mederduitsch- maleisch en soendasch
a. de wilde
Bij den iver, waarmee in onze dagen de algemeene en bijzondere taal-kunde allerwege beoefend wordt, en bij de in ons vaderland steeds meer en meer ontwakende belangstelling in de kennis der talen van onze Oostindische bezittingen, mag men met rede verwachten, dat de bijdrage, die in dit werk daartoe wordt aangeboden, met welgevallen zal ontvangen worden. Het dient in de eerste plaats, en vooral, om ons nader bekend te maken met eene taal, waarvan ons tot hiertoe slcchts weinig, en ook dat nog gebrekkig; bekend was; de taal namelijk, die door de inboorlingen gesproken wordt in dat westelijk gedeelte van het erland Java, hetwelk, in onderscheiding van het oostelijk gedeelte des eilands, Soendu, of de Soendalanden, genoemd wordt j eene taal, die van het eigenlijk gezegd Javaansch zoo wel als van het fflaleisch, de taal der vreemdelingen in den Indischen Archipel, zeer aanmcrkelijk verschilt. Geheel zuiver wordt het Soendasch gesproken in de gcheelc uitgestrektheid der Preanger Regenlschappen. Als mede in Bantam en Cheribon, uitgezonderd alleen in het Bantamsche de strandbewoners naar den kant van straat Socnda, en in het Cheribonsche die, welke naar het noorden en digt aan het Tegalsche wonen, daar in beide deze strecken, gelijk veelal in grensgewesten, een gemengde tongval gesproken wordt. Gelijk het das in het algemeen voor de kennis van deze taal inhaar geheelen omvang van belang is, het onderscheiden spraakgebruik van bijzondere gewesten te kennen; zoo is inzonderheid voor hem, die deze taai wenscht te leeren, om daarin met den inlander te kiinnen spreken, de kennis Tan dat bijzonder spraakgebruik zeer nuttig, ja noo-dig: en hij, die zich het Maleisch wenscht eigen te maken, zoo als dat in de Preanger Regentschappen gesproken wordt, zal van dit werk een nuttig gebraik kannen maken. Om echter dit werk wel te beoordeelen, moet men werden, hoe het ontstaan is, en wat den Heer de Wilde tot het zamenstellen van dit Woordenboek, — of, wil men liever? deze woordenverzameling, — de eerste aanleiding gegeven heeft. Toen de Heer di Wilde, in het jaar 1808 tot opzigter over de koffij- teelt in de Preanger Regentschappen was aangesteld, gevoelde hij weldra de behoefte, om, ten einde aan zijne verpligting als ambtenaar wel te voldoen, zich met de taai en het schrift, zooowel als met de zeden en gewoonten, van het volk, waaronder hij verkeerde, bekend te maken. Het behalpen van het onderrigt van een bekwamen inboorling leerde hij en ander sprengen, en endervod daarvan het groote nut. Maar hij wenschte zijne verkregene kennis ook anderen tot nut te doen strecken; nam tot dat einde den zoon van den regent van Bandong en cenige andere voorname inlandsche jongelieden  anderen den tegenwoordigen regent van Bandong Adipati Nata Koesoema, die als een jfcr bekwaamste, en tevens braafste regenten van de Preanger Regent- Ikappen bekend staat. — Om nu deze zijne kweekelingen te vormen, was de Beer de Wilde gewoon, hun dagelijks tot oefening eenige woor- den op te geven, ora die van de &ne taal in de andere over te zetten en in verschillend schrift te schriven : daar echter dit opgeven van woor- den met der tijd moeijelijk werd, zoo gaf dit aanleiding; dat hij eene ▼enameling van woorden maakte, waarvan hij hun dagelijks tot genoemde einde een gedeelte kon opgeven. Zietdaar dan, hoe deze woordverzameling tot stand gekommen is, en rietdaar ook het ook het ook als letterkundige ar beid wordt zij hier niet aangeboden. Den Heer de Wilde heeft met dezen letterarbeid, indien men het zoo noemen wil, oorspronklijk gehad, dan de hoven vermelde. Wei besefte hij na zijn terugkomst in het vaderland, dat dit zijn werk, indien het in dnik wierd uitgegeven, ook anderen van nut zou kunnen zijn: daar hij echter hiertoe niet genoegzaam werd aangemoedigd, bleef het werk in handschrift liggen. Maar, toen, nu omtrent twee jaren geleden, de Heer J. F. G. Gericke, afgevaardigde van het Nederlandsch Bijbelgenootschap op Java, die zich daar gedurende elf jaren met den meesten ijver en het gelukkigst gevolg op de kennis der Javaansche taal en letterkunde had toegelegd, hij zijn overkomst in het moederland met dit werk van den Heer de Wilde bekend was geworden, overt Uigde deze zich weldra, dat het tot de kennis van de Soendasche, en ook zelfs van de Maleische taal, een zeer belangrijke hijdrage kon opleveren; moedigde den Heer be Wilde ten sterkste aan, om het door den druk bekend te maken; en, niettegenstaande er reden bestond om te vreezen, dat bij een werk, als dit, de kosten der uitgave door den verkoop niet zouden kunnen testreden worden, was echter de Heer de Wilde edelmoedig genoeg, om "an het aanzoek van" den Heer Gericke gehoor te geven. Inmiddels had "Je Heer Gericke mij aangezocht, om de verdere bezorging der uitgaaf van ixet werk en het toezigt daarover op mij te nemen, daar hij het vooral het met Javaansche letters geschreven oendasch door een taalkundigen, die met de Javaansche taal bekend ras, wierd nagezien: en, toen ik ook mij zelven hij nadere inzage loe lang zoo meer van de nuttigheid van het werk overtuigd had, liet ik inij overhalen, om die taak op mij te nemen; meenende, dat ik Aanmerking van het nut, dat de uitgaaf Tan het werk zou kunnen hebben, de moeite, die daaraan verbonden sou wezen, niet mogt ontzien. De Heer ok Wilde gaf daarop het werk in mijne handen over, om daarmede naar welgevallen te handelen, tegelijk met twee in het Soendasehe spraakgebruik, in zamenhangende rede te doen kennen; behelzende het eene eene beschrijving van het aanleggen van koffij plantaadjes en van de koffij teelt, bet andere eene beschrijving van de gehruiken en plegtigheden, die bij huwelijks Verbintenissen in de Soendalanden plaats hebben; beide geheel in den stijl en trant der inboorlingen opgesteld. Ik zal hier niet treden in een breedvoerig verslag van de wijze, waarop ik mij van de op mij genomen taak getracht heb te kwijten. Genoeg, het werk verschifft hier zoo goed, als de Heer de Wilde en ik het het heben kunnen maken; en wij wenschen niets meer, dan dat het anderen tot een hulpmiddel strekke om zich meerdere en betere kennis van het Soendasch te verwerven, zoodat zij het gebrekkige van dit werk zullen kunnen verbeteren en iets beters leveren. Bit moet ik center hier aanmerken, dat ik het Maleisch gedeelte van deze woordverzameling geheel onveranderd gelaten heb. De Maleische taal is reeds genoegzaam bekend: het hier meegedeelde moet slechts dienen, om te doen zien, hoe deze taal in de Preanger Regentschappen gehruikt wordt; en tot dat einde is het van belang, de Maleische woorden zoo te hebben, als de uitspraak er van door den Heer de Wilde in Nederduitsch schrift is uitgedrukt. Mijne zorg heeft zich alleen tot het Soendasch bepaald, vooral tot de schrijfwijze der Soendasehe woorden met Javaansch letterschrift geschreven naar de spelling «n schrijfwijs, die tegenwoordig door de kundigste Javanen gevol Ged wordt. Maar met Nederduitsche letters zijn die zelfde woorden door den Heer de Wilde zoo geschreven, als het best geschickt scheen, om de ware uitspraak zoo naauwkeurig als mogelijk uit te drunkken. Zoo wordt bij voorbeeld kollot (and) en dossa (zonde) geschreven, ofschoon deze woorden in Javaansch schrift slechts met eene en tine s geschreven worden: want op die wijze wordt te kennen gegeven, dat de klank der # in die woorden kort en schorp, getijk in cene door en medeklinker gesloten, wordt uitgesproken. Daarentgen, wanneer in een Soendasch woord, met Javaansch letters geschreven, eene lettergreep op een TjHjtk eindigt, terwijl de volgende lettergreep met een Aks4r£ Ng4 begin t, wordt het woord in Nederduitsch schrift slecbts met eene ng geschreven, — bij voorbeeld angen, niet ungengen, omdat op die wijze de klank en uitspraak het eenvoudigst en dudelijkst wordt uitgedrukt. Zoo wordt men namelijk gewaarschuwd, de in die woorden niet uit spreken, als de e in nering en strong. En dan moet men weten, d de Pepet in het Soendasch, vooral wanneer de toon er op valt, e< doffe en onbestemde klinker is, die minder naar den klank van de zweemt, dan naar dien van de Ifederduitsche u in kunnen, gunst dergelijke woorden; of liever, dat het een middelklank is tusschen korte e en de korte u, en dus veel oyereenkomst heeft met den klaj van de Hoogduitsche 6 in woorden als kdnnen en vbllig. Zoo hoc men ook in Nederduitsche woorden de korte en onbestemde e wel ee zoo uitspreken, dat by voorbeeld het woord genoeg bijkans luidt, i ware het gunnoeg. Zoo spreke men dus in het Soendasch de Pepet uwanneer zij door $ wordt uitgedrukt, en dus berim en hideng ongevezoo, als stond er burrum en hidung. Oyer den inhoud der twee reeds boven genoemde Soendasche stukkei welke bij dit woordenboek gevoegd zijn, vergelijke men het werkje y; den Heer de Wilde: De Preanger Regentsohappen, op Java gelegen (Am 1830), hi. 64 ylgg. en hi. 153 ylgg. Wij hebben getracht er eene z veel mogelijk woordelijke yertaling van te geven, opdat men zoo uit vertaling de beteekenis van ieder woord kunne opmaken. Woordverzamelingen alleen kunnen ons eene taal niet doen kennc Een vrij aanzienlijke verzameling van Soendasche woorden had zich o Riffles, gedurende het Britsch bestuur op Java weten te verschaffe hij heeft ze uitgegeven in het tweede deel zijner History of Java: het is van belang, die met deze woordverzameling van den Heer de Wil te vergelijken, daar beide geheel onafhanklijk van elkander ontsta zijn. Maar, behalven dat zulke woordverzamelingen, wanneer zij n gemaakt worden door iemand, zooals de Heer de Wilde, die in der t het Soendasch schier zoo goed als zijne moedertaal sprak, meestal z( gebrekkig en onnaauwkeurig zijn, — men kent ook eene taal eerst waarheid , wanneer men haar kent in haar gebruik in de zamenha gende rede: en daarom zijn die twee bij deze woordverzameling gevoeg Soendasche stukken voor de kennis der Soendasche taal zeker niet v. het minste belang. — • Wij hebben aan deze twee stukken benevens — XI — woordverzameling nog wel niet genoeg , om er eene voiledige Soendasche ipraakleer uit af te leiden , maar net meeste en yoornaamste van hetgeen de Soendasche taal met de andere meest verwante talen van denzelfden stam gemeen heeft, en van hetgeen haar bijzonder eigen is, leeren wij er toch genoegzaam uit kennen. — Wat Raffles in het boven genoemde Werk (vol. I p. 358) zegt, dat ook in het Soendasch een onderscheid in het taalgebruik in acht genomen wordt, wanneer een mindere tot een meerderen spreekt, zoodat ook in het Soendasch het onderscheid van trama en Ngoko bestaat, doch op lange na niet in die uitgebreidheid , als in het Javaansch; dat wordt door den Heer de Wilde volkomen be- vestigd. Het voornaamste onderscheid bestaat in een harderen of zach- teren toon. Fan een eigen soendasche literatur heeft de Heer de Wilde, gedu-durende zijn veeljarig verblijf in de Preanger Regentschappen nimmer ents vernomen, zoodat het niet waarschijnlijk is, dat er zulk eenest. — He regenten in de Soendalanden maken in hunne brieven aan eenander bij voorkeur gebruik van het Javaansch: ook het opschrift van eenen in het Soendasch geschreven brief aan eenen regent behoort in het Javaansch te zijn. Men ziet daaruit, dat door de voorornameren het Soendasch meer als volkstaal beschouwd, en geenzins met het Javaansch op gelijken rang gesteld wordt. Haarom is de kennis van het Soendasch echter niet van minder belang, niet alleen voor het verkeer met de bewoners der Soendalanden, die het Javaansch niet verstaan, maar ook uit een taalkundig oogpunt beschouwd. Het Soendasch is, zoowel als het Javaansch, een eigene, bijzondere taaltak, en daarom uit een taal-iundig oogpunt beschouwd van hetzelfde belang. Tot het schrijven van het Soendasch wordt het Javaansche schrift geifruikt. He Javaansche schrift gefüllt. He Javaansche schrift en het gebruikt daarvan kan men leeren uit de Eerste gronden der Javaansche taal van J. F. G. Gericke, (Bat. 1831), uit de Proeve eener Javaansche spraakkunst door G. Bruckner, (Serampore 1830), uit de Javaansche spraakkunst van A. H. Cornets de (yroot, uitgegeven door J. F. C. Gericke, in het 15 do deel der Verhandlungen van het Bataviaasch genootschap van kunsten en wetenschappen. — XII (Bat. 1833), en uit de Javaansche epraakkunst van P. P. Roorda vix ErsiKGi (Amst. 1835). Bij het geen men diir vinden kan, voeg ik hier de volgende opmerkingen. Er besaat in het Javaansche schrift een tweeerlei onderscheid. Want, behalven het onderscheid tusschen het stand en loopend schrift, is ook de gedaante van soinmige letters niet overal, in alle gewesten, dezelfde. Het staande schrift, door de Javanen (KD) ahsdrA watjan, d. i. gegen-schrift genoemd, omdat het doorgaans tot het schrijven hunner dichtwerken gebezigd wordt, is de ware gestalte der Javaansche letters, en wordt gebruikt tot het schrijven van boeken en andere bclangrijke stukken, zooals brieven van vorsten, die waardig gerekend worden, ora er de meerdere moeite, die het staande schrift kost, aan te besteden. Het loopend schrift wordt door de Javanen QLm (KU oSl OTT1 (Kl| \ aksArd iberran, d. i. vlie- gend schrift, genoemd, en verschilt eigenUjk van het staande schrift in niets anders, dan dat men de letters tot meerder gemak meer of min naar de regter zijde laat overhellen, en daar, waar in het staande schrift digt achter eenen neerhaal de pen weer opgehaald wordt, deze ophaal niet achter, maar in dicn ophaal geschiedt. Het loopend schrift wordt gebruikt zoo dikwijls, als men iets met meerderen spoed en vlugger wil schrijven, en natuurlijk altrjd door hen, die, zooals met velen het geval is, het staande schrift niet dan zeer gebrekkig Kunnen schrijven. Gelijk de Javaansche taal, zooals die in het Solosche te gesproken wordt, over geheel Java,  schrift voor ons Europeanen, vooral met onze pen, hetzij ganzeveder of staen pen, zoo moeijelijk is, zoo heb ik gemeend velen eene dienst te doen met de Javaansche letters en schrift- teckens, zooals die in loopend schrift geschreven worden, in steendruk hier nevens te voegen; — zoo goed, als de graveur dit hem geheel vreemde schrift heeft kunnen nabootsen; en dat hij hierin vrij wcl ge- slaagd is, zal ieder, die der zake kundig is, moeten toestemmen. — Ecrst worden op het hicrbij gevoegd blaadjc alle de Javaansche letters XIII Vl? en schriftteekens gegen, zooals zij in Soerakartasch loopend schrift be ii hooren geschreven te worden. Maar in vlug schrift wordt veelal aan eti het begin der letters de eerste ophaal verkort, eh daarenbovcn worden Ik sommige letters in vele gewesten anders geschreven, dan in het Soerakartasch schrift. Die verkortingen en de voornaamste van die •afwijkin- i# gen zijn  dan zij van voren is, opgehaald wordt. Het schijnt, <3at men de Pasangans DhA en ThA hoe lang zoo meer, en te veel, naar ^1 Lander gevormd heeft. — XIV — Ook in het Soerakartasch schrift gebruikt men de Bd ggdhi wel als Pasangan, doch niet als getcone Pasangan Bd. — Omtrent de Sandhan- gans wil ik alleen aanmerken , dat onder de aangegevene afwijkingex van het Soerakartasch schrift de tweede gedaante van de Paten eigenlijl niets anders dan eene verbastering is van J | , zooals in gezangen aai het einde der versregels de Paten dikwijls geschreven wordt met een streep in plaats van de P4da-lings4 er achter; en dat in de tweede Wignjan de oorspronglijke gedaante, zooals die in het Indisch schrift is, nog het best bcwaard is gebleven. Omtrent het gebruik van het Javaansche schrift in het Soendasch moet men weten, dat in het Soendasch het onderscheid tusschen de dentale en palatine d en t niet bcstaat, en dat dus voor de d altijd de laatste ((IJi), en voor de t altijd de eerste (flSTfl) gebruikt wordt; zoo evenwel, dat men van de d de eerste Pasangan / \ nog wel kent en somtijds ook wel schrijft, doch zonder dat men tusschen beide Pasang- ans / en \ cenig onderscheid in klank kent. — In plaats van d< ^ or Aksara pandjen waarmee de klinker a beteekent wordt, gebruik men de (CI met drie stippen (Tje'tje'ks) er boven, b. v. in OZlOOIl^N allah en zoo schrijft men de klinkers e, o en u ook wel B|(E1\ djafia\ en (E^> in plaats van de Aksara-pandjens ^\ en De Aksara pan- dje'n 0|\ voor i wordt wel gebruikt, doch schrijft men daarvoor ool wel <C1\ met de Hoeloe er boven. Ten slotte moet ik nog aanmerken, dat eenige Sandhangans in he Soendasch anders, dan in het Javaansch, genoemd worden. De Pangkon (c-f)' ^ aien'* n ^ r ^ m ^ Kisas genoemd, heet in he Soendasch Pamaihan ^(Ul (Bl<wyun(Klj}\; de Wignjan of Sagfij an wordt Witat ^(S(M, de Tj&kra (0 Keker (SfoS«\), de Td Hng ^«| ^ Telieng ^BJ flSIl BJ (TU V) en de Taroeng (3 ) Tollong asm 3 Ij arui 3 \^ genoemd. Deze beide benamingen Telieng. en Tollong drukkcn zoo door hare klinkers in beide lettergrepen de klanken e en o uit, die zij bctee- kenen. Ook de Tjerek ^ ^ ) wordt zeer eigenaardig rere ^(Ul \^, en dus de P&-tjerek Pa-rere, genoemd. Eindelijk noemt men dc Pasangan N& in het Soendasch Wilat 0OI1 Q5I1| V), met de (P verbonden wordt, om de JVgA-lelet te vormen, wanneer zij en dus den klank le te beteekenen. T. ROORH. Amsterdam, Ma Art, 1841. VERBETERINGEN. Bl. 17, r. 7, leze men achter Bevelen, gebieden: Q Q <g. Utah, plätig. (6¥l ftSYl fUl en r. 9 achter Bevelschrift: @. serat parentah. ^j/ti OSP » 28, r. 12, leMe men: 3ft. hamba, amba. » 34, r. 10, » pepegat'an (in plaats van pegegat'an). » 45, r. 14, » Gelogen (in plants van Gebogen). » 80, r. 4 v. o., ». Kweller, plager (in plaats van Kwellen, p » 81, r.10 y. o., » pangabies'an, jang » 86, r.10, » Lijn, koord: *ie Koord. » 88, r. 2 v. o., » haj (in plaats van itaj). » 105, r. 6 y. o., » sisih laut. en (Mynj(L^fl51^\ » 115, r. 4 v. o., » 3ft. niata, kaloewasan. » 116, r. 10, » @. mikendelan. » 120, r. 11, » @. mikendelan. » 126, r.16, » Sft. kris, badi. » 157, r. 3, » ©. sisih la-oet. en (M(Mynj|(l^flS^\ » 172, r. 5 v. o., » @. parahoe. » 178, p. 9, » @. koempoel. » 181, r.15, » tjampoerkan (tn f>/aate van tjamboerkan) en r. 17, » tambah (in plaats van sambah). » 189, r.ll v. o., » €>. toekang djagal, » 211, r. 8, » masam (in plaats van mas i n jo tji 7] mt net dsi) txj o ti_ crm my tip (m, /l^ (u^ 45 (rui ^ ' '//.U///ys/ //. -Jit : CO V 077 co GJ^ML &^ i -J J ^ d ~ 7. r 1 dL# art? ^ am uu^yh f //y/C .- cm ^rj kjji 6 6j ^ qui (L^ tuu iyn ut jj) 7/ y ¥} trn a? tsn y *&?? oj u nJ u 1% tu tan y tsrn *ji m isw r ( y tr] " CF f v df c iT ~* J a 1 Cir^ GTjf IQ rfT TT ZkJ * ~*~ A. k*L 3R*(etfe$: ikan lendong f beloet 6omMc$: beloet. . . SoOJISTi|\ Aalmoes, liefdegift. SR. derma, sedek ah. ®. derma, "'lSjfcji^ (mSToCII f\ dekah. f \ Kalmoezeniershui s : Mte Weeshuis. AanheefcL fDL lkndosan, landman. 6. tahanan. «Wl0Al^K1|\ Aanie?eliag: Mte Aanprijzing. Aanbidden. Wt. sambah, menjumbah. @. njembah ctricBM\ Aanhreken van den dag. 2W. sinar, din-arie. @. barang bijar. . OlYioj|] \ Aanbrengen: ste Verklikken. Aandacht. 9R. ka-in-at-an, iengat. €>. kaingattan... (Kl) (P (^IK1| \ feU, gedeelte. SW. bagian, bahagian.l ^ „ W|>l i & M|x & doe-oemman, bagian. f ^ ^ CJ Hi <Jl Aandoenlijk. SW. rasa ati, hati lemah. ©. kawatir.i nr ^ n ^ of rt mn ^ welaas L(KXiO0S¥l\ OfnJl(kfij\ Aaneenhechten. 9W. sambong, menjambong. @. toemboeh.... aSTJg^N Aangekomen. SW. sampej, soedah datang. @. nepi, 80em "l^(Q^ oji4B|5t\ ping. K J. Aangenaam. SW. soekakan, sedap, inak. @. ngenah. OKJ^N Aangennen plaate. 2K. tampat nimat, tampat ^Mgjj^j^^ 6. enggon ng$nah. f ( Agnomen kind 3». anak piara, anak angkat^. Q „ ^ o. anak poepoeloengan: f (J *J*J <-4 Aangeven : Mte Toedienen. Aangrijpen, aanvatten: Mte Aanhalen. Aanhalen: * TeLokken. Aanhitsen: steOpstoken. Aanhangen, aankleyen. SW. toeroet, ber-ka-hendak. ©. meng-i ^ N awoela. J Aanhebben, dragen. 2W. memakej, ber-pakej. 6. nganggo..... of) mam 3 \ I Aanhechten, aanvoegen. 9ft. boboh, sambong. ©. cemboh.. 0|(Uin Q^EAS^ 1 Aanhitsen: zie Opstoken. Aanhoogen: zie Ophoogen. Aanhoogen Wt. menoedoh. 6. goegat lomam(CT|, ZttooAJUageneftVerklagen. j cJL_ Aanlager. 3tf. panggoegat, penoedah. @. panggoegat... (LA cnj ann HSU l Aankleven. 2??. likat, lekat. 6. likat. — (Zie  aanzetten. 2R. tanlan&brihati. @. tangtapg..... ctsiiflsvix Aanmen,ontvangen. JD?.tarima,trima. ©.narima. (Zieook Nemen). tKl^£Jl\ Aimnemen, aangrijpen. SO?, pegang, tangkap. ©. njekel.... 1 Zie ook Nemen. r <j[ Aanraken : zie Raken. Aanranden, aanvallen. W. melanggar, rampok. <5. doepak... 0^M(KT1|\ Aanspreken. 9R. pandang. €>. ngabandang. (CiaifKi\ Aanspreken. STO. meng'ata. €>. leemeek, om-i Knnnn „ + mong. /( I J( ( Aansteken, ontsteken. 9W.' pasang, raenjala-kan.l n m nn ^ H v n N €.soendoet,^t. J > <M wi «y >- Aanstonds, dadelijk. 9tt. sahantar, sahantar i-l * ^ v, m S>, nB SS;,^ • *~ 1 -vi_ ajiiaAJitKiajTiaAjif^- iii. mangkee, ajena yen. j ( Q • Aantal. SW. banjak, ka-hanjak-an.  6. ka-aya-an.... (KTiQLfn (UTI Kl| x Aanzten: zie Aanmoedigen. — 5 — Aanzienlijk: st> Voornaam. Aap. SR. monjet, karra. ©. monjet «|(EJ|2^|lE11J| Slingeraap. SR. oea, oewa. ©. owa tj(Lnn3 0\ Aardachtig. SR. bertanah. ©. kawas tan*h K1iaM^^\ Aardaker. SR. kombieli. €>. hoewi kentang (^(8S^»fl\ Aardbeae. SR. oebie, kombieli walanda. ©. koemeli KTjSTir8\ Aardbeaving. SR. gojaiig tanah, goempah. lini ac8og\ Aardbeae. 30fc biroerong. 6. bing beeree teeja... l^fl^Ol «|T|«|CTIIJW\ Aardbeae. 30fc biroerong. 6. bing beeree teeja... l^fl^Ol «|T|«|CTIIJW\ Aardbeae. SR. tanah, boemi. @. tanSh USIl&^x Aardbeae. SR. tanah. @. tanSh USIl&^x Vlakte der aarde. SR. moeka boemi. @. rarai tan£h... TflTlflLffl Aardelie. SR. mjinjak tanah. @. minjak tantih (S^J|a^^^\ Aardloy. SR. koetoe tanah. @. koetoet Anchovy, SR. tjatjieng tanah. ©. tjatjingkaloeng..... U^^^j^ ZieookWorm. f Aars, aarsgat: %%t Fondament. A, b, c. SR. aliepbata. @. ha-na-ta-ka (Uin (Kl (WITTI (KU \ Acacia (zeiere plant). SR. toeri, toeri. @. toeii 0STJ$\ Ach,och. SR. adoh, adoehi. ©. ahaw Q~i«|(Ulf>3^\ of f^\9Jf\lUJ^\ Acbt  ©. ditoekang Mas^<KTj\ Achterbijven. SW. tienggal di blakang. ®- tJ ^g^ni ^^C^^^ Arihferdochtig, mislrouwend. 3». goendah, tida pertjaya.1 ^ \ KB M \ Achterhalen. 37?. bambat, sampat. @. katjandet (KI100) Hl^a5T||\ Achterboofd. 9tt. balakang kapala. @. hoeloe di toekang. 0^a^M<^(KY|\ Achterklappen: zie Kwaadspreken. " Achtermiddag. 3». liwat tengjigab ari, tengngahl ^ ^ " arilaloe. €*. liwat tengah powee. j OSl, ) ( Achterover, op zijn rug liggende. 3#. telentang. €>. nangarak. Oft (CI 7T1 wn| \ Achterverschappen. 2fl. sipak, sepak. ©. seepak 0^(M (U (KTIj\ Achterwaarts: zie Terug. Achting: zie Eer. Achten. Stt. delapan belaas. @. dalapan welas... (U|(nJiaJI(lft(nj(M| Adam. iW. nabi adam. @. nabbi adam.. Ml Ol ICl (U) (EJ|| \ Adder. Tt. oelar biloedak. €». oerailemah. fl^in&rn I^EJl ^\ Adein. napas, nafas. @. ambakan &JVl£JI<Kin (K)f) \ Ademen. bernapas. @. ngambekan (pSTrai (Klj N CC1 Wl, cJ Aderen, bloedvaten. oerat darah. &. oeratgettih (^THCT^N- Adderlaten. Wl. sangrah, lepas darah. @. di tandoe gettih.l ^^^^^.^ ZtV O0& Bloedaftappen. ; I Cj i Adderlating : zie Lating. Adres: zie Opschrift. Afbreken, afknappen. patah, poetoes-kan. g>. pateh-han. MOT ^(UHl (K]| \ Afdak aan een huis. 3tt. ginggier roemah, tepas roemah.i <j> ^ jQ ^ €>. tepas imah.. J ) Addanking : zie Ontslag. Afdeeling, zoo Ah van een boek. fPh bab. ©. bab. Ol Ol| \ — 5 — Igen, bieden. SR. tawar harga, tawar. ©. tawar OTfljrv Iruipen, druppelen. SR. be-teetees. @. njaktjelak.... orni^(nJ1(KTl\ aan, af klimmen. SR. toerocn. €>. toeroen, ka-1 nnn ^ ™„™ nr, _ iandap. I J J <-A (J Jl ang, de stoelgang. SR. tai. @. tai, tahi flSfl(LW\ ebroken, gestuit. SR. rampos moeloet. ©. di tjegat.... M STafTl (OT| \ *daan. SR. soedah abies. €>. ge*s angges ^(M^cifa(M|\ sdankt. SR. lepaskan. @. leesotkSn.... V... «J(rut 3^(K1|\ eknipt. SR. bergoenting. ©. ngagoenting........... (El S| N 5 ekondigd, bekend gemaakt. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ OJY) anft \ elegen, veraf. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ OJY) anft \ elegen, veraf. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ OJY) anft \ elegen, veraf. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ OJY) anft \ elegen, veraf. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ OJY) anft \ elegen, veraf. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ OJY) anft \ elegen, veraf. SR. dja-oeh, djauh. €>. djaoeh^ anggang. Q£ ^\ O Elegenheid, afstand. SR. ber-djauh-an. @. djaoehan... 0£ 0J1IJ ^OUfl (K|| \ esneden, doorgesneden. SR. poetoes, soedab dipotong. @. pe-i JJ^^ ^ ezant: zie Gezant. ;od, afgoden. SR. ber-ala. @. bcrhala. SuJIl<rui\ iinst. SR. dengkie. ©. dengki. — Zie ook Nijd. — STlOTN nnstig : zie Nijdig. eer, afschuw. SR. djemoe-an, bosan. 6. bossen \ ^im sa^non x OeookWalg. f ^ Jimmen: *te Afgaan. jaappen: «te Afbreken. Lomst. SR. asal, bangsa. @. asal. — Zie ook Geslacht. — .' 0JI1 (M QOflJ N ondigen. SR. me-warta-kan. €>. oewark£n a^(l/^(Kl|\ cooping, lossing. SR. teboes-an. @. teboesan CT(C^£M^(K1|\ tor ten, afsnijden. SR. rantjong, potong. @. di deengdeeng. t| AJ) OQ (L% \ oopen: zie Ebben. maaijen. SR. meng'atam, potong. 6. njatjar, babat. OIlBOTv CT1(CTOTIj|\ perser: zie Knevelaar. persing: sie Knevelarij. AfHka. 3ft. tanah magbrab. 6. taneh maghrab CT^^T|t3n|N Afrossen : ste Slaan. Afediaffen, Yernietigen. S». ampoea> tiejada-kan. ®. sz« iru (Ki ~Sf\ (L3) as¥i n *\ linadat. j ^ Afecheren. 3ft. menjoekoer. 6. njoekoer, di paras. .o^iK^\ (S M TT1 (MjJ \ Afschrapen. 3ft. meng'aris. @. ngerik (Er£l(KU||\ Afschrift. 3ft. soerat salien. 6. serat salin.. Afschrij ven. 3ft. salien, salien soerat.6.nia-i Q q A _Cs/ a 7 J I fTTii on ■ on n n irm nn n on Iscnriiven. 2tf . salien, salien soerat.e.nia-i ^ Q aftlv ^ii.n's^-on^ lin, njalin serat. — Zte ook Uitecnrij ven.j J <_]( Afschrikken,;dentooedl>enemen. 3ft. ilang ati, per-l - m 2<ui lim ^KIBN takot-kan. 6. owah angen. J ( » Afschuijeren. 3ft. menjapoe, meniapoe. @. njapoe ^ Ol)(L^\ Afschuimen: *ie Schuimen. Afschuw. lift, besan, bientji. ©. bossen* fl^CTjSHWjp Afsnijden, afkorten. 2ft. rantjong, memindik. @. di deeng-l (Qm($giet$\_ deeng. f " " Mstand: Mte Afgelegenheid. Afstarid doen, afzien. Idt. tobat,serik. @. tobat. (IJ8S11 aoi(OT|^i Afctijgen, van het paard stijgen. 3ft. toeroen deri padal^^/^ koeda. 6. loengsoer tina koeda. f ~f J Afttroomen. 3ft. ilier, alier. @. palid OJI QTIJI ftn| — Afstroopen: 4t6$troopen. Aftrekking, vermindering. 3. tjaboet bilangan. @. tja-1 M{ «CT<n}|tn<Kl|] - boetbilangan. JjGCl cJ( Q q/ Q Q/ Afvaren (£. t>. eene rivier). 3ft. rattier. ©. kahilir, milir.. (KV1 GUY1 QTUIN CEJl (TU1 Afwezig zijn : zie Uit. Afzien: **e Afstanddoen. Afzweren, verzaken. 2ft. balik soempah. S. baKkl ^ „ « soempab. J % Q Agaat (ee» rteen). 3ft. akiet. @. batoe akit Ol QSJJ (UH Ml asinj^ Q Agelhout. 2ft. garoe. @. kahi garoet OOilJll Ofin^aSTF^ Akelig. aft. ngari, heibanoe. 6. gS-1 £^ % EflOSIKCT^ <K1 B gmman, mataksien. f <-}[ cJL Aker, emmer. 9ft. tiemba, ember. €. timba-an........ CT^0J«(WJ^ Akker. 3ft. bendang, pettak. 8. kottak ^(K1)2CT(K11£ - 7 — AJJ^boaw. SR. per-ocsah-Unah. @. pagaweean * j Mcm ^ UIJ - 7 — AJJ^boaw. SR. per-ocsah-Unah. @. pagaweean * j Mcm ^ UIJ - 7 — AJJ^boaw. SR. per-ocsah-Unah. @. pagaweean * j Mcm ^ UIJ - 7 — AJJ^boaw. SR. per-ocsah-Unah. @. pagaweean * j Mcm ^ UIJ - 7 — AJJ^boaw. SR. per-ocsah-Unah. @. pagaweean * j Mcm ^ UIJ - 7 — AJJ^boaw. SR. per-ocsah-Unah. @. pagaweean * j Mcm ^ UIJ - 7 — AJJ^boaw. SR. Il rog^ Akte: *ie Ambtsbrief. Albast, albaster. SR. batoe poe-alam. 0. batoe pellet... Cll^ S|1RiaSTnj|\ Aldaar. SR. di sitoe, di sana. @. didinja (3(3(Kjj|\ Aldus. SR. bagieni. ©. kijSh «SSji^\ Aleer. SR. lebibdihoeloe. ©. tihela iraSii<nj\ Alhoewel : «te Ofschoon. Alikraik. 91. oenam kitjiel. ©. toetoet Q^a^a&njp Alkoran. SR. koraan. @. koraan... «|lCT2Tn Wjp AUe. SR. samoea, saraoea-nja. @. kabeeh (KlKjOI^N AUe dagen. SR. sa hari ari, sa sari. ©. oenggal po-1. „* ^ m „ n « v wee. — Zte ook Van dag tot dag. J J) | ( AUeen. SR. sendieri. ©. sorangan t|MaVi(DWj\ AUelofrijaanGod. ». segala poedji akanl M m AmM{\ all ah. @. sakeenee poedji ka allah. f [ m J ' ilkr Best. SR. jaogbaik sakali. ®. pang-hadeena* oJi EndJUJlW \ Alferhand soort SR. segala rocpa. ©. sagala warnaj^ m m J M \ warna. Ilillerhoogste. S. ta alah, jang tinggie. ©. aUah ta'aia. 03 ^^asil am fltU \ Allerlei. SR. segala  2??. tampat sambilih. 8. palagi sidekah.... CUI«Uiam(M^(K11^\ Altemet. 2??. barang kalie, brang kalie. @. soegan 0^c]fY1(K1|\ O cl Alteveel. Wl. banjak amat. ©. loba telling 8|(nj| 2 Ol CTOUIIX Q dc*v Altijd. SW. selaraa-lama-nja. @. sarai mindeng. — (Zie ook Steeds). £KH CEil CEil ft \ Altoosdurend, eeuwig. Wl. kakal. @. kekal afa (KI) tfUjp O Aluin. 2ft. tawas. @. tewas 0SHOQ4|\ Alwetend. ». maha tahoe, Jang ter lebih tahoe.l oiq||<1(UI1,^ W|N S. nganianawkSn. f cJl Amandel. Wl. katapang walanda. ©. katapang walanda. (UO<njlK)\ Amaril. 2)?. permata idjoe. ©. permata heedjo.... (Ul QEJI tell ff|(Lnn OfJ 0^ 2\ Anacht 9». per-kerdja-an @. pagaweean l Ua nr>«|aMn.0||> Zte ook Beroep en Handwerk. f I tJJ Amber. 3tt. ambar. @. amber...." QJintel\ Ambt a». pegang-an. @. tjetjekelan S^^0^8fl|\ Ambteloos. SW. jang tiada poenjaV c>o<> pegang-an. @. anoe hantg bogaJaJflMiaJll WWOiacmw^ tjetjekelan. <S ^'^ <-4 Ambtenaar. SR. jangberkedmat,penHlja-l «|-JI«S«U W|> bat. ©. anoe njekel padamelan. f J ^ cJ( Ambtsbrief, akte. SW. soerat mengangsoer, soerat aktie.i ^^^| \ ©. serataktu j flSl, Amen. 3??. amien. ©. amin (Cl(S(Kljp Ametist (edelgesteente). m. per mata oengoe. ha-i toe koetjoeboen. f J J ^) J <j{ Ananas. 3??. anas, nanas. ©., danas, ^^^^ Ander, een ander. 9Jh lain,laj Ananas. 3??. anas, nanas. ©., danas, ^^^^ Ander, een ander. 9Jh lain,laj Ananas. 3??. anas, nanas. ©., danas, ^^^^ Ander, een ander. 9Jh lain,laj Ananas. 3??. anas, nanas. ©., danas, ^^^^ Ander, een ander. 9Jh lain,laj Ananas. 3??. anas, nanas. ©., danas, ^^^^ Ander, een ander. 9Jh lain,laj Ananas. 3??. anas, nanas. ©., danas, ^^^^ Ander, een ander. 9Jh lain,laj Ananas In. ©. seedjeen... <X|(Mfl|<|(Kl{(Kl{(Kl{(Kl{(Kl{(Kl{(Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{Kl{ Zie ookVrikkcl. Anstig, benaauwd. SR. lisah, ber-takot. 6. sijSn, (M OJl (Kl [| \ Angstvalligheid. SR. soekar-an berat. ©. gedee kasoe-l OTdJIOdl OOUftr^ Lnijs, anijszaad. SR. adas manies. @. hadas amis.... 0JI\ (U1(M^(BI(M|\ inker, scheepsanker. SR. sauh. €>. sauh, saoeh (M (UI| ^\ Jikerplaats. 2R. laboeh-an, pe-laboeh-an. ©. palaboe-l ^ ^_ o (Kl (J \ wan. f J[ *twoard. ». djawab, wangsoel. @. djawab,. ^ CT. ^ wangsoelan. j ^ ^ ^ cJl bitwoorden. SR. menjawoet, sahoet. @. nembal S^CEJI OOJI fl X CC1 cJl ipostel. SR. rasoel. @. rasoeL TIB^aOJI|\ potheek. SR. roemah oebat. @. imahoebar. Qiil CEfl ^(Lfll| 01\ ippel, appelen. SR. jamboe, jamboejamboe. ©. djamboe ft£0EJI\ ipril. SW. rabi al-akhier, rabijoel-akhier. ©. rabijoelakier. in Ol (l^(ri^(KIl\ Irabie. SR. negriearab. @. nagaraarab WlonnTniQTnoi^N AraL S0fr. sopiearak. @. sopi arak '.... f|(kJl 3 (3 ^oJw^*' 1 ^^" 811'S'PagaWe€Sn }u«iyMjnwj|\ Irbeiden. SR. kerdja, kardja, meng-ardja. €>. gawee Ioti*IO\ Zie ook Werken. j ( bbeider : mie Werkman. Arbeidzaam. SR. radjien, oesah. @. radjin. "7Tia^(Kll|\ Areek, betelnoot. 5R. pinang. @. djambee. *.... asajgTv Argwanen: jm* Twijfelen. \ A^behoeftig. St. miAien^apa. 6. «^^ a ^g N « 1M fi a j.> l Am (linker of regter). tangan, l«*g^en| <^ 6. panangan,16ngSn. I J M O M Annee. SW. balatantara. S>. balad «m<rulUI|N Armhuis.!». roem Ah misklen. 6. imah anoel^ ^ ^^^ mararat J > J — 10 — Armoede. SW. kapapa-an, ka-koerang-an. 6. kamara-1 ^(M-n-nBlKKll > rattan. f (Bt, cJl Annringen. SW. gelang, glang, galang. 6. gftlaag.... Si Arts. 3». doekoen. @. doekoen ^"^^^ Artsenij : mie Medicijn. ArtseDijdrank. 3W. ayeroebat. ©. tjahi oebar 001 iun (l^ Asch. 2K. aboe. ©. leboe Aspersie. 2W. akkerpersi. 6. akkerpersi. @. pSting. /. STlOT\ Ayondmaal. 3tt. makan'an malam. @. dadaharan P^i ^ ^ Kl 3fc¥|\ Azijn. ». tjoeka. @. tjoeka 0^KW\ B. Baai,inhamzeearm. Wl. teloek.@. tjeloek. — (Zie ook Zeehaven). Mar^KIlljp Baal(eene). 3W. boengkoes besar. @. toengkoes gedee.... Kl|aaj^«Ji3|\ Baar: zie Golf. Baard (de). 5W. djanggot,janggoet. ©. djanggot (t£ «J0fn3 teTlj\ Baardscheren: steScheren. Baarmoeder. Wl. tampat anak, per'anak-an. @. pianakan.l  memandi. @. siram fMTOJB| v Bagaadje, reistuig. 3». banmg-barang, pakean balad.i u m m9MWmM m ©. pakeanbalad. II. CO dt Baker. SW. peng'asoeh, doekoen. @. pangasoeh ttJl(C10^^j^ Bakker, broodbakker. SW. toekang rooti. ©. toekang rooti. 0S1J(K11 3 « flal,prop. SR. sampal. S. golongan C|anri2il|(n}iataiK|\ Ballast. SR. toelakbara. @. toelakbara tSTn (tUHKinn \ J CM Bailen(de). SR. kontol, bidji peleer. @. kontol <lJ(KTn 3 a|^31fU|\ Balsamina (em bloem). SR. boenga patjar. €5. patjar b£r£m. (UCk/oia^CEJl|N Babem. SR. rainj At rampa rampa. £ iq, i ™ - j riloUJ, x pararapa. J a I Balzak. SR. kliedji. @. mataliang (Eft QSVl im UJ) \ Balzak, scrotum. SR. tampat boewah peleer. @. wa-i.^.-^.-^.-^-^.p.-,.. v dahwoi. ^ rn ra, ^,iu 4 N Bamboesriet. ^R. bamboe. @. awi. ttJHO\ Bang: zie Vervaard. Bangmaken, iemand doen schrikken. SR. gertak. €>. gertak... §Ylfl5in HOll| \ Bank, bankjei SR. bangko, tampat-ka-doedoek-an. 8. bangkoe... ClfitKTJN Baren, verlossen. SR. ber'anak. @. ngadjoeroe <Qfl^TIJ\ Barmhartig. SR. rahman. €. rahman Tfl ^(EJI (K1JJ \ Barrevoets. SR. kaki talanjang. @. soekoe taranjang.... OTTi frfjjj \ Basilieutakruid. SR. soelasi. @. solasi «J0Jl3€lJ!(kji\ Bast: zie Schors. fiata^jon : zie Bende voetvolk. Batavia. SR. batawih. €>. batawi Ol«S¥10\ Bayiaan. SR. karra, monjet besar. @. mdnjetgedee.... Q|1B1 3^j|^ Q|(UD\ Bedaard : zie Gerust. Beddelaken: zie Laken. Bedeiaar. SR. orang minta minta. @. djalma moesapir.... «£^(MttJTV Bedelen. SR. pinta, minta minta. @. moesapir. (^(MttJTV Bedenken : zie Oyerleggen. J Eederven, vunzig worden. SR. meroesak. diad boesoek. J3 E. djadiboer£k. J foKMCJTJKyN Bederven, verniden. SR. bekien roesak. @. roeksaken.... ^(Kil^(Kl|\ Bedevaart. SR. pergidjarah, naikhadji. &. ngembang ^cq^ Sediende : zie Dienaar. — 12 — Bediening. 3». pekardja-an, pegang-an. @. padamal-an.l M n a ^ w Zie ook Dienst. f (ttl^ Jj Beding: zie Voorwaarde. Bedorven lucht, als van verrotte spijs. 9ft. hamber. @. bioek... CTIU^M)|> Bedreven : zie Ervaren. ^ eg?J?' ^ tipoe lw«lci. 1 «,ciUMNqiaS.awi> naboboda,ngoetjiwelken. j [ J Wt.cJI' Bedrieger. 3W. orang bertipoe. ©. djalma ngakal A£ flail (CKKHianm Bedrieglijk. 3??. berdaya, tjoelas. @. padaya. 0J1 Ul HM \ Bedrijf hezigheid. 3». pekardja-an. 6. gaweena,! damalna. f [ (J Q Bedroefa, treurig. 9ft. doeka, soesah ati. @. njerih angen.l Jjj^?ojnfciMl|\ Zie ook Droeyig. J > cJ| Bedrog, schelmerij. 2ft. per boewat'an djahat, menipoe. @. ngarah.. (CITRON Bedrogen: zi e Misleid. Bedstede, ledikant. SR. tampat tidoor, pertidoor-l aj, 0J „-, 1(Un(K1aN - ni A, N an. ©. pasaree-an, ranjang. J I cJl a\ Bedwingen, in toom bouden. IW. tahan, pantang, tegah. @. tahan.8Sm Gum (K)|\ Beek, beekje. 9ft. anak soengia, kalie kitjiel. €>. tjai l^ttik.001(1^ ^(CT(K1|\ Beek, beek. 9ft. teladan. boenekka. ©. golleek, boe-l IB( « lft<1(lfli(lf « llv nekka lwonn3(i|aruiiKHfl\ ojoqaflnN Beeldhouwer. 2ft. peng'oekier. ©. toekang ngoekir Q^(Kftfl^(Kl(\ Been, beenen. 2ft. toelang. ©. toelang.... osijaru\ Been, been. 2ft. pitjah toelang. ©. jftp£s toelang S^j^lUN Beenderen. 9ft. toelang toelang. @. toelang toelang S^j^lUN Beer. 2ft. beroeroeng Barowang. @. barowang OlTfJO> Beest. 2ft. binatang. @. sato. A'(M«J«5H3N Beestevoeder: zie Voer. Begaafilheid: jbm Talent. Begeerlijk, gretig. 9ft. kikier,loba. @. korreet *.. «J(Kfl3^TnCT^^ Begeerlijkheid. 9ft. gloedjo, ka-ingin'an. @. rampoes Tl (Bl^fM|*»- Begeerte. 3ft. kepingien, ingien. @. kahayang Itaicun OJUI^- Zte O0& Wil en Wensch. j — 13 — verlangen: zie Verlangen. : zie Willen. ,natmaken. 2ft. siram. @. siram (MT|OI|\ laats. Wl. pa-koeboer-an, kra-| _ / Mm ^ ***** ^ ^ ^ 9. pakoehoeran, pasaree-an. J y J cJ( ( cJ( is. 2ft. ketanam'an, meng-anter. ka-koeboer. @. roe-l „ o an (K) || \ in. fj 4 a : zie Bevatten en Yerstaan. n, eerbewijzen. 9ft. bri salara, pocdji. @. alam (LH1 (HJ! CEJJJJ \ 27?. mel n, eerbewijzen. 9ft. bri salara, pocdji. @. alam (LH1 (HJ! CEJJJJ \ 27?. mel n, eerbewijzen. 9ft. bri salara, pocdji. @. alam (LH1 (HJ! CEJJJJ \ 27?. mel n, eerbewijzen. 9ft. bri salara, pocdji. @. alam (LH1 (HJ! CEJJJJ \ 27?. mel n, eerbewijzen. 9ft. bri salara, pocdji. @. alam (LH1 (HJ! CEJJJJ \ 27?. mel n, eerbewijzen. 9ft. bri salara, pocdji Ainkan. @. ngan (C1(K1|\ i, betoeren. 3ft. memboewat hobat. S. ne-l ^ft w Jfi|i|ia|N lpamakee. f (Kt, [ g, arm. 9ft. papa, miskien. @. papa, mararat. OJI 0U1\ (EJimTn fctl|\ Uebeide. 9ft. doewa, ka-doewa. @. doewa-an. O^OlLnn (Kl|\ mhtuig). 9ft. pahat, prabot. @. tatah astl flSfl ieid : im Ouderdom. Smoel en Snavel. zie Ruchtbaar. ;emaakt: *te Afgekondigd. Aaken. 9ft. bri tahoe, mengata-kan. @. meereei ^ ^„ _,_ ^ mM ^ lincEiimTiocnii6\ lis, belijdenis. 9ft. akoe-an. @. ngakoe-an dZlK^GLm el : zie Hersenpan. a. 9ft. sayang-kan. @. karoenja-an. IKH (KJjJ CUW Nl| \ a: zie Verkrijgen en Ontvangen. lerd: *«eVerlegen. pen, klein van verstand. 9ft. gawal rasa,) ng pikier'an. @. pondok pikir'an. j ^ *| **** ^ ^ ^ ten, beloonen. Sift, makoetakan, balas. @. makoe-i _ m. 9ft. bijasa, tjerdiek. @. djasa, toetoer i£(M\ O^OSl^v raheid. 9ft. aripan,kapintar'an. S. was-l W\ KWT|(S(Ki Kill \ , karadjin'an. — Z«e Verdienste. j £j cJl 1, hevrachten. 9ft. ber-moewat. 6. di moewat MCEJjO »STIJ|\ b^gen.' mCmI>ri SakiGt * ti'6'^^SLi^jl^^&WJ^ gende taal, scheldwoorden. 9ft. m An. Beleefd. 2 soepan, terkte-manies. 7 JB|CT. ^ Beleefdheid, beschaafdheid. 33?. soepan, adab. @. adcp. aJW&U|\ Beleg, belegering. SB. kapoeng, kepoeng, meng'apoeng. ®. kepoeng. Beleg, belegering: zie Beleg. Beletten: zie Stremmen en Weren. Belijdenis, bekentenis. 3W. akoe, akoe-an. @. ngakoe Belofte, verdrag. SW. djanji, perdjanjian. @. soebaya IftJOtun Zie ook Overeenkomst en Woord. f^} Belofte verbreken. 2ft. oebah dj anj i, meng'oebahkan j^j '-1 ^ t o^a o|  (U OJI ij (U) 3 W|\ Bemiddeling: zie Tusschenkomst. Bemind,geliefd. 2ft. ter-kaseh, di birahi. @. katresna COUSIN Beminnen. 2ft. meng'asih, tjinta, birahi. @. nja-ah VoiNUim Zie ook Liefhebben. f ) Benaauwd, angstig. 2ft. lisah, soesah ati. @. soeker angen. (^OTOJll^Ml^ Bendevoetvolk,bataJjou, 3??. balad. 0. balad Ol«UUp Beneden, om laag. 2ft. dibawah. 6. dihandap. loam (K10Jli> Zie ook Onder. f Qj <J| Benijden. 3». dengki, *Wgki. 6. gelSh ^jJj^ N Jfensuin {got*). 2ft. menjan, minjan. ©. menjan ^^JJj 8 ^ Beoefenen : zie Oefenen. Bepalen: **e Vaststellen. Bepajing, vwtstelljng. 3ft, Mtantoe-an. 0. ka^angtoewan. «m 05fi OSij O Wjp Bepalingderinkomsten. 2ft. djauji ^ ber-oe-l HCTl(WJ| „efflin(UnMWp peti. @. soebaya meefee asu. f^f [ \ Jl Beplanjen. 2ft, tanam, Jjcrtanam. 6. meiak ^(njMllljp Beproeven: swWagen. Beproeving van eenen beschuldigden door vuur.l wej .^ E| 3g ( > SW.soempahoedjiapi.©.soempahranggemscneh.j J y Q » - 15 - Beproeving van eencn beschuldigden door water.^^^ Q ^ SR. soempah menjilam. €>. soempah silem. f^J » O <Jj Berg, gebergte. SB. goenong. @. goenoeng Bergen, hewaren. 3». simpan, paliara. @. ampih'an.^ ^ a ^ ZteoaiWegleggen. | ) cJ| Zich bergen : *ie Schuilen. Q Berghoen. IB. ajam goenong, ajamoetan. @. kasintoe : . (OT(W&^ cJ J Bergje, heuyel. SB. boekiet. S>. passir, hoenjoer MCM>fl^M|^\ Bergolie: sie Aardolie. Berigt : *ie Tyding en Yerslag. Beroemd,verheven. SB. ter-nama, moelia.. @. moelija ^^|^ Beroep, ambacht SB. pe-kardja-an. @. daraalna. , • OJICEJia^x Beroerte (de ziekte). SB. sawan bangkej, tipok. @. sawan^ ^ ^ ^ ^ bangkai. f Ol flerooven, ontvreemden. SB. rampas, ber-aboet. @. ram P as *l"ri(EJ|-Jl(Ml \ £*e oo& Bestelen. J <J| Berouwen, berouw hebben. SB. menjasal, toekar ati.. @. ha-i ^ ^ ^ njakal. — Zie ook Leedwezen. j JJJ C J( Berst: *teScheur. Beschaafdbeid: *te Beleefdheid. Bescbaamd, verlegen. Wl. bermaloe, maloe. ®. ka-eera, (KIR IJOLnmn \ Beschaamd maken. SB* bri maloe. jadi moeka merah.l Q^^^Oi^,^ ©.dieeralgn. ■ . ' JuyiipnKIIMp Baichadigen: *te Schenken. Beschaduwen. SB. tedoehkan, melindong-kan. S. ijoehtken. dtM (U^ yftii IKI| % Beschouwen, bezien. SB. teng'ok, lihat, pandang. 8>. djg-eng. . . . . (iftlfitt \ Beschreijen ; sde Beweenen. Beschuit. SB. rotigareeng. @. roti rangoe  meng'adoe-an. 6. tibaken. . . (OTOl(ffalKl|\ Bescheiden, voorzigtig. SB. ber-boedi, bijaksana. @. ngaboedi. . . pqp\ Beicherming. SB. liendong'an.. 0. liadogugan, .>.,,,.... «u - 16 - Beschutting : zie Heining. Beseffing: *teZin. BesUssen, vonnissen. SR. hoekoem. @. ditigas flSCTOnn(WI|\ Beslissing. SR. poetoes'an. 6. tigas mamfMjp Besluit, slot, einde. SR. kasoedah'an, per-abis'an. ©. pa-1 ^^^A ei§Qi\ noengtoengan. f ) ^) cJj Besluit, Tooraemen : ate Voornemen. Besmettelijk. SR. lamper,jangkiet. @. pageboeg (uSlOjamj|\ Besnijdenis. SR. soenatan. @. soenatan . . . ^^CT^K1J|\ Besnijding. SR. soenat. @. soenat G^^WRjp Bespeuren, gewaar worden. SR. kalihatan, nampah. @. kadje^ng. OTiaRlSiK Bespieder: JteSpion. Bespitten, omspitten. SR. patjoel. @. matjoel (EAC^Qruijp Bespoedigen: zie Verhaasten. Bespotten: zie Uitlagchen. Besproeijen: JBteSprengen. Bestaan: steAanwezen. Jfes^,l*kruiping. ».^tj..| OeiO|«UIO|X riakal. roeroeba-an, pang-oebalan.j <J( J OQ^ cJj Bestelen, berooven. SR. rampas, mentjoeri. @. rampas Tl (EA^JKMjp Bestrijken, bewitten (zooaU eenen tnuur).) Q Wl. sapoe, sapoe kapoor. e. oesap, di> Mn<MOJI||\ «un(MO0JI|U\ oesap koe apoe. ! ^ S 2 S Bestrooijen: «*e Bezaaijen. Besturen: zie Regeren. Betaald : zie Yoldaan. Betalen, voldocn. SR. bayar. 6. bayar, marai C11(UJ)\ (BnflUHN Betasten, beroelen. SR. djabat, sentoeh, rabah. @. tjabak. . . . . (UiOlKinjp Betelblad : zie Sirie. Betelnoot : zie Areek. Beteren, herstellen. SR. baik, dudi baik. 6. gekSrtjaggr... §ii 5^901 rtfh Beteugelen: zie Terughouden. 1 Be tig ten: zie Beschuldigen. \ Betigter: zie Beschuldigung. Betoogen, bewijzen. SR. meng'arti-kan, trang-kan. ©. har -\ (U ^ j^gJl W i> tikSn. f cK — 17 — Betoverd. SOT. ter kena hobat. @. kSna koe paraakee.. ^K^(K1| (Ul (EJUJfKm \ tetooveren: steBeheksen. letrapt: JBteGeyangen. leuzelachtig, gering. SOT. tida bergoena. ©. tgpoegoeh (ifta^airj^x evatten, begrijpen. 5W. meng'arti, dapat arti.. @. ngarti (121 evel:  &j) si nm cirni il \ deegeg. Zie ooh Sidderen. f I I GJ J siwtigen, getuigenis geven. SOT. bri saksi. 6. meerec^^Qjj^^ evestigen, staande houden. SOT. menagoehkan. S. kekSh.... SinKtri^N evlekt: zie Gevlakt. ivochtigen: ste Natmaken. »voelen, betasten. SOT. rabah, raba raba. @. tjabak 00lOl(KV)|\ revolen, gelast. SOT. ber titah, soeroeh. 6. di titah (Ul asm ^\ ivolkt land : zie Bewoond. ^ordering, verheffing. SOT. tambahan, tinggian. 6. eng-i * ^ O ^ gafcken. f J \ <J\ levrachten: sraBeladen. evredigen: zie Verzoenen. ewaren, iets wegleggen: zie Opsluiten, Sparen en Wegleggen. 