De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
None
Tot nog too zwecgen wlj van den aard dczer racnfchcn, om dat hicr cent de te- gcn(lrijilige bcoordcling der bckk> Ucizigera aanvangt, aijndc cook nict hartlijkcr nice hiin ingcnomcn, dan la inLLAuniRRB afkeerig van hiinnen aard. Do laatrte naam- lljk hcefc menfehcnctcrs gcvonden in dat zclf- de Volk, hetwclk dc ccrllc als dc bcminnc* lijkftc Naiic hccft voorgedragen; en, over- winnen wlj zclvc nu flcchts voor cencn oogcn- blik hct afgrijacn, hetwclk bij oas naiuurlijk tegen Cannibaalen opkomi, dan zal het ons eerst mogelijk worden, ook bij de^c llrijdig- heidvan gevoclcns, overeenstemming vanzaa- kcn te vinden. Hct menfchcncten dcr Nieuw- Caledoniet's g Alleen hunne vfirgende vanden, en beschlossen noch de verfchooning van bun spijsgebrek, noch de vergelijking onzer eigenen wreedheden in den oorlog, ondanks onze gewandte te sergevoeligheid, vanneer zjph duizenden voor foldij verhuurcn, OVA andere duizenden, zonder cigen onderlingen twist of perzoonlijke vijandfchap, van kant (0) La BILLARD. T. II. p. 208. Ivant te maaken; daar dit menfchenetcn ficchts den laagften trap der hefchaafdhcid van den mench aanwijst, w'en de wraak drijft, om?ijncn vijand niet flechts te docdcn, maar  aäderen Franzen, die althands heefer hier blikhaar genoeg plaats, volgend de berichten van den aäderen Franzen, als van den geheel vooringenomen Ergelfchen, Reiziger, Pat zu nachting vor den jegens de zwakkekunne, is der befahrden nie aanftootlij-ker, denn overreenkomftig met dicn zelfden staat van onbefchaafdheid, vvelken het ver- flinden hunner vijanden aanduidt. De Vrou- wen houden zich doorgaanf^j op eenen af- ftnnd van hunne Mans, en vreeaen him t6 belgen, zelfs door haare oogcn en gebaart den, erwijl hunne Mans zich naauwl^jks verwaardigen, haar aan tp zien, en v/erklooa blijven bij den overlast van haaren arbeid (a). "Pe Vranwen beandwpo^-den ^eze pngevoe- ligr (0 J' J* >'IREY, Hist. Nat. du Genre Humaiii^ T, II. p. 43 — 54. Zie 00k D. I. bl. 209, a 10. (2) FORSTER bij COOK R. VH. bl. 354, 'm NIE, enetcn flcchta hcid van den ik drijft, om ocdcn, maar , en die met ens eeiKm bcr. kbaar genocg van den af- , als van den len^ Reiziger, ns de . Zyakke e? aanftootlij- dien zelfden Iken het ver- It. De Vrou- op eenen af-s eeaen hun t6 m en gebaar-? ch naauwl'jks , en v;erkloo8 ren arbeid (2). eze ongevoe- ' '.•^: Genre Humaiii^ bl. 209, 210. m, bl. 3 54, NIEUW-CALEDONIE. De eerbaarheid dezer Vrouwen heeft nogthands geen strocf of onvriendlijk voorkonen: veeleer waagde zich dezelve eenigzins an zekere coquetterie, wanneer zij de Vreemdelingen niet zelden agter heggen en heesters lokten, maar dan fiel wegliepen en hun van verre uitlachten (3). Het grootile blijk van oneerbaarheid, hetwelk aan la BILLARDiERE voorkwam, was het gebrag van twee meisjens, waar van de oudfte omtrent agtien jaaren was, en die beiden an eenige raatroozen het gezigt vergunden van het geen anders haare kleeding dekte, en waar voor zij zich door ieder vooraf eenen Spijker of let dergelijks deeden betaalen. In zijne oogen was dit een blljk van diep zedenbeder: in onze is dit zijn oordeel een bewijs CO Cook D. VII. bl. 37. (2) La billard. T. II. p. 185.  fleckes gelijk aan de Friertden-ei'landers, maar ziel's hun te boven gaande in vriendlijkheid en bcleefdhcid, en daarin voorzeker overtreffende, dat bij bij him gnnde de mittelne neiging tot dieveiij berpcurde. La BILLARDiERE zelf brengt cen ftaal bij v;n hunne gedicnstighcid, daar zij hem en de zij'nen zorgvuldig onder den arm hielden, om hun voor vallen te hoeden bij het bekiim-men van moeilijke rotzen (2). Maar van hunne eerlijkheid wil hij nicr hooren, en brengt 00k cen beflisfchend voorbceld bij van weloverlegd bedrog (3). Naar de veelvuldigheid, neiheid en vinding hunner w£»penen oordeelde cook terecht, (i) Go OK D. vn. bi. 37, 24 La n I L LARD. T. II. p. 22 1, (3) La BILL AH D, T. II. p. ipi — Ip3. ; I\IEUW-CALEDONIE. Datzij mccrinaalen oorlog niocsten vocrcn(i) : eenc reixe door hcc grooclle gedeeke dcs Eilands overtuigde la billardiere volkomen, dat de bewooncrs der ondcrfchei-dene Landdrecken in partijfchap en openbaren krijg Iccvcn, die, toen hij hcczelve bezogt, hem overal beendercn en brokken van mecnfchen deed vinden in de wooningen, en eenen verhitting of wel verlekkering opmerken bij deze Eilanders, die him zoms deed watertanden op het gezicht van eenen ontbiooten arm of dij van zijne fchepelingen (2). Van dit alles zag cook nicts, om dat 'er Toen mischien onderlinge Vrede plaats had, en all was hem Nieuw-Caledonie een Eiland, door de Onfchuld bewoond. Die alles zag zijn opvolger, en hem werd het een oord, door de Onmenschlijkheid zelve betrokken. St. sauveur, de reizen van den ccrllcn alleen kennendc, fchildert 'cr Engelen in een paradijs (2). W;j , op bciden Icttende, meenen alles, wat wij van dit Eiland, dc«- zelfs Grond , de Menfchen , die 'er op voor- ; ko- (0 Cook D. VH. bl. 27. (2) La BIM.AKD. T. II. p. I5»2, 193 , |p5 , 197 , ao7, 216, aap, 532. Cs) St. sauveur Parr. V, p. 53 — 55. E 5 74 NIEUW-CALEDONIE. komen, derzclvcr Wooningen(i), Drsigt en Zedcn gevondcn hebben , in nevensgaande af- beelding teverioonen. De Vrouw zockt bc- fcherming bij haarcn Man tegcn de vervol- ging van eenen Vijand, tegen wien hij eene lange Werpfpies richt. Eene Knods, in de gedaante van een morgenfter , is in zijne (lin- ker vuist. Aan zijneti voet ligt eene Knods en een Masker, hetwelk anders door hem voor het gelaat wordt gehouden , cm zich te be- veiligen. In hetzelve heeft de raond eene opening, waar door men ziet, in plaats van door de oogen (2). De Boog is bij hem on- bekend. De Werpfpies wordt bij hem , op de afgebeelde wijze, zoo juist als krachtig be- ftuurd (3). Man en Vrouw zijn beiden zeer gelukkig overgenomen van la billar- D I ERE (4). De Vrouw draagt een halsfnoer van gevlochten haair , eenen armband van Schulpen, eenen anderen van Steentjens(5). De Man heeft aan den gordel de beurs met Stee- \ (i) La bjllard. T. II. PI. XXXVIII. fig. 2 8, (a) La billard. T. II. p. 239. PL XXXVIL fig. I. (3) La billard, T. IL p. 246 PI. XXXV. C4) La billard. T. H. PI. XXXV & XXVf. (5) La BILLARD. T. IL PI. XXVIL fig. 5, 6- NIEUW-CALEDONIE. T5 Sieenen voor den (linger) zijdc an zijncn Hoed is vastgemaakt (a). Liefst vechten zij op ecnen afiland. De woestheid en vernieling der overwinnaars tönen de ver- wonnenen (3) biilijkt den angst der Wörwe over het werpfpies van haa^. Mann. CO La fiiLLARD. T. II. PI. XXXVIir. 6g. 16, (2) Cook D. Vlf. PI. LXIV. * fig. i. O) La BILLARD. T. n, p. 203, 232, 232. MARQUISEN-EILANDEN. I'l';^ /iLVARO MEND AN A DE NEYRA Ollt- Jekte m den jaare 1595 vier Eilanden, door h'--! ;>'. Christina St. Dominica, St. Pedro en £; Magdalena genoemd, en toten den naam van Las Marquezas de Mendoza begreepen, ter eere van MENDOZA, Marquis van Caneta, toen Onderkoning van Peru. Zinds schijnen deze Eilanden door geene Europcers bezogt te zijn tot in Grasmaand 1774, wannecr cook er zich heenen begaf met oogmerk, om derzelver lengte te bepaalen, en een vijfde Eiland, tot dezelfde groep behoorende, ont-dekte, hetwelk hij Hoods eiland noemde. Na heerd andere Reizigers deze Eilanden an. Le marchand en ihvlgt.t von- MARQUISEN-EILANDEN. 77 Marquisen-Eilanden. den in 1789 en 1793 nog andere Eilanden, dien zij onder denzelven algenieenen naam begreepen. Toen w 1 l s o n 'er de Zendelingen bragt in 1797, telde men 'er reeds agt be- woende Eilanden, bij de inwooners zelve Ohitta, Ohevahoa, Onateya, Tebooa, Rooapooa, Nooakeva, Rooahooga geheeten, zijnde voor St. Magdalena de eigen naam, naar het schljnt, niet bekend geworden (i), De gcheele groep dezer Eilanden ftrekc zich uit van 8^*30 "tot 10^30' Zuider Breedte en van 138 "45' tot 140' jo' Westlijke Lengte van den Greenwichen middagijn (a). Derzelver grond is bergachtig en niet zeer vruchtbaar(3). De Valleijen echter zijn vol H outgewas, hetwelk zoo wel als de Planten   die genoegzaam in het oog der Reizigers gevallen zu, om hunne gefaltenmeestal als voorbeelden van evenredigheid te verklaarcn (4). De lengte der Mans is van vijf voec en Wilson D. I. bl. 151. D. II. bl. lop. Cook D. VI. bl. 5. ii« Forster Cook D. VI. bl. 272. Ml] fereskent het nantal menfchen op de vijf Eilanden, door COOK bezogt, op 100,000. Foster's Bemetkutigen aiif feinere Reizc f. 198, 200. Cook D. Vr. bl. 6. Forster bij co o K D. V. bl. 439. Wilson D. I. bl. 150- D. H. bl. 105. !'4i MARQUISEN-EILANDEN. 79 ticn diiimen tot zes voeten (i). Hunne ge- ftaltc wckt verwondering. Forster wilde de meestcti hunner eene plaacs gcvcn naasc de beroemde modellen dcr oudheid (a). In fraaiheid van form en regelmaatigheid van trekken gaan zij , volgcndscooK, misfchien alle Natien te boven (3). Als uit denzelf- den mond fprceken de Zendelingen , wanneer zij van de Vrouwen zeggen , dat zij den Beeldhouwer en Schilder voor modellen kun- nen vcrdrekken, als zijnde daar toe zoo ge* fchikt, als men immcr vinden kan(4). Noch vet noch mager kan de MarquiS' eilander genoemd worden {5), wiens gan- fche omtrek daardoor zuiver en bevallig le^ vens is. Zijne kleur is geelachtig, naai hec bruine overhellcnde , maar min bruin dan op de Societeits-eilanden (6). De Vrouwen , klee- ner van gellalte, dan de Mans, zijn niet zoo bruin , CO Cook D. VI. bl. 6, (2) Forster bij cook D. V. bl. 439, Cs) Cook D. VI. bl. 6. (4) WIL30N D. H. bl. 103. 1 Cs) Cook. D. VI. bl. 7. (6) Wilson D.ll. bl. 103, 139. FoRSTCft bij COOK O. V. bl. 439. 8o MARQUISEN-EILANDEN. ft«i u ■m im. } m bruin, a!s de Mans wel door hiinnc veclvul* digc liuidbeprikking ffhijncn CO* Hct gclaat van bcidcn is open en aanpe- naam. Dc wangcn bloozen zachtkons. De oogcn zijn groot en zwart , niaar nicer min- zaam, dan Iccvcndig. Hct haair is mecstal zwart, zvvaar en gckruld; bij ccnigen zand- kleurig, gelijk hct f ouster (2; nocmt, ja zelfs tot in hct ligt blonde lopende, maar nooit In het roode vallende, volgends COOK (3). De tanden allcen fchecnen do- zen opmerkzaamen Reiziger nict zoofchoon, als hi)  ^ niaar zij lit/Jccoii 'cr zoo vcc'.cn nice, iioch ouk is dcrzcK'cr llol* zoo good (a). Vicestal dniagc dc Man nicts nicer, dan hcc fchaamdock, ol* dc RIaroo ^ oni den middel, 'c wclk voor de bctaamlijkhcid voldoendc en in dcze Iiichtftrcek over gcnocgzaam is (3). De Vrouw klecdt zicli met een link docks, cm dc Icndcnen gcflagcn als een rok, die over de htlfc derbcenen ncderhangc en inct een losfen mantel over dc fchouderen, die toe op dc voctcn d lalt (4). De afbcelding, door ens van dcze Eilan? ders f^gcvcn, vcrtoont ons Man en Vrouw in dat voorkomen, met al dicn tooi en in dat ganfchc cliarakter tcvens, vva arin zij zicli den Keizigers voordocd. Bij het bergachtige (i) W1LS6N D. If. bL 137, i^R. (2) Cook D. VI. bl. 7 (3) Cook D. VI. bl. 7 (4) Cook. D. VI. bl. 8. Wilson D. I. bJ. 150. D. II. bl. 13s'. II. Deel. F 1^ ■14$;. 82 MARQUISEN-EILANDEN. Tige verfchied, hctwelk dezc Eilanden under- schuldt, zit de IVIan, die gich kochtig overgctio- mcn is naar de vvclgetrollcncn at'bccldiiig van H o N o 0, ccn Opperhoofd van Oliittahoo ( i ) » opccnc zoodenbank, Ipcclcndc met ccn Kind op dc knic, tcrvviji zijnc Vrouw zich met hct viccluen ccncr mat oulcdig houdt. Deze bonding van bcidcn is wcl gckoozcn naar cigcn gocdvindcn, niaar in zorgvuldigc ovcrcen- komst met hct gccn dc Zcndclingcn vcrze- keren, dat dcMans, zccr trnag en wcrke- loos van aard, mcnigmaal door hun gcvon- dcn zijn, met liunne Hinders op dc knic fpcc- Icnde, lerwijl de Vrouwen 'cr dicnsibaarer en onderworpencr Dann te Otahcite zijn, en in hct maaken van kicedcrcn en mattcn haare voorname bczigheid vinden (a). Voor de Vrouw mocst het andere at'bceldl bij cook diencn, hetwelk echter zoo weiiig bcand-woordde aan den ccnftemmigc; ofder fchoon-heid van derzelver gclaat zoo wel, als gan-fche gcftalte, dat de teckenpen zich veroor-loofd. I "I" FORSTER bij COOK D. V. bl. 440. Pj. XLIV. * (2) Wilson D. II. bl. 136, 137. 1 onder- crgctio- iitij; van hoo ( 1 ) » :cn Kind ich met t. Deze ,ar cigcn ovcrcen- n vcrzc- wcrke- 1 gcvon- nic fpcc- nsibaarer zijn, en en haarc Voor de 51) r >i OK 5 bcand- rfchoon- als Gan- li veroor- loofd 440. PI. a%IM-!^aM.-: -/ IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-3) c ^ // z % '0mSS!3r^\ \imm 1.0 ^IM 12.5 U& I I.I 1^ m 2.2 2.0 H L25 iU IJA Photographic Sciences Corporation -► 23 WEST MAIN STREET WEBSTER, N.Y. 14580 (716) 872-4503 mi A ^.^^ CIHM/ICMH Microfic Series. CIHM/ICIVIH Collection de microfiches. Canadian Institute for  flechts enkelden houden hera vrij kort (4). Om den hals, of lever op zijnne borst, hangt eene foort van ringkraag van kleene ftukjens iigt hout als kurk, met gom aan een geplakt, op welken ringkraag fnoertjens van roode boontjens liggen, ter lengte van twee of drie dui-men. (1) Cook D. VI. PI. XLV. (2) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 8. PI. XLVI. fig, I. (3) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 43P. (4) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (4) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (5) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (6) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (7) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (8) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (9) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (10) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (11) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (12) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (13) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (14) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (15) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (16) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (17) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (18) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (19) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (20) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (21) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (22) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (23) FOSTER bij Cook D. VI. bl. 4P. (24) FOSTER bij Cook D MARQUISEN-EILANDEN. men (i). Deze dragt, zoo wcl als de gc- pluimde haairband , is echtcr de opfchik voor naamlijk der Opper - hoofden , die zich niet zoo zeer door kleeding , als wel door de menig- te van vcrcierfels , van de overigcn onderfchei- den (2). Zij die zulk een fraaijen ringkraag nice voeren, dragen toch altijd een koord om den hals, waaraan eene groote en gladge- maakte fchiilp hangt (3). Bchalven dit ver- cierzcl is dc dragt van gevlochtene haair- banden om de arraen , de enkels en den middel zeer in zwang , het welk echter meer ter ge- dachtnis van verloorene vrienden of van be- haalde overwinningen , dan vt^el ten blooten praal , fchijnt te dienen, en die door ons niet toegevoegd zijn aan den Man, om dat men opgeraerkt heeft, dat men nooit alle ver- cierzels te gelijk draagt, en de afbeelding der Vrouwe de haairbanden om den hals en arm kon vertoonen (4). . De Man is voords keurig beprikt van het hoofd (1) FoRSTEH bij COOK D. V. bl. 439. C o OK D. VI. bl. 8. pi. XL VI. * fig. „ (2) Wilson D. I. bl. 150. (3) FoRSTER bij cook D. V. bl. 439. ■ (4) FoRstER bij Cook D. V. bl. 4^9, 440. Cook D. V!. bl. 8, y. i„-„- # ! de gc- iiik voor :ich niet ie menig- derfchei- ringkraag :oord om n gladgc- n dit ver- ne haair- en middel er ter ge- )f van be- J blooten r ons niet I dac men alle ver- ifbeelding den hals kt van het hoofd \ bl. 439. bl. 439. MARQUISEN-EILANDEN. 85 Hofd tot de voecen, het welk in algemeen gebruik is en met zoo groote naaiiwkeurig heid verricht wordt, dat alle de lijnen en figuuren van de eene zijde des gels en Hgchaams juist overseenkommen met die der andere zijde (1). De Vrouw daartegen komc hier geheel ongetatotteerd voor, wijl flechts weinigen onder haar aldus geteckend zijn,. en die weinigen nog maar enkeldc kunsctrek- ken op de armen, lippen en oogleden dra- gen (2). Het witte van den mantel en het roode van de rok der Vrouwe komt een welnig fmul- lig voor, want zindelijkheid op het ligchaam is alhier geenszins haare deugd, het welk de Zendelingen gaarne in deze Eilanders ver- fchoonden, uit hoofde Hofd tot de voecen, het welk in algemeen gebruik is en met zoo groote naaiiwkeurig- heid verricht wordt, dat alle de lijnen en figuuren van de eene zijde des gels en Hgchaams juist overseenkommen met die der andere zijde (1). De Vrouw daartegen komc hier geheel ongetatotteerd voor, wijl flechts weinigen onder haar aldus geteckend zijn,. en die weinigen nog maar enkeldc kunsctrek- ken op de armen, lippen en oogleden dra- gen (2). Hofd tot de voecen, het welk van den mantel en het roode van de rok der Vrouwe komt een welnig fmul- lig voor, want zindelijkheid op het ligchaam is alhier geenszins haare deugd, het welk de Zendelingen gaarne in deze Eilanders ver- fchoonden, uit hoofde Hofd tot de voecen, het welk van den mantel V van derzver mindere gelegenheit, dan elders, om 3ich te ba^ den (3). Deze onreinheid op het ligchaam moet de kleur der Ouders en jonge Kinders aanraerk-Ujk docn verfchillen, wier blankheid zom-tijds. (3) FORSTER bij COOK D. VI. bl. 43 j>. Cook D. VI. bl. 6. Wilson D. II. bl. 138. (2) Wilson D. II. bl. 150.. F 3 1 1. > iM 86 MARQUISEN-EILANDEN. djds groot moet zijn, wijl het haair niet zel-den zoo blond voorkomt, dat het noodig was te zeggen, dat men het nimmer geheel food ontmoeiede (i). De Wooningen dezer Eilanders standen in de valleijen en op het hangen der bij hunne plantagicn. Zij zijn wei op dezelfde wijze gebouwd als op de Sodeteits-eilanden, maar veel gemeener en llechter, met bladeren van den broodboom bedeki. Meestal standen zij een weinig verheven op eenen geplaveiden grond en hebben rondom beftraatte plantagen, op welken de Inwooners gewoon zijn te zitten en zich te vermaaken (2). Hun huisraad bestaat in een groote vloermat, verfcheidene groote Kalabasfen, en eenigVischtuig: terwijl de ligchaamsvercierzels, die niet aan het lijf zijn, aan den wand hangen (3). Behalven deze Wooningen hebben zij nog zekere Sterkten op de toppen hunner hoog- fte bergen, gelijk er het verfchiet een op de (i) Cook D. VI. bl. 7« (a) Cook D. VI. bl.  ge- bleeken (i). Hunne Kamos zijn zamengeileld van den bast eenes zachten booms, en zijn van ze*. tien tot twintig voeten lang, schoon zij llechts vijftien duimen breedte hebben, waar- van de recht vooruitftekende boeg met eenig fnijwerk is vercierd. Zij worden met riemen gedreeven, maar voeren ook een driekant zeil van matten gemakt (2), doch kunneft het bij een (lijve koelte niet wel m zee hou- den (3). Met opzicht tot derzelver Voedzel en Letf- venswijze zljo deze Eilanders daar in aan de meeste onbefchaafde Volkeren gelijk, dat zij geene geregelde maaliijden houden, niaar eten, wanneer zij daartoe lust gevoelen, zoo die (i) FOSTER bij COOK D. V. bl. 441. Cook D. VI. bl. 10. (2) Cook D. VI. bl. 10, 11.  'er naauwiijks aan het uitrpocr len van gebruikt vaatwerk of aan hct af- wasfchen van onzuivere handen gedacht wordt (3). » De Landbouw dezer Eilanders doet geene groQtere eer aan huune netheid of naarlligheid. Elk heeft wel zijnen eigen beplanten en be- bouw- (i) Wilson D. II. bl. 135. 13^. ■'■ (2) Wilson D. II. bl. Xi6. •; (3) Cook. Dr VI. bl. 9, 10. mi»S^M "pwn 1 ,N/. varkcfi * alcn op . Iloeiv /^arkcns- dicren- gcrooste eenige n zekcr naar de in hunne gebruik dcr fpijs- 00 walg- Varkens trog vcr- uitfpocr 1 hct af- gedacht oet geene wlligheid. en en be- bouw- y. ' . .. MARQUISEN-EILANDEN. 89 bbuwdcn grond rondoin zijn liiiis , meestal zelfs door ecn ftccnen muur, omtrcnd zes voeten hoog , omheind : maar zommlgc boom- gaardcn zijn zoo zecr bezct met onkruid^ • dat men aan dezelvcn nicer do vcrdeeling van clgcndoni, dan dc bcbouw'ng van grond, kan ontdekken (1), Hct gchcele charakter dezer Eilanders hecfc veel aanminnigs, maar ook vcel afkcerigs, even als hunne ganfchc fchoonhcid bij de on- rcinhcid van bun leest. Hunne verkeering ondcrling fchijnt fnap- achtig en luidruchtig vrolijk (a). Jegens Vreemdelingen betoonen zij zich fchuw en met knods en pick gcwapcnd , echtcr alleeu uit vrees en ter verweering, zljnde zij anders handelgezind en zeer gedienftig (3). Jegens hunne Vrouwen zijn zij zeer hard, voor dc- zelven fchier alien eigenlijken arbeid over- latende, en zelve zich den ganfchen dag in 4e zon koesterende of elkanderen vertcl- lingen doende (4). De Kinders daartcgeii. CO Wilson D. ir. bl. 114 (a) Wilson D. II. bl. 105, ^ (33 Cook D. V. bl. 230, 235, 338. (4) Wilson D. ]I. bl. 136, 106. D. I. bl. 150. •■•■ F5 -^ " ■ ■■' :. I po MARQUISEN-EILANDEN. gcnieten al dc teclcrhcid hiinner licfde (i). Ook fällen zij hunne Vrienden op eenen zoo hoogcn prijs, dat zij hun zomtijds hunne «igcnc Vrouwen afihan (a). Hunne diefach- tigheid en oneerlijkheld in den handel (3) verlaagcn hvin charaktcr meer, dan hunne oogfchijnlijke meer, dan hunne oogfchijnlijk meer, dan hunne oogfchijnlijk meer, dan hunne oogfchijnlijk meer. Hoogstopmerklijk is het echter bij zoo veele blijken hunner onberchaafdheid, datdewraak- zuchi hun niet zecr eigen fchijnt to zijn (5), gelijk ook hunne wapenen zelve en hunne on- bedrevenheidin het wel trcfFen met den (linger, hun nietieerals oorlogzuchtig kenmerken (6). Zi) eerbiedigen voords den ouderdom en zijn van andere gruwelen der Otaheiters vrij (7). De eerbaarheid der Vrouwen echter is ook bij hun zoogcring. Dat het fcheepsvolk nimmer, volgends w i l so n, elders grootere aanvechtin- gen vond te wederftaan, en de Zendelingen zelve (1) Wilson D. II. bJ- I37» (9) Wilson D. II. bl. 128. (3) Cook D. VI. bl. 232— 237. Wilson D. 11. bl. 116, 126. (4) Cook D. VI. bl. 10. (5) Foster bij Cook D. V. bl. 441, (6) Cook D. VI. bl. 10 (7) Wilson D. I. bl. 15»« MARQUISEN-EILANDEN. 91 zelle haarc dartclhcid onvluchtcdcn. Siicchts met cenlgc boombladcren om den middel, zwonimcn zij aan boord en fchaamdcn zich wcinig, fchoon eene hongcrige Geit haar deze fchort onmam. Gaarne  tot hct herllellen van bet wand, en bekreunden zich niei, of zij met de tecrpuds, welkc zlj 00k al aandroegen, zich decrlijk bezoedelden (i). De Godsdienstige plegtigheden dezer Ei-landers gelijken naar die der Societdt-eilan-ders. Zij hebben eene menigte van Godheden i doch geen derzelve fchijnt let meer te wezen dan de overigen. Varkens zijn hunne eenige offers (a). Zij hebben gcene geregelde Regeering, ook geene vastgeftelde Wetien of bepaalde StraffenCs). Uit de benaaming van Droeders, welke zij aan de fchepelingen van cook ga- ven , befluit f o r s t e r , dat zij gewoon zija hunne eigene Maaifchappij als 6(in groot ge- zin (1) Wilson D. II. bl. 102, iiS, i£p. (2) Wilson D. II. bl. 134, 135. (3) Wilson D. II. bl. 135. 1 iM' ^i ti i.^t } h-.- mm r 91 MARQUISEN-EILANDEN. 'zln tc bcrchoimcn , van hctwclk dc oiidfte Opperhoofd of Koninii is (i). Maar wic ge- voclt hct gewaagdc dler gcvolgtrekkingnict? Den Oppcrhoofden allecn fchljni een drie- tal Vrouwen ten huwclljk vrlj te ftaan ; blj de overigen de eenhcid der huwelijksvcr- blndcnis gebruiklljk te zijn (a). Twijfcl- achtig is bet, of de Vrouwen tot gcmccnzaam dischgenot wordcn toegelatcn (3): hct na- deren der graven is haar ten minsten ftcllig vcrboden (4)- Ook hier heeft hct Taboo van elders plaats (5). Zeer opmerklijk werkt hetzelve tusfchcn Vader en Zoon , zljnde den Zoon het aanraaken van zljnes Vaders klceding nict ge- oorlofd, en het vooruitgaan op den wcg een plicht; tcrwijl de Vader nieis mag gebrui- ken, het geen over het hoofd van zijncn Zoon is gegaan (6). Voor den aanvang der manbaarheid heeft zekere opfcheuring van de voor- (i) FoRSTEU bij COOK D. V. bl. 441. (a) Wilson D. II. bl. 137. (3 J Cook D. VI. bl. 10. (4) Wilson D. II. bl. 114. (5) Wilson D. II. bl. 124. (6) Wilson D. II. bl. i37. MARQUISEN-EILANDEN. 93 Voorhuia plaats, even als blj de Socieiclt- eilrittlers (i), met wicn do Marquifen-eilrittlers in laal zelve zoo zccr overseenkomf;n » dat een Otaheiter gemaklljk met hun jrefprcken vocrt (a), gcUjk 00k de Aardrijkskunde der Otahciters zich daadlijk toe hun uit-ftrckt (3). WILLIAM D. II. bl. 117, Zio D. I. bl. 137, (a) Cook D. VI. bl. 6. De Marquiftn-^iUn' den gebruiken den letter K niet in hunne taal, die veelvuldig in de Otaheitfche \», en de verwisrcling van dezen letter met eenen anderen naakt doorgaands hat eenige verfchil in beiden uit. For iter Be- mtrkungen atif ftinem Reize  Juflralia naderhand door Cyclaiien ge- '5*^30' tot 20* 4.5' tot 170*40' '3). De voor- naamten zijn Tanna, Erroma, ygo, Sanch/lch- eiland., Mallicolo, hec cigenlijke Terra del Espiritu Santo van quiros, ylpce, Am- bryn en de Pinkfler-, Aurora- en Lazarus- iilanden. De warmte dezer Eilanden is niet evenre- dig aan derzelver Hgging onder de verzengde luchtdreek. De rcha<'il van Fahrenheit teekende 'er, in Hooijmaand , welke echter de Wintermaand is ann gene zijde van den Evenachtslijn, van 76** tot 78° , hetwelk eene zeer gemaatigde warmte voor die luchc- ftreek wordt genoenid (1). De grond dezer Eilanden is Vulcanisch, Tanna heeft zelfs eenen vuarfpuwenden berg met alle zijne verfcbrikkingen , en eene Sol' faferra, boven welke de Thermometer, tot op eene hoogte van vijf ellen , eene aanmerk- lijke rijzing aannam, en in wier grond , ter diepte flechts van haare eigene lengte , deze kunstfchaal der warmte in een halven minuut van 78** tot 170° rees, terwijl deze geringe roering in den grond reeds de Inboorlingen deed vreezen voor bet uitbarsten van eene vuurvlam — Er zijn 00k heete bronncn. In eene (i) F0R8TER bij COOK D. VI. bl. 373, ^ ii! • .; ;' 1 ll Kiiaawav^waeaattsttMWB! tymnmwu'^i^ ,^ NIEUWE HEBRIDEN. ccne dcrzelven teekende de Thennomettr De groeizaamheid van zulk ccncn grond is op die Eiland alzins ziclir.baar, daar het land zoo zcermet Boomcn, lleestcrs en Pianten is bedekt , dat de Broodvrucht en Kokos- boom , die hier door de Natuur geplant Ichij- nen , 'er , als hct ware , door vcrtlikc wor- den. Platanen , Yams , Zuikerriet , wildc Vijgen , zckere foort van Periiken en eenc foort van Aardappelcn ftrekken 'er in over^ vloed tot voedzel; tcrwijl 'cr eene grootero verfcheidcnheid van Gewasfen voorkomt, dan elders op eenig ander Eiland. Zelfs meent men 'er , onder veele Oost'indifche Ge- wasfen , den Muscaatboom van de Philip- pynfche Eilandcu te vinden, op wiens Noo- ten zich alhier de Duiven vergasten (2). Varkens en Hoenders zijn daar tegei> op alle de Nieiiwe Hebruden de eenige huisdieren, waarvan de eersten echter nog overvloe-di» CookD. VI. bl. 391, 391, 40«- (2) Cook D. VI. bl. 309, 217, 228, 229. Foster blj COOK. D. VI. bl. 39a — 400^ momettr grond is het land Plan ten Kokos- ant fchij- :ikc wor- :, wildc en eenc in over^ grootero )orkomt, I. Zelfs ifche Ge- j Philip- ;ns Noo- (2). > tegei> op huisdic- overvloe- di* 06., 20P, !a8, 329. -400, NIEUWE HEBRIDEN: 97 diger Schiflen dan de laatften (i). Onder eenig kleen en vreemd Gevogelte valt het aantal groote Papegaaijen in het oog, zwart, rood en geel van ve^ren (a). De zee, die deze Eilanden omringt, is 200 veel te Vischrijker, schoon niec nabij de Kusten (3). Zelfs zijn de Schulpen op de bewoond Eilanden niet coereikende voor den opfcbik der bewooners, die ze daarcoe van de andere Eilanden haalen (4). In het oog van cook fcheenen de onder- fcheidene bewooners niet te behooren tot 66n of eenerlei Volk. De Mallicoleefen wa- ren hem en forster de leelijkfte en flegtst geraaakte menfchen, dien zij immer zagen (5). Bij de' Erromangers hoorde hij een andere taal, en zag hij een gansch ander menfchen- Forster, bij C. V. bl. 204,  Forster 3t- merkungen attf feintr Reize f. 317, II. Deel. G ,1 1 - H f!£SIj?^'' . *«ifeiirag&a^S£^3S6S1i 98 NIEUWE IIEBRIDEN. lei Volk te vinden, hetwelk tweeerlelje taal sprak en van elkander in vorkomen verfchilde. De Tantteezen waren zelfs onbekend met de Err»mangers, en echter vond hij goed, ze alien onder den naam der JNieuwe Hebrüers te betrekken, waartoeook de overeenkomst van vede andere bijzon- derheden niet mln verplichtende fcheen, dan elders op de Societeits- en Vrienden" eilanden, ja dan zelfs in zoo veele Europee- fche Ismden, alwaar het voorkomen der men- fchen dik Wissens in de onderfcheidene gewesten van hetzelfde land nog meer verschilt, dan dat van deze, afzonderlijk woonende, Elanders. En schoon de overreenkomst in taal van Volkeren, die ver van elkanderen wohen, als een bewijs kan aangenomen worden voor derzelver gelijke afkomsc, is echter het verschil van taal gezins een befisches voor het tegéndel. De gezamenlijke bevolking der Nieuwe Bridgewater wordt door for ster op tweemaa! honderd duizend menfchen bereekend (a). Onder alle dezen fchijnen de bewooners van Tanna (i) Anderson bij cook D. VIH bl. i75. For STER BemerkungtH (i) Ook Sre bijzon le fcheen I Vriendefi' !le Europee- en der men- ne gewesten fchilt, dan ;nde, Eilan mst in taal idcren woo- men worden is echterhec beflisfchend der Nieuwe op tweemaal eekend (a), wooners van Tanna vinw. 17 S' 00. ^ NIEUWE HEBRIDEN. 95^ Tanna de bijzonderie opmerking te verdieren, en tot hun is hec dan 00k, dat zich onzc befchrijving en afbeelding voornamilk bepaalen. Deze Menfchen zijn middelmaatig van lengt en tenger van geflalte, eer in het kleene dan in het lange vallende (i). Hunne kleur is zeer donker, maar niet zwart. Hun gelaac is niec onaangenaam. Hetzelve heefc meesc goede wezenstrekken, en teekent zoo wel, al hunne ganfcbe houding, leevendigheid en vlugheid (s). Hun haair is zwarc of bruin. Het groeit vrij lang en is krullende van aard. De baard is zwaar, dik en kort gekruld (3). De Vrouwen waren wel geene schoonheren in de oogen van cook, maar, naar zijn oordeel, fr aai genocg voor de Mannen. F o r s TBR daarcegen, die de Mans voor door-gaands grooce, ilerke, wel gemaakte, maar geene zwaarlijvige menfchen hield, wier geleene zwaarlijvige menfchen hield, wier geleene. Asterkken manlijk en vol van koenheid wtlren, vond alle de aangezichcen der Vrouwenleelijk, en zag er llechts twee, die een blij en COOK D. VI. bl. 23a. Cook D. VI. bl. 232,  even opmerkzaame en waarhcid min-riende ooggetuigen iets als zeker aan te ne-men, komtons de teekenpen te flade, welke en Man en Vrouw van Tanna heeft afgebeeld (3), en dien wij alhier in derzelver geheele kenmerkenden en meest kenmerkenden hou-ding en werkzaamheid hebben overvenen. De ganke kleeding van den Man bcilaat in eenen gordel, om het lijf zo naauw te zamen getrokken, dat dezelve eene Infectgelijke gedaame geeft aan hunnebuik, gelijk COOK hetnoemt, en aan welken gordel zi) een (luk doeks of blad vastmaaken, hetwelk hun ten fchort of schaamband ftrektC4). Hun opfchik vindt de meeste bezigheid aan bee hoofd- (l) FORSTER Bemerkungn »uf feintr Reisr f. 905, 206. (a) Cook D. VI. bl. 233. (a) Cook D. VI. PIm LVIII* en LIX*. (a) Cook D. VI. bl. a34. Zieook PiaatLVI*-. J. •; nemen. het  gordel zi) I, hetwelk tC4). Hun d aan hee hoofd- feiner Reizt n LIX«. kPiaatLVK NIEUWE HEBRIDEN. Der Vrouwe, terwijl een soort van mutsjen, flechts van een Uad vervaardigd, haben ten dekzel ftrekt (a). Beide de Kunnen hebben veele vercierfeilen van armringen, oorringen, halsketen covermiddden gemeen. De Mannen kiezen echter roeest de armringen, van Schulpen of Nootendoppen vervaardigd; de Vrouwen daar tegen de breede halsketens. De oorringen, liefse van Schildpad vervaardigd, zijnbeiden wel bet meest gemeen (3). Een OD Coo« D. VI. bl. 231. PORSTBR bij COOK D. VI. bl. 4o(J. (a) Cook D. VI. bl. 234, 231. O) CeoK. D. VI. bl. 234. G3. s'l III,: % it I I |i' III il "'^wps'o?!"";^- n' PS^ ; ; f V ' loa NIEUWE HEBRIDEN. Een gehcel bijzonder cieraad der Mannen is, het geen zlj door het middenfchot van den neus , als ware het een neusgrendel , , dragen , beftaande doorgaftnds in een witten Stecn, of een lluk Bamboes , anderhalven duim lang, ter wederzijde onder de vleugels , van den neus dwars uiirtekende (i). . Onder den opfchik der Nieuwe Hebriden behoort ook eene doorgaande befmeering van het aangezlcht met zekere potlood-kleur, welke hun zwarter doet fchijnen , dan zlj zijn, waarbij zij nog voegen de befchilde- ring van den hals, fchouderen en borst zoo wel , als ook van het gelaat met roode of bruine plekken (2). De Ruispijp (3) , dien de Man zich voor den mond houdt , tcrwijl hij gemaklijk voord- wandelc , kenmerkt den algemeenen fmaak dezer Eilanders voor de Toonkunst. Die le- diggang zelf , daar zijne Vrouw hem , zwaar beladen met haar Kind op den rug en pak- Jtaadjen onder den arm , moeizaam volgt , toont de betrekking der beide Kunnen bij I hun (i) Cook D. VI. W. 16$. PI. XL*, fig. i. bl. 407. (2) Cook. D. VI. bl. 233. (3) Cook D. VI. PI. LX* fig. 5. er Mannen nfchot van msgrendel , een witten mderhalven je vleugels 'e HebrUen neering van lood-kleur, n , dan zij ! befchilde- I borst zco tc roode of I zich voor klijk voord- enen fraaak ist. Die le- lem, zwaar •ug en pak- aam volgt , Kunnen. bij hun XL*, fig. I. NIEUWE.HEDRIDEN. 103 him aan (1). Terewilke de Knods (a), die hlj in de hand, en de Boog (3), dien hij over den schulder draagt, zijnc achtcrdochtighcid en krijgsvaardigheid te kenncn geven (4). Hec ontbrcekt dezen Eilnnders zoo min aan oordccl, als aan fmaak voor de Toonkunst. De vrolijkfte Duiifche en Engelfche zangwij- zcn behaagden hun zeer; allermeest de ^n'ftf^/- fvhe volksliedjens, welken zij gereedlijk op hunne beantwoordden meteen, wel zeer ccnvouwdig, maar meer welluidend en veel toonrijker gezang, dtn men bij de SocieteitS' of Frienden'eilandert had gehoord. Ze- kcre crnsthafcigheid kenmerkte dezen zang, ondanks hun mee^ce welgevallen aan de vro- lijkfte z " Angwijzen der Vreundelingen, Die erschafdigte sind in verband, met hünne ganzen aard, daar hüne eigenen vrolijkheid zelden tot eenig hartlijk lagchen of opgcruimd schicken kwam. Hunne Ruispijp Hep een ganzen oSiaaf op, maar was niet volkomen zuiver C5). Hec (0 Cook D. VI. bl. 253. (a) Cook D. VI. PI. LX. (a) Cook D. VI. bl. 313, 227. Forster bij cook O. VI. bl. 396. (b) Foster bij  kcnmerken zich 00k in vcele andcre opzichtcn. Hunnc huizcn zijn wcl niet mcer dan riete daken , gelijk aan die van onze Boeren Wooningen, plat op den grond gc- zee , met Palmbladen gedekt , ter wedcrzljde open , of ilcchts met riet geflooten , en van dertig tot veertig voeten lang en veertien of zestien breed ( i ) : maar dezelve zijn dorps- gewijze bij den anderen geplaatst (2) , en fhan alien te midden van Planiagien , naauw- keurig langs den lijn aangelegd (3) , en , op geregelde afdanden tusfchen het Zuikerriet , van gegravene putten voorzien , in welken zij de Rotten, die voor hetzelve zeer fchaa< delijk zijn, opvangen (4). De bekwaamheid der Vrouwen in de Kook- kunst , daar zij Tarns en Pifangs braaden en roosten,groene Vijgebladeren enandere Krui- den (looven , en Poddings bakken , van wcl- ke de korst uit Pifangs- en ^rum-vfonc- len, het oinnende uit Kokos-pit en bladeren beftaac wordt almede niec te onrechc voor een (i) Cook D. VI. bl. 314. (a) Cook D. VI. bl. 217. (3) Cook D. VI. bl. 105, 218. ■ (4) Cook D. VI. bl. 318. N. ;zer men- le andcre niet mcer van onzc ;rond gc- vedcrzljde I, en van I veertien :ijn dorps- (a) , en n, naauw- , en, op 'uikerriec , in welken eer fchaa^ de Kook- )raaden en dere Krui- , van wel- tm - worte- n bladeren recht voor een ^:} NIEUWE TTEBRIDEN. 105 een voorbode der meerdere bcfchaavJng dc- zcr Eilanders gehouden (i). In de Visfchrei, schlien zu nog agter, gehen andere manler kennend, dan hätte harpoenen, waarin zu einer zerbrochen zu bereden, zijn (2). Hunne Vartulgen zu mede nog verre beden den schrecken van andere Eilanders. Dezielven zu van onderfcheldene grootte, zommen dertig vortige lang, twee vorten breed en drie diep. Allen zu zu zu uit verfcheiden, kennen vorten hout zammengefteld, die lomp met banden zijn aan een genaald, wie man den banden zijn aan een genaald, wie man den hebben ze ook uit-leggers (3). Hunne aardrijkskundigc kennis ftrekt zich bij deze fcheepvaart niet verder Hit, dan de gezichteinder, dien zijn van Bun Eiland heben (4). Hunne Wappen integendeel en al, wae tot derzelver behandeling behoort, munten blätter uit. Zij beftaan in Knodfen, Pij- len, Schichten, Boogen en Steenen. De Knods CO FORSTER bij COOK D. VI. bl. 230. (9) Cook D. VI. bl. 230. (3) Cook D. VI. bl. 232. (4) Cook D. VI. bl. 232. (5) Cook D. VI. bl. 232. (6) Cook D. VI. bl. 232. (7) Cook D. VI. bl. 232. (8) Cook D. VI. bl. 232. (9) Cook D. VI. bl. 232. (10) Cook D. VI. bl. 232. (11) Cook D. VI. bl. 232. (12) Cook D. VI. bl. 232. (13) Cook D. VI. bl. 232. (14) Cook D. VI. bl. 232. (15) Cook D. VI. bl. 232. (16) Cook D. VI. bl. 232. (17) Cook D. VI. bl. 232. (18) Cook D. VI. bl. 232. (19) Cook D. VI. bl. 232. (20) Cook D. VI. bl. 232. (21) Cook D. VI. bl. 232. (22) Cook D. VI. bl. 232. (23) Cook D. VI. bl. 232. (24) Cook D. VI. bl. 232. (25) Cook D. VI. bl. 232. (26) Cook D. VI. bl. 232. (27) Cook D. VI. bl. 232. (28) Cook D. VI. bl. 232. (29) Cook D. VI. bl. 232. (30) Cook D. VI. bl. 232. (31) Cook D. VI. bl. 232. (32) Cook D. VI. bl. 232. (33) Cook D. VI. bl. 232. (34) Cook D. VI. bl. 232. (35) Cook D. VI. bl. 232. (36) Cook D. VI. bl. 232. (37) Cook D. VI. bl. 232. (37) Cook D. VI. bl. 232. (39) Cook D. VI. bl. 232. (40) Cook D. VI. bl Zij werpen hunne Schichten welche werden vor: maar zij treffen (lechts juist op Jerdehalve roede afflinds. Altjd werpen zij met al hunne magt, en de Vogels noch Vischen ontkomen binnen den bepaalden afflinds. Do dijl heeft bij hun dezelfde gedaante als bij ons. Nimmer werden zij ontraoet zonder Knods en Doog, of Slinger. Hunne bonding jegens onbekende Vreenidelingen was fteeds stout en onbefchoft, en hunne uitdaaging beftond in zich, ten aanzien van den Vijand, op het agterfte te laaen: evenwel zijn zij fpoedig terneder geilagen en tot onderwerping gezind (3). Bij de over-winning daar tegen zijn zij wreed en woest, zoo dat zij zelfsdc overwonnencn. verflinden, hetwelk bij hun, gelijk cook aanmerki, niet door gebrek aan dierlijk vocdzel kan ont- (i) Cook D. VI. bl. 236. Forit»R bij COOK D. VI. bl. 407. (a) Cook D. VI. bl. 237. (a) Cook D. VI. bl. 237. (b) Cook D. VI. bl.  wordc aan de onbotcu- geldkunde wraakzucht der wildhcid (1). De vernedcrlng der Vrouwen bij hun toe lastdieren, ols hct warc,ishet hicrmedc ovcr- aenAcmmende blijk hunncr nog gehccl ruwe onbefchaafdheid, waarbij zich hun eigen luie lediggang zoo kcnmerkende onder- schcidt (a). 