Bijdrage tot de kennis der in Nederland voorkomende Haliplidae
E Everts
BIJACKAGE TOT DE KENNIS DER IN NEDERLAND VOORKOMENDE HALIPLIDAE, DOOR Jhr. Dr. Ed. EVERTS. Haliplidae zijn in het water levende, meer of min langwerpig eironde kevertjes, welke tot nu toe tot de Dytiscidae gerekend werden, doch in vele opzichten daarvan zoozeer afwijken, dat zij noodwendig tot eene afzonderlijke familie moeten gebracht worden. Thomson, Le Conte, Sharp en Horn J ) verklaren zich voor ge- noemde afscheiding der Haliplidae op grond van de navolgende kenmerken. Kopklein; oogengroot, ovaal. Sprieten draadvormig, kort, op het voorhoofd tusschen de oogen ingeplant, tienledig. Monddeelen als bij de Carabidae, tot verscheuren ingericht. Halsschild eenigszins trapeziumvormig of met meer evenwijdige zijranden, naar het scutellum meer of min driehoekig uitgezakt. Scutellum onzichtbaar. Dekschilden even als die van vele Carabidae met fijnere of grovere stippelrijen. Prosternum voor de coxae bultig opgericht, naar achteren verlengd en 1) Thomson, Stand. Coleopt. II. p. 2; Le Conte, Proc. Acad. 1853 p. 227 en 228; Sharp, Compt. rend. soc. ent. Belg. seance du 4 Sept. 1880; Horn, On the genera of Carabidae, Tram. Amer. ent. Soc. IX. (1881) p. 91—196. BIRD BAGEMENT TOT DE KENXIS DEB IF bet mesosternum bedekkend. Metasternum (zie * in de figuur), even als bij de Gicin-delidae en Carabidae, met een gedeelte voor de achtercoxae, hetwelk door een gedeelte voor de achtercoxae, hetwelk door een gedeelte afgescheiden is en zich als een driehoekig uitsteeksel tusschen de beide achtercoxae voortzet. Achtercoxae (zie ** in de figuur) tot breede onbewegelijke dunne platen uitgegroeid, welke een groot gedeelte van bet abdomen bedekken, elkander aanraken en tot an den zijrand van bet lichaam doorloopen. De middelste pooten staan verder van elkaar dan de achterpooten. Tarsen vijfledig. Ofscboon de Haliplidae him verblijf in bet water houden, bezitten zij geene eigenlijke zwempooten, dat wil zeggen, bunne achterpooten zijn geenszins platgedrukt en dus minder geschikt tot roeien. De vervorming der achterpooten tot roeirieinen, zooals bij de Dytiscidae, beeft dus niet plaats gebad; wel zijn de tarsen, vooral bij de mannetjes, met lange zijdeachtige haren bezet. Zij zwemmen niet onder gelijktijdige, maar onder afwisselende bewegende der achterpooten. Bij de wijfjes van enkele Haliplus -soorten zijn de dekscbilden tusschen de stippelrijen, behalve de gewone zichtbare stippels, nog uiterst fijn en dicht bestippeld. Uit de opgcsomde kenmerken blijkt dus, dat de Haliplidae te beschomven zijn als het meest verwant aan de Garabidae, doch vooral zijn te onderscheiden door het minder aantal sprietleden en de uitbreiding der achtercoxae. Yan de Dytiscidae verschillen zij door het geringer aantal sprietleden en de niet ontwikkelde roei-pooten. Zij Leven hoofdzakelijk in stilstaande, zelden in stroomende waterplanten, tusschen conferven en andere waterplanten. Hunne bewegjen bepalen zich tot kruipen en klimmen tusschen de onder water gedoken plantendeelen. In den morgenstond komen velen boften water en houden dan bun verblijf op de langs het water groeiende planten. Eene enkele soort leeft vooral langs beken in het mögliche verschön. Zij zwemmen zonder van het een plantendeel tot het andere te geraken. NEDERLAND VOORKOMENDE HALIPLIDAE. 89 I n d e e 1 i n g in genera. 1. Halsschild bijna vierhoekig, aan weerszijden met een aan den zijrand evenwijdig loopenden lijnvormigen indruk... III. Brgchius Thoms. Halsschild naar voren versmald, eenigs-zings trapeziumvormig, hoogstens aan weerszijden van de basis met een klein schrapjc.2. 2. Dekschilden zonder naadstreep; tusschenruimten der dekschilden bestippeld.. II. Halsschilden met een fijne naadstreep; tusschenruimten der dekschilden niet bestippeld Eld. Peltodgtes Regimb. I. PELTODYTES Regimen. Regimen, Etude sur la classification des Dytiscidae, Ann. Soc. ent. de France, T. YIII. 1878. p. 457. Cnemidotus Illig. Mag. Ent. I. 1802 p. 373. 1 ). Kop zeer klein; clypeus door eene dwarsgeplaatste kiclvormige verhevenheid van het voorhoofd gescheiden. Spriesten draadvormig, weinig langer dan de kop. Bovenlip kort, van voren zeer llauw uitgerand; bovenkaken halfcirkelvormig gebogen, scherp toegespitst, an de binnenzijde met twee tandjes; laatste kaaktasterlid kegel- vonnig en langer dan het voorlaatste; onderlip zeer kort, diktandig. Halsschild zeer kort, dubbel zoo breed als lang, naar voren versmald. Lichaam Iangwerpig eirond, dik, aan de achterzijde sterk gewelfd. Schildje onzichtbaar; in de plaats daarvan is de achterrand van het halsschild driehoekig uitgetrokken. Dekschilden met eene fijne naadstreep en met rijen groote stippels. Abdomen van onderen groote stippels. Abdomen van onderen groote stippels. De naam Cnemidotus moet vervallen, omdat hij door IlJiger gegeven is aan Halipliis-sQOvi&iL. 90 BIRDRAGE TOT DE KENNIS DER IN het uiteinde van eenen tand voorzien zijn. Leedjes der aeliter-tarsen geleidelijk in lengte afnemende; klauwen klein. In Europa komen twee soorten voor, waarvan eene inlandsch. Peltodytes caesus Dfts. Dufts. Fn. Austr. I. 284 (Fgtiscus); Aube, Ic. V. 38. pi. 3 f. 2; Sehaum u. v. Kiesenw. Naturg. der Ins. Deutschl. 1868. p. 12; Thoms. Stand. Col II. 3; Redt. Fn. austr. 3de ed. p. 91; Seidl. Fn. bait. 8. 43; Gemm. u. Har. Cat II. 427. Syn. impressus Panz. Fn. germ. 14. 7. Eivormig, okergeel. Halsschild aan den achterrand sterk in debreedte ingedrukt en met eene dwarsrij van diepe stippels. Dek-schilden met ongeveer tien regelmatige rijen van zeer diepe stipels, welke naar het uiteinde steeds fijner worden, en met eene gemeenschappelijke bruine vlek in 't midden van den naad; boven-dienen vertoonen de dekschilden in den regel nog eene flauwe aan-duiding van verscheidene andere donkere vlektes. Lengte 3|—4 mm. Niet zeldzaam door het geheele land in staande wateren. II. HALIPLUS Latr. Latr. Gen. Crust, et. I?is. I. 1806 p. 234. Kop klein. Bovenlip kort, van voren eenigszins uitgerand, boven-kaken als bij Peltodgtesj laatste kastste kleiner dan het voorlaatste, naaldvormig; onderlip zeer kort, met gespleten mid-dentand; eindlid der liptasters dik, priemvormig. Sprieten draad-vormig, kort. Halsschild smaller dan dekschilden te zamen, naar voren aanmerkelijk versmald; achterrand in 't midden, op de Plaals van het scutellum, driehoekig uitgezakt. Lichaam eirond of langwerpig eirond, dik, van onderen en van boven gewelfd. Deküsselden met ongeveer tien regelmatige stippelrijen. Prosternum vak ol uiterst weinig gewelfd, meer of min gegroefd, van achteren recht afgesneden of iets uitgerand (confinis Steph.). Metasternum effen of hoogstens met een groefje nabij de middelcoxae (ftdvus F., impressus F). De plaatvormige achtercoxae, welke niet van een tandje voorzien zijn, bedekken slechts de drie eerste abdominaal-segmenten, met uitzondering van de zijden. Leedjes der achtertarsen geleidelijk in lengte afnemende; de beide klauwen meer ontwikkeld dan bij Peltodytes. Kleine, gele of roodachtige kevertjes, met zwarte stippen, langs-streepjes of vlekjes op dekschilden. Zij houden hun verblijf in stande of weinig stroomende wateren, tusschen allerlei onderge doken waterplanten; zij klimmen ook op de boven het water groeiende plantendeelen of tegen grashalmen langs slooten en rivieren, van waar men ze soms in groot aantal kan afslepen. In Europa komen ongeveer 24 soorten voor, waarvan 15 als inlandsch bekend zijn. Dekschilden met zeer fijne stippelrijen en daartusschen uiterst fijn en dicht, eenigs-zins rimpelig, doch duidelijk bestippeld. b. Dekschilden met grove stippelrijen en daar tusschen met eene meer of min regel matige rijne stippels. d. b. Halsschild aan weerszijden van de basis met eene meer of min regel matige rijne stippels. d. b. Halsschild aan weerszijden van de basis met eene klein, maar duidelijk, scheefstaand langstreepje.3. conjinis Steph. Halsschild zonder dit langsstreepje of dit nauwelijks merkbaar. c. c. Voor- en achterrand van het halsschild scherp zwart afgeteekend; basis van het halsschild met eene Eine ufterst geringe aanduiding van een langsstreepje.2. varius Nic. Alleen de voorrand van het halsschild sombrümachtig; de basis zonder het minste spoor van een langsstreepje.1. obliquus F. d. Basis van het halsschild zonder eenige aan duiding van een langsstreepje of groefje an weerszijden. BIRDRAGE TOT DE KENNIS DER IN Basis vail het halsschild aan weerszijden met een meer of min duidelijk langsstreepje of groefje. l - c. De zijrand van het halsschild vormt met den zijrand van elk der dekschilden eene door-loopende uitranding; de eerste stippel der stippelrijen op de dekschilden niet grooter dan de overige. /. De zijrand van het halsschild zoodanig tegen dekschilden aansluitende, dat hij met den zijrand der dekschilden eenen hoek vormt; de eerste stippel der stippel der stippelrijen op de dekschilden veel grooter dan de overige, te zamen een meer of minder duidelijken dwarsindruk aan de basis der dekschilden vormende. 8. ajffinis Steph. f. Metasternum met een groefje nabij de middel-coxae. g. Metasternum zonder dit groefje.... h. g. Voorrand van het halsschild in ’t midden een weinig uitgetrokken, waardoor het an weerszijden uitgerand schijnt; dek’ schijen met enkele zwarte langsvlekjes. 6. fulvus F. Voorrand van het halsschild in’t midden niet uitgetrokken en daardoor over de geheele breedte geleidelijk uitgerand; slechts de stippels der dekschilden zwart.... 7. impressus F. h. Dekschilden ongevlekt. 4. tmeronatus Steph. Dekschilden met tamelijk breede, hier en daar tot dwarsbanden versmolten, zwarte vlekken.. 5. variegatus St. 1. Halsschild met een diepen dwarsindruk aan de basis, a An weerszijden met eene tot NEDERLAND YOORKOMENDE HALIFLIDAE. 93 over het midden reikende, boogvormige langstreep en met eene zwarte middelijk. 15. UneatocUis Marsh. Halsschild zonder diepen dwarsindruk aan de basis, hoogstens met eene zwakke aan- duiding er van; langsstreepje aan weers- zijden recbt of slechts uiterst ilauw gebogen en zeer kort; zonder zwarte middelijk. I\ k. Licht okergeel, met bier en daar afgebroken zwarte strepen, waarop de stippelrijen staan. 13. jluviatilis Aube. Donkerrood, met meer of min samenhangende donkere vlekken. 14. fulvlcollis Er. Roodachtig geel, met doorloopende, niet samenhangende breede zwarte langsstrepen op de dekschilden, waardoor deze laatsten een eenigszins donker voorkomen krijgen. 12. striatus Sharp. Roodachtig geel, met meer of min duidelijk vlekken, welke door samenhangende donkere lijnen ontstaan. L l. Lichaam kort en breed; dekschilden met krachtige stippelrijen; de stippels Ongeveer zoo breed als de halve tusschenruimten. 9. multipunctatus Welinke. Lichaam meer verlengd en iets smaller; dackschilden met fijnere stippelrijen, de stippels ongeveer zoo breed als een derde der tusschenruimten. 10. rujicollis de G. Lichaam korter dan bij rujicollis, naar het uiteinde sterker versmald; de eerste stipels der rijen aan de basis der dekschilden bij zonder groot, als groefjes, van de overige stippels aanmerkelijk verschillend... li.lIej/deniVfehnke. bijdeage tot be kennis deb in 4. Haliplus obliquus Fabr. Mant. I. 193 (Dgtiscus); Panz. Fn. Germ. 14. 6; Aube, Icon. V. 20 pi. 1 f. 3; Erichs. Kefer Mark. I. 188; Thoms. SJcand. Col. II. 8; Schaum, I?is. Heutschl. 14; Redt. Fn. austr. 3de ed. p. 92; Seidl. Fn. halt. 8. 43; Gemm. u. Har. Cat. II. 426. Lichaam geelachtig, aan de bovenzijde dof en uitersl fijn en zeer dicht bestippeld. Schedel in ’t midden bruin of zwart. Hals-schild met enkele verstrooide grootere stippels; in ’t midden Von van den voorrand meestal bruinachtig, aan de basis zonder eenig spoor van streepjes. Dekschilden aan den wort el breeder dan de basis van bet halsschild; naad zwart en 10 zeer fijne op zwarte lijnen stippelrijen; de zwarte lijnen zijn driemaal afgebroken en hangen hier en daar zoodanig samen, dat zwartachtige vlekjes ontstaan. Lengte 31 mm. Zeer zeldzaam. Breda (Heylaerts), Zutphen (Seipgens), Rhoon bij Rotterdam, in Juni en Juli (Schepman) en Warnsveld, in Juli (Groll). 2, Halplus varius Nic. Nicolai, Col. agr. Hal. p. 34; Schaum, 1. c. 14; Redt. Fn. austr. 3de ed. p. 92; Seidl. 1. c.; Gemm. u. Har. Cat. II. 427. Syn. maritimus Fairm. Faun. Frang. p. 216. Deze sort gelijkt zeer op H. obliquus, doch is steeds kleiner, an de schouders breeder en daardoor meer afgerond. Bleekgeel, uitersf fijn bestippeld; schedel meer of min gebruind, alsmede de voor- en achterrand van het halsschild scherp zwart afgeteekend. Dekschilden met fijne stippelrijen en zwarte langslijnen, waarvan de binnenste bijna geheel doorloopen, de buitenste twee- of drie- maal afgebroken zijn; hier en daar vloeien zij tot vlekjes samen. Lengte 2| mm. Zeldzaam. Breda (Heylaerts), Yorden (Groll), Middelburg in Mei (Gerth v. Wijk), Ilsselmonde, in September (Veth), Rhoon bij Rotterdam, in Juli (Schepman) en Maastricht (Maurissen). NEDERLAND VOORKOMENDF HALIPLIDAE. 95 3. Halipplus confinis Steph. III. Brit. II. 41; Redt. Fn. austr. 3de ed. 92; Gemm. u. Ear. Cat. II. 425. Syn. lineatus Aube, Icon. V. 21 pi. 1 f. 4; Thoms. Skand. Col. II. 8; Schaum, 1. c. p. 15; Seidl. 1. c. Deze soort gelijkt een Ipszins op obliquus, doch is iets korter, meer glanzig, meestal roestkleurig, en vooral onderscheiden door bet kleine langsstreepje aan weerszijden der basis van bet hals-schild. Zeer fijn en dicht bestippeld; halsschild met verstrooide grootere stippels; dekschilden met zeer fijne stippelrijen en zwarte lijnen, waarvan de binnenste minder samenvloeien en, behalve de buitenste, bijna niet afgebroken zijn. Lengte 3|—3| mm. De beer Yeth ving bij Rotterdam, alsmede de heer Maurissen te Ambij (Limburg) exemplaren, bij welke de dekschilden grooten-deels zwart zijn ten gevolge van de samenvloeiing der strepen. Ik bezit exemplaren uit Schotland en Frankrijk, welke even als H. varius bleekgeel gekleurd zijn, met geringe ontwikkeling der zwarte strepen. Deze varieteit wordt ook door Seidlitz uit de Ostzee-provincien opgegeven, De type werd aangetrofTen bij Breda (Heylaerts) en bij Middelburg (Gerth v. Wijk). 4. Haliplus mucronatus Steph. Steph. Ill. Brit. II. 40 pi. 11 f. 1; Redt. Fn. austr. 3de ed. p. 92; Gemm. u. Har. Cal. II. 426. Syn. badius Aube, Icon. 25 pi. 2 f. 1; Schaum, 1. c. p. 15. Deze soort is gemakkelijk te herkennen aan den korten breeden kop, de meer uitpuilende oogen, de vrij dichte en grove bestip-peling van het halsschild en de langwerpige, eenigszins parallele dekschilden. Roodachtig geel, op de dekschilden langs den naad veelal in het roodbruine overgaande; de schedel alsmede de voor en achterrand van het halsschilden of meer roodbruinachtig. Dekschilden met grove stippelrijen en in de tusschenruimten met eene rij fijnere stippels. Lengte mm. 96 BIRDRAGE TOT DE KENNIS DER IN Zeer zeldzaam. Zandvoort (Groll), Koudekerke (Gerth v. Wijk), Loosduinen (Everts). 5. Haliplus variegatus St. Sturm, Ins. VIII. 157. pi. 202 f. b B; Erichs. Keif. Mark. I. 184; Aube, Icon. V. 28 pi. 2 f. 3; Thoms. Skancl. Col. II. 7; Schaum, 1. C. p. 10; Redt. 1. c. p. 92; Seidl. 1. c. 8. 44; Gemm. u. Har. Cat. II. 427. De larve is beschreven door Schiodte (Nat. Tidshr. 1864. p. 164. t. 8 f. 13—15). Roestkleurig, rood of roodel. Halsschild van voren en van achten sterk bestippeld, aan den achterrand bovenden met eene rij grotere stippels. Dekschilden iets voor het midden het breedst, aan de sebouders smaller en naar het uiteinde meer geleidelijk versmald, met donkeren naad; eene gemeenschappelijke vlek in ’t midden daarvan en verscheidene vlekken op bet midden van elk, bruin of zwart. Lengte 3—3| mm. Over ’t algemeen zeldzaam. Den Haag, Juni (Leesberg en Everts); Hengelo, Vorden en VVarnsveld, in Juli (Groll); Leiden (Perrin); Zierikzee, April (Fokker); Nijmegen (Ter Haai'); Rhoon, Februari (Schepman). 6. Haliplus fulvus Fabr. Fabr. Spt, El. I. 271 (Dytiscus); Sturm, Ins. VIII. 148. t. 201; Schaum, 1. c. p. 17; Thoms. 1. c. II. 6; Redt. 1. c. p. 92; Seidl. 1. c. 8. 45; Gemm. u Har. Cat. II. 425. Syn. ferrugineus Aube, Icon. V. 23 pi. 1 f. 5. In den regel donker roestrood, zelden geelrood, met bruine langsvlekken op de dekschilden. Halsschild aan voor- en achterrand met enkele krachtige stippels en met eene rij grootere stippels aan den achterrand; de voorrand is een weinig uitgetrokken. Dekschilden eirond, aan de schouders verbreed en naar het uiteinde geleidelijk versmald, met rijen van niet zeer dicht staande grove stippels en eene rij van ved fijnere stippels op de tusschenruimten. Metternum in ’t midden tussclien de trochanters der achterpooten met een klein groel'je. Lengte 4 mm. Verbrcid, docli nergens gemeen. Den Haag, Juni (V. d. Wulp en Everts); Rotterdam, Mei (Veth); Heng elo, Juli en de Bill, Juni (Groll): Rioon, Februari en Maart (Schleppman); Baarn (Jaspers); Breda (Heylaerts); Zutphen (Seipgens). Een zeer licht gekleid exemplaar bij Driebergen, April (Six). 7. Haliplus impressus Fabr. Fabr. Enl. Sijst. I. 199; Erichs. Kaf. Mari. I. 184; Gemrn. u. Har. Cat. II. 426. Syn. jlavicollis Sturm, Ins. VIII. 150. t, 202 t. a A; Aube, Icon. V. 24. pi. 1 f. 6; Thoms. 1. c. II. 6; Schaum, 1. c. p. 171; Seidl. 1. c. 8. 44; Redt. 1. c. p. 92. Verwant an fulvus, doch kleiner en iets breeder in de schounders. Steeds bleek roodgeel, ongevlekt. Yoorrand van bet halsschild niet uitgetrokken, aan den achterrand vrij dicht bestippeld en met een grootere stippels aan den achterrand. Dekschilden metrijen van diepe en dicht bijeenstaande zwarte stippels; de tusschen-ruimten als bij fulvus bestippeld. Metasternum eveneens met een groefje. Lengte mm. Veel zeldzamer dan fulvus. Den Ilaag, Sept. (Everts); Utrecht, Mei en Sept., Haarlem, Juni, Zandvoort en Warnsveld, Juli (Groll); Isselmonde, Sept. (Veth); Zutphen (Seipgens); Rhoon, April (Schlepman); Bunde bij Maastricht, Mei (Manrissen). 8. Haliplus affinis Steph. Steph. III. Bril. II. 42; Gemm. u. Thar. Cat. II. 425. Syn. cinereus Aube, Spec. VII. 1888. p. 18; Icon. V. 30. pi. 2 f. 4; Schaum, 1. c. p. 18; Redt. 1. c. p. 92; Seidl. 1. c. 8. 44. Kleiner dan impressus. Geelachtig; schedel bruin; halsschild a An de voorzijde een weinig gebruind, aan den voorzijdeu van de acht (errand vrij dicht bestippeld, zonder sleepje aan weerszijdeii van de basis. 98 BIRDRAOE TOT DE KENNIS DER IN Dekschilden aan den wortel rnerkbaar breeder dan bet halsschild, zoodat de schouders meer dan bij de andere soorten uitpuilen, met rijen van dicht opeenstaande stippels, gedeeltelijk op bruine lijnen geplaatst; van deze stippelrijen is de eerste slippel aan den wortel der dekschilden veel grooter dan de overige; tusschenruimten met van elkander stippeltjes. Metasternum elTen, niet gegroefd. Ik trof deze zeldzame soort slechts eenmaal aan bij den Haag, in Mei. 9. Haliplus multipunctatus Wehncke. Wehncke, Deutsche Ent. Zeitschr. 1875 p. 122. Deze soort gelijkt op ruficollis, docb is iets breeder in de schounders. Kop roestkleurig met donkeren schedel, met weinige dock vrij sterke stippels bezet. Halsschild aan den voorrand bruinachtig en verspreid bestippeld, aan den achterrand een weinig in de breedte ingedrukt en eveneens verspreid bestippeld, aan weerszijden van de basis met een scherp aangeduid streepje. Dekschilden aan den wortel duidelijk breeder dan het halsschild, met rijen van kraclitige vrij dicht bijeenstaande stippels, welke gedeeltelijk zijn geplaatst op zwarte lijnen, die door inenvloeien eenige donkere vlekken vormen. Lengte 2|—2-| mm. Bij den Haag, April en Augustus (Everts); ook bij Rotterdam (Yeth) en te Baarn (Jaspers). 10. Haliplus ruficollis de G. De Geer, Ins. IY. 104. t. 16 f. 9 (Dytiscus); Erichs. Kaf. I. 186; Schaum, 1. c. p. 19; Thoms. Six and. Col II. 5; Sn. v. Volleidi. Gel. diere van Nederl. p. 169; Redt. 1. c. p. 92; Seidl. 1. c. 4. 44; Gemm. u. Har. Cat. II. 426. De larve beschreiben des Schiodte (Nat. lidskr. 1864 p. 161 t. 8 f. 1—12). Kop roestkleurig, met bruinachtigen schedel, fijn en verspreid bestippeld. Halsschild roodachtig geel, aan den voorrand bruinachtig, kort, naar voren aanmerkelijk versmald, fijn en verstrooid, aan den ersterennd iets dichter bestippeld on aan vvererszijden met cen kort streepje voorzien, dat ongeveer een vijfde van do lengtc van hot lialsschild bedraagt. Deksehilden aan den wortel breeder dan hot, lialsschild, naar het niteinde sterk versmald, bloekgeel, duidelijk zwart gevlekt ten govolge van bet inoenvloeien van donkere lijnen, op welke rijen van even.sterk ontwikkelde stippels staan; de buitenste sfippelrijon zijn zwakker dan de binnenste; in de tussrhen-rnimten bevinden zieli enkele stippoljes. Analässig. tot op een smallen zoom, na aan de basis, dicht bestippeld. Bij bet $ zijn de deksehilden op ae achterhelt tänkend en daardoor iets minder glanzig dan bij bet; doze bestipeling is slecbts bij sterke vergrooting duidelijk te berkennen. Lengte 3 mm. Overal zeer geineen. 11. Haliplus Heydeni Webncke. Wehncke, Deutsche Eni. ZeiUchr. 1875 p. 122. Deze soort beeft het voorkomen van 1L rujicollU, docb iskleiner, korter en naar het niteinde sterker versmald; de bestippeling is meer verspreid en veel sterker. Kop roestkleurig, met bruinen schiedel en verspreide lijne bestippeling. lialsschild roodgeel, met bruinen voorrand, eveneens verspreid docb iets sterker dan de kop bestippeld, aan weerszijden van de basis met een diep streepje, dat een tlerde der lengtc van het lialsschild inneeint. Deksehilden rood geel, sterk bestippeld; de stippelrijen beginnen aan den wortel met eene veel grootere onregelmatige stippel; zij staan gedeeltelijk op zwart c lijnen, die door ineenvloeien zwarte vlekjes vormen. Anal-segment verspreid bestippeld. H et $ vertoont niot de lijne bestippeling op de deksehilden. Lengte 2. — 2. mm. Op onderschcidcne plaatsen aangetrollen met. rujlcollis. 2. Halplus striatus Sharp. Sharp, Eni. month. Magac. VI (1809 — 70) p. 81. Syn. mmaculatus Gerhardt, ZeiUchr. fur Eni, Ser. II. Heft VI. Breslau 1877. 100 BIRDRAGE TOT DE KENNIS DER TK Deze soort, welke mede na verwant is aan rnjicoUis, ondersclieidt zicli, door dat het lichaani lets grooter en aan de schouders iets smaller is, een weinig nicer naar het uiteinde versmald en met breede zwarte lijnen op de dekschiilden, welke lijnen doorloopen cn nict afgebroken zijn noch tot vlekjes inecnvloeien. Anaalsegment verspreid bestippeld. Het $ niet op de dekschiilden fijn bestippeld. De kleur is gewonlijk lieldcr roodgeel, tenvijl zij bij rnjicoUis meer vuilgcel is. Lengte mm. Ik trof deze soort aan bij Vianen in Jnni, bij den Haag in April, en to Loosdnien in Mei; zij word ook gevangen bij Ziciikzce (Fokker). Ongetwijfeld is de door Gerhardt beschreven. Immaculatus dezelfde soort, welke door Sharp als a triafns beschreven word. Exemplaren van im macula t us, welke de beer Wehncke le Hamburgonderzocht, beantwoorden volkomen aan de beschriving, door Sharp van si rial us gogeven. Olschoon hel niet onwaarschijnlijk is, dat deze soort, met il muliipunciaiiis, lleyileni, rnjicoUis en jhimatills, slechts rassen of varieteiten van ecne en dezelfde soort zijn, zoo valt loch het verschil in habitus, kleur en structuur in 't oog, wanneer men geheele scrien met elkander vergelijkt. Dal de dekschilden van slriatus $ overal fijn bestippeld zonden zijn, daarvan spreekt Sharp niet, docli Wehncke 1 ) geeft zulks op, terwijl l)ij immaadalus de wijfjes geenszins bestippeld zijn. Intus-schen vond ik onder lijn bestippelde rnjicoU is wijfjes enkelo voor- werpon, bij welke de zwarte vlekjes op de dekschilden nagenoeg ontbrekon en derhalve do zwarte strepen meer geisoleerd zijn en nicer gelieel doorloopen. Zijn dit missehien de exemplaren, die Wehncke als sfrialus Sharp beschouwde1 let al of niet gegrold zijn van het prosternum, waaraan Wehncke, naar het schijnt, grootn waarde liecht, koint mij voor volstrekt niet constant te zijn : hij vole exeinplaren o. a. van JL Jluviatilis, die ik te zamcn 1) Wtdmrke, Übersicht einiger Veneutung lies 11. ruficollis (Deutsche Ent, Zeitschr. X\1V. 1880. Heft 1). XEDEULAND VOOKKOMEIÈII ALIPLIDAT5. 101 ving, verloonden zich alle overgangen van gelieel eden tot duide- lijk gegroefd. 13. Haliplus fluvialilis Aube. Aube, Jeon. V. 33 pi. 2 f. 3; Erichs. Kaf. Mark, 185. 6; Schleim, 1. c. p. 10; Thoms. 1. c. p. 5; Redt. 1. c. p. 91; Schidl. I. c. 4. 44; Comm. u. Har. Cat. II. 425. Uezc soort is almede verwant aan rujicollis, doch smaller. Zeer bleek geckel, met niet inenvociende, niet onafgebroken, doorloopende zwarte lijnen op dekschilden. Oogen grooter en meer uitpuilend. Sehedel een weinig gebrind. Halsschild aan den voor- en achter-rand vrij dieil bestippeld. Stippels der rijen op dekschilden tamclijk lijn en dicht op elkander staandc, die der binnenste rijen iets dieper dan de buitenste. Lengte 3 mm. Zeldzaam, uitsluitend in stroomend water. Eenmaal door mij in groote aantal bij Woudrichem lungs de Merwede van waterplanten gesleept; ook zag ik voonverpen uit Rhoon (Schepman) en St. Pieter bij Maastricht (Maurissen). 14. Haliplus fulvicollis Er. Ericlis. Kaf. Marti. I. 186; Schaum, 1. c. p. 20; Thoms. 1. c. p. II. 5; Redt. 1. c. p. 92; Seidl. 1. c. 4. 44; Gemni. u. Har. Cat. II. 425. Zeer verwant aan rujicollis, doch vooral onderscheiden door het lange, scheevc streepje aan weerszijden der basis van het halsschild. lvleur roestrood of bruinrood, zeldcn lichter geelrood, sterk glanzig. Dekschilden nagenoeg als bij variegatus geteckend, d. i. met donkere viejes. Kop fijn en vrij dicht be-slippeld. De stippels der rijen op dekschilden staan verder van elkander dan bij rujicollis; de tusschenruimten zijn met enkcle stippels bezet. Lengte 3 mm. Ik zag slechts twee voonverpen, door wijlen Dr. Herklots voor vele jaren wellicht bij Leiden aangetrolfen. 102 bijdrage tot de kennis deh in 15. Haliplus lineatocollis Marsh. Marsh. Eul. Brit. I. 429 (Dytkcus); Aube, Icon, V. 34. pi. 3 f. 1; Schaiun, 1. c. p. 20; Thoms. 1. c. II. 4; Redl. 1. e. p. 92; Seirll. 1. e. 4. 44; Gemm. u. Har. Cat. II. 426. Syn. Ustriolalus Dufts. Fn. Austr. I. 285 {Di/iiscus)\ Sturm, Ins. VIII. 159. t. 202 f. c' C. Deze soort is langer clan rujicolli x en naar het uiteinde minder toegespitst. Kop dicht en sterk bestippeld, donkerbruin of zwart, an do voorzijde roodachtig. Halsschild geel, aan den voorzijde roodachtig. Halsschild geel, aan den voorzijde roodachtig. Dekschilden aan de basis iets breeder dan het halsschild, bleekgeel, met rijen van zwarte, krachtige, dicht opeengedrongen stippels en menigmaal met eenige meer of min duiclelijke tlonkere vlekken; gewonlijk eene gemeenschappelijke donkere vlek ophet Midden van den naad. Prosternum breed gegroefd; metasternmn ellen. Lengte 3 mm. Zeer geineen. III. BRYCHIUS Thoms. Thoms. Stand. Col. II. p. 8. Rit genus is van Haliplus onderscheiden door het halsschild, dat vierhoekig is, voor het midden eenigszins afgerond verbreed enadder het midden tot aan de basis een weinig versmald, aan wecrszijden met eene diepe, nagenoeg tot aan den voorrand rei-kende langsgroef, en met eene dwarsgroef aan de basis tusschen de beide langsgroeven; hovendien is de zijrand uiterst fijn gekerfd. Metastenmm met een diep groefje. De plaatvormig verbreecle achter-coxae bodckken, even als l)ij Haliplus, de drie eerste buik-segmenten, behalve den zijrand. Achtertarsen met lange dunne klauwen. In Europa komen drie soorten voor, waarvan eene inlandsch is. Brychius elevatus Panz. Panz. Fn. derm. 14. 9 (Dglixcus); Aube, Icon. V. 17. pi. 1 f. I (Hullplus); Schaum, I. e. p. 22; Thoms. 1. e. II. 9; Redt. 1. c. p. 93; Seidl. 1. e. 4. 45; Gemrn. u. Har. Cat. II. 425. Lichaam langwerpig. Liclit okorgeel, hovenkaken aan de basis zwart; halsschild aan voor- en achterrand een weinig gebruind. Dekschilden met zwartachtige stippelrijen, welke nabij den naad hel diepste zijn; de derde tussclienruiinte tot over het midden kielvormig opgericht. Zijden van het aehterlijt zwartachtig. Lenge 3|—4 mm. Deze soort leett in beekjes, vooral tusschen het mos langs de covers. Sleclds eenmaal in Nederland aangctrolven te Valkenburg l)ij Maastricht door den hcer Yon Hagens uit Diisseldorf; het exemplar heb ik aan de welwilleiidheid van genoemelen beer te danken. 