Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
Vis Mie t.d!” r 1) Ree ie, terugroeping; terugyordering; klagt, bezwärts in regten; reclame, geregtelijk terugvordering of de aanspraak, ‘welke de eigenaar maakt op hetgeen hem ontnomenis. W#ILAND, ustwoordenb, bl. 387, how 3 p s naam va aes meer vertrouwen, zoo meer ik op de welwillend-. heid van het gouvernement en deszelfs gehechtheid aan de ware beginselen van den godsdienst reken. », De benaming welke men aan die artikelen geeft, zou aanvankelijk schijnen te veronderstellen, dat zij slechts het natuurlijk gevolg en de uitlegging van het godsdienst con- cordaat zijn. Intusschen is het eene daadzaak, dat zij niet met den H. Stoel zijn overlegd geworden, dat zij eene grootere uitgebreidheid heben dan het concordaat en dat zij in Frankrik een kerkelijk wetboek daarstellen zonder medewerking van den H. Stoel. Hoe zou Zijne Heiligheid hetzelve kunnen toelaten, daar hij zelfs niet verzocht is geworden om hetzélve te onderzoeken? Dat wetboek heeft tot » Onderwerp de leer, de zeden, de discipline der gesellschaftlichen, de reeten en de pligten der Bisschoppen, die der mindere bedienen, hunne betrekkingen met den heiligen Stoel en de vize van uitoefening hunner jurisdictie. Nu, dat alles behoort tot de onverjaarbare regten der Kerk: "Zij heeft van God alleen de authorisatie onvangen, om de kwestién der leer aangaande het gelöden den regel der zeden te beslisschen en canons of regelen van discipline te maken 1." Si "De heer p’Héricourr 2), de geschied-schrijver Freury, de beroemdste advocaten-generaal en de heer — 322 — Seine idee erkennen in de Kerk de magt, die zijn van God ont-vangen heeft, om door het gezag der prediktige, der wetten en der uitspraken, den regel des gelöds ender zeden, de discipline, die tot de hnishouding van haar bestuur noodig is, de opvolging en de voortduring harer bediening te behouden. Zijn Heiligheid heeft dus niet, dan met de uiterste droefheid kunnen zien, dat de burgerlijke magt met ver- waarloozing dier beginselen, artikelen die essentiel de zeden, de discipline, de kerkelijke regten, onderwijzing en jurisdictie betreffen, heeft willen regelen, beslisschen en tot wet doen overgaan. Is het niet te vreezen, dat deze innovatie het mistrouwen te weeg brenge, dat zij doe gelooven, dat de Kerk van Frankrijk, zelfs in zuivere geestelijke zaken aan het tijdelijk gezag onderworpen is, en dat zij vele verdienstelijke geestelijken, van het aanne- men van plaatsen afhoude 2? Wat zal het zijn, als wij elk dier artikelen in het bijzonder beschouwen? Het eerste artikel 1) wil,,, dat geenerlei Bulle, Breve of Rescript enz. van den H. Stoel uitgegaan, ten uitvoer zal kunnen gelegd, noch zelfs bekend gemaakt worden, zonder de authorisatie des gouvernements.” Krenkt deze -bepaling in alle hare uitgestrekteid genomen, niet baarblijkelijk de-vrijheid van he t kerkelijk onderwijs? Onderwerpt zij de bekendmaking der Christen waarheden niet aan lastige formaliten? Stelt ij de uitspraken betrekkelijk het gelöö en de discipline niet onder de volstrekte afhankelijkheid van het tijdelijk ge- zag? Geeft zij aan het gezag dat in verzocking mogt ko- men, om er misbruik van te maken, niet de regten en de gelegenheden om de taal der waarheid, die een aan zijne pligten getrouwe -Opperherder aan de volken die zijper zorevuldigheid aanbevolen zijn, zou willen rigten, tegen te houden, te onderscheppen en zelfs te smooren? Zoodanig was noort de afhankclijkheid der Kerk, zelfs in de eerste eeuwen des Christendoms, Geenerlei gezag vorderde toen de verificatie 2) harer decreten. In- tusschen heeft zij niets van hare vyoorregten verloren door het opnemen der keizers in haren schoot:,, Zij moet de- zelfde jurisdictie bezitten, die ij onder de heidensche keizers bezat 3). Het is nimmer geoorloofd daarop inbreuk te maken, omdat zij die van Jesus Curistus onleent.” Met Hoevel smart moet de H. Stoel dan de beletselen niet zijn, die men aan zijn regten will stellen? De Fransche Geestelijkheid erkont zelve, dat de uitspraken van den H. Stoel uitgegaan en waarin het ligchaam der Bisschoppen toestemt- onwedersprekclijk zijn. Verificatie, het doen blijken van de waarheid eener zaak, door middel van Woreignen onderzogen van de deugdelijkheid. Wet. Kunstwoordenb, bl. 487. 34 Sy. -3) Lois ecclesiastiques. Vide supra, doen, als hij bij ieder artikel dat bij Ieeraren zal, ieder oogenblik, door het weigeren, of door het ontbreken der verificatie van den kant des tijdelijken gezags, kan worden belemmerd? Volgt niet baarblijkelijk uit deze bepalingen dat de Kerk niet meer zou kunnen weten en gelooven dan hetgene wat aan het gouvernement behagen mogt, te laten afkondigen. Dit artikel krenkt de kieschheid en het altoos te Rome in acht genomen geheim inde zaken der Pénitencerie. Iedere particulier kan zich met vertrouwen tot dezelye wenden en zonder het bekend worden zijner zwakheden te vrezen. Intusschen will dit artikel, dat niets uitzondert, dat zelfs de personecle Breven van de Pénitencerie uitgaande, ge- verifieerd worden. De geheimen der familien en het ongelukkig gevolg der menschelijke zwakheden, z ouden dus an het licht moeten komen, tot het bekommen van verlof, om gebruik van die Breven te mogen maken. Welk een dwang! welke kluisters! Het parlement zelf lict ze niet toe, want het zonderde de provisten, de Breyen der Pénitencerie, ent andere expeditien, betrekkelijk de zaken van particulieren, van de verificatie uit. Het tweede artikel verklaart: Dat geen Legat, Nun- tius of gedelegeerde van den H. Stoel, zijne volmagten in Frankryk zal kannen uitoefenen, zonder de gemelde au- thorisatie. Ik kan hier slechts de juiste aanmerkingens herhalen, die ik op het eerste artikel heb gemacht. Het eene treft de vrijheid van onderwijs in hare bron, het andere in hare zaakgelastigden. Het eerste belet de be- kendmaking der waarheid : het tweede belemmert het apostolast dergenen, die den last hebben, om haar te verkondigen. Intusschen heeft Jesus Curistus gewild, dat zijn goddelijk woord aanhoudend vrij zou zijn, dat men het op de daken zou kunnen prediken aan alle yolken en onder alle gouvernementen. Hatten zou men dat Catho- laine leerstuk overeen brengen, met de onvermijdelijke formel formaliteit cener verificatie van volmagt, en met eene burgerlijke vergunning tot het uitoefenen derzelve? Hadden” de Apostelen en de eerste Herders der ontluikende Kerk het Evangelie kunnen prediken Als de gouvernementen zulk Ein recht erhoben werden uitgeoefend 2 ore Het derde artikel strekt dien maatregel uit tot de Cannon der concilien, zelfs algemeine. Die zoo beroemde vergaderingen heben nergens meer eerbied en achting ge- noten, dan in Frankrijk. Hoe komt het dan, dat zij bij die zelfde natie zoovele hinderpalen vinden en dat eene burgerlijke formalit het regt geeft, om derzelver beslui- ten te eludecren en zelfs te verwerpen? = Men wil, zegt men, dezelye onderzock, maar de weg yan onderzock, in zaken yan godsdienst, is verboden in den schoot der Catholijke Kerk 1), slechts de protestant- sche gezindheden laten dit toe en daar van daan is die bazende verscheidenheid ontstaan, die in derzely begrippen heerscht. a Dit is consequent. God heeft de onseilhaarheid niet dan aan zijne Kerk belooft; de menschelijke maatschappijen kunnen zich bedriegen. De wijste wetgevers het bewijs van opgeleverd. Waarom dan de uitspraken van een onwraakbar gezag, te vergelijken met die eener magt, welke dwalen kan en bij die vergelijking de schaal ten voordeele der laatste te doen overhellen? Iedere mogendheid heeft overigens dezelfde regten. Wat Frankrizk ‘beveelt » kun- “nen Spanje en het Keizerrijk vorderen en daar de wetten overal verschillen, zou daaruit volgen, dat het onderwijs der Kerk zou mocten verschillen, volgens de volken, om zich in Overeenstemming met de wetten te vindeh. » Zal men zeggen, dat het Fransche parlement op die wijze handelde? Ik weet het; maar het onderzocht, volgens deszelfs verklaring van 24 Mei 1766 niet dan het. gene, wat in de bekendmaking der canons en der Bullen de openbare rust zou kunnen storen of betreffen en niet derzelver overreenstemming met de wetten, die reeds den volgenden dag konden veranderen. Dat misbruik kon overigens niet worden gewettigd door de gewoonte, en het gouvernement eevoel de er zoo goed de ongelegenheten van, dat hetzelve aan het parle- ment van Pari, den 5 April 1757, door den mond van den heer p’AcuEsEaAu zeide:,, Het schijnt, dat men het: gezag ’t welk de Kerk heeft, om decreten te maken, wil verzwakken, door hetzelve zoodanig afhankelijk te maken van de burgerlijke magt en van hare medewerking, dat zonder die medewerking, de heiligste decreten der Kerk de onderdanen des konings niet kunnen verpligten.” Eindelijk, die grondstellingen hadden geen plaats, in de parlementen, volgens de verklaring van. 1766, dan om de decreten der Kerk tot staatswetten te maken en derzelver uitvoering te bevelen met verbod op tijdelijke straffen van dezelve te overtreden. Maar die redenen zijn niet meer die, welke tegenwoordig het gouvernement ge- leiden, wijl ‘de Catholi ke godsdienst niet meer de gods dienst van staat, maar cenigliic die van de meerderheid der Fr Anschen is. Artikel 6 verklaart, dat bij ies staatsraad verhaal is r alle gevallen van Paisbiaik doch welke zijn die? artikel kel pera dezelve slechts op eene algemeene e wijze. bij voorbeeld, cine ah der gevallen van "overweldiging of overdriving van gezag is. - Een tweede geval van misbruik is de overtreding der Wetten en reglementen van de republik, maar zoo die Wetten en reglementen in strijd zijn, met de Christen leer, zou dan de Priester dezelve bij voorkeur, boven de wet van Jesus Curisrus, moeten naleven? Zoodanig was noort de bedoeling van een gouvernement. Men rangschikt ook onder de klasse der misbruiken, de inbreuk op de regels, die in Frankrik door de hei-lige canons sewettigd zijn.... Maar-die regels moesten van ‘de Kerk voortkomen. Zij alleen heeft dus uitspraak te doen over inbreuken op dezelve; want zij alleen kent der-zelver geest en bepalingen. Men zegt, eindelijk, dat er aanleiding is tot appel, al van misbruik » Wwegens iedere onderneming j welke de strekking heeft, om “de eer der burgers te compromiteren, hunne conscientie te ontrusten, of tegen hen in underdrukking, hoon of wat door de wet openbare ergernis is onard. Maar zoo een gedeporteerde, zoo cen ketter, die openlijk bekend is, zich voordoet, om de sacramenten te ont-vangen. En men hem dezelve weigert, zal hij beweren, dat men hem heeft gehoond, hij zal over ergernis schreien, hij zal over ergernis schreien, hij zal over ergernis schreien, men zal het volgens de wet toelaten, en echter zal de aangeklaagde Priester slechts zijzen pligt hebben gedaan, wijl de sacramenten noort moeten worden toegediend, aan personen, die kemelijk on-waardig zijn. Eindelijk zou men zich gronden op de bestendige geworden der beroepen (appels) als van misbruik. Die geworden klimtnizt hooger op dan de regering van Put-Lippus van Valois, overleden in 1350. Het is not bestendig en gelijkvormig geweest; het is naar de tijden veranderd 3 de parlementen hadden een bijzonder belang, om hetzelve te accrediteren. Zij vermeerderden hunne magt een hun voorregt: doch het viejende is niet altoos billijkk. Zoo kende Lopewijk XIV, bij edict van 1695, art. gay 30, 36, ‘37 aan de wereldlijke magistraten slechts hat onderzock der vormen toe » hun yoorschrajvende om de hoofdzaak (/e fond) aan den Kerkyoogd te zenden. Doch die bepaling bestaat nergens in de o7 canieke artikelen. Zij kennen zonder onderscheid aan den staatsraad het beoor-deelen der vormen en der *hoofdzaak toe. Overigens waren de magistraten, die destijds uitspraak deden over de gevallen van misbr uik, noodwendig Catholijk; zij waren verpligt dit te bevestigen onder staving met eede 5 Terwijl zij tegenwoordig kunnen behoore tot secten, die van de Catholijke Kerk “gescheiden zijn en uitspraak te doen hebben over onderwerpen » waarbij deze essentiel belang heeft..... Artikel 9 wil, dat de godsdienst worde uitgeoefend onder de leiding der Aartsbisschoppen, Bisschoppen en Pastors. Maar het woord : leiding, drukt hier hee regt o game 4 ae en Bisschoppen niet uit. Zij hebben het goddchjk regt, niet alleen het regt, om te /eiden, maar ook dat van te bepalen, te bevelen en te oordeclen, De magten der Pastors in de parochien zijn niet dezelfde als die der Bisschoppen in de diocesen. Men had ze dus niet op de zelfde wijze enin de zelfde artikelen moeten uit- drukken, ten ecinde niet eene gelijksoortigheid te veronder- stellen, die niet bestaat. 5, Waarom, overigens, hier geene melding gemacht van de regten van Zijn Heiligheid, van de Aartsbisschoppen en Bisschoppen? Heeft men heen een algemeen regt willen entrooven, dat hem essentiel toebehoort? Artikel 10. Allen vrijdom of alle voorregt van de bisschoppelijke jurisdictie vernietigende, doet evidentelijk uitspraak in eene zuver geestelijke zaak. Want zoo de vrijgestelde plaatsen (territoires exempts) thans aan den ordinaris onderworpen zijn, zijn zij dit niet, dan krachtens een reglement van den H. Stoel. Hij alleen geeft aan den ordinaris eene juridikal, die hij niet had. Zoo zal, ten slotte de tijdelijke magt volmagten hebben verleend, welke enkel aan de Kerk toebehooren. De vrijstellingen zijn overigens niet zoo verkeerd, als men zich heeft verbeeld. De H. Grecorius zelf had ze toegelaten en de tijdelijke overheden hebben er dikwerf de toevlugt toe genomen. “Art. 11 vernictigt alle religieuse etablissementen, met uitzondering van de seminarien en kapittels. Heeft men over Die suppressionen waren van een erkend nut; het volk had ze lief, zij hielpen het in deszelfs behoßen; de godsvrucht ha ze gesticht; de Kerk had ze plegtiglijk goedgekeurd, ehe verzoek der souverenen zelven: 27 alleen kon. dus selver suppressie uitspreken. Art. 14 beveilt aan de Aartsbisschoppen te waken” “voor het behoud van het gelöst en de discipline in de diocesen hunner suffraganen.” Geen pligt is onvermijdelijker, noch heiliger; maar het is ook de pligt van den H. Stoel voor de geheele Kerk. Waarom dus niet in heg artikel melding van dat algemeen toezigt gemacht? Is het een verzuim? Is het een uitsluing? », Art. 15 autoriseert de Aartsbisschoppen om kennis te nemen van de reclamatien en klagten tegen het gedrag en de uitspraken der onderhoorige Bisschoppen. Maar, wat zullen die Bisschoppen doen als de Metropolitanen hun geen regt laten wedervaren ? Tot wien zullen zij zich wenden, om ‘hetzelve te verkrijgen ? Aan welke regtbank zallen zij appelleeren van het gedrag der Aartsbisschoppen te hunnen opzigte ? Dit is eene zwarigheid van het hoogste. gewigt, en waarvan men niet spréekt. Waarom er niet bij- gevoegd, dat de souvereine Opperpriester alsdan , bij wege van appel, kennis van die geschillen kan nemen en beslis- send uitspraak doen kan volgens hetgene, wat door de hei- lige canons geleerd wordt ? (Het veryolg hierna). a DE NIEUWE KONING VAN PRUISSEN. De aangevangen regering van den nieuwen koning van Pruissen en alles wat men verhaalde betrekkelijk zijne wel- wilendheid jegens zijne Catholijke onderdanen, hadden velen met hoop vervuld. Zijne daden, wier wezenlijk karakter de bedriegelijke taal van zekere Duitsche dagbla- den niet toeliet zoo aanstonds te waardeeren, schenen het vertrouwen te regtvaardigen. ‘Doch thans zijrf ons authen- ticke documenten medegedeeld, die bewijzen hoe ijdel die verwachtingen waren; het is niet, dan al te waar, de nicuwe Koning wordt voortgestuwd in het spoor door zijnen voorzaat gebaand; hij gaat voort aan zijne Catholijke onderdanenen de godsdienst-vrijheid en de gelijkheid met de andere belijdenissen te weigeren. Zoo hij eenige schijn- bare voldoening heeft gegeven, die het hatelijke zijner aan- matigingen tegen de Kerk verminderen, staat hij eigenlijk nicts toe van hetgene wat de Kerk regt heeft te vragen en men kan datgene, wat hij zijne goedertierendheid noemt, niet anders toeschrijven dan aan de politikö noodzäleidijk- heden, die ontstän zijn uit de gebeurtenissen welke sedert twee maanden Ewropa in beweging houden. Dit alles, wij herhalen het, wordt gestaafd door documenten, die wij achtervolgens onder de oogen onzer lezers zullen brengen, Wat derzelver oorsprong betreft, moeten Wij ons vergenoegen te zeggen, dat “hij aan elken Catholijk het volledigste vertrouwen moet inboezemen. Univers het manifest des konings van Präsident van 23 Juli, ter gelegenheid van de vrijlating des Aartsbisschops van Gewesen en Posen medegedekt 2). Unde, kon als een goed voorteeken voor de nieuwe re-gering worden beschouwd. Maar het schijnt, dat de kwade geest die het Präsident kabinet tot die daden van geweld tegen de Kerk heeft aangezet, aan hetzelve ook. de verklagende heeft gedicteerd, waarvan zijne herstellende daad verzeld gaat; wijl die uitlegging aan de daad zelve al hare verdienste ontmenden, eerie geheel andere beteekenis aan dezelve geeft. De koning van Präsident dragt werkelijk zorg, om openlijk aan zijne Catholijke onderdanen te zeggen 3. Dat de interdictie zijner bedieningen en de gevangenzetting, door den Aartsbisschop von Dunuy onde: gaan slechts eene door hen verdiende straf waren wegens het miskeanen van het gezag der wetten. Dat hij in niets meent af te wij König van de maurer-gelen door wijlen den koning, zijn’ vader, genomen, en die zijnne volle goedkeuring hadden bekommen; gesproken vonnis en de latere vergunning, om naar zijnne diocese terug te keeren, slechts eene zuivere daad van ko-ninklijke goedertierenheid zijn 5 — en ne a Das die gratie hem niet is toegestaan, dan Op verklaringen, volgens welke de regten der kroon en het â Das heben noort eene dusdanige hoop gekoesterd na eene mededeeling van de heer pe Bonarp, die uit hem bekende antecedenten van den nieuwen ko: Das het niet uitvoeren van het vroeger tegen hem uit- | — 325 — de herstelling der orde in de Kerk. Inderdädte zulässige gevoelens door den koning zivelge geuit, zullen zijnne Catholijke onderdanen ontslaan van hetgeen wat hij voor een hunner Herders heft gedaan. Wat de Catholijken van het Prussisch gouvernement verwachteden, was de terugave van het regt hunner Kerk, ’t welk op de duidelijkste wijze is aangetoond geworden door de zoo heldere vertoogen, door de zoo stellige verklaringen van den H. Stoel, en door de energieke reclamatién, de zoo bondige vertoogen van den Aartsbisschop zelve, door zoovele geleerde en welsprekende verdedigingen, door protestanten zoowel als door Catholijken ondernomen. Maar dat goed regt der Kerk wordt haar op nieuw volstrekt betwist door den ko- ning, die er het gezag der wetten tegen stelt, dat is, dat van zijnnen personelen will, die tegen een wezenlijk bewezen regt, niet anders zijn kan dan een onregtvaardig verzet en overweldigende aanmatiging. Wat de Catholijken verwachteden, was eene daad van regtvaardig heid en herstel, jegens den waardigen vervoleden Pre- laat, die volstrekt elijk niets gedaan heeft, dan aan zijne heiligste pligten te gehörzamen, en wiens gedrag door zijn opperhoofd goedgekurd en door zijne broeders gevolgd geworden is; doch in plaats van eene voldoening werpt men hem eene acte van amnestie toe, die hem in den rang der misdigers plaatst! Maar wat bovenal de Catholijken moet misnoegd maken en bedroeven, is, dat die gewaande vergiffenis, 200 als dezelve is gemoteerd, de strekking heeft, om den’ waardigen Aartsbisschop te ontecren, en in zijn persoon een der zuiverste luisters der Kerk -in deze eeuw. Want hoe verward de uitdrukkingen van het koninklijk manifest over dit punt ook zijn,.zoo men ze ten minste niet veronderstelt geenerlei zin te hebben, beteekenen dezelye: dat de Aartsbisschop niet in vrijheid gesteld is, dan ten gevolge van verk/aringen door hem aan den yoet des troons nedergelegd, verklaringen, die gelijk staan met eene herroeping van alles wat hij tot hiertoe gedaan en verdedigd had. Inderdaad, waarover was het zake tus-schen het Pru issisch gouvernement en het episcopat in dien gedenkwaardigen strijd? Voornamelijk over de gods-dienstige opvoeding der kinderen, uit gemengde hu- welijken gesproten. ‘met dat gene wat men in de yerklaring van den nieuwen koning de regien der kroon en het gezag der wetten noemt. Zoo dus de Aartsbisschop verklaringen gedaan had, waarbij die grande regten en wetten erkend en verzekerd wa-en g den, zou hij de inzegening van het huwelijk hebben moeten toestaan zonder belofte of waarborg voor de Catholijk opvoeding der kinderen. Maar cene dusdanige éotis essie, die noort door een Catholijk kan worden gedaan, zonder dat hij oogenblikkelijk ophoudt het te wezen, zonder dat hij zijne Kerk verzaakt, zonder dat hij derzelver waarheid en noodzakelijkheid verloochent en zoowel hare zeigeningen als hare wetten veracht, zulk eene concessie door eenen Bisschop gedaan, zou eene daad van felonie en van hoog verraad tegen het opperhoofd der Kerk wezen > een vadermoord, aan zijne cigene kudde gepleeed. Zoo derhalye die beweering gegrond ware, zoo MARTINUS von DUNNIN zich aan zulk eene misdaad had schuldig gemaakt om het roemvolle lijden tot hiertoe zoo heldhaftig verduurd, uit ho Of de zijner standvastige weigering, als nu te ontduiken, dan zou de dag van zijn terugkomst op zijnen zetel, wel verre van een dag van zegepraal voor ons Catholijken te wezen, wezenlijk een dag van schande en rouw zijn. Het ware niet de orde, maar de wanorde die herste/d zou zijn geweest in de diocese van Posen, en de Opperherder zou zich in de noodzakelijkheid zien gebragt van eenen, Bisschop te wraken, die hem tot hier toe zoo getrou- welijk had gehoorzaamd. Maar dat onze, broeders zich ge- rust stellen, onze doorluchtige belijder héeft niet zoo ver- keerd geéindigd , hij heeft zich zelve niet tegen gesproken , hij heeft niets beloofd of verklaard, wat men ter goeder trouw zou kunnen uitleggen als eene herroeping van de principes , die hij verdedigd had of als eene atwijking van de gedrags-lijn, die hij tot dezen dag toe gehouden heeft. Wij verzekeren op getuigen, die boven alle vermeiden zijn, dat het eenige, wat Mer. von Duniw aan zijn gouvernement heeft belöffend of verklaard is, dat hy al zijn inyloed zal bezigen, om yolks-bewegingen in zine prämie te verhoeden, eene zecr onschuldige belofte en verklaring yoorzeker, en overtollig voor eenen bedienaar des vredes. Betrekkelijk hegene wat wij hier aanvoeren, durven wij onze vijanden uitdagen, om het tegendeel te be-wijzen zij zouden daartoe echter slechts de authenticke acte behoeven te voorschijn te brengen en den text der yerklaringen, die aan den yoet des troons zouden Zinnedergelegd, bekend te maken; zij zullen dit wel laten! Maar hoe zal men dan die zinsnede, en den geheelen inhoud van het koninklijk manifest, door twee ministers en eenen substitut-minister geteckend, verklaren? Wij achten ons gelukkig, die taaknict ondernomen te hebben; doch al wie met oplettendheid de bedrijven van het groote dramat, *twelk thans op de beide uiterste grenzen V van Pruissen gespeld wordt, heeft gade geslagen, herinnert zich wel andere omstandigheden in Lwropa, welke die, waar- over wij spreken, niet dan al te goed ophelderen. In allen gevalle meenen wij te kunnen herhalen, dat de Catholijken in Prwissen zich niet over die daad van ko- ninklijke goedertierenheid hebben te. verheugen; en wij durven den koning voorspellen, dat hij zich bedriegt, als hij,, verwacht, dat zijne getrouwe onderdanen yan het groote hertogdom Posen, met dankbaarheid, in de genadig yergunde wederkeering van hunnen Herder, een waarborg zullen zien yoor de bescherming en zorg, dic hij wel aan de Catholijken kerk en aan haren godsdienst wil yerleenen? Als de Catholijken hun belang verstaan 5 zullen zij veeleer met ons den Heer bidden, Zijne Kerk as 596° = tegen eie dusdanige bescherming en Zorg te beschermen, die de vrijheid aan hare herders niet terug geeft, dan op voorwaarde van ‘hunne conscientie te verkoopen en hunnen pligt te verraden! Dat gevaarlijk karakter van de beloofde bescherming ontsluijert zich nog beter door het slot van het stuk, dat zelfs naar de tour van een goothéspel ge- lijkt, waarbij de eene hand zich haast weg te . Nemen, Wat de andere aanbood, De koning beloft, met ge- strengheid te waken, dat DE VRIJHEID EN DE GELIJK- HEID DER CHRISTELIJKE BELIJDENISSEN gehandhaafd worden;” maar hij bedreigt gelijktijtig met zijne gramschap iedere poging, 072 DE GELIJKIGE OVEREENSTEMMING TUSSCHEN DE VERSCHILLENDE BELIJDENISSEN zie Storen EN DEN VREDE DER KERKEN âverbreken. Zoo die laatste zinsnede zich niet anders uitstrekt, dan tot de harmonie en goede overeenstemming der burgers, in den kring van het burgerlijk leven, zou er nicts op te geggen: vallen en de*Catholijken zouden er zich over te verheugen hebben 5 want dezelfde Kerk, die het ware gelöl belijdt, oefent ook de ware liefde uit; zij oefent die zoowel uit jegens vreemdelingen als jegens hare leden en zij oefent die ook daar uit, waar geenerlei gebruikijk regt, noch eenig straf- wetboek haar bereiken kan, zij heeft intusschen niet altoos het geluk van op dezelfde wijze door de andere belijde- nissen te worden behandel, die overal, waar z I heer- schende zijn bijna nooit nalaten haar te verdrukken en uit te sluiten, zooveel als zulks geschieden kan; nu, dat dit plaats hebben kan, zelfs in de landen, alwaar,, de yry- heid en gelijkheid der christelyke belijdenissen” opnieuw is geproclameerd geworden, weet men zeer goed. Maar de aanmatigingen van het Pruissisch. O! als het sechts ten gevolge der dusdanige dogma-: ticke verdraagzaamheid, eener dusdanige doctrinale onver- schilligheid is, dat de protestantsche voorsten aan de: Catholijke Kerk die vrijheden van aanwezen en werking, die gelijkheid voor de burgerlijke wetten, die haar volgens het natuurregt en het goddelijk regt toekomen en die haar overigens, door het plegtigste positieve regt zijn toege- staan, meenen te vergunnen; dat dan die vorsten liever hunne treurige rol van vervolgers voortzetten zoolang als de Voorzienigheid door beproeving der Catholijke Kerk, ben zulks zal willen toelaten! Wij kunnen ons wel voor den marteldood buigen, aaar wij kunnen nooit in den zelfmoord toestemmen. (Puniyers). DE ARNHEMSCHE COURANT EN DE VRIj- HEID VAN ONDERWIJJS. De Arnhemsche Courant spreekt in haar Ne. yan den 19 September Il. over de eischen der Catholijken ten opzigte van het onderwijs op eene wijze, dat zij, gelijk wij vertrouwen dankbare erkenning van elken onbevooroordeel= den zal inoogsten. Den heer Lügen volgende, bepaalt zij den wensch der Catholiken tot de vrijheid voor iedereen. om anderen te verlichten! Men herinnere zich de ken door den Cowrier de la Meuse in de jaren 1828 en 29 aan het licht gebragt; men vrage het aan meesters, eens voor die inquisiteurs teregt stonden en,men zal redelijk toestemmen, dat de Catholijken te veel door dervinding geleerd hebben , om geen wantrouwen te v jegens de bestaande school-commissien , waar 1 Ropipé VAN DER Aa, en meer van zijn kal ben. Wil men derhalve cene acte“van bekw vorderen, dan benoeme men eene jury,-of , _grijs-Nederlander te hatelijk, eene Catholijken als protestanten te ; derzoek der aspiranten belast. D * ~ os vers, die in de benoeming van vier Catholijke school- opzieners misschien reeds eene schandelijhe toegeyelijkheid der regering beschonwde, moge hierover huilen, kvar'se- tanden zelfis, als hij het goed vindt; Ropipé moge er zijne schouders over ophalen en Jesuiten in het spel wa- nen; de Catholijken laten zich met geene schoone woorden meer paaijen en de regering mag wel in het oog houden, dat zij met halve maatregelen niet te vreden zullen zijn. Het ordwijs, het bekostet wordt door de regering (uit de opbrengsten der natie wel te verstaan) behoort te worden geregeld door de wet. — Zoo sprak de edele LuIBEN, — en wij hebben te yaak die lamme knoeiboel van inconstitutionele reglementen verfoeid, dan dat wij niet naar eene wet zouden verlangen. Edoch, zal die wet aan ons verlangen voldoen, dan moet daarin uitdrukkelijk bepaald worden, dat het onderwijs op die scholen gegeven, niet in het minste hinderlijk zij aan het godsdienstig onder- wijs, van welke gezindte het ook zij. En deze bepaling moet worden gchandhaafd: diezelfde wet moet waarborgen stellen voor derzelver naleving. Het vertrouwen in dit punt is geschokt : alleen voortdurende trouw, opregte naleving van beloften en geen.dolle manspraat, als van eenen VAN Stoet, kan de Catholijke bevolking bevredigen. Het zou haar zeker hard vallen, indien zij bij voortduring moesten bijdragen tot een onderwijs, dat de strekking heeft, om datgene te verguizen,en te bespotten, wat haar Hebben darst is op aarde. Wij hebben daar een naam genoemd, die vele treurige “herinneringen bij ons’ heeft opgewekt, en wel vooral aan de blijkbaar kwade trouw, mct welke men zoo dikwerf het billijkst verlangen der Catholijken, als overdrijving, muiterij, fanatismus en dergelijke mooije zaken meer heeft voorgesteld. Onder de verdiedigers der bestanden zogenamde wie op het onderwijs, trad ook de heer vAN SLoeT ToT OLD- HUIS op, in de zitting van den 29 Augustus, vijf dagen alzoo na het beruchte diner te Scheveningen. Wij achten dien tijd voldoende, om eene goede roes uit te slapen, schoon de weledele hzer vAN SLoeT scheen te veronder- stellen, dat er onder zijne collega’s gevonden werden, wier gezond verstand in deszelfs werking nog belemmerd was; want, toen hij vooral de aandacht der honderd wijzen wilde boeijen, riep hij uit, Laten wij toch ons gezond verstand doen werken! Wat hebben de tafels van PrinsEN, de letterkast, de vormleer, de leer der evenredigheden met de dogmata van het Christendom gemeen? — 1) Hadden misschien de Catholijken geklaagd over ketterij in Prinsens tafels of in de letterkast? Hadden zij gewag gemaakt over het gevaar in de vormleer gelegen? Zeg het mijn heer van SLozr — waar? door wie? — De Catholijken hebben het gevaar aangewezen, dat hunnen gods- d In der behandeling der zedekunde, der vaderlandsche, als einen bijzonder der bijbelsche geschieden is bedreigt; doch van de letterkast is niet gesproken, Maar had VAN SLOET dan niet uitgespannen? Of vaardigen som Provinzen, Staten Don Quichotten naar de lands-erzaal, die tegen hunne eigene hersenschimmen te velde trekken? Ziedaar het bewijs, dat de bestrijders onzet wenschen datgene bestrijden, wat zij valschelijk als de vorderingen der Catholijken voorstellen, gelijk de Arahemsche Courant Z00 juist zegt. Wij verheugen er ons over, dat de 4. C. zoo rond-borstig haar gevoelen bloot legde overtween capitale puns ten der Catholijke oppositie. Wij huldigen hare edele dekwijze en wijfelen geenzins of ook zij zal inzien, dat het afgeven van bewijzen van bekwaamheid en het regelen van het openbaar onderwijs door eene wet, ons weinig zal baten, indien de regering de bestaande school-commissien laat bestaan en men in het wetten maken met geen beter trouw te werk gaat, dan de heer van SLort van OLDHuis inde onvergetelijke Kamer. THE VOLKS-GEEST TE KEULEN. Die Katholiken wollen keine Privilegien, keine dem Staate nachteilige Concessionen; nur was die Natur ihrer Kirche erfordert und was sie als recht und billig in Anspruch nehmen können. Rurter. (Jrenikon blz. 92). Men schrijft ons uit Kewen onder dagteekening van 6 September — Op den 1 September 1840 werden 1500 gedrukte ungoodigung, welke door den president-burgerischen VON STEINBERGER, VON WITTGENSTEIN, den toegevoegden burgemester, SCHWEITZER, Dr. von Groote en door drie protestanten onderteekend waren, aan de burgerij van Kealen rondgezonden, om haar tot een vergadering in de raadzaal, op te roepen, ten een smeekschrift aan den koning te ontwerpen, betrekkelijk het verder voltoijen van den Dom,-en hetzelve, na beraadsla- ging, te onderteekenen. Op den 3 September, des namid- dags ten 3 ure, waren 4— 500 personen vereenigd. Onder yoorzitterschap van den president-burgemester, namen de overige zes onderteekenars van de uitnoodiging, aan eene fafel plaats. Dr. von Groote bragt te berde, wat de overledene koning, uit godsvruchtig (120,000 Thir.), voor den Dom had gedaan, dat de tegenwoordige koning eene bijzondese voorliefde voorden Dom had, dat hij even zoo godvruchtig was, en de gelegenheid zich zeer gunstig v Oder voor de instandhouding van het kunstwerk, iets van zijne majesteit af te smeeken. Dr. von Groote las daarop cen verzoekschrift voor. en noodigde de aanwezigen ter onderteekening uit, als deze of gen niet nog het een of het ander mogt aan te merken hebben. Rondom de uitnoo« digende commissie hadden zich vele Geestelijken van het Domkapittel, bij voorbeeld Hiiscen, Iven, Weitz, Schweitzler en anderen, ook onderscheidene protestanten en met name de kommandant von DER LunpT, ver- zameld. Een stok oude man trad te voorschijn en sprak, dat hij zeker hadde verwacht, dat iemand van de talrijke aanwezige heeren en inzonderheid van de heeren Geeste« lijken, bij deze gelegenheid het woord zou opvatten; doch daar dit nu het geval niet was, zou hij zich eenige aan- merkingen veroorloven. Toen allen zwegen, ving de onde ae — 328 — a > man dus aan:,, 1k ben in den Dom gedoopt.” Een der leden van de commissie viel hem hier in de rede, aan- merk — 328 — a > man dus aan:,, 1k ben in den Dom gedoopt.” Een der leden van de commissie viel hem hier in de rede, aan- merk — 328 — a > man dus aan:,, 1k ben in den Dom gedoopt.” Een der leden van de commissie viel hem hier in de rede, aan- merk — 328 — a > man dus aan:,, 1k ben in den Dom gedoopt.” Een der leden van de commissie viel hem hier in de rede, aan- merk — 328 — a > man dus aan:,, 1k ben in den Dom gedoopt.” Een der leden van de commissie viel hem hier in de rede, aan- merk ende, dat hij zich moest bij de zaak houden zou. reden a sprak in den zijn Geestelijk en welvoegelijker. De voorzitter en zijn Geestelijk en werde! 1-lijk oezelschap 5 avaren-oogerischijnik over die wéendrig in de vergadering en over de geheel onverwachte discus-sien, in de erootste verlegenheid, zoodat de heer von WITTENSTEIN een zeer schrander man, poogde te doen verstaan, dat het doel der bijeenkomst en de vraag betrekkelijk de terugkomst van den Aartsbisschop, twee verschillende dingen waren, dat inzonderheid het laatste op een andere plaats, kon behandelijk worden en dat hij er dan ook bij zou wezen. Wie echter het ter tafel liggende verzoekschrift niet mede onderteekenen wilde, kon het laten enz. Nu had er geene verdere beraadslaging plaats, men liet het stuk ondertce-kenen, wat welligt door 80 der aanwezigen plaats had, wier getal in de laatste dagen door even zoo vele vermeer derd ‘is. Een domheer (Iven), rigtte zich nu aan den heer von WITTENSTEIN, met de be Merkung, dat hij met zeer veel genoegen had vernomen, dat von Wirr- GENSTEIN ook de terugkomst van den Aartsbisschop wenschte en hoopte dat hij te dien einde eene vergadering beleggen zou. Nu zocht von WiTTGENSTEIN “echter, alles te ontduiken, zeggende dat hij niet president-bur- gemesser was en "zulke fraaije dingen meer. Intusschen hebben onderscheidene aanzielijke ‘burgers aan den president-burgemesser de vergadening’ tot ‘het beleggen eener vergadering verzocht, waarin men beraadslagen en eene petitie ontwerpen zou » ten doel hebbende om den epning a w _ons onder andere het volgende gemeld ; a - ‘ a GRAVE, ve BorxRvgKERW van J. Witz,, * ot * verzoeken dat de Aartsbisschop in vrijheid gesteld, of voor de regtbank mogt gedaagd worden. EE EES CORRESPONDENTIE. Meermalen hadden wij het bejammerd, dat men bunten ’slands zoo weinig met den toestand van het Catholicis- mus in ons vaderland bekend was, daar onze taal wei- nig verder dan onze grenzen verstaan wordt, toen wij in den aanvang dezes jaars van den graaf pp MonTaALEMBERT, pair van Frankryk., de vereerende uitnoodiging ontvingen om zoodanige mededeelingen als wij belangrijk - genoeg mogten keuren om wniverseel bekend te zijn, be- trekkelijk den toestand van het Catholicismus en van des- zelfs belangen in ons vaderland aan het dagblad /’}Univers te doen; waaraan wij uit hoofde van het hooge gewigt der zaak, dan ook volgaarne voldaan hebben. Thans hebben wij ook eene soortgelijke uitnoodiging ontvangen, om aan het Duitsche dagblad den Courrier van Frankenland onze mededeelingen te doen, met aanbod van wederkeerig alle belangrijke gebeur tenissen, betrekkelijk het Catholismus in Duitschland en aangrenzende staten, mede te deelen, Welk aanbod wij al mede hebben aangenomen, waardoor wij voort An des te spediger alle Duitsche berigten zul-len kunnen ‘mededeclen. In eenen brief uit Paris, den 18 dezer geschreven, wordt eenen brief Gij zult binnen weinige dagen in 7’ Uniy, 3 uit Rome lezen over den staat der nT Uniram: be kingen van den 1. Apostolischen Stoel met Prwisser die brief bevat gewigtige ondekkingen. De Erw. Heer Horneacets, Pastor te Oud-Besjer- land, deelt ons in eenen brief van 25 September de vol- “doendste berigten mede, betrekkelijk de geurige vruchten 5 welke de offers der liefde onzer Catholijke landgenooten in zijn gemeente reeds hebben opgeleverd. Niet alleen zijn de Kerk-ornamenten in eenen uitmuntenden staat, waartoe uit Rotterdam f 200 is bijgedragen; maar de heer Hoes- NAGELS “had ook reeds in de behoeften van eenige ver- armde huisgezinnen kunnen voorzien; zijn Eerw. heeft een klein liefde-huis opgerigt, waarin hij onder andere een ver- laten dertienjarig meisje, dat hare Catholijke moeder nooit gekend had heeft opgenomen,terwijl eene veertig jarige v “ rouw, die, hoewel Catholijk gedoopt zich nooit over den G dienst had bekommerd, alsnu tot hare eerste Comm zal worden voorbereid. De ijverige Pastor had ook eenige bijdragen voor de armen zijner gemeente om die wij in ons volgend nummer zullen vermelc Den brief van den Eerw. Heer N. A. B. Kor: te dduard prov. Groningen, dien wij met de! langstelling gelezen hebben’ agli wi ‘i nummer mededeelen. ea” he ae a. Nummer 4l. 329 10 OcroBEER 1840. 6 EN, Sa “a “ee eh ea a oh me WRASSE RARER EE URE WUT UAC TAUEAGR UM SEU ERUELRAANRBUA044 0140444484440 444 20H CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER Godsdicust, Staat-, Geschied- en Lettevhunde. —— Als Jesus dit gexegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hij: »..+.. Heilige Vader bewahren hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat xij één zijn gelijk wij... En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in mij gelooven zuls len: opdat zij allen één zijn, gelijk Gi, Vader, in mij en ik inU: dat xij ook in ons mogen één zijn, opdat de wereld geloove, dat Gi mij gezonden hebt. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gij mij gegeven hebt: opdat xij zouden één zijn, gelijk wij ook één zijn. Ik in hen en Gij in my, opdat xy volkomen één zijn: en dat de wereld wete, dat Gij mij gezonden hebt. Joanx. XVII. j Her poneav yan De CATHOLIJKE NEDERL. STEMMEN, 1s te GRAVE, (Brecisnenstraar, B. No. 28). Op dit blad, ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; bet half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling Bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kun- ' nen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde stukken en brieven zullen door de Re- _ _. dactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 centen den regel geplaatst, behalven de 35 centen zegelregt. - Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. DE TROONS-AFSTAND VAN KONING WILLEM I. Onverwacht en gewigtig is de afstand yan de kroon, door WintEM I, ten behoeve van zijnen zoon, den Prins van Oranje gedaan. Ere zij den grijzen vorst, die gevoelende, dat de gewigtige tijden, die wij beleven, eene krachtdadige hand vorderen, om de teugels van het bewinden te besturen, de grootmoedig- heid had, om die teugels aan de hand van zijnen zoon af te staan! Witllem I verdient daaryoor de erkentelijkheid der geheele natie, die met hare wenschen en gebeden, in zijn stille afzondering den vorst verzellen zal, die zijn volk beminde, die het zoo goed meende, maar die van den aanvang zijner regering af, door verkeerde raadslieden omringd was, die het vrijheidlievende Nederlandsche volk niet kenden of hetzelve miskenden » die de oorzaken. waren yan de scheuring des rijks, het over- geleven gedeelte onder eenen schulden-last deden bezwijken, en het vaderland aan den rand van eenen afgrond voerden, waarin het misschien weldra zou zijn nedergestort.... Moge - Witrem II zijne regering met de verwijdering dier mannen aanvangen.....! Moge hij weldra in geheel Nederland zoo populair wezen, als uzig Witrem II zijne regering met de verwijdering dier mannen aanvangen.....! Moge hij weldra in geheel Nederland zoo populair wezen, als uzig Witrem II zijne regering met de verwijdering dier mannen aanvangen.....! Moge hij weldra in geheel Nederland zoo populair wezen, als uzig Witrem II zijne regering met de verwijdering dier mannen aanvangen.....! Moge hij weldra in geheel Nederland zoo populair wezen, als uzig Witrem II zijne regering met de verwijdering dier mannen aanvangen.....! Moge hij weldra in geheel Nederland zoo populair wezen, als uz ten wisten te schatten, die zijn eer verkroon: opofferden en opofferen ligt missileid gedeel hij in Noord-Braband is, en vroeger ook in Belgie was! Een sterk geheugen was immer een gave, Wwaarmede de vorsten uit het Oranje-huis waren toegerust: moge de nieuwe koning zich dan vooral in deze oogenblikken herinneren, welke partij het was, welke dagbladen het waren, die hem in 1830 en 1831 hoonden en bij de natie verdacht poogden te maken! Moge hij zich herinneren wie het toen waren, die zijnne in- dedigden en in wier gastvrij-midden hij die liefen en achting genoot, die hij verdiende maar die hem elders betwist werden, do heersch en baatzuchtige wezens, die aan hun hartstogten het welzijn des vaderlands en d der bevolking wisten te werken....! Dat de ko-S -. ning zich dit alles herinnere en zich wachte voor hen, die hem toen verguisden, en thans welligt de rol van lage viejers zullen vervullen.....! Reeds heeft het Handelsblad zijne belagchelijke jeremiade aan vader WILLEM vergeten, en bij de eerste tijding van diens afstand, begroet het WILLEM II reeds met adulatien! Nooit hebben wij WILLEM I gevleid, noch de gebreken zijner ministers bewimpeld of ontzien: zoowel na als védr de scheuring van het rijk hebben wij gewaarschuwd tegen de gouverne- mentale bemoeijingen met godsdienst-zaken, tegen den alleenhandel in het onderwijs, tegen het weerstreven der wenschen van het grootste en meest aan de belastingen betalende gedeelte der natie, met een woord tegen alles wat den krisis heeft doen geboren worden, waarin het vaderland zich thans bevindt. Onze taal is altoos dezelfde geweest. Verheven en edel is de roeping van WILLEM II. Mogt het Nederlandsche volk aan hem het redres van al zijne grieven te danken hebben! In dat vooruitzigt verheugen wij ons over zijn komst tot den troon, die wij hopen, dat altoos voor de stem der waarheid.en der vrijheidsliefde toegankelijk zal blijven. Hij toch kent de mis- slagen die er begaan zijn; hij weet waar hij door. de liefde en eerbied des volks omringd wordt, z00 vaak als hij zich in hun midden vertoont; hij kent het verlangen der natie naar eenen echt constitutionelen regeringsvorm, met constitutionele waarborgen, zoowel voor de veiligheid der kroon, als voor de regten en vrijeden des volks; en wij mogen ons dus vleijen, dat met zijnne regering een nieuw tijdvak van geluk en welvaart voor volk en vaderland zal aanvangen. 