A history of England principally in the seventeenth century
Ranke, Leopold von, 1795-1886
Ick heb gisteren avont wel onfangen U. Ed. brief van 27 dez, en heb dien conform gescreven aen d'Hartogh van Savoyen en la Gallway door een extr. courier. Ick hoop dat de H'' de la Tour ook sal hebben gescreven volgens het geene hy U. Ed. heeft belöff, sick heb my gereferett aen M' Gallway aen 't geene U. Ed. hem sal informeeren van het gepasserde in d' conferenien in den Hagh met Mr de la Tour wenschende dat hy cincerer is geweest, wantick nogh al seer bekommert ben wegens die separate negotiatie in Piemont, het sal my verlangen wat Calieres daer omtrent sal hebben geseyt. In 't Leger tot Corbay, 2 Juli 1696. Ick heb gisteren avont onfangen U. Ed. brief van 30. Juni en gelesen de depéches van Weenen, het antwoort by G. Kinsky opgestelt is de wonderfullyckst olypodrigo dat ick van myn leve het gelesen, naer ick het kan begrypen soo tendeert het voomamentlyck om niet directelyck voor als nogh in d' secrete negotiatie te consenteeren, maer wel te mogen leyden dat men met deselve voortgaet, dat is voor so veel het formel aengaet om in G. Kinsky's woorden te spreecken en wat het Materieel belanckt soo is het positief in de restitutie Straesburg en Lotheringen, op welcke twee saecken het geheel werck sal rouleeren. Om dit nu soo plotselyck an Calieres te communiceeren vrees ick dat mogelyck occasie sonde kunnen geven, om de geheele negotiatie af. Te breecken, dat vooral in desen tyt niet en moet geschieden, soo dat men met vorsichtigheits daer van kennis sal moeten geeven aen Calieres. Onse afspraeck tot Breda was dat den H'" van Dycvelt my soude koomen vinde als den Courier van Weenen weder lerugh soude syn gekoomen, sick meen nu dat het seer nootsaekelyck sal by den H'" van Dycvelt te spoedighste by my komt en dat U. Ed. hem wil instrueeren van syne sentimenten op dit geheele important werck. In 't Leger te Atteren, 2 August 1696. Den G. van Portland is eergisteren vertrocken naer Engeland, sick versoeck dat U. Ed. hem van tyt tot tyt wil informeeren hoe het met de secrete negotiatie staet. Loo, 27 September 1696. Ick magh wel leyden dat U. Ed. myn Naem gebruyckt om aen H' Boreel en Dycvelt pouvoirs te doen het equivalent voor Luxenbourg soude ick meenen dat men behoorde te nemen de bewuste vier Sleeden en Philippeville ofte liever Furnes gefortifieert met het ambaght, sick weet dat het voor dese aen de Franse is geweest — Wegens de fortificatien van Luxemburgs weet U. Ed. myn sentiment, het sal myn seer lief syn dat het getal van d' Ministers wert afgesneden maer ick sal my niet kunnen dispenseeren om nogh een ofte twee by M>^ Villiers te voegen. Men sal in Engeland oock sterck insisteren om een tractaet van Comertie te sluyten neffens de vreede. Wegens het behouden ofte restitue Ernst geen in 'd west Ind. is genomen, kan 'ick U. Ed. niets positief seggen voor en aleerick de sentimenten uyt Engeland sal hebben vemomen, k meen 00k niet dat dit point seer presseert om gedetermineerd te werden. — Hoe meer ick op de plaets van 't Congres denck, hoe ick vinde dat den Hagh het werck uyttermaeten moet verkorten en daerom ben ick alleen daervoor. — Kensington 10/20 November 1696. Wegens het groot werck d' Negotiatie van Vreede, en hoe meer ick op deselve dencke hoe meer ick my geembarasseert vinde door de manier van procederen van Calieres, want aen d' eene kant is het onmogelyck manier van Frankr. 't ontfangen, 't geen U. Ed weet dat ick altyt vooral heb geaprehendeert, en aen d' andre Kant sien ick groote diflSculteyten die daer syn om die negotiatie aftebreecken, hoe een expedient daer tusschen beyde te vinden sal U. Ed. best kunnen van oordeelen die op de plaets is. Kensington 24 November of 4 December 1696. Ick heb U. Ed. met de post van voorlede Vrydagh niet gescreeven, daertoe geen materie hebbende noghte brieven 't anlwoorden, seedert heb ick ontfangen U. Ed. brieven van 27 en 30 November. — Ick heb U. Ed in myne voorgaende in 't breede gescreeven, dat ick niet konde relacheeren in 't geene Calieres voor dese hadt toegestaen om my 't erkennen. Waerin ick nogh volkomen persisteere, maer ben tenemael van opinie met U. Ed. dat wy die negotiatie niet moeten afbreecken om de reedenen in U, Ed. brieven gementioneert, maer lyvende persisteeren by ons gesustineerde, sal Calieres moeten toegeven ofte selfs de negotiatie afbreecken, 't geen veel beter is als het moet geschieden als dat het van onse kant quam. — Ick mo et U. Ed. seggen, dat ick nog van sentiment ben dat ons de vreede seer nodigh is, maer aen d' anderkant weet ick oock wel dat indien Vrankr. die niet en begeert op draghelycke conditie, dat wy den oorlogh dan wel moeten continueeren, alhoewel ick niet als quade successen voorsie, daerom sonde ick meenen dat men op een geringe formaliteyt ofte een klyne somme gelts niet behoorde te sien, als men verseeckert was om dat groot werck tot een eynde te brengen. Hadt men kunnen komen tot het formeeren van een generale plan van Vreede met Calieres het sonde seeckerlyk de beste en korste wegh syn geweest, en sonde nogh syn indien men wegens de preliminarien eens kann werden, want met de Keyserse Ministers en sal niet te doen syn, sy soecken geen korte af komste en wie weet waerheenen sy de saecken soecken te dirigeeren. Ick heb nogh huyde met de G. van Aversberg daer over gesproocken en hem rondt uyt geseyt de gerughten die daer liepen, dat sy door de Geestelycke onder de handt negotieerden en Engelandt en Holiandt daer buyten woude sluyten en een werck van Religie maecken, hy heeft geprotesteert daer van niet te gelooven maer soude daer over scr}'ven. Ensington, 1/11 December 1696. Ick beken dat de Negotiatie niet gegrässe sagh afgebroocken en dat iick seer naer de vreede wensche; want indien wy den oorlogh moeten continueren ben ick seer bekommert vor quade successen van alle kanten, 't welck onbegrypelyck is, dat by het buys van Ostenden niet en wert geconsidereert naer behoore. — Kensington, 8/18 December 1696. Ick heb met aengenaemheyt vernomen dat Calieres het preliminair in myn reguardt heeft toegestaen op eene manier de ick oordel aventageuser te syn als het in 't eerste was voorgeslagen, ick weet niet wat dese schielycke verandering van d' Franse beduyt, maer ick ben bedught dat het op eenigh quat dessyn is aengeleyt, gelyck U. Ed. Moggyn nogh wel indaghtig sal syn dat voorleden voorsoomer even voor het eclateeren van d'Conspiratie tegens my en d' iniensie van d' Ryck t' invadeeren, sy dae oock verklaerden Luxemburg te willen siedeeren. — Ick meen evenwel dat men nu niet een moment tyt moet verliesen om die voorslagh aentenemen en alle verdere praeliminarien 't ad-justeeren en de negotiatie met alle vigeur voorttesetten. Ick sie wel neffens U. Ed. de groote diflcultiesen die daer seyn om een generale plan te maecken, maer aen d' ander kant sien ick niet hoe het mogelyck is sonder hetselve een afkomste van saecken te hebben so spoedigh als het voor ons interest nodigh is. Kan het evenwel niet geschieden soo ben ick oock van U. Ed: sentiment Dat men hoe eer hoe beter tot een General Congres moet koomen. U. Ed. moet secker staet macken dat de Keyserse Ministers geen facilityt sullen toebrengen nogh tot het ander maer tot contrarie alle soorten van Difficultiesten en longeurs, soo dat men nootsaekelyck haer wat cavalierement sal moeten tracteeren, jae selfs vervangen indien men tot een generale plan van vreede met Calieres kan koomen en sick ben gepersuadeert, indien Calieres was verseeckert dat wy ons soude willen engageeren om sulcken plan aen onse geallieerdens smaeckelyck te maecken dat hy daertoe soude koomen, wantick niet en weet dat tot nogh toe hem daer omtrent eenigh hoop is gegeven dat wy sulcken pas soude willen do En. — Kensington, 25 December 1696 oi Jan, 1697. Door des fest daghen is her interruptie in de besognes van 't Parlement, 't welk niet soo ras voort en gaet als ick wel wenste en de noot het vereyste; ick hoop evenwel datter nogh aparentie is, dat sie al haer werck in ses weecken soude kunnen hebben gedaen, maer seeckerlyck niet eerder. De difficulieyten syn in haer selven seer groot en men heeft met wonderlycke menschen te doen. — Kensington, 21 December 1696 ol^ Jan, 1697. Het is my seer leet te sien dat het groot werck van Negotiatie van Vreede soo langsaem voortgaet, indien men sigh attacheert aen alle de difiicultieyten en scrupeles van d' Keyserse Ministers en sal men seeckerlyck daer noyt een eynde van sien. Het werck van Lot- theringen weet U. Ed. dat ick altyt v Het Oor het discielste point heb Agesien, maer ofte van den Slaet en my soude kunnen verwoght werden, alleen daerom den oorlogh te continueeren en weit ick niet ofte redelyck soude syn, alhoewel het niet kan worden ontkent dat de groote Alliantie ons daertoe verbindt, het geen my meest bekom- mert is, dat als de Keyserse de overmaght van Franse den Rhyn sullen sien gepasseerdt, dat sy daer alles sullen willen toegeven gelyck ons d' Experientie leert van 't gepasseerde in Italien en de Creytsen haer seecker voor ooghen siende van's gelyck sullen doen als den Hart, van Savoyen en met Vrank. tot een neutraliteyt treeden, U. Ed. wil considereren in wat Staet wy dan sullen syn om den oorlogh te continueren ofte een Vreede te maecken, ende daerom moeten wy ons precautioneeren soo veel mogelyck tot onse eygen behoudenis, ick en twyfele oock geensines ofte daer wert onder de handt op een manier ofte het ander door de Keyserse met de Franse genegotiert — Ick kan by my selve geene andere gedaghten kiygen om een korte afkomste van dese saeck te hebben als een plan van 't geheele werck met Calieres te maecken daer wy ons soude engageeren om het aen d' geallieerden smaeckelyck te maeken ofte om in klaerder termen te spreecken, te doen aenneemen, maer naer dien Calieres niets wil relacheeren van Lottheringen daer de groote swarigheyt leyt, so soude ick neffens U. Ed. meenen, dat wy een Voorslagh van 't geheele werck souden kunnen doen, en indien Vrank. dat aenneemt soo is het geheele werck gefonden gelyck ick ^el soude hoopen indien sy het reght meenen met de Vreede en d* in cas van refus sal 3i6 EXTRACTS FROM THE men evenwel toi het general Congres koomen, waer ick dan wel geen goets in sie, maer ter Contrarie veel quats, evenwel de saecken syn soo seer geadvanceert en meen ick niet mogelyck dat wy nu een generale en publique Negotiatie kunnen eviteeren, men magh hoopen dat door de wegh van mediateur, Vrank. sonde kunnen warden gepersuadeert om favorabelder conditien voor Lottheringen intewel- ligen als nu schynen te doen, in dien voor den aenvanck van d' Campagne niets posidefs wert geconcludeert ofte in alle gevalle geconvenieert wegens een stilstand van wapenen, so sal het werck soodanigh werden geembrouUiert, dat geen mensch kan oordeelen tegenwoordigh, wat daeruyt sal werden, voor ons naer menschelyck aparentie niets als quat. Wegens de plaets van 't Congres weet U. Ed. dat my altyt indifferent is geweest, maer ick soude nu tenemael voor die voorslagh syn, om de Franse ambass. tot Delft te doen koomen, en dat die van d' geallieerdens in den Hagh bleven en dat men tot Ryswyck negotierde, 't geen ick meen dat aen d' Keyserse smaeckelyck behoorde ge-maekt te werden, indien de saeck nogh in syn geheel is, want seeckerlyck het sal den tyt seer menageeren, jae meer als men wel kan voorsien. — Kensington, i / ii Januar 1697. Ick meen dat U. Ed. seer wel heeft gedaen van d' Heer Boreel alleen te employeren om te sien ofte het mogelyck is van Calieres favorabelder declaratie te ontfangen in 't reguard van Lottheringen, wantick oock gepersuadeert Ben indien Vrank. Yets toe will gven, dat deselve het ter genoeghe van Amsterdam eerder sullen doen als voor ymant, maer ick vrees seer dat in dese Sack niet en sullen relacheeren, op hoop dat sy Straesburg van d' Keyser nogh sullen extorqueren, 't geen my niet weynigh en bekommert, siende de insurmountable dificultieren om den oorlogh te continueren, met eenigh hoop van succes, ende aen d' andre kant sie ick oock de uytermaete groote Swarigheeden die daer syn om de vreede te maeken sonder dat het werck van Lottheringen wert ingeschickt, soo dat ick met verlangen sal verwaghten te vememen, wat den Heer Boreel sal hebben kunnen uytrighten, mogelyck sal die wegh oock niet onbequaem syn, om tot een Stilstand van Wapenen te geraecken. Washington, 1/2 Januar 1697. Het is unmogelyck op die manier te kunnen continueeren, en ak ick U. Ed. in myne laeste heb gescreeven, men sal haer in veel saecken moeten vervangen ofte daer en is geen afkomste van Saecken te verwaghten. Want soude men genootsaeckt syn om over yder incident een Courier naer Weenen te moeten senden en antwoort verwaghten, sonder met het werck middelerweyl voortegaen, kan men in geen Jaer en dagh een eynde van Saecken maecken. — Ick hoop in Godt, dat de tydingh die U.Ed, uyt Vranckr. heeft ontfangen van d' doot van d' C. van Spagne en van het declareren van syn Erfgenaem niet waer sal werden bevonden, want andersint8 sal alles weder in d' uyterste. Confusie syn en geen apparentie altoos tot een Vreede. Ick hoop dat ick met de naeste post sal kunnen vememen wat antwoort Calieres uyt Vrank. sal hebben ontfangen op de conversatie met den Heer Boreel gehouden, alhoewel ick weynigh verwaghting daer van hebbe, ick wil oock hoopen dat men dar mede sal kunnen vememen wat Antwoort van Weenen sal syn gekoomen wegens de Preliminarien, ick soude meenen dat in cas de Keyserse haer niet en conformeerde, dat men evenwel met de negotiatie behoorde voort te gaen. Het geconvenieerde tot securityt van Bon ofte Nederrhyn voor deze Winter gevalt my wel en ick maeck geen swarigheyt, dat voor deze expeditie in 't Landt van Ceulen, de Ceurv. van Ceulen het Commando voert, mits dat de Ceurv. van Brandenburg daer In conséquence, en dat het is sonder verdere Consequentie voor het toekoomende. — Kensington, 19/29 /a«ar 1697. Vememe met leetweesen dat courier van Weenen, wegens de Prae-liminarien nogh niet terugh was gekoomen. — Det traineere van at Keyserse Hof is niet langer te verdragen en wat antwoort die Courier ock soude medebrengen, be ick absoluut van sentiment dat men met de Negotiatie moet voortgaen ende U. Ed. weet dat ick al lang heb voorsien dat men ten laeste verobligeert syn soude om de Keyserse te vervangen en nu meen ick niet dat men langer kan waghten, wantick ronduyt moet verklaeren, dat ick my selfs noghte de Saecken van Europe pretendeer te laeten ruineeren om de lanksaemheyt van het keyserlycke Ministerie, synde gepersuadeert, dat indien wy de Vreede niet seecker syn voor het aengaen van d' Campagne, dat wy in sulcke confusie sullen vervallen dat Vrankr. ons de wett tenemael sal geven, ende den sullen de Keyserse d'eerste syn om alles aen Vrankr. toete- staen om een Vreede te hebben 't welck sy nu weygeren en dan niet sullen kunnen verkrygen. Ick ben te meerder in dese bekommering om dat ick klaer sie uyt het geene Calieres aen Molo heeft ge- screven datter geen apparentie is om een stilstandt van wapenen te bekomen. EXTRACTS FROM THE Den tydt van 't Jaer nu synde soo geadvanceert kan men niet langer waghten om ten eerst een plan van d' generale Vreede met Calieres soo veer doenlyk te adjusteeren en dat wy ons dan sonde en- gageeren om die aen de geallieerdens te doen agrijeren, en dan twyfel ick niet ofte sonde wel tot een stilstandt V van wapenen koomen als men over de conditio eens sonde syn. — Ick heb van dagh den G' Arensberg seer resolut agesprocken wegens het werck van d' Vreede en hem genoeghsaem te kennen gegeven, dat ick niet langer pretendeerde te waghten naer de lentenrs van vreede sonde treeden, engevolgen van 't exempel dat sy ons in Italien hadden gegeven in 't regard van d' Neutraliteit ick meen dat men op die voet oock al behoorde te beginnen te spreecken met de Ministers van den Keyser in den Hagh. Kensington, 26 Jan, of 5 Feb, 1697. Ick ben blyde te vememen dat ten laeste het werck van d' prae- Kminarien soo veer syn geadjiisteert dat men met de negotiatie ten principale sal kunnen voortgaen en d* alhoewel geen mentie wert gemaeckt in 't geen my concemeert in het praeliminair soo en twyfele ick niet of daer sal wel sorgh voorgedragen werden want dat dient niet tc worden uytgestelt. — Het is my seer leet dat Vrank. soo opiniater schynt te syn op het werck van Lottheringen en de dat dien volgende oock men heeft moeten abandonnieren die gedaghten om een plan van generale d' Generale vreede met Calieres de maecken 't welck seeckerlyck het kortste s]ni geweest om een korte afkomste van saecken gehadt te hebben, nu is het gebraght op de lange baen, van een ordinarisse train van Negotiatie, den goede Godt weet wanneer daer een eynde van de ▼erwaghten sal syn. — Ick ben wel te vreede dat men met het werck van Lottheringen begint, maer en kan gans niet toestaen dat indien Vrank. daer op geen favorabel verklaering sal doen, gelyck wel seeckerlyck te verwaghten is, dat men dan de Negotiatie sonde afbreecken ofle daermede stil staen, mogelyck sal de mediateur in het werck van Lottheringen wat faciltyt kunnen toebrengen want dat blyft alsnogh het groot obstaeckel tot Vreede, alhoewel ick vrees dat Vrank. daer van niet sal resilieren, indien den mediateur oock ons niet in 't korte een stilstandt van wapenen procurert soo is het onmogelyck een Vreede te sluyten voor de Campagne, en die eens begonnen s)mde soo syn alle mesiu-es ge- broocken en het werck in d' uyterste onseeckerheyt gebraght, indien dit aen d' mediateur indirect wiert geinsinueert, het sonde naer rayn opinie seer dienstigh syn. — Ick meen oock dat men nu behoorde te CORRESPONDENCE OF WILLIAM III, 1697. 319 traghten Lelienroth tenemael te gewinnen, waertoe ick versoeck U. Ed. Sie beste willen doen en dit groot werck van d' negotiatie soo veel eenighsins mogelyck te verhaesten en voortesetten. — Kensington, 16/26 Fehr, 1697. Ick wert hoe langer hoe meer geconfirmeert dat den mediateur de negotia van d'Vreede seer lang^aem sal voortsetten 't geen my ten U)rtterste bekommert, en te meer dat het klaer genoegh is te besluyten uyt het geene Calieres aen Boreel heeft geseyt dat Vrank. niet en sal inwilligen een stilstant van wapenen 't geen oock moet bekennen haer interest niet te syn aen d' andre kant moet oock wel bekennen hoe meer wy het werck van vreede pousseeren hoe minder aparentie daer is, dat Vrank. daer in sal geven aen Wien het seeckerlyck maer al te veel dependeert en hoe ons empressiment grooter sal syn, hoe sy meer terugh sullen gaen en fierder werden, evenwel onse saecken alhier sien in die quaden staet en d' ongeretheyt, als meede van d' meerste van d' geallieerdens om vroegh in Campagne te koomen, dat sick scrick voor de consequentie ende dit is by den Vyant al te wel bekent, soo dat het geen wonder is dat sy in alle saecken soo fier spreecken als U.Ed, scryft. Kensington, 23 Fehr, of 5 Maert 1697. Ick voorsie neffens U. Ed. tot myn groot leetwesen dat indien wy de vreede willen hebben, dat wy die in weerwil van het buys van Oostenryck sullen moeten maecken, waerin one3mdige swarigheeden in syn, maer om den oorlogh te continueeren en sie ick geen mo- gelyckheyt, met hoop van in beter conditie te geraecken, om daer door den Vyant tot adventageeuser conditie te brengen en het is seecker indien den Vyant groote advantages dese Campagne op het Huis van Oostenryck erlanckt, dat sy den de vreede sullen willen maecken als het te laet is. — Ick had wel g wenst dat men met het werck van Lottheringen de negotiatie niet hadt begont, (ick wet wel dat U. Ed. het niet heeft kunnen beletten) want ick vrees dat de Keyserse aenstons sullen willen afbreccken als de Franse daerop quat bescheyt sullen geeven ende in- dien men dan de negotiatie wil voortsetten gelyck ick meen van Jae, soo sal men gedwongen syn in *t begin van 't werck met de Keyserse te breecken, 't geen in 't laeste beter hadt geweest als alle de pointen waeren geadjusteert op Lottheringen nae daer dogh tegenwordigh de heele saeck op draeyt. Ick wert van alle kanten gewaerschout dat de Franse seeckerlyck my soecken te bedriegen soo dat al het geene my raeckt met seer groote circumspectie sal moeten werden gehandelt, meyn eysch in *t generael sal in weynigh articulen bestaen. Wegens 320 EXTRACTS FROM THE een tractaet van commerlie meent men hier dat ick niet en behoorde daer van te spreecken als naer dat de vreede sal syn gemackt, ten waere de Franse daer selfs van mentie maeckte, ick sal het vertreck van myn Plenip* van hier soo veel doenlyck doen verhaesten. — Kensington, 12/22 Maert, 1697. Ick ben niet weynigh gesurpreneert van d' onverdragelycke conduite van 't Keysershof, het geen den G. Straetman aen U. Ed. in de con- ferentie heeft voorgehouden is klaer genoegh om te doen sien dat sy de negotiatie van Vreede niet willen voorstellen maer hinderen, 't geen mogelyck in 't vervolgh voor ons niet quat sal syn als wy verobligeert sullen syn om haer te vervangen in 't maecken van Vreede, want het seecker is dat wy daer toe ten laeste sullen geforceert werden indien wy daer een willen hebben, als U. Ed. wel considereert, end' als ick al ,voor lang tot myn groot leetwesen heb voorsien. Ick meen dat dese extravagante conduite van 't Hof van Weenen eerst spruyt uyt het humeur van G. Kinsky, maer voornamentlyck daerop reflecteert op het geen G. Straetman aen U. Ed. heft gesproocken en G. Aversberg aen my alhier in selve termen wegens de successie van Spagne, U. Ed. Heft daerop seer wel geantwoort en' ick heb ten naestenby op d' selve manier aen G. Aversberg gesprocken ende geseyt wat aparentie in d' weerelt teegenwordigh soude syn om Vrank. te doen renuntieren aen een Successie daerom sy alleen mogelyck twintigh Jaeren den oorlogh soude willen voeren, dat wy godt beter in geen staet waeren om Vrank. wetten voorteschryven. — Dit is een seer delicate saeck en daer men niet dient van te spreecken. U. Ed. weet wat pretensie den C. van Beyeren heeft, waervan ick  het tenemael moet werden genegligeert, en dat men daerop het arbeyden, want tot nogh toe soo dependeert alles op het werck van Lotteringen. — De franse Plenip. moeten nu al te Delft syn, maer ick en sie niet hoe dat men met haer direct sal kunnen negotieren als door den Mediateur, want andersins soude het aenstond doen sien dat wy een separate ofte een gedwongen vreede aan de geallierdens soude willen procureeren, ende de H' Lelienroth heeft aen U. Ed. genoegh getoont syn avertie dat iets bu)rten hem soude worden genegoti^rt 't geen natuerlyck genoegh is een seeckerlyck de interest van Sueden, ende sick wil oock wel gelooven indien men tyt hadt, dat door die wegh beter cond It is van Vrank. 't obtineeren soude syn, CORRESPONDENCE OF WILLIAM III 1697. Maer om een promte vreede 't erlangen isser naer myn oordeel geen ander wegh als met de Franse Plenip' te convenieeren wegens eeh generale plan van vreede, en ick ben nogh niet buyten hoop, dat als deselve benomen sal sullen koomen, en dat de vreede daerom niet sal aghter blejrven. Ick soude gaeme sien dat alle pointen wierden geadjusteert en dat soude men bequamen syn om te kunnen oordeelen ofte men op het werck van Lottheringen soude afbreecken ofte niet; want om sigh daer op van te voor ente verklaeren kan ick niet dienstigh oordeelen ofte nogh te gelooven dat het Voor Werck daer door soude werden verhaest. Kensington, 23 Maert of 2 April 1697. De bekommering die ick U. Ed. in myne laeste heb getoont voor een Neutralité voor Catalonien blykt nu maer al te klaer, want de instande die Quiros en Tiremont aen U. Ed. hebben gedaen voor een Esquadre scheepen tot secours van die provintie welcke oflStien ock by my syn gedaen, soo door den Ceurvorst van Beyeren als en geschiet tot geen ander eynde als om daer door te willen excuseeren de nootsaeckelyckheyt om tot sulcken neutralitéyt te koomen want de Spaense maer al te wel weeten, dat den tyt van 't jaer soo veer is verloopen dat sulcken Esquadre scheepen Barcelone en' vervolgens heeel Catalonien niet soude kunnen salveeren als sy tyts genoegh quamen, want die Stadt by landt geattaqueert werdende kunnen. De scheepen van weynigh utilityt syn. — Ick heb evenwel gemeent beste te syn haer sulcken Esquadre scheepen te beloven met alle spoet in de Middelandsche Zee te sullen senden, gelyckick meen dat men in Hollandt ock behoorde te doen om haer alle pretexten wegh te nenlen, alhoewelick tenemael gepersuadeert ben dat de negotiatie van Neutraliteyt soo veer geadvanceert is dat deselve syn voortganck sal hebben en dat men van nu af aen staet daerop kan maecken ende vervolgens syne mesures nemen, daerom soudeick meenen dat men verder niet behoorde de balanseeren, om, is het mogelyck, onder de handt met de Franse Plenip. alles te adjusteeren soo wel voor ons als de geallieerdens, tot een generale vreede, want dat wy nu geen consideratie altoos meer van nooden he Bben voor het buys van Ostenern van Ostenern van desele de neutralité in Italien hebben geslooten tegens onse sin, en 't selve nu in Catalonien en' aen de andre syde van Pirenstern staen te doen 't geen 'ick nu meest vrees is dat de Fransen nu soo fier sullen werden, dat met haer niet te traiteeren sal syn als op ondragelycke conditien. Ick beken dat het Equivalent voor Straesburg waerop de Franse RANKE, VOL. VI. Y EXTRACTS FROM THE Sigh nu hebben geuyt soo considerabel is, datick wel soude vreesen dat de Keyser als het daerop aen quam mogelyck soude prefereren voor Straesburg selfs, sick heb niet wel uyt U. Ed. brief begrepen of het fort van Keyl aen *t Ryck soude blyven gefortificeert ofte geraseert, waeromtrent ick versoek geerclairsiseert te syn, niet om dat ick voor een Equivalent ben, maer alleen om het te weeten. — Ick soude meenen dat het nu een bequame occasie soude syn om den Mediateur te doen spreecken om de Fransen tot een generale stilstandt van wapenen te bewegen, nu dat men weet dat getracteert wert wegens een neutralityt ofte stilstandt van Ick Wapenen in Catalonien, geen aenleydinge daer toe kan geven sonder dat wy paresseeren betselve soo seer te verlangen. — Kensington, 2/12 April 1697. Ick moet U. Ed. in confidentie seggen, dat de menschen alhier geen uytgesondert soo seer verlangen naer vreede, ten minsten als de H* van Amsterdam, ick hadt noyt kunnen geloven dat het soo universeel soude syn geworden 't geen even wel niet goed en is, maer U. Ed. kan light oordeelen hoe het my moet obligeeren om daer een te sluyten als men deselve maer eenighsins opdragelycke conditien kan erlangen,ende dat soo spedigh als doenlyck sal syn. Breda, 23 May 1697. Ick ben niet verwondert dat de Franse persisteren om geen provisionelle stilstandt van Wapenen toetestaen, voor dat men op een gene-rael plan was geconvenieert, maer ick hadt gemeent dat men hetselve in twee conferentie hadt kunnen formeeren insonder heyt van d' voor-naemste articulen, en dan soude ick meenen dat de Franse wel tot een stilstand soude koomen, ende ick weet niet ofte het nogh niet en soude kunnen geschieden in twee daghen te weeten Frydaghs en Saturdagh, en' dan soude ick daer van tydingh kunnen liebben Sondagh ofte Maendagh morgen, voor welcken tyt ick den Vyant niet wel sal kunnen attaqueeren, soo dat het nogh niet onmogelyck is om soo veel bloedstortens voor te komen, als de Franse maer eenighsins willen Ick vertrek soo aenstons. — Breda, 21 May 1697. Het is my leet dat de Franse tot geen stilstand van wapenen willen konomen, ick vrees dat de operatien van d' oorlogh het geheel werck van d' negotiatie van d' negotiatie van d' vreede sal doen veranderen, wantick niet en sie hoe het mogelyck is, in twee daghen een plan van het geheele werck te fonneeren; konte dat geschieden soude ick nogh hoop hebben dat men soude kunnen prevenieeren een seer sanglant geveght ofte het verlies van Ath, synde geresolveert om te traghten 't selve te secondeeren ende vertreck tot dien eynde overmorgen naer het leger. Ick geloof oock niet dat het d' intensie van de Franse is om soo spoedigh een afkomste van saecken te maecken als het wert voor- gegen, want ick gepersuadeert ben, dat op het geen den H"" van Dyc- velt haer heeft voorgehouden sy meer empressement soude hebben getoond om een plan spedigh te formeren om het bloe Ivergieten le prevenieeren en soo koel niet hebben geseyt dat het succes van d' wapenen haer voortganck most hebben 't geen my meer en meer per- suadeert, dat geresolveert syn te sien de uytslagh van d'Campagne, ten minste van het begin, soo dat ick daerom meen soo veel te nodiger dat den Heer van Dycvelt haer noghmaels presseert lot het aenstons formeren van de voomaemste articulien van het gerieraele plan van vreede, en' dan een Stilstandt by provisie toetestaen, tot het geheel kan werden geadjusteert want dat kan seeckerlyck in geen maent ofte veert Ich geschieden indien sy op dien voet geen stilstandt willen toesten synde verseeckert van d' Vreede op de manier als sy hebben voorgeslaghen, want pretendeerende te moeten waghten om een stilstandt 't accordeeren tot alles is geadjusteert, dat noot-saeckelyck nog een lange tyt moet vereyschen, soo is het klaer dat haer intensie om het werck slepende te houden en dan en sie sick niet wat adventagie wy soude hebben met de negotiatie voortegaen, maer tegens haer een resolute toel behoorde te voeren en de se-creete onderhandelinge aftebreeken en de publique op syn beloop te laeten. In 't Leger tot Ysering, 27 May 1697. Vernie met veel leetwesen dat de Franse soo seer erselen 't geen seekerlyck spruyt vooreerst dat sy hebben gesien dat wy soo vorbaerig syn geweest ende dat sy groote verwaghtinge hebben van successen van haer wapenen. Ick beken dat ick seer heb gewerckt om een stilstandt van wapenen, meenende dat deselve ons seer diensti; was om verdere onheylen voor te komen en tot een Vreede te geraecken, maer ick sie nu wel by experientie dat onse voorbaerigheyt de Franse de fierder hebben ge^aeckt en* terugh doen gaen. Ick heb alt^ gemeent dat de Franse Ambass. positif hadden geseyt maght te hebben om haer Generals stil te doen staen als sy met ons eens soude syn wegens de conditie van vreede, maer daer gaen sy Nu mede af en referere alles op een onseeckerhe3rt aen haer Hof, 't weick klaer doet sien dat sy het werck niet en meenen, het hadt te wenschen geweest, Y 2 324 EXTRACTS FROM THE dat men sigh van dat point hadt verseeckert eer men tot particulari-ten van conditie van vreede hadt gekoomen, voor my ick ben nu tenemael gepersuadeert dat de Franse de vreede selfs niet en begeeren te sluyten, als naer het eynde van d' Campagne om te sien wat ad-ventage sy daer in sullen kunnen erlangen. Ick sonde wel van sentiment syn om dese secrete negotiatie nu tenemael af te breecken, maer ok vrees dat de Heo van Amsterdam geen resolute tael sullen willen spreecken, siende hoe veer ick my nu heb geSngageert, behalve oock dat onse res 324 ùle tael tegenwoordigh weynigh effect op de Franse soude doen, insonder heyt indien sy de vreede niet willen maecken, gelyckick geloof, als naer dat sy den uytslagh van d' Campagne sullen hebben gesien, maer ick geloof dat dese secrete negotiatie nu van selfs sal verfallen ofte ten minste in longeur traineeren, want veel van de conditien syn niet aennemelyck en' sick ben gepersuadeert dat sy tegenwoordigh niet een stip sullen relacherer, men sal haer evenwel moeten aenweysen, met den eerste d' onredelyckheyt van haer systemen. De remarques die U. Ed. heeft gemaeckt op de articulen die sy hebben opgegeven aprobire ick tenemael. Ick soude noyt kunnen toestaen, dat in 't gescrift dat geteykent soude werden, dat de Inleyding soude syn dat wy Frank. Wat de Conditien selfs engaen, in 't reguard van den Staat weet U. Ed. selfs best haer interest, ende wat my belanckt soude men duy-delyck in 't tractaet moeten setten dat de Franse de Con. Jacob niet en soude assisteeren directelyck nogh indirectelyck, ofte mogelyck beter in generate termen ymant die pretensie op de Croon van Englandt hadt dan soude de gepretendeerde Pr. van Wales in begrepen syn. — De reciproque belofte van yders Vyant niet 't assisteeren, weet niet dat gewonlyck in een Tractaet van Vreede wert gestelt en de tegenwoordigh geval tusschen my en Frankreich is het different, wegens het pension voor Coning. Marie is sulcke saeck niet geweest maer wel een Douarie naer de doot van Con. Jacob, daer inick geen groote swaerigheyt soude maecken Als de saeck daerop aenquam. — Wegens het tractaet van Breda het geen grondige kennisse, maer geloof niet dat daer swarigheyt in is. U. Ed. sal daerover dienen met myn Ambass. te sprecken, als mede wegens het Tractaet van neutraliteyt van d' Colonien, die ick wel weet dat voor Engelandt seer desadvantageus is. — Wegens een tractaet van Conunertie dat kan niet gemaeckt werden als naer de sluyte van d' vreede. — Het is onmegelyck toetestaen de restitutie van goederen en demnatten van die geen die in rebellie syn geweest in Engelandt ofte Irland en' daer gecondemneert. — In 't reguard van Spagnie geloof ick dat in 't reguard van de reunion dat wel geen swarigheyt sullen Maecken om te blyven by de lyste; maer wat de restitutie van 't fort en eylant Pordsa aen 't Hof van Parma belanckt, is een gans nieuve saeck daer ick geen kennisse van heb en daerover U. Ed. met de spreecken. — Wegens de saecken van 't Ryck het ick U.Ed., in myne sentimenten geschreven. Ick sie het voor seer difficiel aen dat wy voor af alle particuliarityten kunnen adjusteeren, maer dat het" soude moeten geschieden als de Franse ten laeste met de Keyserse selfs sullen negotieeren, en dat sy met ons engagement te vreede behoorde te syn, alleen op de principale articulen, en indien sy het reght meende soude sy seeckerlyck soo veel aen d' reeden differere. Ick sie by continuatie dat de Franse tegenwoordigh geen vreede en begren, want het klaer is dat het onmogelyck is gedurende de Campagne een Vreede te sluyten sonder alvoorens een stilstandt van Wappen, want hoe kunnen syn de geallieerdens verobligeeren tot het aennemen van d* geoflfreerde conditie sonder daer tyt toe te hebben, enden en hebben de Franse geen volkomen securityt dat de vreede gesloten sal werden als wy ons verbinden de geallieerdens daertoe te obligeeren soo dat sulcke voorgevens niet anders als pretexten syn om de negoliatie te verschuyven en ick kan niet begrypen hoe sy in het raisonneeren sulcke saecken staende kunnen houden, sonder rondt uyt de verklaeren van tegenwoordigh niet te willen handelen ofte sluyten. Wy hebben tot myn groote leetweesen moeten resolveeren van het secours van Ath niet te tenteeren, soo dat sy in korte daghen mee, of dat haer facieler sal maecken, of dat haer facieler sal maecken, of dat haer facieler sal meer men haer presseert hoe meer sy tengh sullen gaen, maer aendre kant is het oock seecker dat onse saecken alle dagh sullen verslimmeren, en vervolgens erger conditie van vreede hebben te verwaghten, indien de negotiatie moet afbreecken, soo hadt ick het liefst, dat het op het mindst was van Con. Jacob direct nogh indirect 't assisteeren; want sonder dat is het voor my onmogelyck een Wiede te Sylvien, het geen in den staat klaer kan werden gederaonstreert, en' ick ben verseeckert dat Engelandt noyt anders tot een vreede soude consenteeren, want hat in der daet geen vTeede voor ons soude syn maer alleen een separatie van alle onse geallieerdens, om soo facielder geinvadeert te weerden, soo dat indien het werck daer op breeckt soe heb ick seeckerlyck alle assistentie tot continuatie van den oorlogh van een Parlement te veni-aghten. In 't Leger tct Promelle, Juni 1697. Ick ben wel tenemael van U. Ed. sentiment hoe meer advances wy aen de Franse sullen doen hoe meer sy sullen reculeeren; maer naer-dien wy den vreede soo nootsaeckelyck van doen hebben, soo sullen wy met haer moeten negoiieeren. Ick ben volkomen met U. Ed. eens wegens de metode i. dat men met de Franse adjusteere alle de pointen soo voor ons als de geallieerdens distincteck en sien hoe veer men het kan brengen, en ten 2. de oeffene met de geallieerdens over spreecken en overleggen wat expedienten te vinden syn. Ick meen dat men van nu af aen al heel resollut met de Keyserse behoorde te spreecken wegens de nootsaeckelyck-heyt van den vreede en dat wy niet langer en kunnen oorloghen, want sy syn d' eenighste daer het dogh op aen sal koomen, want Spagne sweet U. Ed. dat tenemael voor d' vreede syn. Ick en twyfele niet dat soo ras Ath over sal syn ofte de Fransen sullen een termyn steUen tot acceptatie van d' geoffreerde conditie. Palmquist Sealed, het ock, welck ons niet weynigh sal embarasseeren, want die manier is onvefdragelyck en toont deselfde superioriteyt als van te vooren tot Nimwegen, maer dit is niet te prevenieren, ick oordeel daerom oock te nodiger, dat men hoe eer hoe liever de negotiatie voortset, het fascheuste is, dat het alles van haer dependeert. — Ick ben oock van U. Ed. sentiment dat men aen d' andre kant vigoureuse resolution behoorde te men en alles soo veel doenlyck prepareerde tot continuatie van den orogh, maer ick vrees seer dat de Franse onse swackheyt te wel kennen om haer daer door facielder te doen werden, evenwel moet het werden gedaen. Indien de Fransen niet willen beloven. Con. Jacob direct of indirect 97. Het werck van Holstein bekommert, mein, denen denen, hostilityten daer begint is alles in confusie. In 't Leger tot Promelle, 6 Juni 1697. Ick sie met leetwesen uyt de copie van het geen aen Molo is gesereven dat het de Franse de vreede nu niet ernst is en' het is onbegypelyck dat sy soo geeffronteert de waerheyt ontkennen, ick moet nogh seggen dat indien sy tot geen stilstandt van wapenen willen koomen als wy met haer eens syn en sy dan immers verseeckert syn van vreede, dat ick niet en kan begrypen hoe het mogelyck sal saom ook sonde syn. Ick approbeere U. Ed. gedaghten dat alle te geinteresseerde een tractaet opstellen en' sien Hoe veer men desele kann brengen. Wat England aengaet dat kan haest geschieden, bestaende in seer wey-nighen articulen. U. Ed. will uyt mynen naem daerover met myne Ambass. Spreecken, dat deselve ten eerste magh werden opgestelt, men heeft maer al te veel reedenen te gelöven, dat de Franse intentie hebben om my te bedriegen, waerop vooral dient gelet te worden, Indien de Keyserse en Spaense niet voorsightigh en antwoorden op het pampier van d' Franse, soo sullen sy seeckerlyck teruggaen van d' prairiminarien, 't geen in maniere de heele negotiatie met alleen los sonde maecken, maer verlooren. Het is seer remarckabel 't geen Colliers U. Ed. van Constantino-polen scryft. U. Ed. weet dat ick altyt van opinie ben geweest dat de Franse geen intensie hadden de vreede maecken als naer de campagne, waerin ick nu meer en meer wert geconfirmeert, allhoewel ick hoop sonde hebben dat indien ick tydigh genoegh kan krj'gen de trouppes die ick op de Maes verwaght, dat sy behalven Ath niet veelmeer progressen hier sullen kunnen doen en aen den Rhyn nogh minder, maer bet geen meest to aprehendeeren is, in Catalonien en het nemen van Gallioenen, daer ick seer voorbekommert ben. In 't Leger tot Promelle, 10 Juni 1697. Voor soo veel ick tegenwoordigh kan begrypen de staet van 't ne-gotiatie van vreede soo scheynen de geallieerdens nu wel genegen tot het aenneemen van geoffreerde conditien, maer de Fransen soecken de negotiatie uyt te stellen maer niet tenemael aftebreecken gelyck het wel blyckt uyt het antwoort voorlede Saturdagh gegeven, men sal nu soo  als naer het eynde van d' campagne. In 't Leger tot PromeUe, Juni 1697. 