Catholijke Nederlandsche
None
noi? Wy steunen alleen op de verdiensten des Midde- Agers, Jesus, Curistus” (bl..56). Het leerstuk van de aAnro DIAS 20) vereering der [eiligen, gelijk het in de “Aatholijke, Kerk voorgedragen .en beleden wordt, is tegenwoordig, voor onderrigte Protestanten. geen steen .des. aanstoots meers. alleen zijn er-nog eenige schorre -echos over, die den laster yan. vroegere, tijden na- pbaanwen, . Recensent schijnt.verbaasd, bevreesd, die _heesche keeltjes van den Jaatsten, adem te berooven; en Bit yrees_ van al te Asatholijk. te wezen wordt hij, — Protestant! Zijne woorden, daar hier juist over de ver- ecring der Heilige gesproken wordt, zijn berispelijk, en verttienen wel cere openlijhe schrobbéring ; want al« déén_schijnt hij de verdiensten der Heilizen, gehgel en wolstrekéi, als steun voor ons, uit te sluiten. Ma steunen alléén op de verdiensten des Middelaars J..C.: als op den Jaatsten steun; den steun waarop ook de _yerdiensten der Heiligen .steunen ; waarvan die ver- diensten verdienstelijkheid. ontleenen; in dezen zin zijn zijne woorden Katiolijk: doch neemt men ze zoo op, dat de verdiensten en voorbede der Heiligen ons geen baat kunnen aanbrengen; niets waarop wij als middelgteun tusschen den grooten Middelaar en ons, rusten kunnen; dan, zijn.zij Protestanisch, Liem blijft nu de keuze of hij in de gemeenschap der Heéiligen blijven wil of niet? — o _,Eetgeen in dit praatje.verder nog ter tafel gebragt wordt, is deels van gewigt, deels. beuzelarij. Om het gewigtige te onderzoeken en te beoordeelen, ware Exsnorr’s.werk onontbeerlijk, te meer daar wij aan de trouw der aanhaliegen van een paar plaatsen, en niet zonder grond, sterk twijfelen. Wij strijken dan. de rimpels.uit- het. veorhoofd, leggen de HH. boeken ter zijde, en -zuilen Recensent nog een wijl heel aar- dig! hooren keuvelen over het fi. C. Jaaréoek voor 1837. Het onderwerp is wel niet zeer belangwekkend; maar Recensent, ‘die zich alles op het geheim der ‘conversatie-kunst Jaat voorstaan, is niet ‘bang voor ‘geringe onderwerpen; Zijn talent zal het u wel zoo weten te maken, dat gij er met gretige ooren naar luistert. — Dat is hem toch deze keer geheel mislukt! — Ik heb er ook aan getwijfeld, of hij het zelf gee yoeld heeft, want aan het einde vraagt bij, als een goochelaar voor.mislukte ‘ours dadresge het publiek -nederig excuse: » Als het (Saarbdek) geene’ behoekte was, zou ik er niet eens over’ gesproten ‘heliben.” ~Gtj had wel geheel kunnen zwijgen! "Moar praatlust is’ een kwaad dat niet gemakkelijk te beteren iss Welaan dan! wat hebt gij nog te zegren? Vooreerst e - Ene Tes aan de redactie van het Jaarboek, wat zij moet ‘opriemen, en zoo brengt men Brunveren het Zondagsbiad, het afzetten van zeheren onderwiyzer aan de Armen school te R.e.en al wat daar aan kleeft, nog eens ten berde, en spreekt nog eens van Zijne schande en ‘slagtoffers.” Zoo facht de duivel’ met dengenen, dien hij ongelukkig gemaakt het ongelukkig gemaakt; verder bij. gebrek aan nieuwe stof, voor de vijf en twintigste maal, van den schrikbaren-den invioed der Paters, die aan GZ. Hoog EKerw. Mgr. Anronuccr zelven de wet voorschrijven; over het Jus bilé. der Augustijnen te Amsterdam, ‘over het onderscheid en geen onderscheid van Pastoor en Deservitor, over een kwalijk geplaatst verslag van het hoog kerkelijk-bestuur te Rome ‘moet niet verder dan te Rome belangstelling vinden), over de fa-. 'Milie van Scnanxwik enz. De Redacteur van het Magazin voor R. K. krijgt in het voorbijgaan zijn aandeel, —- zoo weet de behendigheid twee vliegen in eene klap te slaan — dat hij van de kostbare sie> raden der.‘Seminarie-kapel te Warmond sprekende, niet vermeld heeft, dat die sieraden door Zijn Maj. onzen tegenwoordigen Koning geschonken Zijn. Ik heb er volstrekt niet tegen, dat het vermeld ware, dat het bijj wifze van erraézm door H. H. Redactears van beide schriften verholpen worde, mits er ‘dan ool: ten mijnen believe bijgevoerd worde, dat het naast *skonings weldadigsheid aan de bemoeijingen van Mer. pe WuickersLootu voornamelijk te danken is, dat het *emmerkten is. — Doch dit zijn alle kleinisheden. Het meest den lezer wel verwon- * deren dat er in. zes praatjes door nieuwmodische pries- ters gepragt, nog van peene reliqaien gerept was. De krnisweg, de aflaten, de novenen, alles had zijn beurt, en de reliquien. niet! De fout wordt * Hier hersteld. Mar, De Wisckerslöwe is voor eenigen tijd eigenaar geworden vaneene streek gronds, waarop nog eene schuur of staat, waarin deZalige Martelaars van Gorinchem gefolterd werden. Voor ons Katholijken! een schathaure gedenkstok, hetwellk wij niet dan met heiligen eerbied zouden binnentreden of aanzien. De redactie van ‘het Jaarboek heeft er van gewaagd: dit kan-de verdfaage zaamheid onzer Nieuw-lichten niet culden. Hoort hoa zii er zich over uitlaten: bl. 62. » dan Komen — R, K, » herinneriggen uit zeven eeuwen, en de affreuse pee » schiedenis” (spreekt er eene sentimentese schoene van den hedendaagschen smaak #) » van de Gorkomsche » Martelaars, waarin ook weder een turfschunur van Mee. Vy Wycxerstootyorkomt, daar de spijkers nog in te zien zijn, waaraan de H.H. Martelaars gehangen hebben. — Wel foei! bewaart zijn H.W, zoo iets? Ik zou zulke akelige herinneringen niet levendig willen houden’ wilt gij het heilig teeken onzer-ver-lossing in de kerken cok wel langer zien? het doudt de akelige herinnering  magtspreuk geschreven hebben. Van den Hoogw. Vice-Superior en Zijne Hoogw. Mgr. van Wvexerstootu af tot den Redacteur van het onschul-. dig jaarboekje toe, is niets ongerept gebleven, wat maar den naam van Catholijk draagt dat moet gebrand- ~merkt, uitgekreten en verguisd worden. Niets deugt. ef, niemand kent zijne Godsdienst, niemand wordt. door goede inzigten gedreven! — Is het te verdragen ~ dat aan eed- en pligtvergeten priesters, schandvleks ~ ken van hunnen heiligen stand, dus schaamte- en gewetenloos in een land als het onze, in eenen toe- stand der Godsdienst zoo als die zich daar bevindt, tegen al wat eerbiedwaardig en heilig is, hunne stou- te monden openen, om het der beschimping van ligt- zinnige weetnieten prijs te geven? Hun doel is ver- _ leiding: hun middel leugentaal en laster; hun drijf- » veer haat! De hel woelt in hunnen ongerusten boezem, » en de inblazingen van den geest des verderfs, willen zij voor de ins Prakken der waarheid uitventen. Zij kennen noch personen, noch meeningen, noch zaken, noch daden en oordeelen als of de geheimen van alles, ja van elks hart aan hen geopenbaard waren, en wat zij van alles het minst kennen, is, het geen waarover zij het meest spreken, — de Godsdienst leert waarheid, en, schijnheiligen! gij liegt, de Godsdienst leert liefde, gij, haat. Niet slechts weergalmt de Catholijke drukpers van CATE AAN net Burent VAN DE 1OLIVKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave. B, N.° 28. ‘alle landen den lof des moedigen Belijders ; niet slechts wordt zijn naam door alle Catholijken met eerbied’ en liefde genoemd; niet slechts ijvert men. overal, om een afbeeldsel te bezitten van eenen Prelaat, die hea slagtoffer zijner getrouwheid aan God en aan de kerk is: de Fransche Catholijken hebben aan hunne broe ders in andere landen, een navolgenswaardig voorbeeld gegeven van hulde en erkentelijkheid aan den onster- felijken Cremens Aueust Droste 2u Vischering? — Eenige geestelijken en ijverige Catholijken te Pa rys zijn op het denkbeeld gekomen, om aan Mgt. ~ Droste, namens de Fransche Catholijken, een ge- schenk aan te bieden, bestaande in eene uitmuntende schilderij, vervaardigd door den voortreffelijken schil- der Hauser, die zich aan het in onze eeuw zeldzaam geworden godsdienstige vak heeft toegewij Deze schilder, waarvan alle dagbladen der Fransche Catholijken, kleinen en groten, in de gelegenheiten te stellen van den wijnstok een zijn met den stam (Joannes XV). Ten einde alle Fransche Catholijken, kleinen en groten, in de gelegenheiten te stellen van den wijnstok een zijn met den stam (Joannes XV). Ten een alle Fransche Catholijken, kleinen en groten, in de gelegenheiten te stellen van den het ontvangen van alle bijdragen, hoe gering ook tot het vermelde doel, en heeft reeds de eerste lijsten dier bijdragen bekend geworden. Zulk een voorbeeld is te schoon, te karakteristiek om door de Nederlandsche Catholijken niet nagevolgd te worden! Allen, die wij ons denkbeld heben medegedeeld, hebben het toegejuicht. Wij wenschen namens de Nederlandsche Catholijken den eerbiedwaardigen grijskard, die aan den voet yan het kruis des Verlossers, de krachten put, om in de moeijelijkste omstandigheden naar het voorbeeld der eerste Apostelen, van welke hij een opvolger is, Go- de meer te gehoorzamen dan den menschen, een Cau- ciFrx.aan te bieden, ’twelk, tot dat einde, door een der beroemdste in leven zijnde beeldhouwers uit Iyoor zal vervaardigd worden. En, ten einde, naar het voorbeeld onzer Fransche broeders, aan elk gelegenheid te geven om deel te nemen aan dat geschenk, zullen wij alle bijdragen, hoe klein ook, daartoe ontvangen, en achtervolgens in ons blad vermelden. BuyDRAGEN TOT HET SCHENKEN VAN EEN CruciFix AAN DEN AARTSBEISSCHOP VAN KEULEN. De Redactie der Catholijke Stemmen «. f 2+ 60 De Eerw. Heer v. pn He. 6 © © © © 91-00 De Eerw. Heer A. B,. e e  S 8-80 ae Nower 11. 17 MARKET 1838. CATHOLIJKE. NEDERLANDSCHE STEMMEN OVER GODSDIENST, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE, Als JESUS dit gexegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide Hj: ++ Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy een syns ee a gelyk wi.see.- En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun ; woord in my geloove sullen: opdat zy allen dén syn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat zy ook in ons mogen een zyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En "'sk heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat sy xouden één syn, gelyk me : wy ook dén syn. Ik in hen en Gy in my, opdat zi volkomenliyk één zijn: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. fie oi OP dit blad *¢ welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervoled, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, .. bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post) verzonden Voor den prijs van $8.50 Ait in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen ‘worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Briee. Woor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. BRIEF OVER DEN HEILIGEN STOEL, (Vervolg van bladz. 65.) G; weet, geliefde vriend, hoeveel het Pausdom, Sedert het begin der eeuw waarin wij leven, in een groß aantal yan verstanden verduisterd, eensklaps in luister toegenomen is. Hrankryk had zijne opperpries- ters, na die van Avignon, niet meer gezien; het was diep bewogen toen Pius VI. in zijnen schoot is kom sten sterven en toen Pius VII. met de rampen der Kerk oyerdekt, aan hetzelve zijn eerbiedwaardig gelaat heft gebragt. De gebeurtenissen die Huropa berören, heben over de oude geschiedenenen een nieuw licht verspreid en men heeft de rol beter begrepen, die de souvereine opperpriesters in de aangelegenheden der na- tien hebben gespeld. De Protestanten zelven en onder hen de beroemdsten, heben aan den Heiligen Stoel een regt laten wedervaren, dat hoewei spade, niet min- der merkwaardig is. Eindelijk hebben de geschriften over dat onderwerp van den graaf pe Maistre, vele ges- ten getroffen, wel. ke zijn eenigzins despotiek dichtvuur niet had teruggestooten en die de yerhevenheid der len door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Berhad vormen aan de verhevenheid der inzigten hebben verge- ven. De neiging zelfs vanonze eeuw, heeft de strek- king, om zich verwijderende van hetgene, dat was, het begrijpen daarvan te beproeven van de beproeven van gereven; zij waant zich daarvan genoeg verzekerd, om te beproeven van de vorige eeuwy die om de toekomst onder het juk te brengen, zich ten beul van het verledene had gemaakt. De tijd heeft derhalve nog een aan den Heiligen Stoel de schatting gebragt, waartoe de Voorzienigheid hem ten zijnen opzigte veroordeeld heeft; hij heeft hem over den Jaster van’ onderscheidene eeuwen gewroken. Evenwel zou men gelöven dat hij er berouw over het, en ik heb in onderscheidene breinen het gevölen zien vormen, dat het opperpriesterschap, zijn stelling ten opzigte van de hedendaagsche maatschappij kwalijk begrijpt. Zijn zeggen dat er een strijd is ontstaan tusschen de koningen en de volken, en dat de Heilige Stoel y\\' die zich voor de zaak der koningen schijnt te verkla-ren, daar in een’ waarschijolijk onherstelbaren misslag begaat: een misslag, omdat de volken onvermijdelijk overwinnaars zullen zijn, een misslag nog überwunden zijn, een misslag nog überwunden zijn. Von den Europesche souverent vijanden heeft, dan de Europesche souverent, en stede, dat hij zijn gewigt in.de schaal aan-de zijde der valken leggen-de, deze, erkentelijk, en ‘krachtens de beginselen zelfs die zij verdedigen, hem naturlik zijn deel in hunne vrijheid zouden toestaan. Ten bewijze van de vijandschap der kroonen ten opzigte van den Heiligen Stoel, voeren zij al de vijandelijkheden en de onder- drukkingen aan, waarmede zij hem voor de uitbarsting.. der Fransche revolutie hadden overladen, en de wijze op welke zij zich tegenwoordig, ten zijnen opzigte gefordig, ondanks de bloedige lessen der ondervinding. De oprigt der absolute monarchie, zeggen zij, is overal het teeken geweest van het verval des opper- priesterschaps. Zonder te spreken van de vorsten, die | het Protestantismus ‘hebben omhelsd, om zich van de goederen en van het gezag der Kerk te kunnen ‘mees~ * ter maken, wie heeft de regten meer ‘in ‘gevaar gesteld en de eer van den Heiligen Stoel meer verzwakt dan. : Lopewisk X1V.? wie waren zijne meer sonverzönern. Tegenstrever, dan de parlementen van. Lopewie XV? | Wat waren Catarina, Freperi, en Josern II, anders, dan geslagene vijanden der Kerk? Hoe was het met de getvernementen van Prankrijk, van Spanje, yan Portugal en van Napels, ten opzigte van den Stedehonder van Jesus Curisrus gelegen, toen, 2ij gezamenjijk, met andere. mogendheden, Criemens, XLV. met de uiterste buitensporigheid  vermengende, leerde zij aan: de vorsten der aarde, dat als het gemakkelijk is, de. hand aan den gezalfde des Heeren te slaan, het zoo gemakkelijk niet. is om de gevolgen te vermijden, die de verachting en de schending, van de hoogste wettigheid, die in de wereld bestaat, na zich sleept, “zelfs nog, al ware 2ij niet bet constituerende gezag van de geheele Christenheid. Intusschen, wie heeft, nadat het onweder voorbij of ten minste geschorst was, aan den souvereinen opperpriester gedacht? Ter naauwernood heeft men hem bij bet congres. van. Weenen zijne. Staten terug gegevene ‘Maar heeft Frankryk zijne bijzondere aanmatigingen. tegen den Heiligen Stoel laten varen? Maar heeft Oostenrgk le wetten van Josupn IL ingetrokken.,,, die opzet-telijk' waren gemacht geworden ter onderdrukking van de Kerk Maar Jegt Pruissen. minder. ijver aan. den dag om in het verborgen het gelöt yan zijne Catho-lijke bevolkingen te ondermijnen? Maar Rusland, scheurt het niet de Kerk van Po/en tot in hare grond-slagen los? en hoewel de toestand voor den Heiligen tig Stool, miet geheel goo smartelijk “is als voor ¥ij jaren, waar moet mien dat “aan toeschrijven? ithmers alleen aan dat gedonder der volken, dat nog boven ret hoofd der souvereinen rommelt, en dat aan hunne entwerpen een perk stelt, ’t welk hun gelöt er niet stelt? Daar dit.zoo is, hoe moet men dan begrijpen dat de Hetlige Stoel zich met zijne vijanden vereenigt en de vrijheid verstoot die de hemel hem zendt# Alvorens te onderzoeken, of de Heilige Stoel werekelijk in de tegenwoordige aangelegenheden van Europa, den stand pizzen… Einige -angenommen, dien men het vortreffende, is het möglich den toestand zivei van de Eusropesche aangelegenhen. De strijd is in Huropa. Sedert vijftig jaren gelijkt dat gedeelte der wereld op.eenen volkaan, die inden tusschentijd. der, uitbarstingen, rookt, en dan zelfs, als alles rustig schijnt, gevoelt elk dat hij slaapt op eene aarde, wier rust. ook niets anders is, dan een slaap.. Niemand zet zich nederen staat weder op, dan even als de soldaat die stroo onder eene tent heeft; ~en telkens als de-Europeaan door het gewigt der overe denking, een oogenblik zijn hoofd laat hangen, dan laat. hij -eensklaps. geduchte_ wermoedens en vraagpun~ ten, die even uitgestrekt zijn door de dingen die 2ij omvatten, als door de onzekerheid, hunner oplossing , door hetzelve gaan. Het, tegenwoordige is hem zelfs even onbekend, als de toekomst, wijl de toekomst hare reusachtige schaduw op het tegenwoordige werpt. ‘Te vergeefs, maken zich de stéutsten im die duister-nis theorien; te vergeefs bevestigen zij het licht en den vrede, gelitk de ruiter, die den nacht in-een bosch doorbrengt en op zijn paard zittende fluit: van tijd tot tijd verschrift het doffe geraas van den storm hine leer en zij.gevoelen, datde strijd aanwezig is, hoewel de wapenen aan den münchen opgehangen zijn en de spinnekop eenen rustigen draad. in het stoff schijnt ugestrekt te hebben, Wat is dat voor een stijd, waar heerscht bij? ee ee ee De strijd is niet onder de volken. Nooit hebben de Christelijke denkbeelden over den. gemeenschappelijken oorsprong der menschen en over de broederschap der geslachten, meer heerschappij bekomen. De volken roe-pen elkander van het eene ee ee met hunne vreedzame schépen, om elkander op te zoeken; zij doorklieven met jzeren voren den. grond, die te veel hunne begebrte om. elkander te bezoeken, weerstreeft; 2ij ontleenen an He vuur vieugelen, om südliche te kunnen gaan. Het verschied, der talen vermindert gelijktijdig. met dat van den afstand; de dagbladen kruisen door de gee beele. wereld, even als brieven van volk aan volk; de nationale vooroordeelen verawakken; de Turk kleedt zich op de: Europesche wijze en. zijn monarch, de wetten van Azié braverende, toont aan den vreemdeling die vrouwen, van welke het leven en de dood, novit den aluijer hadden opgeligt. Het schijnt dat het mens sehengeslacht, welks familien voor meer dan veertig euwen op de -velden van Sennaar, van elkander afscheid hadden genomen, zich eindelijk bervindt, en het Babel der vereeniging wil oprigten, even als het eertijds het Babel der verstrooijing had opgerigt. De strijd is ook niet onder de koningen. Er is es, “twelk hun verwittigt, dat het oogenblik niet gunstig is, om zich te verrijken met de op. hunne na-buren: veroverde provincien. Niet, dat de eerzucht in hen meer uitgebluscht is, noch zelfs, dat hunne ontwerpen, enkel voor minder moeijelijke tijden zouden beraamd zijn. Pruissen bijvb., streeft er na, om Duitschland, onder zijne heerschappij te vereenigen, wijl het noodwendig is, dat zich vroeg of laat, de Germaansehe eenheid vestige en Qostenryk, verlangt even sterk als Pruissen, om alles te erven. Rusland is overtuigd, dat al wie eene Slavonische taal spreekt, of niet aan den nitgang ‘van den H. Geest gelöst, aan hetzelve met regt toebehoort en dat het bestemd is, om in Konstantinopel het Oostersche keizerrijk op te wekken, waarvan het gelijk-tijdig de Patriarch en de Cesar zou zijn. Dit zijn ao oogmerken, die men in vervulling zal bretigen, als God het gedoogt en als de wederzijdsche legitimite It, der souverenen er niet te veel door zou lijden. Doch in afwachting daarvan, zijn de koningen vereenigd en zij hebben reden om het te zijn. De. strijd is even weinig tusschen de koningen en de volken, of met. duidelijker bewoordingen, tus-schen de monarchie en de republik. In der daad., Frankrgk is ontegenzeggelijk het: middelpunt van dien krijg, die Huropa geheel en al het onderste boven keert, en evenwel is Frankrik het monarchaalste land der wereld, het is het land, dat in de laatste dertig jaren aan zijnne souvereinen de meeste bewijzen van liefde heeft gegeven, van eenen liefde, die meermalen aan ijthoofdigheid grensde. Frankrik het den keizer Napoteon aangebeden, wiens nage-dachtenis hetzelve nog bezig houdt, en nadat hij overwonnen was geworden, bragt het hem met zijnne eigene handen de schoonste zegepraal, waarvan eensterveling, ooit de hulde ontvangem had, de zegepraal van eenen verbannen koning, die met honderd mannen landt, op eenen grond, waar zijnne vijanden heer-schen, waar zijn hoofd vogelvrij ts verklaard em die om zijnne hoofdstad binnen te trekkem, eenen afstand van twee honderd u ren te land afegt, zonder dat hij jets anders belicefde te doen, @an zijnen hoed onder weg voor de daverende toejuichingen, af te memem Frankrg heeft met verrakking zijne oude Bourbons in het rijk hunner voorvaderen zien terugkeeren; bet heeft yan ganscher harte de troonsbeklimming van Kanent X toegejuicht, en ziedaar, reeds zes ja-ren, dat het ongeloofelijke pogingen aanwendt om zij-nen ouden vorm van gonyvernement te handhaven, tot dat het gelijktijdig eene regerende monarchie en eene pietenderende monarchie, de eenige partijen, die waarlijk Stein in deszelfs hart heben, bezit. Men zou zelfs kunnen zeggen, dat er geene anderen beständig, als men oiet in het laageste gedeelte der maatschappij ik sweet niet welke partij ondekte, die zich republikanische wanant, en van welke men den moed niet heeft kwaad te spreken, omdat zij kans heeft om oms in den tusschentijd van twee monarechijen, het hoofd aftehouwen. Frankrijk is het eenige Jand van Europa, dat door het vermogen van zijne monarchale neigingen, wezenlijk tot de eenheid is geraakt. Hingeland is nog drievoudig; Spanje voelt al zijne ko-ningrijken sidderen. Jtal/ié is in stukken verdeeld; Duitschland is, volgens ‘de uitdrukking van eenen großen Kussischen heer, nog een archipel van vorsten, en Russland een archipel van vorsten, en Russland een vereameling van natien, waarvan velen slechts met huivering het jak dragen. Onder alle. hedendaagsche:staten, heeft-alleen Frankryk, die eenheid bereikt, die de oorzaak is van zijfe stattkandige en verstandélijke kracht. En de reden Daarvan ligt niet in de geaardheid van zijn grondge Bied, en in de toevalligheden van zijn geschiedkan- dig leven; zij ligt in den Franschen geest, die vol- maakt duidelijk en logiesch altoos regt op de daadzaak Nu, als men regt op de daadzaak aangaat, dan is het de eenheid die mem tem slotte van alles vindt.. Diensvolgens kan Frankrik in het Godsdienstige, niet dan Catholijk of ongeloovig wezen, omdat er geen wezenlijk middelpunt bestaat, tusschen de eenheid der Kerk en dé volstrekte onafhankelijkheid der rede: op die wijze, kan hetzelve in‘het staatkundige, niet dan een monarchie of een chaos wezen, omdat er geen wezenlijk middelpunt bestaat, tusschen gemeese- schappelijke onderwerping aan een éenig hoofd en de radikale onafhankelijkheid van alle burgers. De re- publikan zijn bastaard-staten, even als de protestanten sche kerken. Bastaard-kerken zijn, en de volken zijn altoos van de republikan, even als de protestanten van hun verminkt gee loof tot het algeheele “ongeloof overgaan; doch hoa ook de uitlegging der daadzaak ij, is het zeker: dat Frankregg monarchaal is im den grond ‘zijner ingewanden, en dat het des niettemin het brandpunt is van den strijd die Kuropa beroert: waaruit volgt, dat die strijd niet tussehen de republikan en de monarchie bestaat. Zou hij bestätigen tücken de dwingelandif en de vrijheid? Het is waar dat in onderseldene landen ten gevolge der verzwakking van het geestelijke gegen, en door andere oorzakem, die in de hand van enkele, het maatschappelijk bestuur, de groote belangen vam den mensch, die de Godsdienst, het eigendom en de regtvaardigheid zijn, vereenizd heben, evenwel geene voldeende waarborgen opleveren; en men kan bevroeden dat de ontevredenheid, die er het gevolg vam.is, naturilijker wijze den geest der burgers veranderingen doet wenschen. Intusschen is hierin de oorzaak van de algemeene beroering niet gelegen, en ik zal er w eene proeye van geven, die mij beslissend voorkomt, te weten, dat in de landen, zelfs, waar de burgerlijke en godsdienstige vrijheid om zoo te zeggen zonder grenzen zijn, evenwel de worstelstrijd blijft voortduren tusschen de verstanden zoo wel als tusschen de begeerten. Belgié is het ge west van Huropa, dat de meest vrije instellingen bezit en die met de meeste get rouwheid worden ten uitvoer gelegd. De drukpers is er zonder breidel, de verkiezingen worden grootendeels uit takken van de openbare administratie bewerkstelligd, de Gods- dienst geniet er eene even groote onafhankelijkheid als te Rome zelve; het onderwijs behoort er aan elk die het wil opvatten, en elk neemt het in der daad ter harte, hetzij het gouvernement, hetzij de Bis- schoppen, hetzij de gewone burgers. Evenwel. beschouw Belgié: gif zult er niet alleen wanorden zien, die geboren worden uit eene groote gemakkelijkheid, om zelf misbruik te maken, gij zult er dezelfde bee roering erkennen, die in het verborgen de despotiekst bestuurde rijken schokt, twee partijen, die in het verborgene handgemeen zijn, alwaar niet meer de vrijheid en de dwingelandij het vraagpunt zijn. Maar waar heerscht dan toch de strijd? Misschien in de denkbeelden? Ik versta hier door denkbeelden, bijzondere leerpunten, en gij weet wel, dierbare vriend, dat er in Krankryk geene polemiek. over denkbeelden bestaat. Onze schrijvers schrijven ro- mans en tooneelstukken; onze journalisten schrijven artikelen tegen of voor alle mogelijke ministerien: doch niemand houdt zich met denkbeelden ontledig. (Het vervolg hierna.) ——SSSSSSSSSS====S——3 TOESTAND VAN HET CATHOLICISMUS IN HET KONINGRIJK SAXEN, _ Overal maar vooral in Duitschland, vervolgt de gewaande hervorming en haar natuurlijke zoon, het Rationalismus , de grijze Apostolische Kerk, met de fanatiekste onverdraagzaamheid: de debatten in de Saxische kamers kunnen daarvan op nieuw ten bee wijze verstrekken. Aan dezelve is door het ministe- rie eene wet voorgesteld, betrekkelijk de uitoefening der zoogenaamde Landsheerlijke regten, van den sou- yerein over de Catholijke Kerk. De overweldigende en onderdrukkende strekking dier wet, door den mi- nister van eenen aardschen vorst voorgedragen, is inderdaad een aanstootelijke gruwel! Wij zullen ee- nige artikelen dier schandelijke wet afschrijven, bee nevens een amendement, ’t welk in de zitting van 2L October voorgesteld en aangenomen is geworden. Art. 1.. Aan den koning komt over de Catholijke Kerk, even als over elke andere, in het koningrijk geauthoriseerde gezindheid het tijdelijk Landsheerlijk regt (Jus circd sacra), toes Art. 3... Alle bevelingen en bekendmakingen van den Vicarius Apostolicus en andere Catholijke autho- riteiten des koningsrijks, meeten aan den koning one derworpen worden, om het koninklijk placet te ver- krijgen, hetzij dezelve door den druk, of door aan plakking, moeten bekend gemaakt worden: ieder ree glement hetwelk de goedkeuring des souvereins niet verworven heeft, is van regtswege nietig. Het wordt aan den monarch voorgedragen door den minister van eerediensten en openbaar onderwijs, die gehouden is, uitdrukkelijke vermelding van het bekomen placet te maken van dat rescript hetwelk hij afgeven zal... Art, 4. Dezelfde bepaling is toepasselijk, op al de Bullen, Breven en andere documenten van den H. Stoel voortkomende, zonder eenige uitzondering en. zonder dat eenig onderscheid kan worden gemacht, tütige schen de uitspraken van den Souvereinen Opperherder, welke de Catholijke. Kerk in het algemeen bereffen, of enkel betrekking hebben, tot eenige bekerk, tot fondatien, gemeenten of bijzondere personen; het is genoeg als dezelve in het koningrijk moeten worden afgekondig, en ten uitvoer gebragt worden. Art. 5. De Apostolische brieven of andere stukkem, wier bekendmaking door den monarch is geauthorie seerd geworden, zullen zoo lang van kracht blijven, als daaraan door nieuwe bevelen in het koningrijk, niet zal zijn gederogeerd. sda ga. Art. 6. In hunne hoedanigheid van burgers, zijn de geestelijken, even als de leeken, leden der Room-sche gezindheid aan de burgerlijke wetten der jurisdictie onderworpen in alles, wat hunne maatschappeilijke betrekkingen betreft. In die hoed Anigheid zijn zijn verpligt, om, alvorens in bediening te treden, in handen van het Catholijk Consistorie, den. af te leggen, die voorgeschreven is bij de constitutieve wet des koningrijks. Art. 10. Het regt van collatie, hetwelk aan den souverein toekomt, voor die plaatsen van Catholijk Pastoors of onderwijzers, waarvan het regt nu door eenvoudige particulieren verkregen is, zal door den Vicarius Apostolicus, als koninklijke gedelegueerde, worden uitgeoefend. In de uitoefening van dat regt, zal de Apostolische Vicaris, de volgende bepalingen moeten in acht nemen; — A. Zoo veel mogelijk moet hij voor de bediening van Pastoors of onderwijzers, inboorlingen of ten minste Duitschers verkiezen, die hunne studien in Duiisch/and, hebben gedaan. — B. De nieuw verkoren Geestelijken, moeten de hoedanigheden bezitten, welke door de canons vereischt worden en een examen voor. Het Catholijke Consistorie afleggen. — C. Alvorens tot.eene pastorij of kapalaansplaats te benoemen, zal de Apostolische Vicarius aan den minister van eerdiensten en. openbaar onderwijs, de keuze die hij gedaan heeft, het resultat van het examen, de bijzonderheden betreffende het leven en het gedrag, van dengenen, dien. hij.voorsteld., en, doen kennen. Ingeval de minister redenen mont, hebben, om den voorgestelden kandidaat niet goed te keu-ren, en zich, in dat opzigt, met den Apostolischen Viearius niet kan verstaan, zal hij de zaak aan de beslissing des monarchs overlaten. — D. De lagere und ersteken voor het Catholijke Consistorie, zullen an een examen, betrekkelijk hunne godsdienstige kundigheden en aan’ een ander examen voor de school-commissie, betrekkelijk alle onderwerpen van het lager onderwijs, onderworpen zijn; en zal aan de School- Commission, een Geestelijk worden tegevoegd, door het Consistorie aangewezen; geen onderwijzer kan ge- plaatst worden, alvorens aan dat dubbel examen, te hebben voldaan. Art. 11. Ingevalle de staat eenen clericalen titel zal te adsigneren hebben aan vicarissen, zal de Apos- tolische Vicaris aan den minister van eerediensten de noodwendigheid dier bediening moeten doen kennen; de minister zal er van aan den souverein refereren. Art. 13. Daar er ter beslissing van canonieke verschillen, die tusschen Catholijke onderdanen kunnen oprijzen, in het koningrijk eene geregelde autho- riteit bestaat in den Apostolischen Vicaris en het Catholijke consistorie kunnen soortgelijke geschillen, in geenerlei geval, buiten het koningrijk en voor vreemde regters behandld worden. Art. 14. Fondsen der Catholik kerken schön en instellingen, zijn onder het tozigt van den Apostolischen Vicaris geplaatst; deze is, evenwel gehouden gehörden, gehörden, zoodra als hij daartoe door den minister van eeredienst wordt gerend. Art. 15..: Nieuwe organisatien, die met betrekking tot de politie, het openbaar regt, de economie en de finantien, den staat en de burgerlijke instellingen rae — Kunnen nimmer plaats heben zonder een koninklijke authorisatie, gegeven, ten gevolge van een verslag des ministers van eeredienst en openbaar onderwijs; in die cathégorie bevinden zich vooral, de oprigt van parochien, scholen of andere Catholik etablissementen. Dezelfde bepaling is ook bijzonder toepasselijk op de omschrijying op de bepaling of verandering van parochiale omschrijvingen. Art. 16. De oprigt van nieuwe parochien of scholen zal niet kunnen worden toegestaan, dan voorzoo verre de gemeenten zullen toonen, die middelen te bezitten, die voldoende zijn tot Der er kundert der kundert der kundert, der er befördern, en voor de onkosten van den er befördern. Art, 17. De: kerkelijke magt, (Jus in Sacra) over de Catholijke Kerkelijke authorität. De. minister van eeredienst, is niet te min des noods geauthorisererd om betrekkelijk de zuver Godsdienstige zaken de inlichtingen te vrae gen die hij zal noodig keuren. Ziedaar eene wet, die van den Apostolischen Viceris-een boodschap-jonge van den minister van eere-diensten en openbaar onderwijs maakt; en, als de Viceris Apostolicus zich. aan dat jongens werk onder-werpt, dan kan men van de Catholijke Kerkel en Gees-Stelijkheid in Sawem, al datgene maken wat de minis ster van eerediensten en openbaar onderwijs verkiest. Maar hebben die schrandere wettenmakers, wel overwogen, wat een Vicarius-Apostolicus in de Catholijke Ker is? Weten zij wel, dat hij geen gezag, geene magt bezit, dan die, welke hem door den Apostolischen Stoel wordt verleend? Dat hij het gedeelte  regten der Catholijke Kerk, die hij, als gedelegender van den Apostolischen Stoel verpligt is te handhavon... Intusschen was die schandelijke wet nog niet hatelijk genoeg in de oogen der hervormingsgezinde rationalisten. Bij het bediscuteren van Art. 10 der nieuwe wet stelde de afgevaardigde WiELAND, die, tijdig en ontijdig, de kamer doet weergalmen van zijnne uitvallen tegen de zoogenaamde onverdraagzaamheid der Catholijke Kerk als amendement voor: dat » allen die buiten het koningryk in een collegie der Jesuiten opgevoed worden, y van alle kerkelijke bedieningen zouden uilgesloten zn.” Hij grondde zich voorna-melijk op Art. 59 der Saxische constitutie waarbij voor altoos verboden wordt kloosters in Saxen te herstellen en er de Nocieteit van Jesus toe te laten. Het voorstel van den afgevaardigde WieLanp werd, door een groote meerderheid, ondersteund en ondanks alle tegenkantingen van den minister Linpenav, als wet aangenomen. In dezelfde zitting van 21 October stelde een ander afgevaardigde voor om een verzoek- schrift aan het gouvernement in te léveren ten einde de afschaffing van het kerkelijk  haar eigen aanwegen gelogen! Zij begaat: overal zelfmoord; en die zelfmoord moet, vroeg-of laat de zegepraal der waarheid te weeg brengen! ‘Thans-reeds, even als in alle tijdvakken der geschiedenis, wordt het gezegde van den beruchten Jean-Jacques! de protestanten preken de verdraagzaamheid, en de Cathoe dijken beoefenen dezelve, volkomen bevestigd!- = HET ROODE: BOEK (1). De zamenspraken hebben. plaats ten huise van vader Curistiaane De sprekers, zijn: de gemelde huisvader; Haserousse; Spitz; Ernest en de Schoolmeister. EERSTE ZAMENSPRAAK. 7 ee @ 8 @ a ie e 2 CHRISTIAANe Gij. zijt. naar de stad geweest.. Wat is er nieuws? Haserousse, Anorrigs Veel., maar. niet. veel. goeds, CHRISTIAANe - Hem! hum! Haserousse. Als. het waar is,, wat men mij gezegd heeft, dan wou He dat de, ds... de Prussen haaldee. Spitz en Eanesr, schielyk. binnenkom CHRISTIAANe - Hem! hum! Haserousse. Als. het waar is,, wat men mij gezegd heeft, dan wou He dat de, ds... de Prussen haaldee. Spitz en Eanesr, schielyk. binnenkom CHRISTIAANe - Hem! hum! Ende. Goeden avond, goeden avond. Zijt gij al. terug meese ter Haseropgsn: wees, welkom! Kom wat. nieuws? Gij moet veel hebben medegebragt. Haszrousse, die met een baleintje het roer.van zune pyp. doorstekende. Ach! ja, ik, heb nieuws! Gij zult aanstends geene goren genoeg hebben om te. hooren. ALLEN Laat zien, Jaat. zien!. PLASTEOUSSE Die heer, wiens mantelzak ik. gister naar.de stad heb gebragt.s heeft mij. mooije dingen verteld!. Thans heb. ik mijne oogen geopend aangaande. mijne heexen de Pruissen.. — Mijn goede man, zeide hij, hee, gaan de zaken, in dit. land? -< Zijn, en ook; veel arme lie- den?- Veel, Mijn Heer, antwoordde ik; en ik geloof dat het getal. dagelijks aangroeit.. Vijf en twintig jasen geleden zag. men, bij ons meer gouden kroonem, dan tegenwoordig: grossem (2). Gij, kent, die. grossen, met hunne: roodachtige wangen en. neuzen,. als of, elk - Hune Nach een, pot jeneyer uitgedronken had. ALLEN Bravo! (en een lang geschater. van. lagchen, brakhet verhaal, van Haserovssä af, vervolgens. gaat. havor. Welnu, mijn lieve man, zeide, die, Heer., ever een tiental jaren zal het nog: erger zijne Als men (1) Zieons. nommer. van 3 Maart. Il., (2) Hierbij is de volgende noot gevoegd: == Eene: Pruissische munt, de vorm van een Frank hebbende, en ter. waarde van twee en een halve stuiver. Het is ronduit gezegd’, koper dat verzilverd is; ook ‘wordt het. afbeeldsel des: konings, ‘t'welk er. op, voorgesteld wordt, binnen. weinig tijds, van wit, 400 als het was, geheel rood. Jaar met een verpligt is, om meer uit te goven, dan men verdient ism en sprengt tot den bedelzak gebragt. Gij: begrijpt het, niet waar, vriend? 20.) ee ee HASEPOPssE.) seesecees Als eindelijk de oudsteonzer jongens groot genoeg is, om ons met zijnen arbeid te helpen, dan neemt de koning, onze Sire, hem eerst voor drie jaren; vervolgens laat ‘hij hem jaarlijks eenige weken manwuvreren', en. gewoonlijk in het jaargetijde, waarin men ‘het meeste noodig heeft. De.zoons der rijke ambtenaren en der kooplieden, gaan. gedurende een brik’ op “den neus' kuijeren; als zij zich vervolgens voor den chirurgijn van den devisieraad vers toonen, dan zijn’ hunne oogen zoo zwak, of: hunne leden zoo teeder,' dat! men hen buiten staat verklaard, om den vijand te zien, of een gewer te dragen. ‘Spirz, Aem in de reden vallende. §... Zij zijn evenwel niet te zwak, en =i) zien helde genoeg om ge Heule dagen de velden plat te loopen; om hazen en patrijzen te schieten en ons koren te be« derven. es “ia _ Hasprousse. © ) i osHet is eene wonderlijke beschikking om al: de lase ten op de klasse der’ arme liedem te laten drukken. Het schijnt overigens dat het overal zoo is. Meester Brascunemer in de Hammensstraat te Meulen, bij wien ik over den slechten: tijd klaagde, verhaalde mij dat het in de stad niet beter ging; dat de belastingen op het vieesch en op ‘het brood er de arme lieden en burgers verpletterden. Ik ben zeer verwonderd ge weest, toen ik hoorde,: dat'men groote belasting betaalt op het brood, op het spek, en op ‘alles wat men: in het huishouden noodig heeft. ef ia : . Eaenests ©1892 55 & ; Dat spijt ‘mij niet: de rijke heeren betalen er ten minste hun deel aan. ‘ Spitz. ant - Tk -wensch w niets! Al wat de groote heeren eten, wier rijtuigen ‘ons in de stratep met shijk: bespatten ; gevogelte, wild, goede wijn; dat alles. betaald. niets. ‘ ‘ . ALLENs : 3 3 *T is:'om gek te worden, als men ziet, hoe de za ken im deze wereld loopen! 8? _ Carisriaan. Stil! ziedaar mijn. heer de Sechoolmeester, als: ik mij niet bedrieg zal’ hij ons: wel: com ander lesje gevers hadi De Meester Aomt binnen. Goeden avond te zamen'!. ALLEN. Goeden avond mijn heer de: Meester. Ernest. *P is: jammer dat pij niet: een: half: uur vroeger ga» komen ‘zijt: gij zoudt ons ook iets over onzen onge> lukkigen tijd gezegd hebben. un IBY | Spitz. | Ach de heeren Schoolgicestors hebben niet te klazem, — OF —, zij hebben allen hooisin hunite ‘laarzeny | orti alle dae: | gen eenige aren siet'de pen achter et'odr, langs de schodlbankeh «te kuijerens ‘ont¥angen: ozij atiptelijk goede Pruissische thalers. De-Merstér. Ekevouesomejds liewer achter dem piseg willeh: Tdo- peti; dan het bittere brood eten van eeven Schoolmees« ters die: zijn pligt wil doem la. choo CHRISTIAN. © added to Ik gelof het gaaruey ‘heét Séhoolmeester. Hoeveel niet een “hoisvadery” metidrie of vier guiten van jongens (op zine jongens wijzendey die elkander blozende aunzijn)? Jay ‘ja, gij moogt el- kander wel aankijkens — Tk-heb dikwijls gezegd,: dat ér; onder een -honderdtal van die soort gelegenheid is om het verstand te verliegem 6% 310%) 8) 80 ce i’ ee © @ @ 'e@ WAERIVESAG Re 5g lk HASEFoussés 2) 80) fo) wei) «eeese Mijn Heer de meester leert de kinderen ten minste bitens hij hoadt ordeonder hen inode school 6h Jind de ‘kerk 3° en doet niet) 200 als velovandereintéds sters naar de mode, die altoos’ met eene lange «pijp:<ith den mond, als dansmeesters huppelen...e.... en die xettey~hewte; tantsche boeken, wa arin men allerlei historières verhaft van LutséR, vdn Piedikatiten ef WanVhuhné vrouwen. ISTIAANe. isdtey 130 E i MH @ € aie Ri éiagtt ‘5 6 FoF Cr tS EY : $ rgN ; este : Hoe kunt gij 200 ae geen? Wie teeft u dat | doen gelooven ¢ = bok ete eat care ERARRROUSA EA OSE _Men heeft mij niets doen gelooven, Als ik het niét nit gelofwaardige monden géhoord had, zou ik het niet vettellen; en ziedaar: eenige dagen geleden heeft een mijner bloedverwanten van Mundbeck zich aan’ mij beklaagd, dat de zaken bij hen, en in de omiStreken, zoo toegingen. cae, ) Cris Tran. ot “eons ‘Als dat waar is, waarom zijn dah de oudérs dom enoeg, om hunhe kinderen naar de school te zenden? "T was honderdmaal beter hen ’t huis’ ¢té Houden. LPP an HaseFrousse. Hé! Maatje! Weet gij dan niet dat de koning, nog onlangs heeft gedecreteerd, dat elk, die zijné kinderen niet naar if school zendt, zal gestraft worden. CurlsTIAAN. Leone Fes Wat doet er dat foe? Ik begrijp, dat de koning de kinderen kan verpligten naar de school té gaan: nidit mij, huisvader, te noodzaken, om Protestantsch boos konnen voor mijne kinderen te. koopen, dat zal één koning — gewis niet, ten minsté niet in deze wereld. Mijne kinderen weten: genoeg. van de Protestanten, van de Lutheranen, van de Calvinisten, van  verooribofde', ‘om ‘zulke| bobken aah. mijne’ kinthe- ren te gven s:zoucik de eerste van het, dorp ‘zijn, die. de deur zijner school zou laten voorbijgaan ee. De Moers ters) occ ‘Tk heb: odk: hooren!zeggén:;.‘datidé Pruissen: allerlei keWellingen ‘tegen itd Catholijen hadden-aangevangen::, . Hrowilde ‘het niet -gelbbvenry °0 at) men alle. dégert, herhaalde, dat de Koning: s00: goed jegens ons gezind was.: Maar hef schijnt dat die goede gezindheden niets anders waren: dan Pruissische listens.zdo als men ge- woonlijk zegt. S100v eiei addawesr..vestat basity Gij zegt niet alles.» heer'Schoolmeester! maar ik begtijp ‘au. i Wat’ mij betreft, ik zeg ‘réhd uit: de €a- tholijken zijn tot hiertoe door de Pruissén sehandelijls bedrogen gewordem niet alleen in hetgéen de school fanbetreft'y waar men’ dacht dat wij boeten niet Zoo rasch, zouden ontdékkén wat ‘er, gaande was, maar oolx in honderd andere dingen. Die heeren Hadden hun plan zeer behendig* gesmeed; en lagchten in hunne vaist;° denkendé datede Cattiolijken iets: anders’ dan groote: doméoreri ‘waren: Maar de hemel sij) gedankt! het spreelewoord \is, bewaarheid: geworden:' de Pruise sische listen waren van wit garen gesponnen. ALLEN. * Ga vookt, buurman Ernest: Tost mes foot TR RNesws i a Het -eene ‘Vertrowwen brengt het. andére' te weeg naar ik vreés dat ik in het) VerteHen veel vergeterm zow; ook heb ik dit nog niet grondig bestudeerd); en ik moet bekennen, dat ik all Es nicht begrijig. (Zick tot een der kleine jongens wendende) Pmr, leop eens naar ons huis en zeg aan tantéey dat zij u het ROODE. BOEK eens geeft: het is op mijn bed onder het hoofd-kussem 3 6 DRS PIG Si Srl aoe het steacs Sirze Ho! maatje! Het schijnt dat gij dat boek wel Hef hebt, daar gij het age uw hoofdkussenm lepts RNEST. Gij zalt het ook liefhebben: gij allen als’ gij het kent. Doch dat ik het in mijn bed digt bij mij Hovde; is%. omdat het mij niet toebehoort, en de heer die’ het mip leende,y gezegdheeft: Bewaar het goed-en’ zeg: niet Yam wien gij het hebt: de Pruissen’ beloerem het dveral';, zij willen dat 