nemen. Wartling wij achten ons gelukkig, nog zulke voor belden te kunnen aanvoeren, bij de algemeene laauw heid onzer Catholijke boekverkoopers en bevolking, als het op ’t debiteren en aankoopen, van nuttige boeken aan- komt; ’t welk des te zonderlinger en onverklaarbaarder is, daar onze Catholijke landgenooten, blijkens de dui- zenden, die zij door middel van ons Tijdschrift den Godsdienstvriend aan onderscheidene liefdewerken heb- ben doen toekomen, getoond hebben, boven andere natién edelmoedig te wezen! Neen, onze Catholijken verdie- nen den blaam van karig te zijn, geenszins! Het kwij- nen van onzen Boekhandel heeft andere oorzaken...! Deze hier op te geven behoort niet tot ons doel. Wij zullen gezamenlijk met den Eerw. Heer HozpermAns beproeven, of die oorzaken weg te nemen zijn, en roepen daartoe de medewerking van alle ijverige Priesters en welmeenende Godsdienstvrienden in, De brief van den Eerw. Heer Horpermans, dit onderwerp betreffende Te uitgebreid zijnde, om in dit N.° te worden geplaatst, zal in ons volgend N.° worden medeged. Het werkje: De Heer is min deel, enz. een ver- volg op het boekje: De groote Dag nadert, is bij J. J. AnesteyN EN Zoon te ’s Bosch ter perse, en zal binnen weinige dagen worden verzonden. De voordee Jen van dat werkje zijn bestemd TEN BEHOEVE DER BOASSIE BESMETTELINGEN OP HET ETABLIS- SEMENT BATAVIA IN SURINAME. — Wij zul- len nu zien welke resultaten deze uitgave zal opleveren. — Onze Hoogw. Kerkvoogd heeft van dit werkje weder vier en zestig Exemplaren voor zijne rekening besteld, De REDACTEUR ver CATHOLIJKE NEDER- LANDSCHE STEMMEN. =. VIERDE AFLEVERING DER NIEUWE. 