Our great West; a study of the present conditions and future possibilities of the new commonwealths and capitals of the United States;
Ralph, Julian, 1853-1903
Earlian, dorp op Celebes, residente MasAdo, in de Minahassa, affeeling Kema, distrikt Tonsca. "Weleer was het een Heidensch dorp, dat den Zendelingen yeel itegenstand bood, doch tbans zijn de bewoners Christenen. Er staat eene kerk. Kainaara, kaap op het eihind Adi of Wessels, 4* 7' Z. Br. en 133* SO' O. L. Kaxpampan, eOandje in den Molukschen Archipd, ten Zniden van Wangi Wangi Wangi, op y W Z. Br. Kairari, dorp op Nienw-Gninea, afdeeling Wonim-di-Bawa, landstreek Aropin. Slairatoe, dorp op de Zuidknst van het eiland Ceram, afdeeling Haroekoe, aan de Ajer "Rilla. Er wonnen 188 Heidenen, die tabak aan-kweeken, welke zeer geroemd wordt. De bevolking heeft hare negorij in 1860, tijdens Den opstand, verbrand. Kassenw, onbewoond eiland je, rivier en dorp aan de Oostknst van Batjan. De Sultan Tan Batjan heeft m 1854 te KaTreeuw een atnk kopererts gevonden. Xairoeroe, gehucht op de Westknst van Nienw-Gninca, distrikt Lokabia. Kalrooba, dorp op het Aroe-elland Ko- broor, ivsidentie Banda, met 30 huizen, be- woond door 250 Alfoeren (1850). Kaiteon, point op hot eiland Timor, op 8" 31' 6" Z. Br. en 125* 21' 54" 0. L. Kaitepangei, dorp op Sumatra's Oostknst, landschap Langkat, met een veertigtal huizen. Kaitiso, dorp op het eiland Amboina, schiereiland Hitoc, afdeeling Hila. Er wonen 220 Mohammedanen (1854). Kaltone, dorp op de Westknst van Sutatra, adsistent-residentie Benkoelen, ten Zuid- Westen van Ipoe, op S** 2^ Z. Br. De kust is bier moejelijk te naderen. Kaiwaidy dorp op het Aroe-eiland Ko-broor, met 10 huizen, bewoond door 125 Alfoeren (1850). KaxwanneTy dorp op het Aroe-eilandi Ko-broor, reaide&lie Buida* Sak teUe in 1810 10 hnisen en 200 Alfoeren. Kaiwatoe, dovp op de Noord-Westknst van het Zidd-Wester-eiknd Moa, residentie* Banda. Kaiwatoe, dorp op Celebes, residente Ma- uado, in de Minahassa, affeeling Tondano,- distrikt Kakas. Er -vonen 194 Christenen en 37 Heidenen (1862). Eajajangan, dorp op Java, residente en regentschap Cheribon, distrikt Mandi- Rantja. Kajalapoen, rivier op Sumatra's Oost- knst, rijk D^ii. Kajan, dorp op Java, residente Bamarang, regentschap Demak, distrikt Mangar. Kajan, dorp op Java, residente Samarang, afdeeling Salatiga, distrikt Oengaran, aan den postweg. Eajan, berg op Java, residente Freanger Regentschappen, afdeeling Soemadang, distrikt Tjibenrum. Kajan, berg op Java, residente Freanger Regentschappen, afdeeling Soemadang, distrikt Melawi. Aan den oorsprong der Kaijan zouden zoutbronnen voorkomen. Kajan, groote rivier op* Borneo's Noord- Oostkust, rijk Boel Oengan. Zij heeft haben Oorsprong op het middenlandsch gebergte, door-stroomt Boeloengan en valt oostwaarts in zee, met drie hoofdmondingen, namelijk: Moewara Selembatoe, op 2° 60' N. Br., de Moewara Peking, op 2° 44' N. Br., en de zuidelijkste Moewara Sebenocn, op 2° 30' N. Br. Van deze is de midelijkste de verkieselijkste. Zij wordt door het eiland Peking in twee deelen geseheiden, het noordelijkste Moewara Setebeleanakh en hot zuidelijkste Moewara Peking genaamd. De rivier heeft een sterken val en stroom. Voor schepen van meer dan 10 voe-ten diepgang is het moeijelijk binnen te lo-pen. De beide benedenevers zijn bBWX)ond en tell6n- een 40- of 50tal dorpen. Aan de boven-Kajan woont de wilde stam der Me- timai en een groote tak geleidt naar die der Kennjah's. Kajang, dorp op het eiland Banka, die tin-erts bevat. Kajangan Api, vuurbron op Java, residentie Rembang, aufelegentie Rembang, aufgezeichnete Bodjo Negoro, oggeveer 3 palen West-Zuid-West ten Westen van Dander en, naar gissing, een paar honderd vorten hooger dan Bodjo Negoro gelegen. Deze bren heeft omstreeks 25 Rijnlandsche voeten diameter &i 9 Rijnlandsche voeten die. Uit die diepte stont eene onttauidige gute, die eene zigtbare ylam yormt ran 4 en sommet zelfii van 9 tot 10 voeten hoog en 5 tot 0 voeten diameter. Bewesten de Kajangan Api licht op eenen afstand van een 50tal passen eene andere vel van oatbrandbaar gae, dat echter aangestoken moet vorden. Kajaasa, dorp op het noordelijk sehier-eiland van Gilolo, aan de baai van Dodinga. Het staat onder het gebied van Den Snitan van Temat. Kajawoeh Tetenamt, dorp op Celebes, residentie en afdeeling Manado, distnkt Kakas* kassen* In de nabijheid ligt eene wanaebron, die aangewend wordt tot het genezen van wonden. Kajeli of Palos, rijk op Celebes' Westkost, benoorden Mandhar. Het is in zes distrikten verdeeld^ namelijk: Paloe, (Taboe), Banawa, Ejeli, Sigi, Typa en Loli. Het land is heuvelachtig, zeer vmchtbaar en geschikt voor den verbouw van rijst. Er groeit ook koffij, die in de laatste jaren is ui^evoerd. De grond levert goud op. De biunenlanden ziju door wilde stammen bevoopd. Het handeldrijvend volk ajn er de Bo^inezen, terwijl de inboor- lingen zeer Ini z\jn en veinig meer produ* oeren dan voor hnn ne dagetijksche behoefte noodig is. De handel bestaat in stofgond, ko- kosnoten en kokosolie in ruiling tegen riJ8t» lijnwaden> Chinesche waren, geweren, bijlen,enz. Dit rijk heeft in 1854 bij traktaat de souvereiniteit der Nederlanden erkeniL Eajeli, distrikt op Celebes' Westkust, rijk Kajeli> met eene gelijknamige rivier» die in de Java-zee nitloopt. Kajeli, zie: Kaili, rivier. Ki^eli, r^ntsobap op de Oostknst van het eiland Boero. Het bevat vele vrnchtbare vhikten, alien niet ver binnen's lands gegen, als ditt van Waailau, Waboai, Leba, Amoto, Walalonata, Hoetima, Wasoehan en Rorenzo. De stammen of fenna's waarin dit r^entschap verdeeld is zijn: Baman, Dafa» Kofan, Wiriet, Wahuri, Watemoen, Wafefoe, Tawar en Haing, verdeeld in 21 gehnchten. Het bevat ^,188 inwouers, ab: 490 Alfoeren, 1,469 Mohamme- danen, 335 Christenen en 4 Chinezen (1855). Kajeli, hoofdplaats van het eilaud Boero, op zijnne Oostkust, aan de baai van dien naam, tusschen de rivieren Wamlabo en Soewel ge- l^en. Zij moet in het b^in der 17« eeuw door eenige aan dat strand gcvestigde Volken Bijn aangelegd. Wij hcbben er eenen Opziener en een mUitaire bezetting van 1 Officier, 3 Stropesche en 24 inlandsche manschappen. Het Corée Defensie of Besehemung mdaeli deze plaats in tweeen en is eene vierkante sterkte met vier halve bastions en bevapend met 14 metalen en ijzeren Gponds kanomiraL en vier diaaibassen. Het verd in 1770 opge- bonwd, op dezelfde plaata, waat vroeger de verschansing Mandar 8jah was geweest. Die verschansing, in 1657 van hont q>getrokkmiy doch in 1664 van steen herbonwd, onder den naam van Cosburg, later vetandc^ in Oost* bnrgy was in 1688 in de luebt geqiion- gen. Het bevat een lokaal voor de poUtie- wachty een voor den Kommandant, eene ka- zeme voor 26 manschappen, onder Eenen Ser-geant, en een kundmädigen Menschen. Men vindt er verschiedene muskeecn, die eenen eenen weinig omerking verdienen en eenen in 1832 gebouwde Christenkork, onder de ledding van eenen Zen-deling, die tevens Onderwijzer der jeugd is, en meestal een 40tal kinderen onderwqs geeft. Deze Christenkork is de eenige van het kerkgebonw gehouden. De Christengemeente bestond in 1854 uit 202 zielen. Kajeli is uit meerdere dorpen en wijken za- mengesteld, welke zich westelijk en oostelijk van het fort Defensie uitstrekken. Bewesten het fort ligt de woning voor den Opziener, aan een groot plein. De markt is doorgaans goed bezocht, doch er wordt meer in ruiling dan tegen betaling gehandeld, hoewel er de Nederlandsche munt in omloop is. Alle Hoofden van het geheele eiland hebben hunnen zetd te Kajeli en zulks reeds sedert 1657, toen het eiland Boero door Akhold dx Ylamino tot onderwerping werd gebragt, alle hoofdplaatsen der r^entscbappen naar deze phuits zijn oveigc^ragt en de R^enten go- dwongeu werden zich naar Kajeli met der woon te b^ven. Deze plaatsen, hoezeer met Kajeli ineengesmolten, hebben hunne namen behouden. Zij zijn Kajeli met 357, Lioella met 47, Lilideh met 113, Marpelat met 63, .Waaisama met 96, Tagalisa met 91, Loemae- teh met 89, Hoekomina met 150, Palamata met 144, Foggi met 50, Massareteh met 146 en Tomahoe met 22 inwoners, alien Moham- medan en (1855). De Chrbtenwijk ligt achter de woning van den Opziener of het Gouvemementshuis en telt 225 bewoners, te weten: 22 Mestizen, 194 Inlandsche Christenen en 9 slaven. De Inlandsche w^k bevat 101 Mohammedanen en 4 Chinezen. Een voorname tak van nijverheid te Ka- jeli is de difitillatie d^ tajoe-poeiik'-Q^i dftar- KA. 15 toe men in 1856 60 koperai diilflleerkrtelt in werking. B; KoniaUi^k bcshiit ran 16 Junij 1858 is Cijdi tot Tnjbaven verkliMid. Vr«emde la- tdwpen doen dese plaats nu en dBxi aan om er viter, dftt er uitmunteiid is, bnndlioitt en yoTcndiiBgeii in te nemen. Sons komen er Makaamnche paioeakatfi om triptmg te Tia- sdieB; elke paJbteitkan ▼enamelt omstreeka 4 i^ 5 pikols irifamff. Hoeseer de baai Tan Kajeli ecne menigte yiaeh bevat, wordt de vangat daarvan alieen uitgeoeiend door de AmboneeeD* meeiea- deda Tan de kuat van Hitoe, die er jaarlijka komen viaadien. Jbljeli (Baai Tan) of Baai ran Boero, baai aan de Ooatknst yan het dland Boero, velker' ingang bepaald vordt door de twee hoeken Boeba oi Earbau, ook Lisaaletta ge- heeten. Zi) ia Vs n^^ breed en % mijlen diep en beyat eene ankerpUaia qp Z"" 23^ 33'' Z. Br. en %r 67' W O. L., in 24 tot 27 Tademen moddevgrond. In deae baai» die aeer Tiachi^ ia, V(Hrdjen nog al eena bnunyiaschen Kliali (RiYim yan) of Wai Abbo* ri- Tier op bet eiknd Boero, regentachap Kajeli, die Toor de gxootste Tan het eiland gehouiden woidt en nit bet snidergebergte haren oor- ^rong neemt. Zij loopt met eene inenigte faronkelingen meer dan aes mijlen kmdwaarts ioy vaar aj de Wai of riTier Liaa Tormt. De Kajeli kan zeer ouatnimig zijn, Toomamelqk in de T^fenmoeaon, vanneer aij met bmiaend gevdd Toortatroomt en aUea wat sq in hare Taart ontmoet medealeept. Zij ontkat zich in de baai Tan gelqken naam en ia bij gnnatigen vatentaad boTaarfaaar tot aan Watemoen. Bondmn desee riTier aijn nitgeatrekte Tlakten gelegea. Kajen, dorp op JaTa, rendentie Japara, af- deeiing Pati, diatnkt Tjengkal Sewoe. K^eiif dorp op JaTa, reaidentie en regent* adiap Beaoeki, distrikt Binor. SD^jiti kaap aau de Ooatknst Tan Sumatra, op 3* 55' Z. Br. Ki^oa of Kiouw, eilandje in den Molnkachen Arcfaipel, aan de Westkuat Tan het aui-delijk achiereiland Tan Gilolo, yan O'" 3' N. Br. tot 0* r Z. Br., en 127' 23' 30" 0. L. Het is het grootste der Goearitji-eilanden, is mlkaniach en heeft op de Noordkust een, tf^ aommige plaatsen 30 ^ 40 Ned. dllen hoo-gcn rotavand, bestaande nit basalt-coiglingame-laat en basalt-laTa. De boTolking bedraagt Tan 500 tot 500 zielen, welke hnn bestaan Tinden door den rqatbouw en de Tiachrangati aoo mede doer de kkppnboolnen, waataan hei cOaad lyk meet a^n. Kajoa staat onder het gecag Tan Terftate en moot jaarlijka 76 ponden r^at per hnisgeEin en Terder Togelnestjea, paarleo^ iri^ang En echildpad aan den Saltan opbrengen. Dit eiland la Tetlig te genaken. Het hoofiddorp Goaripin is op eene koraal- bank gelen, welke zich maai weinige duimen boTm de oppenrlakte der see Terheft. In 1609 liet ScHOT de geheele boTolking naar Makjan Teriiuiaen* daar sij te Teel te lijden had Tan de Spanjaarden en Tidoreeen. Kajoa Baaar, dorp op Celebea' Noordkust, residence Manado, r^kje Bolang Mogondo. S[ajoe, eiland in den Molukschen Archipel, aan de Oostkuat Tan Batjon, yraaronder het behoort. Kajoe, eihmdje aan Sumatra'a Weatknst, in de Bakongang-b£u, tnsachen hetwelk en Poeloe Doewa een Teilig kanaal ia, met 10 en 12 Tademen water. Kajoe Adi, een der Saldjer-eilanden, ten Zniden Tan Celebea. Kajoe AgonSy Distrikt op Sumatra, residente Falembang, bestanden uit 10 kleine dorpen, regts en links op den oder der Boeloe Tjawang gelegen. De bolekte Tindt hoofdakdak haar bestan in het potten-bakken. De bvonera zonden, Tolgens de OTerleTering, afkomatig zijn Tan do riTier Oempoe, in Toelang Bawang (Lamponga). Kajoe Angixi, dorp op JaTa, residenUe Banjoemaas, regentachap en distrikt Tjilatjap. Kajoe Angin, eiland ten Westen yan Ce- lebes' anid-oateliijk achiereiland, in de golf Tan Boui, op 4"* 5' Z. Br. Kajoe Apak, dorp op JaTa, reaidentie Soerakarti^ 12 palen Tan de hoofdplaata. Kajoe Apoe, dorp op JaTa, reaidentie Ja- para, regentschap Koedoes, distrikt Tjendono, met een Christengemeente onder de JaTaan- ache bcTolking, die door den Zendeling Tan Samarang Toorg^aan wordt. Ki^oe Ara, distrikt opSiunatra, indeBatta- landen, afdeeling Pertibi, landsohap Boeroemon. Kajoe Ara, dorp op Sumatra, reaidentie Palembang, distrikt Pagagan Oedik, met een 60tal voningen. Kajoe Arang, twee dorpen op het eiland  Batoer. Kajoe Aroe, affording van het distrikt Kobal, op het.eiland Bank, met 327 Bankaneen. Kajoe Aroe, ladan op Samatra, in de Batta-landen, an den r^teroever der Simpang Kanan. Kajoe Aroe, ladan op Samatra, in de Batta-landen, an den r^teroever der Simpang Kanan. Kajoe Aroe, dorp op het eiland Bank, distrikt Kobal. Kajoe Aroe, dorp op het eiland Bank, distrikt Kobal. Kajoe Aroe, dorp op het eiland Bank, distrikt Kobal. Kajoe Bagi, dorp in Borneo's Zuid-en Oostrefeling, distrikt Kahajan Ilir. Kajoe Bawang, dorp in Borneo's Zuid-en Oostrefeling, distrikt Bekompai, in het Karra. Unger, met 70 in woners. Kajoe Berar, dorp op Sumatra's West India, residentie Padang, district Sengen Kasehan. Kajoe BimOy berg op Java, residentie Banjoemaas, affeeling Bandjar Negara, distrikt Sindom, op de grens van Bagelen, hoog 1,855 Eijulandsche voeten. Kajoe BimOy, dorp op Java, residentie Pekongan, regentschap Batang, distrikt Massin, an de rivier Koepang. Kajoe Qateh, berg op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, op de grenzen van Pasaman en Loeboe Sikapping. Kaju, rijkje op het eiland Sangir, residentie Manado. Kaju Kapal, dorp op Java, residentie Redi, regentschap Trengalek, distrikt Goenong Lor. Kaju Lawang, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, distrikt Tonsea. Kaju Manu, heuvel op Sumatra, land-schap Pasoemah Lebar, die zijnen naam ont-leend heeft aan de vele kassia-boomen, die er vro^er groeiden. Deze heuvel moet steenen van een een zeldzame soort bevatten. Kaju Manu, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling Salatiga, in het Zuiden van het distrikt Ambarawa. Kaju Mas, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling en distrikt Salatiga, met een 246tal Javanen. Kaju Mas, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling Demak, distrikt Sambong, bij de rivier Tangoelangin. Kajoe Menang, dorp op Sumatra, residentie Tapaopdi, aMeelkig Sin^l, wut tte rivier van Singkd, met 150 sielen.. Kajoe Madra, eilandje aan de Westkust van Nienw-Guinea, met eengel^knamiggehtu^t. Kajoe Merah, fort op het eiland Ternaie^ Kajoenan Iior en W^tan, twee dorpen op Java, residentie Pekdongan, distrikt Sa* wangan, met suikeraanplantingen behoorende tot de Buikerfibbridge Wonopringo. Kajoeneng, Moewara Kajong of Ma* tan, voormalige hoofdplaats van het rijk Ma- tan, in Borneo's Westenddeeling, bij de ver- eeniging der Kajoeneng- met de Pawatt<>riTier* De tegenwoordige hoofdplaats is Padang Poon- rong. Kajoeneng bedtaat uit de wijken Kajoeneng ilir en Kajoeneng Oeloe, die Erderenneidenige dorpjes zijn zamengesteld. De dalm of het voormalige verblijf van den Sultan is 13 voeten boven den grond van boat gebouvd en door eene houten heining omringd. De foevolkuig' bedraagt ongeveer 3,000 zielen, vaarran het groste gedeelte Maleijers zijn. De bevoners van de omstreken kweeken veel bookiivrDchten. De woningen zijn van hout en staan op 8 tot 10 voet hooge palen en zijn met riet ofboombladeren gedekt. De invoners houden zich bezig met het iuzameien van vogelnestjes, honig, was, hont, iripang, agar-agar scfaildpadden en eijeren. Ki^oeng Hir, anidelijke wijk van Kajoeng, in Borneo's Westerafdeeling, rijk Matan. Zij bestaat uit de dorpen Karom, Priai en Majs te zamen met 200 huizen. Kajoeng Laut, rivier in Borneo's Westerafdeeling, rijk Matan, aan welker oevers 60 Dajaks wonen. Ki^oeng Oeloe, noordelljke wijk van de hoofdplaats Kajoeng, in Borneo's Westerafdeeling, rijk Matan. Zij bevat de dorpen. Pangra en Dalm, met 100 huizen. Kajoe Oewi, dorp op Celebes, residentib Manado, in de Minahassa, af deeling Amoersng, distrikt Kawangkoan. Het is bewoond door 106 Christenen en 105 Heidenen (1852). Kajoe Pangang, een der Saleger-eilanden, ten Zuid van Celebes. Kajoe Fegadin, dorp op Sumatra, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Ngasinan. Kajoe Peering, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, uit Welekbladeren de beroemde olie van gelijken naam verkregen wordt. Deze boom groeit op het eiland Boero, waar men er geheote bosschen KA« 17 nuk antnlt op do heaTeten tml bei eUaiid Amboina en op de Baada-eilandeii. De olie koat in flenchen in den handel. Men onder- adieidt twee soorten, de groene en de gele. Van de gedroogde bladeren vordt, nadat cij eeuen nacht in water geweekt b^ben, door distiUatie de olie yerkiegen. Zg wordt op de liierboTen geao^nde eilanden bereid en ran- dttur naar Batana venonden, om verder naar Nederland uitgeToerd te worden. Beae olie is wet vlagtig» specifiek ligter dan water, kamfer- acbtig Tan gear en scberp^ bijtend van smaak ; oQiTlamd aijnde, verteert lij neb, londer eenig beiinkael aditer te laten. Zij wordt in den choiera-tijd ale beilaaam bescbouwd en nitwen- dig, voond in Indie, tegen rbeomatisme op de p^jke deden gewieren. Ook dient zij tot Tetdrijring Tan schadelijke inaekten. Be bast Tan den boom is wit, waarnaar de boom Kajoe Poetih ( Wit-Hout) genoemd wordt. De Uaderen, die ook wit zijn, 1^ men wel eeos op wonden. Kajoe Poetih» dorp op Java, residentie Ecsoeki, afdeeling Panarodcan, distrikt Ka- pongan. KiUoe Poetih, dorp op bet eiland Bali, rijk Bolding. Kajoe Poetih, kaap aan de Oostkust van het eibmd Boero, regentscbap Kajeli. Kajoe-poetUi Malaka, dorp op bet eiland M, rijk Boleling. K^joe Bageh« .dorp op Celebes, residentie MaDado, in de Minahaasa, afdeeling Manado, distrikt Klabat-di-Bawa. Er wonen 144 Hei- denen (1852). K^joe Bojah, dorp op Celebes, residentie Maaado^ in de Minabassa, afdeeling Kema, dis- trikt Klabat-di-Atas. De bevolking bestaat uit 8 Christenen en 123 Heidenen (1852). Kajoe Rojah, dorp op Celebes, residentie lianado, in de Minabassa, afdeeling Tondano, distrikt Tondano Toelian, bewoond in 1852 door 213 Cbristenen en 16 Heidenen. Kajoe Big^f berg op Sumatra's Westkust, residentie Padang, aan het strand. K^oe Tanam, distrikt met gelijknamig boo€ddoip op Sumatra, residentie Padang, gren- zende ten Oosten aan de BoTenlanden, ten Zaiden aan Kasan, ten Westen aan Kiambang ea de YII Kota's en ten Noorden ook aau de Vn Kota's, Te Kajoe Tanam is eene sterkte, aan de riTier An^. Kajoe Tanam, rivier in Borneo's Wester-afdeeling, in de rijken Pontianak en Sambas. Kajoe Tandang, dorp op Sumatra, residentie Padaagsebe BoTenlanden, XII Kota's. B[aJoe Tanggi, aie: Martapoera, dorp en riTier. Ki^oe Toennoeh, dorp in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sangouw, aan den regter-oever der Kapoeas. Ben half uur roeijens beneden deze plaats zijn in 1857 diamantgronden ondekt, die in den beginne door 800 k 400 Maleijers uit den omtrek bewerkt werden. Daar de diamanten echter zeer klein waren en de meeste Maleijers daar acht dagen te Tergeefs groeven, gaf dit aanleiding dat naauwelijks zee maanden daama nog slechts enkelen ter plaatse werkzaam waren. Kajoe Towo, dorp op Java, residentie Djokdjokarta Aufdeeling Goenong Kidool, in der Zuiden van het distrikt Awoe. Kajoe Wangi, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling Salatiga, in het Zuiden van het distrikt Ambarawa. Er wonen 174 Javanen. Kajoe Watoe, sie: Kaiwatoe, dorp. Kajoe Watoe of Eli tan, dorp op het Zuid-Wester-eiland Letti, residentie Banda. Ki^oewi, zie: Kajoe Oewi, dorp. Kajondom, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minabassa, afdeeling Amoerang, distrikt Kawangkoan. Het is bewoond door 95 Christenen en 64 Heidenen (1862). Kajongan (T)i> rivier op Java, residentie Preanger Begentschappen, die al de wateren afroert die van de bergketen tusschen den l^i Korai en Ayoi, ten Zuiden afstroomen. Door de massa van water, die zij afvoert, meer dan door hare lengte, die 40 palen bedraagt, b deze rivier van eenige beteekenis. De rigtig is zuidwaarts naar zee. Kajop, rivier op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Djampang W^tan. Kajor Ara Bambe, dorp op het eiland Billiton, distrikt Boeding. Het bestaat uit 3 huizen. Kaka, eilandje in de Java-zee, aan de Zuid-Westkust van Celebes. Het is 5 mijlen lang. Kakabaag, eiland nabij de Oostkust van Borneo, in de zee van Celebes, op 2° 10' N. Br., 118" 42' O. L. Het beboort onder Goenong Teboer. Kakai, dorp op de Westkust van Nieuw-Quinea, distrikt Koiwai. Kakakit, dorp op de Oostkust van het eiland Cerami residentie Banda. Eakale, dorp op de Oostkust van het eiland Cerami residentie Banda, 2 EA. Eakale, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, affording Likoepang. Kakanha, stam of fenna op het eiland Boero, regentschap Waisania. Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacahualt, is een boom, die in Midden en Zuid Amerika veel in het wild groeit, en daar eene hoogte bereikt van 50 Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacahualt, is een boom, die in Midden en Zuid Amerika veel in het wild groeit, en daar eene hoogte van 50 Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacahualt, is een boom, die in Midden en Zuid Amerika veel in het wild groeit, en daar eene hoogte van 50 Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacahualt, is een boom, die in Midden en Zuid Amerika veel in het wild groeit, en daar eene hoogte van 50 Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacahualt, is een boom, die in Midden en Zuid Amerika veel in het wild groeit, en daar eene hoogte van 50 Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacahualt, is een boom, die in Midden en Zuid Amerika veel in het wild groeit, en daar eene hoogte van 50 Kakao, Cacao, van het Amerikaansche Cacah Voeten, met ceuen stam van Vs o^ diameter. Bij de botanisten konnder den uaam van Theobrama Cacao, is deze boom door de Spanjaarden uit Amerika naar Manilla overgebragt, vanwaar hij later in onze Oost-Indische bezüglich werd overgeplant. Aldaar bereikt hij een hoogte van 90, 30 tot 40 vocten, en heeft eenen regt opgaanden stam, bekleed met een dunne, schier gladde schors. Hij groeit zoowel aan de knsten als op bergvlakten op eene hoogte van 600 en meer Nederlandsche einen, wannecr hij maar een halve el bouw- of teelaarde viDdt. Het hout is zacht en wit. De jouge blade-ren zijn rozehkleurig, de oudere donkergroen van kleur. De vrucht, die Eenigzins op eenen komkommer gelijkt, heft eenen kommer gelijkt, heft eenen klokbuisjes, waarin de pitten of zaden dwars over elkander Hggen. Dezc zijn omgeven door een wit^chtig, zoet merg, hetwelk in een dikke, Icderachtisre schil besloten is. De eivormige pitten zijn in grootte gelijk an amandelen en hebben eene dunne, brosse Baal, waarin zich de donkerrood bruinc, yet tig glanzende zaadmassa bevindt. De pitten worden in de zon gedrood en tot chocolade bereid. De bereiding leerden de Spanjaarden van de Mexikanen, onder welke de kakao reeds als voe-dingsmiddel bekend was, en zij bragten die omstreeks het jaar 1520 naar Europa over. Lang werd de wijze van bereiding door hen geheim gehoudeu, en eerst in 1661 in Frankrijk bekend. Men heeft verscheiden soorten van kakao, die meestal bekend zijn onder de namen der plaatsen van produktie of uitvoer. De in den handel voorkomende kakao wordt evenwel grootendeels verkregen van aangekweekte, en niet in het wild groeijende boomen. Behalve de chocolade verkrijgt men van de kakao, door koking of persing, eene vette olie, die den naam van kakao-botcr (huiyrum of ooleum cacao) draagt. Dezc boter maakt een hoofdbestanddcel uit der gewone chocolade, maar wordt ook wel als zeep gebruikt. Ook bedieut men cr zich van in de apothekeui en in Frankrijk worden er eelfs kaarseu van gemaakt. De schil van de kakaoboonen laat zich, na gekookt of geroosterd te zijn, gemakkelijk los, en wordt, als thee getrokken, op aanbeveling van sommige geneeskundigen tot rersterking der zenuwen gedronken. In den kleinhandel worden de schillen verkocht onder de bena-ming van kakao-of chocolade-thee. Op Java vindt men hier en daar in tuinen van partikulieren den  Amboina, vanwaar in 1854 18 pikols waren uitgevoerd, had men in 1855 weder 20 pikols naar Manilla geexporteerd. 1856. In dil jaar bcgon de aanplant in de Mina- hassa zich weder eenigzins te herstellen. De oogst liad 884 pikols opgeleverd, die grooten- deels / 60 de pikol waard waren. Op Ternate was de kultuur kwijnende en klaagde men, dat de vruchten, rijp wordende, tot verrotting overgingen. 19 1867. In de Miuahassa was de kultuur weder kwij- imde en had de oogst niet meer dan 100 pikols afgeworpen. Men had evenwel alle hoop Diet opgegeven en dusdeaanplanting yoortgezet. Op Ternate werd de teelt als mislukt be- scbottwd. Ook daar ging de Ynicht tot 19 1867. Ook daar ging de Ynicht tot Yer-rotting OTer. Op Amboina werd de teelt als vrije kultunr langemoedigd en door renteloose voorsehotten faerorderd. In de afdeeiingen Amboina, Saparoea en Hila bedroeg de aanplant 35,794 boomen, terwijl ook die ran partikulieren met 10,000 boomen was rermeerderd. In dat jaar had men Tan Amboina 20 pikols, tegen / 70 de pikol, nitgeroerd. 1858. De kwijnende toestand der kultunr in de Minskassa was oorzaak, dat de bevolking daaraan Yeinig coi' besteedde. Ondertusschen had men 165,417 boomen bijgeplant en daarmedc den anplant der bevolking weder tot een cijfer van 943,335 boomen gebragt. De oogst, ongerekend die Tan partikuliere landerijen, had 801 pikola af-geworpen, waaryan de waarde bedroeg tusschen /SOtotTer boven de /1 00 per pikol. Men had in dat jaar Tan Manado, ter waarde Tan^ 262,500, uitgcvoerd 2,G50 pikols, waarvau 400 a 500 pikols naar Australie. De Chinezen kochten het artikel op tegen geld of lijnwaden, om het veder te yerkoopen aan Spaansche handelaren Tan ManiUa. De (jrorontalo was de teelt yooruitgaande, ofschoon men daar, eTen als op de Sangir-dlanden, klaagde oTer Het bederf der Trucht. Te Ternate bleten de boomen in eenu ongnstigen toestand yerkeeren. Op Amboina yond de teelt, als yolkskultuur, meer en meer bijyal, zoodat de aanplant, die door rentelooze yoorschotten werd bevorderd, was geklommen tot 52,000 boomen, waaryan 387 Tmchtdragende. De uitvoer had 27 pikols bediagen tegen / 110 de pikol. Uit het Torenstaande ziet men, dat, ondanks alle aangewende pogingen, de kultunr, daar vaar zij was ingeyoerd, behoudens eenige uitzonderingen, oyer het algemeen met yele tegen-^poeden te kampen heeft gehad, terwijl aUeen de hooge prijzen, yoor het produkt Terkregen, waarsehijnlijk oorzaak zijii geweest, dat men haar op yele plaatsen niet had opgegeyen. Bij al het yoorafgegane kan nog goToegd vorden, dat onlangs yan Gouyemementswege 4 balen kakao yan Manado aan de Nederland- sohe Handelmaatsohappij sijn toegezonden, ten einde in Nederland beoordeeld en yerkocht te worden. Het onderzoek Tiel gunstig uit en bij yerkoop bragt het artikel 51 cent per half Nederlandsch pond op. Wanneer men nagaat, dat te Manado zelTe en op Amboina de kakao meer dan / 100 de pikol had gegolden, dan kan de hier behaalde prijs niet als zeer bevre- digend worden beschouwd. Kakap of Koppop, dorp op de Zuid- Oostkust yan het Papoesche eiland Mbool, aan eene diepe baai. Eiakap, dorp op Jaya, residentle Soerakarta, afdeeling Soekawati, distrikt Wiroko. Kakap, dorp op Jaya, residentie Djokdjo- Karta, afdeeling Goenong Kidool, distrikt Awoe. Kakap, berg en riyier op Jaya, residentie Preangcr Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Tjidamar. Eakap, dorp op het Nassau-eiland Noord Pora of Si Biroe, waaryan het de hoofdplaats is. Elakapy dorp op Java, adsistent-residentie Paljitan. Eakap (Si-), straat in de indische zee, ten Westen van Sumatra. Zij scheidt de Nassau-eilauden Si Biroe en Si Porah yan elkauder, is 2 mijlen lang en V4 i^ij^ breed en biedt eene yeilige ankerplaats aan. Zoowel in als buiten deze straat liggeu yerscheidene eilanden op rotscu gegrond. Kakareak Ilir, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdecling, distrikt Doesou Ilir. De be-woners zijn Dajaks. Kakareak Oeloe, dorp in Borneo's Züdenung, nabij Kakareak Uir. ElakaSy distrikt eu dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Toudano. Het distrikt bevat 11 dorpen met 4,520 inwoners, als 3,136 Christenen en 1,384 Heidenen (1852). De huizen, manieren en klee-ding der bewoners getuigen van eene bijzondere geben:hteid aan den oudeu tijd en smaak. In ditt distrikt bevinden zieh de bronnen Tan Lelendoengan, Kaloeutay, Walilin, Passo Jaasah, Sinoejan, Kaurly, Kembes, Pasoenel, Kocmalakka eu Timhoan. Het dorp Kakas ligt in eene bergrlakte, opr 10' 23" N. Br., 070 Nederlandsche ellen boven de oppervlakte der zee. De inwoners zijn Christenen en Alfoeren. Dit dorp is schoon gegen aan den zuidclijken oever Tan het meer Tondano en beTat 400 nette huizen, met 3,000 Er is eene GouTemements school. 2* inwoners. so KA. De yerblijfpkais root Treemddii^^ai is ruim en zeer goed ingt. Ook heeft men er een koffijpakhnis, onder het beheer van een Kuropeschen Pakhuismeester, wijl er bewesten des plaats Tele koffijtuinen liggeu. Nabij Kakas is de warme bron Passo Biurewokan gelegen. Kakaskasan, distrikt op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, affeeling Tondano. Het beeft 8 dorpen met 4,000 in-voners, als 320 Ghristenen en 5,680 Heidenen (1852). In dit distrikt worden warme bronnen gevonden, als eene nabij Kajawoeh Tetenaman, twee nabij Kinilow Pasoeh en eene nabij Koka Mahelitoeb. De hoofilplaats is Lotti; wdeer was het Kakaskassan, een dorp gelegen op 8,589 Rijnlandsche voeten boven de zee, alwaar 123 Ghristenen en 984 Heidenen wonen (1852). De Christengemeente gaat te Kakaskassan, toligens berigten van den Zendeling P. N. WILKEN (in 1858 gegeren), zeer voomit. Kakat, rivier op Java, residentie Soera-baja, regentschap Lamongan, distrikt Lingkir, die in de Semarmendem yloeit. Kakatoewa, eilandje in de Indischen zee, aan de Zuid-Westkust van Sumatra. Kakau, een der drie toppen van den Piekran Ternate op het eiland Temate. Kakbell, eigenlijk Kakoe Bell6, berg en gehacht op het eiland Boero, regentschap Massareteh, stam of fenna Moel. Het gehucht ligt in de kloof tusschen den Kakoe T^oe, en beslaat geene halve vierkante paal, waarvan het grootste gedeelte nog met krenpelhout bewasseu is. Er wonen (1855) 62 helen in de grootste armoede en onzindelijkheid. De gierst, Turksche tarwe en ols, die de grond oplevert, djn ter naauwemood voldoende, om de bewoners te voeden; ecbter wordt er met voordeel tabak verbouwd. Kaki, berg in Borneo's  residentie Padangsche Bovenlanden, adressi-residie Ajer Bangies. Kakoe, berg op het eiland Timor, in het middengedeelte, zijndo de hoogste berg van het eihind. Kakoeowan, rivier op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Tondano. Kakoe Sameet, steil bergje op het eiland Boero, reentschap Waisama. Kakoe Tihoe, berg op het eiland Boero, regentschap Massareteh. Kakoe Wakdro, berg op het eiland Boero, regentschap Massareteh. Op Vt o^)^ Zuid- Westen van dezeu berg is een klein tabaks-plantsoen op het grondgebied van de fenna Masabaai. De tabak wordt naar Amboina nit-gevoerd, alwaar hij zeer gewild is, cijnde zacht en geurig. Kakoh. Rivier op Sumatra's Westkust, re-sidentie Tapanoeli, aufdehling Mandaheling. Zij outlast zich in de Gadis. Kakoli, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, distrikt Likoepang. Er is eene dorpsschool geweest, welke echter weinig voldeed en in 1858 door den Resident is opgeheven. Te Kakoli staat eene kerk. Kakrema, berg en gehucht op het eiland Boero, regentochap Massareteh, stam of fenna Waikibo. Kala, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, aan bet Zuider-strand. Er is eene grot van dien naam. Kalalag, zie: Kalangan, landschap. Kalaban, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Ballak. Kalaban, berg op Java, residentie Gheribon, regentschap Koeningan, distrikt Lebak Wangi. Kalaboe, zie: Sikalaboe, berg. Kaladawa, dorp op Java, residentie en regentschap Tagal, district Doekoe Wringin. Kalagran, meer in Borneo's Zuid-en Oosten van de haven van Tagal.  der Koeran-rivier, op Borneo's Noord-Oostkust, landstreek Berou. Kalaikaty distrikt en dorp op het Zuid- Ooster-eiland Gbram. Het distrikt telt 600 inwoners onder eenen Oran^ Kaja (1862). Kalai Orga, dorp op Java, residentie Ghe- ribon, regentschap Koeningan, distrikt Eadoe Ged^. Kalajan, verlaten gehucht op Sumatra, in de Lampongsche distrikt, de Kommering-rivier. Kalak, dorp op Java, residentie Bezoeki, afdeeling en distrikt Bezoeki, aan den grooten postweg en aan de rivier Deloewang. Kalaka, Klakauw of Kalakooi dorp KALA, 81 in Borneo's Westerafdeeling, r^ Sekadouw. Qe inwoners zgn grootendeels Dajaks. De Toortbrengselen van hct land z KALA, 81 in Borneo's Westerafdeeling, r^ Sekadouw. Inn goud, dia- maaten, ijzer, vogelnestjes, was, peper en ro- tan. Er ligt eene goudmijn, die door Chine- zeo bewerkt irordt. Kalaka of Klakanw, dorp op deNoord- Westknst Tan Borneo, gebied van Sarawak, benoorden kaap Datoe. Er wordt vrij belangrijke knstluuidel gedreven met het overige gedeelte van Borneo's Westkust en Singapera. Kalaka, dorp op Celebes' Zuidkust, rijk fiuikonko, aan de rivier Fandni. Kalakoe, dorp in Borneo's Westerafdeeling, distrikt Melawi. Kalakoe, tie: Kalakoe. Celan, boscb en dorp op Celebes' Zuidkost, landschap Toerateya, rijkje Binamo. Kalam, riyier en dorp op de Westkust Tsn bet dland Gilolo, in Batoe Tjina, onder bet gesag ran Tidore. Yalanif dorp op Java, residentie Soera-lEarta, tot de boofdplaats behoorende, tusscben de riyinr P6p, en den weg naar Ngawi. Kalama, een der Sangir-eilanden, in den Molukscben Archipel, residentie Manado, met een getgknamig dorp. Kalama, gebucbt op het Sangir-eiland Sijauw, met eene Christenkerk. Kalamba, rijkje op het Sandelhout-eiland. Tialambiy dorp op Sumatra's Westkust, residentie Padang, distrikt Pau. Kalambir, dorp op Sumatra's Ostkust, land-schap Boeloe Tjina, met ongeyeer 25 buizeo. Kialambir, iraai dorp op Sumatra's Ostkust, landseb Sedang, op korten afetand van see gelgen, op boogen grond, met 80 a 100 groote en goed gebouwde huizen. Kalamel, een der Kei-eilanden, in den Molukscben Arcbipel, residentie Banda. Kalamene, riyier op Celebes' zuid-weste-li)ke landtong, landaebap Boelekomba. Zij beeft l^ bet gelijknamige dorp eene zeer goede oesterbank. Kalamode, dorp op Sumatra, residentie PtdangBcbe Boyenlanden, Yll Loerab's. Kalampoeraii, gebucbt op Sumatra, residentie Palembug, distrikt Ampat Lawang, aan de riyier Kalanda, riyier op Sumatra, residentie Palembug,  Ngawi. Kalangy dorp op Jaya, residentie Sama-rang, regentebap Grobogan, distrikt Poerwodadi, op de zuidelijke grens. Kalangy dorp op Jaya, residentie Sama-rang, afdeeling Salatiga, in bet Zuid-Oosten van het distrikt Ambarawa. Kalangy dorp op Java, residentie Sama-rang, regeutscbap Kendal, op de oostelijke grens yan bet distrikt Troeko. Kalangy dorp op Java, residentie Soera-baja, regeutscbap Modjo Kerto, 59 palen yan Grissee, 48 yan Soerabaja en 14- yan Modjo Kerto. Ealang, riyier op Jaya, residentie Preanger Rentschlappen, affeeling Soemadang, distrikt Tassikmalaja. Kalang, eilandje bij Sumatra's Westkust, nabij de Arigas-baai. Kalangy zijriyier der Sampit, Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan. Kalangy zijriyier der Sampit, Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan. Kalang, landschap en rivier op Sumatra's Westkust, residentie Tapanoeli, afdeeling Sibogba. De rivier ontspringt op de oostelijke grens der afdeeling en is 8 a 3 uren ver voor praauwen bevaarbaju. Het landschap telt 300 inwoners (Malcijers). Kalang, dorp op Java, residentie Ja-para, afdeeling Pati, distrikt Angkattan. Kalang, dorp op Java, residentie Socrakarta, tot de stad behoorende, aan de Soloivier. Kalang, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, distrikt Probolinggo. Kalang, dorp op Java, residentie Kadoe, regentschap Magelang, bij de westelijk grens van het distrikt Ngasinan. Kalangan, dorp op Java, residentie Ja-para, afdeeling Pati, distrikt Selowessi. Kalangan, dorp op Java, residentie Sa-marang, afdeeling en distrikt Salatiga, op Soekrakarta's grondgebied. Kalangan, dorp op Java, residentie Kadiri, afdeeling Berbek, distrikt Lengkong. Kalangan, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijk Bandjermasin, alwaar hct partikulier mijnontginnings-tablissement op den 30" April 1859 werd aangevalleu door eene bende inlandsche opstandelingen. De Sergeant ScHOOK, naar Bandjermasin om bulp gezonden, werden op weg vermoord. Den volgenden dag werden er id de Europeanen, behalve twee vrouven en eenige kinderen, die men gered had, omgebragt. Als oorza ak van dit verselirikkelijk en bloedig tooneel wordt opgege yen, dat men met dezen opstand de onttroo- ning van den tegenwoordigen Saltan ten doel had, daar deze een onechie zoon was van wij- len den Sultan Adam, die zelf in ziju testament verklaard had, dat hij door zijnen wet- tigen zoon wenschte opgevolgd te worden. Op dien noodlottigen dag werden ook de Europeanen van de posten Tabanio, Baugkalaan en Poeloe Petak vermoord. Later is bet den miliiairen Kommandant van Martapoera gdiukt, den hoofdmoordenaar, zekeren Djahal, die bet volk tot die wandaad had geprest en ievens zelf verscheidene Europeanen te Ka- laogan moet vermoord hebben, in handen te krijgen. Kalang Anjar, dorp op het eiland Bali, rijk Boleling. Kalang Aiijar, heuvel op Java, residentie en r^entschap Soerabaja, distrikt Djenggollo. Hij is ongeveer 35 a 40 voeten hoog en kegel- Yormig en heeft op den top kokende modder- wellen. Te Poeloengan, op 1 paal ten westen van dezen heuvel, zijn bronnen van aardolie. Ealangbouw, kaap aan Borneo's West- kust, rijk Sambas. Kalangbret, distrikt op Java, residentie Kediri, aufeiling Ngrowo, met gelijknamige hoofdplaats, eene der voomaamste marktpläaten van het dic^trlkt en gel^en op 3 palen van Toelong Agojig ea 23 palen van Kediri. Kalangkangan of Oud-Tontoli, dorp op Celebes' Noordkust, residentie Manjido, rijkje Tontoli. Het is in 1822, bij eeu aanval onzerzijds tegen de aldaar zijnde roovers, in brand gestoken en sedert dien tijd onbe-wooud gebleven. Er is eene gocde auker-plaals. KalangkaTy dorp op Sumatra, in de Batta-landen, aan de  is voor kleine schepen bevaarbaar. Ealang Fedati, dorp op Java, residentie en regentschap Samarang, distrikt Grogol. Ealang's, zeker volk op Java, dat vrocger in de bossehen rondzvierf, doch tans voor-nameUjk te Soerakarta en Pjokdjokarta geves-tigd is, en bij de Javanen in weinig aanzien. staat, Widens hunne, volgens de overlevering, verachtelijke afkomst. Zie: Tijdschrifi v, Ned. Indie, Jaarg. II, Dl. 2, bl. 578, Oortprong van hei zoogenaamde Kalangs-volk, door Winter. Kalang Toendo, dorp op Java, residentie Samarang, regentschap Grobogan, distrikt Kädenan. Kalang Toendo, dorp op Sumatra, residentie Padang, landscbap XII Kota's, aan zee. Kalantiga of Alang Tiga, eilanden groep beoosten Sumatra, in de straat van Malakka, 10 mijlen van het eiland Yarelbi. De drie voornaamste eilanden zijn hoog en bij deze staan 7 vademen water. Kalaoera, zie: Kalaura. Kalaoer Towa, zie: Kalaoer. Kalap, eilandje be west en Kieuw-Guinea, tot de Poppa-groep beboorende. Kalap, kaap en dorp aan Borneo's Zuidkust, afdeeling Sampit, landscbap Pemboeang. Kalapa, oude Soendasche naam van het eiland Java, dat nog door vde zeevarend e volken dus genoemd wordt. Kalapa, Kokos-of Klappemoot-eiland, is gelegen in de Lidische zee, bij de Zuid-Westkust van Java, residentie Bantam, Zuid-West van het eiland Tindjil. Het is 1 mijl lang en 7s ^j^ breed, en gejegen, volgens MxLviLL VAN Carnbee, met bet middengedeelte op r 0' 20^' Z. Br. en 105" 32' 0. L. Het is rijk begroeid met kokosboomen, waaraan het zijnen naam onleent. Het is onbewond en heft vroegcr gedieud tot verblij^laats van bannelingen. Ealapa, eiland in de Indische zee, aan Java's Zuidkust, ten Zuiden van de residentie Kediri, in de baai Segoro Wedi. Kalapa, eilandje in de Java-zee, ten Noorden van Batavia, op 5* 39' Z. Br. en 106* 37' 0. L. Kalapa, Dorp op Java, adsistent-residentie Buitenzorg, in het Oosten van het distrikt Parong, aan de rivier Tjililing. Kalapa, berg op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeelbg Bandong, distrikt Koppo. Kalapa, dorp op Java, residentie Bagelen, afdeeling Poerworedjo. Kalapa, dorp op het eiland Banka, distrikt Jeboes. Kalapa, eiland ten Oosten van het oilaud Banka en ten Noorden van het oilaud Banka en ten Noorden van het eiland Lepar. Kalapa, eilandje in den Molukscben Ar- chipel, tot de Zuid- Wester- eilanden beboorende, onder de Sermatta-groep, residentie Banda. Kalapa, zie: Si mo, eiland. KA. 88 Xalapa C^i)* twee riviertjea op Java, re- side&tie PreaDger Rcgentschappen, afdeeling I^iaBdjoTy distd^t Djampang Koeion. Sen valt bij OedjoDg Karang Kempak en een bij Oe- djoog Goewa Oeroek in zee. Kftlapa (Tji), riTier op Java, op de ooste- lijke grens der residentie Bantam, tusschen de mierea Tjikarang Beurum en Tjikarang Babi. Kalapa Qjondoixgy sie : Kalapa Tjon- dODg. Kalapa Doewa, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Tjbringin. Kalapa Doewa, dorp op Java, residentie Cheribon, regentsehap Madja Lengka, distrikt Tdaga. Kalapa Doewa^ dorp op Java, adsistent- resideiitie Krawang, distrikt Tjabang Boengin, am den regteroever der Tjitaroem. Kalapa Iloewa, dorp op Jaya, residentie fiatavia, Ooster Kwartier, aan de rivier I'jita- roem, op de grens Tan Krawang, 4^2 pA&l becuiden de zee. Kalapa Doewa, dorp op Java, residentie Bataria, Zuider Kwartier, 1 paal beoosten den groolen w^, 177) P^^ bezuiden Batavia. Kalapa Doewa, dorp op Java, residentie Bataria, Wester Kwartier, aan de rivier Tji* pajawi, mim 3 palen bezuiden den 82" paal op den weg naar Bantam. Kalapa Qading, dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap Poerwokerto, distrikt Djamboe. Kalapa Gtonep, onderdistrikt op Java, residentie Preanger R^entscbappen, afdeeling $oekapoera» distrikt Mandala. Kalapa Goeng, dorp op Java, residentie Cberibon, afdeeling en distrikt Koeningan. Kalapa Goenong, dorp op Java, resi- dentie. Cberibon, afdeeling Koeningan, distrikt Kadoe Ged6. Kalapa Hapa, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Galoe, distrikt Kawali. Xala Paksa, dorp op bet eiland Bali, rijk Bolding. Kalapa Malang, dorp op Java, residentie Samarang, afdeeling ]>emak, distrikt Wedong. Kalapa Koengal, landgoed op Java, ad- sisteat- residentie Buitenzorg, distrikt Tjibarocsa. Het is bewond door 6,700 zielen. Men vindt er vogelnest Klippen, die jaarlijks 25 a 30 pikols vogelnestjes opleveren. Op dit landgoed is bij den berg Karang een hoi, Goewa Gadja geheeten. Kalapa Noengal, dorp op Java, residentie Preanger Begentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Tjandjor. Kalapa Noengal, dorp op Java, residentie Tagal, regentschap Pamalang, distrikt Mandi Kadja. Kalapa Noengal Ilir en -Oeloe, twee dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Galoe, distrikt Tjiamies. Kalapa Pati, dorp op de Zuid-Westkust van het eiland Bangfkalis, dat onder Siak behoort. Het bevat 250 zielen (1854). Kalapa Plindah, dorp op het eiland Ternate, ten Zoiden van de hoofdplaats. Kalapa Satangkal (Tji), rivier op Java, op de O ostgrens van de residentie Bantam. Kalapa Satoe, landschap op Snmatra, adistant-residentie Benkoelen, ten Noorden van Moko Moko, grenzende aan Indrapoera. Men treft er een steen aan, waarop in de Nederduitsche en Engelsche talen de scheiding van de beide landen Icesbaar is. Kalapa Sawit, dorp op Java, residentie Tagal, regentschap en distrikt Brebes. Kalapa Sawit, dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap Poerwokerto, distrikt Djamboe. Kalapa Koeion, -Tengah en -Wetan, drie dorpen op Java, residentie Banjoemaas, regentschap Pamalang, distrikt Mandi Radja. Kalapa Oondong, berg en bedk op Java, residentie Preanger RegentachappeD, afdeelbg Tjiandjor, distrikt Djampang Koeion. V<5(5r de uitwatcring der beek ligt een breed rif, Karang Itam geheeten. Kalara, dorp in Borneo's Zuid- En Ooster-afdeeling, derrikt Bekompai, in het Pattagergebied, met een 90tal inwoners. Kalasan, distrikt met gelijknamighoofddorp op Java, residentie Djokdjokarta, afdeeling Ma-taram Wetan. Het telt 53,550 inwoners. Door de zware overstroomingengen en aard-stortingen van 23 Februarij 1861 zijn in dit distrikt veel woningen en buffelkralen verneld. De hoofdplaats ligt op 8 palen van Djokatjokarta en heeft in den omtrek suikerfabrik-velden en een suikerfabrik-velden en een suikerfabrik-velden en een suikerfabrik-velden. Men treft er verscheidene oudheden aan, waaronder dejandi Kalasan, zijnde een van ardninsteen opgesta-pelde twaalfkante piramide, thans vervallen, doch eertijds een prachtig gebouw. Kalasan, kaap op Celebes' noord-oostelijk schiereiland, op 1* 28' 30" N. Br., die met de kaap Pisoe de baai van Manado vormt. Kalasan, dorp op Java, residentie Djokdjokarta, afdeeling Mataram WMan, distrikt Sleman. Kalatatan, twee dorpen in Borneo's Zuid-en Oosterafdeeling, een in Poeloe Petuk en een in faet distrikt KapoeM Moeroeng, door Ngadjoe's bewoond. KalatOy dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, dist Kahajan'Uir, aan de rivier Menohing. Kalatoa, een der Saleijer-eilanden in de Java-zee, tusschen Celebes en Flores, met de piek, volgens Melyhl tan Cabnbee, op 7' 24' 40" Z. Br. en 126' 68' O. L. Het Is middelmatig hoog. Op een paar mijlen van de Nord-Westkist ligt eene bioik, waarop het Engelsche vaariuig Ocean schipbreuk heeft geleden. Kalaura of Kalaoera, eiland ten Zuiden van Celebes, tot de Saleijer-eilanden behoorende. Het is bewoond door Boniers en viaschers. Kalawan, dorp op Sumatra, adsistent-residentie Benkoelen, noord-noord-oostwaarts van de boofdplaaia. Kalawi, riviertje op Sumatra, in de Lampongs, dat van Mata Waloe komt en aich in de Oempoe ontlast. Kalahan, sie: Kalahan. Kalahan, dorp op Java, resident Kadoe, regentschaft Magelang, distrikt Probolinggo. Kalebengan, dorp op bet eiland Madura, in het binnenland van de afdeeling Soemanap. Kaledjettan (Tji)* rivier op Java, residentie Bantam, Zuider Regentschap, distrikt Tjibilioi. Nabij deze rivier ligt, op 5 uren bewesten Auoeang, een koraalrif, dat zioh vrij yes in see uitstrekt. Sedon, berg op Java, residentie Preanger Begentschappen, in bet Zuiden der afdee-ling Bandong. Kalegen, dorp op Java, residentie Kadoe, r^ntsohap Magelang, distrikt Bandongan. Kalegen Kidool - Hier en Wotan, direktor op Java, residente Samaraiig, afdeeling Salatig, distrikt Tengaron, de twee eerste elk met een 60tal ziclen. Ealehy rivier in Borneo's Zuid- en Ooster- afdeeling, afdeeling Sampit, laudscbap Pemboeang, die in de Moenggoel valt. Kaleijer, kap aan Java's Noordkust, resi-dentie Bembang, afdeeling Toeban. Kaleijer, kap aan de Noordkust van het eiland Ceram, vdor de bogt van Hatoewe. Kalekongang, rivier op Celebes' zuid-westelijke laudtong. Zij vormt de grensschei-ding tusschen de landschappen Bonthain en Boelekomba en valt met eene zuidwaartsche rigt in de zee van Java. Kleine vaartuigen kunnen bij hoog water in haren mond veiligliggen. Aan de Mondling light het fort KaroHna. Kalel, eiland ten Noord-Oosten van Borneo. Tot de Solok-eiknden behoorende. Aei wordt door visschers bezocht, welke & schildpadden en tripang vangen. Yerder heeft het zoet water en brandhout. KalembouWy berg in Borneo's Wester- aMeeling, aan het Westerstrand van het rijk Sambas, op 1' 22' N. Br. Kalempekan, dorp op het eiland Madura, op de Zuid-Oostzijde van de aMeeiing Soemanap. Kalempekan, dorp op Java, residentie Samarang, regentschap Kendal, op de noorde-lijke grens van het distrikt Perboean. Kalemyy watervai in de rivier Katingan, in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan. Kalen, dorp op Java, residentie en regentschap Soerabaja, distrikt Djenggolo, 53V4 I^ van Soerab. aja, 427t paal van Qrissee en 52V4 paal van Modjo Kerto. Onder de Javaansche bevolking telt men eenige Christenen. Kalenda, rivier op Sumatra's Zuid-West-, kust, in de Lampongsche distrikten. Kalender Delapan Poeloeh, dorp op Java, residentie Batavia, 3 palen Zuid-Oost ten Oosten van Meester Cornells. Kaleng Sawa, dorp op Java, adsistent- residentie Slrawang, distrikt Tjiasem, bij zee. Ealengaoengo, klip aan Java's Noord- kust, bg de kust der adsistent-residentie Bui- tenzorg, in de Java-zee, op 6*^ 8^ 30" Z. Br. Kalenaoesoe, zie: Kalinsoesoe. Kaleobar, dorp op het Tenimber-eiland Larat, residentie Banda. Kaleosan, doip op Celebes, residentie Ma- nado, in de Minahassa, afdeeling Kema, dis« trikt Klabat-di-Bawa. Het is bewoond door 3 Christenen en 112 Heidenen (1852). Kalepoe, zie: Klepoe. Kaler, onderdistrikt en dorp op Java, re- sidentie Preanger B^entschappen, regentscbap Bandoug, bij Trogong. Kaleuweng (Tji), zie: Kalowong (Tji). Kalfariy zie: Kilwaroe. Kali, Javaatueh wwrd dat rivier beieekeiU, Wocrden die men hieronder met mogt tinden^ jfoeJke men op ket ondersekeidingtwoord* Kali, berg op Celebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Tanawangko, op V 23' N. Br. Kali, dorp op Cdebes, residentie Manado, in de Minahassa, afdeeling Amoerang, distrikt Tonsawang. £r wonen 168 Heidenen (1852). Kali, riviertje op het eiland Bali, rijk Bali Badong. Het stort zich in de Tangong- baai uit. KA. 85 XUif ririer op Borneo's No<»d*Ooftkiuit, lijk Goenong Teboer. XUi, dkndje aan do Nooid-Westkust van JavB» in de baai Tan Bantam. KaliAbang, dorp op Java^ rosidentie £a- taria^ in bet Ooater Kwartier, beooaten den weg naar Krawang, 187s paal yan Batayia. Kali Aboe, dorp op Java, reaidentie Kadoe, regeniachap l^ekuag, diBttikt Minoreh, 17 palea ran Magdang, 23 palen van Poorvo- ledjo (m Bagelen). ICali Ahoenif dorp op Java, reaidentie en nratachap Banjoemaas, diatrikt Soeka Radja. XaliAsa Besar, een der Daiaend-eilanden, in de Jaya-see, op 5* 40^ Z. Br. en 106'' 36' 36" 0. L. ICaliftga Ketjil, een der Daiiend-cdlanden, ia de Jaya-see, op 5* i(K U" Z. Br. en 106' 36' 38" O. L. Kaliah^ kaap aan de Weatkost yan bet dknd Banka, in de atraat Banka. XftliaXah, dorp op bet eiland Bali, r^k I^embrana. Kali Alang, darikt op Jaya, reaidentie Bagelen, afdeeling Ledok. Het beyat 25,400 inwoners. De boofdplaata is Ka]i Beber. Kali Alang, dorp op Jaya, residentie Saadamig, regentschap Magelang, datrikt Ngaainan. Kali Alangy dorp op Jaya, reaidentie Sa-mamig, afdeeling Sdatiga, datrikt Oengaran. Het beyat 20 inwonera. Kali Alang, dorp op Jaya, reaidentie Sa-laanuig, afdeeling Sdatiga, datrikt Oengaran. Het beyat 20 inwonera. Kali Alang, bron op Jaya, reaidentie Sa-laanuig, niet yer yan den grooten weg yan Oeogaran naar Ambarawa, bij den 18b paiu, op eae boogte, toaacben de rijatyelden. Dece bron ia yierkant, beeft 6 yoeten in omtrek, berat koiid water en men ontwaart er opborrelingen yan grijaacbtigen modder. Terwijl er ttit den bodem yeel aardolie atijgt. Kali Ampoh, riyier, poatatation en dorp op Jaya, reaidentie Japara, regentacbap en diatrikt Fati, 5V4 paal yan Pati, 36 palen yan Japara. Kali Ampob, dorp op Jaya, reudentie Kadoe, regentacbap Temanggong, diatrikt Pra- pak aan den grooten poatweg. Kalian, Weatpnnt yan bet eiland Banka, diatrikt Hnntok. De Indiacbe regering beeft oilaogi (1860) de yereiachte aom beacbikbaar geiteld yoOT een katadioptriacb knnatlicbt yan de 2* orde, dat op dese kaap ontatoken zal worden. Kali Awakhi yroeger een breed water op Jaya» residentie Soerabaja, door de booldplaata atroomende, dat tbana in eene gemetaddegradit berachapen ia, afgealoten met een duiker, die onder den Zuidelijk boofdwal doorgaat en cira / 75,000 moet gekoat bebben. De Kali Anakh yormt de noordelijke grena yan het inbmdacb gebied yan bet diatrikt Kota. Kali Anda, warme bronnen op Suroatra'a Zoid-Weatkuat, in de Lampongache diatrikten, an den weatelijken yoet yan den berg Kadja Baaaa. Yan haar water wordt door de inlan-dera gebruik gemaakt tegen bnidsiekten. Kali Andang, dorp op Jaya, reaidentie Djokdjokarta, afdeeling Mataram Koeion, diatrikt Pengaaib. 