De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
Si ZEDEN DER W I L J3 E N Godheden loondugent begrecp, is Heiligkeit, Hojwnis enna hen alle de Dicjiters de zelve afgefchildct hebbeni. Laat jcns dan We tyden in het Heydendom underfqheydcn » laat COS vau de eer-. He tyden alle deze poite verdichte afzonderenj die de laatfte tyden verzonnen hpbben, en die van jupicer -een overfpeelder en groien lichtmis geipaakt hebben; van BacchHs eendronkaart in en hoogften graad: van Venus het model. van alle Hoeren, en van Merkurius eenpatroon der Pieven enz.j Laat ons tot dezeecr-fte eeuwen opklimmen, waar.m deserlle Zinnebeeldige Denkbeel-den zo verdorven niet wareh. 'Is waar dat wy er noch enige verwarring in zullen vindeh, Want onder de zelrne namen en onder de telfde Zinnebelden ont-dekken wy verfcheyde perionen en verfcheyde voorwyrpen. Bacchus en Ofiris, by voorbeeld, jyn de Godheid, de.Zon, onze erfte Vader, en de afbeeldzels van den yerlofler : op de zelfde wyze zyn Vefta, Ceres, Ills, enz. de Godheid, 4e Zon, ende Maan, en worden in eene perfoon verwart, waar in men tegen Ihrydige eigenfchappen virid, gelyk moeder en Maagt zyn. Lvenwel zyn deze zaken in de vergelyking die men 'er yan met onzen Godsdienll maken kan, gemaklyk voor die genej die het weten, te optwarren ; in plaats dat onze Godsdienll zelfs diergelyke verlegenthen in. Die gene zou verwekken, die den zelven niet verflaßen: want het is zehnt dat men daar in den Zaligmaker als völlig zu sein God fpreeke, om dat hy in der bad Godlyke en ttienrJielyke natur gevonden word; men spreken er van als een mehlbh, wenn men geen acht geeft als op de menfchelykheid; en dezc menich word in den naam van Adam met onzen ecrllen Vader en zyn gantfche geilacht verwart: hy word daar in met den zondi-gen mqnfch verwart, om dat Jiy alle onze ongerechtigheden op zich geladen heefc: einddyk men pall verfchcyck Zinnebeelden op hen>toe, die met die vamde ecrllc Oudheid overreenkomen, ge-ly, dat hy de Zon der gerecht. chtigheid » het lichtder Wereld, het Hetneh brood is enz. De bewoordingen waar van men zijn HcyJigc moeder te eeren j fchynen 'cr een foort van Godheid van te* maken, en dezelve met God te verwarren; vant de titel van Koningin der Engelen en een meniete andere die men ha^: ^oefchryfc, komen op die uitdie men aande moeder derllcy-dej^che Goiden gaf. De kprk zelfs paft op haar in den dicnit van haar jfeeftdagcn de woorden van de H. H7 ^ros ttt.toL 9t ens dan 'nrx de eer-. I de laatftc jpecider en :onk«art in ioeren, en ot deze ecr- ; Denkbeel- len vinctcn , leelden ont- :rpen. liac- Zon, onxe op de zclfde Zon, ende I men tegen- lyn. Lven- ,n met on-ien hct weten , crgelyke ver- ven niet ver- aligmaker als , ter oorzaak « memlliely- een menfch , eid ; en de/.c ze dikwils af, gelyk ik daar zo even een voorbceld van asng<jroert Jieb , met de Zon bekleed , op de Maan tredertde » en den kop van het helfche Serpent verbryzelende. De flang , een Zinnebeeld van Ifis* is haar zodani^ eigen » dat het in haar en in haar zoon is » dat de woorden, die God cegen het Serpent ter oorzaak van de zondi^ ge Eva legt, waar gemaakt worden: -,* ik zal een eeuwiee vyand- „ fchap tuffchen u en de vrouwc fteilen, tuflchen uw zaaa en haar „ zaacT, gy zuk haar lagcn leggen > en zy zal'U den kop verbryze- 9» len. ' Even eeris gelyfc alte de Zitinebeclden van den Godsdienft de Ichuld van onze eerfte Voorouders » en de voldpening die 'er voor moch gegeven worden tot hun voornaamile voorwerphadden,njoe* ilen ook op dit zelMe Voorwerp alio de wezehtlykfte oefFeningen van den Godsdienft flaan * en dit is 'er noch noodzakelyk om te bewyzcn. ACHTIENDE HOOFTSTUKv "^- , DE gewonte die de Tybarenen hadden vail als jun vrouwen irt de kraam waren gekommen te bedecken, was een godenlängige offenen de erlzende i'chync te hebben, en die een boete voor de erlzende i'chync te hebben, en die een boete voor de ouders fchynt te zyn, tot verzoening van deze zonde ingeftek. Deie gewoortte word door die der Galibis, der Karaiben, der Brazllianen en andere  zyn Hamak aan het dak Van zyn Just liangende, ver van zicli daar door zyn vrouw laten koelleren. Felyk eenige Schryvers van de eene en de andere gefchreven hebenden begraaft zich daar in de eenzaamheid en iHlzwygenthiid, en unerhoud een zo strenge vaften van zcs weken i dat wann, der zyd verlopen is hy 'cr zo mager als een gegraamte uitziet, waar na hy genootzaakt is een zekeren voor zyn opkonld om ttf brengen. Die heeft 'er de Hcer Biet van gefchreven. Vader du Tertre voegt 'er by, dat na de 40 dagen van deze lUenge vaflen verlopen zyn > zy een gaftmaal voor hun bloedverwanten eri vrinden anrechten van de korften van de KalTou-broden. Die zy gedorende hun väften liebens beginnen te eten l'en van zy volgens het gebruik niet als de kruim mögen eten. Eer zy aan 't eten valten kerven de genodigde de huid van dezen armen bloed met tanden van een 'Akoutii en laten iem uit ullc deleh van zyn lichaani de K ader, De Akduti is volgens de befchryving die 'cr de Hcer Rochcfbrt van maaMt, „ ccn dicr van ccn donkcrbruinc vcrf,!ict hecft borftclig, kl;uir hair, en een „ klcinc ftaart zondcr hair, het heeft twee tanden aan het oppcrftc kakebeen, ,, en twee Mn het onderlte} het houd het eetcn tuflchen de twee voorftc pOten, „ gelyk de Wezeltjes, hy maakt een gel * Aid als of hy duidelyk Coiyl zeyde. Men jagt 'cr met hoisting op, où dat zyn vlccfchj fchoon het wcinig nn 'c wiM  zieken. Door in bezüglich een zieken. Dit ist niet al., want daarna nemenn zy zieken of tachtig korrektjes piment of India ofehe peper van do afterkitc die zy vinden kunnen » en na dje fyn geftoten io 't water gedanantc hebbeni wafTchen zy met dk gepcperde water de won> den en liuekens van'dezen eleudigen* dieoiiet veel minder ^yn lyd als of men hem levendig verbrandcie; ondertuitchen roiig : by geen een word rprcken>. zp hy niec ypor lafhartig en eerloos vvil uitge. kreten worden. Deze : pechtigJi^id ge-eindigt zynde » breftgt men hem weer in zyn bed* <^ar by noch eenige dagen blyfc», terwyl de andere goede cier houden en zich o' zyn koi'ten vrolykr maken. Zyn vaften duuic noch zes maanden, gedurende dewelke hy noch. gevogelte Doch vifch eet, gelovende dat die het kin4 vm fcmdenf en' dac dit kind deel zou hebben aan al cie natuurlyke gebreken derdieren, waar van de vader zou gegeten hebben. Deze lange en 20 ftrenge vaften word niet als Voor de eerstgebobornen gehörden t voor de anderen > die 'er volgen mogen » ko. men zy 'er beter koop af. Thevet verzekert dac gedurende dezert tyd de Brazilianfche vrouwen j die in de kraam leggen, een langer en strenger vaften als haar mans houden. Volgens Vader du Terre worden de vrouwen van de Kaiaiben op de Eyianden met min der strengheid eehandek. Ik we^t niec dat in Noorder Amerika du manen in dit ituk die van 't Zuider deel navolgen i maar wac bun vrouwen aangaatf '( is zeker dat zy na haar kraam een dieet-hou. den • die t' enemaal na een boetdoening gelykt. Het iulpmiddel in de wet der natuur ingeftelt om de vlak van de Erf^qnde Uit te wien, raakte niec alleen de Ouders van hec kind. Dit kini fchuldig door hec ongeluk van zyn geboortci moeil de ipisd^jc, t idic by van zyn Ottders ge erst had boeten. Schoon men niet wejec waar in dit geneesmiddel bellondi komt men evenwel pvereen dat er een was, en dac dit noodzakelyk was. Mischien was beteenfoort van Doop enreiniging der Wet; in der daad, 't was een gebruik van byna het gantfche Heydendom geiyk het noch dac van gancfch Amerika iS) de jong gebore kinderen in 'c waater en zplfs dikwils in bevrorc rivieren te dompelen, en die feiiynt my tjoe altyd als een oefTening van Godsdienll aangezien te zyn gcweefi. Ikhalven dat was 'er een bellemde tyd om het kind een naam ce geven. Dit was een Tyd van plechtigheid, waar toe de gantfche bloetverwantchap genodigt wierd, en waar op men een gaftmaal aanrechttc, dat miflchien oorfpronkelyk een OHerande wa$. By verl'cheyde Natien, die de gewoome van befnyden iad- den I , wild fmaakt, van vclcn zo gocd als ccn konyn gcacht worJ. Wanncer Iiy „ vervo^gc word, red hy zich in de holle bomcn, van waar men hem door rook „ dccc uitgaan, na dac hy vrcesiyk gefchrecuwt hecft. Als men hem jong „ vangt word hy licht tarn gemaakt, en wanncer men hem boos mAakt,zctzich ,} het hair op zyn rug te bcrgen, en hy fianc den grond met zyn achtcrlle orcu n gclyk de konynen. Hy is ok van die groottc roasn- heefc kortc en rande oren, „ en zya tanden zyn %o fcbcrp aU cen vlym. Rnbtfut iiifl. Nut. des JJIcs ^ntilltii ch. It. art. 4. VAN A M E R I k A. II. BOEK. Den, gelyk de Joden, of iets diergdyks, kofte het aan 't kind bloed, want dit moeft noodzakelyk op deie pynelyke operatie volgen. Deze tyd was overal niet eveneens bepaalt. By de Hebreeuwen was het de achfte dag na de gcboorte, ten zy andere redenen dele picchtiglieid drongen uit te llellen. 'Staat vail dat 'er iets diergelyks by de verfcheyde Natien van Amerika was en noch is, gelyk men uit het getuigenis van verfcheyde Schry vers, die het melden, lien kan. Ik zal my verge-noegen met te verhalten 't geen 'er Vader du Tertre en de Heer Nikolaas Perrot van zeggen. Acht dagen daarna (te wecen na de zes maanden van deze ftrenge vaften ) vcrzoekt de vader een van zyn belle vrienden om Gevader van het kind te zyn, of Ge- moedcr, zo het een dochter is, die na een weinig haair van het voorhoofc des kinds affnyden, het dik van 't cor doorboren, gelyk ook Jiet middeN 't schot der neusgaten, ( daar Men twee of drie draden van katoen „ doortrekt, uit vrees dat de gaten weer toe mochten lopen ) en „ de onderlle Up. Wanneer 't iun dunkt dat het kind te zwak is „ om deze pyn uit te flaan, llellen zy het tot het einde van 't jaar „ uit, en houden zich tc vreden met hem een lok haar af te fny- ,) den. Dit gedaan zyndp geven Zy hem den naam, dien hy zyn „ levcn h.ng moet voeren, zy laten evenwel niec na *er andere aan „ te npmen, maar deze blyft hun altyd by, en tot erkentenis fme- „ den de budcrs van 't kind den hals en het hooft van den peter of ,, den meter met oly uit de Palmbomen. „ Wanneer een kind , zegt de Heer Perrot » 't zy een jongetje *t » zy een meisje , vyf of zcs maanden oud gcworden is , rechren de ouders een gaftmaal aan van 't befte dat zy hebben » waar by zy den Jongler met vyf of zes van zyn Lcerlingen verzoeken. ( De- ze Jongler is zo veel als eertyds de Priefters waren. ) De vader , des huijsgefms zich tot hem kerende, zegt dat hy genodigt is om , den neus en de oren van zyn kind te doorboren , en dat Jiy dit J, fcftyn aan de Zon of aan e^ nige andere gewaande Godheid of- „ fert , daar hy dc naam van noemt , dezelve biddende om deernis met zyn kind te hebben , en het in leven te fparen. De Jongler of Waarzeggcr antwoord vcrvolgens nagewoonte, en roept den geell aan , dien de vader uitvcrkoren heeft. Men bied hem en zyn Leerlingen etert aan , en zo 'er cenige fpys overblyft ftaat het „ hun vry die me£ na huis te nemen. Als men gedaan heeft met „ eten zet de moeder van liet kind den genodigden pekeryen i ke- i> tels of andere koopmanfchappen voor , en geeft het kind in han- „ den van den Jongler* die het aan een v^n zyn leerlingen vail te » houden geeft. Na zyn deun ter ere van den aangeroepen geeft ,, ge-eindigt te hebben , haalt hy een platten priem , die van een „ been gemaakt is , en een grote els uit zyn zak. Met de priem „ dv)orboort hy beidc de oren van het kind , en met de els den „ ncus. Hy vult de gaten der twee oren met kleine rolletjes van „ een fchors > en in de neus lleekt hy een entje van een vefer , die „ hy daar in laat ileken tot dat het genezen is met een zekere zalf K 2 daar it }} j> » Plcch- tigheid van het kind een uum (e gevcD. Memoir reitet nufiritt du SitMr N.Ptr- rot. Afzon* derin- g«n der vron- vre II en jonge doch- tcrs.ieo tydeii harcr inaaiid* llooden. LaPott' rie,Hifl, JH'^' tncr.fipt, turn' 3. jiuttnio Unit ConqHifl Efpirit*. nldtlPa- raqnay nitr, Vo. jagtd* i'trft. liv, 4. <haf, S. Hoe by deNe- gers van Guin^ / 'vvage isfc.p. 168. 130 Z E D E N D E H W I L D E N „ dair hy het mefi fincert. Als Jiet genezene is steekc hy 'er 2\va- i, ncdons in of gan/cdons. De afionderingen der vrouwen en jongedochters ten tytlcn barer maandllonden en reinigingen, die -to wel hy do Ileidcnen al . Sieben, der de Joden in gebrujk waren. Neben den godsdienst tot grond gebrujk, en Ichynen als geneemiddelen voor de zonde ingelielt te zyn geweell. Zy zyn in Amerika zeer flreng daar men haar iutten aapart maakt, gelyk voor die gene die onder de Joden met melaats, het aangetaA wnren. Zy worden dan 20 einrein gehonden, dat zy niets van gebruik duren van de andere menfchen afgezondert, en elke reys doofc men het vuur van de Hue, daar ly uitkomeni uit; de as danr van werpt men buiten het dorp, en men ftcekt een nieuw vuur aan, als of het eerlle door haar tegenvvoordigheid befmct was gewceft. By de volkeren die de overcours van de Rivier de La Plata bewonen, nicht men zu haar Hamak, als of zu dood waren, latende daar meine als een kleine opening voor den mond in, om häar het ademhalen niet te benen. In dezen lässt blyven zu lang ajz dat duurt, waar na zu tot de proeven overgaan, die alle de gen die tot huwbare jaren gekommen zyn, moeten ondergaan wäar van wy de omstandigneden hier na zullen melden. By de Guebers „gaan de vrouwen of jonge dochtcrs zo dra zv n haar maandllonden voelen ten ecrllen uit haar huis, en gaan al-M leen op het veld wonen in een klein hutje, van teenen gcmaakt, met een daar voorhangent zcyl, dat voor ducnt. Zo lang als Dat duurt brengen men haar alle dagen te, etcen en te drinken, en v-anneer het over is, zend ieder na haar middelen ilrekken an den Priester een geytjc, of een hen, of een duif ten offer; waar na zy in 'c bad gaan > en daar na zommige van haar vrin den ter maaltyd verzoeken. Dc Negers v«n Guine en ^e Goudkuft in Afrika hebben een dier- gelyke wet van reiniging en afiopdcring yopr dc fexe ; ' maar in plaats van voor iedcr vrouw of vrylter een byzondere hut te bou- wen, hebben zy 'er een in'tgemeen, die als een groote zaal is, daar alle die gene die die ongcmak hebben zich na. to^ kui^ien begcven , en tc zamen leven. .j. • Zie hier wat de Vader Godefroy Loyer * in zyn Befchryving van ht-' Koningryk van Iflint verhaalt. ,1 Daar is een zeker aanmerkens- waardig gebruik, van alien cyden ondcr 4^ Negers van deze kufc ingeftek; te weten dat leder dorp een huisheeft van deanderc ontrent hondert treden afftaande , dat zy Bourmmon noemen, waar in zonder uitzondering al de vryfters ea vrouwen zich ge- nootzaakt zyn tc begeven , en van de wercld afgefcheyden te bly ven , tot dat haar reinigingen te eenemaai ophouden , waar na het haar vryfiaat tveer na iiaar jbius tc isc^^p. Me;) brengt iiaar ^■■. > H-i -nx ■.\:-A ■>'{ r 'tgeen » » n * Dc Befchryving van Vadcr Godefroy Loycr , mun^vk \«n de Preckheren , is te Parys in 1714 op4cr het opzicht vi^ V;iJer dc la PI.1 iiik van dc zelfdc Order, en Lcraar van de Sorbonnc, gedrukr. ' Order dfr ,icc, irmn* VAN A M E R I K -A. II. BOEK. m It xwa- n barer ; by dc ond ge- te xyn hutten melaats- gebruik zyn xc like reys : as daar aur aan « geweeft. Wonen, ide daar :t adem ig ais dat gene die r vanwy > dra zy gaan al- gcmaaktt Zo lang : drinketii W llrekken en offer j laar vrin* een dier- maar in te bou- al is, daar )egcven, yviog van unerKens- deze kuft de anderc noemeni xich ge- leyden te waar na sngt liaar 't geen Qi-dcr Jer bcc, iviun- >» »» » 't gccn tot's levens onderhoud nodig is » als of ly w- de pefc belmet warcn, en zy zouden om geen ding tcr wcreld, onge- mak, wanneei- hci liaar overkomt, durven verzwygen, want zy zouden 'cr het leven niet aibrengen » zo men mcrkte, dat zy iu „ dien tyd voor haar manncn Jiec eeten klaarmaakten. Ook doet ]\ men haar de * FetiAe eeten i en zwcren dat zo dra zy 'er de „ minstte blyk van het hare mannen zullen openbaren > „ en zich in de Bournamon begcven. Het ccrfte dat de Karaiben en al de Wildei) van *t Zuiderdeel cadjn. s' morgens als zy opftaan doen > is zonder uitiluiting ( mannen eq i en der vrouwen elk in t byzonder} zich in de zee te gaan baden, of, 't wiWea, geen noch beter is, in eenige rivier, zo zy daar dichte by zyn. Dit März alle de viäääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääääää ging, ter oorzaak van het onfchendbaar gehcym, dac 'er over deze zaak aanbevolcn was. De Ongewyde Schryvers t zelfs, wanncerde gelegentheid om'^ inh^n HiQorieti van te (j)re- ken, zich natuurlyk opdoct, blyven met eerbied flaan, houden^ zich aan een godsdicnAigc Ailzwygenthcid > en maken hun werk vaq deze zi^ken van Godsdiend verholen tc houden, waar ontrent onzc nieuwsgierigheid beter wenfchtc voldaah te zyn » en vofier gaandq K 3 ge- ...,. Dé Fetiche is cen förnt Vnn Talisman of iets dat overcenomt met de Mam" Uu der Amcrika. Deze Afgodifche Négers van Afrika hebben viel gebracht den na die van Amcrika zer wcl gclykcn, voor al in znkcn die den Godstoff befreien. Men ziet ook een zelfde overreenkomst van Zeden onder eni- ge barbajärische Vplkcrcn van Ooft-IndicD met de Amerikanen maar ik tie 'er fjcn da;ir deze overccnkomll volmaaktcr is als by de Barbaten van het Eiland ormoza, niet ver van China en Japan. Ik ftond'er ten uiterllenvcrzet over, cocn i)c de :l^fchry ving die 'er een Hollandfchry: Predikant, Georgius Candidius {^cnaamt, van gcmaukt hccft,las. Als ook dc verzamcUogen van a Anmakens Wardenige en fichte der Zendlingen van onzuelle zammen. Het verlauf van Candidius word in de  niet on-kiindig ingelaten hcbben, zonder lich cvcnwd in ecn omllandig verhaal in tc laten, dat het schcim van dc/c Verborgenthcden zou hebbcn docn ilekkcn. Men kan uit hct gcen zy zeggcn bellui-tcn, dat de Inwyingen een rcdclyk langcn tyd duurden, en ver-Ichcydc taken behclsdcn, die men tot zekcrc hoofipunien kan brengen, die de Helling, die ik geoppertheb, bewyzen. Dc Jnwyingen hadden als twee veilcheyde llatcn. De ccrfte was een llant van \'erzocning, en de andcre een Aaat van lieiligmaking en Volmaakchcid : en miHchien waren het dcze twee ftaten die het onderlcheyd van 't gecn men {fe grute en dc kleine Verborgmhe- den noenidc, iiitmaakten. In dc llaat van ver/oening , die waarlyk een ftaat van boete was, hiclt men zich afge/ondcrt , en fprak niet : men vafte llreng : men fpecnde zich van dc gcoorloofdc huwlyks - vcrmaken : men deed bckentenis van zyn misdaden : men ondcrging verfcheydc reinigin- gen die den ftaac van een gcclllykc dood en ccn wedcrgcboorte verbeelden : cindeljjk men ondcrging ilraHen , d;t: een bocte fchy- nen tn een voldoening voor dc vooiJcdc zondeii. Voor deze Inwyingcn moclt men zich de be/lommeriiig van dc wereld onttrekken, die icmands aandacht , die men aan Gods za- ken fchuldig is, zou hebbcn kunnen aftrekken. Tot dit gcbruik waren 'er afzonderlyke plaatzcn gefchikt, daar men geen gemeen- fchap met de godloze wcrcld had, Dcze toevluchtcn waren na al- ien Ichyn of in de bolfchen die aan dc CiOclcn gcwyd waren, of in den onitrek der Tempels , ahva-r die gene , die cot den Altaar- dientl gefchikt waren , woonden. Het vallen wierd noodzakelyk in de Inwyingen tot de Verborgegenheiten vereifcht, gelyk uit het plechige antwoord blykt, dat de Inwyingen gendze was te gevon, Jejimavi, ik heb gevast. Dit Varten was ten uiterilen Areng, en schon  //; cafto tjfe, en de Inglis moeft ecn plcchtige gctuigenis geven, dat hy deze proef uicgeftaan had. De gene die cleze ingetogenheit moeie-lyk viel, tuchtigden de prikkelingen van 't vleeich met dulle ker-;.i.M.... -' vcl .........v'-.,?ti\.'' ;. - ''Vi i-ns r;' hmii ii> -.n^n'-i »'* mfJ^^''-- p'-'* *?•' * yfrttoHas, llb.^. Elcufinionirti veftrornm horas 8c drigincs prddurit iirbes Sc aitiquaruni Elc^ia litrerarum } ipfa dcniquc fycnbola,' -^ux I'pguii, facrorum in acccptionibus relpondctis. Jcjunavi, atquecbibi cycconcm, dc'gcfti fump-, ii& in calithutn In accipi rurfus, in cyltulam mnduli. Julius Firmicus, lib. de Errore Prof. Relig. In quodam tcmplo, ut in inte- lores partes homo morkiirus post admitti, dicit, de Tympano manducavi, de Cymbalo bibi, & religionibus secreta prædicj. Quod Graco fertionc dicitur, VAN AMERIKA. II. BOOK. ut in inte- vel te drinken : andere leyden onder hun matten kruiden i die zy geioofden dac de kracht hadden om de kuisheid cc bewaren. Deze Wet was mörden der minder uitgefährt nach de plaatzen en de verfcheide flaten der Ingeween. Zon dem waren er nie zu leiden, als gedurende aen tyd hunner länger, andere on der liebenden leven lang, maar de prächtigen van Cybele waren gedwöhnen zehn te ontraannen. In de verzeeningen van bézondere misdienenen en die onafhanke- lyk fchynen van de Inwydingen tot de heiligen vcrborgentheden, mottften de schuldigen toevlucht tot iemand nemen) die zezuiveren konj en zv moellen ten minfle in 't algemecn hun misdaad bekennen Apollonius van Rhodus geefi er ons een voorbeeld van in Medea en Jazon, diezich by Circe lieten verzoenen. Circe deceive binnen nöbende doen komen en genodigt om te zFtten > werpen zy zich eens klaps met een drift op de haartdede neder, en lyven daar in den gewoonlyken ftant van iinekende perfonen leggen. Medea dekt met beyde' handen haar voorhooft, en Ja/on lieekt den degen, daar hy den ongelukk'gen Abfyrtus me gedood hecfc, in den grond Gedurende al dien tyd drajen hun de ogen op een ongewone wyze in 't hoofc, en hccwezen ftaat woeft en verwildert. Aan dit teken begrypt Circe i dnt zy aan een moord schuldigzyn; ende vreesvbor Jupiter, die de i'mekenden onder zyn befcherming neemt, noodzaakt haar, hen vojgens de gewone wyze te zuiveren. Zy bereid ten eerften alles wat tot een oiferande nodig was. en laat een klein speen- varken komen. Na het zelve geKeclt ce heb-ben, befmeert zy met het bleed daar van de handen der twe fchuldigen, 't gecn zy met offerplegingen ter ere van Jupiter, wreker der moorden aan bloetverwanten gepleegt, en hun verzelt. Haar Maagden > die haar gewoon waren in deze gelegent- bedentend En dieni tedaan, nemen alles wat tot de verzoening gedient had, weg, en werpen het weg, onderwir zy op het Altaar heilige koeken in de vlam werpt, en gebeden uitftort om de gram schap der heiligen furien te flillen, om Jupiter met hen beide te verzoenen en, zyn gunft te gewinnen, 't zy datzyze met dat van hun nabe-llaande of Medeburgers bezoedelt hadden. De plechtigheid ge-eindigt zynde, doet Circe hen op tronen 7.itten, en zicn recht over hen gezet hebbendei doet zy hun ver- icheyde vragenj in 't algemeen over de reden van hun revs, maar noch nader over de oorzaak die hen verplichc had om zicn by haar te laten zuiveren. Medea verhaalt nan Circe het gebeurde, maar verzwygt evenwel de voornaamite omftandigheden van de dood van Aolyrtus. Circe, aan wie na alien schyn de Goden dezelve ontdekt hadden, was daar niet onkundig in ; maar met medelyden geraakt over deze ongplukkige Vrouw, die vele tranen Aortte, ver- noegde zy zich met haar in t algemeen haar in t algemeen haar vlucht en misdadente verwyten, en joeg vervolgens hen beyde uit haar tegenwoordig- heid, en uit haar Ar nui, zonder hun enig ander quaad te doen. In de verborgenthcde van Samothracie » moeflen die gene die men wenden. Men wenden om den könnten, hodte. Bewa. Re. ZEDEN DER WILDEN Verbor- gen. Siino- Ihraden. Pin- larfb. i» Tluub iU4. Wittf. tiiKiii gen. men inwyddc > gcdurende bun vcrzocningen de zonden die i.y b«< drcvcn haddcn % ot ten minik dc voomaamile opcnbaren. Wy moeten hct btlluitcn uit liet gcen Plutarchus van Lyiamlcr vetliaalt. De Prielicr hem vcrklaart hebbende dat by l.cm de misdaad mocA bckcnncn, die hem bet zwaartt op 't ban le . Y, wilde Lyfander, die daar niet vioom genoeg toe was, uit hem weien of hy bet was of de Goden die bet hem bevalen; de Priester antworten dat het de Goden uaren. Wel zeyde Lylander, vertrck dan, en lal bet den Goden openbaren, wannecr ty my vergen. De zielde Scliryver verhaft noch  niet alleen water toe, maar ook zout, bloed der nacbt-oiferen en vuur. Daar waren afwärtingen die tot verzögung, en andere die tot toebereyding die; die toen vcrondertlidcii een vrywil. lige of zelfs onfchuldige misdaad, gelyk bet zicn of; aanraken van eenlyk, enz. De andere waren maar cen tocbereydjng tot een groter volmaaktbeid; want hue zuivcr men was, dc zicl kon, volgens bet gevoelen der Heidenen zelfs en moell zicb altyd meer en meer zuiveren, om zicb waardiger tc makcn om de Goden te na- deren. It was niet alleen de Wet van Mozes die dezc uiterlyke reini- gingen gebruikte, de andere Natien Jadden 'cr ec . In zer groot géral, die door de wetten bevolch waren, voor al voor de Prievers. Die van Egypte overtroffen af de anderen, want zy fchorcntothun wenkbraauwen toe, om minder fmeiten onderworpen te zyn, en om zicb met meer gemak te rcinigen; dezclfde bewegreden was er in de Befnydenis. Maar daar waren in ""t beloop dcr Inwyingen noch hciliger en Sa* kramenteelder reinigingen, zo ik my zo durf uitdriikken, als dc ficwoonlyke, die men dikwils berliaaldc. * Tertulliaan gecft een Icbone getuigenis van deze Inwyingen , door cen foort van Wcdcr- {{eboorte en Doop, in de Vtrborgenthcden van Mithra , Apollo, fis en de Godin van Eleufina. Men noemde den gcnen , die de zorg Nationis Sacris quibusJam per lavacrum ini- Ipibs ctiatn Dei>s Ibis lavationibus cflfc- • Tfrtull. de BaptifmOi cap. f. tiantur, Iddis alicujus, auc Mithrx. runt , cxtcnim villas , domos , tcmpla , totafquc urbes afpcrginc circumlata: aqux cxpiant pndim. Ccrtc ludis ApoUinaribus & PcluHis ( Icgcndum Klufi- niis ) tir^ntur : idquc Tc in regenerationein , & impunitatem perjuriorum fuo- rum, agcrc prxfumunt. VAN A M E R I K A. H. BOEK. ^37 7org van dit foort \an Wying bevolcn was, <-'/<*•«'« of Nfatcr-plcn- gcr. De Verborgenthcdcn van Mitra vcrhccldcn nbch natuurlykcrccn gcelUykc dood, ccn loort van Wcdcrgcboortc tot ccn nicuw Ic. vcn, ot ccn loort van wcdcropftanding, gclyk dezelve 1 crtiilliaan /cgt, als Je andcrc Verborcciithoden. Dc ^cnc die lich deed in- wyden . niaakte mynen van do dood bovcn dc kroon le ilellcn, oin te betuigen dat hy gcen anderc kroon begcerde als cicn God /clfs, aan wicn hy ticb tocheiligdc, en die gene die hem inwydde, veins'- de ook hem op tc ort'crcn. Dit was maar een eenvoudigc en gccdlyke vcrtoninp, en Lanl- f)iidius verwyt in het leven van Kommodus a;in dczen Kcyrtr.dafc \y de Verborgcnihcden van ■* Miihra door een warcn manllag bc- Tocdclt had ; de%c wrbdaart /ich niet met een zinnebeeldige doodi in dc/e gelegcnthedengcbriiikelyk, vergcnocgendc. tindelyk, daar was een een een soort van voklocning kan aan/icn. Zy behoorde vuklerlyk toe de Verborgegebenen van Kleiiiina. Zie hier 't gecn er ons Pauiknias vart leert. „By de Fencaten, /cgt hy, is een fcenipel van Ceres, by-j, gcnaamt Eletijina daar de Inwyingen volkomen niet de zeltdfe „plechtigheden gefchieden als die van Lleufina zelfs : en zy bcwe-), rcn dat hy by nen is en niet te Elcufina dastr deze Iilwyingen in-„ „By de Men Tempel van Ceres Eleulina is een un-der gcbouw, daar men een bceldVan Ceres Cidaria bewaart. „ De Prièles dit Becld van  zich dragende, als naar zelfs verlieldende, ilaat volgens hetgebruik dat uy heningevoert is, die gene met rbcden, die zich lacen in vcyden. De zielle Schryver zegt dat te Alea, een stad vSin Arkadietl, een Tempel van Diana van Esen was, een ander van Minerva Alca, en een derde van Bacchus, met een becld, alwaar men alle jaren fceften vicrde, waar in men jonge dochters tot bloedens toe geclleldc, op de zelfde wy/.e als men de jonge luiden te Sparte voor net Altaar van Diana Orthia deed; 't geen my zou doen geloven dat dit ook een plcclitigheid van een fdort van Iitwyirig by de Lacedemoniers was, de jonge luiden die in hun mannely ke jaren traden te geelf. elen. Niets zoo ongelöffel zyn als deze tvrede geetreling, zozy niet door een grootgetal Scliry vers omllandiglyk befchreven wiera, wier getuigcnis niet kan afgewezen worden, en waar vftft verfchey-de als ooggetuipjcn fpreken. De Lacedenioniers vierden den alle jästen een feed, über den van Diana (Jjthia. Men bracht voor het altaat van de Godin cen zeker getal van jonge luiden, die ingewyd mocilen worden; en terwyl de Prières het beheld Van dete Godin in de hand jade, gecllelden men deze jonge luiden zo llreng, dat het bloed. Lampridius dt Commodo Imperatore Sacra Mithriaca vcro Homicidi polluit, eutn illic aliqua ad speccioi timoris vd dici, vd fibgi folct. DeVct- borgent. ticdeh vun M(' ihta- Ttrlhil. dt li.ip- ff f. GeffTe- link; ill deViTT bii'KCut- htdcii vaiE- leulitia. in ^ffur- Jit. p. T ■ i TeA* Pasan.: Feeffifr I re van Diana Urthia. i3« ZEDEN DER WILDEN PanfiH. inLaco- nieiif. Cictro, Tuftul. Inwyln- fender <upcr- kalen. Otum bleed van alle deen van hun ligchaam afgudile. Men ontzagze op generally vvy/c, en Pnulanias verzekert dat zo iemand, over hun apelbc^repen, hen in hct mtnftedcci vecfchoonde, hecbeeldvan de Godcn, fchoon zcer klein, zo zwaar m handen van de Priefters wierd, dat zy het nict langer konden. De Ouders wierden met gern medely aangedaan dac zy hun ktnderen zafen teifcerea, 2y fcnroomden ecr lien cnig teken van zwalcheid a!s den geeft te zien geven, en zy vcrmaanden/c zomlcr ophouden om toe het einde een manlyken en onverfchrokken moed te doen blykea De< zonge luiden zelfs fclienen nict gevoelig voor \ gecn ay Icdeft, en Cicero zegc '■■' ) dat niet allccn de geweldige pyn aan jäeen van hen ooit cen Tchreeuw inaar zelfs geen zucht had ontrukt. Wan-neer zy in zo deerlyken itaat wareny dac men niet meer ak op bloedende delen tloeg * en dat men wond by wond voegde,ont-ftond 'er ondcr hen een naaryver, wie 't medte i/xk lyden* en 't be tc ^yn fbmtvafcigheid doen biyken. Zy fchattcn zich gelokkig in dexe pynlyke oeiFening te fterven, ter oorzaak van de ecr, dk; hun en hun geflacht hier door zou ovcrkomeft. Want zo 't gebcurde c!at 'cr een Irierf, voor dat ht bepaaldc getal ilagen onifargen had, wierd hy op koften van 't gemccn begraven; men droeg hem ten grave met een kroon op bet hooft, en men rcchte hem cen Aandbeelt op dac hem een onfteifielyken naam deed behoiulen, een een Lacedemo nier boven het kingtle leven ftelde. In de Invryingen der Luperkalen, wier Verborgentheden byna Avenens Waien als die van Samochracien, en war van 't gebniik door de Arkadiers, die Evander volgden, in Italien gebracht was, wierden de vrouwsperfen ook met lere riemen geilagen. Geen Ovidius ons in het twede boek zyner feisten op deie wytc ditdrukt. Fellibus exacts penutienda dabant. Liet al het vrouwendom met dezc ruige repen Zich op den rugge zwepen. Wanr in detol- itiaakt- heidhe. Iluid De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zyndc moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde moe^ tot den flaat van volmaakthe De ziel tdt een nieuw leven Wedergeboren zynde id overgaan, beteken in het woord r»AfTK,d»t men op dezc verborgentheden toepalle, ter oorzaak van de volmaakthcden die zy geordcelt wierden te gevoclige zakcn, die men van harten moell verzaken : een ontbcring van het vcrmaak der zamenwoing ) in de cenzaumheid, van de gocderen der «arde, door de Cicero Tufcul. quail, i. Sparuc pucri ad aratn Gc vcrbcribus accipiuntur, ut multus t vilceribuii liHigutt exeat ) nuununqii^ira cciani ^ utqinuD tbi tttem auidicb: ad ncccm. Quorum non uioUu ocmu cxchmavic unquiBn ( Ted nc'mjjf' ., ad n . cccm. muit quidam. VAN A M E R I K A. II. BOEK. '37 oeifening van een vrywillige armoede • aalinoezen vragende en van den altaar levende, volgens de belydenis die men 'er van Icheen te doen in de plechtige woorden de tympana manducavi : eindelyk men moeft de ziel in dezen ftaac van ongevoeligheid stelten, dat niecs ter wereld haar meer aandoen kon. Suidas zegt, niemant kon ingewyd worden, ten zy hy eerft de proef van verfcheide pynen had uicgeftaan « en wettige getuigenislen gegeveri dat hy de volmaakten ftaat van heiligheid, eeh voimaakte ongevoeligheid vdor alles verkregen had > en zonder hertftochten was. St. Gregorius van Nazianzen fpreckt van deze proeven door het staal, door het vuur, cnz. die men in de verborgentheden van Mi-thra onderging; en hy llelt daar vervolgens een schoon voorbeeld \m de krilielyke standvafti^heid tegen m de perzoon van Markus van Arethufa, een eerwaardigen gryzaarc, die zich by de haireii liet flepen, met voeten trappen, in de goten werpen, en die alle foorten van onwaardighcden, die zo fchandelyk als gevoelig wa- ren, verdroeg, zonder het minile teken van misnoegen te doeri bl^yken. Deze verfcheydc proeven waren als zo vcle trappen, waar iangs men van de eene tot de ander moeft Ilygen. St. Gregorius de Na- zianzener telt 'er maar twaalf, maar andere tot vierentwintig toe> waar in men een onberoerlyke ftantvaftigheid moeft betuigt heb- ben ) om te betonen dat men emdelyk tot dezen i^aat van voimaak- te leerzaamheid gekomen was, dien de geftel tenis van een man vereifchte, die te eenemaal ingewyd en tot de gemeenfchap der Goden wilde toegelaten worden. Zy waren als een ^aac van opentlyken oorlog tegen zich zelfs en tegen zyne driften; en 't. is müchten om deze reden dat Tertullian de Ingewyden tot de Verborgenenen van Mithra de kryschiechten van Mitbra noemt; maar krygsknechten met wier blindheid hy medelyden het, om dat zy onder het Veldteken van den Duivel in het leger der Düsseldern. Cajiris Tenebrarum jeglyk hy spreekt, streden; en om dat zy, om in de gronden der dwaling onderrecht te worden, zo veel als lilocdgetuigen leerden, en ondertiiflchen niet als apen van het marteldom waren. De Verleydende Geeft, die de ccrfte dorzaak van de verbafte-ring van den Godsdientt is, heefc de menfchen tot alle soorten van buitenfporigheid voor de deugt en voor de heldhaftigfte dpperheid. Gevoe-len, om het juk te bezwaren dat hy zyn aanbidders opleyde, en zier door in den jammerpoel te ttorten. Het lot van deze elendige flaven des Satans was zonder twylFel zeer beklaaglyk, dat zy tot zo duren prys in hun verderf liepen. Maar Tertullian * heefc wel gelyk geliad den moed van deze ar- Tertullian. de CoronA militis. Erubefcite cotntnilitones ejus, jam non ab ivCo judicandi, fed ab ipso Mithrae milite, qui cum initiatur in ipelzo, in caftris vere Tenebrarum, coronam interpoflco gladio Gbi oblatam, quafi mimus Mar- tyrii, de'hincc.ipiti fuo accomodatam, moncturobviimanuapitepelierc, etc io huineruiD, fi'lbtte Ovnsfcnti diceiu Mithramefle coronam fuam, atque ein- Suidat Greg. Nov am., Orat. 3; itdv.Jul. f.89. T*r$tiUi, MiUt. 138 ZEDEN DER WILDEN Ver- fchcyde ttappcn iiideln- wyiii- gen. Die in 't geheel niet In- ge w yd waren vierden voot godloze men- fchen aange- zien en mochtenin den Tempel van Ce- res nkt komen. 6m. 14. Me verblinden menchen in de verfchriftlich proeven die vrywilig ondergingen; den dwaalwägenden, tegen de läsheid en de gewandten tegrängen der Christenen te Itellen, die op de voetpa-den der aliglicyd geleyd zu enden der door een vcrstandten genen den vcrstandten Goden, die hen ook niets afverge als 't gcen hun krachten dragen kunnen, en met de gezonde reden overzogen, evenvvel zu veel moeite heben om zicJx van de gcringltc plichten van den Godenst te quyten, en zo dra zy zich hct minlie gcweld moe-ten doen, de Luwigheid voor niets rekcnen. 2^ckerlyk zal de Duivel, gelyk deze Kerkvadcr zegr, in den dag des Oordeels vci voor doordeel op deze laffe Christenen J G. Je bien, om ze verftomt te maken, door de vergel yking die hy zal maken van hct weinige dat zy voor Jefus Christus gelcden hcbiicn met het gene zyne Aanbidders en zyn Slaven voor hem gelcden hcbbcn. Daar zal in der daad geen andcr Rechter van noden zijn om zc te verdoemen als een van deze verleydc Slaven. 