Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
pouver ni t > poch > ( " a : : — © e \» K. > a 7 of : Se an 2 ‘> a, - " > ‘ eS i helt ee a - eS.. x - = & Overtuigd zoo als wij zijn van de regtvaardigheid on- zer zaak, herhalen wij zonder eenige verandering het ootmoedig verzoek onzer gedelegucerden yan den 20 Januarij des loopenden jaars en wij zijn sire, enz, enz. “DE GEDELEGUEER DEN DEKENS DER DIOCESEN VAN GNESEN EN POSEN, (Yolgen de onderteckeningen.) CORRESPONDENTILE. Het is bekend, dat wij alle bemoeijingen der gouvernementen met Godsdienstzaken, altoos als noodlottig. hebben beschouwd; het is even bekend, dat wij ons altoos beklaagd hebben, dat men bij ons, in de tegenwoordige constitutioneele inrigting van onzen staat, het nut der publiciteit niet begrepen heeft en _ nog {niet begrijpt; waardoor veel verborgen is geble- ven, ‘wat zoowel voor de hooge regering, als voor de Catholijken van belang ware geweest, te weten; terwijl wij immer bewe _ nog {niet begrijpt; waardoor veel verborgen is geble- ven, ‘wat zoowel voor de hooge regering, als voor de Catholijken van belang ware geweest, te weten; terwijl wij immer bewe _ nog {niet begrijpt; waardoor veel verborgen is geble- ven, ‘wat zoowel voor de hooge regering, als voor de Catholijken van belang ware geweest, te weten; terwijl wij immer bewe _ nog {niet begrijpt; waardoor veel verborgen is geble- ven, ‘wat zoowel voor de hooge regering, als voor de Catholijken van belang ware Er heben, dat het tijdig be- kend maken, van alle inbreuken op de Godsdienstvrij- heid en het aanwenden van doelmatige middelen tegen dezelve, vele onheilen zou hebben verhoed, die door het noodlottig stilzwijgen onherstelbaar worden, en yoedsel’ aan eenen knagenden worm van verdeeldheid verschaffen ; altoos eindelijk hebben wij beweerd, dat gebrek aan zamenwerking, de noodlottigste gevolgcn » heb“en kan, — Het volgende strekt daarvan ten bewijze,. In de laatste levensjaren van den Hoog Kerw. Heer Cramer, in leven Aartspriester van Holland, Zeeland en West-Friesland, werd door het ‘gouvernement. Dat is, door de toenmalige generale directie, tot de zaken van den Catholijken Eeredienst een voorstel gedan, het welk aan eenigen bijzonder beviel, en werkelijk oppervlakkig beschouwd, een fraai voorkomen had, te weten: om in de voornaamste steden van Noord - Nederland, een of meer groote kerken naar-mate van het getal Catholijke inwoners, aan de Catholijke terug te geven, onder beding, dat alsdan de bestaande statien, door insmelting en overbrenging naar die groote kerkem’, vernietigd, en de kerkhuizen verkocht zouden worden, Het algemeen aannemen: van dat slawe yoorstel leed schipbreuk op het diep indrin gende do's van den onvergetelijken Utrechtschen Artspriester van Noor; later Vice-Superior sage heele Missie, (doch als sum siggiee het gouvernept noort erkend), die zeer goed begreep, dat men loor dat huismiddelije, de statien der Regulieren, waaraan de Nederlandsche Catholiciteit zoo veel te ken had, suprimeren zou; wat hij als hoogst nood- lottig beschouw de, — Te Groningen werd het voor ee Nase ik Sa Soin ¥ aangenomen, — De Pet is bai Als men toen tan al het eberdene publicité had ij betoogd had, dat noch het gegeven; als men daar, aig el e ondergeschikte kerkelijke au- thoriteit, het Teg woe. Bay ar reete kerkhuizen, 3 2 _- of huiskerken van Regulieren; als het bijzonder eigendom hunner orde zijnde, te beschikken, zouden welligt de gevolgen, die wij thans met droefheid verpligt zijn mede te deelen, geen plaats hebben gehads Waarlijk, ‘men moct wel op het voortdurend stilzwijgen der Catholijke drukpers hebben gerekend, om, vooral in deze eogen- blikken van spanning, terwijl de gehceele Catholijke be- volking, zoo vurig de volledige vrijheid van den Gods- dienst begeert; terwijl reeds het misnoegen over het gebeurde betrekkelijk den Hoogw, Apostolischen Vica- ris-General over de distrikten Ravenstein en Megen en in het voormalig Staats-Vla . anderen, zich niet langer verbergen kon over te gan tot de maaten, die ons in den onderstaanden brief uit Groningen, worden medegedekt: arf Sele » Wet Epere Heer! a ». «+ Lk haaste mij, u een kort verslag te gven, van den afloop der bewuste zaak.... Nach eenige keeren gebeld en geklopat te hebben zonder gehörte, beproefde mop mét egy surk- deur; dan dit yruchteloos blijvende, werd aan de » beide smidsknapen bevel gegeven,, om de deur met een jzeren koevoet open te breken en dat ten aanzien een zo talrijke menigte, dat de straat letterlijk opgepropt was, met menschen yan allerlei gezindheid, Men | ing binnen, en sloot de deur z00  lruktheid als van verontwaardig dit openlijk schanddaal, dat nu in deze ma juist vier jaren ‘sie der Broederkerk (1), (bestaande uit de volgende —— i ee ee 3 (1)_Ken voormalige kloosterkerk in de XV1.¢ eeuw even als alle kerken, den Catholijken ontnomen; doch die door de protestanten niet gebruikt wordende ten gevolge der aannemin van het voorstel aan de Catholijken terug gegeven ise + “Aas ut Bontav vas of CATION ie vs ‘e. Fs z La’ ye Oe a eal 4 ee ‘ ae 12 _ > _ -¥zer, ef voogenaamden looper, het opensteken der ‘1 ; ad Joni | geleden, door de koninklijke kommis- |} — 216 — bes leden: den oud-dartspriester B, Meppens (1), F. J, Cremers, wethouder; Papine, med. doctor nu overle- den, in wiens plaats:zich bevindt ZevesTERN, procureur- generaal, J, Sonmane, Kogts en Rake, alle arie kooplieden en Benrinc, koperslager) g Empelungen, is geworden; wäardoor het gevölke, 200 van vele weldenkende protestanten, als van braye Catholijken, ‘ongeloofelijk geschokt werd (2).... God behoede door zijn voorzienigheid en door de wijze en heilige bezorgdheid der geestelijke Overheid alle gemeenten tegen zulke ergerlijke feiten, die het gevolg. zijn van onbevoegde bemoeijingen van lecken, met kerkelijke zaken. ss...» God -versterke. de geestelijke Overheid, die Hij gesteld heeft, om voor de belangen zijner Kerk te zore gen en geve haar het noodige doorzigt en wijsheid, met den Geest van Raad en Sterkte, om hare heilige _ regten met kracht en kloekmoedigheid te xotaidigen a tegen alle heiligschennige aanmatigingen, van wie dan ook, die Hij niet tot het beheer van kerkelijke zaken : geroepen heeft; dat Hij hun al hetgene, wat bij ons is voorgevallen, als een noodlottig voorbeeld op het hart drukke....! % le dx vee. +t mae ens het aannemen van het voorste! was, maar ongetwijfeld de gevelnen: niet voc eming van dat voorstel zou kunnen b heeft gebad. - a (2) Men had ons maar wij hoopten Sarge geott Nahe Gy sos eae Bie -s , A. 4 * 7 » = 5 es hy eh <$ Nouumrer &7. — oY — A JuLtIy 1840. SNELL Ne EES MAA AGE SE EEE LUAU HERE ED UNE ES O00 RR AAEAL 42 ERAT TAR SERNA bao thetin ih tate tet th te th td ta te heh — _CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. é OVER | Godsdienst, Staat-, Geschicd- eu Lettevkunde. Als Jesus dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hij: ,.... Heilige Vader bewaar hen, die Gy mi gegeven hebt , in uwen naam; opdat 2ij één zijn gelijk wij .... En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in mij geloove zul-len: opdat xij allen éen zijn, gelijk Gy, Vader, m mij en ik inU: dat zij ook in ons mogen éen zijn, opdat de wereld geloove, dat Gij mij gezonden hebt: En ik hcb hun de heerlijkheid gegeven, die Gij my gegeven hebt: apdat xij zouden éen zijn, gelijk wij ook éen zijn. Ik in hen en Gy in mij’, opdat xij volkoinen éen zijn: en dat de wereld wete, dat Gij mij gezonden hebt. Joann. XVII. Op dit blad, ‘t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervoled, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren en bij de voornaamste Boekyerkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; bet half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kun-men worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde stukken en brieven zullen door de Re-ctie worden aangenomen. Aankondigingen worden tegen betaling van 15 centen den regel geplaatst. Voor Belgié kan mea abonneren aan het Postkantoor te dntwerpen. EENE MAATSCHAPPIS WAARIN ALLEN MET MEER DAN MENSCHELIJKE ZEKERHEID DE EENE BOVENNATUUR- LIJKE WAARHEID GELOVEN, IS CHRISTEN; ZIJ MOET VERWINNEN, ZIJ DRAAGT IN ZICH DE ZAAK EN DOEL DER GEBEURTENISSEN. Oorznak en doel zijn, in een’ strengen zin genomen, met der daad hetzelfde, en beteekenen de terugkeer der handeling op zich-zelve. Van daar ‘is ieder wezen doel, in zooyerre het oorzaak is: en God, als aller dingen op- yerste oorzaak, insgelijks aller dingen laatste doel. Maar hans de bovennatuurlijke maatschappij kan gezegd mn, daarin te bestaan, dat God ze/f in de wereld , om den mensch ze/yen in den hemel te brengen; \NUEL de ChristuUs met en in ons is, is het een Ik gevolg, dat die maatschappij, waarin Hij oorzaak en doe] van alles in zich draagt; en 33 ijk zijme werking in en door die maatschappij van de waar tgaat, gelijk in icder mensch de han- deling van *tverstand, zoo kunnen wij die bovennatuur- aarheid, als het eerste zegevierend beginsel over de d aanduiden, en is met ons opschrift ook de grond laard, waaruit wij de onfeilbare en, zoo mogelijk,- zijnde zegepraal der Kerk willen afleiden. ide bedecken kunnen wij bereiken, oder  ons aller vader ADAM. God verbiedt hem yan een vrucht te een: welk een k/eén en, zeer Le- paald gebod over een z00 zinnehyk yoorwerp, als de _ vrucht.is van een’ boom. Het is de kindschheid des pas geschapen onschuldigen menschen; en nog lecrt onze kin- derjeugd hicrdoor de groote.wetenschap van goed. en kwaad zoo gemakkelijk begrijpen 1). En waarom nu zon- 1) Het is door het werk van God, dat Avams kennis yan goed en kwaad, naarzijnen toestand, voltooid werd, en niet door zijn’ val, ge Kant en de Idealisten, uit hem yoortgekomen, be- weeren; hij kende in den eigenlijken zin goed en kwaad beter voor dan na aijn’ val, hij socht-de oneindigheld, die de Ideslisten niet aan. Digit dit kind? Men yerzinkt in Bewondering bij 't overdenken: het is om wetenschap! om wetenschap, die zijnne rede overtreft en waardoor hij Gode zal gelijk zijn. Dit entzettend contrast, dat door geen menschengeest is uit te vinden, bevestigt de echteid der H. oorkonde, bewijst den toestand van reetvaardigheid en heiligheid van den pas geschapen mensch, en maakt de eerste “pladzijde der H. Schrift tot eenen zegelbrief van onzen oorspronkelijken adöden. Maar hoe zich deaard der dingenin hun’ onbedorven na- tuur en begin openbaart, nog duidelijker zien wij denzelyen in hin ander uiterste, dat is, in hunne volkomenheid. Wie is hij, die, toen onze bovennatuurtlijke bestemming slechts tot ons nadeel werkte, de zonde heeft uitgewischt, en in wien de mensch tot volmaakten man moet opgroeijen? Het is Jesus-Curistus, God eu mensch, de tweede Person der H. Drievuldigheid! Moet ik nog langer over s’*men- schen bestemming spreken en bewijzen, dat’ bovennat Uur- lijke waarheid zijn begin is en zijn cind 2 Hij- die mij gemaakt heeft, heeft mij gezocht; en ik zoude zeggen: wiik van mij, ik behoefu niet en ben voor u niet gemaakt! Helaas, ik weet het, veien zijner thans, die zijne God- heid loochenen 3 maar als zij de breedte en de lengte, de hoogte en de diepte zullen gepeild hebben dier liefde, die zich in Curistus persoon onmiddelijk openbaart, dan zal ik hun antwoorden: Zij kennen God niet, hoe wil- len zij zijnen Zoon kennen? Doch allerminst van al kennen zij de licfde; athor, den ceuwigen nacht aanbidden zij met het goddeloos Egypte. Wij hebben de beide polen der zedelijke wereld gezien 3. eigenaardig werken zij in de geschiedenen voort. Aitijd is het de mensch, die slechts “door gelöstgeheim bestaan kan, en, de vatbaarheid, die hij daaraan verdankt, mis- bruikende, in het eindige de oneindigheid zoekt. "Altijd Curistus, die dit kwaad tot grooter goed voor de zij- nen doet strekken, en, uit de verdeeldheid der dwaling, de wereld naar de éenheid der waarheid voortvoert. — Hoe weinig wij van ’t eerste tijdvak weten, dat met den zondvloed “eindiet, reeds hebben wij daarin het gansche treurspel der geschiedenis, waarin van gelöofsgeheim alle handeling uitgaat, en door gelöofsgeheim de overwinning behaald wordt. De scheiding van goeden en kwaden, die Wij aanstonds vinden, wordt ons door den Apostel als van ’t gelöof afkomstig uitgelegd, Hebr. XI; de groote beweging der gebeurtenissen komt daaruit voort, dat de hinderen Gods y wier vatbaarheid door ’t gelöof meer is ontwikkeld, tersten trap doen stijgen, en zij de oneindigheid zoeken in de begeerlijkheid des Yeasches; en de verschrikkelijk straf eindelijk strekt, door haar overreenkomst met de misdaad dier zinnelijke werde, tot heil van den er, pescriae der regiaardighetd, die door het gelöst is. Deze straf, in 't geheugen aller volkeren bewahrt, bewahrt den “Godsdienst;, zij gaf dien hevigen indruk, zonder welken het kind tot geene groote bestemming kan oontwikkelen, en ontnam, naar alle waarschijnlijkheid, ‘der zinnelijke natuur die overgebleve vaag, waardoor aan de verzoeking zoo veel kracht, aan de boosheid zooveel | middel en tijd werd gelaten, — door hunnen afval het kwaad tot eenen ui- Er is geene andere orde in de geschiedenis, dan die wij hier gezien hebben; en wij zullen, zoo kort mogelijk, aantoonen, dat in het volgende tijdvak, waarin “de begeerlykheid der oogen heerscht, ook dezelfde worsteling en ‘Jeiding der Voorzienigheid plaats heeft. De openbaring en de sebeurtenissen, waarmeé zij verbonden gaat, worden, naar verschillende aanleidingen, door eene schuldige verbeelding verduisterd. Ik weet zeer wel, dat velen, eer zij eenen der gelijken oorsprong der afgoderij zouden erkennen, liever ongerijmdheden aanne-men En als KREUTZER de droomerijen van HEGEL op de mythologie toepassen; wat daarvan zij, het is geene dwaling, maar eene leugen, Wwanneer men ontkent, dat bi alle yolken Godsdienst gechen oorzaak is yan bestaan grondyorm en yoorgeschreyen doel yan denken en handelen; bij alle yolken staat wetenschap, kunst en zeden yan Godsdienst yoortkomen en afhangen, tn, naarmate men in de oudheid opklimt, in Godsdienst als in hunne kiemliggen opgesloten. Deze kracht, in het gelössere geheim gelegen, noodzaakt ons niet alleen allen valschen Godsdienst voor verbängt van den waren te houden, (daar toen de spillige eelding bijvoegde, thans het te zuinige verstand heeft “af genomen) » Maar vertoont ons als onbetwistbaar feit, dat Godsdienstgeheim oorzaak is der gebeurtenissen, oor- zaak, die den vrijen wil des menschen nimmer. kan’ weg- nemen » maar door zijnen opstand slechts ten eigen’ on- dergang doen werken. De godsdienstige waarheid bleef echter daardoor volkomen oorzaak, dat God haar ongeschonden deed bewaren, en op nieuw het kwaad dienstbaar maakte aan zijne barm-hartigheid. -Ontzettender wonderen konden de yerbeelding niet ‘treffen, dan die, waardoor Hij te midden. der Be meest beschaafde wereld zich een volk schiep en in stand hield, dat voor ’t oog van allen zijne éenheid zoude erkennen, en, schoon het, als onmiddelijk voorwerp zijner liefde, ‘de beloften en verdere openbaring van Hem ont-ving, middelijk ter verlichting van alle yolken zoude strekken, en, door zijne cigen voorbereiding, de gansche wereld voorbereiden ter volmaking van den Godsdienst in Jesus-Curistus. Naar dit dorl werkten dan Joden-dom en Heidendom onophoudelijk voort, Het eerste op eene tegenovergestelde wijze aan’t laatste: het eerste po-sitief, “het laatste negatief; beide op eene wijze, die de kacht der goddelijke “werking het meest deed uitblinken, Even als de dwaling door de waarheid, dic zij bev At en overdruck, van sevolg tot gevolg ter vernictiging wordt voortgestuwd, zoo strekte. Al de kracht, die er in den afzodsdienst over was, tot deszelfs eigen ondergang meer hij in 't leven overging, en hij moest er gaan, te meer oorzaken hij tot zijnen val in bragt. Als Godsdienst cener, schuldige ve vlamde hij alle driften, yeroorzaakte hij ec poe? gedurig van hem op den mense hem terug werkend, de eindelijke st as het godsdienstig gevoel te doen vergaan. Bedorven waren, volgens getuigen ist van den H de Corinthiers ceweest! jede ght ad In de e maatschappi ‘voornameljk die zu e verheffing is onzer natur, vertoonde zich de eigenaardige zonde des heidendoms; welke zich niet tot het genieten, “welk enkelen zinnelust zukt, bepaalde, maar op dat hebben wird, dat, even als de afgoderij, half zinnelijk, half verstandelijk, in de verbeelding wortelt. Gierigheid, daarom ook van den Apostel afgodsdienst geheeten, heerschzucht, in ‘t Evangelie der koningen ten laste gelegd, en die den wil zelven als bezit beschouwt; roem of glorie- zucht, die, schoon meer vyerstandelijk, nogtans als de twee voorgaande driften op cen uiterlijk voorwerp aast, en als zij met de voorstelling der verbeelding gevoed en genoten wordt: die begeerlijkheid der oogen, die alge- meene hebzucht zasove¥ic bezielde den staat; en daar in de heidensche theocratie tijdelijk en geestelijk met elkander en met de Godheid verward werden, onstond Er een staatsafgoderij, een godsdienstige veroveringszucht, waar- door de volken door een geworpen werden, en het cen of het ander, naar gelang zijner meerdere godsdienstigheid, tot een groote heerschappij geraakte. — Holwerne will toonen, dat er geen God is dan zijn koning. — Deze ver- overingen nu bevorderden op vele wijzen den ondergang der afgoderij, ’t zij onmiddelijk: gelijk de Perzen de Größ- sche tempels kwamen verbranden, Camsyses den Egyp- tischen stier doorstak: ’t zij middelijk: door dat de on- dergang van 't onaf hankelijk volksbestaan niet dan nadeclig op eenen Godsdienst konde werken, die national en een was met den staat. — Zoo lieten de Romeinen, schoon ook zij door godsdienstigheid verwomnen.,, en hunnen staat of deszelfs personnificatie in den keizer aanbaden, de tem- pels der vreemde goden ongeschonden; wijl de afgoderij reeds meer vermengd was, en ecene meer listige staatkunde daaruit was voortgesproten. Doch dit belette niet, dat zoo wel hunne nationale godsdienstig Held als die der ver-schillende volkeren in deze algemeinenheid meer en meer moest verzwäkken. — Wel het meest van al droegen deze oorlogen ter verzwäkken der afgoderij bij, wijl nicts meer dan oorlog de vermogens des menschen spant, en het leven van het eene volk door dat van het andere doet het andere deet het andere. Hij brengt slechts in angraving, en makt van de gele- genheid, die hij voortbrengt, te weinig gebruik. — ALE- "XANDER, en niet de lang gedreven koophandel, bragt de _Gricksche geestbeschaving naar 4z/é en Egypte. — Even kort will ik van eene derde hoofdwerking des— doms, tot zijne eigen vernietiging gewagen; ik” die, welke het meer bepaaldelijk had op den men- geest. De afgoderij, gelijk wij zeiden, daaruit dat men de behoefte van vereeniging met God uldige wijze door de verbeelding trachtte te wanneer men zijnen loop nagaat, eene gedurig grooter vermenschelijking yan het oneintlige, ont- aarde dus in Poëté. Poëten waren de propheten des hei- dendoms en geheel wat anders, dan degenen welke thans dien hoogen naam dragen. Dit had voornamelijk in Juden en in Griekenland plaats, daar, om van andere oorzaken te zwijgen, zoo vele staten maar eenen Godsdienst had- den; iets, *t welk onberekenbare gevolgen hebben moest, en den geest meerdere vrijheid liet. Wat nu in 219 — den 'T algemeinen Pocsié ter ontwikkeling vermag, Idat zich hier in een oogenblik niet zeggen ; om de Grieksche rede in de staats- inrigtingen, in kunsten en wetenschappen te begrijpen, moct men met Homerus beginnen. Kortom de Poésie bragt, door ontallijke middelen, de philosophie voort, en de philosophie verjoeg de goden van den olijmp. Wij zijn hier echter verpligt aan te merken, dat de door ons opgenoemde werkingen de afgoderij niet geheel konden doen ondergaan. De naaste redenen zijn wel, dat zedeloosheid ook bijgeloof bevordert ; dat het veel goden- dom toeliet den vreemden God naast den nationalen te plaatsen, en de philosophie door de rede, die middel was, voor doel te nemen, slechts twijfeling te weee bragt. Het heil moest van de Joden komen; daar bijzonder was God tegenwoordig; schoon den synagoog geene onfeil- baarheid wordt toegeschreven, door bovennatuurlijke wer- king alleen kon bij ’t algemeen verval onder de Joden en het Geloof bewaard blijven; daar, bij uitnemendheid, strekte afwijking tot bevestiging, ontwikkeling en ver- spreiding der waarheid. Aan Egyptenaars, Pheniciérs, Assyriers, Babyloniers, Persen, Grieken en Romeinen, werde Hij door de Joden voorgesteld. Daarom, zeide To- Bias, Aceft God U onder de heidenen yerspreid, die Hem nict kennen, opdat Gy hun Zine wonderen yerhalen goudt, en hen doen weten, dat er geen andere almag- tige God is, dan Ij. De rampen, die hunne boosheid op den hals haalden, waren tevens middelen in Gods hand, om hen zelve in dien toestand van lijden, van be- hoefte aan God, van levendig verlangen te brengen, zonder welke de waarheid van den Godsdienst niet genoeg- zaam kan begrepen worden. De propheten, die zelyen in ’t lijden die hooge waarheid Leerden kennen, spraken voor-namelijk in de tijden van drk, en in de ballingschaponder een vreemd volk, voorspelde Dauer den bepaalden tijd, waarop de Verlosser zoude komen. — Nadat alzoo-de Persen, die men de Romeinen van Azié kan heeten, den Joden getuigenis hadden gegeven, en hen naar hun vaderland terug gezonden; dz/é in Ewropa was gedrongen, en met de Grieken zich Evropa op Azié had terug geworpen; Rome de gemeenschap voltooide; Zwid en Noord-Oost en West in verkecring gebragt; de Grieksche taal overal verspreid was 3 de gansche geest der Joden, door cene menigte yan omstandigheden gerigt was naar het onderzock hunner overleveringen en instellingen, het verlies hunner onafhankelijkheid hen voor de Geestelijk waarhcid moest opwekken en vatbaar maken, hunne verwachten meer of min die der gansche wereld waren geworden; had voor de oogen van het hoogste geestelijk gezag der Joden, en 't hoogste tijdelijk gezag der Romeinen, de gebeurtenis des heils plaats, — ~ Tot hiertoe is het On tegensprekelijk, dat van de gods- a dienstige waarheid alles uitgaat, en alles, zelfs het kwaad, aan haar, als doel, dienstbaar blijft: de openbaring eene opvoeding is van het menschelijk geslacht, en de godde- lijke rede, gelijk Curistus door den H. Wij zullen, bij eene volgende gelegenheit, zien, dat deze behoefte van den Godsdienst in het Christendom niet vermindert, maar vermeerdért, en zoo de mensch, met zich zelven vergeleken, man wordt, juist deze volkomenheid daarin bestaat, dat hij meer dan ooit kind is van God. HET MIDDEL DER WEIGERING VAN HET KIESREGT, DOOR Mr. D. Donker Curtrus VOORGESTELD EN DOOR DE ARN- HEMSCHE COURANT AANGEPREZEN, IS ONBRUIK- BAAR VOOR DE CATHOLIJKEN. Wij stellen gewis zuverlässige pris op regtstrecksche yer- kiezingen als Mr. D. Donker Curtrus en de Arnhemsche Courant; maar achten het middel der verzameling van on- ingevulde stem-billetten en derzelver inzending aan de tweede kamer, niet alleen ondoelmatig, tot het verkrijgen yan regtstrecksche verkrijgen; maar wij meenen daarenboven dat het voor de Catholijken van Nederland geheel onbrüik- baar is en zelfs hoogst gevaarlijk zijn zou, zich van dat middel. te bedienen, wat wij kortelijk willen ontwikkelen. Als de Voorstanders van registräischen Verkäufen. Hinne stem-billetten niet invullen, maar aan de tweede kamer zenden, zullen de bestrijders en vijanden van regt-streeksche verkäufen het thans bestände stemregen. Jeden uitoefenen en alle zoogenaamde vertegenwoordigende ligchamen zullen voortaan geheel en al uit vrienden van het tegenwoordige stelsel en geld aristocraten beständigen wird. Warden het verkrijgen van regtstreeksche verkäufen, die de eenige waarborg voorstande van regt- streeksche verkäufen van regt-streeksche verkäufen, die de eenige waarborg voorstande van regt- streeksche verkäufen. Noot toch zal men het zoo ver voorgestelde middel, de verkäufen, zoo als die thans bestan, geen plaats kunnen heben: en al bragt men het al een zoo ver (wat wij als onmogelijk beschouwen) wat zou daaruit dan anders voortvloeijen, dan verwarring, of misschien revolutie; en daartoe mogen Catholijken in geen geval de hand leenen. En zouden de Catholijken, als zij onvoorzigtig genoeg waren, om het voorgestelde middel te bezigen, het wei-.|] nigje invloed, wat ze nog hebben, niet weldra verliezen? --Zouden de eenige stemmen, die zich nog enkel uit Noord- Braband ten voordeele van hunne regten en vrijheden-in- de tweede kamer laten hooren, binnen weigeren van het stemregt, niet gelijk staan met cen Jeger, dat zich verdedigen moest tegen een ander leger, v"? ‘ a >, ve | | dat_alles had weten in te nemen door kunstig bewerkte — wapenen en tot zijne verdediging, ‘niets dan gebrekkige en slechte wapenen had, maar ook eee en \ teen J ¥ - ad Gus wa oe, 220 brengen, dat door het" ’ den vijand stroppen leverde-, zeggende: vermoordt mij, zoo gij den moed hebt?....! en u niet schaamt, om wecrloozen te vermoorden. Nen, Catholijken van Nederland gij kunt, gij moogt u van dat middel niet bedienen! Waar is het, dat met het stemregt, en het kies-stelsel, zoo als het thans bestaat, weinig, Zeer weinig goeds te bewerken is, dat er Noord-Braband uitgezonderd, ten voordeele der Catholijken, tot hiertoe niets bewerkt is: maar moet dit ook niet gedeel-telijk aan de onverschilligheid van velen of liever aan hunne onkunde aangaande hetgene wat zij, door behoorlijke za-menwerking, zouden kunnen te weeg brengen, geweten worden? ’Tis toch b. v. niet aan het bestaande stemregt te wijten als in cene stad, wier inwoners voor */, gedeel-ten Catholijken zijn, de kiezers schier uitsluitend protestanten zijn en dus naturilijker wijze, de gemeenteraad, bijna of geheel uit protestanten zijn en dus naturilijker wijze, de gemeenteraad, bijna of geheel uit protestanten zijn en dus naturilijker wijze, en alle kunstgrepen, die soms aangewend worden verijdelen. Door hunne regten te doen gelden 2? Men heeft ons verzekerd, dat er plaatsen zijn, alwaar Catholijken, die meer dan het gevorderde aandecl, om stemgeregtig te zijn, inde belastingen dragen, tot hiertoe geen stem- billet hebben ontvangen; terwijl protestanten, die ning betalen en zelfs het vereischte aandeel in de lasten nict dragen, geregeld stem-billetten bekommen.... Dat men daartegen wake; dat men onderzock doe aangaande de plaatselijke bepalingen, betrekkelijk het stemregt; dat men er tegen reclamere, als men in dat regt wordt ver- kort,-of hetzelve aan anderen, die er geene aanspra op hebben, wordt toegekend, en dat men aa: tevens door de Catholijke bladen, publiciteit geve. VERVOLGING TEGEN DE KERK IN RUSLING EN POLEN. Vervoering van Mer. den Bisschop van Podlachie. — Verschillende lezingen der dugsburgsche Zeitung. — Ware oorzaken dier keizerlijke geweldenarij. — Lasteringen der Russische bladen tegen de andere Bisschoppen van Polen, — Brief van den Bisschop aan keizerlijke geweldenarij. — Ballingschap des Bisschops van Cracau, Wij heben eenigen tijd geleden, het artikel der 4ugs- burgsche Zeitung overgenomen, die de. vervoering van Monseigneur den Bisschop van Podlachie bekendmakende, dezelve toeschieef aan de weigering van den Bisschop, om eene keizerlijke ordonnantie ten uitvoer te leggen, ‘waarbij de openbare voorlezing van den predikstoel: in alle de kerken van het Koningrijk Polen yvoorgeschreven wordt van zekere officiele publicatién.. Hetzelfde artikel zcide insgelijks, dat de zeven andere Bisschoppen van Polen zich aan dat bevel onderworpen hadden. Destijds nog geene naauwkeurige berigten aangaande die gewigtige ge- beurtenis ontvangen hebbende en het hooge gewigt der omstandigheden ons eene groote behördzaamhcid voorschrij-vende, meenden wij ons te moeten -bepalen tot het een-youdig overnemen van het artikel der dugsburger Zeitung en ons het uitstellen ons het üstellen ons het onver aanmerkingen te getroosten, welke onze bekendheid, met het personeele karakter der Bisschoppen van Podlachie ons inbeperkt vertrouwen, “twelk het wijze en zoo lang beproefde gedrag van Monsieur den Bisschop van Podlachie ons inbezemde, zouden hebben kunnen doen maken. — Maar zie, daar maakt hetzelfde Duitsche blad, betrekkelijk dezelfde gebeurtenis, een nieuw verhaal bekend. Het eerste was edagteekend yan de Poolsche grengzen; het andere van de Italiaansche grenzen, 20 Mei, en in deze bewoordin geworden vervat : » Men schrijft ons uit Rome, dat  herhaling tegen dien Bisschop, _verscheidene jaren ingebragt, eene bijzondere aan- ing tot gematigheid door den heiligen Stoel aan Eerwaarden Herder gerigt, ten gevolge had. — ijver was echter nict verflaauwd en Monseigneur de op van Pod/achic heeft immer eene grootere energie wikkelen in het verdedigen en handhaven van Az, die van de Roomsche Kerk meende zich daardoor in ecne aanhoudende op- positie gesteld zijne papieren insgelijks in beslag genomen, naar S¢. Het lezen dezer beide, zoo verschillende verhalen en werkelijk uit onderscheidene bronnen geput, geeft tot eenige aanmerkingen aanleiding. De correspondert der Augsburgsche Zeitung van de Poolsche grenzen schrijvende, zal regtstrecksche inblazin- gen van het gouvernement hebben ontvangen en het docl van zijn artikel zal geweest zijn, om al het hatelijke van den maatregel te bedekken, die tegen Monseigneur den Bisschop van Ped/achie genomen is, door hem voor te stellen als den eenigen koppigen Bisschop, onder de acht , welke het in 1815,zamengestelde koningrijk Polen bezit. Daardoor vleide men zich het publick te doen gelooven , dat de Bisschop van Pod/achie van de andere Bisschopper verschillende en alleen staande, met goed regt, meer dan zij moest verdacht zijn van een berispelijk gedrag te hou- den; aldus moest de kwade uitwerking, die door de opligting van Monseigneur den Bisschop van Podlachie in gcheel Europa was voortgebragt, aanmerkelijk worden verzwakt. Wat raakt het de Russische regering, of zij bij die gelegenheid door leugen en laster gediend wordt? De war-heid kan, wel is waar, niet nalaten vroeg of laat aan den dag te komen, maar de eerste indruk zal door Russland gewonnen zijn, en dit is alles, wat dat gouvernement vordert, om zijne gewelddadige en beslissende maatregelen opgemerkt te doen doorgaan. De zeven Bisschoppen zijn dus gelasterd geworden, gelijk wij zoo even zien zullen, want de brief dien wij zullen mededeelen bewijst, dat er zelfs geen oogenblik questie van dezelve in die geheele zaak is geweest. Maar wie zal het weten en wanneer zal het geweten worden? De Fransche dagbladen houden zich zelden met godsdienstige zaken bezig, en zij, dic er zich mede bemoeijen, zijn noodwendig ten achtere, in tijdingen aangaande Russland en Polen, bij de dagbladen van Duitschland. Nu, de laatstgemelde zijn, op eenige uitzonderingen na, door Russland gewonnen of ten minste to groote bescheidenheid jegens' die mogendheid verpligt. Het Russisch gouvernement heeft fraai spel, en het aarzelt niet, om zich die yoordeelen ten nutte te, maken. Last ons thans het verhaal onderzocken van den correspondent der Augsburgger Zeitung, with Rome schrijvie het was het was het mogelijk, om van zeven gedweé Bisschoppen en van den enkelen revolutionairen Bisschop van Podachie te spreken. Men weet te Rome zeer goed dat de heer Gutskowsk, altoos- het voorbeeld heeft gegeven van de hoogste wijsheid, met de bewonderenswaardigste standvastighcid gepaard 3 men weet er zeer gocd, dat de heer GuTKowsk geheel en al Priester en Bisschop is, en nicts is dan dit; dat geenerlei politicke of andere hartstogt hem bestuurt, en dat, zoo deT. Stoel dien Herder altoos heeft verzocht, om in zijn correspondentie met het Russisch gouvernement de grootste bezadigdheid te toonen, hij ook altoos zijn gedrag, tot in de geringste bijzonderheden heeft goed gekeurd. Ziedaar, waarom de correspondent van Rome zelfs genoodzaakt is, de goedkeuring te staven, welke de H. Stoel aan het gedrag van den heer GurKowsk1 heeft gegeven, wijl hij de besten-dige weigering van den H. Stoel, om de hand te leenen gan de verwijdering van den Prelaat, ondanks-de her-hand aanzöcken van het Russisch gouvernement erkent, en ziedaar waarom hij zich bepaalt tot het verhaal, dat Monseigneur de Bisschop van Podachie geenerlei acht het geslagen op de raadgevingen tot bezadigdheid, door den Opperherder gegeven. De volgende brief dien wij van de Poolsche grenzen ontyangen, stelt ons in staat om een een een te maken, aan bet smartelijk stilzwijgen, dat wij gedurende vele dagen aangaande dit alles van afwachting en van hoop gehouden hebben. Onze lezers zullen er bijzonderheden in aan treffen, die gelijktijdig zeven Bisschoppen, die zoo onwaar-diglijk gelasterd zijn, en den Eerwaarden Herder, die aan zijn vaderland ontrukt is, regtvaardigen. », Van de Poolsche grenzen 16 mei 1840. Gij weet reeds met welken moed, en met’ welke volharding de Eer- waarde Bisschop van Podlachie weerstand heeft geboden aan de inbreuken en schromelijke inbreuken van het Rus- sisch gouvernement, in de Godsdienstzaken van Polen. Na duizenden van chicanen, en duizenden van eischen , die zonder gevolg bleven, door de wijsheid en standyas- tigheid van Monseigneur den Bisschop van Podlachie , heeft het gouvernement goed gevonden, om ten laatste , van hem de nominale lijst te vorderen van.al de leden der broederschappen, die in zijne diocesen bestaan. — Monscigneur heeft geweigerd die lijst te leveren, daarbij doende opmerken, dat het gouvernement op geenerlei wijze regt heeft om zich in een dusdanig onderzoek in de ker- kelijke zaken te wikkelen en om een einde te maken aan alle discussie , heeft hij gemeend gebruik te mocten maken van cene gunstige gelegenheid om aan Zijne Majesteit den keizer eenen regtstreekschen brief te rigten, waarvan cen der yoornaamste zinsneden deze is: De BisscHop VAN PoDLACHIE AAN DEN KEIZER vAN RUSLAND. ,, Getuige van eene menigte van misbruiken en van eene aanhoudende vervolging tegen de Roomsch Catholijke religie gebezigd wordende; het verlies van zoo vele aan mijne zorg toevertrouwde Zielen, die geheiligd zijn door het doopsel en verlost door het bloed van Onzen Heere jesus Curistus, diep gevoelende , meen ik verpligt te zijn mij tot uwe keizerlijke majesteit te wenden, om hem te verzoecken, zulke groote onheilen in overweging te nemen en mededoogen te hebben met dat aanmerkelijk ge- tat zijner onderdanen, voor welke hij ook eenmaal aan God rekenschap- zal mocten geven. —— Ik s - zich van 3,000 florijnen voorzici, die hij uit de» Herder aan de armen uitgedeeld. | Mohilew is vervoerd geworden_ ek Uwe. Majestät de eeden die hij gedaan heeft, niet te vergeten. Tk weet wel dat ik véhr hem voor den regterstoel des Opper-sten regters zal geroepen worden; maar ik weet ook dat er de koningen insgelijks zullen worden geroepen en dat God hunne zaak oordeelende, mij ten minste niet zal te verwijten hebben, dat ik hun niet ten behoeve mijner schapen niet gesproken en geene zorg voor hunne zaligheid gehad heb. Dien brief geheel met den eerbied aan den souverein verschuldigd en met eene geheel Apostolische energie geschreven heeft de opligting van den Eerwaarden en modierten Prelaat tot resultaat gehad, —- Een rijtuig met vier paarden bespannen het in den nacht tüsschen 30 April en 1 Mei voor het Bisschoppelijke huis te Janow stil; drie personen stapten uit hetzelve, te weten: de brigade-general Keatr, de heer Skorwonsk1, lid der commission van het ministerie van binnenlandsche zaken en de heer StuUMER militaire geneesheer. Een detachement Ko-sakken diende hun tot escort E. Aan het huis van den Bischof gekommen vonden zijnde er alle deuren open, (ten gevolge zegt men, van vooraf genomen heimelijke maatregelen). Monseigneur gewekt zijnde, heeft met kalmte de mede-deelingen aangehoord van de bevelen, die men kwam uit-voeren. De heer StumeR, geneesheer, had, naar men verzekert tot instructie, om den Kerwarden Herder voorzinneloos te verklaren, ingevalle hij cenigen materielen wederstand mogt bieden aan de bevelen des gouvernements. Maar de Heilige Geest, wie ingsingeweigende de Bisschop al-toos in alle moeijelijke omstandigheden waarin hij zich reeds zoo dikwerf bevonden heeft, voor de verdediging der Kerk heeft gevolgd, heeft hem in de tegenwoordige omstandigheden niet minder bijgestaan en Monseigneur heeft met de volmaaktste kalmte geantwoord, Zoo gij komt, om mij door vrees of door geweld eene herroepi te ontrukken van alles wat ik tot hiertoe gedaan of ge-schreven heb, zullen uwe pogingen vruchteloos zijn 5 mijn persoon kunt gij vatten, gij zijt de sterksten. Hij heeft vervolgens gevorderd, dat men een proces verbaal opmaakte; hij heeft aan deszelfs hoofd zijn plegtig protest geschreyen tegen ’t geweld en de heiligschennis aan zijnen persoon en diensvolgens aan de heilige Kerk, welke hij in hoeda-nigheid van Bisschop vertegenwoordigd. Men heeft hem het spreken, met wien het ook ware, het achterlaten der geringste instructie tot het verkeer zijner diocese en zich door zijnen Kapellaan te Doen verzellen, belet. Een beendige is heeft gegeben geworden om heeft heeft, dat Zijn Majesteit de keizer heen pensioen van 12,000 florijnen (ruim 7 3,000) bestemde, die hem in de plaats van zijn nieuw verblijf zoude betaald worden. De eerbiedwaardige Prelaat h merkel§ke fondsen genomen heeft welke de o edelmoedigheid der geloovigen voor hem had b sedert dat de fondsen aan zijnen Bissch verbonden, hem door het gouvernement w geworden; het overschot dier fondsen ter opgesloten is. Die ve — 2233 — kan beschouwd worden als de voorlooper eener openlijke vervolging, hoewel men aan den Eerwaarden Bisschop verklaard heeft, dat de maatregel te zijnen opzigte geno- men, geenszins veroorzaakt werd door godsdienstige aan- leidingen, maar enkel door de onbetamelijkheid van zijne correspondentie met het gouvernement. Dit is alzoo reeds de tweede Bisschop van het koningrijk Polen, die als het — slagtoffer.zijner getrouwheid aan de Kerk, valt. Men had zich ont daan V van Monseigneur Skorkowski, Bisschop van Crakau, ten gevolge van intrigues en infamen laster en de wereld weet, dat die Bisschop veroordeeld is, om op vreemden grond, alwaar hij bailing blijft, al de geweldenarijen te aanschouwen, weike men de Kerk doet endgüsse, van welke hij cen der ijverigste verdedigers was). De heer Gurkowsk, vriend van den Bisschop van Cracaw met wien hij sedert het jaar 1825 voor de regten en het welzijn der Kerk heeft gestreden, is even weinig aan het systema van deportatie, door het gouvernement aan-genomen, kunnen ontsnappen. De beide Bisschoppen zijn thans gevangen in de ballingschap en kunnen onze hei-lige Moeder niet meer verdedigen 3; maar de wenschen en tranen dier beide martelaars voor de zaak van God zullen zich van de twee uiterste einden van het oude Polen tot den troon des Almagtigen verhefen, en Jesus Curistus, de stichter en het onzigtbaar hoofd onzer geliefde en het onder geliefde en het. De ukase tegen Mer. den Bisschop van Cracaw uitgevaardig, is yan den yolgenden inhoud: Wij, Nicotaas 1, bij de gratie Gods, keizer aller Russen, koning van Polen, enz., enz., enz., Aangezien de abtSxonsowskt, Bisschop van Cracaw, die niet is gevonnisd geworden volgens de gestrengheid der burgerlijke en Kerkelijke wetten, ondanks zijn met de wetten strijdig gedrag, tijdens Den opstand yan Polen, ten gevolge onzuchtigheid en overreenkomstig ons manifest van 20 October (1 November) 1831. Aangezien hij sedert dien tijd geen beruw heeft getoond, dat hij integendeel is voortgegaan, volgens hetgeen ter kennisse van het gouvernement gekomen is, om zich altoos op eene laakbare wijze te gedragen ; aangezien hij ons vertrouwen niet meer yerdient, hebben wij beyolen en bevelen hetgeen volgt : Art. 1. De Bisschop wordt beroofd van de administratie der diocese van Cracau. Art. 2. Zijn pensioen en al de inkomsten aan den Bisschop-pelijken zetel verbonden, worden hem onnten als aan iemand, die zijnne pligten als Herder en administrateur niet langer kan yer-vullen. Alle terugkeer in het koningrijk Polen wordt hem yoor altoos verboden. Art. 3. De administratie der diocese, ten gevolge van dit bevel, vacant gebleven, zal worden toevertrouwd aan den Abt Apam Paszkowrez, Prelaat en administrateur der diocese van Warchau en oud lid van het consistorie van Cracau, met de privilegién en regten aan den post van administrator verbonden. Art. 4. De uitvoering van het tegenwoordig bevel, zal in Billetin der wetten worden geplaatst en de noodige schikkingen, om er de uitvoering van te verzekeren aan onzen stadhouder, ons in den administratieven raad yan het koningrijk Polen vertegen- woordigende ; toevertrouwd. Gegeven te Peterhoff, den 3 (15) Juli 1883. (Get.) Ntconaas. ~ Op bevel van den keizer en koning, de minister of-plaatsyervanger, ei (Get.) Ic. Tunxuter. onform aan het origineel, de secretaris van staat, | (Get.) Tymowskr. erie yan binnenlandsche zaken, (Get.) Kosseckt, vers, of op aanbevelingen van m aan het extract, de directeur president der commissierende: lige ‘Kerk zal ze niet verwerpen. Laat ons bidden voor ons zelven, laat ons bidden voor ons zelven, laat ons bidden voor de geheele Kerk en laat ons geen toegang gevven, aan de wanhoop, want het zou schandelijk en misdadig zijn, neérslagtig te worden bij het voorbeeld en martelaarschap ons beide Geestelijke oversten. Na het lezen van dezen brief, heben wij er slechts nog dit bij te voegen, te weten, dat Mgr. de Bisschop van Podlachie, benoemd is geworden op de gehcel by-zondere yoorstelling van den großen te nemen aan de geheurte-nissen van zijn land, hoewel hij er, om zoo te spreken, toe verpligt was door zijne hoedanigheid van senateur van het koningrijk Polen. Deze beide secten kunnen tot antwoord strekken op al het gene, wat de kwaadwillig- Bid ooit mogt kunnen uitdenken, om Monseigneur den Bisschop van Podachie voor te stellen, als de persönliche vijand van de keizerlijke familie of als cen politick man. L’Univers. VERSPREIDING VAN GOEDE BOEKEN. Het ontbreekt onder onze landgenooten niet aan lie-den, die Fransche boeken verlangen te lezen. Maar het gebeurt ook niet zelden, dat “it op namen van schrij- ezen en genen afgaande, zich boeken aankoopen:, die op verre na den naam van goed niet verdienen. Hoe velen zijn niet bedrogen ge-. West door de namen van de la Mennais, Victor Hugo, de Lamartine? In hoevele huisgezinnen zijn de hart-bedervende. Jocelyn en dat gedrocht van onzedelijkheid — Catitée Pun Ángel — niet ingeslopen? Het is dus voor alle braven, die de Fransche lektuur beminnen, ecene wenschelijke zaak, dat zij ten minste eenige voorlichting hebben in de keus van boeken. Het is mij voorgeko-men, dat de te Brussel gevestigde Société nationale pour la propagation des bons liyres dien wensch grootendeels vervullen kan. De werken, die door deze maatschappij uugegeven worden, zijn steeds van de kerkelijke goed-keuring voorzien; en dat deze niet nutteloos is, blijkt uit het gebeurde met de Histoire des Lettres, Sciences et arts van den heer GoetTuats, welke, na hare publicatie tot bemerkingen aanleiding gegeven hebbende, an eene mieuwe censuur onderworpen is. Men moet zich echter niet verbeelden, dat de maatschappij slechts godyruchtige boeken witgeeft; de kerkelijke censuur strekt alleen om hetgeen met gelof of zeden strijden zou, te we Ern en hare approbatie wordt dus ook aan andere dan godvruchtige boeken verleend. Zoo heeft gemeldet gemeldet. -maatschappij b. v. uitgegeven Sables Choisies de la Fontaine, met allerfraaiste carricaturen, —— Le ivre de la nature ou Histoire naturelle, la Physique et la Chimie etc. —- Du savoir-yre en France au dix-neu-yidme siecle etc. Men behoeft slechts den kataloog van artikelen, door de maatschappij verkrijgbaar gesteld, in te zien, om overtuigd te worden, dat zij kost voor alle magen heeft. Daarom ook moct uit die menigte voor verschillende lezers’ verschillende keus gedaan worden, en men kan b. v. aan jonge lieden van twaalf tot zestien jaren niet ieder goed boek in handen geven. On der de uitgegevene werken zijn er onderscheidene, die op de scholen zeer nuttig kunnen gebruikt worden, niet alleen voor het Fransch, maar ook voor ’t Hoogduitseh, Engelsch en Italiaansch, zelfs voor het Latijnen Grieksch, Niemand zal zich, hoop ik, Aan den titel Soctéré Nationale (Belge) stooten. Het geldt hier toch Francsche boeken, en die zijn bij ons nooit nationale. Men zoudem immer hier te lande geen société nationale pour la propagation des livres Frangais verlangen, *t geen voorwaar alles behalve nationale zijn zou. 