De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
bij uitdck morziajcn grond (i). Dc langc nagels aan dc vingcrs van den man zijn zclfs opgcmcrkt in dezc af bedding , wiji ROLLiN daarvan hccft gcwag gemaakt (2). Hoc wocst 00k van voorkomen , zic dit gezin cchter vrccdzaam bijeen, de vroiiw in zekcrc gedachtcloosiieid met hct fluimcrende kind aan haare knie , tcrwijl dc hond , als huisvricnd dczcr menfchen , geene onvcrfchilligc rol Ipcclt op dit huislijke tooneel. CO La PF.n ousF. /Idas N°. 19, 33 , 2+ , 15. (.a^ Iloi.HN c7/ia iw\ i'erouse T, IV. p. 55. # OONO- If" :nEN. De Jangc man zijn ding, wijl Jinaakt (2). a , zic die e vroiiw in fluimcrcnde dc hond , ;n , gcene it huislijke 33, =4« 15. T. IV. p. 55. OONO- o OONOLASKA. Nadcrt clc uitcrllc wcsthoek van yfmcrica nabij Nnrtonslaai met Priiis van frales- kaap tot op eencn cnkclcn graad in Icng- te aan hct nitcrftc voorgcbcr^rc dcr oost- kaap van hct Jfiatifche Tsclitttski ^ ecnc ganfche kcten van cilanden , dc Jlooutlfche genaamd,ftrckt zich,ticn graadcn ziiidlijkcr, rcchtftrccks uit naar hct icgcnovcrgclegen Kamfchatka (i), en fchijnt alzoo opzctiijk den weg aan to wijzen , langs wclkcn , van deze zijde, dc nicuvve waercld geniecn- fchap gehad hebbe met de oiide. Tcr plaaize, waar deze eiland-ketcn bij Ame- rica aanvangt, heet de vastc kusc /lalas- ka (i) Zie de Knart vnn cook ia zijne Rcize D. XI. bl. 3. Kaart XXXVIII*. H 5 I { m \ trt t • ft ill Iftft OONOLASKA. ka (i); en daar, wanr dezc kctcn cindigc, wordc dc ovcrigc afihnd van Kanifchatka afgcbrokcn door hct Jkhring- en hcc KopcV' eilaiid t wicr allcr aanzijn den gccsc van BUKFON voor;;cker zou licbbcn docn den- ken aan de nog overgcblcevcnc hoogccn van een aloud vast land tusfchcn jlfia en ytmcvka, door overllroomingcn en aardbe- vingcn gcfchcidcn en vaneengcfchciird (2^. Deze cilanden in de Stille Zee gclegcn , die ook op deze hooge Noordlijke breedte de Zuidzee genocmd wordc , en daaroni alrceds ecnmaal door ons ondcr de Zuid- zcciiilandcn opgenoemd (3), bchooren ten iTiinsten al te blijkbaar bij dc vastc kiist van America , ora bij de bcfchouwing dcr bcwooners van die wacrcldducl niet nadcr in aanmerking te moctcn komcn , tcrwijl derzelver bcwooners ecne vermaagfchap- ping met die der naastgelegenc vastc kust docn blijken , die van zclls ons dezcn uit- ftap van hec vaste land gebiedt. In (i) Cook D. XI. bl. 352. (3) Zie B u F F o N over dc Uiftorie en Befchoiiwing van (ten Aanlkloot i in zijne Algcm. en bijzoud, Nat. Hijl. D. I. b!. 33—63. (3) Zie D. I. bl. 104. n cindigt, amfchatka ICC Koper- gccsc van Jocn dcn- ! hoogtcn I /Ifia en ?n aardbe- iciird (2;. gclcgcn, ke breedte n daarom de Zuid- ooren ten vastc kiist iwing dcr liet nadcr n, terwijl naagfchap- vastc kust dczcn uic< It) DefchoHwitig en bijzoud. P 0 N P L A S K A. 123 In Zomermaand van den jaarc 1778 deed cook hct voornaamllc dczer eilandcn aan (1). Dcrzdver ontdckking was vroe- gcr gcfchiedt door Rusfifchc zccluidcn. Ook haddcn 'er zich reeds Rusfcn tieder- gczct zinds het jaar 176a (2). Bij de ei- landcrs zoo wel , als bij dezen , word die eiland Oomlaska genoomd (3_). De in- wooners van hct zdvc en van de ovcrige eilanden dczer groep, ju zclfs van de naast- gelegene vaste kust, nocmcn zich in hunne toal Kagataija-kotmg'ns ^ hct welk ;//(?«- fchen van het oosten beteckent (4). De liggirtg van Oomlaska is op 53° 5^' Noordcr Breedte en 104*' 20' Oostlijke Lengte (S)* De gtweldige doortogc van dc (i) Cook D. X!. bl. 22S. (2) Cooic D. XI. bi. 355—357. (3) Cook D. XI. bl. 350 — 352. Het wordt bij hem ook Omtlaslika gefchreeven , terwijl b i l- LiNGS het Ounalmchka fchrijft. Fo-yage fait par finpcratrke de Rusftc catharina II. dans le Noid dc la Rmfie /ffiatique , dans la iner Glaciate , daus la mer d\1tiadys et fur Us Cotes de f Amerique ^ depuis 17^5 jiisqiCen 1794 par BiLMNcs. a Paris 1802. II. Vol. (4) Billings T. I. p. 290. (5) Billings T. I. p. 305, 1 ;-i lii ^f,M ^l! A < '\' !,S! ''1 bl ;.Ju 134 OONOLASKA. dc Ijszce en dc Hillc zee door dc en- gc firaat van ni: iiiiino niaakt do liichc- llrcck , waarondcr hot zclvc ligc , zccr llormig en vvocst. In den ;:oincr ontnioc- tcdc 'cr COOK dikke mist (i); in den winter worllelde 'cr hillings met ilor- iiicn van den fchiiklijkdcn aaiJ , die bij hec nevelaelirij;e van do luciit nog gc- vaarlijker wcrdcn (,2) ; in het voorjaar vond hij 'cr de luclu droogcr, wclkc den ganlehen winter door zoo vochtig en vcr- derilijk gcwccst was , dat hct ganfchc tui^ zijncr fchcpen fchier vcrrot was (3). LMt zee gezien vcrtoont zich Ootiolaska over hct gchecl vrij hoog. DeszcUs kustcn zijn omgcven met ver uitflekendc voorgc- bcrgten. Dcszelfs binncnland is doorfneedcn van ccne bergketen (^4). De grond zelf is niet dicp , niaar zwart en los, zonder vermenging van cenigcn leem of mergel (5). Oonolaska heeft gccne rivieren , maar wordt bevochtigd door vccle klecne beck- jcns , (O Cook D. XI. bl. 232. (2) B I LUNGS T. II. p. 135. (3) B 11, r. IN OS T. II. p. 150. (4; BiLMN ;s T. I. p. 288. (5) 13 1 1. LINUS T. II. p. 133. r.'Jii:iS^m^J^i&V:-':'^fi'^\ ^^^s^^^^^^^^^^?KS^SS^^^K-^i**~ 1S*P" w\ O O N O L A S K A. »25 '' i or dc cn- dc liicht-' lip;c , zccr cr ontnioc- ); in den I met llor- <] , die bij : no- gc- t voorjaar wc'lkc den tig en vcr- anfchc iw^ (3). Oomlaska cell's kustcn dc voorgc- loorfnccdon grond zelf 3s, zondcr mc.-gel (5). jrcn , mciar ecne bcck- jcns , jcns, die in zee uitlopcn en 'cr gronten overvlocd van zoet water gevcn (i). Twee mondcn van uit^^ebrande vuurborj;cn , b'j con van vvclkcn ccnc hcctc bron ^c- wccsc is, tbands ('oor al'j^ebrokkeido llee- nen vcrllopt, nniar nog vrueiicbaar in /wa- vcl , kcnmcrken dc gefchiedcnis van do- zen grond, die nog dikwijis en zomcijds zctr geweidii; door uardhccvingcn gc- llliokc vvorJt (2). Bchalvcn den vcel- viildi;,;en naumriijkcn zwi'vel en den okcr bemerkte men 'cr ook zekercn niirperlleen , en cencn klcur afgevcnden, groenen llecn, fmelcbaar in olic , doeh alio zijnc cigen- fehappen in hot water vcrliczcnde (3). Ncrgens brengc dc grond liicr eencn boom voord , dc dwerg-wilg uitgczon- derd en twee , bczieen draj^cnde , hecstcrs , die nice hooger groeijen dan agtticn dui- mcn en langs dc zuidzijde der bergen of ook elders kruipen , waar zij flcchts bedckt zljn voor den noordenwir ■. Op dc bcrgcn vindc (i) Billings T. II. p. i.13« ^' oov. D. XI. bl. 233. (S) IJlLLI.NHS T. 1, p. I33. (3) Cook D. XI. bl. 374. i i i ■^ irMitiTiWwr I'TT'ii n '■ l^i"!) O O N O L A S K A. vindt men bniamcn , in de dalen, en witte^ grootc , doth fmaakloo^^e , wilde flamboo- zcn. Vruchcbaarer is de grond in planten en kruiden , waarvan 'er veclen tot voed- zel dcr eilandcrs verllrekken, en wicr ver- fcheidcnheid vrij groot is. Het gras is over hct gcheel hard en met biezcn ver- mengd (i). Hct gebrek aan hout wordc door veclvuldig drijfhout vergoed , hec wclk gcduurig door de zee aangefpoeld wordt (2). Vosfcn , mujzen en wezels , hatizen en mormeldieren zijn de eenige vier/oetige dieren, welken men op de /^leoutifche ei- landen vindt: en bij dczen zelfs merkte men op , dat zij derzelver verblijf voor- raamlijk hidden aan de zuidzijde der ber- gcn (3)- De vogelen zelvc zijn 'er weinig in foort en in geial. De meeste landvogelen zijn dezelfde van Ettropa, gelijk de fpccht, de goudvink , de geelvink en de kleene mees. (i) Billings T. II. p. 131 » 132. Cook D. XI. bl. 230 , 373, 374« (2) Cook D. XI. bl. 371 , 372. (3) Cook D. XI. bl. 377. Billings T. II. p. i3o» Ui- mx. f^imt' S K A. 2 dalen, en witte^ , wilde llamboo- grond in planten veclen tot voed- :en, en wicr ver- is. Het gras is 1 met biezcn ver- . aan hout wordc It vergoed , hec zee aangefpoeld ezels, hatizen en enige vier/oetige de /4leoutifche ei- zen zelfs merkte ^er verblijf voor- zuidzijde der ber- jn 'er weinig in leeste landvogelen , gclijk de fpccht, nk en de kleene mees. 131 , 132. Cook 1 , 372. 7. Billings T. II. O O N 0 L A S K A. 127 u mecs. Dc zee- en watervogelen misfcn 'er zelfs eenige foorten , die anders de ganfche waereld door worden gevonden, als dc pingtiins en albatrosfeii (i). Van visch zijn deze eilandcrs zoo vcel ruimer bcgunstlgd. Alle de visfchen, aan de noordlijkc zeecn gcmeen , worden 00k hier gevonden, zonder dat de vischverHin- dende zeedicren zich bij dcrzelver kust, waarvan onoplioudlijk jagt op hun gemaakt wordt , diirvcn vertoonen , uitgezonderd de walvisfchen en zeciJtters (2). Behalven muskiten en vveinige anderc infe&en ziet men 'er geene andere kruipen- de dieren dan hagedisfen (3) , welke ar- moede van den grond men gaarne draagt bij den rijkdom der kust aan krabben , pae- rcloesters, mosfelen en zeer groote ali- kruiken (4). Onder deze luchtftreek, welke de vogel ont- (i) Cook D. XI. bl. 169—271. Billings *r. II. p. 128—130. (2) Cook D. XI. b!. 33<J,368, 3(Jp, Bil- lings T. II. p. 127, 133> 134* (3) Cooic D. XI. bl. 371. (4) Billings T. II. p. 128. K|:|{ 1^8 O O N O L A S K A. ontvvijkt, — op dezen grond,die zclfs gep- ncn boom teek, — ja daar , waar hctganfchft vicrvoetige dicrenrijk de uitcrrtc grenzen van dcszclfs gcbicd rchijnt gellcld te hcb- bon , — lecft en woont de mcnsch , en komt 'cr wclgedaan en blijmocdig voor , fchoon hem de Natiiur hot vcderen dekzel van den votrcl , de koudo kccrendc huid van hcc dicr en de ongevoeligheid der plantvezelen en boomfpieren onrhouden heeft. Hoe belangiijk moec ons, van deze zijde, zijne naauwkcuriger befchoiiwing worden ! Billings noemt deze eilanders middel- maatig van lengte (i). Cook noemt ze kleen, maar dik en vet en welgemaakt van gcftalte , met wat korte halzen , zwartach- tige of verbrandde bolle aangezichten , zwartc oogen , en lang , zwart , fluik haair (2). Ecn kleene neus vermeerdert de rondheid van hun gelaat. De baard is wei- nig aan de kin , maar zwaarer aan den bo- vcnlip. Bij vrouwen en mans beiden is dc onderlip doorboord , zoo wel als het middcnfchot van den neus , waardoor zij klee- (i) Hillings T. I. p. 190. (23 Cook D. XI. bl. 35i>' -|C!l/iT-, S K A. d,die zclfs get*- waar hctganfcht uitcrdc fficnzen O gellcid te hcb- ncnsch , en komt g voor , fchoon 1 dekzel van den c huid van hcc dcr plantvezelen in heeft. Hoe leze zijde, zijne worden ! eilanders middel- ;;ooK noemt ze welgemaakt van alzcn , zw^artach- ; aangezichten , , zwart , fluik s vcrmeerdert de De baard is wei- irer aan den bo- mans beiden is 500 wel als het s , waardoor zij klee- ?0. OONOLASKA. 129 klccnc beendcrcn of andcre fnuistcrijen ban gen (i). Ondanks de korte gczetheid van geftahe zijn de mans zecr vlug en vaardig in de vcrrichting hunner bezighedcn, tcrwijl de vroinven , zonder eigenlijke fchoonheden genoemd te kunnen worden , een moUig en aangenaam voorkomcn bebben C*)« Schoon de bruine tint dcr huid cen kenmerk van gezondheid fchcen in de oogen van billings C3)» nierkte cooic op , ("at hem weinig menfchcn boven de vijftig of hoogst zesiig jaarcn voorkwa- men , en oordeelde hij , dat hunne harde leevenswijze onder eenen zoo ongunstigen hemel hunne dagen zou verkorten (4). Beide de Reizigers vonden 00k daadlijk eenige inlanders, lijdende aan verfcheidene en fchriklijke kwaalen. Zij waren onder- hevig aan den kanker of ten minsten een gelijkfoortig ongemak, het welk de lijders 2orgvuldig verborgen hielden. Ook leeden zij (i) Billings T. I. 0. apo, (2) Billings T. I. p. 291. (3) Billings T. I. p. 290. (4) Cook D. XI. bl. 376. HI. DEEL. I 291, ,f hi ir>o O O N O L A S K A. '.i zij aan het Fcfws -Cmcz, hcc wclk ovcral, waar de Rtisfcn of Tartaarfchc jagcrs zich haddcn nedcrgczct, mot vcrdcrflijk gcwcld wocdde; torwijl het fchcurbuik hun land- kwaal niogt genoemd wordcn , die ech- tcr den vrcemdclingen hcc ondragclijksc aamastcdc (i). Dc bevolking van Ocmlaska en de ove- rigc Aleoiittfchc ellanden maaktc in den jaarc 1792 cen aantal uit van omtrend eli'duizcnd mans en jongens, waarvan vijf- honderd van de grootftcn en fterkften in diensc waren van de Tartaarfche jagcrs. Welccr echtcr zou een dcr dorpcn , waarin Oonolaska verdceld is meer invvooners, dan thands dcze ganfche Archipel (a), ge- had hebben , hec welk aan de gevveldena- rijcn der Tartarcn te wijten fchijnt, en misfchien 00k aan de wocdc der pestftof, die hunnc omhelzingen dcr vrouwen fchij- nen aangebragt te hebben. Zoo hadden dan deze eilanders nog geen leeds genoeg te verduuren in de oogen des gewclds en dcr (i) Cook D. XI. bl. 376. Billings T. II. p. 123, 126, 136. (2) BiLLLIiNGS T. II. p. 142. fT A. IV elk ovcral, 6' jagcrs zich rflijk gcwcld ik hun land- 1 , die ech- ondragclijksc a en de ove- laktc in den van omtrend waarvan vijf- 1 fterkften in irfche jagcrs. )rpcn , waarin invvooners , 'lipel (2), ge- le gevveldena- 1 fchijnt, en der pestftof, rouwen fchij- Zoo hadden leeds genoeg es gcwclds en der IILLINCS T. II. OONOLASKA. i3» der baatzucht, maar moesten hun bloot ge- brek aan duizcndcn gcnocgcns dcs Icevcns in anderc gewcsten vcrmecrdcrd zien met de wczenlijkftc cllcnden , die zclfs hec hooL^ftc goed in dit Iccven ongenictbaar maaken. Te klecn en te ongcmaklijk fchecncn de wooningcn dezcr menfchen voor billings reisgenootcn , om 'cr eenen nacht in te vertoeven (i): ruim en warm genoeg zou- den dezclven echter bevonden geweest zijn, indien derzelver armoede en morzigheid niet onverduurbaar waren geweest voor be- fchaafde Europeers. Een langwerpig vier- kante kiiil van vijfcig voeten lang en twin- tig breed , overdekt met drijf bout , het- welk voords met aardc overftort en met gras begroeid is, zoodat het uiterlijk bet voorkomen van eenen misthoop heeft, maakt het grootfte huis der eilanders uit. Aan elk eind van dit langwerpige dak is in het midden een gat gemaakt, waardoor het hoi verlicht en deszclfs lucht gezuiverd wordt, en waarvan het eene tevens dient tot in- en uit-gang , door middel van eenen , w paal, (i) Billings T. II. p. 120. I 2 - tit' ««j._.. 'i^< !:!> I tja OONOLASKA. paal , waarin trapjcns zijn gehakt. Dczc konijncnholen , gclijk zij fchier genoemd mogen \vorden, ftrckken ten vcrblijf van vcrfchcidenc huisgezinnen , die alien rond- om de wanden dcrzclver afzondcrlijkc ver- trekken hebbcn, nice flcclus oni tc flapen, maar ook om 'er te zitten wcrkcn , waar- toe hun ftoel noch bank , maar flcchcs eenc uitgegravcn grep de voegzaamc houding vcrgunt. Deze afgezonderde plaatzcn zijn met matten belegd en worden zindelijk ge- noeg gehouden : maar het midden van hec huis , het welk eene gemeenzaame plaats is, is het riool van allerleije vuilighedcn, wclker ftank vermeerderd wordt door het gebruik, het welk alle de huisgenooten van hun cigen water maaken, om 'er de huiden en het leder, het welk zij verar- beiden, bijna altijd in te laten wecken (i). Zonder kennis aan eenen haard of bijzon- der vuur tot hunne koesteing, bedienen zij zich van eene lamp, die hun verwarmc en verlicht. Een fteen , half als ecn fcho- tel uitgehold, gevuld met olie en voorzien van eene pit , uit droog gras vervaardigd , doct (i) Cook D. XL bl. 35i , 3^2. K A. ehakc. Dczc hier genoemd 1 vcrblijf van ;c alien rond- )ndcrlijkc ver- oni tc flapen, /crkcn , waar- lar (leches eenc aame houding plaatzcn zljn ti zindelijk ge- lidden van hec :nzaaine plaacs 2 vuilighedcn, 'ordt door het huisgenooten n, om 'er de velk zij verar- in wecken (i). aard of bijzon- ;, bedienen zij hun verwarmc f als ecn fcho- lie en voorzien IS vervaardigd , doct 352. OONOLASKA. 133 doet dezen dubbelen dienst, waartoe man- nen zoo wel als vrouwcn denzclvcn tus- fchen dc beenen zetten, en zomtijds voor eenige oogenblikken met hunne kleederen overdekken (i> Om het vuur te maaken, ter ontfteklng hunner lampen, bedienen zij zich of van twee ftukken kwansfteen, dien zij tegen elkanderen flaan,of van twee ftukjens hout, het eene plat, het andere omtrend agttien duim lang, welk laaifte zij met den punt op het eerlle fnel ronddraaijen als cen dril, die in korten tijd vuur vat, even als de Otaheiters (2), Nieuw • Hollanders (3) en veele andere volkeren (4). Maar weinig komt hun het eigenlijke vuur te pas , daar zij meest al hunne fpijs raauw ten lijve flaao. Visch , zeedieren , vogelen, wortelen, bezieen en zee-wier maaken hun voedzel uit. Daarvan verza- melen zij veel voor den winter (5). Cook woon- CO Cook D. XI. bl. 364. (a) Zie D. I. bl. 156, (3) Zie boven bl. 2 ,27. (4) Cook D. XI. bl. 364, 365. Billing 1 T. I. p. 300. (5) B1L1.1NCI T. I. p. 303. I 3 —'—7^ ,34 O O N 0 L A S K A. woondc ccns ilcn maaltiid bij , die biiitcn op hct gras gchoiidcn wcrJ. Ecnc grootc hcilbot was hct ccnige gcrccht , fchoon voor ccn Oppcrhoofd opgcdischt. De visch was pas gcvangcn; twee zijncr mindcrcn aton 'or dc kicuwcn uit ; daarna wcrd dc kop atgcfnccdcn , ccn wcinig iiitgcvvasfchcn aan hct llrand en aangebooden aan het Oppcrhoofd. De/e verdond 'er cen ge- deeltc van, benevens vrij wat nckvisch ; al het overigc wcrd aan ftukkcn gcfnccden en door dc gastcn gcgetcn , die de graa- ten nict Occhts fchoon affchcurdcn met de tandcn maar zelfs als honden kaauwden (i). Onbckcnd met alle Ickkernij en kunst- drank, i*de rook- en fnuif tabak dc ccnige kunstbehoefte of verfnapcring , wclke zij kenncn , en die , hclaas ! alicen genocg is, om hun altijd arm en afhanglijk te maakcn bij de Rusfen . die ze hun tot duiircn prijs vcrfchaffen (2). De klceding en de tooi dczer eilandcrs zijn vocgzaamcr en met meer kunstfmaak, dan men wcl van dcrzclvcr maaltijd en vcr- blijf ri) Cook D. XI. bl. 3<5o , 3<5'. (3) Cook D. XI. bl. 3 34. S^^S. sj I C A. j , die biiitcn Ecnc groote ccht , fchoon cht. De visch jncr mindcrcn larna wcrd do iiitgcvvasfchcn oden aan het \ 'er cen ge- wat nckvisch ; jkcn gcfnccdcn , die de graa- curden met de kaauwden (i). Ejrnij en kunst- tabak dc eenigc ing , wclke zij allcen genocg 1 afhanglijk te He ze hun tot dczcr eilandcrs cer kunstfmaak, maaltijd en vcr- blijf , 363. OONOLASKA. «35 bliif zou wachtcn. Dc vroiuvcn zijn gc- klccd in ccn vvambuis van zci'bccicn-vd of van ccnig anucr twcciladnig cMcr, wuar- van zij hct baair naar binncn di- ?n , met ctnen ftijvcn en ovcrcindltaandcn kraag, vol kcurige vcrclcrzclcn. Smallc rccpen ledcr zijn voor en agtcr op die klccd gc- naaid en , even als de kraag , met allcrlcijc aardigbeden vercicrd. Om de pols dragen zij polsringcn, ecncn balven duim breed, van zwart zeekoeijen-vel, zoo 00k boven den enkel, gaandc zij meestal blootvoets. Bchalvcn dc oor- neus- en lip-verzicrcelen bcpnkken zij de kin met vijf rechtrtandige lijncn,als medc dc wangen en de armcnCi). Dc mans bcbbcn cen wambuis van voge- lon-huid gemaakt, vvaarvan zij dc veders mi ccns buiten, dan ccns binnenwaards , dragen. De binnenzijde dier huid is rood gcv^rwd en met reepen van leder op de naaden belegd, die kunstiglijk genaaid en geftikt zijn met wit dasfen- baair of met zenuwen van zeedieren van verfcbillende kleur. Over dit wambuis dragen zij een op- (0 Billings T. I. p. 291, 2p2. Cook D. XI. bl. 360. I 4 'I 1 » I }i m I |i>. I- t i B| ,■■..„. J, 4 136 OONOLASKA. 45, r i & m opperklccd van darmcn , dat fchicr door- fchijnend en ondoordringbaar is voor het water en voorzicn van ccnc kap , die over hct lioofd kan wordcn getrokkcn. Iliinne bccncn zijn met lonipc lacrzcn gc- fchoeid, die do vrouvvcn ook zoimijds dra- gon , wannccr zij op iiet rotzigc rtrand komen. Dczc Incrzen zijn gemaakt van zcclccuwen-hiiid,en van binncn met droog gras bekleed (i). De mans dragcn bet haair kort af- gcfnccden. De vrouwen hoiiden het flechts kort op hct voorhoofd: al het overige kammen zij agtcrover en vlcchtcn het in cenen knoop boven op hct hoofd te zamen (a). Een houten hoed of liever een, om hot voorhoofd fluitcndc, rand, met groene en anderc kleuren geverwd, en boven aan njcr lange borllels van hct ccn of ander zee- dier beftoken , waaraan koraalcn zijn ge- hecht , overfchaduwt hct aangczicht van den man en dient cevcns oni dc kap van zij- CO Billings T. I. p. ays , 25)4. Cooi D. XI. bl. 330, 231 , 359. (2) Billings T. I. p. 293. A. chicr door- is voor het kap t die gcirokkcn. lacrzcn gc- ointijds dra- tzigc ilrand ;cmaakc van 1 met droug r kort af- oiidcn hct fd : al het en vlcchtcn > het hoofd len, cm het : groene en ven aan n;cr ' ander zee- en zijn ge- gczicht van dc kap van zij- 23^4. Cook OONOLASKA. zijncn overrok bovcn hct hoofd vast to maaken (i). Dc mans gcvcn alzoo aan dc vrouwsn hlor nicts toe in den opCchik. lliin fmaak en kcurighcid zoo vvcl , als him al'kccr van allc hiiidbcfmccring , die ciders zoo gc- mcenzaam is , maakt dit volk ooglijk en aangcnaam genocg, doch flcclus op eencn al'lland, wijl dc onrcinheid hiinner woonin- ' gen zich aan hun lijf en klecding mcde- deelt, die bcidcn van nadcrbij vol onge- dierte worden bevonden (2). Hct huisraad dezer cihuidcrs in bakken, lepels, eramers, kanncn en k^rvcn bcllaan- dc , is net geinaakt en hccfc ccn good faczoen , fchoon nicsfcn en bijlen van ijzer hun eenige gerecdfchap uicmaakcn (3). De naald, vvaatncde zij hunnc klcdcrcn ftik- ken, is het been iiit eenc mecuvvenvlerk. Dozclvc hccft ccnc fplcct in plaats van ccn oog , terwijl hct garcn uit zcnuwcn van zeekocijen vervaardigd is , nu eons nict dik- (1) Billing s T. I. p. 296. Cook D. XI. bl. 35P. (a) Cook D. Xf. bl. 361. (3) Cook J). XI. bl. 363. ■. !. I »l 138 0 0 N O L A S K A. dikkcr dai' ccn liaair , Jnn ccr.s zoo dik ais gcwoon bind[2;arcn (i). Al Iict naai- wcrk wordc door dc vrouwcii vcrricht. Z\) maakcn dc klccdcrcn, dc lacrzcn, en ovcrtrckkcn dc vaartuigcn met vcllcn. Zij maakcn dc matton en mandjcns en vcrvaar- digen allcs met ccnc ncthcid en volnmkt- hcid , vvclke van haarc fthrandcrheid en wcrkzaamhcid gctui^cn ;2). Dc Canoos dczcr cilandcrs zijn dc klccn- ftcn , wclkcn men vindc aan dc ylineri- cMufchc kusc. Dcrzclvcr fpicgd is ftomp, dcrzclvcr voorrtcvcn gevorkt. Zij zijn za- mcngcUcid uit dunnc lattcn met zccrobbcn- vel ovcrtrokkcn. Bij de lengte van twaalf voctcn, lubben zij in het midden flechts andcrhalvc voct brecdte en twaalf of veer- ticn duimcn dicptc. Zij kunncn twee per zooncn voercn, wannecr dc ccn zich plat in dezdve uitftrckt , tcrwijl de ander in de ronde opening zit, wclkc 'er in het midden is. Dit gat hccft ccn ftaande rand, waar- (O r. 11. LINGS T. I. p. 294 > 295. ^oov. D. XI. bl. 363- (2) Cook D. XI. bl. 364. Bilmngi T. I. p. 300. If A. -.5 ZOO dlk 1 hct naal- ^n vcrricht. lacrzcn, en vcllcn. Zij en vcrvaar- n volnwakt- ndcrheid en jn do klccn- de Anieri- d is ftomp, 7a) zijn za- it zcerobbcn- e van twaalf idden flcchts aalf of vccr- :n twee per )cn zich plat do ander in c 'er in het ftaandc rand, waar- 295. Cook ili.ings t. i. OONOLASKA. IS9 waarom darmvliczci zijn Rcnnnid, die als ccnc bcurs tc zamcn gctrukkcn kiinncn wordcn om hct lijt" van den man, die in hct midden zit. VVannecr dezc voor.is zij- ne moiiwen vvel hecfc te zamcn getrokkcn om zijne handcn , en zijnc kap wel vast- gcmaakt om hals en hoofd, dan zit hij gc- hecl waterdicht in zijnc Cano/i , welkc hi) met cenen dubbcldcn riem , nu aan deze , dan aan gene zijdc pagaaijcndc, zoo fnci in cenen rechtcn lijn bewccgt, dat het best zeilend fohip hen niet vooriiit kan lopen. Hct visch- en jagt-tuig ligt onder ftroo- ken ledcr op dc Canoo voor hem , het- wclk hij even behendig gebruikt, als hcc keurig vervaardigd is (i). Schilderachtig is de vertooning, wclke deze cilandcrs in zee maaken. In hct hel- derc zeewatcr zict men vaartui^^en, zelvc zoo doorfchijnend als geolicd papier, waar- door men de beweging van hct ondcrftc gcdeclte der luiden , die 'er in zicten , duid- lijk kan zicn. Hun even doorfchijnende overrok , hun bevallig hoedjcn , dc gemak- lijkheid hunner beweging en dc fnclheid en rich- (1) Cook D. XI. bl. 367, 3'>?. h " n M '■^*'*J,a»*a;i- I40 OONOLASKA. Hi m richcing van hunncn voordoang levcren een toverachtig geheel iiit,het wclk eene nieuwe Iborc van twceflachtige fchepzels vertoont, niec min ftouc te water dan de visfchen zelvc, daar zij midden tusfchen de bran- ding zich vermaaken, en zomtijUs tot den hals toe door het water gaan (i). Hun visch- en jagt-tuig is van hout en been vervaardigd met de uiterfte volmaakt- heid en keurigheid. Zij visfchen met den hoek en lijn zoo wel , als met den harpoen. Hunne vischhoeken zijn gemaakt van been, hunne fnoeren van zenuwen. De harpoen is hi) bun een wcrktuig van meer zamen- ftelling en hoogere volmauking. Zij ge- bruiken dcnzelven zoo wel op de jagt van wilde dieren en vogelen , als op hunne visfchcrij. Voor het eerfte gebruik heeft hij flechts cencn gevve^rhaakten punt; voor het twcede is hij gewapend met dric vanc(^nftaande en geweerhaakte punten van dun been vervaardigd. Tegen de zee- koeijen en andere bewooners der diep- te heeft de harpoen eenen punt, die los zit in zekeren fluitband , en die alzoo het (i) Billings T. I. p. 296—2^8. Mra. f^Bvvl f K A. ng levcrcn een ,'lk eene nieuwe pzels vertoont, m de visfchen chen de bran- imtijUs tot den n (1). is van hout en erfte volmaakt* sfchen met den et den harpoen. laakt van been, 1. De harpoen m meer zamen- iking. Zij ge- op de jagt van als op hunne gebruik heeft rhaakten punt ; gewapend met erhaakce punten Tegen de zee- ners der diep- i punt, die los en die alzoo hec 6 — 2y8. OONOLASKA. 141 hct gewondc dicr volgc , wanncer hot in de diepte gaat: aan hct zclvc is cen lijn vastgcmaakt van onczi.glijkc Icngrc, die van den ftcel dcs harpoens udoopt en met het andcre einde aan dcnzclven vast is , zoo- dat deze ttvens op he: water drijvcnde voor dobber dient, om de prooi tc doen wcdervitiJen , die weldra afgemat vvorJt door de onophoudclijke onrust en fmart, weike hem deze dobber vcroorzaakt (i). Deze harpocncn zijn rood, wit, blaauw of zwart gcfchiiderd, met zekerc bcrgaarde en visch- traan (2), en zijn met de biaas van de zeekoe voorzien, om bovcn water te wor« den gc'houden. De lijn zclf is doorvloch* ten met klcene roode pluimen en met die- rcnhaair , het welk hem bcvaliig maakc voor het oog (3). Voor den landbouw vindt men bij deze menfchen nog geen gcreedfchap. Noch de luchtftreek noch de grond z'jn 00k be- moedigend voor dien arbeid. Visfcherij . en jagt houdcn hun gehcel onledig , en bei- Ci) Billings T. I. p. 295, 296. (2) Billings T. If. p. 143, 144. (3) JilLLINCS T. I. p. 295. V; tilf ir 1 ! r:m^mm' 14a O O N O L A S K A. beide drijven zij in ftillen vrcdc met hunne nabuuren, zoodat zelfs geene wapencn toe aanval of verdcediging bij hun gevonden warden. Cook vermoedt nogthands, dat de Ritsfen hun ontwapcnd zullen hcbbcn, en dat ook dezen hun alle grooterc vaar- tuif!;cn zullen afgcnomcn hebben , niet kun- nciv.Ie denkcn, alhier, bij cencn zoo aan- merklliken trap van zckere kunstbcfchaaving, de wcerloosheid van den allaeerften na- tuurlhat weder tc vindcn en kleener vaar- tuigen, dan ciders aan de ganfchc kust van America ^ te ontmoeten (i). De uicdruk- king van billinos: „ thands voeren zij geenen oorlog nicer (2);" ftemt met die vermocdcn overeen. De zeden dezcr nienfchen hebben veel beminlijks. Zij hebben den lof van zeer godsdienstig van aard te zijn (3). Onder clkanderen zijn zij vriendelijk, vrolijk en en befcheiden (4). Jegens vreemdclingen gcdragen zij zich met eene beleefdheid, dea iJil 11 , (!) Cook D. XI. bl. 365. (:) Bii.MNGS T. II. p. M'* (3) Billings T. II. p. i4S' (4) Cook D. XI. bl. 3/5. met hunne apencn tot gevonden thands, dat ■n hcbbcn, loterc vaar- , niet kun- n zoo aan- icfchaaving, reerften na- Icener vaar- hc kust van Dc uicdruk- 5 voeren zij :mt met die debben veel af van zeer (3). Onder , vrolijk en reemdclingen beleefdheid , den O O N O L A S K A. 413 den onbefchaafdcn volkercn oneigcn (')• Vcrwittigd van derzclvcr terngkomst, vln- gen zij ccncn voorraad van visch : door onlluiinig wcdcr him nict dagclijks kiinncn- dc voorzicn van ccne vcrfche vangst , kap- ten zij hout voor hun , en zondcn hct hun , aan takkebosfon gcbonden , om 'cr zich bij te vervvarraen. Wei verrc van woest of wreed te zijn , mogt hun dc lof van zachtheid, menschlievendheid en gast- vrijhcid niet wordcn onthouden (2). Vrccd- zaamer , noch onfchaadelijker volk bctuigde COOK ncrgens te hebben ontmoct, 'er bij- voegendc, dat zij in eeriijkheid tot voor- beeldcn kunnen dicnen voor de befchaafd- lle vol' ^rcn op den aardbol (3). Tu^e vbreken onduistcren dit tafe- reel * e zcdenlijkheid dezcr eilan- dcrs (4). De oneerbaarheid hunner vrou- wen en de onnatuurlijkheid van hunnen eigen lust. Mogt dc eerfte flcchts cene overdrccvene gastvrijheid en geene eigen- (i) Cook D. XI. bl. 228. (2) nu.LIiVos T. II. p. 121, 137, 145.' (3) Cooi; O. xr. bl. ;:5''. (4) Coo!i D. XI. bl. 3 "5. t' £ 9 ' if 9 U A " i ^ihfd^i&'^f' T44 O O N O L A S K A lijke ontucht hecten, zoo zou dc gcfchie- donis dcr volkcrcn voor liaar plcitcn, rchoon de zedcnlijkheid haar veroordeelde en onze denkwijze haar aamlootlijk vend: en, moj»tcn wij op een enkeld woord van BILLINGS ten aanzion van hct laatrtc af- gnan, dan zou hct verfoeilijkc kwaad, het- wclk wclocr bij deze eilanders de fchand- jonjcns openlijk als vrouwen tooide, al- rceds uic hiinne zeden gewreeken zijn (i). Het blccf den Reizigcrs onmogeiijk, eeni- ge naauwkeurigc berichtcn wegens den Godsdienst dczcr eilanders made te deelen , hoe gemeenzaam zij ook met hun waren geworden. Eigcn bijgeloof en de onge- fchikthcid der Rusfifche Priestcrs bij hunnc bekccring van de -^igoderlj mogen de rede- nen hunncr agierhoudenheid hierin worden genocmd. Zij gelooven, dat de Koughas of Goden der Rtisfen magtiger zijn, dan de hunne , en dat dczen , even als zij zelvc, in cencn ilaat van overheerfching zijn gekomcn, na dat zich deze vrccmdc- lingcn cp hunnen bodeni hebben geves- tigd: zij notmcn dcrzelvcr naam dan ook nooit, (i) Billings T. I. \\ 302. Ill • »ta. ilsK--'"' dc gcfch te- ar plcitcn , eroordeelde (tlijk vond: woord van t laatrtc af- cwaad, het- de fchand- tooide , al- n zijn (i). geiijk, eeni- iregens den J te deelen , hun warcn 1 de onge- rs hij hunnc ;en de rede- erin worden de Koughas r zijn , dan jven als zij 'erheerfching ze vrccmdc- bben gcves- am dan ook nooic, O O N O L A S K A. >4S iiooit, om hun nict re ontdckkcn en aan wrecdc marteling bloot tc ftcllen. In elkcn vrccmdcling die naar hunnc Godcn vraagt, vcrmocdcn zij cenen vcrvolgcr : van daar hoiidcn zij alle hunne plegijghedcn zoo ge- hcim als verborgen , fchoon zij hunne oude fcestcijden vicren in de lencc en in den hcrfst, wannecr zij den trommel flaan en hunne vrouwen naar deszelfs maatflag dan- zcn. Bij deze gelcgcnheden fchilderen zij hct aangezicht en dckkcn het zclve met een masker. Zij noemen deze maskers met den- zelfden naam als hunne Goden, Koughas, en bcfchouvven dezelven als talisuiam of tovermiddelcn , die hun befchermen tegen alle onhciicn op gcvaarlijke ondcrnemin- gen (i), On- (i) Billings T. II. p. 140—142. Ecn Riisfisci'i Priester , aan boord van billings, vond goed, alle de maskers, dien hij in eene wooning bijeen vond , te verbranden en de eilanders de zwaarfte ftraflfen te dreigen , indien zij voordgiu- gen, de Afgoden te dienen, Verfcheidencn dwong hij , zicb te lateu doopen , zonder hun iet anders te kiinnen doen bcgrijpen , dan dat zij voordaaii de Driciicnheid tnoesten aanbidJ.en , den Ileiligcn NICOLA AS aanroepen , en van een krnis, het- welfi hij hun aan den hals binjf, alles vcrwach- III. DEKL. K tea, Vi . it 14^ OONOLASKA. Onophoiidlijk trachtcn zich deze mcn- fchen de befclicrming van hec Op- perwezen, het geen zij Aghogok noe- mcn , tc verzekeren nict flechts voor die maar ook voor het toekomende Iceven. Het laatfte gelooven zij zonder eenigen twijfcl, en zij hoiidcn zich vcrzckcrd, dat alien , die zich hier naar den wil van Aghogok gedragen, hicr na zondcr eenige mocite alle noodwendighedcn zuUen ver- krijgen en niet meer ondcrworpen blij- ven aan de Koughat^ die alzoo hunnc booze geesten fchijnen, wier gnnst hun eeniglijk, uit hoofde van het kwaad, hct- welk zij hun zouden kunncn doen , aan gelegen is (O- Ilun- ten, wnt zij wenschten. Ilij zelf wns ziillc eeii onmensch , dat hij , cenrwinl een gedeelte van zijne mondbehoefccn op zekcrcn weg kwijt geraskt zijn- de en twee Tartaren , die hem gelcidden , verdea- kende , beide deze menrchen elk bij eenen arm aan eenen boom ophing en zoo gcwcldig geesfel- de, dat de een het beftierf. IMaderhand vernam hij , dat zijn voorraad door anderen was geftoolen , en nu beandwooidde hij het verwijt wej-ens zijne mishandeling der onfchuidige Tartaren , met te zeggen : „ dat zegt niets , zij waren toch geene Christenen!'" Billings T. I. p. 301 , 302. (1) Billings T. II. p. 14S> -•rl. A. OONOLASKA* m; deze mcn- het Op- \hogok n Ce- lts voor dit ;nde Iceven. ider eenigen irzckcrd, dat len wil van Dndcr eenige zuUen ver- ivorpen blij- alzoo hunnc r gunst hun kwaad , hct- doen , aan Hun- wns ziillc ceil leelte vnii zijne ijt gernskt zijn- ;idden , verdea- bij ecncn ana ewcluig geesfel- Jerhand vernnin was geftoolen, ijt wegens zijne tar en , met te ren toch geene 301 , 302. ITpnnc dcnkbesldcn van de fchepping Itiaakcn hct mcnfchclijk geflacht op bevel van yighogok afkomstig van de hondcn, tcrvvijl zij van hunne cigenc voorvadcrs zeg;j;cn , nit hec wcstcn tc zijn gckomen, ohvaar zij tevens zc{*gen, dac ecn zecr Uit* gcftrekt land ligt (1). Zij kennen gccne hiiwelljks plegtighe- dcn. Wanncer zij eene vrouw wil len heb- ben, kopen zij 'or eene van haare ouders: en zij nemen 'er zoo veelen , als zij kunnen onderhouden. Mebben zij berouw van hun- nen koop , zij brengen de dogtef aan de ou- ders weder, die verpHcht zijn, den koop- prijs te rug te gcven (a). Bij de gcboortc van ecn kind heeft bij hun geene meerdcre plegtigheid plaats : men zorgt alleen , don jonggebooren wel tc was- fchen (3). Den overleedenen daartegen wedcrvaart veel grooter eer* Het lijk wordc in mos en hooi gewikkeld, voords in het fraaifte kleed gcftoken , daarna in eene zeef ruime kas gelegd met ai hec visch- en jagt- tviig (1) Billings T. II. p. 143. (2) Billings T. I. p. 301. (3) Billings T. I. p. 303. K a i f 1; (^fc^*«i»iaSSWSaS*s^6ii*>0*«**K«»>«^^ y. 148 O 0 N 0 L A S K A. tuig van den ovcrlecdencn ; wclke kas hec graf tevens is, hct gecn op ecncn heuvcUop wordt gebragc, omgevcn met veclvuldige matten en andcre fraaijigheden , en van bo- ven met aarde en mos bedckt. Dc vrou- wen worden met mindcre plegtighcdcn be- graven (1). Omtrend de overlecdcne kin- deren gaat dc moederlijkc tederhcid zoo ver, dat zij derzelver lijken vcrfchcidcne maanden bij zich houden, dezelven zorg- vuldig drcog houdende en niet cer aan het graf overgevendc, vor dat bet vcr- derf ondanks alle zorgcn dcr tederhcid de overhand neemt, of voor dat hct mocdcr- lijke hart hct gevoel dcr fchciding kan verduuren (2). Op het gebergte vindt men vcrfchcidcne fteenhoopcn , dicn men voor grafplaatzen zou aanzien, maar dezelven zijn wegwijzers, die in den fneeuwiijd of wannecr het zeer mistig is, uitftekenden dienst docn. Elk dcr eilanders, die deze lleenhoopen voorbij- gaat , werpt 'er cenen fteen op Cs)* Wel- (i) Billings T. I, p. 303. Cook D. XI. bl. 375. (2) Billings T. I. p. 303. (3) B1LLINO8 T. I. p. 305. Cook had ze -"- .'^^.^ i-^i-^'-:^}l^&^^^^^ ii A. Ike kas hec 1 heuvcltop vedvuldige en van bo- Dc vrou- :ighcdcn be- ecdcne kin- lerhcid zoo vcrfchcidcne :elven zorg- ec cer aan lat het vcr- ;cdcrhcid de hot mocdcr- ticiding kan vcrfclicidenc grafplaatzen wegwijzers, ;cr hec zeer en. Elk der )en voorbij- C3). Wei-. C o 0 K D. XI. Cook had ft OONOLASKA. 149 Welcer was de Regeering op de Aleott' tlfche eilanden , op Oomlaska vooral , eene Icenregcering, met eenen Koning aan het hoofd. De Oppervorst van dit eiland voer- de den tijtel van Kikaga-dogok., om dat hlj door alle de eilanders verkoozen was uic de Dogoks of jagers , dat was uit de Opper- hoofden der ondcrfcheidcne gehuchtcn of dorpen. Alle de overige inwooncrs wnren va fallen , onder den naam van Thatas (i), T hands zijn de Akouters onderworpen aan de overheerfching der Rusferiy die op dezc eilanden komen jagen , alien veel woester, dan de inboorelingen zelve, vol- gcnds BILLINGS, zonder dat het gezag van het Kusfifche Opperbewind zich ten zijnen tijde nog had kunncn uiiftrekken tot aan doze eilanden, om dezelven te bevrij- den van derzelver geweldenarijen. Alleen van de volflagene uitrooijing der dieren, op welken zij jagt maaken en die 'er dage- lijks vcrminderen , fchijnt de verlosfing van dezcn overlast der menfchen verwacht te mo- zc alien voor grafplaatzen gehouden , D. XT. bl. 375- (i) Billings T. II. p. 14a. K3 H ,3iiis****ai^^^ I5« O O N O L A S K A. ■Vj niogcn wordcn. Zij komcn 'cr van lijd tot lijd, ncinen icrftord ccn aantal mans cti vrouwcn in hunncn dienst , vcrflaavcn do ccrllcn aan zich door ccnigc bladcrcn ta^ bak, de laatften door klccnc fnuisterijcn (i), Ovcrii!;cns lecven decze jagers of pclterij- handelaars met de inboortlingcn gemccn- zaam ondcr ciin dak ; fchoon zij himnc af- zondcrlijke tafcl houden, die cvcnwcl niet vec\ vcrlchilt van die der cilandcrs , behal- vcn in toebrrciding allcen (2). De vrces van ccncn eilandcr , van vcrvocrd tc ziillen worden naar Kamfchatka ^ was groot ge- noeg, cm hem zich zelven den Hals tc docn affnijden (3). De taal eindciijk op dcze eilant^en zoo wcl, als van dc inwooners van Nortons- l>aai , heeft eenc bijzondcrc ovcrcenkomst in tongval met die der Groenlanders en JLskimoos ^ het welk cook tot ccnc gelljk- Jieid van afkonist dczcr menfchen heeft doen befliiiten (4), Dillings nicrkte op, dat men (i) Billings T. I, p. 304. T. II, p, 125, »45— 149. (2) Co;)K D. XI. bl. 357. (3) Billings T. II. p. 14 , 15. (4) Cook D. XI. bl. Zj6. ' w : A. r van lijd toj nal mans en vcrflaavcn do bladcrcn tar iiiisterijcn (i), •s of pclterij- igcn gemccn- zij hiinnc af- cvcnwcl nice ndcrs , behal- ), De vrccs ocrd tc ziillen ras groot ge- dcn hals tc cilanden zoo van Nortons- ovcrcenkomst oenlanders en )t ccnc gelljk- len heeft doen crkte op, dac men T. II, p, 125, J5- OONOLASKA. »5i incn *cr dc //; volkomcn in den EngeJfchcn tongval uitfprak (i). Dc af bedding dczcr menfchen, in allc dcclcn bcandwoordende aan de befchrijving, welkc wij van hun hebben opgcmaakt, is e";ne welgeflaagdc overncniing van bet hoofd dcs mans en der vrouw bij cook fa), van bcider klecding ten vocten uit bij bil- lings (3^, van dc Canoo bl) den eer- ften C4) » ^" ^^^ ^^^ landfchap bij den laatften, in het welke men ter zijdc van den man den kruin kan onderfcbciden van het hoi , het welk zij bewoonen. Gereed , cm bij eenen ftormachtigen lucht in zee te gaan, biedt de zorgvuldige vrouw hem het masker aan, het geen bij billings (5) afgebeeld is: maar de man wijst die voor- zorg af, fchijncnde de vrouw gerusc te ftellcn , dac 'er gcen gevaar bij zijnen togc zal zijn. (i) Billings T. II. p. 140, (2) Cook D. XI. bl. 230. pi. CVI** «a CVII**. (3) Billings Colleftion da planches , pi. V. (4) Cook D. XI. bl. 931. pJ. CVIII**. (5) Billings Collect, des flanch. pi. XI. K 4 NOOT- atajMK o N O O T K A. m In Lentemaand van den Jaare 1778 licp COOK aan dc Noordwestkust van yimerica cenc baai in, welke hij Koning • Georges- haai nocmde, doch, gclijk hij nadcrhand hoorde , bij de bewooncrs zclvc Nootka hectedc (O. llij mccndc, het cerllc dcze baai ontdc.^t tc licbbcn, doch vcrvvonderdc zich reeds , dat r.ljne maitoozcn twee zii- vcren tafcUcpcls , van Spnansch maakzel, mar het ftheen, van de inboorlingcn ge- kodit haddcn , en kon zich zclvon den twijfel wcgens vrocgcre ontdckkingen qn geniccnfghap met Europd'rs geenzins ont- nemcn (s). Nice llcchts blcek het den En- (i) Cook's Reize D. XI. bl. 29. (a) Cook D. XI. bl. ai, 93. J>5 » 97' A. ■e 1778 licp van America ing - Georges- lij nadcrhand civc Nootkti t cerlle dczc vcrvvonderdc :cn iwce zil- sch maakzel, oorlingcn ge- I zelvon den kkkingen qn gecnzins ont- ;ek hct den 9- , 95, 97' N O O T K A. »53 Engctfchcn nadcrhand, dat dc Spnnjii^rdetf^ op hunncn zcctogt tcr ontdekkin-^cn In 1774 en 1775 door quadra gclcid,dcze baai gcvontlcn , maar 00k liun oudcr rcchc gehiindhaafJ liaddon , deor dczolvc in FJloel- maand van 17R9 p'^gtig in hczit to latcn ncmcn voor dc Spniinjchc kroon (1). Do KtJgclfche n:'uinjvcr vond nlct gocd. dczc ondcr aanfpraak tc corbicdigcn. I Ice voor- wcndzcl , dac dc ccr dcr jiilstc bcpaaling dczcr kiist aan cook tockwam, en dac daarin dc waarc roem ecncr landontdckking gclcgcn was, werd gcnocgx.iani gcacht,oni cenc krijgstocrusting tcr zoc tc billijkcn, ten eindc dc Spaujaardcn met gcvvcld to vcrdrljvcn. Met ecne vcrb^'.azcnde fncllicld werd in 179 1 hct fchoonftc fmaldccl Oor- logfchcpcn gcwapcnd, het vvelk nog im- mer ccnc Kngelfche haven uitliep. Op den eerftcn van Ilcrfstmaand van i7(,)a bereiktc hct zelve alrecds zijne bcllemming (a), beflisfchcnde hct onvcrhoedsch gc- weld (i) Van couvf. a Vu^a^e an tour du monde^ T. I. p. 439 , 440. (2) Van CO liver f-jage autvur du monde^ T. I. p. 8 , 9 , I 3 , so. K 5 At!?^7r,v- ■- fe*ff«t^>e3>'>*^y?-'^- »54 N O O T K A, ' m weld volkomen in de plaats van allc rccht, hcc welk echrcr , hoc rcchtmaatig bet ook in het oog der Europeefchs Staackunde r^hijne, in dat der menschheid eene belag- r'-elijke aanmaatiging is, waarmede gi^h het onrechtvaardigrte geweld ftofleerc. Belangrijk wordt ons eenc knst, ora vvier bczit zoo fpoedig Europecfche wape- nen wcrdcn opgevat, even als eene fchoo- ne, wier hand twee mcdeminnaars clkande- ren race den kling bewisten. Nootka had zich alreeds laten innemen door de zcden van haaren Spaanfchen Heer (i), en verwekte daar door zelfs geene meerdere ijverzucht bij den Engelfchen Verwinnaar, dan haare bewooncrs onze begeerte prik- kelen, om dcrzelver eigcn aard en zcden van nadcrbij te leeren kcnnen. De ligging dezer baai is door cook be- paald op 49° 33' Noorder Breedie en 233^ iz Oostlijke Lengte (O- Van couver ftelde dezelve op 49^ 34' 20" Noorder Breedte «n op 20' 30" Oostlijker, dan COOK, maar vermoedde eenig verloop in zij- (i) Van couver T. 1. p. 438. (2) Cook D. XI. bl. 29. ; : ^■.i:4t ^.W9?5*'??'-V - :'-•:■ S^ifeiisr-rrti'^i'S i'%diii ^i:^ '■'i^f^i^M^J^^^' EC A, J van allc rccht, rcchtmaatig bee ^efche Staackunde leid eene belag- aarmede zigh he? jfleerc. eenc kiist , om iropecfche wape* als eene fchoo- ninnaars clkande- seen. NooTKA inemen door de ':lien Heer (i), 's geene meerdere hen Verwinnaar, B begeerte prik- n aard en zedeii nen. s door COOK be- • Breedie en 233^ Van couver 4' 20" Noorder Oostlijker, dan eenig verloop in j. 438. NOOTKA. m zljne werktiii(Tcn ter bcpaaling dor Icng- tc (i). Zccr aanmcrklijk is de dicptc in hct midden van dezc baai en zclfs op zom- mige plaatzen digt aan de vval , en talrijk zijn de havens binnen haaren omtrek (2). 