Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
Two Kömernolens zijn er te Veencndaal, een op Gelder- fchen, en een op Stichten bodem. Midden door het Dorp, loopt, van *t een tot het ander einde, eene gegraaven vaart, Bischop Davids Grift, om dat deeze Risfchop die heeft be- gonnen te graaven, of blootelijk de Griff genoemd. Langs deeze Vaart, wordt de opgemaakte en gedroogde turf, met {chuiten gebragt, tot aan de Sluis van de Grebbe, door wels ke men, bij laeg water, wanneer dezelve open flaat, in den Rijn vaart; doch als de Sluis om het hooge water in den Rijn digt gehouden wordt, moet de turf ontlaaden, en san de andere zijde van de Siuis in andere vaartuigen overgedragen worden, met welken zij, vervolgens, den Rijn op- of afgevoerd wordt, meestendee! na Gelderland. Te Veenens daal, wordt eene weekelijkfche markt gehouden, des Dings- dags, waarop alleriei wearen, uit de omleggende freke, te koop worden gebragr. Ieder der twee gedeelten van ’t Dorp behoort tot een bijzonderen Regrbank: het Ge Der Chef, maam- Hijk, onder het Schoutampt van Eede op de Veluwe, en het Stichfche onder het Kollegie van de Wet der Stad Rienen, Doch het opzigt over de Werken, Dijxen, Dammen, Heu- len, Watergangen, Griften en al wat tor de Turfneering be- trekkelijk is, is toevertrouwd san een Kollegie van zeven Veenraaden, die verplige zijn, jearlijks, met de Hoofcieren, eeue fchouw ce doen. Dit Kollegie van Veenraaden is, reeds in 'c Jaar.1563, door Koning ruitirs Den Lf ing Field, en zedert van tijd bevestigt; gelijk ook laat- dtelijk in den Jaare 17515 door den jongst overleedenen Stad- houder. Alle de, stem hebben het reget, om te verfchijben op den openbararen dag der rekeninge; welke, om de twee jaa- ren; in de Kerk te Veenenddal gehouden wordt: Ten dien tijde verkiezen zij, bij meerderheid van ftemmen, in de te- genwoordigheid van den Hoofd-Officier van Rienen, nieuwe Veenraaden, of Iaaten de ouden in dienst. Aan de Veenge- footen ftast ook de verkiezing van eenen Sekretaris; vier Rekentmeesters en cenen Kerkmeester: Maar de andere bedie- ningen, als die wan Kameraar,; Direktteur, Bode; Koster en Sluiswagter aan de Grebbe, worden door de Veenraaden, den Kerkenraad en de Burgemeesteren aangefteld. Doch allé deezé Awptenaaren worden door den Hoofd-Officier van Rhenex in den eed genomen. Vewsioo, eene firecks Lands, in het gedeelte van West+ friesland, Dregter/and genaamd, vermoedelijk Nach den Veen agtigen gtond dus gebeeren. Zij bevat de Ambagten en Dorpen Berkhout, Grosthuizen, Avenhorn, Scharwoude, Beets 5 Oudendijk en Gossimijzen. Tot in den aanvang der: Vijftiende Eeuwe behoorde deze Landstreck onder het Baljuwfchap, val Medenbiik, in den Jaare 1508 wierdt zij ondet het Poort fege van Hoorn gebragt, met belofie van de zelfde Vrijhedest fan de Opgezeetenen, als de burgers diet Stad genooten. Als en bijzonderheid, de Dorpen van de Veenhoop betreffende s zullen wij het volgende aantekenens Behalven den gewoouea Regtbank, heeft ieder dezere Dorpen eenige Regenten, Vree demaakers genaamd, De jaarlijkfche verkiezing gefchiedt op Sint Jansdag, zijnde den vierGntwintigfen Junij, De drie Rijkjien of Rijkdommen, hier Pondrijken geheaien, vergade- ren op dien dag in de Kerk, en verkiezen, bij meerderheid van ftemmen, de Vredcmaakers van dat jaar: vier voor Berk bout, als het grootfte Ambagt, en twee voor iedef der over tige Dorpens Teven Sverklezen zij Kerkmeesters en Armenvoogden, Jaarlijks gefchiedt in een. der Dorp, der Verrige VEENHOOP, VEENHUIZEN, env, ibid iebige a ee ee geling of Verfloeling, zijnde de Om‘lag der Dorpisten; Vooraf wordt ieder Burger gewaarfchuwd, op een bepaslden dag in de Herberg te verfchijnen, om aldaar zijned flat op te geeven; volgens deezen word: hij vervolgens in 't Pondregt gefteld. De drie hoogst geftelden zijn Pondrijken voor de volgende zeven jearen, en worden als zodanig doof den Schont van Hoorn, in den eed genomen. Zie vELIUS, Chronik yan Hoorn: Veennurzen, een Ban den Dotp; in het gefte van West: friesland, Geistner Amtagt genaamd, ten Noorden van de Heere- Huigenwaart, een gefte van welke, bij dew naaul van Veenhuizer-Gronden bekerd, tot dien Ban behoort. Dezelve ftaat voor driehonderddrießen Morgens op dé Vera pondingslijsten aangefchreven. Drie méer dan in den Jaare 1632, te weeten, achtndertig Haizen en eenen Koornmolea y telde men aldaar inden Jaare 1749. HetrDorp, ruim twee uuren gang ren Oost- Noord -Oosten van Alkmaar gelegen, is vew Weinig aanziens, gelijt ook de Kerk; Alleentijk ontvangt deze eenigen Ivister van de Graftombe van Heere. gtivoun van Mariner, in het Koor gezien wordt In het-Kerkelijk is das Hervoride Gemeente met die van Oude. Niedorp en Zijdes vind veréenigd: Veennuizen, (REINIPR VAN DREDERODE, Heer van) Zoot van FRANCOIS LANCELOT VAN BREDERODE, Basiaart= Zoone van Heere reINoUD VAN PREDERODE, den derden var dien naam. Hij bekleedde den aanziellijken post vah' Voor- zitter van den Hoogen Raad, en wierdt, ols zoddnig, gemiag: tigd, nevens anderen, tot de Roegeeringsverdndering té /b tiaar, ter gelogenheid van een geweldigen opfteud, aldaa¥ voorgevallen, tot zake van den Predikant ADOLF VENATOR ¢ van welken wij, in een afzonderlijk Artikel, nader zoliéd fp:eeken. Een dogter van ‘sands Advokat, joan van of KXIX. Deen Odeoo00g peri DENBARNEVELD, ter huisvrouwe hebbende, ftelde hij, nevens ziine Zwagers, zijne poogingen te werk, om op Prins mMav- RITS te verwerven; DENBARNEVELD, ter huisvrouwe hebbende, ftelde hij, nevens ziine Zwagers, zijne poogingen te werk, om op Prins mMav- RITS te verwerven; DENBARNEVELD, ter huisvrouwe hebbende, ftelde hij, nevens ziine Zwagers, zijne poogingen te werk, om op Prins mMav- RITS te verwerven; Dat den Grijzaart, não dat dezelve, in den faare "1608, in verzekering was gendmen, zijn huis tot eene gevangenis mogt gegeeven worden. Hoewel dit aanzoek ogneiukkig uitviel, konde, egter, de Heer vAN VEENHUIZEN niet nalazten, ten’ behoeve van zijnen Schoonyader eenige verfchooningen in te brengen; zoekende, onder andere, den Ad-vokaat te vefontfchuldigen wegens zijr gedrag tegen de Kicosterkerk, in welke, gelijk men weet, de Prins de afzonderlijke WVergaderingen bade begonnen. Zeer euvel, evenwel, bekwam VEENHUIZEN deeze ijver, en dreigde hem deswegen geen klein gevaar. Vien- a ai TC ES esas Véenwoune; zie FeenwoLpe; Deel XV. bladz. 117. Veere, in rang de zesde Stad onder de stemmende Stedér tah Zeeland, is onder verfcheiden benaamingen bekend. Med noemt haar ser Veer, der Veer, of Kampycer; bendamingen, alien hier in overeenftemmende, dat zij den oorfprong det Plaatze {chijnen toe te schrijven aan eenen Overtogt of Veer, y van dit op andere Eilanden, of op den vasten wal; terwijl da laatte benaaming inzonderheid fchijnt afkomftig van de Stad of het Dorp Kampen, eertijds hier vermaard; doch nu al lang onder de golven begtaaven; op welke Stad of Dorp; van den grond, op welken thans onze Stad legt, een over- vaart of Veer kan geweest zijn. Wij verklezen, als naasé koomende aan den waarfchijnlijken oorfprong der Stad. de hatuurlijkfte {pelding Veere. erst zullen wij de Hifori¢ der Stad verhaalen; en vervolgens van dezelve, zo ten aan- zien van het uwit- als inwendige, eene befchrijving mededee- Jen. De e Erfahrung der Stad blijkt met geene volkomend zeketheid; dit wel, dat zij reeds in den Jaare 1280 sanwee- zig was, naatdien zij ten dien tijde onder de benaaming van Dorpjen vocrkoomt; *t welk, egter, niet zo gering moet geweest zijn; of Graaf rLornis pe V konde ’er, tien jaaren laater, zijn verblijf houden; vermids de Graaf, in den Jaare 3990, eenige Keuren nitgaf, in dat jaer getekend. Meter ze- kerheids heeft men; dat Veere omtfent het midden der Veertien- de Ecuwe eene handeldrifvende Stad was, en dat, in den Jaarg 1348, de Parochiekerk atdaar geftige wierdt. Aanleiding daar toe gaf de toeneemende neering der Plaatze, in gevolge vam het verdiepen van het Veergat of de Ree voor de Stad3 waar door het aankoomen van fchepen gemaklijker wierdt gemaake. Ook, wierde de Plaats, twinter jaaren daar naz, geheel met Eenen Mour omgeeven: Zo dat zij.nu niet flegts de gedaante van eene Stad hadt, maar ook voor eene der beste Frontiers plaaczen van Zeeland wierdt gehouden. Al vroeg, zints zijne eerfte opkomst, was Veere een eigendom van Heere wotF- AART VAN BORSELEN, als zijnde, in den Jaare1280, bij koopy uit banden yan Graave FLoRIs Dew V, datr van bezkter ge- Oooooooo 2 wor- lll - —y [ieee ae ~o _— 164 VEERE. ¥ worden; welke tevens verfcheiden Polders, ten Noorder der Stad, bedijkre; doch, zedert, door het geweld der golven zijn weggefpoeld. In ’¢ volgende jaar ftigtte hij, ‘ter zijner woonplaatze en verzekeringe, Iret Kafteel Zandenburg. Hij hade verfcheiden ('pvolgers, alle welken, als Heeren van Peere, op dit Kafteel tun verblijf hielden, Een derzelven, insgeliiks WoLFAaRT geheeten, de vijfde van dien naam, Srad- houder van Zeeland, Holland en 167 VEERE. ¥ 17. Westfriesland, was, in den Jasre 1444, in "t huwelijk getreeden met MARIA STUART, dogter van jakonus new I, Koning van Schot/and. Van veel belangs voor onze Stad was dh buwelijk, vermids daar door de grofid geleid wierdt van den handel, weiken de Schotten, van dien tijd af, op Veere gedreeven hebben. Bij mange aan mannelijk ofr, kwam de Heerlijkheid van Veere in andere Geflagten, en eindelijk, nevens de Stad Plissingen, onder den titel van Marqusfant of Markgraaffchap, aan wittem nen I, Prinfe van Oranje. Om "t geen wij elders reeds ver- haald hebben, is een bijzonder berigt hier van onnoodig. Zie het Artikel MARKGRAAFSCHAP van Weere en Piissingen, Deel XXIE. bladz. 272 enz. Van de meest merkwaardize gebeurtenisfen, te Peere voor- gevallen, zullen wij nu: verflag doen. Zints den toevcemenden. Scheepvaart. en Koophandel, en uit overiuiging van deszelfs aangelegenheid, om den bloei der Stad te bevorderen, deedt Heer weNDR!IK VAN BORSSELEN, de Tweede van dicen naam, in den Jaare 1430, alhier veele groote fchepen timmeren, om dezelve, na Oost en West, ter Koopvaare uit te zendem Vijf jaaren daar naa, kwamen er de eerfte fchepen uit De- nemarken en Noorwegen. Epuarv ve 1V, Koning van Ene geland, bevoorregtte merkelijk den Koophandel der Stad, door de vergunning aan derzelver burgers, om allerlei waaren in zijn Koninkrijk vrijelifk ce mogen inbrengen, en andere daar uit voeren, ufgenomen Wolle en Schaapenvelien; mids betealende, van alle inkoomende en witgaande goederen, drie Grooten van ieder Pond Sterlings waarde. In den sanvang der Zestiende Ecuwe dreeven de Peerenaars zo fterke vaart op de Oostzee, dat het geen vreemd verfchijnzel wes, dere tig groote {chepen, genoegzaam  die een togt na de Kanariiche Eilanden gedaan hadden, de Haven van Veere aan, om ver- volgens na Antwerpen hunne laading te brengen; deeze be- fiondt voornaamelijk in Suiker, welke thans aldaar nog geen anderhalven ftuiver het pond konde opbrengen. Veel leedt Veere, in de maand Junij des Jaars 1510, door een zwaaren brand, aan de Noordzijde der Srad; meer dan twintig Hui- zen, behalven de Zoutkeeren, wierden een prooi der viammen. Acht jaaren laater wierde deeze ramp gevolgd van eenen anderen, die een groot getal der inwooners trof. Eene pest- ziekte, die deor geheel Zeeland woedde, nam in onze Std, in weinige weeken, meer menfchen weg, dan ‘er in het naast- voorgaande tujdverloop van twintig jaaren geftorven waren. In dem maand Februari des Jaars 1551, zag men, te Veere, eene zeer ftaatelijke en ongewoone plegtigheid. MAximILiaAN VAN BOURGONDIE, Ridder van 't« Gulden Viies, Admiraal Ge. neraal ter Zee, als Heer van Veere en Viisfingen, de Wet- houderfchap van onze Srad in eigen personen in den eed neem- ende, vereerde dezelve vervolgens, bij Uiterften Wille, zijn- nen Grooten Zilveren Kop of Beker, welken hij van maxt- MILIAAN VAN BGMOND, Graa@ve van Buren, had geérfd. Deeze Kop, een overfraai Kunstftuk van verguld Zilver, is eene foort van Beker, met zijn Voetfuk twecentwintig dui. Men hoog, aan den mond of grand acht duinen dik; het Dekftuk is vier en een halven duim hoog; boven op hetzelve staat het beeld van paLLas, met Speer en Schild. Boven op hetzelve staat het beeld van paLLAS, met Speer en Schild. Boven op hetzelve konk rondom den grand, ziet men, in gedreven werk, den overtogt van den Rijn, het gevangen nee-men van den Hertog van SAXEN, *t Keizerlijk Leger, wass mede de Graaf van suureNn, volgens het Omfchrift, welk men in den rand leest, in den Jaare 1546 zijne Benden vercenigde, Binnen in het Dekzel ziet men het Wapen van MAXIMILIAAN VAN BOURGONDIE, met geémailleerde kleuren gemaald, Nog jaarlijks, op den dag der sanftellinge en be-éediginge der nieuwe Wethouderfchap, wordt uic deezen Kop gedronken. Hoedanig de overgang der Stad Veere, van de Spanfche tot. de Staatfche zijde, zich hebbe toegedraagen, gullen wij hier niet breedvoerig verhaalen, alzo hetzelve el-ders reeds door ons vermeld is. Zie hec Artikel RYK ( JAKOB SIMONSZOON pe) Deel XXVI. bladz, 13 enz. YVeel leede de Stad Veere, van den bekenden, zo genaamden, Allerheiligen Watervloed van den Jaare 1572, Bij de Haven, ¢o aan de Muuren der Stad, wierden gaten gemacht, door het geweld der Golven, ter diepte van dertig voeten, en, om die te ftoppen, verfcheiden fchepen aldaar in den grond geboord, Om de gedagtenis dens ramps te bewaaren, vervraardigde men, vervolgens, Gedenkpenningen. Aan de eene zijde zagten het Wapen van Zee/and, en in den grand de woorden: Benedicite maria et flumina Domino; » Zeeen en rivieren »» looft den Heere!” Aan de andere zijde vertoonde zich gene Stad, van de Zee rondom befprongen, met het grandfchrifts 4 cun@is hoftibus nos redde fecuros; » behoed ons »» tegen alle vijanden*» Diergelijk eenen ramp leedt de Stad, van nieuws, in ’t voorfte gedeelte der Zeventiende Eeuwe; men wil dat wel tachtig Roeden van den Muur, door onder-graaving der Golven van hun fteunzel beroofd, nederftortten, Nag dgt Prins wittem pe, door koop, Markgraaf van Veere en Viissingen wis geworden, verklaarde hij onze Stad, zo wel als de andere, voor eene vrije Graaflijke Stad, om even als de groote Zeeuw/che Steden op de Staatsvergadering pefchreeven te worden, Dit gefchiedde in vergelding van de trouwe dienften, door haar in den Oorlog beweezen, en om haar ce verliggen van de zwaare lasten, die zij in den bin-nlandfchen Oorlog hadt gel Erden, Zints dien tlid is Veere gitoog ter Vergaderinge der Heeren Staaten van Zecland be- fchreven, en heeft zitting en ftem gehad in alle hooge en Jaage Vergaderingen, Bijeenkomften, Rekeningen, en lle gendere zaaken, de Provincie in *t algemeen, en "t Eiland Walcheren in *t bijzonder betreffende. Even als te Viessen- gen, was "er ook te Veere, naa het overlijden van Prinfe Willem pen II, merkelijk ongenoegen gereezen, over het beftellen van de Wer, De Prinsfes Weduw van oranje vere koos de Wethouders uit eene overgeleverde benoeming det dienende Regenten. Ter voorkoominge van Kuiperijen, badt Reare Hoogheid een Reglement vastgefeld, nagr “welk men zich te gedraagen hadt. Hoewel dit Reglement door de Staaten van.’ Gewest was goedgekeurd, vonde het, egtet, merkelijkken regenftand te Veere, vermits men aldaar verstondt, dat de goedkeuring door het lo beleid van den Raadpenfionaris ADRIAAN VETH verkreegen was. Bijzonderlijk ijverde tegen dic Reglement joaAN GASPER DE MAUREGNAULT, RBaljuw van Feere; doch ‘gaf ‘er hasre Hougheid zo veel ongenoegen mede, dat hij, bij voorraad, in de waarneeming van zijn Ampt, gefchort wierd. Nogthans hielden hem de Staaten de hand boven °t hoofd, en het gefchil wierdt eerlang bijge Jeid; niet zo geheel, nogthans, of ‘er ontfonden, in den Jaare 1668, nieuwe beweegingen, veroorzaake door ecne dubbele benoeming van Wethouseren. Yaarendheld, zag men, eerlang, ook in onzeStad, eenige verandering voorvallen. De Raad en Penfionarig Honorair se-poosxernge hadt de Regeering verdagr gemacht bij de Gefeente, even als hadde dezelve, in de rädligen over de handelingen met Frankrijk, zich shouldig gemacht agn kwaade trouwe. Hoewel de Penfionaris, over deze aantijging, ter Staatsvergaderinge (cherpelijk beftraft, en de Regeering in het gelijk gefteld wierd, wisten, egter, eenigen pit de Burgerij, die het oor van den Prinse hadden, te bemarke dat genige Regenten, naar des Stadhonders welben haagen, van het kysfen geftooten, en andere daar op geplaacgt wierden. Van de rädligen, quiver de vernjetig van het Markgraafichap der Stad, en het gedrag haarer Regeeringen, hebben wij op het boven paogehaalde Artikel verflag gedaan. Gelijk, in den Jaare 1679, de Stad Veere het eerste voorbeeld, onder de Zeeuwfche Steden, hade gegeeven van hagre gevegenheid tot Prinse wit Prem den den de Stadhoulderlijke werden, even eenige gedroeg zij zich, in den Jaare 1747, ren sanzien van zijne Hoogheid werden pen l1Y. Naa dat men, op den vierntwintigften April, te Middelburg eenige bewegingen, en de tijding daar van te Veere hadt vernomen, hegaf zich, in de volgenden nacht, de Schuttertj der laatstgenoemde Stad na her huis van den Burgemesier Joan Lovis YERELST, een bek yoorstander van het Hyis van Oranje; zij begeerde op hem, dat zijne Hoogheid, van wegen de Stad, tor Stadhouder van Zee/and zou worden voorgeflagen. Reeds ten vijf uure, in den morgenstond, vergaderden de — Burgemesters, en wierdt, op den voordragt van Burge quesies JOAN HIERONYMUS HUYSSEN, terstond, met eenpaarig hid, befooren, dac het gevaar, waar in de gantfche Stad, o Zeeland in ’t bijzonder, gebyege was, niet langer toe. "Liet, zich door, andersgezinde Leden of Gewesten, van "oak eene heilzaame en hoognoodige verkiezing te laaten , afhouden; dat zij bicr om, van wegen deeze Stad, den s dooriychtigtten en hoosemehooeen “Vorst en Heer witLem BAREL Fen FRISO, Prins van Oranje en Naslau, for we ete om "Verkoozen, met zodanige magt, gezag, Voorregten en "Voorregten, als onder de Leden der hooge Regeeringe, » ten genoegen van gemelden Prinfe, en tot welzijn van den ») Staat, en bijzonderlijkk van Zeeland, best en oirbaarst zou » worden geordeeld,” Van dit befluic gaf de Vergadering, terftond, kennis aan de zamengeviocide mevigte, deedt voorts het Oranjevaandel ten Toren uit feeken, en zondt nog dien zelfden dag Afgevaardigden ter Stastsvergaderinge, om de andere Leden toc dit befluit te beweegen. *t Was in gevolge deezer bevorderinge, en van "t geen sangaande het Mark- graafichap van Veere. was voorgevalien, dat gemelde zijne Hoogheid, in dé maand Junij des " Jaars 1751, aldaar plegtig lijk wierde ingehuldig. Bij ’s Prinzen komst voor Veere, yao den kant van Middelburg, wierden de Sleutels der Stad, in een rooden fluweelen zak, zijner Hoogheid sangebooden ; die dezelve ausnam, en voorts na binnen recdt, alwaar de- zelve, op het Stadshuis, san de vergaderde Wethouder{chap yerklaarde, onder welke voorwearden hij het Markgraaffchap wilde aanneemen. Daar naa vertoonde zich de Prins op de Puije van ’t Stadshuis, onder een pragtig Verhemele, en lei- de aldaar den Eed als Markgraaf af, geliik vervolgens ge- schiedde door de Burgeroflicieren, in naam der Burgerije; die voorts, door een algemeen gejuig, san dien Eed haer Zegel hing, Onder ’t bovengemelde —— las men dit tijdvaers : », Prins frifo Ingeheal.t tot Markgaf Van ter Veer, »» zWeert VeerfChe raaDt  tegenwoordigen Markgraave, Prinse wittem DEN V, in de maand Maij des Jaars 1772, vierde men aldaar, godsdienstig en met yoegzaame vreugdebetooningen, de gedagtenis der verlosfinge ven her —— Dwangjuk, van welks prangende {marten, Toen tweehonderd jaaren geleeden, de Burgerij zich moedig hadt ontheven. Wij gaan over tot de befchrijving van Veere, zu ten aan-gien van haare ligginge, als van den inwendigen ctoeftand, Peere, omtrent een uur gaans van Middelburg gelegen, wordt gegen de Noord-, em voornaamelijk aan de Oosizijde, van het Zeewater befpoeld. De Landzijde is zeer vermaaklijk, door de vrugtbaarheid van den omiegzenden oord, in welken men veele iustige beplantingen en welige akkers aantrefr. Aan het Oosteinde heeft men den mond der Haven, die voorts de geheele Stad genoegzaam lijnrecht, doorftroomt; vereenigende zich in het Westen met het zo genaamde Molenwater, welk eertijds, diende om eenen Koornmolen aan den gang te hou-den, en voorts de Haven te fcbuuren. Men tele er viijf Poorten; twee aan den Zeekant, de Zuidhoofds- en de Noord. hoofspoort. Buiten deze lantfte, ziet men een lang en mal Paalwerk, in de diepte der Zee geheijd; het ftrekt, met eenen bogt, genoegzaam Oostwa arts, en dient om den flag van het Zeewater te breeken. Bij dit Paalwerk of Hoofd ftondt, van ouds, een zwaare Toren van witten Arduinfteen, in welken men hee Buskruid der Provincie plage te bewaeren. ‘In de maand Februarij des Jaars 1630, bij goed weder, fort- te dezelve in Zee, gantsch onverhoeds, wearfchijnlijk in ge- volge eener. niet opgemerkte grondbraake, waar door de gtondvesten van het Geftigt aliengskers ondergraaven waren. De drie overige, zijn de Warwijkche, de Zandijkche en de Arnemuidfche Poort. De laathe is flegts een vitgang; de twee eerfte kunnen bereeden worder. Aan den Zeekant is de Stad, grootendecls, omgeeven met een zwaaren muor, uit den grond van fteen opgehaald; in den Jasre 1744 heeft men daar boven cen aarden boiwerk gemaskt, Aan de Landzijde is de Scad met Bolwerken ver- fterke. Het getal det Huizen vinden wij op ongeveer zeven- honderd begtoot, Wij gaan over tot de ‘therkwaardigfte Gebouwen. Onder deeze munr nit her Stzdshuis; het ftaat aan hee einde vaa ¢en langwerpig vierkent Marktveld. De Gevel, van witten Asdoinfteen opgebaald, praale met, de standbeelden van Ave . : VEERE. 17t tes fcheiden Heeren en Vrouwen van Veere, wit het aanzienlijk Geflagt van van Borsecen. De Toren is een fierlijk geftigt. Een Schip- dient denzelven tot een Windwijzer, Langs ache ‘Trappen koomt men binnen het Stadshuls , alwaar men de Noddige Vertcekken, zo voor de Regeering, als rot andere oogmerken, aantreft. In den Jaare- 1470 wierdc het geftigr, en in den Jaare 1699 van binnen geheel vertimmerd. Het Lands en Admiraliteits rfenaal of Magazijn, ean de Noord- zijde der Haven, wierdt gebouwd in den Jaare 1540. Het 38 achténzestig voeten breed, honderdzes€ndertig voeten lang on vierénveertig voeten hoog, Men heeft daar binnen twee overwelfde Kelders, in welke, zedert het: inftorten van dea boven gemelden Toren, het ‘Kruid bewaard worde. Maast het Arfenaal legt een ruim Picin, ven een hoogen muur omgee> ven, De Oorlogfchepen, onttakeld zijnde, kunnen voor het — Mogazijn’ worden opgelegd.. Niet verre van daay lege de Scheepstimmerwerf, tot welke men toegang heeft door een fteenen Poort, nevens welke men eene Smeederij beeft. De Kampvecrfehe Toren, ook wel de Stads Herberg genaamd, fiaande san het Zuiderhoofd, is een oud en zwaar gebouw, san den Zeekant rond, en aan de Stads zijde plat. Behalven andere Vertrekken , ontmoet met daa: binnen twee ruimé Zaalen, boven elkandér. Frasier gezigt, dan uit de Raamen deezer Vertrekken, kan men zich naauwlijks verbeelden. De meeste Zeeuwfche Ejlanden’ vertoonen zich aldaar in ’t vere fchiet. Geen {chip kan vit Holland, of van elders te Veere aankoomen, of het kan van hier gezien worden. Daarenbo- ven heeft men "er nog den Welis- én den Montfoort{chen Toren. De eerfte dient thang tot het Voetftuk van ecn Koort- » molen, de andere tot een Gevangenisfe. Het Gi/dehuis, in den Jaare 1596, op bevel van Prinfe mAurirs geftigt, dient tot eene Vergaderplaarze der Gildebrocders, die ’er, in het bovenfte gedeelte, goede Vertrekken hebben. ‘Het benedeénfte edeelte dient tot een Vieeschhal, en een ander gedeelte cot cene Verzamelplaatze der Redenrijkérs, onder den naim van Misfende Scholieven @értijds hier vermaard. Zij voeren tot iua Blazoen de Witte Lelie en dé blaaswe Akkolijen, et ‘ Zinfpreuk, In reijnder Fomgfe grovijende. Een det merk~ bee oe it .* t72 ' VEERE. Ae es eel merkwaardigtte geftigren binnen Veere, is de Waterbak, de Fontein genaamd. Hij lege in de Oudftraat, tegenover de. Groote Kerk, en is van boven vierndertig voeten wijd, en vierémwintig voeten diep; zijnde gedekte met een Looden Plat, en rustende op acht vierkante Pilaaren. In "t midden. heft deeze Bak eeve buitengemeen diepe Put, geheel vaa onderen op met witten Arduinfteen opgemetzeld. Het regen- water, op de Groote Kerk: vallende, wordt, door middel van Looden Pijpen, die onder> den grond door gaan, na deeze Verzamelplaats afgeleid, ten dienfte der Burgerije, welke daar van heeft vrije gebruik heeft, Deze Waterbak, die in den Jaare asst gemaakt is, en veele honderden Tonnen water. ken bevatien, wordt voor cen bezienswaardig werk{tuk gehonden. Onder de Openbaare Waereldlijke Gebouwen: tellen wij nog eindelijk het Schos/che Huis; het ftaat in de Wijn- gaarditraat, en wierdt, in den Jaare 1613, door de Rege- ring gefch. ikt tot eene Conchergie voor die van de Schoifche Natie. Het Gebouw is ruim, en van groote Kamers, Vertrekken, Zolders en Kelders, ten dienfte der Schotfche Kooplieden voorzien. In dit Huis wordt der Heeren Confervaureurs-Court of Regtbank -gehouden, die, zonder iemants ver. hindering, regt mag offenen, over alle zsaken, ziville als Criminecle, over de personen en goederen van allen, die aan den Schotten, binnen Veere, leeven naar de Wetten van hun eigen Land; genietende, dasrenboven, vrijheid van alle be lastinger, Aangaande den offenenen van de hoedanigheid van den Schotchen Stapel te Veere, vinden wij het volgende aangetekend. Dezelve is, gelijk wij reeds hebben sangemerkt, bij gelegenheid van het Huwelijk.der Princesfe Maria sruaRT, derde Dogter van jakosus Den I, Koning van Schotland, met Heer wWoOLFAART VAN BOURGONDIE, den vijfden van dien naam, in ’c jaar 1444 te Veere overgebragt uit de Siad Brug gé, daar deeze Stepel eerst geweest is, gelijk blijkt uit een Akte van Graaf JAN VAN BOURGONDIE, geteckend tot speress den dertigiten April.1go7. Of deeze verplaatzing bij gelegen- heid van dic Huwelijk bedongen zij geweest, kan men  gevonden worden. Het is nogthaus zeker, dat naa “t volirekken van dit Huwe fijk, dodr een Akte van “t Parlement, onder de Regeering van Koning jakosus pen III, van Schotland, bij het leven van mania STUART, alle Schotfche Kooplieden zijn gelast geworden, op ftrafe van Korfiscatie en bannisfemenr, de Stad Brugge niet meer als een Stapelplaats te bezocken, en zich met der woon van daar te begeven. Door die Prinfes is ok aan haate Landsgenooten, alhier handelurifvende, een Weide of Veld gegeven, behoorende aan het Kaffeeil van Zandenburg, tot drooging van hunne Wol- en Schaspe- Vagtetl. Invoege dezen Schotfche Stapel thaus ruim dries honderd jaaren, zonder merkelijke tusfchenpoozing, binnen deze Stad gevestigd fs geweest. Nu en can zijn wel kraglige poogingen ‘in ‘t werk gefteld, om deezen Stapel gehect van Veere af te trekken, Zeifs hebben eenige proote Sreden, ils Aliddelburg, Antwepen, Rotterdam en anderen, ver- cheiden’ gelegenheden gezogt, oar den Schorfchen S rapel, onder adnbieding van derizelven ook Voorregten te willen vérleenen, tot zich te lokken. Doch die Stepel is te können wederom te Veere te rug gekeerd, als zijnde eene bekwaa- Me, welgelegene en veilige [laven voor de Schotfche Natie. In December des Jaars 1541 heeft Fleer MAXIMILIAAN VAN BOURGONDi2, Stadhouder van Holland, Zeeland en Wesifries- land, met die van de Schorfthe Natie een van de hier voor aangehaafde Contrsäen geffuoren, het welk puitres pe IT, Koning van Spanje, niet alleen naa den dood yan Heer maar MILIAAN VAN BOURGONDi2, in den faare 1559, bevestigde en vitbreidde; maar hij verleende nog daarenboven, san die van de Schorfthe Natie binnen Peere, Brieven van Protcétie, bi gelegenheid van den toen beginnendem Inlandfchen Corlog in de Nederlanden. In den Jahre 1572 heeft de Confervator GEORGE HACQUET, benvens de andere Fösten van de Stapel-Court, zieht de Stadt Brugze begegnet, uit vreeze voor den Hertog van Alva, bijaldien de overgang der Stad Peere aan de zijde van den Prins van oranje, den derden Mai van dat jaar geichied, eeu kwaad gevoig mrogt hebben. Hier wit zogten de de. eae wederom hun voordeel te trekken; gene té zien is uit de Akte tot Brugge tet beginftig van den Schotchen Stapel op den achténtwintigiten Maij van dat zelfde jaar gemaakc: doch “was maar voor een korten poos; want z dra de Vrijheid der Stad Veere, met die van de geheele Republik, gelukglijk bevestigd was en bleef; wierdt de Stapel-Court in de Siad Veere, door eene openlijke Bekend-masking van Koning jakosus DEN VI, op den zestienden September 1578, wederom volkomen herfteld, Op den acht-tienden Oktober van dat jaar wierdt ook een nieuw Conyae gefloten, ’t welk door zijne Doorluchtigheid, Prins witteat Pen I, als Stadhouder is goedekeur. Wanneer de Ambasfadeurs van hunne Hoogmogenden, in 't Jaar 1594, over dem Doop van den Eerstgebooren Zoon van Koning yaxosus fton-den, vereerden zij, onder andere Gefchenken, tot een Doopgifte, eene jaarlijk(che Lijfrente van vijfduizend Guldens, ge-duurende den Leeftijd van dien Prins, te betaalen aan der Confervator der Privilegien van de Schorfche Natie binnen de Stad Veere. Bij deze gelegenheid wierden de oude Contracten, tusfchen de Kroon van Schottland en de Nederlan-den, vernieden; die onder anderen behelsden, dat de Schott-che Kooplieden mogten koomen verblijven in eenige Steder van deze Provincien, en onder zich een Confervator verklezen, die kennis zou mogen neemen van alle oneenigheden en gefchillen, welken tusfchen de Schott-che Kooplieden mogten voorvallen. Wanneer de Schott-che Kooplieden, in 't Jaas 31612, eenigen tijd in bedenken hadden geftaan, om hunnen Stapel na elders te verplaatzen, hebben de Staaten van Schotland, met gen Oegen van zijne Groot - Britrannifche Majestät, door hunne Afgezonden met de Gevolmagtigden van den Heer Markgraaf, en van de Magistrast, een nieuw Contrad geftooten. De Groot Kerk, gebouwd in den Jaare 1348, eertijds, naar de wijze der Roomsehgezinden, rijkiijk verfierd, wierdt, in den Jaare 1686, door een zwaaren brand, van haar overkunftig Portaal in ’t Westen, beroofd. Naa de herbouwing is het nog een ruim geftige, zijnde tweehonderdene voeten lang, honderdäntwintig voeten breed, en'tot aan “*t gewelf honderdzeventien voeten hoog. Het is geheel van witten Ar. duinfteen opgehaald, gelijk ook de vierkame Toren, die op vierkame Toren, die op vierkame Kapwerk, tweehonderd tweeentwintig voeten hoog. Voor een Proefituk van Bouwkunde houden de Kenners den overkunftigen Boog, an den voet van den Toren, dienende tevens tot eenen Ingang der Kerke. Van voore is dezelve dertigs van agteren vijftien voeten breed, en elf vocten diep. Volgens het oorfpronklijk beftek, moest de Kerk eem Kruisgebouw geweest zijn. De Kieine Kerk, stande dige bij de Groot, en op de grondflagen van het Kruisgebouw: geftigt, is insgelijks een oud Gebouw. De ramp, straks vermeld, leide insgelijks een groot gedeelte dezess Geftigts in de asche. Door vier Predikanten wordt in deze Kerken het dienstwerk verrig. Voorts heeft men über eine Walfehe Gemeinen, die geene afzonderlijke Vergaderplaats hebbende, door een Preldikant, in de Kielne Kerk, des Zondags voormiddags, wordt bediend. Wyjders verrigt ook de Schotfehe Gemeinen de openbaare Gosdienstocffening in de zelifde Kleine Kerk, ten welken einde dezelve, al voor veele jaaren, in tweeen verdeeld wierdt. Het kleinfte gedeelte is de laatstgenoemrden af gefangen. — Het Oude Mannen- en Vrouwenhuis, en heeß Gast- en Weeshuis, zijn in een Gebouw vereenigd; hee heeft een deftig voorkoomen, en prächt van boven met eeu luchtig Torenzje. "De Stad Vere heeft eenige Geleerde Manten voortgegan BARTHOLOMEUS 2 MIDDELBURGO, een vermaard Prediker, en Guardiaan van de Minderbroeders te Middelburg, was cen gebooren Vecrenaar, in den Jaare 1485, doch overleedt te Urrecht, in den Jaare 1564. Van zijne Leerredenen ziet eene Verzameling het licht, in drie boekdeelen. Korne-Lis. BATTUS, een beroeémd Geneesheer, was Stads- Doktor van zijne Geboorteplaats. Daarenboven muntte hij nit in andere takken van geleerdheid, en hieldt, als zodanig, dikwijls brief-wisfling met den beroemden prsinzrivs ERASMUs. Zeer gezien was hij bij Vrouwe ANNA VAN BORSELEN; hij woonde bij. haar, in den faare 1498, op het Slot Zandenburg. Mew het van hemi verfcheiden Mengetwerken; zij zijn; in den Jaare 1512, door den druk gemeekt. Jan vaN BOR- SELEN, insgelijks een Veerenaar r bekleedde, in den Jaare 1516; het Hoogteeraarampt aan °c Hoogefchool te Leuven, en was, vervol" Gens, in zu neu Geboorteftad; Deken van 't Kollegien van Zandenburg of Veere. Geförders BUCERUS bekleedde, teeds in den Jaare 1588, het Leeraarampt onder de Hervormden in zijne Geboorteftad. Naa bet bouden van het Ordrechifche Sijnode benoemd zijnde onder de Overzetters wan het Onde Verbond, begef hij zich, ten die eené wijle tijds, met der woon oma Leiden. Doch het mogt hem niet gebenren, de voltoijing wan dit werk te beleeven; hij overleedt op den zeven&ntwin-tigften Augustus des Jaars 1633. Hij heeft een boek gefchreven tegen de Kerkelifke Regeering van Engeland. Maxtuir LIAAN DE VYRIENDT, of, met een veriländen naam, VRIENTIUS; wierdt gebooren op het Kaffeeel Zandenburg; op den eerften Februarij des Jaars 1559. Hij was een boezemvriend van den vermaarden Justus Liestus, en een voortreffelijk Latijnsch Dichter; waar van verfcheiden zijmer Diechtwerken, die het licht zien, getuigenis kunnen draagen. Hij bekieedde den Post van Geheiméchrijver der Stad Gend, en overleedt ab daar, in den Jjasre 1614, het vijfévijftigfe zijos onder-doms. De gezégendliche Regeering der Stad Veere befällt uit Baljaw, twee Burgemeesteren, negen Schepenen en vierzählen. Räaden; wien een Pensionaris en den Sekretaris is toegevoegd. De Baljaw van Veere en van deszelfs Regtsgebied, wordt door den Markgraaf aangefteld, en bekleidet dic Anpt zijn geheele leeven; of tot wederopzegging van den Markgraave, De Burgemasters worden door den Markgragdf, uit eeue Nominatie van vier personen, verkoozen. Dit zelfdé het ook plaats ten aanzien vin de Schepenen, uit een overgeverd dubbel getal, pelijk ook met opzigt toc de Raadets Drie onderfcheidene Kollegien worden wit alle dezé zamerigefteld. Het eerfle Kollegie, dat van jetten en Raad genoemd, besaat uic den Baljaw, de Burgemeestér, alle de Schepenen en Raaden, en voert het bewind over de gemiecnen Stads zakt en die het algemeinen Land betfeffen. Het tweede Kollegie, dat van den Geregte genaamd, besaat uit Baijuw, Burgemasters en Schepenen en Schepenen. Het derde Kollegie, dat van Burgemeesters en Raaden geheeten, als waar in de Baljuw en de Schepenen geene zitting heben, dient tot het maaken van de groote Nominatien van Burgemeesters en Schepenen, gelijk ook van de tuschenvjds openvallende Schepens- of Raadplaarzens Behalven deeze, heeft men, gelijk elders, ookte Veere nog verfcheiden andere nog verfcheiden andere niindefe Kollegen van op. In vier Kompagnien of Vaandels is de Veerfche Schustertj verdeeld: het Oranje, Groene, Witte en Blaauwe Vaandel. Ieder Kompagnie heeft haben Kapitel, Luirenant en Vandrig. Gezsmentlijk zijo’ ze onderhoorig aan twee Kolonellen, tijnde de Rezeetende Burzgemeestcrs: Het Gildchuis is de Hoofwagt. Het getal der Gildden is regentieren; over ieder derzelven is een Lid van de Vroedfchap Overdeketi. Veel Handeis plagt, eertids,; te Vere om-te gaan. Neg met het begin deezer Eeawe behoorden ‘er ongeveet zeventiy, zo Koopveardij(chepen als Vischpinken thuis. Alle deeze ziju thans verdweenen. De Schorfche handel is geocgzaam de eenige, die ’er gedieevéen wordt; en deeze bezit nog merke-ijken bloéi. Zie REYGRASBERG, BOXHORN EN SMALLFGANGE yg Kronitken van Zeeland; Garcon, Wal-cherfche Arcadia; LA RUE, Geletterd Letdand, enzs. XXIX. pet, Ppppppp Vexs- 178 VEESSEN, VELDE, enz. emmmemun amen ad - Vegssen, een Dorp in Gelderland, in het Landdrostampe van Veluwe, aan de rivier de %%/e/, anderhalb uur ganz bezahlt hatten Hattem. Het' Dorp, *t welk tälle große große Kerk ten dienfte der Hervormden, die er hunne eigen Leeraar hebber. Veel doortogts is er door dit Dorp, van wegen het Veer, welk men,’er over den Viel heeft, ten behoeve, onder andere, van de Landlieden, die hunne voortbrengs te ZwoHe ter markt brengen. Veelpe, weleer eewe Ridderhofitad, in Zuidholland, entreten het Dorp Maasland, doch reeds zedert een groß aanal jaaren verwoest, en geheel verdanken, uitgezonderd alleen dat men ‘er nog eenige van de fundamenten aanstreft, nevens eenige merktekens der Graften, die het Geftigt zijnen naam voerde. Diesvolgens moet Velde een der oudfte Geftigten, hier te Lande, geweest zija. Dus vindt men op het Jaar 1225 geworden HENDRIK VAN DE VELDE, Ridder; op het Jaar £270, DANIEL VAN DE VELDE. Uic het zelfde Geflagt bekleedde KORNELIS VAN DE VELDE, in den Jaare 1490, de Burgemasterlijke waardigheid te Dordrecht. Zie VAN LreuwEN, Batavia Liluftr. HALMA, oordenbock. Velepe, (ABRARAM VAN DE) was een dier bemüchteige Predikanten, die hun ampt en pligt vergeende, dikmaals enrust onder de Gemeente zaaiden, doch ook, deswegen, van hooger hand, waar verdienfte getuchtig dier wierden. Hij bekleedde het Leeraarampt onder de Hervormden, te Urrecit, in den Jaare 1660, ten tijde als aldaar merkelijke onlusten rezen, tusfchen de Regeering en de Predikanten. Meermaalen was aldaar twist ontitagn over den rechten eigenaar der Geeselike Goederen, die weleer, geduurende de Roomfche tij-den, san de Kerk van Usrecht behoord hadden; doch, ze dert de verandering van Regeering, aan het Eerfte Lid det Sine VELDE. (ABRAHAM van bt) 179 Staaten en agn de Stad gekoomen waren. Thans, in het ges Melde jaar, dreef men opentijk, dat de gemelde goedered door de tegenwuordige eigenaars te onregt bezeeten wierden, maar der Kerke toebehoorden. Men schroomde niet; dé Regenten, zelf van den predikftoel, deswegen {cherpelijk door te Sine Strijken. Een der voornaamfte Yveraaren was astanasl VAN De veLpe. Om zijne vermetteid te ftraffen, wietdt dé Wethouderfchap te raade, in de maand Julij des gemelden Jaars 1666, hem van zijn ampt te ontzetten, en voorts tis de Stad en het Sticht van Urrecht te bannen. Hij begaf zic toen na Hofland, en wierdt vervolgens te Medenbiik beroe pen. Tegen den zin der Wethouderfchap, en alleen op am drang der Gemeente; moet dit beroep gefchied zijn; vermitd de certstgenfeide, voor ’s Kerkendienas onrustigen aart be dugt, en daar uit eenig onheil voor haare Stad vreezende, bff *sLands Staaten te wege bragt, dat hij niet fiegts de Plaats, maas ook het geheele Gewest van Holland moest verlaaten. Zo geliefd was, intusfchen, deeze Leeraar bij het gemeinen y dat de Staaten zich genoodzaakt vonden, eer hij nog Afedenblik verliet, drie Vandels Soldaten derwaarts te zenden, oni de Gemeente in rust te houden, en haar te beletten dat zij hiet met geweld den getiefden Prediker binnen hields. 'Thang ZOgt VAN pe vetDE eéene fchuilplaats in Zeeland, en hadt het geluk, dat hem het aenzienlijk Kerkberoep te Middelburg Wierdt opgedraagen, Hier verklaarde hij zich opentijk ‘veor een vriend van het Huis van Oranje, en wist Zich bij des- zelfs Voorftanders zeer bemind te maaken. In het gefchily tusfchen de Gewesten; over de bevordering van den Privy VAN ORANJE, waar omtrent die van Holland met de overigé Provincien niet eveft gunftig dagten, Het vaN De VELDE zichy bij wijlen, lustig hooren. Hij schroomde niet; de Holland- fche Staaten’, openlijk van den predikftoel, als Verbondbret kers door te ftrijkem. Dit alles gebeurde im den fatre 1662. Niet onbeloond, intusfchen, bleef dee ze fijvers Gelljk zom mige Predikanteh, die voorheen, om hon oproerig preken ‘o als men ‘toen noemde. uk hunne standpiastzen gezé waren, straks naw de verheflin van Prinse wuiem dew HE van zijne Hoogheid verlof verworvet; om wt hnane voor’ Ppppppp 2 —s 10 VELDE. (ADRIAAN van ven) gaande Gemeenten te mogen wederkecren, zo -deelde ook VAN DE VELDE in deeze gunst. In zegepraa!l keerde hij te rug te Utrecht, waar uit hij weleer gebannen was, wierdt "er met opene armen ontvangen door de tegenwoordige Re- geering, en eindigde ’er in vrede zijne dagen. Zie Refolutien van Holland, 16625 AITZEMA, CDZ Verlänger, (ADRIAAN VAN DEN) een vermaard Amfterdamsch Schilder, gebooren in den Jahre 1639, doch, toc nadeel der kunst, door een vroegtijdigen dood weggerukt, was een dier Kunftenaaren, die niet door de bestemming der Ouderen, maar door de roeping der Natuure, tot zijnen leevensftand | verordineerd was. Reeds in zijne kindsheid hadt hij telkens het penfeel of de tekenpen in handen. Meest, egter, bepaal- de zich zijne kindfche liefhebberij tot het afbeelden van Sche- pen, van allerlei gedaante en in verfchillende houdingen. Zijn Vader, van welken wij in 't volgende Artikel zullen {preeken, dit bemerkende, wierdt te raade, zijnen Zoon te vertrouwen aan het onderwijs van jAN WYNANDSZ, Welke thans geordecld wierdt, in het {Cheepsfchilderen uit te munten. Als eene merkwaardige bijzonderheid vindt men aangetekend, dat wan meer dezen Meester eenige ftukjes vertoond wicrden, door den jongen VAN  van wyNANDSZ, daar bij tegenwoordig, huaren Man op den fchouder kloppen- de, tot hem zoude gezegd hebben: WyNnanps2, uw meester is gebooren: eene vuorfpelling, die door de uitkomst wierdt bevestigd. Naa zich, in het tekenen en fchilderen van Schepen, onder den gemelden Meester, een geruimen tijd te heb- ben geoeffend, gaf hij aan zijn kunstvermogen eene grooter witgebreidheid.. Hij begaf zich naamelijk aan het rekenen van Osjes, Koetjes, Schaapjes, en ook Landschappen: ten welken einde men hem dagelijks zich ma buiten zag begeeven, om de Natuur in haare oorfpronklijke gedaante en bevallige schoonheid naa te bootzen. Het voordcel, welk dit sekenen naag VELDE. (WILLEM van pen) 181 maar t leeven aan zijne kunstbekwaamheid gaf, bewoog hem, om in *t vervolg, zo lang hij leefde, eens ter weeke dit leer. zaam fchool te bezoeken. Hier uit wierdt gebooren die menigte van voortreffelijike Smkken, welke nog heden de Verzamelingen der Kunstkundigen verfieren. Behalven zijne men ook nog van vAN DEN VELDE eenige Altaarftukken in eenige Roomfche Kerken ta mfterdam, onder andere eene afneeming van het Kruis, in Kerk in de Spinhuisfteeg. Ongelukkig voor de kunst, gelijk wij reeds hebben aangemerkt, onviel haar te vroeg zulk een waardig meester. Hij overleedt in den Jaare 1672, het drieéndertigfte zijns onderdoms, Behalven zijn edel vernuft en fikfe hand, bezat vAN DEN VELDE nog een waardiger fieraad; dat van een eerlijken inborst en zeer geregelden lec-vens wandel. Ist van den Staat, gelegenheit om van en in de Viooten tijdingen af en aan te brengen. -Dit gaf hem gelegenheid om allerlei, vooral Oorloffchepen, in allerlei gedasnten te befchouwen. In de Scheepsbouwkunde grondig ervaren zijnde, en daerenbovea eenigen Iust en gefchikteid tot de tekenkunst bezittende, vatte hij nu en dan de pen op, om ’s Lands Schepen op pa-pier en op gewite paneelen te tekenen; welke afbeeldingen hij vervolgens aan ’s Lands Staaten ter hand ftelde, om alzo, an zijn mondeling verflag van den toeftand en ligging van se Lands Vioot, in of naa een Zeegevegt, te meerder klaarheid bij te zette. Om zijn afbeeldingen zo veel te meer met de waarheid te doen overeenftemmen, zag men hem, miet zijn Jagt, de flaande Viooten, dikmaals, tot op een korren afitand naderen. De Admiraal opDAM, bij welken van DEN VELDE, kort voor dat deszelfs fchip in de lucht fprong, den  karet, REN If en jako Bus DEN Il, voor welke hij verfcheiden uit- voerige Zeeftukken heeft gefchilderd. Van DEN VELDR overr Jeedt te Londen, in de maand December des Jaars 1693. Zieé MOUBRAKEN, VeLve, ( WILLEM VAN DEN) Zoon des laatstvermelden, en gizq de broeder van ABRAHAM VAN DEN VELDE, kwam ter waereld te 4mferdam, in den Jaare 1633. Zijne natuurlijke neiging tot het fchilderen van fchepen wierdt een tijd lang geleid door zijnen Vader, tot dat deeze met der woon na Engeland yertrok; wanneer hi} hem beval in het onderwijs vall SIMON DE yLigceR, insgelijks een vermaarden Amfterdam- fchen Scheepsfchilder. Onder het opzigt diens meesters, en goor eigen naarftigheid, maakte hij zo groote vorderingen, dag ~ zijn Vader, van de gunst, in welke hij ten Engelfchen Hove ftondt, gebruik maakte, om hem aldaar aan te beveelen en yoort te helpen. Onze van DEN vELDe vertrok dan na Engeland, en verfierde aldaar verfcheiden Vertrekken, in heg Pale Es der gemeldet Koningen, met de vrugten van zijn penfeel, Hij overleedet insgelijks te Londen, op den zesden April des fears 1707, het vierzejährige zijns oderdoms. Zie HOURRAKEN, Vetoewaarn, (vonannes)) een der oudfte Nederlandsche Kranijkfchrijvers, was van geboorte een Stichtenaar; hij heeft geleefd in de Vijftiende Ecuwe. Zijn Kronijt van Holland, Zeeland en Westfriesland wierdt, voor de eerfte maal, ge- deuke in den Jaare 1480, en vervolgens, door M. Z. Box- WORN, met bijvoegzels en sanmerkingen, in den Jaare 1650, veer de gweede maal in 't licht gegevep. Zie HoogstRATEN, Woordgndoek. Vereerspyk, een ingedikte Polder, in het Land van Puten, in Zuidholland, groot, volgens opvave in de Verpondingslijsten, vijfhonderd achtenden Gemeten en honderd zevvenenen Roeden. Het getal der Huizen bedraagt, volgens de jorglte opgave, niet meer dan vier. Veletus, een inboorling van de Stad Hoorn, en aldaer cen niet onvermaard Geneesheer. Zeer bekend, en, om verfcheiden redenen, bij de Vaderlandfche Oudheidkundigen, in hoogagtig, is ’sMans Kronijk en Befchrijving van zijue Geboorteftad. Vetr, een Gelderech Dorp, in het Rigterampt van Zie- wenzoom, een klein half uur gaans ten Westen van het meer bekende Dorp Rkeede. Men heeft ‘er eene Gereformeerde Kerk, die, egter, klein en oud is. De Leeraar van Roozen- ’ g@aal neemt ook hier den diense waar. Onder Veip behoore eenige Papiermolens. Vewsius, (Gerarnus) bediende hee Leer Asrampt onder de Hervormden, in het Dorp Rakanje, ten tijde als de Kerk. vervolving verfcheiden Leeraars, van Remonftrantsgezindheid verdagt of befchuldigd, uit het zadel ligtte. Nevens anderem, om dat hij niet konde goedvinden, de Akte van Stilftand ce teekenen, wierdt hij gebannen. Nea eenigen tijd bultenslands fe hebben gezworven, hadt hij den moed om in 'c Vaderland te rug te keeren, Zekere reLT, Predikant te Schipluiden, zag en herkende hem te De//r, bragt hem aan, en was alzo de bewerker der ongelegenheden, die hem vervolgens over- kwamen. De Huisvrouw van eenaea JAN preTRRsZZZON, Zeile- maaker te Rotterdam, die toen in zijn gezelfchap was, wierdt tevens aangetast, en moest de schande lijden, door de Diefleiders door de Stad gevoerd te worden; *t welk zij, eene eerbaare Vrouw 2ijnde, en verder hoog zwanger, zich zo na mam, dat de vrugt nog védr de geboorte ftorf. Pppppppppp 4 De 784 VELSIUS, (GERARDUS) enz, rn ES FS TY De misdaad, VELStus opgedrongen, was het verzamelen van penningen te De/fr, ten behpeve der gebannene of anders noodlijdende Remonftrantiche Predikanten, Als men. op hem begreerde, het noemen van perfoonen, van welke hij, tot dat einde, geld hadt ontvangen, weigerde hij iemant te bezwären, Thans vorderde de Schout der Stad, dat de gevangene ter pijnbank gebrage, en alzo, door kragt van folteringen, tot klappen zoude genoodzaake worden. Doch de Schepenen der Stad ontzeiden hem dien eisch: weshalyen de Schour, in de maand December des Jaars 1622, de zaak voor de Staaten van Holland bragt; die verftonden, dat de Schout, van dat Vonnis, zich op hooger Regtbank zou mogen beroepen, en alzo ‘de zaak voor het Hof trekken, Doch van geene baate was deeze uitfpraak voor den Delftfchen Schour 3 want VELSIUS, geholpen door anderen, die cene breuke in den muor van het Gevangenhaus hadden weeten te bewerken, hadt gelegenheid gevonden om zijne Handen te ontkoomen. 