Precis of the archives of the Cape of Good Hope
Riebeeck, Jan van, 1619-1677
Mijus oordeels achte de fortificatie binnen langhs de duijnen de beste, om de prijckelen der baijen te excuseeren, ende oook omdat de graft door de duijnen niet in zee doorgesteeoken sijnde, prijokel liep door het stuijfsant t’ elokens vol gesmeeten te werden, te meer omdat hier 2 groote morassen te baet oomen, behalven veel geleegen revieren, dat men voor desen heeft voorgestelt een reduijt op den hals te maecken ofte 2, ofte 3, ja 6, soude soo veel als geen weesen, soo om de snelheijt der inwoonders als groote distantie tussen beijden, ende om overal de landen met wacht- huijsen te beslaen, sonder afsnijdingh van de voormelte trenoneen, soude een oneijndelijck getal uijtmaecken ende immers soo groote bese'tingh vereijssen, want de voorgestelde reduijt en wachthuijsen bij den Commandeur Rietbeeck aen U Edele versocht te maecken, sin van geen ander concideratie alsom die landen te beschermen, daer se dicht bij geleegen zijn, raeckende present maer de landen van burgers die hun in 2 rotten verdeelt hebben. Of nu de nootsaeckelijckheijt ons juijst tot deese afsnijdingh ende fortificatie schijnt te dwingen, dan ofte dat sulox door andere middelen soude connen worden geéxcuseert, t’ zelve is UEd. bij diverse brieven van den Commandeur Rietbeeok vertoont, ende oock cortelijck in deesen vervat, namentlijok omdat de brutaele ende beestigen aert der inwoonders van deesen hoeck (onder den naem van Herrijs, Caepmans, swarte capiteins ende groote capt’ volok vervat) ons noijt met vreeden laeten, ofte door eenige andere weegen gerust connen stellen, want deesen gemelden hoeck houden sij voor haer land, gelijck se reede haer misnoegen over onse culture al beton: n, seggende eenige teegens mij ronduijt, als wij de beste landen beslaen, waer haer beesten de cost sullen hebben ende tot noch toe met ons in vruntschap sijnde, gebruijaken sij ons ontsach teegens de Sardanhars, deselve va, deesen hoek met listen ende gewelt afhoudende, haer eijgen beesten wallen se ons geensints vercoopen als met onse coopmanschap nu genoeoh versoet zijnde, maer veel liever d’onse steelen, en om tot UEd. Oughmerck te oomen, hebben wij deesen hoeck t’ zijner (jae in corten) tijt selver seer nodigh van doen, vornaementlijck nu wij bevinden dat het vlees souten reedelijok wel gaen sal, met haer in minne te leeven, ende gelijcke possessie te hebben is door hun quaedaerdig- heijdt onmoogelijck, haer alle tot ons dienst te gebruijcken is om haer groot gela en boosleijt inpracticabel, haer met gewelt te vervoeren sohijnt onreedelijck, omdat sulex sonder prijckel van bloet stortingh van d’ haere niet soude cornen geschieden, oock conden wij ’t werok buijten deese fortificatie en trencheen soodae- nigh niet beleggen, ofte souden aparent eenige ontslippen, die ons int land overal hatich souden maeoken ende vervolgen, daeraen al meede om veel fraaie insichten besonder geleegen leijt, nochtans schijnen de nootsaeckelijokheeden onser saecken deesen geheelen oort wel tot ons behoeff te vereijssen, gelijok oock de vruntschap van de Sardanhars, want het goede coornland geploecht ende besae Ist zijnnde, salder niet te veel weijde voor onse beesten over- schieten, soodat deese saecke wel een seer goeden raedt ende wijs overlech van nooden heeft, mij geheught dat d’ onse voor eenighe jaeren over de 160 wilde menschen vant eijlant Engano 40 mijlen buijten de straet Sunda geleegeu gehaelt hebben, met insicht om die te policieeren ende tot onse seeden en religie te brengen, gelijck oock noijt eenige van deselve zijn gehouden als slaven, maer wel getracteert neffens d’ onse, die haer t’ hantwerck van timmeren, metselen, smits eto. leerden, soo dit nu in rechten gefondeert is, gelijck niet anders te gelouven zij, ende ick vast stelle conde men deese gasten so lange borgen, tot dat se ons noch eenige reeden gaven twelok sij doch dagelijx genoech doen om die dan bij het doodslaen van onsen jongen te voegen, en dan nae het afsluijten van de voormelte trenchecn haer alle met wijven en kinderen door list ende t’ aenlooken van brandewijn (daer se alle seer crachtigh, oleijn en groot, toegeneijcht gijn) Binnen t' fort locken, als n'en dan wie geschiet is, en hun dronoken sijnde, met onse scheepen op Robben en Dassen eiland vervoeren, daerse doch aen de robben (die se gaerne eetenj overvloedigh de cost hadden, van waer wij deselve nae ons believen conden vervoeren daer t’ ons best geraeden docht, ende U Ed. "16en April. 1657. löen April. 288 weeder soude beset worden, die nu teegens deese dickmael om de weijden en beesten die se malcanderen afrooven, oorloogen met groote vinnigheijt en bloetstortingh, middelerwijl hebbe ick den Commandeur Rietbeeck geinstrueert haer alle wel te bejegenen ende liever ongelijck lijden, als ’t zelve te wreecken tot U Edele nader order. Zoo UEd. nu niet connen goetvinden tot de trencheen offenen offenen offenen, noch ook tot de verhaelde middel van vervorren der Hottentots, soo isser niet overieh als het land te beslaen met 5 suffisante reduijten, die ijder ook wel 8 man ten minsten souden vereijssen des nachts, maer conden tij daegh daer af 25 gebruijckt werden tot den oppas ende ’t beschermen der besten, die bij aenwas al niet min dan 30 soldaeten om deselvete bewaren, concequentelijck sullen vereijssen, dat dan door de presente besetting genoech can worden waergenomen, waer deese reduijten souden werden geleijt, wort UEd. mede perfect int caertien met de letter F. aengeweesen, zijnde alle de plaetsen die wij hebben bevonden dat de Hottentots gebruijcken om haer vee te leijden door en achter +’ geberehte, de andere bergen zijn om haer barheijdt bijna alle onbeclimbaar, ende hebben zij nu nergens eenige schuijlhoecken die ons niet bekent zijn om achter vaut geberchte in de groote vlackte tusschen beijde baijen te comen. also deese 5 besettingen alle haer passagieren, de landen in de vlackte daer ontrent sullen dan van de burgers selfs moeten werden bewaert, gelijck in haer conditie begrepen is, maer is het buijten twijfel dat wij soo haest maer de Sardanhars met beesten afcomen (daertoe present groote hoope hebben) wij terstont in den droogen tijt om de weijde sullen twisten, alsoo het ons gelijck haer nae de tartarise manire) niet geleegen oomt verre van honck te loopen om de beesten weijde te soecken, ende wij eens met haer in contentie comende, ist segker dat zij uijt vreese deesen hovok sullen verlaeten, daer door ons t’ geheele land van Africa ende alle den handel der Sardanhars, jae oook den handel der beesten geheel wert afgesneeden, daers enigens sonderlingh veel geleegen leijdt, om reedenen die in deesen tzijner plaetse verhaelt wert. Uijt d’inbeeldingh die ick hebbe, dat U&dele wel tot bet graven van een graft en trenchement mochten resolveeren, hebbe ick de burgers onder diverse andere oonditien als vocrseijt doen beloven, van haer zijde dat se sullen gehouden zijn te bewaecken soodaenige forten, reduijten, wachthuijsen enz., als de Edele Comp“ tijt mocht genootsaeckt zijn om haeren t’ wil tot bevrijdingh van haere landen te maecken; deese burgers sijn present 8 int getal ende zullen in corten tijt buijten alle twijffel aenwassen, also hun (de saecke soo favorabel voorgesteld zijnde) reede meer openbaeren als wij geraeden vinden vrijdom te vergunnen, niet omdat ons t’ getal mishaecht maer de persoonen, alsoo wij geresolveert hebben gelijck oook den commandeur geinstrueert. E (därde d'apperentien sich seckerlijek vertoonen en nae een à 2 jaeren bij goede bestieringh can geschieden) sullen eenige derselver bij beurten deese reduijten moeten bewaeren, ende in dat geval bij daoch en bij nacht maer 2 man op van noode weesen, ende zij tot 200 coppen gecomen zijnde, mach *t guarnisoen vrijelijck op 50 militairen besnoeijt werden sonder eenige vreese. UEd. tot hier met een lastige materie van oncosten becommert hebbende, sal ik tot wat gemackelijkers overtreeden ende aenvangen met de groote hoope ende onfeijllijake apparentie van den landbouw, die nu met een groote couragie bij de burgers ende U Edele menisters wert bij de hand genoomen, een ijder zijn best doende malcanderen te vercloecken, het schort alleen aen zaedt en genossaeme ploechossen, echter nae den aeuvangh schiokt het sich wonderf ek wel, ende sullen dit jaer niet min dan 150 morgen beploecht, daervan maer 28 door gebreck van saet besaeijt werden, wat quantiteijt land hier hebben tot coorn en weijland wert int caertien aengeweesen ende begroot op 4,000 morgen coorn en 50 weijland, van ’t coornland achten ontrent 1,350 morgen bequaemtat tarw, 1,600 fot rogh ende 1,000 tot rijs, latende 't overige tot haver, garst, boonen, boeckwijt, hennip, enz. Om nu dit werk met ijver voort te stuwen, hebbe op express (nae U Ed. 16en April 1657. } 6en April. De olem loopen; ich hebe hebbe hebbe instructie gerade soo t’ geviel (dat God verhoede) t’ verwachte scheepien vruchteloos van Angola quam, ende hij mocht oordeelen dat de proffijten de reijse niet waerdich was te hervatten, t’ zelve niet dan met goet overlech ter zee te gebruijoken, soo Ud. hem gegen presise ordre wegens t’ emplooij mochten hebben gegeven, niet te min ist nodich (behoudens UEd. advijs) dat hier een handich ende bequaem galiot gehouden wert, van qualitat als de Tulp, die nu veron- geluct is om bij de occasie nae St. Helena tot dienst van de retourvloot ende de Caep te vaeren, mitsgaders om onse scheepen bij aencompste van eenighe vreemdelingen te waerschouwen, ende oock om bewesten langhs dienst de baijen, gronden ende gelegentheeden op te soecken, welcke diensten (mijns gevoelens) wel soo een scheepien endede soldij van 16 à 20 man meriteert; oock wenschten ick van herten present een galiot gevonden te hebben, om de retourscheepen juijst 8 daegen voor mijn compst vertrooken aen. 8* Helena te räden door te gan, die nach den nach den ersten Meij aldeaar sullen wachten, at welak alweeder een spaede t'huijs compst geeven sal, en bij gevolg oock een late equipage voor India, ende soude ick tzelve scheepien in de weerom compst (dewijle sij doch het om de suijdt de Noordweste wint moeten soecken) laeten visiteeren d’ eijlanden van de Trinidade.... gelegen.... mijlen van Brasijl op de.... graden, die wij en oock die van Malacca eenige daegen vaerens gesien hebben, insgelijx meede het eijland bij ons opgedaen, ende soo voorts nae Diego Alvares, om perfect bescheijt te hebben; oock oordeele ick om de gevonden ijsbergen, dat op die breete het zuijdland geen 40 mijlen van daer leijt, twelck bij soodaenigh scheepien in de maen- den December en Januari meede nader conde werden ontdeckt. Het landen de burgers verleent, daervan zijn erfbrieven op U Ed. aprobatie soodaenigh verleent, als in d’ afschriften bij deesen UEd. werden vertoont, ijder person is verleent 40 roeden breete ende 200 diepte, maeckende 18} morgen, omdat het land in de breete best is en in de diepte veel slechter ende zandich wert, in deese manire sullen ontrent 250 personen connen werden gefavo- riseert ende begifticht, alle meest op een streeck aen weederzijden de groote heerewech soodanigh int caertien wert vertoont, alle het weijland is daer dan noch niet onder gereeckent, die van dit land gesepareert zijnde al vrij wat sohrael sal vallen om de sandigheijt der weijden, daerom ons t’ land achter t’ geberchte ten hooohsten nodigh sal weesen; den Commandeur Riebeeck hadde deese luijden om te animeeren sooveel land gegeeven als sij in 3 jaeren conden beploegen, die dan ’t beste land buijten twrijffel souden hebben alom bearbeijt, dat een quaede gestalte in de landerijen soude maecken ende mbreuck voor de volgende; igk beb Be deese eerste niet langer connen verbinden dan 12 jaeren ende daertoe nog seer groete moeijte gehad, daer vooren ‘haer belofte moeten doen, dat het land-d’ eerste 12 j aeren van alle lasten en schat- tingen vrij sal weesen ; ick hadde wel gewenst van UEd. intentie. desen aengaende wat instructie gehad te hebben, niet te min verhoope d. ons dien te sullen aprobeeren om deese eerste en teere beginselen niet onsmaeckelijck in te stellen ; nae deesen sullen gegen minder als voor 20 jaeren weldraegende en alleen getroude lujden (soo voorseijt) werden geaccepteert ; den prijs der graenen sal sijn + gulden tlast tarwe, + den rogh, ende + rijs, die d’Edele Comp“ 12 jaeren langh voor die prijs gehouden is aen te neemen daer meede d’zelve noijt sal verleegen zijn ; alle andere graenen, boonen, erten, enz. moogen zij nae merct vercoopen, ende sodaenigh zij van de Ed. Comp" connen bedingen, soo se die van nooden hadden ; het toback planten is haer tot UEd. nader aprobatie oook verbooden, omdat het seecker is dat zij daermeede het beste land door baetsucht souden beslaen, alsoo den toback niet dan in vet land groeijen wil, behalven dat de inwoonders de kennisse vant saet hebbende, die van ons aparent niet souden soecken, waervan zij nu ten eijnde, terstont voor haer beesten Weeder ander van ons moeten ruijlen, also gij seer onmatich tot back en brandewijn geneegen zijn, soodat mijns oordeels het toback planten behoorde geëxcuseert te werden, soo lange tot dat wij eerst in abondantie van coorn en soo veel koebeesten waeren, dat wij de Hottentots om haer vee niet van nooden hadden. Ick hebbe hier bevonden dat aen veel luijden perticuliere tuijnen waeren vergunt, jae tot trompetter, smit, soldaeten en matroosen incluijs, die beplant wierden met wortelen, rapen, cool, waeter- miloenen, en sulx als de E. Comp’ tuijn voor haer scheepen en volck uijtlevert, voornaemenflijck was t’ schaedelijck dat ’s Comp" tuijnier een speciale eijgen tuijn hadde, die daermede de passee- rende luijden genoch in toom hadden, welck van sijn vruchten, soo het maer alle sijne geweest hebben, niet wilden coopen, te minder voor ’t scheepsvolck ontfingen, die men dan in plaets van goede cool ende verversingh, met bladen van rapen en afgepluckte cool blaeden versach ; de waeter miloenen sijn oock door hom in groot getal, de cleijne voor 6 ende de groote tot 18 stuijvers ver- koft, dit is mede bij een ijder van deijgenuers gepleecht, ende mij bij overvloedige attestatien (tot disreputatie van de Comp") gebleecken, behalven dat mij den tuijnier persoonlijck heeft bekeut dat hij voor sijn fruijten, wortelen, enz. van de scheepen wijt Patria comende, is betaelt met wijn, vlees, speck, boter, broot, enz., ende van de scheepen uijt India van de coopluijden, burgers en rijxte voor gelt, van de andere als botteliers en diergelijoke voor rijs; ick hebbe oock onsen bottelier op Orangien gedeporteert, omdat hij aen de trompetter voor wat wortelen enz. 40 Ib. hroot vermangelt ende van de Comp" gestolen hadde, omdat den tuijnier een oudt man is met yrouw en 5 kinderen beswaert, is hij bij den ee ee +Dit is tot UEds. ordre uijt te stellen. vz 1657. l6en April. 1657, 16en April. Raedt op UEd. aprobatie door de vingeren gesien om de belofte van beeterschap ; het is ook te presumeeren, dat d’ eijgenaers deser tuijnen veel tijt, die se de Comp’ schuldich waeren, voor haer selven hebben gebruijckt, des haer alle deese tuijnen hebben doen afneemen, want niemandt lijdt hier gebreck, en gave God dat UEd. menisters in Amboijna, Banda, Ternaten, Solor en diergelijcke plaetsen maer halff soo wel conden getracteert werden, behalven t’ prijokel van alle uren doodt geslaegen te werden, zij souden reeden hebben God en UEd. specialijok te danoken ; dit afneemen heeft ook de burgers sonderlingh geanimeert, maer sal den Commandeur Rietbeeck op haer doen voortaen naeuwer regart neemen, ende niet buijten haer behoefte van deese plantagie tot UEd. nader ordre gedoogen, omdat het maer voor broot en scheeps-provisie versoetelt en weeder aen de Hottentots voor wat arbeijd diese in de tuijnen doen, gegeven wert. Alle dees particuliere tuijnen vergroten merokijk ’s Comp’ tuijnen daer se rondsom aengrensen ; ick hebbe deese tuijnen op een rechte distantie doen afroijen, sodaenigh int caertien te sien is, ende t’ fort dat anders te seer belemmert sou werden, rondsom in een pleijn van 50 roeden buijten de gracht doen roijen, om metter tijt alsser eens hujsen sullen gebout werden, in een open pleijn en uijtsicht te leggen ; de baterije om de reede te beschermen, sal op alen met steen gevuld werden gemaect op de maniere als den ommandeur Riebeeck het hooft om waeter te haelen seer wel en prij swaerdigh geordonneert heeft, God geve dat wij maer durabel out aengetroffen hebben, dat sich tot noch toe niet anders laet aensien, waer meede de swaerste timmeragie van de Comp“ tota- liter sal gedaen weesen, ten waere UEd. ’t fortien meede met ter tijt geliefden in steen te ordoneeren, dat meede allenskens met het presente guarnisoen gemackelijck geschieden can. Dit gemelde fort leijt nae de constitutie van ‘t water ofte de revier wel beg reepen, maer can van de hoochte der duijnen ende den Leeuwenbergh aen de Noord West zijde zjer gomackelijck beschooten werden, het landen soude men eenig notabel vijand niet wel connen beletten, omdat de baij soo wijd is, ende aen de overzijde allom can gelant werden ; het is niet te min seer sterck te maecken soo ’t van noode was, present leggen daerop ende in de voor en achter wercken 26 stucken geschut, te weten : Or pE Punt Watvis ’r Oosren : Ken ijseren gotelingh van 8 lb. op de face tzeowaerts. Eon ijseren gotelingh van 6 lb. op de face lantwaerta. Een ijseren gotelingh van 4 lb. op de flanck nae de punt Drom- medaris. ‚Hen ijseren gotelingh van 6 lb. op de flanck nae de punt Keijger. 293 Op ve PUNT REIJGER NAE ’T NOORDEN: Een ijseren gotelingh van 8 lb. op de face t’ zoewaerts. Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de flanok nae de Walvis. Een ijseren gotelingh van 4 lb. op de flanok nae de Eliphant. Op DE PUNT ELIPHANT NAE T’ WESTEN: Een ijseren gotelingh van 8 lb. op de face nae de Steert valeij. Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de face nae de Taeffelbergh. Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de face nae de Taeffelbergh. Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de flanck nae de Drommedaris. OP DR PUNT DROMMEDARIS NA T°’ ZIUIJDEN. Een ijseren gotelingh van 8 lb. op de face nae den Leeuwenocloof- Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de face na de Wintbergh. Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de face nae de Walvis. Een ijseren gotelingh van 6 lb. op de flanck nae de Walvis. Een ijseren gotelingh van 4 lb. op de flanck nae de Walvis. Een ijseren gotelingh van 4 lb. op de flanck nae de Walvis. Int CoRAEL VAN DE BEESTEN ACHTER ’t Fort: 2 ij Sere stucken schieten 3 1b. Op ’T PLAT van DES COMMANDEURS Woonnuys: 2 metale prince stucken gemernt met het merck van de Hidele Comp” tot Amsterdam, wegende 378 ende 380 lb, schieten 3 lb. 1 licht ijser stucken, schietende 1 lb. ijser. IN pE Batertse voor T° Fort: 2 metale getelingen, gemernt met het waepen van Portagael, t° eene onders Portallgre wegende r. s. 2-16 en 26-0. 8, schietende 10 lb. oloots. 1 ijsere snolle gotelingen, schietende 3 lb. cloots. 24 stuoken op t’ fort. Or ve Repout DuisNHooe: 2 ijsere saackers schieten 12 1b, cloots. Or v' Dassen EIJLANT: Door haestigheijt begraeven gelaeten met het opbreecken van de robbenvangst om met occasie op ’t Robben Eijland meede geleijt te werden : 2 Engelse ijsere stucken schieten 6 lb. cloots. Om op een der reduijten op den Bosheuvel gebruijct te werden, leggen noch int fort buijten defentie : 2 ijeere stucken van 2 Ib., 30 stucken ijser geschut. 1667. Iéen April. 1657. 16en April. 294 Hiertoe noch : 3,200 Ib. busoruijt, 1,580 gesorteerde ooegels tot voormelte stucken; alle andere oorloghsgereetschappen sijn volgens de boecken d’accoorde be-vonden. Ick hebbe onder divergiver pampieren meede geéxamineert de petitie van 'den Commardeur Rietbeeck aen UEd, successive aen, ende daerin onder andere een eijsch van 300 plancken met i der schip tot het hooft alhier, item 40 à 50 vaeten sement, 100 cruij waegens, 8 à 10 groote sleepers paerden, welcken eijsch met cleijne experientie van's Comp' saecken gedaen is, oook is hier t' selve geensints van doen door de groote abondantie van t' hout, endende is oook seecker dat de ontbooden planeken tot het hooft onbequaem zijn, maer veel beeter doorgesneeden balken, gelijck nnn geresolveert hebben; de cruijwaegens sijn oook van grooter volume en connen hier wel gemaeckt worden, het sement mach oook wel werden geëxcuseert, de paerden hier sijnde souden seer goet weesen, maer can ick niet geloven datter een leevendigh soude overcomen, de proeve voor decsen voor Jappan al onderstaen sijnde; ick vinde gemelde Commandeur iverich ende vigilant genoch tot UEdele dienst, daerbij goet van leeven, maer was te wenschen dat hij een bequaem ende goet raetsman tot en 2°° per- soon had om zijn winderige concepten te maetigen, die hem niederzeu vervoeren, om datter -niemant is die hem soude derven teegen sprechen, niet te min t'wijffele niet offte U Ed. sullen bevinden dat hem deese visite voorsichtiger maecken sal, ende sal 10k op Batavia comende niet nelaten mijn Heeren den Gouverneur-General en Raden van India hiervan met het presenteeren van de copije deeser daeraf rapport te doén, om door haer EE. een van de habielste personen daertoe te worden geëligeert, die oook bequaem zij om bij overlijden ofte verplaetsinge sijn plaetse te connen becleeden, accordeerende geheel met UEd. ordre al lang voor dato gegeven. De boeckiens ende reeckeningen alhier hebbe ick nae tijts gelegentheijt meede gevisiteert ende doorloopen, ende bevonden dat deselve met goede opmerkingh ende naeuwe reeckeningh van alles sijn gehouden, maer sullen in sommige resokeningen wat moeten verandert werden, deselve gijn nojt nae Batavia gesonden, maer sal ick nu de copije van het laetste gesloten stel meede neemen, om vandaer de veranderinge nae d’ Indise stij! herwaerts geordineert te werden ; den Commandeur heeft maen- delijx booven zijn vrije taeffel tot rantsoen door t’ aenraeden van eenige passeerende vrunden, soo hij voorgeeft, gestreecken 28 realen van 48 stuivers ende in reeckeninge gebracht, te weeten 20 voor hem selfs, en 8 voor sijn dienaers bij hem meede ontfan- gen ; de 8 realen hebbe afgeschaft ende van de 20 om t’ zelve aen UEd. ofte midlerwijl van mijn Heeren de Gouverneur-Generael en Raden te versoecken ende met 10 burgers, 6 bandijten, 10 slaven, 6 vrouwen en 12 kinderen 144 zielen, die voloomen ende rijokelijok bestant zijn t’ werok hier waer te neemen, verdeelt soodat als in d’ instructie aen d’ E. Riebeeck gelaeten blijokt, de overige tot 30 in ’t getal zijn met de Phenix nae Batavia gesonden, soodat deese besnoeijingh met U Ed. intentie soo verhoope meede overeen oomen sal. In gevalle UEd. eenige grooter Colonie gelijck aparent zij gelieven aen te planten, gelieve UEd. gedacntigh te weesen om eenige burgers te priviligesren met octrooij van bierbrouwen, brandewijn branden, eto., de beginselen van ’t brouwen is reede-lijok maer can noch in de somer maer 4 a 5 weecken dueren, dat metter tijt apparent beeteren sal; den voormelten sergiant, een Geldersman, geboortich van........ hebbe op U Ed. aprobatie geauthoriseert bier te brouwen tot een proeve; deesen man is hier met sijn vrouw en 2 kinderen ende seer haksel tot veel dingen,ende voornamentlijak om t’ werck vant graeven uijt te voeren; hij heeft ons om sijn vrijdom al meede aengeweest, maer om hem tot UEd“ dienst noch wat te verplichten ende sijn aenstaende tijts exprimatie hebbe hem van 20, 32 gulden smaents gegeven, mits 4 jaeren na dato noch dienen, ende neevens de qualité van sergeant oook den tijtel van eerste werckbaes hebben sal, om over alle wercken toe te sien, ende oock om voor de Comp" te ploegen daer toe reede al gebruijakt wert, hij Heft hier van den beginnen 't fortienden helpen macken, sich t' werck met sooden op te setten wel verstaende soo oock t' boeren, brouwen, eto*, UEd. gelieven in 't ootroijeeren deesen man meede gedachtigh te weesen, die t'nae een ijders gevoelen soo wel als ijmand meeriteert, sijn huijs- vrouw sal meede een ordinaires taeffel (maer geen tapneeringh) voor gaende en comende houden, ter tijt hij vrij wart, ofte bequsemer getroude burgers zijn, die burgers die nu om haer vrouwen ten aensien haer verband schrijven, gelieven UEd. mildadigh met goede accomodatie in 't overvaeren te gedencken, geli,ck zij seer instantich op ons alhier versocht hebben, de naemen werden U lid. door den Commandeur Rietbeeok bekent gemaeckt. Het magasin van touwerck ende andere scheeps gereetschappen achte (onder verbeeteringe van UEd®) dat alhier mede niet nodigh zij, ten waere voor verleege scheepen een cabel ofte twee alle ’t ander soude doch (nae mijn gevoelen) maer dubbelde consumptie maecken, want de scheepen uit Vaderlant ordinair niet min dan dubbel van alles voorsien zijn, ende de retour scheepen sijn op Batavia behoortig geprovideert, ende behoore niet te gebreecken, ’t quaestste dat hun hier weedervaert is dickmael t’verlies van een anoker ende soo veel touw daer aen uijtgelaeten is, ende de schippers doch meest in gewoonte hebben, alteijt voor t’ krimpen te eijssen, dat sij maer weeten te becomen, dat soude insonderheijt hier geschieden, daer geen equipagiemeester is, des ick oordeele als hier 6 à 8 sware anckers ende 2 touwen voor swaere scheepen in voorraet zij, datter niet anders als tot ’s Comp'* schaede can bijgevoecht werden. Onder diverse voordeelen, die sich hier metter tijt sullen veröffentlich, achte geensint voor geringe de apparentie van elantsende hertevellen, welche dieren haer met de renosters so abondant wertoonen als elders in de werelt, bij geheele troupen ende geheele velden van Africa, wij sullen op t' raijsen te lantwaerts door jonge couragieuse mannen eenige premien op UEd. aprobatie stellen voor de geene, die 50 mijlen' gaen, eens gewovel die 100 noch meer die 200 ende soo tot 281 à 300 mijlen toe, om van alles kennisse te crijgen ende UEd. te doen hebben pertinent bericht van Africa, dit alles was ons door contentie met deese wilde menschen verhindert, des 't succes van UEd nader bevel afgewacht zijnnde ons haest leeren sal; hier vooren wert het guarnisoen op de trencheen begroot op 75 coppen, maer gelieven. Ea. te verstaen datter dan niet meer als 25 opt' fort van nooden zijn, ende dat de gagie winners maer voor een à 2 jaren op 130 coppen behoeffde vergroot ende door aenwas van burgers weder op 70 coppen in alles vermindert werden. Zeedert mijn aenweesen is hier aengecomen het schip de Marechial van Nantes geequipeert door den Gouverneur van die provintie, la Milierey, daer op was admirael (soo hij hem liet noemen) Mons’ la Roche die nae Madagascar vaerende met 4 scheepen hier hadde aengeweest, ende grote bohaij van wonder- lijecke conoepten gemaeckt; sij hadden doenmaels d’ onse seer hart om seijldoeck aengeweest, die hun op eijgen behoefte excu- seerden, nu is ’t secker dat dit gebreck oorsaeck is, dat zij een haerder scheepen hebben moeten.daerlaeten, ende de andere 2 bij gebreke aen volok, alsoo sij niet min dan 400 man aldaer hebben verlooren, door armoede, sieckte, etc, het eene schip leijt aen de gront aen ’t eijlant S* Marya, de andere 2 aen haer vastigheijt genaemt Tolohaer,, omtrent de baij S* Lucia, welcke scheepen buijten twijfel voor haer wedercompst al langh sullen vergaen zijn, omdat het waeter met ebb en vloet daer in loopt, nae de ge- tuijgenisse van ons volck van de verongel uckte Tulp; haer concept is geweest, Madagascar op eenige plaetsen met vastighereten, te besiaen, uijt d’inbeelding van verborgen schatten in ’t aerdrijok, ende van gelijck op den buijt nae t’ roode meir te gaen, deren admirael heeft met dit gemelde schip de Marechal voor in de mont onder de Abissinisse cust gecruijst, ende een moorschip verovert, dat nae Suratte tendeerde, daerin eenige fijne resterende aeiden (die in Mocha niet waeren verhandelt) hebben verovert, de meeste buijt is geweest realen van & en eenige ducaeten, maer connen van de quantiteijt geen kennisse becomen, de fransen maeken ’t heel geringh, ende seggen ook ons volck, dat het niet groß was, niet te min so’t nae Suratte wilde, ende van daer was geequipeert, is ’t buijten twijffel costelijck geweest; het was niet te wensohen, dat hij meer gegraaft had, om haer tot geen nieuwe equipage aen te zoeten, maer anders mocht het de mooren wel van daer doeu blijven, ende ons een gewenste neg Otie veroorsaec- ken; hier zijnde hebben ons seer lamentabel om veel dingen aengeweest, doch niet altoos geobtineert, cortosije sijn wij hun niet schuldigh gebleeven en hebben oock 5 Neederlanders (bij haer met een engels wijn prijsien genoomen) in der minne daer afgelicht; ofte nu. Den eijsch die bij den Commandeur present gedaen wert is seer nought ende gelieve UEd. (insonderheit den taruwe) deselve nae geleegentheijt te laeten voldoen; de cassen met plantsoen, wijn-gaert, enz. is met onse scheepen soo wel overgecomen, dat se presenten en land soomer groen staen en wassen; de schippers om den taruw te verluchten gelieven UEd. wat ernstigh te bevelen, alsoo anders vermuft ende in de vaeten verstict; het Vaderlantse ooft sal hier nu voort wel aenteelen, maer ’t principalelde dat hier ontbreeckt is, vers taruw zaet, alsoo bevinden, dat het Europis beeter dau t’Indiaens aerden wil; UEd. gelieven oock in ’t afsenden van eenige getroude personen die hun hier wilden neederzetten, middelerwijl te dencken op 8 à 4 boeren, die verstiß hadden van hennip ende sulx daer aen dependeert, het soude oock (nae mijn begrijp) jammer weesen, dat men hier andere natie (als ons volck) aenplante, omdat deselve hier soo uijtneemende wel connet aerden, ende wij op de getrouheijt altoog moogen onfeijlijok gerust zijn. Believe me, dat de Batavise Mardijckers te luij vallen, gelijck URa bij brieven van mijnheeren den Gouverneur-General en Raden aen den Commandeur geschreven blijcken can. Het beestiael alhier tot de aentelingh en arbeijt bevinden buijten t’ gene onder particuliere is, 12 paerden, 105 koeijen, daeronder 48 bequaeme jock ossen, die in de houtwaegens en ploech gaen, 11 kalveren, 36 verckens, die wel aerden maer gebreeckt noch aen de cost om de aenteelt te laeten voortgaen, 8 bocken, 42 gansen en eijntvogels, 90 hoenders, 10 Hollantse schaepen, 10 Bengaelse ende vmtrent 230 inlantse op t’ Robben eijlandt, daeruijt UEd. connen zien, datter noch voor de scheepen niet can over- schieten, maer dat het noch altijt op de Nederlantse provisie aencompt. | 1657, 16en April. Veroveren van de machtige en ongelooflijk stercke stände 16. April. Colombo heeft ons alle seer verheucht, doch seer onaneckelijck is daer teegen ’t verlies van s00 grooten aental oloeuke mannen, daer onder bij naemen den cloeckmoedigen veltoverste Gerrard Hulst, die iok van harten wenschte tot UEd° dienst noch eenige jaeren had mogen leeven; hoedanich UEd. nu de saecken van Zeijlon (dat waerlijck met het bloet van UEd* menisters geooft is) sullen begrijpen, is mij onbekent, maer nae mijn verstant mosten wij Columbo ende Gale mainteneeren, oock ons hoe eer hoe liever van Jaffenampatnam om diverce UEd. bekende irsiohten meester zien te maecken, daer wij alle tijden van ’t jaer connen bijocmen, ende — met clijne macht inarijgen, gelijck oock niet twijffele ofte wert t’ zelve eendrachtich van mijnheeren den General en Raeden oook verstaen; ’t verlies van ’t bekende eijlantien was der Portuguese verder totale ruine, maer vreese de saecke te ruchtbaer is, n Let te min hoopen dat UEd. sullen bevinden dat door deese | victorie ’s Com ies respect ende veel andere saecken van UEd. staet haest een hoster plooij sullen neemen, dat God geve. Alle wat verder ten dienste van de Comp’ verricht zij, gelieven UEd’ uijt de bijgaende instructie aan d’ Ed. Riebeeck gelasten te zien, die ick wat preciselijck hebbe gederigeert, om reedenen hier vooren verhaelt, ende can deselve nu na UEd wijsheijt ende believen soodaenigh verandert werden als de saecke alhier moch vereijssen, hebbende in deesen ende oock in de gemelte instructie niet anders betracht dan UEd° waeren dienst ende derselver ordre en intentie op ’t naeuwste te executeeren, immer so veel in den — corten tijt mijns aenweesens heb connen bewercken, ende ten waere mijn dienst in India elders mocht te pas comen, soude ick mijn huijsvrouwe met Orangien hebben voort laeten gaen, daertoe au niet hebben onder laeten, de Oaep hier 50 à 60 mijlen ontrent goo naeuw te bekijaken ende door wandelen dat wij in 2 maenden meer souden hebben ontdeckt als tot noch in 60 jaeren geschiet is, biddende derhalven dat UEd* mijn verrichte commissie tot Hier voor goet hun gelieven te laten gevallen, sodanigh t’ zelve van mij na gerechtighaijt gedaen is. Op t' eijnde deeser also de windt tot vertreck niet goet was, | noch eenige inbeeldingh hebbende dat het graeven hier vooren aengeweesen, door deese ofte geene inpressie van andere mocht verhindert werden, hebbe de vermoedbaerste plaetsen doen onder- soeken, die ijts souden connen inbeeldingh brengen, ende met quacts opgedaen, maer bevonden dat de eerste 500 roeden van de ute Revier af nae 3 voeten graevens is een harde vaste cleij, die 2 voeten dick is, ende daeronder dan weeder swarte aerde, die hem licht laet bearbeijden; deese 500 roeden sullen 8 voeten diep en 16 wijt onder den naem van een visserij bij provisie gegraeven werden, met ’t voloq van de passeerende scheepen, sonder eenigh verset van tijt, nae weloke 500 roeden alle t’ ander gemaakelijak sal volgen en soo men een man met een viercante roede vier Avond geeft, can hij in 8 uren uijtscheijden, de somerse daegen sijn hier ruijm 14 uren langh. Gisteren avont zijn noch 2 burgers vrijdom vergunt, die d’ eerste zijn die UEd* sal volgen en soo men een man met een viercante roede vier Avond geeft, can hij in 8 uren uijtscheijden, de somerse daegen sijn hier ruijm 14 uren langh. Gisteren avont zijn noch 2 burgers vrijdom vergunt, die d’ eerste zijn die UEd* sal volgen en soo men een man met een viercante roede vier Avond geeft, can hij in 8 uren uijtscheijden, de somerse daegen sijn hier ruijm 14 uren langh. Gisteren avont zijn noch 2 burgers vrijdom vergunt, die d’ eerste zijn die UEd* sal volgen en soo men een man conditie van 20 jaeren hebben agegeben, den eenen Jan Renierse woont sijn huijsvrouw tot Amste ‚ ende dient sijn suster, genaempt Stijnt Renierse, soo hij voorgeeft bij mijnheere Burgemester d’ Graeff: hij versoect dat zijn huijs- vrouw Lijsbet Janse, laeakenslopster in de Koningstraet, met haer nicht mocht overcomen; deese 2 persoonen is ider 10 roeden lanta in de breete meer vergunt als d’ andere, omdat zij de voor- gangh voor de volgende nae UEd. oochwit hebben gestelt; gemelde Renierse hebben wij des E. Comp koeijen daer hij seer wel mee can omgaen, overgelseten, omdat ’s Comp“ tuijnier buijten t’ zelve werck genooh heeft. Hoewel present hun wel meer bequemen personen tot vrijdom presenteeren, soo connen t’ selve t’ onser leetweesen bij manque- ment van saet niet toelaeten, doch daeraff met lieff versien zijnde, twijfele niet ofte sullen UEd® haest van goet getal gagiewinaers ontlast werden, met welcke hoope deesen eijndigende, beveele UEdele nae mijn eerbiedige en plichtige groete in Godes heijl- saeme protexie, die U Ed° overschaduwe met wijsheijt tot uijtbreij- dingh van de loffelijcke Compagnie. Amen. U Edele seer ootmoedige en trouwschuldigen dieuaer. (Geteekend) RiscKLor® van GoENs. In ’t fort de Goede Hoop, Adij 16 April 1657. Mijn Heeren, (vermits present een lit van d’ ordinaimij Raeden comt te vaceren, heb in deesen goet gedacht UEd. mijn persoon in heugenisse te brengen, ende eerbiedigh te indachtigen haer Ed. vorable toeseggingh int aenneemen mijns persoons gedaen, ick beken datter ouder dienaeren zijn, niet te min oordeele dat ick niemant behoeve te wijcken in menichvuldigen dienst. Die Godlof nojt qualijck uijtviel, UEd. U verseeckerende dat ick mij derselver gunst ende ’t vertrouwen op mijn persoon met alle macht zal waerdich maecken en eer lijff en goet verliesen, dan mij ondanckbaer comporteeren; mij op UEd* verlaetende blijve U Ed. onveranderlijck dienaer als vooren. 1657. Men April. 800 1657. =D’ Edele Heeren Bewintheberen van de generale Nederlantse l4en April g’octroijeerde Oost Indise Compagnie ter Oamere Amsterdam. Edele, Erntfeste, Manhaffte, Wijse, Voorsienige, seer Genereuse a Heeren. Mijn Heeren, Twee brieven hebbe ick aan UEd geschreven, den eersten van S* Vintoent, ende d’ andere voor 2 dagen met het françoisse schip van den marechial La Miljereij, genaempt de Marichial daer aff de copijen in deesen gesloten gaen daeraen mij gedrage, ende raeckende mijne verrichte commissie alhier aen de nevensgaende brieff gedirigeert aen mijnheeren de 17°, die nae tijts gelegentheijt wijtloopich van de Caep is spreeckende, wij sijn juijst 8 nae ’t vertreck van de eerste 6 retourschepen alhier den 17° ende Mallacca den 18 Maart passato aengeoomen ; Malacca is den 28 weeder vertrocken met een gewenste voorspoedige wind, soo ooog voor 2 dagen den vogel Phenix, van Delfft, die in zee de Leeuw ende Veenenborgh verbij geseijlt was, alle met gesont voloq, de mede gegeven kisten met plantsoen sijn alle treffelijdk ende de meeste soomer groen overgecomen, soo 000q alle ’tzact, soodat van die vruchten de Caep sigh voortaen selfs sal connen voortteelen, de schapen hebben wij een meer overgelevert al Soungen, gelijck hier noch 2 gejonght hebben, die present het het heele getal van de Hollantse schapen uijtmaken, de groote schepen die in de winter vertrecken connen bequaem 5 a 6 schapen overbrengen; deese schapen geven hier sooveel melog als 6 inlantse dat een wonder is, omdat de inlantse soo vet ende delicaet, maer op een nae niet 800 groot, hier gebreck present niet dan zaet om te zaijen, daer in UEd. den eijsch van den Commandeur soo veel doenlijog gelieven te voldoen, wasser present zaet wij hadden ’t naeste jaer nae t lant dat sal connen beploeght werden 150 lasten taruw, U Ed. gelieven int zenden gedachtich te sijn dat de schippers (op boete van’t selve te betalen) den taruw in de vaten niet langer dan 18 a 20 daegen laten ende dan op seijlen bij goet weer te verliehten; met Orangien ende Malacca gecomen is voloomen versch, maer is de rogh soo goet niet als ’t ander aaet; dit jaer sal de Oaep noch moeten geprovideert sijn, maer het volgende twijffele niet offte sal sich selffs bedroopen, om suijcker ende tabacq te planten is hier vooreerst niet lant genoech, daerom oooq tot Uka. nader ordre in suspens gebleven ende ’t planten verboden om ’t coorn ende de buijoksorge te laten voorgaen, oooq connen daertoe niet oomen, offte mosten buijten de limiten int caertjen g’observeert springen; soo UEd. 2 à 3 Hollantse boeren met haer familien conden bewegen, ’t soude een gewenste saecke weesen, voornamentlijck die verstant van hennip planten ende diergelijoke hadden; geen brandewijn ofte eenige provisie is voortaen nodich voor de Caep te senden. Pen vant patria comende overvloedigh can gelicht werden; hoedanigh met de provisie van de schepen ende d’ordre die daer aff hier gehouden ende overgesonden wert, verhoope UEd. niet onaengenaem sijn sal weloke maniere van toen hier tot UEd. nader contituatie sal geobserveert werden. Met deese schepen wert UEd. terugh gesonden onsen Upper- chirurgijn van Orangie, geheel onbequaem tot eenige dienst, die de geheele reijsc halff sot ende halff dol geweest is, welke vreemde compositie ors noijt minder dan 3 mannen ’s nachts geost, heeft hem te bewaren om sijn vremde sluijpen, beneffens een lamp met groote sorge in de constabels camer tegen gewoonte ende omdat geheel geen hoope van beterschap sij, geraden gedacht weder terugh te senden ; sijn reeckening is tot hier gesloten ende affgeschreven om UEd., soo hij noch pretentie wilde maken om de rest te ver- soecken ; neffens hem gaen 4 pereonen heel inpotent van Malacca ende ons schip, die al voor die qualitat sijn t’ huijs gesonden uijt India, daeraen blijckt het bedrogh van de genoemde ziele coopers daervan per desen UEd. noch een adsistatie toecompt van een jongen, die voor man was aengenomen, desen met noch een gijn op jongens gagie gestelt. Desen hiermede eindigende beveele UEd. nae mijne eerbiedige groete Godes heijlige bescherminge. Amen Üdele seer ootmoedige en trouschuldige dienaer, (Geteekend) RIJCKLOFF vAN Goens. Int fort de Goede Hoope, Adij 14° April 1657. Mijn Heeren, Dewijl present een lid van d’ordiuairij Raeden vaceert, hebbe oet gedacht UEd. mijn persoon in favorabel geheugenisse te Brengen ; ick beken daer zijn ouder dienaers, maer die ick daerom niet behoeve te wijoken, omdat noijt een ander heeft connen herdoen, daer ick eens toe gebruijct ben ; de inbeelding van U Ed. affeotie doen mij derselver goede wil verhoopen en vast stellen, UEd’ verseeckerende dat ick een duijsent dcoden (soo ’t mogelijck was) sal sterven, dan mij derselver gunst onwaerdigh te maecken; UEd. besluijt sal ick affwachten ende soe ’t nijtvalt altijt blijven UEd. onveranderlijcke dienaer als booven. 1657. 14en April. 1667. 27en Maert. 