Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
Hier rust een BATAVIER, ROBERTUS VAN DER VLERK, Kanonater bij de Artillerie der Stadt UTRECHT, : Ts op den 9 Mey 1787, des avonds ten 10 utiren, segen cen giocot gedeelte van het Regiment van den Graof VAN EFFEREN, met zijne Mede - Burgen, für dessen voor de Rechten zijner Geboorte Stud, door Tirannen onderdrukt, avidheftig gefneuveld, Gebooren den 2 Fulij 1765. Dit Opfchrift, zo wel als dat op het Wapen van den Hees re visscHER, wierdt, zedert, gefteld op de twee Gedenkassen- den, in de bewaarplaats van den veroverden uit opgerichr, van welke voorheen melding is gemaakr. Nas dit gegegt wieder den men, binnen Usrecht, meer en meer op tegenstand bedagr. Men wiele Batterieren op, en bragt de inundation rondom de Stad in einer staat van werking. Nen nen 900 UTRECHT. (De Stad) nen doen, Gefladig zondt men Ronden uit, om een aay Oog te houden. Van geene baate, nogthans, waren aile deeze bemoeijinge en behoedmiddeten. Zonder flag of foot viel, eerlang, de Stad in banden der Krijgsmagt welke, zints ge- tuinen qjd, bij Zeist hadt gelegen. Op den dertienden September verfpreidde - zich het gerugt door de Stad, _wegenis den eantogr van Prüfte ‘Troepen, en dat dezelve, bincen kort den ‘Staatchen bodem ‘zouden berrekken, Van tven af aan’ was binnen Utreche alles in beweeging » doch zonder vrugt, gelijk blijken zal uit het volgende berigt, *« weik wij, uit het meergenoémde Werk, wederem zullen’’ overneemen. — ~ 4 t Geruge (dus Inidt des Schrijvers verhaal Wegens het Inrukken der Prüfische Troepen op den Straßen ‘bodem, op Donderdag, den dertienden September, war van ik boven sprak, was geene losse tijding; men vernam, wel dra, van goeder hand, dat zulks met ’er daad gefchied was, met vet lof der Gelderfche, Amersfoortfche en Overjessseifche Staaten, an wien, vooraf, de vrije doortogt was gevraagd. Zelf verstondt men, ten zelfden tijde, of kort daar naa, de fterkie der aanrukkende Legermagt. Volgens opgaave bestondt de- zelve uit dricénewintig Batailjons Voetvolk, een half Batailjon Jaagers, een half Batailjon Artillerij en wweeéatwintig Esquadron so zwaare als ligte Ruiterij; gezamenthjk en in alles bedraagende negentienduizend man. De Regererende. Heriog VAN BRUNSWYK LUNENBURG, bloedverwant van zijne Koninklijke Majestät van Pguisfen, en van zijne Hoogheid den Pinsse Erfitadhouder, yoerde het Opperbevel over deeze Legermagt, Dezelve trok op, door het Gelderfche, na de Provincie van Holland, in drie kolommen. Twee van dezelve hameri haaren 'weg over het Westervoortché Veer, Yourbij Arnhem, na het Sticht van Usrecht; de derde trok, doot Nijmegen, na de Betuwe en de Fhiclrwaard. De Hertog, 'die zich bevondr aan 't hoofd yan de derde kolon-. Hadt, vooraf, een Declarator des Manifes de natur, ehelzepde de bewegredenen van deen opogt, de bevey as Konings en de oogmerken van den Veidheer. kn dit manifest wierdr verzekerd, dat men geenzins ten oogmerke ee, de Constitution, de Vrijheid en het welzijn der Re. et UTRECHT. (De Stad) - 208 Publick en der bijzondere Provincien eenigen inbreuk toe te brengen, maar alleenlijk om Satisfactie te neemen voor. den perfoontijken hoon, Mevrouwe de Prinfesfe van onan, JE aangedan, en dat, diensvolgens, os Konings Troepen, overal, eene goede Krijgstucht zouden onderhouden, en geen léed of hinder aanbrengen, ’t zij aan de logezectenen, ‘s zij aan de Steden, die, goedwillig, derzelver poorten voor haar zouden openen.” Al vroeger, te weeten op den elfden der Maand, en dus vdé6r he Inrok- ken der Koninklijke Legermagt, hadt de Prins Erfällehör, in een Declaratur, wit Amersfoort, zijnne bedoelingen en Oogmerken ontvouwd, met oproeping en vermaaning aan alle de Ingezectenen, om daar toe mede te werken, onder be »» lofte van verfchooning en befcherming, zelf van alle die p misleide Ingezeetenen, die, in tijds en voortaan, zouden ~ 9» te rug keerén van zodanig een misdaadig gedrag, als waar » toe Zi), geduurende de tegenwoordige beroerten, mogten 9, Zijn vervoerd geworden.” = — Intus(chen waren, bij Heeren Gekommitteerden van de | Staaten van Holland, vot verdeediginge dier Provincie en van Utrecht, t@ Woeerden bun verbilijf houdende, twee Refolutien genomen: de €ene van den veertienden September, doch de widere zonder dagtekening, beiden ondertekend door den. Heer BLOK, van Leiden, als President, en door den Heer cosTerus, als Secretaris dier Commissie. De eerfte behels da een bevel, am, in gevalle van aantogt van Prüfischen Troepen, de Stad Usrecht te verlaaten; de niet getekende diendg om den Commandant en Chef, den Rhijngraave van SALM, te gelasien, regelrechte na Hodland te tekken, met de Troe... pen, stand onder zijn bevel, en ter betaalinge van Holland, na zulk eene plaats, als hij voaegzaamst zoude cordeelen om oie Provincie te beveiligen. i Naa dat men, des Saterdags, den vijftienden, hadt vernommen, dat de Prüfischen Troepen reeds over de Rivier de Leck getrokken, en tot san’ Rijswijk en Mourik waren gena- desd, kwam de Rhijograsf van satm, ’s nsamiddags, van Woerden in de Stad, medebrengende de hovengemelde Refo. N5. later Jutien en bevelen der Heeren Gedeputeerden for het Defen- fieweezen. Hij deelde dezelve mede aan Heeren Burgemees- teren; welke daar op den Raad bebbende do Jutien en bevelen der Heeren Gedeputeerden for het Defen- fieweezen. Hij deelde dezelve mede aan Heeren Burgemees- teren; welke daar op den Raad bebbende do Jutien en bevelen der Heeren Gedeputeerden for het Defen- fieweezen. Hij deelde dezelve mede aan Heeren Burgemees- teren; welke daar op den Raad bebbende do Jutien en bevelen der Heeren Gedeputeerden for het Defen- fieweezen. Hij deelde dezelve mede aan Heeren Burgemees- teren; welke daar op den Raad bebbende do Jutien en bevelen der Heeren Gedeputeerden for het Defen- fieweezen En vergaderen, in denzeigen opening de länger, hoe de Rhijngraaf en de Gene-real VAN DER BORCH verheald hadden, dat te Woerden was geweest een Charge d'affaires van Frankrijk, die te kennen hadt gegeeven, dat veertig duizend Franfchen in santogt waren, doch dat men, te Mörden, hem Rhijngraave bade geist, op standen voet na Holland uit te wekken, vermits de Stad Utrecht nict was ce verdeedigen; dat er zevenduizend man Prüfte von Prüfte na Gorinchem, vijfduizend na Via-men op weg waren, ev, ’sanderendaags, elfduizend msn na Utreest bellemd waren. Veel voor in deze Raadsvergadering, in welke, vooral regen den Rhijngraaf, verfcheiden fcherpe uitdrukkingen wierden uitgeflagen. In deeze zelfde Vergadering ftonde ook binnen, eene Con misfie van de Officieren der Schatrerij, en van Gekonftituecr- den en Gekommiteerden, aan deeze wierdt insgelijks kensis gegeeven van de bovenftaande bijzonderheden. . ’t Was reeds laat in den avond, eer de Vroedfchap {cheid- de, met oogmerk, evenwel, om tegen half twaalf aure van nieuws te vergaderen, en als dan, volgens berigten, welke intus{chen mogten inkoomen, nader te raadpleegen. Vddr het {cheiden hadt de Raad, aan de firaks gemelde Commisfic, kennis gegeeven, dat het oogmerk was, de magt, welke bin- nen de Stad lag, te vereenigen, om daar mede de uittrekken- den te dekken, en vervolgens, in Holland, met zamengevocg- de kragten, den vijand te keer te gaan. Oden beftemden tijd,'snachts ten half two uure, vergader de wederom de Vroedfchap. De Commissién uit de Gekonftitueerden, Gekommissierden en Burger-Officieren, van meuws, binnen standen, verkänden de verbaasdheid en ont-steltenis der bijzondere Kollegien, welke zij vertegenwoore digden, en dat het niet mogelijx ware, in deen bedremme-Jenden statt der dingen, over 't geen hun was voorgedraaget, hunne gedagten te laaten gaan. Zij voegden 'er nevens, dat de Rhijngraaf vAN satm, aan eenige Heeren, aan hem afgevaardigd, hadt verkleard, dat er flegts eenige weinige nuren aan de Stead, niet konden veranderd worden. Om dit alles verzogten de Afgevaardigden, dat de Raad, van den toeftand der zaaken, opening geliefde te doen aan de Burgerij, Hier over ontftonde gefchil. De Vroedfchap wilde, dat de kennisgeeving zoude gefchieden. Op de zints nu eenigen tijd gebruiklijke wijze, door de Commissién van Gequalificeerde Gekonstitneerden, Gekonstitneerden en Bevelhebbers der Schutte rije. Naa eenig overleg wierdt, egter, goed gevonden, voor jeder Burger-Kompagnie eenen Raad te benoemen, om san dezelve, van de gefchapenheid der dingen, verflag te doen. Een der Gekommiteerden hadt, bij deze gelegenheid, verzekerd, dat, bij eine der Burger-Kompagnien, het be- fluit was genomen, hec verlaaten der Stad niet te zullen ge. doogen, maar de Poorten te willen bezetreen, en geweld te keer gaan. Intusichen was de gehecle Schutterij, omtrent den zelfden tijd, als de Raad, -voor de laatite maal, vergaderd, en alzo in den nearen nacht, ongewspend opgeroepen. ’t Leedt niet lang, of men deedt haar opening van den toeftand van zaa- ken, en tevens.den voorflag, om de Stad, gewillig en zon- der tegenftand, over te geeven; met vrijheid aan eenen iege. Lik, die, zalks mogt verkiezen, om na elders de wijk re mogen neemen. Dezeze aankondiging, hoewel niet geheel one verwagt, baarde, egter, eene bijstere ontfteltenis; even alg een zwasre flag, die, hoewel voorzien, nogthans gevoelig treft, wanneer hij met ’er daad gegeeven wordt. Thans was de gehecle Sead een tooneel van opfchuddinge en verbaasd- heid. Veelea, het onweer hebbende zien naderen, hadden een goed gedeelte van den dag befteed met inpakken en ver- genden van hunne beste tilbaare haave; dit wierdt nu alge. meen. Het viugten wierdt insgelijks zeer aanmerkelijk, niey alleen onder de aanzielijken, of die deel hadden gehad aan het jongite bewind van zaaken, maar ook bij lieden’ van-dea, middelftand en van de geringere klasfen. Aan de verwundern en opfchuddinge, welke binnen de, Stad plaars hadt, waren tevens evenredig de treurige toonec-, eo van ss en Keemenes welke:-de nabuurfchap uit, 2 lever- 204 UTRECHT. (De Stad) as A feverde; alle *t welk eene te akeliger vertooning maakre, naardien de meeste drkte van viugten voorviel in ’« holfte wan den nacht. Bij de zulken, die met verklozen de Stad te verlaaten, Waren de aandoeningen zeer onderfcheiden, naar gelange zij, meer of min openik, zich voor dé eene of an- dere zijde verkleard hadden. De meeste Schutters ontdeeden zich ijlings van hunne wapenen; veele van deeze wierden, hetmelijk, op ’t Stadhnis gebragt, eenige, uit fpijc, in ftukken geflagen, andere in het waser geworpen. Zeer ftil moet men het voorneemen, om de Stad te verlaaten, hebben warten te honden, tot niet lang védr dat het met ’er daad vol- yoerd wierdt. Lieden van kunde en opmerkinge, welke de nieuwsgierigheid, ’s daags te vooren, Nu Usrrecht hadt gelokt, Während der nabuurfchap der Srad, alwaar zij gehuisvest waren, konden nacuwijks hunne eigen oogen geloven, wanneer zij, in den volgenden morgen, bij tijds, geweke wierden, doot hunne viugtende vrienden of bloedverwanten. In het door- wandelen der Stad, en in de bezoeren bij hunne bekenden, hadden ze, hoewe] eenige ongewoone drukte, evenwel niets vernomen, "t welk zo een fpoedigen ommekeer voorfpelde. Ein groot getal vingtende Burgers begat zich na Amsterdam, Op vaam van vericheiden Leden. van onderfcheidene Regeordens. Kollegien, Gequatificeerden en Officieren, uit de Burgerij der Provincie en Stad Us evht, 20 vuor zich zelve, Sekt voor hunne Medeleden en Medeburgers, wierdt, ten spoe- Digitite, een Verzoekichrift. ingeleverd, bij de. Vroedfchap dier Stad; waar van de inhoud en bedoeling kan afgeleid worden, with het Befluit, reeds den ecerentwintigiten van Herfstmsand daar op gesomen. De Agtbaare Raad verklaarde, in het. bedoeden en verstzaan te hebben, dat de ge Requestranten, zo wel als hunne verdere Medeleden eo 3» Medeburgers, met zodanige Vrouwen en Kinderen, welke y zich in de ziffde om‘tandigheden bevonden, of zich gou- yo Gen tragien ter neder ce zetten, albicr Cin de Stad dm ffer- 9» dam) eene veilige schuilptaats mogten vinden en behouden, q zonder uit hoofde voorfchreeven (te weeten als geviuate 9» Utrecht van Utrecht. (De Stadt 205) Git Befluit wieder naderhandlingen en vernietig, ten wauzien van veelen det zulken; diejenigen van zeaken eenig aandel gehad hadden. a i * vo Zondag, den zestienden September, in den -Voormiddag; trok de Stad binnen, een Deiachemem Ruiterij en Voetvolk wit her Leger bij Zessz, en bezette aanftunds de Puorten en het Stadhuis. Straks zag men elk, diezich op ftraat vertcon ‘de, met. Oranjelinten, of Kokarden van die kleur, uitgeftrees ken. Het vingtenh, zo- in person als met goederen, -wierd nu ook belet; niemand mogt bunten de Poort koomen. Ook wierden, van tuen af eam, en naderhand, veele uitgevoerde goederen onderfenept s en in de Siad wederom binnen gebrage, Nog des voorntiddsgs vergaderden de Leden der onde Ke. geeringe, 20. veelen Øer van dezetve in- de Stad waren, op het Scadhuis, em andetmaal tegen den avond; tervwijl, inmic& ‘dels, in den agremiddag, de beidé’Regimenten van Oranje ‘WVasfau,. als mede. dat van ‘det E+ fprins, waren binnen ge trokken. In dien zeifden agremiddag kwam inggelijks zijne Hoogiieid de’ Pring Erfitadhouder in de Stad, neemende Zife nen inirek in het huis van den Heere Hoofdofiicier, Graave ‘VAN ATHLONESS © | ¥. 24 ae Terstond dén wotgeiden dag, Magnden den zeventienden September ; wierden-de noodige ich kritischen bekannt, en ‘Maakte men eesen aanvang om- allies: op den ondén voet: te herfteliens De Staaten, te ametsfoort vetgaderd, befloten’, op dien dag, de Sidatsvergadering wederum over eben nade gewoone verblijfplaats der hooge Rollégién; af gé& ‘Chieade reeds ’sanderensoags, so "t bijzijn van den Print Erfitavhouder ; waar over vedlen det Ingezeetenen Hut genoe- ‘gen betuigden,’ dour het sitftecken van Viuggen, het oprichten van Vreugde. Desgelijks wierden, zo uit naam def Vroedictap, ts van wegen het Gegregt. vercheitien Afkondfgingen pedagn, atlétingerigt ter vernivtizinge van de jongst genomene maatrege. len, en van de fthitkingen op de Repeericg, welke, in gee volge vai het ingevourde Regiement, nu zedert eenigen tijd, hadden plaats gehad'; els mede ter handhaavinge van rust en veiligheid. Bij een deezer Afkondigingen wierdt bevolen, het houden van een bijzonder en plegtig Biduur, op Woens. dag, den negentienden September, ’s avonds van zes tot. ze- ven uure, in de’ Dom- en Facobi- Kerk, ten cinde” (dud luidden de woorden des Bevelfchrifts),, den goedertierenea jy, God, in ’c openbaar. met de Gemeente plegtig te danken, 4 voor de merkwaardige, allergelukkigfte en gezegendite, ver »» losfing en redding van de Stad,- zonder Bloedftorting, ge- sy weld. of cegenfland, en te. bidden om.de herftelling der $ Tustin de nabuurige Steden ep Provincien ; sa ated dea #-woorigen bloei en, welvaart deezer Stad,” _Qp de Hifforie zulen wij»nu de. Befchrijving de Stad sale laaten volgen, Usrecht, zo als. wij boven aanvekenden; jn cen aangenzamen, vrugtbaarem en waterrijken oord gelegen @ic baer tog den. binnenlandfchen Koophandel ea Scheepvaart de beste gelegenheid. verfcuaft, heeft de: gedagnte van een Jangwerpig. vierkaut.. Men ree ‘ar yijf Peosen: de Tollefeeg- Poort, naar den Tol, die,’er, van,ouds,, Yan de Gederen; die den Rhijn opgeoerd. wierden offen, afkwamen, plage gehewen te worden; de Kathanine-Poort, pät het Kacharijnen daassers eertijds een. zwaar en Jomp, maar nu een het daagsch gebouw; de Waard-Poort; de Wirite-Vrouwen-Poort, naar het: Kloster der. Witte-Vrouwen-Poort, naar het: Kloster der. Witte-Vrouwen-Poort, naar, de Maliebaan s; daar buiten, gelegen; welke, weehonderd Roeden lang, em ser: wederzijden een iweg heeft, die met. acht rijen hooge Lindeboomen beplant, en met Arasle tuinen omzoomd is.- Behalven deeze vijf; heeft men ’er nog twee Wacerpoorten. Van de onde wijze van. vertterkinge. befpeurt men nog, de. oyerblijfels in de ware ‘Totens; dic, egter, thyns gebeel of gedeeltelijk afge broken, en tot andere oogmerken gebruike worden, De Smee-Foren, draagt nog de meesc in.’¢ oogloopende. kenmerken der sloyde-gedaante; dezelve dicnt. tegenwoordig tof eene plasts; gefebike tot het doen van Starrekundige waarneemingen. Vat de breede Stadt Wallen, die van buiten meestal. met-de aloud: gwaare muuren zija:verfterkt, beefc men een -zeer fraai uit- zigt op de omringende Janden en, dorpen. De Voorltedet sho zeer aanmerkelijk, en uitgebreider daz men ‘bij de meesit a Stedet UTRECHT. (De Srad) io7 Steden van ons Vaderland ontmoe:. Van hier dat men,. meer dan cens, op de uitlegging of vergrooting der Siad bedege geweest.is. Het: Precuig, of Vredenburg, die de Katharina-Poort, eigenen aus een zwar Kaiteel, van, den naam, ’c welk er eertijds plagt te ftaan, en, wojecn gedeelkte, gelijk wij elders sanickenden, van de fteencn vam het afgebroken Slot te 208 UTRECHT. (De Stazy _ ne ee. | te Hreeland, door Keizer KAREL Den V, in den Jaaré 1574; gebouwd wierdt; zo ’t heette, ter gedagtenisfe van den Ka- Merijkfchen Vrede; doch indéerdaad om de burgerij in bédwang te houden. Het bleef in weezen tot in deh Jaare 1977, wan- meer hét; naa’ dat de Spanjaarden ter Stad waren ‘uitgedree- ven, tot den grond toe geflégt wierdt. Alleenlijk bij de Katharijve- Poort ziet men "er nog -overblijfzels van, zijode de voetftukken der zwaare Vorens van het Kaftecl: Onder fenen dier Torens is een diepe overweelige Keldér, die tof onder dem Wal‘ loopt, en’ zeér ruim i#. Uie denzelven looper Verfcheiden gangen onder den wal en het marktveld; Wie, vôt meeréndeel; door lengte van tijd, zijn ingéffor. Op Vi eeburg wordt de vermaitde Utrechisehe Paerdemarkl gehoudén, welke, hier te lande, door de menigte van Paers den, die er geveild worden, heare wédérgae nict heeft. De: Cangenmarkt, niet verre ivan het Stadhuis; en nog Maver: aan de Weude, Voorkeen plagt men aldear piers dari Ganzen en andere gevogelte te véilen; thans worden ’er ook andere Wauren’te koop gebtagt. De Marien-Plaats, dus genänd, om dat zij voor de Mariett. Kerk gelegen ig, Meri veilt aldanr oude klederen eri gebruikte -hnisgeraaden, als mede verfcheiderfoorten van eets baare waaren. Man vercheiden sich heraus, Markten zullen wij hiet geene rtel-Ging maaken, 'naa? oVergaan fot een bérigt wegens dé voor-suamfte 20 Waereldlijke alg Geestlijke Gebouwen. Naat gewonte maaken wij 'eenen aahvang van de laatstgenoemdéen: Men tele “er in alles negen Gereformeerde Kérken: zeveu van ‘dezelye worden déor dé Nederduitfche »éhe door de Franfche, en ¢éne door de Engelfche Hervormden gébruikt. De cerste onder deezé, in tang, is de Dörkerk, védr ded ramp, in den Jaare 1674 haar wedetvaaren » eene der groorité en’ fehoonfte Kerke in dé Nederlanden, I de Roomiché tijden was zij aan St. taakren gewijd: -Dacoserr pe I; Kohirg der Franken, die in den Jaare 623 ain ’e~bewind Kwam, Zou "ef Den ersten prond van geleid, doch, não dé verwoesting van het eee gebouw, Bisfchop ADELBOLD it deni sanvang der Elfde' Eenwe,' hetzetve heriteld s er gébragt hebben in de gedeante, welke het Geftigt zetlert heer getad, Meer dan drichonderd jaaren laater; te weeten ip den jeare 1321, maakte men een begin met het bouwen yan den prage tigen. Toren, aan weilken men zestig -jaaren heeft geboawd, Hij is ruim dtiehonderdéntachtig voeten hoog, van den grond af geheel van fleen opgemetzeld, Volgehs zommigen zou, in de plaats van. de lassge platte Kap, weleer een hooge Spits. het gevaarte gedeke hebben. Van buiten heeft de Toren dri¢d Omgingen, en is van binnen voorzien van zwsarte Kiokken 3 een van welke verfcheiden duizenden ponden weegt. Een verfebrikkelijk onweder, op de zestienden Augustus des Jaarp 1674 voorgevallen, deede het grootlte gedeelte van den buils der Kerke, tusfchen den Toren en de Kruispanden ,. ter aarde ftorven. Dewijl men, om redenen, tet den herbouw van hes nedergevallene niet konde befluicen » Worden, zedert , het Koor en de Kruispanden alleen tot den openbaaren Godsdienst “gebruikt. De meeste Utrechi(che Bis(choppen en eenige Kei zers leggen in deeze Kerk begraaven; de graffteden van zom~ migen zijn ‘er nog voorhanden. Ook ziet men ‘er, in het Koor, de frasie Grafftede van den Admiraal witLem jozar , Baron van Gend, die in den vermaarden Zeellag voor Soule daai, op den devenden Junij des Jaars 1672, tegen de vera eenigde Engelfche co Franfche Vioot,. dapper ftrijdende, het Jeeven liet:s — Nevens en aan de Domkerk flaat het, zo gee naamde, Bis/chops Hof, om dat *er de Utrechifche Bisfchop- pen hun verblijf.plageen te houden. Het is een Tulm, doch zeer ouderwetsch gebouw. De S. Picterskerk, insgelijks een oud gebouw, els sijnde teeds in de Elfde Eeuw, door Bischop sein. Geltigt; die er insgelijks in begraaven legt, en van welken men » in den Jaare 1675, toen zijn Graf moest geruimd worden, eonige overblijfzels, als den Bischopen Swf en Ring, novens eenen Beker gevonden heeft. De Walfche Gemeente heeft het gebruik van deze Kerk. | In, oudheid aan de voorgaande gelljk, en van den zelfdeu Migter, is de St. Fans- Kerk; dig.omringd wordt van een zeer, ruim Plein, met frasie. Lindeboomen beplant, de Ms Jans~ Kerkhof genoemd, om en aan welken yeele sanzien- . MEX, pert. : oO lijke iio | UTRECHT. (De Stad): pn A EC EAE CSD lijke huizen ftaan. De Stads Boekerij. is in het Koor dezere Kerke geplaatss. Ook worde bij dezelve de Hoofdwagt ge- houden. » ’ Een weinig, hoewel niet veel, jonger dan de twee Jaatstgemelde, is. de St. Afarien- K iio | UTRECHT. (De Stad): p. erk, als zijnde in het laarst der Elfde, of in: ’t.begin der ‘Twaalfde Eeuwe, door Bis- fchap WOENRAAD,: geftigt, im het Westlijk gedeelce der Stad. Hert: is, ii de oogen der hedenden, een zonderling yasakzel, maar was, van. ouds, in den fmaak der tijden, een zeer aanziellijk Gothisch gebouw. Voorheen ftonden, bij deeze Kerli, twee hoogé Torens:, genoegzaam geheel van Duiffeen Gegemetzeld; Een zwasre ftorm deedt den eenen ter aarde valler 2°ter- verhoedinge van diergelijk cenen ramp, hefe men «defi ‘anderen afgebroken, -Van binnen rust het gewijde ge vaartre op zeer zwaare: ffeenen: Kolommen. Volgens eene aloude’ overleveritig,: zou de grond dee¥er Kerke zo vot bronnen: of wellen zijn, dat ten tijde als dé Kerkbouw onder- nomen’ wiérdt, men "er fchier mede verlegen was. Onder andere, : vertelt men, was ’er ééne wel, die men niet wist te ftoppen: zo dat ’er etne aanziellijke befoontng wierdt uic- gefchreeven aan elk, die daar toe een dienftig middel zoude’ aan de hand geeven. «Zeker vernuftig burgér van Usrechr ; hier over peinzende, verzon ‘Endelijk het middel, en deelde het middel, en deelde het san zijnne Huisvrouwe mede, if tegenwoordigheid van zijn Zoontje; *c welk, waarfchijnlijk wit onnozeiheid, am een Priester korc danr op verhalde, dat zijn- Vader het vereiscate middel ter dempinge hadt uitgevonden. Her kind hier! op'na het middel gevraagd 2ijnde, en tot antwoord heb-bende gegeeven, door gezouten Osfenhuiaen, vervoegt zich de Geestlijie of de ‘Regeering, openbaart het geheim, als ware het van zijhe vindinge, en treke den witgeloofden prijs. De vertelling voegt ’er nevens, dat ‘de Vader vervolgens zijn kind: in todernichcid:-zou dood -geftageti’ hebben. Hoe ’t! zij » ope cene Kolom, die gezegd wordt boven de dus gedempre Wel gebouwd te‘zijn, ziec men een’ Zwarcett * Stier afgebeeid, door den verm‘arden. ‘Kunsefchilder JOHAN’ SCHONEL, weleet Kinumik deezer Ketke, en dear onder dif’ tweeregelig Letijnseh’ versjes - 2 hes W2 Liy gh dol vag &. n Accipe, UTRECHT. (De Staa’) ae it: 4, Actipe’, pofteritas, quod per tua fecula nakres > - 3, Taurinis Cutibas fundo folidata Columna eft.” Waar van de zin is: Nakomeling vertel dit vry tyd.in, tgd wit, Dees Zuit ree hier seat met Osfenhuit op huit. Voor ’t overige is de Kerk vatt-bianén merkeli v vervaileh Het Koor wordt tegenwoordig tot -e¢n.Schrijawerkerspand gebruikt; het andere gedeelce verflrekt voor de Kngelfche Gere- * fortheérden, tot eene plaats ter oeffeninge van den’ Opertbaare Godsdtenst; Ook dient deze Kerk, geduusende de Usrechifche Kermis; tot. eene standpiaatze voor Kreamen. in. de aloude Boekerij vindt’ men nog eenige bezienswaardige overblijfze van den ouden tijd, onder andere eenige zeldzaame hoor boeken; als mede drie dus genoemde Hoorns van Eenhoor- fien, van ONgemeene grootte. : Behalven de nu gemeide, Kollegiadle Kerken genoemd; 6m dat men van ouds Kol'egien van Kanunniken in dezaive plage te hebben, heeft men te Utrecht nog vier dus genaam- de Parochie- of Kerspel Kerken. Onder deze noemen wij als de aanzielijkfte; in de eerfte. plaats;. De Buurkerk, voorheen de Maria Magdalena, de Vrouwenkerk. Kerk.geheeten. De Toren wordt van eenen niet onbevalligen achtkanten Koepel gedekt. Merkelijk kleiner, den bij de eetite fügte, is deeze Kerk geworden; zedete ten het. Koor daar vat häft weggebroken, om. over den grond daar van eee Strast ‘aan te leggen; die nog: eden den naem van ‘de Koorftraat dradgt. Met dit alles is deeze hog de ruimfte van alle de Utrechtfche Kerken. Geduniende Ge Bisfchoplijke défuy, plaat de Bisfchop van Utreedry tretend nad zijnne -Verkiezing, zich na de Buurkerk te begesven, om ’ér- 2ijti gewoon, tegen het Bisfchoplijx gewast te verwisfen. Vati- daar ging hij,’ dus plegtig -@itgedosch:, 22 den Martensbrug, alwaar hij door de Geestlijkheid wierdt op- Rewagt 5 om voorts geleld te worden na den Dem, en vers Volgens. pa het Kapiitelhnis, om aldaar de regten der Kerke en der St. atten te bezweeren, en den Landbrief te bezegelen. Volgens aan eekeningen, die men voor echt en gelöwärdig houdt, zou in deeze Kerk, in den Jaare 1538, begraven zijn, zekere vermogend Edelman, ALeexT VAN LEEUWEN ge noemd, die bij zijn, die huisvrouw, MARIA SALM, twaalf Zoonen, en even zo veele Dogrers hadt verwekt, afle welke hij getrouwd gezien hadt, en aan ieder van welke hij jaarli,ks driehonderd guilders ten huwelijk gaf. Voorts zou de Heer VAN LEEUWEN, met tweehonderd vierntachtig Zoonen, Dogteren’, Schoonzoonen, Schoonzoonen, Schoonzoon, Neeven, Nichten ea verdere afitamelingen aan tafel geze@éten hebben. De St. Nikolaus-Kerk, is een ruim, langwerpig gebouw, wier zwaaren Toren, védr den geweldigen ftorm des jaars 36745 met een fierlijken Spits gedekt was, doch thans flegts evn laagen Kap heeft. De. vier torentjes op de hoeken zijo, waarfchijnlijk, overblijfzels: van den ouden tijd. Het Koor ‘wordt door zwaar Koperen Traliewerk van ‘t overige gedecl- te der Kerke afgefcheiden, De Sr. Fakobs- Kerk te Utrecht is zeer vermeard geworden, door de gemaatigde predikwijze, ten tijde der Kerkhervorminge, van den beroemden en zagt- zinnigen HUIBREGT ae DUIFHUIS, dic aldaar Pastoor ‘was. De St. Nikolaus-Kerk, fisstids digt bij de TFollefteeg- Poort, is ‘een camelijk rnim gebouw, met twee Torens, in seenen van weike men, nevens een Uurwerk, Siag- en Spee} klokken heeft. De St. Geertruide- of Geerten- Kerk, digt aan den Stads ‘Wal; bij den Smeetoren of bet. Obfervajorinm gebouwd, is een daag €n ovasnz Ik kenig gebouw, hoewel tamelijx lang en breed, ais -hebbende drie Daken naast elkander. De oderdom deeser Keske is ruim zestebalfhonderd jaaren. : De vierde of laatite Parochisale, is de St. Katharinen-Kerk, een. sanzieniijk | Ktuisgebouw » met vier fraasie Ge ‘vels; uit het midden rijst een fjerlijk, Torentje ten dake uit, Het _gebouw fiaat tusfchen de lange Nieuw rest en de Nieu- we + Graft,. UTRECHT. (Dé Siad) 213 En alle deeze Kerken Wordt “de Opetibaute ‘Godsdienstoef- fening waargenomen, door ‘twatlf: Nederduiriche Predikanten; awee Kerken ultgezonderd, welke, -gelijk wij reeds, in der- zéelver befchrijving, hebben aangemerkc, tsan de: Wallche ea Engelfche Gereformerden ten ‘gebruike zijn-afgeftaan, Ne- eos de Predikanten, maaken zestien arate <n — Diakenen. den Grooten Kerkeraad uit. eres Behalven. de oa gemelde Openbaare Kerken,: hebben:? er ook de Lusherfehen,. Remonflranten en Doopsgesinden ‘hun ne Godsdienfige Vergaderplaazen. De laatstgenoemile,; die weleer in:de Jaffronwenftraat, bij de Geerten- Kerk vergader- den, hebben, voor weinige jaaren, cené nieuwe» Kerk ge, ftige, im “comiden der Stad, ws{chen- Wees- en Smeebrug, op de Qude Graft. Van buiten zo wel als van binnen, is het. een fraai gebouw, geevende n Graft. Van buiten zo wel als van binnen, is het. een fraai gebouw, geevende n Graft. Et weinig fieraads aan dae gedeelte der, Siad, Voorms heeft men te Usrecht, 1waalf Roomfche 'Kerken binnen, en uvee buiten onder de Vrijheid der Stad;,,.Zes van dezelve worden door dus genagmde Jaw. fenisien bediend. Zeer groot Wits, alee: te ‘Usrecht, ve getal van Kinoas ters en andere, foortgelijke geftigten...Zints de invoering der Kerkhervorminge ziju-de meeste verdweenen, of tot andere oogmerken vertimmerd. Wij zullea *er ‘dus geene afzonder- lijkke melding van maaken; te meer, wijl eenige derzelven ons zulleate.vooren koomen in de-befchrijving- der Gods- dienttige of tiatdnadige Geftigten; tot welke wij nu over- gaa. Op deoze lijet noemen wij, in de “serite pleats, het Duit- fehe Huis; het fast san de.Westzijde der Stad, bij de St Mariéoplaats:,, en, is een groot, ruim, deftig gebouw, hoc. wel in den ouderwetfchen finaak,, Het onleent zijnen naam van de Duitfche Ridderorde, voor welke dic Huis geftigt. Wierd. In hies gebouw entweder. Men veel ruine en frauen Vertrekken, wonder welke inzonderheid de Voorzaal uitmuat, als zijnnde van eenen grootte, dat er Prins wütter pe IV, eenen -tafel, voor:,tachtig Gasten gedekt, in den Jeare 37475 Op.’s Lands kosten g~deftig konde onthaald worden, Vorflen en andere aanziellijke perfonsadjen, Usrechs bezoe-O03 kende. £14 i etimsreit (Be Sad) kende, nee "er weloer geherbeegd te worden. »- Amguendg. het Genoorfchap. det Ridderen van bet: DuitfcheHeis, in zo verre het nog te Usrecht sanweezig is, zullen wij flegts bet volgende sanmerken. Her belteat vit eenen Land - Komman-deur en: tlen':Kommandeuren,-éen ven ‘welke Coadjutor is. Voorts zijn:’er twee Jonkers inde Orde ingefchreven, die geene voordeelen, maar flegts.een klein douceur, onder dea naim vin ‘Rystgelden, genieten, uit de inkomften ‘der goederen, tot de Balije van Utrecht behoorende,, die onder den Land-Kommandeur en de Kommandurs verdeeld : worden. De Ordonsteekens der Riddets, die allen van onbefinete adelijke geboorte mocen weegen, zijn de volgende. Wie draagen, Noor eerst, aan cen zwart lint om den hals, een gouden Kruis, an beide zijden mets een winen fmallen rand geémsiljeerd, zijnnde’ her ‘aloude Ordensteeken; #en anderen, een groß zwart Kruis, met een witten Zilveren. geborduarden rand, welk op het flinker voorpand van het’ Bovenkleed, ‘op de hoogte van het’ Hart, wordt vastgehegs Het Genoore fehnteinander, en eenen Rencmoagaee § de —— bewoont het’ Hei? re * Drie veornzame Gefüllt, die tevent tot Provenietshui- gen dienen,° tele men *bishén up cchr. 1884 jf: Het grootlte van dee#e Ig het Barbara- ett Luertather Gasthuiss het fastop de ‘Ovde Graft, dige'bij! dea Bakker- brug, dus genaamd naar GysBRECHT DE BAKKER, door wels ken het Huis” in det* Jéard''1359, wierdt geftigr>’ -Het op- zigt over hetzelve, ep over de Oudé Manbnen-en.Vreuwen, die ‘er in gchuisvest worden, Rast! aah “eatiéddertig Regenten. “Ruim-zo fraai, doch niet 26 groot is het Bartholomeur Gasthuis dus. gehaamd, om dat de Broederfcbap van ‘St PARTHOLOMEUS daar over het’ bewind pligt te voeren > hoe. wel het door iemant uit den burgerftand » ‘gebouwd - wierdt. Hee ftaat.in de Smeottraar, digt bij de’ Geerren+Kerk, en om der cen even groot getal Regenten alg hét voorgednde. Zo vel Mannen als oa nie hier in aes reece Tet et de. Het. de. Het. Kruis- Gasthuts semerallik doh opk wal het St. Sebastijans, St. Adriaans en Fuliaans- Gasthuis enamme, ftaat buiten de Stad, aan- de Steenstraat, na de Bilt. - RIK RUSCHE, Kanunnik van Sc. jans- -Kerke, zou “daar wan de ftigter zijn, en,, meent men,,hetzelve gebouwd heb- ben, voornaamelijk om arte elendigente herbergen, dic bij avond te lant voor Utrecht kwamen,,.om te kupuen binnen gelaaten worden.. Een twintigtal armeoude. Vrouwen, worde daar in onderhouden, onder opzigt, van twaalf Regenten ut Me vijf Kapittelen, en zeventien uit andere ftanden.. -- Behalven de nu gemelde, heeft mep nog, om en in ‘Utrecht » de volgende Liefdaadige Geftigten. Het Gasthuis. van St. Antoni, figande buiten de Weerd- Poort, aan de Vegt. Het ontcent zijnen naam van het,.be- wind, welk de Broederfchap van St. ANTONI ’er eertijds, over woerde, Thans ftaat dit bewind aan Haofdoflicier en Burgemeesteren, en gan acht Regegien. Rraveniers kunnen ook hier, huunen, kost koopen; terwijl ’er, voor, "t overige, Ae nen en Vrouwen, gevoed en verzorgd worden. Van meer aanziens, doch kleiner van beftek dan het. nu gethelde, is het Martin Gasthaus ». stand insgelijks. buiten de Weerd - Poort, in de bemuurde Waard., De, figrers, daar wan waren,. do dem Jaare 14545 KORSTYN., huisvronw ; van PETER GHEELEN, (0: JAN. DE WOLF, @n-MECUTELD zijne buis- veouw, Onder hee - opperbewind van ‘Hoofdofiicier en ‘Barge- meestereg ‘oeffenen twaalf Regenten het befuur. over, dig Huis, in.%c,,welk.geene andere. aan. one Mannen,worgen op- ONAN. | 1.21 Het Recneks Waashuis » waar ae cartiids het ‘Blnghete Gasthuis,, dipVeeeburg,, diende, is, zedert het Jar, 1581 »-o¥ery gebsagt in hes aloude Reguliers-Klooster, pp den Spring weg, waar van:de Kerk y-meveng; den Torep,-pog.in weezen ig, ¢n voor de Weeskinderen toy eqne Katechizeerkamer en “espe, hegraat- plaats der averlijdenden. verlteakt, ter. gebouw js), ea ) garizienlijk, he Bende, behalten een großen Binnenplein, Rüme Zaslen an Kamers, Dg. signer, yap het ein Haus, in: Se. Llizabets-Gasthaus, WAS FYERHARD ZOUDEN- waiou, Keognnik, en PUR ter, Dom, van AEE Heer van Urk en Emmeloord. Volgens den will van dezen, mogst het beftuur waargenomen worden door den Domde- ken, dea Schepen- of Eerften Burgemester van Utrecht, en den oudften en naasten zijner erfgenaamen, zo wel vroue welijken als mannelijken. Nog heden’ wordt deze begeerte egtervolgd; met toevoeging, evenwel, van zevenéndertig Regen. Als eene bijzonderheid, dit Weeshuis bertreffenden, kunnen wij niet nelaaten; hier aan re teekenen, dat de in- komften van dit Geftige aanzielijk vermeerderd wierden, in den Jaare 1660, door de nasleatenfehap van den Heere en Meester joris van nyvetn, die hetzelve tot zijnen erfgenaam hadt aangefteld, met het gunlftig beding voor de Weeskinde ren,,, dat u Herr. It is de inkomften zijuer naa te lastene goedwen, »» aan alle Weeskinderen, zo Kuegtjes als Meisjes, wannect » Zij, met goedvinden der Huismeesteren, uit het Weeshuis y zouden gaan, omi eeriijke luiden te dierien, jaarlijks tien » guldens zouden worden gefchonkeh, tot dat zij zich, met a Selif goecvinden, in ’c huwelijk'begeeven zouden, wan- »» heer zij, ieder, vijftig guldens ontvangen' zouden; en nog »» eens vijftig guldens, ‘als zij twee jaaren in ’e buwelijk a9 godvreezend en ifverig ~hadden doorgebragt, en nog te »» Usrecht woonden.” : oe Het Gatthuts van St. Vrouwen- Poort. Nog héden voert de Deken van St.’ Pie- fer bet opperbewind over dic Huis; te gader met cht 'Ré- enten, : sais egies , Het Stads Ambagtskinderhuis, in zijne foort een der groot fte geftigten te Utrecht, dienende weleer tot een Kloostet vant Regullere Kanutnikesfen van Sr. Agnier, ftaat san den Stadswal, bij de St. Nikotaas-Kerk, In den Jaare 1675 wierdt het in zijne repenwoordigé gedaante herbonwd. Alle ouderlooze kindeten, diz in de Stad gebooren, en in de Gé& | reformeérde Kerk* gedoopt zijn, mids derzelver Ouders geene burgers; ‘althans geene twintig jaaren butgers geweest zijn, worden in dit Huis ontvangen. - Dasrenboven ‘wortlen in dit Huis kinderen befteed door Regenten van’ het Burger -Wees- buis, door de Nederduitfche en Franfche Didkonién, en doot de Aalmoezeniers-Kamer, ook de zulken, wier Ouders ‘nog in leeven zijn. *t Welk de reden is, dat het getal der kin- @iren i dit Huis zeer aanzielijk is, en meestal meer dag driehonderd beloopt. Ain kinderen, In dit Huis. opgevoed, indien zij, geduurende hunne inwoontig aldaar, Ledemaatén der Geteformeerde Kerke zijn geworden, wordt, bij° hun verlaaten. van hetzélve, op hun verzoek, het Burgerregt dey Stad, door de Vroedfchap gefchonken. Het beftuur © van dit Huis ftaat aan’ twaalf Regetten, Zés uit de Vroedfchap,‘en zes ult den aanzielijken Burgeritaiid.‘‘Voorts ontmoet men aldaar verfcheiden’rnime Vertrekken+ ¢éh, onder andere, van meer dan tachtig voeren in de“letgte, en vierndertig in dé breedte. De Kamer van Regentenpronkt met twee franie Reéegentenftukken, allen leevensgroot;' het eene door den Kupstchilder JouAN VAN DER MEER, die zelve Regent uit da Q5 Vroed‘ o o gif UTRECHT. (De Stad) a Tee Vroedichap was;.ceeds in de yoorgaande Eeuw; het ander door. dep, beropmden. Kunst{childer JOAN MAUBITS QUINKHARD y omtrent het midden der tegenwoordige o Euwe, gefchilderd. Noveus, het nur, vermelde, fährt het Fundatsehuis der Vrouwe van Renswoude » nage, deszelfs Rigrereste dus genaamd, e weeten, Vrouwe MARIA DUYST yaN VOORHOUT, Weduwe Rijlen den Welédelen Heere FREDUIK ADRIAAN, BARON VAN REEDE, Heere van. Renswoude, in de maand April des Jaars 1754 ; overleeden, | hade, tot hasre eevige en algemeene erfge-naamen, ieder voor een derde, aangelteld, het Ambagtskin-serhujs te Useecht, en de. Weeshuizen te Delft en in "s Gravenhage; bedraagende feder derde deel zuiver rum vijfmaal honderdduizend.. guidens,.;Volgens den wil. der overleedene Moesten de inkom{ten. deezet aapzienlijke erfene aangeleid worden, om cenige der bekwaamfte Jongens, in het Ambagts, kinderhuis, mids’ niet jo _zijnde dan vijftien jaaren, in de Wiskunde, Tecken-, Schilder-, Beeldhouwkunde, het Dijk-werk, of eenige andere der Vrije Kunften te doen onderwijzen. Ook. zouden deeze. Weeskinderen op. Eine erneuen wissenschaftliche Wissenschaft, gekleidet worden. Het Gebouw, zedert mit de inkomfen, der, gegründig hoofen, gegründig, makt eingezogen, aanziellijke, vertopning, en. mag onder de fraac heden, daagie gebonwen, met regt, genoemd worden. Volgens bekannt, der. Vroedichap, moeten onder de Vrije Kunften, welke de Jongens, zich mögen toleggen, begreepen worden. Schilder- en “Beeldhousen, bet, Stgenhouwen, Sänger Molenmaaken, der Krijgs-bouwktinde, der Zeevaartkunde, der Heelkunde, en eindelijk bet magken van, allerlei Werktuigen.en Horologien. De klee-dij der. Jongens. is een rok, kamizool en broek van blagug laken, en, Zwarte, hguzen a de, Rok vay boyes met een Zwart Baweslen, of, writer: deangie met rood, Saal prepara 8 met, witte, metaalen yknoppene, als op. de. lijst, der xgy Sai vermeide, Geftigten mogen wil ook, jaan fchtijven. het Ti ig, giinde.we Leer geweest eq gegelelte. Yan het, St., Nikolaus - Kloaster.,,.doch reeds voor xweehonderd jaaren, rot. het ssgenwoordlg oogmerk ingerigt, pout «ff eylos ou ows $5 Ay RAT sSlidaleras “OCU ey UFRECHT. (De, S:ai) ane tad dalaaazeniers; Kamer, slinde,cen oxerbliifze) van bat Bregitsiiues -.Nonpen; Kloostez,, dagt,,.yan, haare. inkor ten, —— aan, alle. Provestentiche INBRED ‘i sei lege der.Gereformeerde Kerke zijn... Voorts héft...jnen... te Utrecht. eon, ‘Destuis,, wasp. yan de ‘penaaming her gebruik. aanwijst,, en.’t welk, opder hes _op- perbewind van, Hoofdofiicier en, Burgemeesteren, door, aN -Regenten worde; beftuurd ;, en het “Margareten- Hf, in | Jaare.. 1362,.door. Hest GYSBRECHT) VAN WALENBORCH, ke -nunnik ten Dom, geftigt., waar van,,volgens de begverce wap den-Stigter, ale. ‘Tweede-Burgemecster altoos. Regent.isy en "c welk tof eene wooning yore behoeftiga, da og eat. — . Van de menigyuldige, deels verdweenene,. decls, vesbonm- de Kloosters,,en, andere Godsdienstige. Gotigren,, yan. welkes : vd6r de gps Utrecht als,kri her zullen Pitt inkomfen. ten behoeve van oude. _ aime, gebreklijke. oe Tehikte. De Dekens van den my aay at fiesta ihe eo &~* *&,* * jratere BUIBERT Lipa Zon, cay pocart,B ' ooten eum < uh sid > bf » -altoosdonrend eo &~* *&,* * jratere BUIBERT Lipa Zon, cay pocart,B ' ooten eum < uh sid > bf » -altoosdonrend eo &~* *&,* * jratere BUIBERT Lipa Zon, cay pocart,B ' ooten eum < uh sid > bf » -altoosdonrend eo &~* *&,* * jratere BUIBERT Lipa Zon, cay pocart,B ' ooten eum < uh sid > bf » -altoosdonrend eo &~* *&,* * jratere BUIBERT Lipa Zon, cay pocart,B ' ooten eum < uh sid > bf » -altoos E, pes GEE. VaR, Dies Mo. Yoel tat her caaee 99, Ste Jakobs - ] of 3 re elaars, eer! ij van ge Fae a Or i og A gg “Ste Jakobiy Ker re ret ata eae te pemet hunne, k a ME sy 226 “UTRECHT. ‘(De Stad) twaalf Schepenen, en aan den Pastoor der St. Jakobs-Kerke, die jeder zes, en aan de twee Fabriekmeesters der Kerke, die ‘ieder vijf perfoonen’ benoemen zonde. Deeze {chikking houdt nog heden ftand, met’ uitzondering, dat de plaats van den Pastoor der St.’ Jukobs-Kerke, die “er niet meer is, door den Predikant van de Wijk diet Kerke wordt vervuid. Een Rentméester der nagelastene goederen doet, ten zijnen nize, maandelijks uitdeeling, aan elken’ Provenier telkens . “twee guldens vijftien ftuivers. Hij geniet voor sine mee eene wedde van drietionderd guldens. “Beijers-Kameren, dus genoemd naar’ ALEID JANSDOGTER ~ DE BRUIN, hdisvrouw ‘van ADRIAAN BEYER, Zijnde een Hofje, door-de ftigteresfe beftemd voor, eerst twaalf, naderhand en mog tegenwoordig veertien bejaarde, ’t zif gehuwde of onge fhuwdé, -bewooners; bebalven vrije wooring, ontvangr elk ‘wan deeze, jaarlijks, een Mudde roode Tarwe, twintig pon- gen Borer, twintig pongen Borer, twintig pongen Baar. Soor:gelijk eene ftigting draagt den naam van Negenéatwin- tig Kameren, naat het getal der onderfcheidene woonihgem ‘ZAj zijn haaren oorfprong: verfclintdigd aan DIRK VAN ZUILEN, Kanuonik- vad Sr. Pieter. ~ °° id ~ De jongfte van alle deéze ftigtingen, en de laatfte, die wij zulien melden, zijn de Beijers-Kameren, ‘dus genaamd naa @en Heer yonan Beever, Oud -Burgeincester van Usrecht, in den Jatre 1748 overleeden. “Zij ftaan “bairen de Witte- Vrou- wen” Poort, en pndet het ‘befallen’ var de Nederdviifche Ge- reformerde Diakonie. Vrije’ inwooning is het cenig, ‘voordeel der bewooneren, — Thans’ gaan wij over tot eene befehijviag’ van de voor: maamite Wacrelatijré Gébouwen, ‘Op: de-lijst van deeze noemen’ wij, in de eerite plats,~ de Staaten - “Kamer, zijnde''de” Vergaderplaats ‘der Heeren Staaten ‘van ‘het Gewest en° van‘ hndere hooge Kollegien. Het ge Bouw, “zijnde ‘wetcer peweest het Minderbroeders - Ktooster, fiat’ in' den Zuidwerthoek var’ den ‘St. Jats Kerkhof, Aan dé’ zijde sehr rely” abe het ‘mer eéne’ ftasie Harditeenen podtt. Van binnen” oet men eéne mehnigte ruime Ver-. frekke, zo tot Vergederplaatzen' van de onderfcheidéne hoo- ge ge Kollegien, als van Mapaives ordinerende Amprenaaren en Ministers. Het Hof Provinciaal, zijode gedeelte der van ouds vermaarde Abrdije van Ss. Paulus, terwijl de rest van het gewijde Geftige wot andere oogmerken en gebruiken is bekwaam gemaakt, onder andere tot eene Vergaderplastze van het Kapittel van Oud Munster; het straat ten Zuiden van de Dom. kerk. Het gebouw. heeft drie ingangen; de twee voornaamfte zijn op de Nieuwe Graft en in de Korte Nieuwftraat. Door den lastften koomt men, onmiddelijk, over-een ruim plein, an het gebouw; waarin men inggelijks verfcheiden ruime Vertrekken heeft, onder welke vooral de Raadkamer uitmunt, Onder de: geftoelten der gewoone Heeren Raaden, straat, aan at boveneinde der Zaale een pragtig verguiden seitonlen voor den Stadhouder, wanneer deeze de Vergadering bijwoont. De Munt, straat op de Oude Graft, tusfchen den Vee-en Sc. Jansbrug, was eertijds een Klooster van adelijke Jonk-vrouwen, en dro Geg den naam van het Cecilia-Klooster. Het gcbouw heeft een zeer fraaien ingang, met het Wapen der Provincie verfierd; de Munumeester heeft ’er eene ruime en auzienlijike wooning. Het Ssadshuis ftaat in ’t midden der Stad, op de Onde Graft, aan den Plaatsbragge. Het is een bijzenvoegzel van. twee bijzondere Huizen, zijnde van ouds geweest verstärkte wouningen of Kafteelen, naar de aanzielijke Geflagten pe uaaze €nM LIGTENBERG, door welke zijd geltigt wierden, Haazenberg en Ligtenberg genaamd. Van hier dat de Voorgevel geene eenpaarige of regelwantige gedaante heeft. Het zuidclijkife en pragtigtte gedeelte heeft. Alle de noodige Vertrekken, ten behoeve der verrigten in een Stadshuis van een aanzielijke Siad, zijn hier voorhanden, Noodloos agten wij daar van een afzonderlijke Opnoeming. De Stad Mag, insyclijks, gelijk veele andere, bier ter Stede, eertijds een verfterke Huis of., Kaffee, ftaat op den hoek van de Oude Graft en Ganzmarkt. In het boventte gedeelte van dic Gebouw ontmoet men de Vergaderplaatzen van verfcheiden Gilden, onder andere die van het Chirurgijns-Gild, welk er eene keurlijke verzam@ing van Wetkcuigen mane tot de kunst behgorende, De sed UTRECHT. (De Sizay ; risa = De Akademie, of het gebouw vah het Hoogéschool, flat in het Pand der Domkerke, ten Zuiden tegen de Kerk, in het groot Kapittelhuis. Reeds in den Jatre 1570, en des meer dan honderd jaarenvoot dé ftigting van het Leidfche Hoogefchool, was men te Utrecht op zulk eéne ftigting be- dagt. Door ‘verftheiden ‘tegenkahtingen en zwaarigheden bleef het werk fteeken, ruim honderdénvijftig jsaren, tot dat ten; in den Juare. bin of 1633, te raade wierdt, een Door tuch- tig School, op kosten der Stad,; Op te tigten; alzo men de foeftemming Van het’ Lid der Geéllgeerde en van dat der Rid- erfchap niet kon verwärven. Deerite Hoogleeraars waren er ferteus vortrus, in de Godgeleerdheid; ANTONIUS 2MILIUS, in de Hiftorien; yustus Lyxus, in de Toalen en Welfpreekendheid, en nen RICUS REGNERIUS; in de Wijsbegeerié. De plegtige inwijding gefchiedde op den zevemienden Juniif des fears 1634, met eene Redevoeting “van ioder der genoemde Hoogleeraaren, Voorafgegaan van eémé des deres aanfpraak van de Heere youaN CAN DER Ny¥POORT, Sekretaris der Stad. Van wegen den toe: foop der Studenten, wierdt de Vroedfchap der Stad, kort naa de oprigt van het Doorluchtig School, te raade, bij "s Lands Staaten “Oktroy te verzeeken, om Wéeréfve tot cene Univer- fiteir, Akademie of Hoogefthoo! te’ verheffzn. Naa dat dit verzock was ingewillig, gefchicdde de plegtige inwijding op den zevenéntwintigten Maart des Jaars 1636, in he Vai Prinse Joanna mavit van Nassau, twee Zoon des verdrevenen Konings van SOTeme, den Paltsgraave aan den Rhijn, en vérfcheiden andere doorluchtige en aanzientijke perfovaadjen. Twee- Redevoeringen wierden op dien dag witgefptoken, belden, Om den grooten toeloop, in de Domkerk: Ge eene door den Seketarig der Stad; deindete door den Hoogleeraar ANTONIUS @MiLivs. Des Zonddgs te voore hat de Hoogleeraar voetivs eene Leerrede gedaan', op de gelegenheid flagnde, en cot zijnen text verkoozen het verhasl, aangeteekend door Lukas, Hodfdlt. H: 46. 