De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
VAN A M E R I K A. Ilf. BOEK. 411 De oitlag van deze ondem, mångende van het gehetm afgangende en van de zorg die zy niet in jegen mån, tekken, en om zelver niet ondektte, tekken, en om zelver niet ondektte, tekken, en om zelver niet ondektte. Op elk kampement dac zy mån zenden zy hon Verepieders op kondrchap ult. Deze hebben tekens waar in jegen zich zich ziegen vergiiren. Het cerste is de reok van den rook. Zo er eenige Wilden in bet bofch hun hatten liebben neergefährten, en die daar in vielheid leven, merken de genie die hen zu konnen, het aanftonds en van zerverre van den reuk van hun vuur. Men kan. Verzekere zyn dat zy zu wel op de reuk afgerecht zyn als een jachthond die gewent is het wild op te fnuiven. Het twede teken is dat der voetappen van pcffonen, die een weg gepalFecrt zyn. 't Is zeker dac zy ze daar zlen daar wy het fühlen zuügen, zuügen merken. Met den eerflen opilag van het j oog zullen zuügen zuügen zuügen zuügen, van wat Natie, wat kunne, wat stacuur de perfonen zuügen, daar zuügen hec ontrenc geleden is, dat deze voe:en daar in gezet zyn.  beltemde plaats die wac achterdenken veroor-mkt, ontdekt hebben zuügen al hebben. Gras dat langs een van deze voetpaden loopt wegen men konnte mond niet gevoeglyk durf zeggen, en ziel daar in- Schoon dac dit lets zonderlings is, is dit niet te zeggen dat zy ten beförder en fcherper gezicht heben als wy; maar ik gelödt dat dat de uicwerking van en zonderlinge aanmerkingen te maken. Ik heb er zelfs de proef van genoten niet evenwel ontrent de voec- fiappen, daar ik my niet op tocgelegt hcb om die te befohwen* maar tenopzicht van twee andere zaken,dip dikwils  voeten diep onder water bn zien, en een kanoo die mcer als een myl ver was » schoon ze op 't water niet meer als een linie gelykt. DeOiiden verstonden het kunsje om de voetappen na te spen Jl D E E L. Q ren, Deon. 4M ZEDEN DEIi WILDEN denb dicncn lich uok vindc ntlpn> ilnf dcr »oei- stappcn. jUm. m.aK ren, en bedienden zkh *cr op de zdfde Vyze van alt one W\\. den. Apolloniui van Rhodes geeft 'er ons cen voorbecM van in de Argonautcn. Deie hadden iierkuks verlaten » cocn hy vcr- dwaalt was cm Hylai na tc Iqieni dien de Nymfen hem oncrooft hadden. Nadcrhand vernomen hebbende dat hy » Kortclings in Ly. bien aich had laten zien, en dat h> iet ver kon zyn* xonden zy vericheyde nit hun bende na dcze en gene pluts uit, <ntydio] van hem te vernemen, om dat, voegt hy er by, hec geen tyd meer was om hem op zyn vo^tlbppen tc volgen » nadenaal de wind> die enigenachten gewaait had, al dc voeillappen had door teen gefmeten » en hee zand gints en lierwa;trts verwaaic, gelyk het noch hedendaags in die landen gefchied. daar hele karavanenzom. tyds onder bergen van draaizanden in de woeflenyen van Arableo bedekt worden. Zy zyn niet onbewuft dat hun vyanden dezeifde hoedanigheden hebben als zy, en om 'er niet van ontdekt te worden » nenen zy zich zorgvuldig in ache, en trekken met een grote voor Zy bedienen zich van geen vuurroers meer om ce jagen, en zy beginnen van den voorraad van meel, die zy mee gebrochen heben, te liven. Zy wckcn het in wat kood water, of eten het jj^ts droog, en drinken 'er een helderen teug boven op. Zy durven zelfs geen vuur maken. In hun cocht trekken zy op een ry achter nulkander, en de laatfte dekken dc voedlappen met bladeren toe j zo zy enig riviertje vioden, trekken zy enigen tyd door 't water, om de gene, die hen volgen mochten, verlegen te maken. Endelyk de plaats daar zy wezen willen naderende, maicheren zy niet als's nachts, en rulten een groot gedeelte van den du nit. Niet t^nftaande alle deze voorzorgen worden zy evenweidik* wils verraft, om dat zy de wezentlyklce verwaarlozen , (kt is om cen naauwkeurige wacht te houden ; want in plaats van ellunder n deze bcdieninf^ af te loHen, verlaten zy zich op de verzekcring die hun de Verfpteders , die zy uitgezonden hebben , gegevcn heb- ben, voor dat zy zich neerfloegen; zy flapen alle te zamen als in cen land van veiKghdd, en wanncerzy in een diepen ilaap zyn, overvah men hen, brengt hen omhals. of maaktze tot flaven. Deze oorlog by verrafling, die de Wilden tegen elkander voc* ren op de wyze der Parthen, die deRomeinen zo lang afmatteden, komt uitgeen lafheid voort, maar cer uit een luft die zy hebben om hun overwinning te heerlyker te maken , en om hun volk te Iparen. Het verlics van een eenig perfoon raakt hun zeer gevoe- hg, om hun klein getal dat zy hebben ; en dit verlies is van zo groot gevolg voor net hooft van een party , dat hier zyn roem en goede naam van af hangt , begerende de Wilden dat een Opper. ooft niet alleen bequaam zy , maar ook gelukkig. Zy zyn nier ontrent zo wonderlyk , dat zo hy al zyn volk niet weer te huis brengt, en dat 'er een zelfs zyn eigen doiod ilerft, de kaptein hier door byna gants in ongunft raakt. Dit kan evenwel een goede ftaatkundige Ifareek zyn , om daar door de Hoofden in toom te houden , en hen te verplichten dac zy hun Volk niet reukeloos wa- gen. Voor hec overige tonen zy wel als 't pas geeft, dac het hun ain VAN A M ER I K A. Ilf. liOEK. Mn geen hart ontbreekt, wanneer zy ontdekt zyn en dat zy hun levcnraoeten wigen; 't zy dat twee vynndlykc partyen clkander op 'I vla.«ke veld ontmoeten, 'i zy dat zy Kenoodzaakt zyn een pliats, die weeribnd bieden kan, aan te taften. ACHTILNDE IIOOFTSTUK. DE Heer van Champla;*> aan het hooft van ecnige andere Fräfchen de Algonkynen en Montagnezen verzcU hcbbendc, die tegen de Irokoizen optrokken, heert ons de Bdchry ving van cen dner ontmoetingen nagctuten, die aantonen kun dat zy dapperheid bezitten, en zells cen zekere edelmoedé dapperheid y daar men in Europa op roeinen zoiide. /.ic hier wat ik uit zyn vertel-\m, die ik cen weinig verkort hebbe > Gehalt heb. Champlain en zijn bende zich op hct nieir hebbend begeven dat men naderhand na zijn naam het meir van Champlain genoemt heeft, en hun reys in liilte vtrvolgende, zagen zy s avonds ten tien uren op de kant van een Kaap de Irokoizen aankomen, die ook van hun kant ten stryde trokkcn Zo dra de twee parcyen elkander waren geworden, maakte men van weerskanten een groot getier, en erde berdde zich tot vechten. De Irokoizen traden aan land, fihikten al hun kanoos in order op hct ftrand, om in tyd van nood zich weer te kunnen infchepen; en met hun bylen hout hebbende gchakt, verchimlten zich zich heel wel. De inderen van hun kant plaatiten zich onrent een pylfchootweegs van de verl'chanfingen hunncr v.yanden, floten hunne kanoos didht tegen elkander, ma kten ze met ftaken vaft, en bereyden such tot net gevecht. Zo dräde deze in order waren, während zy twee kanoos met gezanten af, om den Iroközen den stryd aan te bieden, die den zelven met blydfchap aannamen, maar tegen daags eerft, zegde dat zy dien met geen Ichyn in de duistere nacht konden beginnen, die hun dapperc daden begründen zou houden y dat men den dag moeit afwachen, om elkander te kennen, en dat zo dräde de Zon zich aan de kimmen vertonen zoude, zy hun flag zoude komen leveren. Na dit antwoord, dat met dank aangenomen wierd, voegden zich de twee kanoos weer by hun vloot, en van erstkranten bragt men den nacht door met doodsliederen te zingen, met zyn dappere daden en die zyner Natie te roemen, en volgens gewoontie vecle ftekelige. ichimpfchoten tegen den vyand uittebrakenj waar van über party zich een gemäßig zeigen beloofde. De dag gekonien zynde, trokken de Irokolonien uit hun verfchanf, ten getale van byna cweehondert man, gaande met kleine febringen in flag-order voort, met een Lacedemonifche ernstigheid en deftigheid, waar over de Heer van Champlain zeer vergöttet was. Z,y hadden drie Overften, die drie grote vederbolten hadden, om zich in jät gevecht te laten zien- Die van de andere party, die aan land getreden waren, rangeerden zich in de zelfde order. Champlain toen voor uit getreden zynde, hielden de Irokolonien. D £ E L. Q X zen To«i|. llgKC- lgKC- 1, DER VICKEN Somtyot In the vcMiwe gwech- tcnaui. zen hftlcet om hun verwonderlng v/ac te laten pv «y«itn« en m hem een cjrdlang van \ hooft tot de voeten beke/rA • hcbbeni nuktcn zy in beweging om hun pvlen te ichieten > ev, '-' r (;uvei:ht begon met een goede cierlykheid. Ilct xou op de ^elfde wyze voliunc hebben. maar Champlain twee van de Irokoifche Overllen dood- gefchoten* en een derde van hun troep doodlyk gequetll hebben- de met de eerfte flentfchoot die hv deede t terwyl een ander Franfchman ter zelfder tyd uit het bofch I'chooc, onthutzeldc de onverwachce uitwerking van die fchiet gewer deze Barbaren, die hec niet gewent waren ; zy betwillen de zcge niet, die zy mif. ichien xonder di* voorval zouden weg g Ein verlieten hec flagveld en hun vcrrchanirinfen, zy redden zich in de boirchen daar hunne vyanden hen vcrvolgden. Verfchey de dur van ombrachten, enige gevangen namen, terwyl de ovcrige na een coed iieenkomen zochten. In diergelyke gelegenheiten laat hun kicin getal hun genoeg toe om man teeen man aan te gun $ en als ccn tweegevccht aan te vangen, g£k de Helden van Homerus en Virgilius deden. Zy kunnen den ander dikwili bekennen, en fprrken zich toe. Zy vragen nutkander na nieuwe tydingen. Doen aanfpraken.cn brcngen malkander niet om voor dac ze elkander een kompliment gemaakc hebben, gelyk die gene die Virgilius zyn Eneas in den mond geeft. Schoon de Wilden gemacht zijn om in de hoflchen te vechten, en van den eenen boom tot den ander te Iopen, laten zy niet nazich zeer wel op het vlakke veld te houden. Zy heben zelfs onder zich een sofort van een offenning om hun drilkonft te plesen, welke doet zien dat zy niet met gebroken gelederen vechten maar zich wel gefloten iouden. Champlain geflücht er ons ook deze lie- schryving van. H De Hoofden, zegt hy9 nemen Aokken van een voet lang, zo n veel in getal als zy Iterk zyn, en kiezen andere. Die een weinie M sroter zyn, voor nun hoofden uit, daarna gaan zy in de bo^ n ichen en flechcen een plaats van f of 6 voeten in 'c vierkant, daar de Overfte als Ser Juan Major, alle deze stokken na zyn goed, Dunken in order stelt, en daar na allc zyn rocgezellen roept, die „ gants gewapent komen, en wyfthun den rang en order aan, dien „ zy houden moeten, wanneer zy met hun vyanden flaag;! zuilen „ raken, ^c geen alio deze Wilden met opmcrking aanzien i letten- M de op de nguur die hun hoofc met deze (lokken gemaakt heeft, en daarna trekkenzy van daar wee, en beginnen zich in order ,} te ftellen, gelyk zy die Aokken hebben zien ftaan > naderhand „ vermengen zy zich ondereen, en keren weer op meuw in hun „ rang, volhardende dus twee of drie malen, en dus doenze in alle M hun kampementen, zonder dat zy een Quartiermeister van no* Den heben, om hun den rang te doeu houden, dac zy zelfs wel zonder verwarring weten te  hi De Overwonne: de wrede ra2€;rny 'lever omkomen c I graven, aJsenige VAN AMERIK. III. BOEK. NEGENTIENDE HOFFSTUK. DE Belegering van de Plaatzen, waar in zy wccrftand vinden> De'epe-is ook een iiewys dat zy regels van ceil krygskunde Jiebben, "ngvan waar in de lift en beleyd met de onverzaagde dapperlieid en kiacht pj^u,,. gepaarc gaan. Zo de belegeraars ongelootlyke krachten %anwen> den, om de waakzaamhcid der Belcgerden tc verraiTen, en alle de hinderpalen » die men hun tegen ftelt, te ovcrwinnen, verzuimen dcze niets van 't geen toe een dappere verwering dienen kan. Liltenj valfche aanvallen, dappere en onverwachte uitvallen, hundert verrafllngen, alles word beurt om beurc van bcydc kan- ten in 't werk geftelt. De palifladen maar van hout zynde, en de Hutten niet als uit fchoriien beftaande, mogen de belegerden zo vecl zy willen hun Veften met stecn, balken en water voorzien » zy mogen zo vecl oplettenthcid gchi'-uiken als ly kunnen om de aanvallers met een hagelbui van pylen af tc keren » deze brengen de verwoeftlng onder hen met brandende pylen, wair van een I klein getal genoeg is, zo de wind hen begunlligt, om het gehele I dorp in de afch tc Icggen. Zy makcn hun aproches zonder schroom met storm-dakcn van planken gemaakc. Die zu voor zich dragen, en achter weike zu tot den voet van de paliflade gaanjdie zy met de byl of met het voor fcluld en ladders dienende, jüngere zu met tegen-paliiTade, die hun voor fcluld en ladders dienende, jüngere zu over de vyandlykc verlässigen verlässigen verlässigen. I middel verfelialt om over de vyandlykc verlässigen verlässigen. I middel verfelialt om over de vyandlykc verlässigen. Dus heb ik in een van onze Befchryvingen gezien.  schulden, dat er in een verraft of ingenomen dorp vertoont word. De Overwinnaar met zwarte en rode verf beklad, 't geen bequaam is om iemand een schrik uan te jagen, en hoogmoedig op zyn zege, loopt over als dol, zingende zyn zegepraal, en de overwonne met yflelyk gefchreuw befchimpende. Alles wai onder zyn han-den valt word aan zyn dollc wreedlieid opgcoffert. Hy zet in de erste hitte van zyn woede alles tc vuur en te zwaard. Zyn woe-dc houd niet eer op voor dat hy moede is, en dan is hy eerft op meerder wreedheid ten opzicht van die ongclukkigen bedacht, die de eerfte aanvallen ontkoir.en zynde, het droevig lot heb ben om levendig in hun handen to vervallen. De Overwonnene van hun kant niet onbewuft zynde, wat zy van de wrede raze;rny der vervinnaars te wachten liebben, willenden liever omkomen en zich onder de allchen van hun vaderland begruden, als enige ogenblikken deszelfs ondergang te overleveren. Vet- om 4t6 ZEDEN DER WILDEN WaiRc- neniy ombreo- gca. Onver» xugde dipper- heid eenes Wilde- mini. om naderhand voor de ylfelykOe plasen die de wreedheid beden. Kan bloot te Aaan, rechren weder van dapperheid uit, en ce gelyk door de wraaklufc en wanhoop aangezec, wapenen zy zi^h met het eerfte dat hun in de handen valt, zoeken de dood in hun moed en in dien van hunne vyanden en geven liet niec op alswanneer zy door het getal overftelpt of door de overdadige moedigheid zich niet langer in ftaat bevinden om weerftand te kunnen doen- Mademaal de Overwinnaars het groot getal van gevangens, die zy in een Dorp, dat zy vermeistert hebben, makcn, niet zouden kunnen bewaren, doet hunne btaatkunde, die toelegt om de overwonnen te beletten dat zy niet wedr op de been komen, en zich in ftaat van tegenweer ftellen, hen die gene uitkippen Die zy aan die krygswoede willen opofferen, en de gene die ze behouden willen, om ze in hun lichaam in tc lyven. Dus worden de Gry. laarts , die moeite zouden hebben era hun fpraak te leren , of die door de ouderdom niets nut zynv de Hoofden en de aanzienlykfte onder de krygsluiden , waar van zy iets konden te duchten heb- ben, zo zy hen ontfnapien : de al te jonge kinderen en de zicken, die hun te zeer in 't marchcren tot ballaft zouden dienen, de on- Stlukkige flacht-oifers, die zy aan hun woede en valfche Staatkun- c opofteren , zy verbranden 'er zommige van , eer zy uit liet in- genomen dorp trekken , en gelyk als op het llagveld. Vervolgens randen zy 'er alle avqnd enige in de eerfte dagen van hun marlcb, wanneer zy wegtrckkcn kunnen, zonder vrces van vervolgt te wor- den. , De kleine Partyen niet in ftaat zynde om een daad die veel ge- rucht maakt uit te voerai , durven byna de poorten der Dorpen niet naderen , daar zyn *er evenwel die het doen , maar dit zyn zeldzame en reukeloze gevallen, gelyk die daad van een Irokois , die flilletjes de paliifade van een dorp nadcrcnde , daar men reeds den oorlogzong, en twee Wildcn op Ichildwacht hebbende zien flaan , daar behendig na toe klom , den enen met een knods eea flag op den kop gaf, en den ander ter aarde l\ebbcnde geworpen, de tyd nam om hem tc doorftekcn , en beyder noofden met zich te nemen , waar na hy doorging. Zy rioen hun flagcn gemeenlyk op de iarht en vifch plaatzen , en zomtyds voor aan op de velden en indeboflchen,alwaar,na zich eenige dagen in deflruiken verAeken te hebben, het ongeluk van eenige reyzigers die nergens minder om denken , hun gelegenheid verfchaft om ze tc verralFen en de zege te behalen. VAN A M E R 1 1^ A. SI. BO£K. Dete clenäige fehepiets dus verlaten zynde störnen ah nM»da inenfchen, of van cen gnwdyken honger, ao het vnur geeo kracbts gehad hfeft on zyn wcrking op hen te docn. ENENTWINTIOSTE HOOFTSTUK. A Lie de Krygslieden, -wanneer zy tot een leger vergadert vfn i voor dat zy een Hryd beginnen of een pnots aantaftm, man htt liooft van die gene die zy verrafl en gedood hebben af > en brengen het in hun leger, daar zy het in het geticht der vyaaden> waar op zy deze verovering gedaan hebben, opeen foort van een pick of langen flaak zetten. Maar ah zy wegtrekken, of in ande I re gelegenheiten nemen zy nietals het hohe-hair van die gene nee, die in den flag gebleven zyn of die zy voor dood gelaten J jiebben. Tot dien einde villen zy de huid die het bekeneel bekeneel bekend, fnydende het boven het voorhooft en de oren tot achter lan het hooft af. Nach het aufgeführt te heben, beyenn zy het en maken hec I iicht, gclyk zy met de beefte-vellen gewoon zyn te leven, die tjop de jacht gevangen hebben. Vervolgens spannen zy dit vei op een ronde r.<am, daar zy het aan vaft maken > zy fchikteren hec nn beyde kanten met verfcheyde koultiiren, zomtyds zetten zy op de^verkeerde zyde daargeen hair is het portret of zinnebeet- dige fchtlderye van den pwezen eigenaar, en zetten hem boves op een ftaak, dragende het dtts in zegepraal om. *t WondeMyk«- fte is, dat al die gene uaar aan men dez6 grawelyke operatic van het havel af te stropen in 't vrerk ftek, daar van niet it&iyen, H 10 weinig als van den m 10 okerflag, waar ne^ men hun ffieent derefc Mcven te hebben. Verfcheyde zyn *er van opgekomen, en ik heb een Vrouw gezien ter plnatze daar ik ZendeUng was, die tut een diergelyk voorval van de Franfchen den naam van TAe ftf/e, gevild of gefchild hoofc, gekregen had, en die heel wel vocr. Zy VIS aan een Franfchen Iroquois getroud, daar zy kindeivn by had. De Scythen en andere woefte Volkeren van Azie rn liuropa hidden zich eertyds door deze yflelyke tekens van hun v »jcftheid, die de oude Schryvers niet onbekent zyn geweeft, beroemt ge- maakt. Dus drukt zich Herodotus aan^ande de Scythen uit. ,, EcnScyth drinkt bloed van den eerfcen gevan^n dienhynuakt, i, en hy bied den Koning de hoofden van alle due ,, Grennen aan, die By in cen ftryd gedood hccft, want een hooft nie<^ brengende, Heeft hy deel aan den buii, daar hy zonder deze voorwaarde ), Ken recht op heeft. Dit hooft nsemt hy op deze wyze meS. „ Hy vilt het ronton de oren af, en het bekkened van het overi- ge hebbende afgefcheyden, stroopt hy er het vcl af, dat hy mcr zyn handen zacnt maakt, en als een oflehuid toebn'eyd. Ver volgens maakt hy er een cieraad van, en maakt hec ah een zegeteken aan zyn paardetuig vaft. Hoe meer een (impel krygs- D knecht van deze zegetekens heeft, hoe meer hy geacht word. I » Daar zyn 'er die verfcheyde van deze vellen aan malkander naa* Je ich ich beleuchtenden waren ich kleren almaken. Zon ich viel de rechterlund hunner vyanden, zy ftropen kleren die viel met de nogels, die 'ec aan blyven) af, en ver- cierendaar hun pylkokers me6» omdat het menfche vel dik is, >j en veel blanker als dat van atle andere dieren. Daar zyn *er ook „ vele diegantfche menfchen villeni eo het vel op ramen'laten „ drogen, bedienende zich daar naderhand van als van een zadel trop hun paarden. Dit, zegt doze Schryveris is een aangenomen gebruik by de/e Voljecren. Verwiegens ich uit op wat wyze zy van het bek- kieneel van hun aanzielykue vyanden drinkbekers maken, en zelf j van bun ^meenzaaibfc Vrindenj die zy in tesenwoord'gheid van den yoric in een twe-gevecht, wannecr zy om opgekomene verfchillen genoodzaakt zyn geweigt. De Gaulen waren al zo weed als de Scythen, en Diodorus de Siaman fchryst er ontrenc dus van. „Zo iemand norden er bearyden, zingen zy de dappere daden hunner voorouderenj „en hun eigen- In cegendeel betuigen zy de uiterfte verachting n yoojc hunne vyanden > vergetenden entschulden en gehun den inoed „ kan doen verliezcn en hen afl'chrikken. Zy nangen aan de haU „ kan doen verliezen en hen afl'chrikken. Zy naden de haU „ kan doen verliezen en hoofden die zy af'gehouwen hebben: zy n laten door hun flaven de bloedige zegetekens, die zy gewonnen hebben t dragen) onderwyl zy zelfs door hunne zangenhuno- M vcrwinning zingen. Zy nangen deze zegetekens aan de poflen van hunne nuizen. Wat de hoofden van hunsanzienlykfle vyan- Deni aangaat « die balzemen zy met cedergom en bewaren ze in tikafies; en die aande vremdelingen» die hen komen bezoeken, si tonende, roemen zy daar op dat hun Voorzaten of zy zelfs gen weigprt hebben grote zommen «clds voor deze hoofden te ont n fangen » die zy niet hebben willen miireh. De oude Duitfcher» die van de zelfde Scythen » waar van Heredotus spreekt, waren voortgekomen » j2;el yk Elias Skeed in zyn boek van den ouden Godsdienst der Duitfchcrs, Gaulen, Volkeren van Groot-Britannien» enWahdalen « dryfc,leefden op dezelf- d^ wyze met de hoofden hunner vyanden; *t gcen door Strabo berefti^ word, die verzekert dat de meefte Noordfche Volkeren» »att in van de Gaulen niet Verfchilden. Ils Skeed will look dat deze wreedheid byna by alle Ool'ter- (bfap Volkeren in zwang ging, en miifchien zinfpeelt God op die I gebruik in deze plaais van Deuteronomium. Ik zal myne pylen ,,) dronken maken in hun bloed, en myn zwaard zal zich in hun « vleefch verzadigen " Met wat voor bloed wil hy zyn pylen drpnVen maken.^ » het bloed der. doden die op het ilagveld ge- ^'bleven zyn i en het bloed der. doden die op het ilagveld ge- ^'bleven zyn i en het bloed der gevangeneni wier hooft men ont » \>\6ot heeft. Inebriabo Jhgittai meas fanguine, & gkdiui meus de- Voi^Mbit carties t decruoreoccijorunit 6* de captutate mdati in'ml- coram capitis. De zin van deze plaats is veel verstaanbar er > wanneei* meni 4eze ontbloting van die blo Edige operatic uitcgt, die het viel der en. Stropen en ver- dlk is, 'er ook m' laten n zadel by de7,e let bck- en zelf I leid van ;r vj om it te da- lorus de om hen' ouderen rachting I en moed | I de hal- )bcn'. Vj! Bwonnen j n hun 0- le poften | fte vyan- "en ze in I aoeken, | leifs ge- te ont* van He- in zyn \olke- J dezelf- j •abo be- /■olkeren | Oolter- op dit j no pylen in hun (Tn pylen veld ge- nen ont- meui de- iti in'ml' eei* men vol der I V f* -^ ja. gevangen 1 de little geschäft tacn de helm Oe Irokoh lykikhef be hondoodevy; fchikken, en baks ukken TWEt DE gevanj radrchei I fche Leger ge tal hunner lui om zich te re den. Tot die tlboogvaft, k lianden vry h( ken, of vryhi \ geen van ee door deze kn( van der ieuet £en 2jenael had, die 'erz I en evenwel aili De llimfte t I men zc bjna ( ' daar men voor I den f n voeten vatt te binden. grond, daar n of viermaai on middel met ee: gevangen moei llaapt onder r vangen enise £en gantfch llraf, mair 't i gen, want het die by milliocn I diep in 't vlecfc llleek, dat terz I baart. Voor 't over I dat men hun op neer zy Wat zyn, pastmen: la grote vrvhe [dyd. Want he //. D E i VAN AM E R I K A. III. BOfiK. 515> gevananen tot het bekkeneel aftlroopt, als wsmneer mpn die met de iiitleegers opic gewoonte te huisbrengt van den krygsgevangene de helmet te onenemen, en Jien blootshoofts te laten gaan. De Irokoizen vergenoegen »lch met den fchedel afteftropen, ge- lyk ik het befchreven heb Daar zyn enige Naiicn in Amerikadie hondoodevyanden villen, en die zich met die afgeftroopte vel opichikken, en die zich voor al van dclianden bedienen» om'er Ta- baks Mkken afte maken. TWEE EN TWINTIGSTE HOOFTSTUK, DE gevangcne die door kleinc partyep gevat zyh , zyh in het marcheren lang zo ongelukki^ oiei, «ls d)« door een gant- j fclie Leger gekregen zyn, om dat de overwinnikrs nict op het ge- til hunner luiden of flaven fteanende, nergehs op bedacht zyn als om zich te redden , en met hun buit veilig in hiih dorp te belan- den. Tot dien einde binden zy hun alleen de armen boven den dboog vaft, knevelende die achter op den nig vaft, zo dat zy de Uanden vry hebben, zondcr dat zy zich evenwel los kunhen ma- ken, of vryheid genoeg hebben om te lopen en het te ontkonletii 't geen van een zekerc M'ikking van het lichaam afhanpt , daar zy 1 door dezc kneveling t'cnemaai van berooft zyn , ten zy zc zich van derjeugt aan geoeffent hebben dm dus te lopen. Een Zendeling heeft my verzekert dat hy een V7ildeman gezien had, die 'er zo op afjsericlit was , dat liy niet anders kon lOpen , cnevenwel alio de anderen het in ""t lopeti afwpn. De ilimfte tyd voor hen is des nacnts, want alle avonden legt men zc byna gants naakt op den rug, op den bloten grond neer, daar men voorieder gevangen vier palen inleekt, om er hun ban den en voeten als een St. Andries kruis van elkander gefpart aan vaft te binden. Daarenboven plant men een vyfde pualtje in den grond, daar men een ftnk aan vaft maakt, die den gevangen drie flfviermaai om den hals gaat. Eindelyk fluit men hem om zyn middel met een anderen ricm vaft, waar van die gene die op den gevangen moet pailen de twee enden neemt, die hy terwyl hy lajapt onder zyn nooft legt, om wakker te worden indien zyn ge- Tangen enijge beweging om zich te redden maakte. Len gantfchc nacht zo Geknclt te leggen is zonder twyfTel een llraf, maar ^t is een van de grootlie plagen in den tyd van de muggen want het is nict te belchr^'vcn hoe laftiff deze dieren vallen » die by milliocnen vliegende en niet docn als brommen, hun angel diep in ^t vleefch ilaan en het bloed zuigen, latendc vergif in een fleck, dat ter zelfder tyd een ontUeking en een gruwelyke jeuking baart. Voor 't ovcrige geven zy altoos deze elendige fchepzels hoop, dat men hun op nun aankomft het leven zal fchenken. Zelfs wan- neerzy wat ver van de plaatzen, daar 7.y ze gevat hebben, af lyn, paft men v,o zccr n..t meet op hen, en men vergunt hun een 10 grote vryheid, dat die zomtyds de Vervinna; ers tot onheil gedyd. Want het is dikwils gebcurt dat Haven, daar niet wcl op II. D E E L. R ge- Wedef' komft der Krygs- knecbten CO gegen- gegen. Hoeiy dcktysj- gevan- gencbe- wa:en. 4!«> ZEDEN DER WILDEN Dondl- fchreuW' gcpail wierd, lich los gemaakt hebben, eon deel vanhunvytmden, die in een diepen ilaap lagen liebben, omhalsgebracht, en uch van de undcren meefcer gemaakt, die ze opJiun lieurt tot Haven maaktcn, latende hen xich over hun te grote coevercrouwenheid en onoor. zichtige veiligheid, die tot hun verderf Itrektje, bekUgtni Pc Krygskncchten hun Dorp of een van hunne Bondgcnoten n^dcrende. zenden iemand van hun troep voor uic, om de tyding van hun wederkomft te brengen, en ondertuiTchen houden zy haitc, om te wachten dac men hun te gemoet kunie. De gene die dit aanbcvolen is begiht, zo dra hy het Dorp sewaar word, of vermögen dat hy kan gehoort worden, een dmh-jihrccuw tc gtvcn, répende kibtt welk woord hy zo iang uicrekc als hy kan, en /u dikwils herhaalci als 'cr luiden van hun crocp in den iiryd cf op reik gefncuvcU zyn. Dit geroep is zeer doordringent en droc\ig. men Kan het van zeer ver horen i voor al op de Kivieren en by nacht. Aanftonds loopt men alle hutten van net dorp uit, na dc kant daar het gefchreeuw van daan komt. OndertuiTchen vcr\olgt de afgezant zyn weg, verdubbclcnde van tyd lot tyd zyn gelchreeuw. Hy blvft nict llaan voor dat hy in "c midden van 't dorp is > daar ze een kring om hem ilaan , en na een weinig adem gclchept te hebben luillerc hy een van dc Ou- den, die gekozen is om hem aan te horen ,een net verilag van hun reis in ^t oor , den naam van die gene die zy verloren hebben , en hoe zy aan hun dood zyn gckomen ; zonder ecnige omftandigheid van hec seen hen aangaat te verzwygen. Deze oude man zyn vcr* haal hebbende aangenoort,herhaalt het met luider Uem in ecndef- tigen ftyl> Dit gedaan zynde keert ieder naar huis. De gene die van hun vrinden verloren heben gaan dezelvein hun Hutten bewenen, daar zy de gewoonlyke rouwklachten ontfangen. De afgezant van zyn kant keert na de zyne, ot wel zy een vremdtling is, treed hy in een andere, daar hy door eenige vermaagfchapping of gallvryheid aan verbonden is. Men geeft hear te eten, waar na hy omlbndigl.vk verliaalt alles wat er in dezen tocht is voorgevallen, en onifangt de gelukwenfchingen over zyn behouden weerkomli. Zy hebben zo veel eerbied voor elkander, dat hoe kompleet hun ovcrwinning ook zvn mag, en wat voordeel zy behaalt hebben t de eerfte drift die zy 1. ten blyken die van droefheid is over die gene, die zy van Jiun volk verloren Jiebben. Het gantlche Dorp moet daar deel in nemen, het nieuws van den gelukkigen uitflag word niet gemaakt voor dat men over de doden de erite klachten, die liun toekomen, uitgeftort: hccft. Dit gedaan zynde verwittigt men op nieuws het gemeene door een twcden schreuw; men geeft Jiun deel van het voordeel dat men behaalt heeft, en men geefc zicJi aan de blydfchap over, die deze icge verdient. De Vrouwen docn het zelfdc ten opzichc van de mans die tcr jacht of ten orlog g( gaan zyn. Want op Jiun wederkomlt  beweiven, die gelehrten hun afwoe in het dorp seftorven zu sein, en verkondigen hun bet verlies dat zy geleeden heben door haar jamnerklachten en UaagUcderen, waar van wy in 't vervolg zullen fyteken. Zoo^rnienvmd van du kantder Overwinnaars gebleven ofg^- Aorven was, geljrk hec dikwils in de kleine p^yen gebeurt, die er op ftropery als ten oorlog uitgaan, geeft de afgezant in plaats vao een dood-fchreeuw een vreugde-gefchrey, roepende ookidbct naar die woord veel korcer nf brekende. Hy hertiaalc het zo dik-wiisals hy gevangens of boot'tfchedels in getal heeft, en het gefchf Ey veroorzaakt, overgevende, loope in alter yl om het goede nieuws te verstaan. *t Is verwonderenswaardig dat een zo zonderline gebruik ons niet omftandiglyk door de Oude Schryves verhaft is. *c Is evenl^el van Azie in Amerika overgegaan, en is noch hedendaags in flljj''' Colchos in zwang. OAi dat de doodfchreeuw by de Mingreliers c^^'xt. is, is het ook by de Huronneh. p^y. De oude luiden en de bloedmagen der oorlogshclden iiun aah-komft wetende, zenden hun te gcnioet, om zc over hun behoude veerkomft geluk te wenfchen, oro hun ververfchingen (e brcngen, m om de ilaven te helpen geleydcn. DRIEENTWINTIGSTE HOOFTSTUIC.' OP den dag tot deze intrede gefchikt geven de Krygsknechten hun gevangens over , als of zy >r geen belang meer in na- men; zy begeven zich allecn na hec dorp, marcfaerende achter ci- kander, byna gelyk toen zy vertrokken , maar zonder te zingen , zonder gefchil&rt te zyn, en zelfs met gefcheurde kleren, als lui- den die een verren tocht gedaan hebben. Ondertuflchen bereyden de gene , die de zorg der gevangenen op zich genomen Jiebben « hen tot deze plechtigfaeid, dat een foort van een zegepraal is, die voor hen te gclyk iets roemryks en icts droevigs inheefl. W"ant 't zy men hun wil eer aandoen, of die zuiks maar gefchied om den roem der Overwinnaars te verhetfen , men befchildert hun aangezicht met zwarte en rode verf, gelyk op een dag van plcch- tigheid. Men verciert hun hooft met een kroon met veren daar op, men geefc hun in de linkerhand een witten ilok met een zwaansvelovertrokken, daceenfbort van een kommandeerflaf of fcepter is, als of zy den oppcrften van de Natie> of de overwon- MNade zelfs verbeelden. In bun rechterhand houden zy deSchild- pad, cnomden hals van den flaaf die 'er ^t bell uitziet maken zy de porceleine halsband vaft, die de Krygsoverfte gegeven of ont- fangen heeft , toen hy volk worf , en waar op de andere krygs- knechten diicnft genomen hebben. Maar zo men van de eene kanf hun eer aandoet, fcKud nien van ^e^niJere kant, om ze hun den- de te doen g6voelens h^n alles uit, z6 dat zy byna gants nakent 2yn,en meh doet z^ jp^t dc aripen boven den elleboog op den ruj; gebopden marchereni gclyk ik reeds gezegt heb. Ik heb de verständigste Kanadezers, en die de meille omgang D E EL. Hi met Der WILDEN AtfUMl (WMM- vcrea irokkca ktd id. MmCch der krygi- ge»in- genen. met de \(lldea iehad hebben. oodcrvrugt, oiii,te wtttn yrn dc betekenis van cTexcn winen mf, met zwineveren ovemokkco, tyn mocht. ZommiM hebben toy gneg <Ue het een /ionebeeld wii, du deze elendige ibven hall droevig lot verbeeldde, en dat zy volko- men alle recnt op zich zich zelven en op han rigen leven verloreo had< Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uoggetuigen was geweft, en waar ut men befluiten zou k Evenwel heeft my een Officier een ^val venelt, ^aar van hy uog Onnen Dat deze llaf een certeken is i want een kleine partie krynlieden twee gevangene hebbende gekregen in een ontmoeting, daar hy zich bv be V oil J, en een van beyden zich in zyn nicuw lot wat on- Seduldtg tonende, endegenftafeten een achteloosheid aanvacten, een zyn bovcnmatigen drk te ketmen gaf > rukte hem zyn lotgenoot die met kracnt uit de hand> zeggende met een toornig felaat, dat de lafh^-id die hy toonde duldelyk te kennen gaf dat y niet waardig was dien te dragen. Vervolgens marcheerde hy met fiere fchreden > dragende beyde de stokken t zo wel dlen men hem gegeven had, als cuen hy den ander dntnikt had, in dehand. De marché der kryesgevangendi betrachtet, met die van het dorp, die de hooftfchedels der doden aan iange Itokken als halve pleken valbemaakt, vooruit dragen. Zy volgen een voor een achter malkander, dan komen de flaven, die den ganzen weg lanes zingen, parende het geluid van hun Lier met hun doodslied. De dorpelingen ten naaften by van den tyd verwittigt zynde van de aankomlTder gevanfeenenj gaan huii een vierendeeloiyls of een half myl te gemoet, en Byna idle maken zich zich vaardi, om zich op hun kolten een wreed vehnaak te vmchalFen. Zo dra men by hen gekomen is, doet men ze iHl ftaan, en onderwyl zy hun dcocblied Zingen* danft het gantfche Dorp rontom hen, volgende de maae van hun lied door hun Menigvuldige bei bie, die zy diep ui'^ de borft halen. Na hen dus te hebben doen (blühen doec men zijn lopen > en dan doet ein hell om hun zijn lopen > en den doen als han. De fteenen de vuift en rotting-llagen vallen hen als hagel op *t lyf. Men nejcmt het niet aualyk dat zy zich verweren, en men lacht 'er om. Maar nadenuud zijn grünevelt zijn en door het getal overmantz6u hun verwering hun van weinig nut zijn. Ieder een heefl recht om ze op te houden » en eer ze aan 't dorp komen doet men manigmaal ftil ftaan. Voor dat zijn in treden doet een van de oude mannen hen Ook halte houden* om hun enige nagels uit te rukken of een vinger if te doen fny Den, na dat het te vorcn in den raad belloten is, Of op het verzoek van een partikulier. Zy iitbben evenwel hier ontitnt enige wetten, maar die zy eertyds veel zorgvuldiger naquamen als hedendaags. De krygslieden hebben recht op hun gevangenen, tot dat zy ze overgelever heben; zy gevenenigermatefi in 't knred^ vAi de dbif en dit recht over, om hun hnd^den'df bontgenolten het genoegen te gunnen van daar hun vettaiaakme^te fllemen; ^t g^en ieder met meerder of nunder woede doeC) na dat by meet ofminder door het verlies, datl wien men ze gei VAN A M E R I K A. IIL BOEK. 4ii dat de oorlog hem vefoorzMkt, Mngcifaan is. Die ii een fiwrt vti zegepruT, waar vta de krygslkden tl de eer hebben > schoon ly *er niet bjr vcrfchynen* VAN A M E R I K A. IIL BOEK. En net volk al het vermaak. Evenwel oademaal de krygduiechten zich zodanig niet van hee rechc op hun Singem ontdooit of zy krygen ze weerom, hebben tj *er be- in dae zy zo oezondfen zo min mlshandelt als het mboglyk is erkeren* op dat hec preient dat zy *er van in de Hut van hun ouders moeten doen, daar zy de doden moeten vervulleit i te aan- aenamer ontfangen worde. Hierom is ingevoerc, dat de gene die ze vemilnken willen gcnootzaakt zyn een prefent te doert na mate van de verminking om den genen, dien hy eockomt » fcha- deloos te (lellen. 