Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Leven had gekost. In 1665 werd London meer das ooit dor de pest ontvolkt (T)5 en de ge dechtenis van het volgende jaar, toen de stadt meer dan-13,000 hnisen, en vele publicke gebouwen, verioor (U), wordt door eene overfraaip kolom. yereenwigd, welke ter plaatfe, waar de toenmalige brand het cerfte uitbrak, opgerigt is geworden. Ongerimdelijik wilden velen, dat de Roomschgezinden, moedwillig cen. wuur eange stookt.zouden. hebben gehad, dat de waarde van seecr dan 7 miljoen P. St. vernield, maar waar-door er inmiddels vee] tot verbetering van London werd toegebragt. Voor den brand waren de statten vreesfelijk eng, en de huizen van hout, geen water hebbende, even als de firaten, morfig en vol van dampen, welke er, bij gebrek van toegang voor de.wind, steeds bieven bangens en grootelijks tot. verergering der zoo vaak werdende pestziekten. Na dat al dat omheb-Coa og ber (*) Nog dle endera warden.cn weisig ister vit 'Holland gebsaid En inegelijks gefüllt. Aa 4 376 AARDRIJKSKUNDE voor belijke op de pleatien, waar het vuur had: gee woed, verdwenen was, werd het ledige vak wel niet naar het entwerp van den bouwmeester der kolom, maar nogtans veel beter, dan te vor ren, met louter tigchel{tcenemhnizen gevuld, we ke door wijde’ ftraten vancen gefcheiden. waren; en near welke nien van meer dan ecenen kant het noodige water: tot bevordering der zindelijkhebd voerde (*) 5 zoo dat Londons ramp, hoe geducht ook, Londons welftand. in der daad -grooteliks evorilerde. Hierop volgende in 1669 een, in 1670 door het - Partlement bevestig, verbod van de menigvuldige godsdienstige, en vak dweepzieke, bieenkom ften, welke er buiten de Episcopale Kerken gehouden werden; waarover vele Kooplieden zoo misnoegd waren, dat zij met hunne fandfen naar Halland dreigden over te fteken;‘terwijl de Kwa- kere, wier bedehuizen gefloten waren, | hunne ‘eijeenkomften voor derzelver denren op de straaten ‘hielden; alwaarom het pezegue verbod welhasst werden ingetrokken. - Geene mindere beweging ontstond er in de oe moederen,, toeri de betalingen. van. den’ Exchequer in 1672 geichorst werden 5 het geichorst werden, dat bij de Londonbrug in eenen Brooten toren van hout’ befloten is, Het voornaainfte drinkwater wordt ul¢ het binnenlaod near London geleid. ZEEVAART gn KOOPHANDEL. 377 Middelgik, epn-, gantal benkreuken- ten gevoige Pade we a ot Na dat jakos IL., gjgen pngedadienttigen ew agfelopzan broeder ip 2684 waajopgevolgd, ante viagen de Engelfehe Katholieken vier Bisichepe pen, gic:uit-de {chatkist befeldigd, werden, om droeg.men de Eostie plegtighiik. door de fontem van London, naar de krauken, vor{chengn er Mons niken i hyn Klooftergéwaad aan: het Hof, en werden de opgnvallende.hedieningen bij vooskeug aan Roomsechgezinden begeven,: tot dat de opr wentehing van 1688 aan. dien. bekommerenden ‘Maat van zaken (*) een einde maakte, alle beta ling van. ’s Lands wege aan de Prelaten\ der Roomscbgezimden ophidld, eg zij.zelven tot amb+ ‘ten en.bedieningen onverkiesbaar werden -xetr Alaard,. oa Loot we att In 1708 bragt een allergeweldigite ftarmwiad aan de huizen en verdere gebouwen van London cene onberekenbare {chade tog, Meer dan 29a {choorfteenen. werden er van de Ju Gefangen, wegge-rukt, ja de wind rammeide. Cen.gegot aantal bui-zen geheel omver. Een em twintig menfchen-werr Joren daarbij het leven, en meer dan a0q: werdeg zwaar gekneusd. Op de Tleems waren de.yitwer- Kingen van den ftorm nog yerfchrikkelijker., en nog gtooter waren de yerliezem op,zees pan 4 SS be Koopry (") Over welken de anteskening. op bladz.’ 355 verder uikweidt. Mooral niet oder werd London in 1720 deut düsgenommen South fos bühige gefchokt. Ne at deondfen der Zuidze Compagnie, düsst Nunen aus. In Juniides gezegen die Nunen aus. In Juniides gegen die Nunen aus. In Angüsees werkecht men nogeten Actien teget 1000 pet cent; maar -strakt füllt die Actien teget 1000 pet cent; maar -strakt füllt die Actien, denen de pris opekke hoogt wis, verkocht hätten; en weg was het. vertreuwen. Eik wilde verkocht, müssen nichlängst, dass zwischen den zwischen den November nicht den 30. Octaber tegen 370; vijf dagen taten teget 180; en kort ‘daarna tegem 86 percent. Orvferdit als flond de handel geheft ffl. Vele Actié Handel aus flotert tunne kantoren, en ver wegener. ‘= BIR uur openbaaten er zich nieuwe Baitkbreuken, ‘eri‘de zeffmoorden vermenigvuldige den zich daar a Hervteesfelifkst, — - In 1729: verwekte een geftadige regew, en bti-fig weder, koortfent, welke het getal der dooden te London in dat: jaar tot 30,000 deden kHmmen. In den harden winter van 1739—40 werd er op de Theems eens aldgar: nouer voorheen geziene kermis aangerigt. Den 1 November 1740 woede °'de ZEEVAART en KOOPHANDEL. 379 Ge er. te London en daaromfroeks ceng vericheika ietijke orkaen; en den 2¢ Maatt. 1748 cen brand; welke méer dan go huizen en andere gebouwen. Verteerde: “Thrge weed de Weswunfler brug volkulen In 1796 werden de hijizen, die de-Logdonbrag tot ‘dus’ ver ongerijmdelijfk hadden vernaaawd, afgebroken, en. eene ‘tweejarige reparatie aan:dig brug agngevangen. In 1760 begon men-de Bhack Friars brug te bouwen, en werden de ouda poun- ten der City afgebroken, Voltens. cen Parlements befluit tot verbeteringen, van welke er cenige tot op ‘hedén onuitgevoerd zijn gebleven. - In den aanvang vat 1768 degon de beruchte witxes London im rep en-roer te zecten. “De bewegingen, welke hij er-adenigtte, duurden vom {cheidene jaren voort.. Daatop volgden er in 1780 andere, ter zake van de Parlements-Akte van 1778, waarbij-men verfehelden ftrenge beflui- ten, welke er na de omwenteling van 1688 tegen de Roomschgezinden genomen ‘waren, had ingo- ‘trokken. Ter dier zake werd het gemeen., met ame door Lord corpon, in het harnas gejaagd. Aanvankcifk” werden er two bedehuizen der RKoomschgezinden’ geplunderd, ma dat men de Huizen der Gemeenten: err Lords vruchteloos -had gezocht open te breken. ‘Den volgenden vondag ‘gold het een derde kapel, en des morgens daar- na verniclde het gepeupel alomme, ‘wat het wil- de, en werden er door hetzelve een aantal gevang- ge- g80. AARDRIJKSKUNDE voor génisfen opengebroken. Die van Newgate en nog een andere weftden aan de viammen opge- offerd. Men verbrandde eenige Kapellen, Paftar rien, en cen aantal andere huizen. Nu dgcht mep Gngefiraft verder te kunnen gaan; maar twee aane- . wallen. op de Bank werden door het Krijgsyolk afgeweerd. Evenwel bleef de stad tot den volgenden Donderdag in de schrikkelijkfte verwag- ting. Niemand floot al dien tijd een cag. Elk pakte, wat hij het liefite had, om het, als er ia zijne buurt brand mogt werden gefticht, zoo moe ‘gelijk te reddawy en dq bewoners der f traten, waar het vuur woedde, zwierven met het hunne ginds en herwaarts. Onder. dat alles werd er on- ophoudelijk gefchoaten, zoo van het gapeupel, els van bet Krijgsvolk, dat de menigte al meer en meer op de hielen 23t, en door van elders ankomend volk geftadig werd verfterkt. Wadr hetzelve zich vertopnde, liep de schar uiteen; maer de: hoofden der Hydra groeiden straks wee deront.:uit, In een der haage nachten. was er.in #. fad OP 39 Plaatifn- $f gel brand (*), en, tacn . men @) Een gesche Soheijves fond bi egue brandende gevangenis naast.eene vrouw, die een kind op dew arm had. Het onnoozele wicht, door al het getier ver- fchrikt, weende, en. de nog onnoozeler moeder voege de, om, het te ftillen, aan hetzelve toe: /chrei gic, wijn hartjel Het is tor uw best, Het is epdat de Papise ten ons huis niet in brand mogen ficken! waarbij de goede vrouw op den brand van 1666 doelde. indélijk ernstig op het gepeupel begon te vueren, geleek Londonan eene plaats, die stormender-hand ingenomen werd. Men telde bij den afloop der regeringloosheid 285 dooden van het gepeue pel, en 73 gekwetften, die men in handen had. Ongetwijde waren er nog veel meer gewond. Er werden vervoigens tusfchen de 20 en 30 regterlijk ter dood gebragt. - In 3784 dbragt VINCENT LUNARD! te London ongeveer 200,000 menfchen bijeen, door er het een luchtbol om hoog te fijgen. Tien jaren later verdrong men elkanderen in den klei- nen fchouwburg, waar het gemeen dien avond zonder geld kon gaan, derwijze, dat er 15 men- ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... In 1808, brand de schouwebure van Covent Garden af, waarij er go der spuitgasten door her infforten van deel des gebouws voor de-helft van het leven beroofd, en overigens zwaar-lijk gewond en gebrand werden. Het afbranden van Yay een deel van het S, James paleis y ew van dey schouwburg van Drury-Lane, in Jaguarij en February 1800 ging vam geene dergelijke ongehikkey yerzeld. In October van dat jaar vierde mea deg Konings intrede in ‘het ‘SO jaar van deszelfa reges arag. ') Ia.x810 berekende men de goedergn, die er te London op de Theems gelost ef geladen waren, ‘te zamen op meer dan 66 mijijoen P, St., em de -goederen, die naar het binnenland gingen, of wan daar kwamen, samt de vracht van daarbij gm bezigde voer- en vaurtuigen, op nog z00 veel daasboven, dat het gezamenlijk 2an dat alles om- gezette-op 120 miljoen P. St. werd begroot. De buitenland{fche handel van Londog, werd geacht ongeve er 4000 Britische en vreemde schpen téheben bezig gehörden, van welke er door elkane deren genomen steeds 1100 op de rivier of in de dokken waren, benvens ein cindelogs aantal harten, fteiger schuiten, eng, (*). In 1831 telde men te London, zoo ver de govioerde stätten yeikten, 897,946 inwortrs, es in de nabuurichep, voor zoo ver 2if aan de stad eangebouwd was, nog zoo veel daarboven, dat de gezamenlijke bevolking er 1,039,762 ziclen be droog C(t). Gedoopt werden er aldaar in dat jaar 20, (*> ‘Vergelijk de vorige sieda. 129 en velg. en & daartee behoorende Sreedere aanteckenitg, Ct) Zij had in 1750 ruim 675,000, eh in 21802 Of aveer 900,000, zielen bedragen. ZEEVAART ex KOOP HANDEL. 383 20,825 kinderen; en geboren voort nog zeker- ‘lijk meer dan 50009 andere. Er ftierven aldaar in tegendeel 17,322 menfchen, waaronder 8993 van het mannelijke geflacht, en 8329 van het vrouwpe- liike. Aan borstkwalen fhierven er van de gezamen lijke overledenen in dat jaay 574, aan tering van allerlei foort 4736, aan ftuipen en zenuwziekten 9999, aan waterzucht 698, aan de kinderzickte. $93, aan demazelen 530, aan de tanden 288, in het geheel beneden de twee jaren 5167, en boven _ de zeventig jaren 1772» In 1814 2ag London zich met een bezock van den Keizer van Rusland en Koning van Prussia yereerd, die er 14 dagen doorbragten, en, vole gens den Engelfchen schrijver, uit welks tafe- yeelen wij hier voornamelijk putten (*), over de pracht, welke de Prins Regent. op Carlton House ten toon {preidt, en de banketten ten koste van 50, of 60,000 P. St., welke hij meermalen aas- rigt, evenzeer verbaasd stonden, als selfa de groottte van alle Groote Mogole, AURANG-ZEB, daarover zou hebben geftaan, had ook hij. dea tijd ~beleefd, op welken zijne nazaten your de Engeliche O. J. Compagnie fidderen, en bad hij dan de eer miogen genieten, van den allesgeducht- Sten befchermer dicey Compagnie in het -paleis, waar Hoogstdezelvé NEPTUNUS dsietand zwaait, en midden in Hoogstdeszelfs meer dan Keizeslij- ken, hofftcet te aanichouwen. oo |. Carl- . (*) The Picture of London for 1815, pag. 135. 38 AARDRIFRESKUNDE voor coer ncenensmetean EE RENE Raman 2 " Carlton-House bekleedt, als het vetblijf var den Prins Regent, thans den eerften rang onder . de Britfche Paleizen. Men vindt hetzelve, in den ufterften Noordhoek van het het heerlijke S. James Park, met het front naar de Maliebaan gerigt. Her werd voor flechts weinige jaren door Lord HOLLAND gebouwd, enisallezins fmaakvol. Vier groote kamers bevatten er eene versameling van allerlei wapentuig, die onlang aanziellijke bij-dragen uit Egypte en Oostindie ontvangen heeft. Het Paleis heeft nevens zich eenen fmaakvollen tuin, en stallenen koetshuizen, die het prachtige aanzien van het Park niet weinig vernicerderen. Deze schon verlustigingsplaats der Londonners heeft voorts ten Oosten van zich de Horse Guards, dus genoemd, om dat er aldaar steeds eene fierke wacht uit het midden der twee regimenten lijfgardes te paard geplaatst is, en derzelver paar met een heerlijke muzijk voor het gebouw optrekt. Die Regimenten zijn elk 1200 man fterk, en de drie' Regimenten Gardes te voet met de Offices gezamenlijk 10,850 man. Dezer wapegen berusten in het gezegde gebouw; waar voorts de ganfche administratie der Landarmee geplaatst iss zoo als die der Marine in de reeds vermelde naburige Admiralty; een min prachtig Gebouw, dan dat der Horfe Guards, welk laatfte twee fräule. ZEEVAART- EN KOOPHANDEL. 385 fraaije vieugels, en midden op zich een hoogen en grootichen koepel heeft, “en wel -hét. voor- naamfte fieraad van het S. James Park vitmaakt. Het S. James Paleis, warvan dat Park zijnen naam onleent, héet dus naar -een S: Jakobs Lep Frozenhuis, dat voormaals deszelfs plaats bekleedde, en, na den vermelden ommekeer in de beftemming der Godsdienstige geftichten, aan HENRIK VIII werd afgeftaan. Het Hof vestigde zich er niet voor den tijd van Koningin ANNAS Het geheet heeft van buiten een even berookt, als oud, en zeer ongeregeld, voorkomen, en van het voornaamfte gedeelte, dat naar den kant der Maliebaan ftrekt, heeft de voorgemelde brand veel vernield, dat nog in puinhoopen ligt. Ecne, op buitengewone ftaatfiedagen gebruikte, Troonzaal is er echter nogin wezen. " Hier nevens ftaat Marlboroug Houfe, dat op *s Lands kosten onder Koningin AnNaA’s regering voor haren grooten Veldheer gebouwd, en hem gefchonken werd. Fraai van bouworden en laat- ftelijk ‘zeer verbeterd, fteekt hetzelve bij het Paleis van S. James grootelijks af. Ten Westen van zich heeft het Paek he Queen's Palace, oorfpronkelijk Buckingham House, in 1718 gebouwd, in 1773 voor de Koningin be-stemd, zoo zij haren Gemaal overleefde, en door bet Koninklijke paar vrij aanhoudend bewoond. Fiet is cen fraai en: fmaakvol gebouw, met cent Troonzaal, twee vieugels, eu Beer. uitgelircke: DEEL, Bb tus 386 AARDRIJKSKUNDE voor tuinen. Het ftaat regt tegen over de Horfe Guards, en heeft in zijne.nabuurfchap barakken voor de Lijwacht. Het gezegde Hotel voor de landmagt heeft ne- vens zich de Treasury, van welker Guinjes de kracht zoo onweerftaanbar is. Dit is al mede een groot gebouw, welks front van gehouwen fteen aan het Park witkomt. Hetzelve paalt aan de gezamenlijke Sekretarijen van Staat, waar de Buitenlandfehe zaken behandld, en de beweging van Land- en Zeemagt beftuurd worden; zoo dat het eigenlijk van hier is, dat Grootbrittanje zijnne alom geduchte blikfems schiet, waaraan de Treasury en Admiralty en Horfe Guards voedfel ver- schaffen. De eerste Lord der Treasury heeft ne- vens de sekretarijon voor zich een Hotel, welks achtergevel en tuin naar het Park zijn gerigt. Deze gezamenlijke geboywen staan in den om- trek van het groote Paleis van. Whitehall (*), welks voornaamfte gebouw, even beneden de plaats. der Westminister Bridge, aan de Theems uitkomt, en thans door eenige Grooten bewoond wordt. Voor Koningen ANNA’s tijd was het Hof hier ge- vestigd 5 en tot dat verblijf der Koningen behoor de inzonderheid ook het Banqueting House, in welks voornaamfte zaal er thans geene banketten meer. (*) Een nasm, weerop de Londonfche kolendamp het oorfpronkelijk wite gebouw metter dyd alle aa spank deed verliczen, Do,. ZEEVAART #N KOOPHANDEL. 87 mect gehouden, maar ciken Zoiidag des morgens en des ‘avonds Kerkdienst gedaan wordt. Mer siet er san de zolderiag heerlify fchilderwetk van AUBENS.,en op de Basfecour cen Zeer frasi ftands beld van Koning yacop I, hetwelke, nevens een ander van KAnEs I, bij de Meéevs, of Konings fallen, en ook in de nabgheid van het S. James Park, het beste werk van dien aard is, dat Londos bevat. Hyde Park is de Exercieptes vait de vere meide Gardes, en van het verdere Kriegsvolk, dat er te London ligt, ok worden er aldaar ree vues gehouden. Ia de nabijheid elét men Ken-Gington, door wmx1am III. tot cen Koninglifk-paleis gemaakt, waarna ANNA, ch CAROLINA, Gemalin van crones II., de tuinen zéer vers grot hebben. Deze hebben tats of mit in dent omvatig, palen aen Hyde Park, en 2ijn, zoo ais dit laatite, afgefloteh, om er honden, en al, wat geen fatfoenl§k voorkomen heeft, butten te houden. Anders zijn de beide wandelplaatfen den ganzen dag, behalve op Kerkuren, en dés Zogie ‘dugs morgens, voor ech ieder open; en het pa leis, waar mon fehilderwerk van HOLBEIN, ALBERT DURER en ahideren, vindt, is, uitgeno-men des Zondags, voor eene kleinigheid te zien. Het is thans gegenlijk het Hof der Princes van Wallis, naar er onthoudes zich op herzelve vatt tijd tot tijd twee Koninki§ke Prinfen. Het geheel door het het van Hyde Park Corner, x B Gi8 «= AARDRIJKSKUNDE' fon © \ get naar Piccadilly: (eene der. -voormaamfte firas pen) leidt, witgetreden, en’ ten Noorden van des Koninginne.cuin gawade-, heeft fren sande | linkerhand het Groene Park. Vervolgesis de Zuid< gijde van het.S. James Park boudéade, en dg Koningime. street inflaande, komt men, ‘lange de George Staaat,. aan den ingang van cen plein ger regter zijde, waar de Weatmuniter Hall. eq Abdij zich verheffen. De Hall is een gebouv van denzelfden. aard, en genoegzaam: hetzelfde uiterlijke voorkomen, als de Groote Zaal op hes Binnenhof te ’s Gravenhage. Zij diende.ook., zoo als deze, bij groote festivitn, ep nog Jaatftelijk hield men‘er de Krooningsmaaltijden. Parlementen zijn er ook gehouden. Karey Iq werd er geordeeld en igevonnisd; em de, zaak yan befchuldigde Pairs wordt er bepleit. De. aane hoorige gebouwen bevatten verfcheidene- hooge Geregtshoven, en achter de Zaal vindt men de beide Huizen van het Parlement. o.oo Het Huis der Gemeente was, zeo als men nog aati den voorgevel en elders. jet, voormaals cene, Kapel, door Koning stepHEN gebouwd, en amt S. STEPHEN gewijd. Epwarp III. herbouwde ze, in 1347, met veel pracht van fnijwerk 5 vere guidfel, enz. Hij hechte er ene prebende aan,, voor r2 Kanunniken en een Dekes. Onder BD-. warp VI. werd dat alles gefecularifeerd, en de_ Kerk tot haar: tegenwoordig gebruik beftemd;, De wanden zijn wet bruingewreven ‘wagenfelfot ( be- ZEEVAART ENNOOPHANDEL. 389 bokfeed.:: Aan het-Westeinde is er eene fraaije gues voor. het. piblick; en‘aan.de Noord- en Zuidaijden zijn.er “galerijen,: ‘waarover de ZEVEAART ENNOOPHANDEL. 389 bokfeed.:: Aan het-Westeinde is er eene fraaije gues voor. het. piblick; en‘aan.de Noord- en Zuidaijden zijn.er “galerijen,: ‘waarover de ZEVEAART ENNOOPHANDEL. 389 bokfeed.:: Aan het-Westeinde is er eene fraaije gues voor. het. piblick; en‘aan.de Noord- en Zuidaijden zijn.er “galerijen,: ‘waarover de ZEVEAART ENNOOPHANDEL. 389 bokfeed.:: Aan het-Westeind Bégeltikken: Dazor zitteti zelvert beneden in het rond, in vif rijor aclkeer elkanderen; daar de plaats Wekrompen is. Wrouwen worden er niet toegee leten. Be: ledéity hében -aan-den Noordkant vers qeebken voor hunne ‘Committees,.enz. en ondet leet dak vat: het Huis ztlfcene Kioffijkamer, ne- wens-weike: er cone: andere voor de toghoorders is, die:er ook etew kunnen. eo -. Het tegenwoordige. Huis der Lords werd zeet Gnlangs, bij :dé vercéniging der drie rijken, ten dunsen gebruike gefchikj. Toen bragt men er het tapijtbehangfel van ‘het: vorige Huis der Lords, det den firijd::tegen de Spaanfche Armada verpeekt-,;- fimt den troon, die bleéf.zoo als lg was, uitgezonderd, dat men de wapens:der vers feude rijken' ersdovep: plaatfte:: De Lord Kanfee dier, en andere beambten, zitten er op wolzakken, &e verdere Géétalijke en andere Peers op banken. @oebooniers ffaan er voor dé balie, maar mes dient..hier, om-es: in te gernken,.z00 als obk 7 det andere Huis, dd ganst van:een Lid te hebbed} of die van den Deurwaarder door eerie goede foot te winnen. Ververiehiingen: zijn hier ook. te be- komen, © 0 al Deh : : Twee fraaije torens, wan.de-ordonnantic van CHRISTOFFEL WREN,.Onderfcheiden hierom- ftreeks ‘de ‘gewezene Abdijkerk van Westmunfter, > Bb 3 thans g90 AARDRIJKSKUNDE veon thans de voornaamfte kerk wan dit afzonderifieg en afzonderijke Overheden hebbend, gedecitg wan London ; -waaraan er eene prebende voor 14 Protestanthe Kanbnniken en cen Deken gehediet is, benevens eens {chool voor 40° kweekelingem De dienst- wordt er enket in het Koor versigt{ Het overige gebouw en 11 Kapellén ‘zijn vot-bei graafplaatfen., over welke wij te minder ultweideng omdat zulks nog zeer onlangs in cen Mederlandsot maandwerk gedaan is. Voor cenen frhelling -ziet men de ganfche kerk, en v Oor g ftuivers ook cd Kapellen. Van een der torens heeef'men een heery tk gezigt over al het omliggende; ‘en dit is de tenige plaats, waar’ men de schoonheden der London che Bischops of S. Pauls Kerk regt kan ope nemen, 200 digt is dezelve yan huized omgeveri, Nevens de Abdijkerk ftaat die van S: ‘Margarita’, buiten welke en de Abdijkerk en Bisfchopskerk London nog 110 Episcopale Kerken, on 66 dito Kapetien, ‘bevat. Men telt er voorts 11 Kapellen voor de Roomsthgezinden; i7 dito, of Kerlen, en Sie nagogen, voor de buitenlandfche Protestanten é Israéliten; ‘met en benevens mog ongeveer 200 Meetinghoufes voor: allerlei Disfenters en fakes risfen. In plast van dien doothof in treten, welchen wij ons naar de St. Paulskerk, die, hoe zwart oberookt, de. Pieters: kerk van Rome weentijk op zijde treedt; uitgezonderd dat zij vaa binnen vele flechte fieraden heeft. Dit. erkennen ye- yele Engelichen zelven even zeer, als 2ij zich ever de wasfen belden in de Abdijkerk beklagen. De koepel is met-tafereelen uit de gefchicdenis ven Apostel pautus befchilderd. Er staat daat boven op eeve lantaren met een bol en kruis, prelks bovenfte de hoogte van 404 voet van des grond bereikt. Het Oosteinde loopt rond af. Aan de Zuid- en.Noordzijde komen er twee Porticos wit, die aam-het gebouw den vorm van een kruis gebouw, on-even als de koepel van buiten fraai zijn. Maar allerfraaist is de Portico aan het Westein- een, die uit 2 verdiepingen van Korinthifche plären, en eene choone frontifpice op de boventte, bestaat. Min voldaan is men Over de torens aan weerskanten van dien Portico, welker Zuidelijkfte een zijn kan hooren flaan. Die ‘torens zijn 208 voeten hoog. De omvang van ales te zanren-is 2292 voet, en alles is. van een kostbaar ijzeren hek omgeven. Men begon in 1675 de kerk te bouwen, en vol-toide ze in r710. Zij had ten Architekt cuRis~ TOFFEL wrew (*). Er wordt in haar dagelijks driemalen dienst gedaan; en zij is elk oogenblikte zien, voor 4 St. en nog eenige kleinigheden, als men de bockerij, enz. ook wil zien, en zich niet fleclts vergonoegt ‘met naar den émgang vatt : dens a “(Van wiens iknemende bonwkurde meer andere Londotfche Kerken, nevens de Gotiftbe tofens der Abdifkerk enz, getuigen. "Sh 4" so2 «6C AARDRIJKSKUNDE voor © den koepel of.dien.van de lantaren te kimmégs Wil men ook naar den. bol op-de lantaren, waarin er 12 menfchen kunnen gitten, dan betaalt mex; boven eene fooj agn den leidsman, nog 13 {che ling per man pan den koster; maar yan den omy gang der lantaron heeft men reeds.‘"an ruim uity zigt over de ganfche ftad en hare omftreken. Meg klimt langs 534 trappen daar henen. Vooral niet min merkwaardig, dan de Abdje en Bischopskerk, is de Tower, welks vierkant, en van vier torens op de hoeken yoqoraien,: gedeel- tc, dat den nanm van White Tower voert, dops WILLIAM DEN VEROVERAAR, Op de-plaats. vatrs. ofnevens, de voorgemelde vierkante forteres, ward gebouwd. Egene reeks van valgende Koningen houwden of repareezden aan de gezamenlijke ges * bouwen van, den Tower, en zijne.wallen, dia hem het voorkomen van eene vrij-yitgeftrekte Cis  voor weinig gelds-anbiedt. Des Zondags kan, men, veer niet tuschen de gebony wen en langs de wallen wandelen, Behalve de Militaire begetting, vindt men er 40 dusgenoem. Wardens, in een guderwetsch scharlakep gewaad, zoo als dat der 1900 Yeomen van de Gatde ta paard, die aan de Cent-fuisfes van andere Hoven beantwoorden; en eenige hoogere beambten, welker opperfte, de Gouverneur van den Tower, en bewahr van de aldaar voor zehling aigt-ba- ZEEVAART EN KOOQPHANDEL. 393 bere Kroon, Jawieclen, eint- t& waarde van ons gewer. + miljeen P..St. isi 2c. Nog: veel meer.merkwaardigs bevat het British Moufeum,::'in.-Great Russetftreet,:” Bloomsbury., weleer ‘het THoetdl -van:den.Hertogiivan Montagu. Ditwegens: het-Paciement ‘gekocht’ 5 onf er het Mafedm te plaaten, dat Sin HANS SLOANE an de. natéie had geldgärd. Men kocht tevens en aantal quandete vérganiclimgen: van boekeny bandichtiiteh; oudheden;en ‘verdore zeldzaamhes den..De Konig bragt het. zijne.toe;. het Gousvernement bemagtigde in 1802 voor bet Mufeunr. teen aantal ‘Egyptische oudheden,. -die de Frans Sehen. te Alexandrie hadden'bijéen pebragt; vreem de Hoveis zonden gefcheriken; Sir josera Banken: cen agntal:dndéere bijzondere: perfonen, werken ten yooral- niet minder mede;: om het Muféum; 200 Volledig.als:mogolijk:te Maken. Het‘ gebouw ‘js voor. deszelfs tégenwoortige beftemming vitae: mend gefchrkt... Bet bevat 12 vertrekken gelijksi vioers anet: pedrukte boeken, 19 -ahdeére dadr bon ven met kunstwerken uit. Buropa,*het.Oostea  takken van het - bes ftuur er bureaux, “Het gebouw onleent zijzen naam vars een Hotel, dat er voormaals ftond, ep door’ den. Hertog van Somerfet,.die tipleus de enmondigheid van -Epwarb VI. het regentichap bekleedde, gebouwad werd. -t Het Oostindifehe huis werd.in-1796 gésticht, maar onlangs van voren. fraai: herbouwd, en‘ iz het midden met eer Portico verfierd, welks hoofd op 6 Ionifche kotommen rust, en thidden op zich een deeld. van Grovtbrittanje, en aan de cone 2i- de een van Europa, 2am de andere cen vari Angie op cen Dromedaris heeft. Het gebouw bevat cen Mufeum van Oosterfche letterkunde, oudheden en zeldzapmheden, waaronder veel, -t - : 18 des Maandags, “Donderdags en Zarardagss yoor eene kleinigheid'te zien. Het  is cen der grottte verfierfelen vande rivier, met -welke ‘bouw men #7 1804 cen aanvang heeft gegen magkt.:‘Da groote zaal-is 190 Voct hing, en wordt ret een ‘koepel ‘gekroond. De viengels worden hangs :het wuter met lonifthe kolommen -verfierd, Het ‘Atclinfentmis is cen groct en schoon, hoe Wel: convoeudiz, lok hardfteen, dat men it 1768 ‘anving-te bottwen,'Het Trinity-House is -onlangs obk van gehouwen fteen herbouwd’, staat op cen! rijzettden. grond, heeft een plein voor zich,. en-bevat een aantal schon poreretten. Christs Hospital was een Klooster van grauwe BSonnikei, dat deor uzwaix VIII, bij de toen- malige-hérvorming, ten woordeele der armen werd Delteind. ‘Kosing spwann' Vi. zettede het ont- Werp vourt, vermecrderte de. goederen van het gefticht, th deed het tet huisvesting van een aan- tel weezen bestiden; en‘er-werden aldaar in 13528 reeds 400 gepfagtst. Thane voedt men ef onge- yeer ‘Tac}, wan welke er'40 in de Wiskunde on- _ @erwezen'werden. Van deszen -treden er jaarlifke 4o indenzevdienst, die op -de fthool dost 14 gadene verdangen worden. Deze fohikking malic. TE AREY, IJ. en de voorgemelde Heer TRAVERS | Jegaterrde cana fom tot onderwija van Adg 97 We- gen, ook in de Wiskunde, maar zender uitdrukkelijke ‘verpligting tot den Zetdienst. Be opvoe- ding der kinderen over het gelicel is er zeer- goed. In de ontzaggelik groote zaal, waar zij te-zamen eten,. 3996 AARDRIKSKEUNDE: vaon : eren:. En elders, vindicate men ex fradje efliciellinger van de voornaamike weldoguers der Richter. Tot defierden der Thems behoort de Tempel, welken mem er van -achteren. Ziet, en welke feapije tuin aatt hep water uithomt. Het was yoor: hheeg een Tempelicren bof, enie thgns-eenefchoot wan Regtsgeleerdheid Gan -ef: Court), soo alg woorts ook de Lineolns'Inn, en meer andere; oweer bevat de Tempel twee zulke choles, dia elk: hare boekerij >» Sf.ae,.zamen eone Kerk heb °°” pew, waar er dagelijks dienst words gedamn,. - De optelling de verfchillende inftellingee tov bevordering van Mechanifche, PhySf{che;, Chemifche, Chirergiiche en audare -kenpis, en débefchrijving van het. Chaster- Houle, loopen buis ten ons beftek.-- Dacter’s Commons onderichdidg gich van de Inns, door de studie-van. het Kerkey lijke regt. Onder de Armentholen munten die der S." Anne’s Society: uit,.wazed men-er in bijkans elke Parochievitult,. ex, wearin er geea+ tronl#k -z2,090 kindergn, opi de nyijec VaR. LAN? GASTER en BE LL, oderwegen worden, Ondes de werkhuizea woor, bedaars: aim. bovepal: het S: Mary la bonne’s, S. Mastiaga, en S. Peacras Workhouse perkwagpdig, «©.... ac. + Het. Tughthuie van Middlefex is naar. het plan van HOWARD > ter meestmogelGke verhetering. vat misdadigers ingerigt, doch fchint aan het oog-merk niet te beantwoorden; -Newgate was naat-welijks herbouwd, :toen het in 1780 afbrandde, en. ZEEVAART xn KOOPHANDEL. 697 en op niegw lerbouwd moest: worden. Andere gevangenhuizen voeren deh naam van de Kings bench, de Fiecty enz.. De Savoy, oorfpronkek bet Hotel van cenen te London: gevestigden Graaf van Savoye, is thans eene gevangenis voor Militairen. Bethlem werd door Hawai VIII voor kxrankgionigen-beftemd. S. Luke’s Hospital werd in 4732. tenzelfden einde opgerigt.. Bridewell Hospital dient. tot verbeterhuis voor losbandigen. Thomas Coram, Koopvaardijichipper, op Amerika handelende, wendde fents 1729 alle pow gingen aan, om een door hem gevormd ontwerp van Vondelinghuis tot stand te brengen, en ont- ving in 1739 daarvoor oktrooi. Het gebouw is wel ingerigt, en heeft fondfen voor het ondere .houd van 400 kinderen. HocGARTH, WEST, een andere voorname fchilders, fehonken aan het ge sticht van hunne beste stukken, die mu velen dez- waarts lokken. De keuken is er ganfchelijk naa# de voorfchriften van den Graaf van Rumford in- | gerigt, en trekt ook niewwsgierigen, van welke het gefticht kleine gefchenkjes ontvangt. S. Bartholomew:s Hospital voor kranken praalt‘ ook met uitmuatende tafereelen. Verdere Gastitizery van dien aard zijn S. Thomas Hospital te-South- | wark, ep ter zelfder plaatfe Guy’s Hospital, dus maar deszelfs ftichter, Thomas Guy, Boekver- | kooper te London, heetende, die voorts S. Thomas | hospital verbeterde, en eindeloos vele andere werken wan Jiefdadigheid verrig Wieren vierde, vierde en zesde, Hospitalen van London, Westminster en Middlesex, een zevende dien van 8. GEORGE. London bevächt daarenboven nog twee. Hospitalen voor Portuguese en Düsseldorf, een voor lijders aan de kinderzickte, en tot bevordering der inenting, een voor kraam-vrouwen, een Magdalenen huis, enz. enz. eng, Magons beftek roept ons van deze verblijven der elende naar zulke plaatfen van genoegzaam onfchuldige verlustig, als de Schouwburgen, Vaux Hall, enz. Rehle het dusgenoemde Konings concert, en vele andere, heben de beminnaars van sich en zang te London voor zich niet flechts een Engelfeche Opera, maar ook eene Italiaanfche, ten behhoeve van welke er aldaar cen gebouw is opge-rigt, waarvan de bak 800, en de loges go0, per fonenbevatten kunnen. In beide is de plaats 3 guinje, op de galerij is zij 5 fchell, Op deza — betaalt men daaferiteger in Coventgarden en Drusry-lane Theatres 1 of 2 {chell., in de bak 9} fch. En in de loges 7 fcheH. In ‘beide is er voor 3000 perfonen plaats, en beide zijn, offchoon men te 7 uren begint te spelen, en de Mode inmiddels medevoert, dat men juist dan, ja nog een of twee uur later, aan het middagmaal ga, fteeds tamelijk vol; ten deele van lieden, die er, als het {pel ten.halve is, voor half geld worden binnen- gelaten. Beide schouwburgen zijn, aa dat. 3% laat- ZEEVAART en KOOPHANDEL. 399 Jaatitelijk afbrandden, zeer veel schoner uit hup- neasch berrezen. Die van Drury-lane heeft ge- “gamenlijk 150,000 P. St. gekost, en is thans een der grootfte fieraden van London. De Konink, like schouwburg spelt des zomers, de prijs,der plaatfen is er iets minder, dan in de twee voor gemelde, en voor half geld wordt men er niet toegelaten. Van Sadlers Wells, enz. zwijgends, wenden wij ons naar de Vaux Hall, ten Zuider yan het Aartsbis{choppelijk paleis van Lambeth (*), en op ecenigen afftand van de naastger legene orden der ftad. Men vind Zeevaart en KOOPHANDEL. 399 Er heerlik verlichte wandelingen, en een ever prachtig als große Orchest, waar er des zomers vam 8. tot 15 uren gefpeeld en gezongen wordt, Te 10 urea vertoont men er voor een karten tijd allerheerlijke fte Chineefche fchimmen, Er worden aldasr ny en dan vuurwerken afgeftoken, en bij koud of Fegenachtig weder wordt de muzijk in een groote rotunda gemaakt, en begeft men zich in een oversdekt ruim daarnevens. Bij de intrede betaalt meg 2 {chellingen, en op Gale avonden 4 {chell. Men vindt er foms 15,000 fatfoenlijk gekleede Jieden, en er zijn tegen bepaalde prijzen allerlei ververfchingea te bekomen. Men vwertoeft er gemeens lijk tot na middernacht. Voorts “Rat op dea Zuidelijken oever der Theems, niet ves van de Wescminfterbridge, en ten Westen var South- wark, gelegen is, ‘ yoo AARDRIJKSKUNDE voor -" Woorts ‘heft Londo om zich henen ect groot tahtal dusgenoemde Theetuinern, welke des z. fners-van det middenftand, vooral des Zondags, veel'bezoek ontvangen’, ‘en onder welke er cenige den Vauxhall in het klein nabootfen. Ook van daar-komen velen Jaat téerdg ; want de wegen zijd twiten London tot op groote afftanden ver- licht (*).- Binnen de ftad treft men metigvuldige Koffijhuizen- aan, onder welke Lloyd’s Coffte Houle uit twee rijen van groote vertrekken be« ftaat.,, waervan’ de‘eene voor het publielr open is. De andere. rij; wotdt door eene Societeit van Assu- tadéurs, en#. gebruikt, welke gemecnlijk het eerfte nieuws: ontvangt, dat tot dén Zeechandel betrekkelijk is, en zich voorts door edelmoedige in{chrijvifigen ten behoeve van ongelukkige Zee- lieden, enz. verma ard heeft gemaakt. 'Tegen over dit Koflijhuis bezit de stad hare Royal Exchange (Beurs), die na den brand in 1666 veel schooner herbouwd werd, en thans een der großenen. - He stande van der goddeloozen Kanex II, die den eerften stehen van het nieuwe gebouw leide, entfert deszelfs midden te meer, daar de Hanse Compagnie, welke het bekostigt heefty in de opferten op het -voetstuk de waarheid allerviei-jendst. En van Higwaymen hebben zulke iidden een vreezen, als van fielten, die onnozele knechts, welke iets naar de fiad brengen, hetzelve wel eens af- nes ZEEVAART en KOOPHANDEL. '401 jemdst met woeten getreden heeft (*). -Voorts siet men er in nisfen in het rond de beelden der Hngelfche Koningen en regerende Koninginnen, van EDWARDJ.af tot op czorcE If. Aan weers- kanten wan de:inganger zijn er, aan de buiteu- zi§de. van het gebouw, ‘galerijen. Aan de eene aide praakt- Hezielle met een fraaljen toren boven dn ingang; -.en die toren heeft tén windwijzer esa fprinkhaan, welken de eerfte stiehter der Londonfche beurs in zijn wapen voerde. Van den- gelfien oreESHAM vindt men in een der nisfen van de binnengaleryj een beld. In eenige vertrékken boven de Beurs' worden er maar zijne verordert ring lezingen gehouden. Van de-andere maken het Lioyd’s Koffijhuis, de Bank, en eng. een gebruik, dat tot den handel betrekkeljk is. De Bank van Engeland werd dorjames pa TERSON, 'cen geboten Schot, ontworpen, en géteakte' ondet Koding wittram th 1694 tot ‘stand.: Het ‘kapital wis aanvankelijk 1,200,000 ‘P. St. en is thans meer din 11 miljoen. Het ge- bouw is ontZaggel§k ‘groot, en ftaat, om te min- der gevaat van brand te lijden, geheél op zich -24if. De voorzijde is met Porticos en Kolommen ° yerfierd. De zijden aan weerskanten en de ach- at.. tet -mauien, onder voorwendfel, dat men er yreesfclijk.nagr Weakt., on hen-dsepom afgezpnden -heeft.,... 3 ‘(*) Zite WENDERORN, Staat van Groothrittanje Il deel “Pade, 105 ddr Nederd, altg. van bet Hoog#. werk, - V DEEL. Ce : / gon «©0 AARDRIJKSKUNDE voox tergevel hebben veel van Newgate, daar men des hier gevangenen PLUTUS ongaarne outi{nappen, of door zulke voorftanders wan. het. algemeene wely zin, als die: van 1780, bev gon «©0 AARDRIJKSKUNDE voox tergevel hebben veel van Newgate, daar men des hier gevangenen PLUTUS ongaarne outi{nappen, of door zulke voorftanders wan. het. algemeene wely zin, als die: van 1780, bev gon «©0 AARDRIJKSKUNDE voox tergevel hebben veel van Newgate, daar men des hier gevangenen PLUTUS ongaarne outi{nappen, of door zulke voorftanders wan. het. algemeene wely zin, als die: van 1780, bev gon «©0 AARDRIJKSKUNDE voox tergevel hebben veel van Newgate, Rücken. Binneg vindt mer eene groote Rotunda voor de Makar laars, eng.-(*). en eene zaal van 79. voet, lengte en 40 voet.breedte, waar men de Banknoten uit geeft en inwisfelt, enz. Dit vertrek praalt met een fraai marmeren beld van Grootbrittanjes her ichepper WILLIAM VAN ORANJE,. Het Manfion-House, waar de Lord Mayor, of een der Aldermans, bij dage feeds tegenwör- dig is, is een prachtig gebouw, met oon fraaijen Portico. Van binnen is alles. er zeer grootseh ingerigt. De Lord Mayor geeft er feesten, ujt hoofde van welke het jaar zijner bediening hem, bij de 8000 P. St. die hij trekt, fomwijlen nog even Zoo veel van zijn eigen vermogen kost.. - Grildball:, waar de Scads Raad(Common Coun. Ei), dien men van de Livery of Gedeputeerden dex Gilden (Companies) wel te’ onder (cheideh -heft,. vergadert, werd in 1481 het eerfte ge bouwd (}. Na den brand van 1666 ftichtte men - (*) Dezen hebben voorty,’' behalve de gezegde vet- trekken boven de Beurs, voor zich nog eene Stock Ex- hinge (Effecren-betirs), welke in 1801 bij infchrifving werd gebouwd, vier ingangen heeft, en van 30 wor ‘uren open is, (1) Voor dien aid hed. de ‘Gudernad flechts ccnp "y ’ geer ZEEVAART zn KOOPHANDEL. 405 ‘het tegenwoordige gebouw; uitgezonderd ‘ den Gothifchen yoorgevel ; die eerst‘ in'1789-vottooid werd. De groote zaaf is ‘er 153 -voet’ fang ; 43 ‘voet breed, en 5% voet hoeg, en vioelt over van fieraden’, beeldhouw- en fchilderwerk. ‘In dé Common Council Chamber: onthdalde de’ stad laatftelljk den Keizer van Rustand, Koning vat Pruisfen, en ‘Prins Regent ; = op’ -eerr ‘maaitijd ‘ welke 20,000 P. St. kostte. Ook deze zaal is4 ult hoofde van de {childerijen, die haar verfieren, allerbezigtigenswäardigst. * Kunstminngars bezocken voorts dé paartfk{che tentonftelling van de Koninkiifke Akademie op Somerfet-Houfe, eene andere op de Galery der Brieish Institution, eene derde van ‘fchilders: in waterverf, andere van bordwurwerk, eigen werk gah wermaarde {childers, en moer andere vere melingen van te koop zijnde kunstwerken, of &unstkabinetten, op het Paleis det Koningin, en “de Hotels en huizeh van ‘meer'en min ‘aanzie® Ike verzamelaars, te meatgvuldig,' om hier te avorden opgeteld. Buttocks Mafenm van tx tifuriffke en andere ztldzaamheden,-en deszetfs Pantherion, kunnen dagelijks, behaivé des Zordags, elk voor eenen fehelling Bézigelgé worden. Wobr een hatve kroon woerdt-men in het Mnfee . ere ‘sm “Zeer bekrompene vergaderplaats, z00 als ‘die van vela Nederlardfche fteden insgelijfks, voor dat derzelver te Behwoordge Suidhulzen ‘gébouwd werden, - a Cca2 40g - AARDRIJKSKUNDE voor um van levende dieren toogelaten, dat de verzammeling in den Tower evenaart, zg0 niet overty treft; en, “met welk een misnoegen men ook de opichriften van.het gedenkteeken der schriftke- lijke verwoelting.. van 1666 lezen-moge, gaarne geeft men cen, halven fchelling, om.den top vag eene holle kolom te beklimmen, die 202 veet hoag is, en een Repel.gezigt van de ganfche ftad verfchaft. a, caenateen cen un occasionastons . Londow tot das ver in deszelfs bijzonderheden overgezien hebbende, voegen wij hierbij nag flechte- de volgende algemoene aanmerkingen, ten dienfte wan -zoodanige Lezers, als om zaken derwaarts gaan, Of anderains uitgelokt mogen worden, om die Overgelijkelijke wereldstad ‘van nab te be fchouwem ss Eer men die eenvangt, beftudere mew te huis ° zulkea platten grond der stad, als de Picture of een andere Guide bevat. Men make zich met de woormaamfte bijzonderheden gemeenzaam genocg, Om ze nist, als men ze op zijne wandelingen on- werhoeds agntrefe, met eene yerbazing aan te sta yell, waargit aan de omstanders blijken moge, dat men cer Dutchman is, Dig behoort men. vogr wet Londonfche gemeen zoo veel doenlijk te ver- helen; en, hierin flagende, kan men zich zon- der veel gevaar in het. gedrang werpen, dat de heerlijke voetpaden aan de ve aliden der voornaamfte Lon- ZEEVAART en KOOPHANDEL, gos - Londonfche ‘flraten, ‘en’ vooral’ ‘He Uroggen over de Theems 2 Op en neder' vlocit 5 mits men daarbif het volgende in actt nemez: ‘ --Men hale daarbij-voor den stroom, diem men‘ tegenkomt, aan de regterhand uit, ‘éffchoon de- Eondonfche rijtuigen ‘zuiks 2am de lm Kerhand doen: Anders loopt ‘gi light demand tegen het’ lift, die in w een vreemdeling herkent, enz.' Hebt gij aan den overkant van éene’ftraat; waar- in gij u bevimdt; cene ‘dwarsftraat in-te flaan, of. Er aan een hnis iets te‘doen, meem dan de eetst mogelijke gelegenheid te baat, om over den rijweg tusfchen de voetpadén‘Henen te-geraken. -Anders zult gij ter plaatfe, waar gij-volftrekt moet over- fieken, daartoe dikwils in geen uur gelegenheid- vinden. Wend u,° ale gij naar den weg moet’ vragen, nooit tot: een voorbijganger 5 maar tot: een of anderen winkelhouder. « Let wel op ‘het nummer der imitrkoets, die gij- gebruike. Daf Kunt gj vu wegens al, wat er ‘ge- beuren mag, 6p.den koetfier verlialen; en men- doet ten dien opzigte te London vhardig en goed» regt. Als gij eene huurkoets hebben wilt, neem- dan fteeds eene der-voorfte vai Ge rif.'Deer paarden hebben uitgerust, en ‘die der achterite zijn vaak zoo bek af, dat gij er @ecliten-dienst van zoudt hebben. Pas uw geld, volgens het ta- rif, dat gij u moet aanfchaffen, en wisfel bij geen huurkoetfier, zoo gij geen valsch geld ont-. vangen wilt. Draag rels zotg, dat hij geene gele- Cc 3 gen- 406 =. AARDRIKSKUNDE VOOR «. genbeid hebbe, om het. gepe gli hem. geeft, segery valsch: te werwisfelen, en wu te dringen, om bem, voor dit laatte ander te. gevene. Draag. dezelfde. 