Catholijke Nederlandsche
None
Een openhartige brief aan zijne moeder, waarin hij zich, naar de meening zijner bewaarders, te vrij had.uitgedrukt, werd niet verzonden, maar hem te- ruggegeven; waarop hij den tweeden der brieven schreef, waarvan wij hier de vertaling laten volgen; de eer- ste is aan zijnen broeder Freperik en de andere aan zijae moeder gerigt c oO. Av M., D, G. Alles ter meeste eere Gods! Lieve Frits! God zij gedankt, dat gij gewijd zijt. Ik vreesde, dat gij om mijnentwil, hinderpalen ontmoeten mouten. Gij zijt mu dienaar der Kerk, en in welken tiid! Verheug u ea wees gedachtig aan uwe roeping. Gij zegt, dat i ef} uw zelve nu slechts aan God gegeven hebt, dit is genoeg, meer wil God ook niet. Doch behoor Hem it waarheid gebeel toe. Zoek niets, dan God en zijne Kerk) en tracht al uwe bekenden, jong en oud, insgelijks ta ontvlammen. Gij dient nu aan het Altaar, ik ben daarvan verstoken (1). Gedenk mijner. Houd het besluit om uy in al uw willen, doen en denken onbeweegbaar vast an de Kerk te houden en haar onbedongen gehoorszaam te wezen, regt vast. Wij hebben Curistus enkel door de Kerk. Het eigenlijke heretische der gee voelens, ligt daarin, dat men Curistus wel hebben wil (want wie zou zonder Hem kunnen zijn)? Dock Hem niet zoo nemen wil, zoo als Hij zich aan ~ ons geeft; d It was reeds de zonde der Phariseen en is de zonde van alle ketters geweest. De verachting der gehoorzaamheid aan de Kerk is de bron der revolutie geworden. De revolutie, als principe kan zelfs niet aanwezig zijn, zonder eenen Godsdienst, wiens principe de ongehoorzaamheid jegens de Kerk, de onkenning van een, in de menschheid wortelend God-delijk gezag is. Gij moet toch niet met groote onrust en inspanning naar vrede streven, maar met bedaardheid. Uw vertrouwen moet op uwe zwakheid en op Gods kracht berusten. Zorg goed voor Anex. Wees altoos opgeruimd en vrolijk. Groet alle seminaristen; ook. «. (2) en al onze strijdgenooten: houd niet op voor de Kerk te bidden, en wek alle bekenden daare toe op. Bid ook voor mij, zoo als ik voor u doe; wees sterk en bemin uwea Enuanp. Geloofd zij Jee sus CHRISTUSe Maagdenburg, 9 April 1838. Liebe Moener! Das ik naar huis schrijvende, uwer niet vergeten. Kon, zult gij wel aanstonds gedacht hebben. Uw brief (mijn brief aan U) werd mij gisteren weder terug gee: zonden, ik heb wel zelf de schuld daaraan; ik had wel vrijer dan mijn toestand gedoogd, over onderscheidene zaken mijn hart uitgestort. Ach! gij weet toch, hoe alles wat aan de Kerk smartelijk valt, het innige ste leven mijner ziel kwetst; daar ik voor haar kan Sterven, maar zonder haar niet zou kunnen leven. In plaats van den brief dicht ik u hier een lied. Aanvankelijk was het den heer Micurnis verboden, te Maagdenburg Missen te lezen: thans heeft hij, naar wij vere nemen, de vrijheid, om zulks viermalen ter week te doen. Hier volgen negentien namen, die in de tegenwoordige. omstandigheden, ‘niet openlijk behoorden te ia vermelds ED. DE VOGEL IN DE KEVIE (1). De lente daalde neder, Nain weg het winterkleed, - En gaf op nieuw aan de aarde Haar Bruids-gewaad en tooi, Op beemden en op velden Is alles weer ontwaakt. Met heldere oogjes blikken De bloemen in de beek. De vog'len keeren weder, Door heuvel daauw gelaafd Reeds klinken hunne zangen Ujt elken groenstruik, Dock toen zij allen zungen, QOntbrak er een, Het zat reeds lang gevangen In 't kooitje gevangen In 't kooitje gevangen In 't kooitje gevangen, Den heeten wensch der liefde, Be zanglust weder op, _ Ads-anders lente ontwaakte, Dan, sprongt aan elka beek, Waar ieder bloemtje lachte En, \ziend’ ijk met hem sprak, En in de ontwaakte streken Der bloeijende natuur,, Sprak ’t al op zijne wijze Van Jesus liefde alleen. De reine bron van 't beekje, Zij had zijn beeld gezien 3; En daarom viiet zij helder Hem na om lem te zien, En zingt op hare reize Reikhalzend:-zijnen. lof, En vraagt aan 't oeverbloemtje: Of 'took iets van hem weet. Het bloempje licht en zonnig Zag hem met blijdschap gaan3 Kon 'tanders wel zoo vrolijk En lief uit de oogjes zien? Steeds blijft deliefde smachten, In 'tharte der natur, En alle stemmen zingen Van Jesus liefde alleen. 'Daarom streek aan het beekje Het Vogeltje graag neér, *T zong vrome liefde zangen En alles zong dan meé, *Thans is de sneeuw verdwee- En alles. is ontwaakt, [nen De, bloemen zijn. ontloken., : Het beekje viiet, alreé, En allen zien verlangend Naar 't Vogeltje reeds uit: Het Vogeltje is. gevangen En zit in, 't kooitje alleen, (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling kam hernieder, Wahm fort (1) DER VOGEL IM KORBE. Der Friihling k Das winterkleid Und gab der erde wieder Thr brautliches, gesmeid; Auf wiesen und auf auen Ward alles wieder wach, Mit klaren auglein schauen Die, bliinen, in den bach. Die véglein kehren wieder, Gelabt vom berges hauch; Schon thénen ihre bedeckt Auf jedem griinen strauch. Doch da schon alle sangen Fehlt noch ein Végelein, Er sass schon lang gefangen Im, kafig ganz allein. Er hätte die bedeckt thinen, Da, wacht, in seiner brust Der liebe heistes sehnen Und des gesangs lust. Sonst wenn der lenz erwachte So hupft an jeden bach Wo jedes bliimlein lachte Und freundlich mit ihm sprach. Und im belebten kreise Der bliithenden natur, Sprach jed's in seiner weise Von Jesu liebe nur, Des bichleins reine: welle Sie hat sein bild gesehn Drum fliest sie klar und helle, Sie eilt ihm, nach zusehn. Und singt auf seiner reise Voll sehnsucht seinen preis, Fragt ufers blümlein leise Ob es nichts von ihm weiss, Die blümte licht und sonnig Sie sah ihn freudig gehn; Wie kann sie so wonnig Sonst aus den auglein sehn? Es reicht der liebe sehnen Am herzen der natur Und alle, stimmen thinen Von Jesu liebe nur. Drum liesz so gern sich nieder Am bach das Végelein, Sang fromme liebes lieder Und alles stimmte ein. Nun is der schnee zerslossen, Und alles ist schon wach, Die blümte sind erschlossen Es rieselt schon der bach, Und alle schon verlangen Lang nach dem Vögel, Das Viglein sitzt gefangen Im kafig ganz allein. Weet -gij wat, moeder? Dat is uw kanarie-vogelt. jes toon echter het gedicht niet aan mevrouw H, zij mogt het nog erger misduiden, dan dat van den den- nenboom. Geef er evenwel een afschrift van aan, Maar denk toch lieve moeder, in geen geval er aan, om hier te komen, men zou u ongetwijfeld niet bij m. Ist den het met mijne afweigheid, niet meer zoo lang duren zale Ik ben nu eenmaal krijgsgevangene, en toch was het slechts een voore postengevecht, waarin ik gevangen genomen werd. Mij- nistand bestaat slechts daarin, dat ik den gezon-ken Catholijken geest met alle kracht, ja met boven- matige inspanning, heb trachten op te beuren, zon- der ooit eenige wet te kreaken. En met God is mij veel gelukt, daarom draag ik gaarne deze banden: Mogt het intusschen weder worden zoo als het gee weest is, dan zoeken. wij voor ons, lieve moeder, een land, -alwaar voor ons eene warmere zon schijat. Als ik kom, schrijf ik zulks. Gij en zij komen mij. Te gemoet tot Telgte. Van daar gaan wij te voet naar Munster. Ik kan mij de vreugde regt voorstellen, als wij eenmaal bij beteren toestand der Kerk weder bij elkander mogten zijn. En-ook datlieve Munster, al-waar zoo vele plaatsen mij, lief en dierbaar zijn, met al onze vrienden groet ik. Doch slechts na doorge-stane beproeving, is de vreugde regt zoet. Daarom willen wij onwankelbaar op den Heer vertrouwen, laat ons zamen bidden,. Groet allen en bemia uwen EpuarD. Maagdenburg, 16 April 1838. Meer dan zes maanden zijn. er reeds verloopen, se-dert dat de jeugdige, van liefde tot zijnen Heer enzijne Kerk blakende Priester, deze brieven schreef, die zijn edel. hart en opregte godsvrucht zoo karakte-ristiek schetsen, en nog duurt zijne gevangenschap: voort! Zijne verwachting is te leur gesteld: ten ware hij, om zijne bekommerde moeder op te beuren eene hoop uitte, die hij niet koesterde. — Wat hiervan zij, de verdiensten des waardigen Priesters zijn daardoor des te grooter voor God geworden. Zijne protestantsche moeder en zuster, heben de treurige ervaring verkregen, dat de protestantsche verdraagzaamheid en regt-vaardigheid in Pruissen ijdele klanken zijn. Mogen zij van den anderen kant ondervinden, hoe teeder ensterktevens de band der liefde is, die alle ware Cutholijken vereenigt in hetzelfde gelööt, zonder hen die dwalen van huone liefde uit te sluiten? — Het hangt van ons af, haar die ervaring te geven. Toen wij eenige maanden geleden het ontwerp voorstelden om, namens. de Noord-Nederlandsche Catholiken, den Aartsbisschop van Keulen eon crucifix aan te bieden, ontvingen wij van verschillende kanten. van aachting waardige geestelijken het voorstel, om aan zijnen verdienstelijken Kapellaan en Secretaris insgelijks een bewijs der algemeene achting te geven em cene inteekening ten zijnen behoeve te openen, daar men wist. Dat zijne omstandigheden niet ruim waren. Alvorens daartoe over te gaan, wilden wij onderzoek naar het een en ander doen: en wij kunnen thans met voldoe-ning berigten, dat de eerwaarde heer Epuarp Micue-Ls, niet alleen geenerlei gebrek heeft, maar door de liefde der Duitsche Catholijken, van alles ruim voorzien wordt. —- Maar de moeder en haar gezin derven den onderstand van den liefderijken zoon en broeder..-. en wij zouden hartelijk wenschen, haar een bewijs te kunnen geven van de belangstelling der Nederlandsche Catholijken, in het lot der moeder van zulk e Enen zu zu zu haben, welk ongetwijde op haar hart eenen weldedigen undruk zu maken: en hoe zal het den jongen belijder bemoedigen, als hij verneemt, dat zijnentwil, zo veel belang in zijnentwil, zo veel belang in zijnentwil, en in haar gezin stellen! — Wij zul-Jen ons dus gaarne belasten met het inzamelen der bijdragen, welke onze gelösten tot dat einde zullen willen doen. DE SPAANEN (I). Een spaan is in een huisgezin Een nuttig instrument; Bij iedere vrouw en keukenmeid, Van eeuwen her bekend. Een blank geschuurde schuimspaan siert Schier elken keuken: wand $ En wordt er soep of visch gekookt Dan is hij bij de hand 5 Zoo is een reine koop’re spaan Geacht bij jong en oud: Maar elk, die reinheid mint, verwerpt, Een spaan van Olmen-hout. Extempore. AANKONDIGINGEN. Bij den Boekhandelai J. G. MEYER, te Arnhem, ziet het licht en wordt alom verzonden: Gebedenboek voor Catholijken, door J. M. Hav- BER, de achtiende Hoogduitsche uitgave gevolgd door H. J. Hotrerman, R. C. Priester en Kapel- jaan te Hilversum, met. gelilographeerden titel en 3 platen. Kerkelyk Goedgeheurd De veelvuldige uitgaven van dit voortreffelijk gebeden- oek in het Hoogduitsch, welke sedert het jaar 1826 tot 1835, achttien bedragen en de verscheidenheid van ; (1) Een ingezonden stukje, getteld: Niewwerwetsche spaan en geteekend: cen Rk. C. Priester, welks plaatsing wij voor het tegenwoordige, nog niet doelmatig keurden, heeft aanlei- ding tot het bovenstaande extempore gegeven. . gebeden voor alle personen en voor alle omstandighe- den des levens, alsook. voor de overledenen,. doet den™ uitgever vertrouwen, dat aan hetzelve in onze taal, ook een ruim debiet zal te beurt vallen. Prijs f 3,00. K. H. SEIBT, Het dagel uitgever vertrouwen, dat aan hetzelve in onze taal, ook een ruim debiet zal te beurt vallen. Prijs f 3,00. K. H. SEIBT, Het dagel uitgever vertrouwen, dat aan hetzelve in onze taal, ook een ruim debiet zal te beurt vallen. Prijs f 3,00. K. H. SEIBT, Het dagel uitgever vertrouwen, dat aan hetzelve in onze taal, ook een ruim debiet zal te beurt vallen. Prijs f 3,00. K. H. SEIBT, Het dagel uitgever vertrouwen, dat aan hetzelve in onze taal, ook een ruim debiet zal Jekks offer van den waren Christen, of keur van gebeden voor Catholijken; naar de dertiende uitgave uit het Hoogduitsch. Door H, J. Hotrerman, R. C. Priester, met gelitographeerden titel en 3 platen. Kerkelijk Goedgekeurd gebonden 80 cts. * * Bij een Notaris ten platten lande in de provincie Gelderland, bestaat gelegenheid tot plaatsing van een jong mensch van goeden huize, van de R. C. Gods- dienst, en niet jonger dan 15 jaren oud (1), ter op- leiding om hoofdzakelijk in het Notariéle; — doch tevens in het administratieve vak werkzaam te zijn, tegen een defroyement voor kost, inwoning en oplei- ding van f 275,00 ’s jaars. De Platen in N.o 42 (20 October) van ons blad aangekondigd, voorstellende: De Pina-hut en de nieuwe R. C. kerk der Boassi-besmettetingen op het etablis- sement Batavia te Suriname, zijn mede aan het Bu- reau van dit blad verkrijgbaar 4 £ 1,20 het stel. "Is ter perse, en zal spedig het licht zien: Reize van la Trappe naar Rome, door den Kerwärter- den Pater Marte-JosEPH DE GERAMB, abt en procurer-generaal van la Trappe, naar het Fransch, door J. Wirz, en de versen door J. G& ne Sace TEN Broek.. Is mede ter perse: De HEER IS MIJN DEEL, Of brieven over de volharding na de eerste Communie; door de schrijver van: De Groote DAG NADERT, of brieven ‘over de eerste Communie. Naar het Fransch door J. G ue Sace Ten Broex. Ten behoeve der inrigting, voor de Boassi-besmettelingen op het etablissement Betavia, te Suriname. By J. J. ARKESTEYN EN ZOON, Bockhandelhaars te *sBosch, ztet het lickt en is alom verzonden: Geschiedenis der Nederlanden voor de jeugd; met platen portretten en-Kaarten ~. 550 5:.' ~ fie chi e Web eng « 00. Door het bydrukken van eenige Afleveringen der Nederlandsche Geschiedenis, met platen, en welke tot op dezen tyd complet" et is, zijn bovengemelden in staat gesteld, om op aanhoudend verlangen, tulks op nieuw in den boekhandelte verspreiden; zullende de prys zoo lang de voorraad strekt welke niet teer groot is, als boven blijven bepaald. Geschiedenis der Nederlanden voor de jeugd, Op nieuw over: zien en verbeterd door een’ R. C. Priester. (Tot schoolgebruikingerigt). ry a aie) lee) Le ee Ae oats ee eos, f 0 70. Met de 12 exemplaren.9 2. ww we ee f 7,00. Gebeden om de zeven gaven van den H. Geest te verzoeken, met eenige krachtige gebeden voor alle Godzoekende zielen. Kerkelijk Goedgekeurd. 2.. 2. 2. 4. f 0,75. i In de vroeger eplaatste annonce staat abusivelijk 18 jären. Men leze: 15 Ae. 8 sivelijk 18 j Aan ner Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHESTEMMEN te Grave, B, N° 28. Nummer 45. Godsthenst, Staat-, Geschieden, Letterkunde. Als JESUS dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hy:..... Heilige Vader bewaar hen, - die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat zy éen syn gelijk wi..+ee+. En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat zy allen éen zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat 2 ook in ons mogen een syn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt, En ik heb hun de heerljkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zy zouden éen zyn, gelyk wy ook één syn. Ik in hen en Gy in my, opdat zy volkomenlyk één zyn: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. — feo ee a a ee ee = 7 ” Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rik. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeverer aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven vienen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. BIIDRAGE BETREKKELIJKE DE GEVAARLIKE STREKKING VAN HET OPENBAAR ONDERWIIS IN NEDERLAND. (INGEZONDEN.) "Qui het zoo ellendig met onze schön gesteld? — "Zou het waar zijn, dat aan de jeugd zulke schönste delezingen in handen wordt gegeven?" — "Zoo hoorde ik iemand op eenen weemoedigen toon uite roepen, terwijl hij mij De gevaarlyke sirekking van het undonderwijs in Nederland overreikte, die ik hem voor eenige dagen ter lezing had aangeboden. "Ja, goede man! gaf ik ten antwoord, en herhaal dat nog, z66 en nog ellendiger is het met onze schönste gesteld; zulke en welligt nog verderfelijker boeken worden aan de jeugd ter lezing en beoefening ge geven. — - Ja, ouders! — stand mij toe een woordje in het al- meen te spreken — het kwaad is groot, onbeschrij- felijk groot. Het is te hopen, dat uwe aandacht zich meer en meer op dit belangrijke punt zal vestigen. Het is waarlijk geene weinigbeduidende, onverschil- lige zaak; dewijl het niets minder geldt, dan het het het of onheil onzer kinderen, het eeuwige en veeltijds ock tijdelijke geluk onzer dierbare panden. — Alles hebben wij immers veil, geene moeite is ons te groot, geen arbeid of inspanning te zwaar, om het belang onzer kinderen bevorderlijk te zijn; en zouden wij hen in eene zoo kiesche en gewigtige zaak als de opvoeding is veronachtzamen? — Zouden wij het kun- nen gedoogen, dat zij het venijn van verpestende boe- ken inzuigen? — dat hun gevoelens en grondstel- lingen worden ingescherpt, die tegenstrijdig zijn met onze heilige Geloofsieer? Dit zij verre van ons. Het kwaad is groot, ik herhaal het en welligt grooter, dan menigeen heeft kunnen of durven vermoeden, Waarlijk, wanneer men sommige, voor de jeugd bestemde leesboekjes inziet kan men moeijelijk zijne verontwaardiging beteugelen bij de honende uitdruk- kingen, die daarin betrekkelijk den Cath . Obligen Gods- Dienst worden aan te toonen en de valsche derkbelden, die dezelve overigens bevatten. Om dit nader aan te toonen en alzoo iets bij te dragen tot hetgeen reeds vroeger opzigtens dit onderwerp aangetoond en, gezegd is, zal ik eenige uittreksely << hang? 9370 = ter overweging aanhalen uit een boekje, dat mij bij toeval in handen gekomen en getiteld is; Brieven coor min en meer gevorderde jonge lieden, ten diene ste der scholen, zoo wel als ten algemeenen gebruihke, geschikt, door W. Goxrpe. Uitgegeven: te Leyden, éy D. pu MorriER EN Zoon 1829, twee siukjes 6.¢ en 4.¢ druk. In den 52.6 brief bl. 58, eerste stukje, van de Maatschappij tot nut van ’t Algemeen sprekende vraagt de briefschrijver: Gay ent die immer wel? en vervolgt: Zis het die zoo vele nuttige en aan-genaie schriften voor den zoogenaamden gemeenen man en voor de jeugd heeft uilgegeven; gelyk overhet bestaan van God, het karakter van JEsus, HENDRICK en ANNA, en Z. De loffelijke bemoeijing, die bier aan de Maatschappij tot nut van ‘¢ Algemeen wordt toegekend, voor cit oogenblik eens daarlatende, vragen wij, of het niet ergerlijk is, den. aanbiddelijken naam van onzen goddelijken Verlosser, zoo onverschillig, zonder eenige bijvoeging of onderscheiding, geplaatst te zien nevens de namen der verdichte personen ilenpRIK en Anna $= Kan dat de jeugd aansporen tot eerbied en hoogachting voor den gezegenden persoon des Verlosers? — Kan zij daardoor opgewekt worden tot behoedzaambeid om den aanbiddelijken naam van den Zoon Gods, nimmer dan: met diepen eerbied van de Ipenn te laten vlocijen? — Men behoest slechts eene middelmatige kennis van het. Kinderlijke hart te bezitten, om overtuigd te zijn, ho weinig’ er noodig is, om eenen schadelijken indruk in hetzelve te maken, en onze aanmerking op. het asngehaalde te billijken. Nadat in den 102.¢0 brief, bl. 37, tweede stukje, over den godsdienst der Heidenen gesproken is, waarbij ook nog al eene en andere aanstootelijkheid voorkomt, juidt het slot des briefs aldus: Hoe gelukkig zijnwy, mijn vriend! daar wif weten, dat de ware Godsdienst in een deigdzaam leven bestaat, en in een gemoedes lijke beoefening der regtvaardizheid. Zoodanige pillen, Catholikke onders! Goeft men uwe kinderen te slikkens — Hoort gif het? — Het komt er niet op aan of men Heiden, Jood, Mahomedan of Christen zij, men heeft zich slechts als fatsoenlyk man te gedragen, (want dat en niets meer wordt door die fraaklinkende woorden verstaan en weest verzeker?, dat een meester, als hij in de heden- daagsche uitlegkunde slechts eenigermate ervaren is, ze wel op die wijze zal weten te verklaren), en maar ‘de leer van W. Gorps mag men zich gelukkig noes men den waren Godsdienst te hebben. ~’ Kan er wel cene valschere stelling gepredikt worden, ‘die zoo zeer geschikt is om den jeugdigen mensch ‘tot die beklagenswaardige onverschilligheid aan te zet- | ten, die in, de Jaatste tijden zoo schrikwekkend is toegenomen? — Kan men iets vernuftiger uitdenken ‘om afkeerigheid van alle uitwendige Godsdienstoefe- ning in te boezemen, ten minste, als overtollig en noodeloos te doen beschouwen? — Wij kunnen het: bezwaarl In den 106.€9 brief bl. 42 en volg. Wordt over de kloosters gehandeld. Na dat men daar over veel gegesproken, en vooral niet verzuimd heeft om de eere ste sporen van het afgezonderd leven bij de oude Heie. denen. op te snuffelen, zoo volgt er: Ar was cen tijd» perk, wanneer men het als een zeer verdienstelijke zaak beschouwde een hlooster te stichien en te bea schenken of zelfs in een hlooster te gaan. — Deze wanorde heeft Lurner door de kerkhervorming het eerst beginnen-te stuiten en naderhand heeft men al meer en meer de nutteloosheid en. schandelykheid der hlodsters leeren inziens Bi de Roomsgezinden vin- den 24 echter nog plaats en zy staan allen onder bevel van den Paus, : Zou men hier niet mogen vragen: wie eigenlijk die nutteloosheid en schadelijkheid der kloosters heeft in- gezien? — De trouwelooze eedverbrekende Monnik Luther en zijne volgelingen, ja, maar wij Catholijken immers niet, zoo als de schrijver zelf. bekent; en is het derhalve niet bitter grievend, dat zulks den kins deren wordt voorgepraat in schoolboeken, voor Catholijken zoo wel als Oncatholijken bestemd? — Het ellendigste leven, zoo luidt het slot van dezen brief, leiden de monniken van de orde de la Trappe, die nog v oor 150 jaren in Frankryk gesticht werd. Hen Trappist. moet dikwerf vele dagen doorbrengen zonder eenkel woord te spreken, mag zich des winters enkel staande warmen en. des zomers 2yn zweet niet afwisschen. Si/echis eenmaal op den dag, fe weten des middags te vier uren, mag hy iets elen, ‘moet buitendien veel vasten, veel bidden en zingen, mag over geene zaak zine gedackten zeggen en wat dergelyke ongertjmdhkeden al meer zijn. — Het is ligt te begrijpen, dat. dit alles niet tot het wezen, van. de, Godsdienst kan behoore en dat het enkel het biygeloof en den lediggang vermeerdert. Hetzij ons vergund een oogenblik den diepen ernst, die het onderwerp anderszins vordert, te laten varen; onze gemoedstemming noopt ons daartoe. : Kenen Trappist smullebroer te noemen, neefi, dat gaat niet; de kleinste schooljongen zou het niet gee looven; want de sirenge leefregel der Trappisten is té over bekend. Zoo maar glad weg te zeggen, dat die menschen- als de steur van den wind leven, kan even min, onze jonge lieden zijn, als halve of heele ge- leerde, te wel in de naturkunde bedreven om daaraan geloof te slaan. — Wat dan gedaan? — O, vindings rijkheid! — O, vernuft! -—- men laat hen éenmaal daags IETS eten (een weinigje, zoo veel als niets, kan meester er behendig bijvoegen)} en buiten dien nog dikwijls vasten! — Wie voelt niet waar dat heen moet? — © loosheid!— ©, schalkachtige boosheid! — Het is wel waar, dat men slechts de berigten uit vrije landen heeft na te gaan, om te ontwaren, welken invioed het aanhoudend smalen op kloosters en kl odse — terlingen heeft uitgeoefend. Nimmer toch is, welligt — de zucht tot het afgezonderde leven 200 sterk geweest als thans; welk zonderling verschijnsel, als men het zoo noemen mag, ook in de nog altijd woelige pro- vincie Noord-Braband wordt waar genomen. Doch heeft het den goedertieren God tot hiertoe behaagt, de oog- merken der boozen, in dit opzigt, middagklaar te ver- ijdelen; betaamt het ons daarom onverschillige toehoor- ders te zijn bij de verleidelijke woorden, die tot onze kinderen worden gerigt? Moeten wij daarom minder nandrang gevoelen om onze verontwaardiging uit te boezemen en onze waargchuwende stem te verheffen, Wanneer men leesboeken ten dienste onzer gemengde scholen aantreft, waarin openlijk ten spijt der Cathoe. Likken, geleert wordt, dat de kloosters nwéfelos en schadelyk zijn en enkel het. Bijgeloof en den lediggang vermeerderen? — Dat ware eene ondankbare onverschilligheid, eene lafhartige stilzwijgendheid, waar-voor. de goede God ons behoede. Nog een staaltje uit den 117.0 brief bl. 67 en volg, welks onchristelijken in niet dan met huivesing afschrijf. BMe Turken — zoo wordt daar gezegd — hebben eene andere Godsdienst dan wiz. Onze Godsdienst werd, gelyk gy weet, door eenen God van afkomst, snet name JEZUS, geslicht. Deze leeraarde, hoe men God leeren kennen en hoe men leven moest om geluk: hig te zijn. De Godsdienst der Turken is gesticht door Manomen, en Arabié geboorlig...ssee-0- In plaats van zich an een lui en gemakkelgk leven over te geven, vatie hij het voornemen op om eene nieuwe Godsdienst uit zag dat de Heidenen afgodery dreven en de Christenen zich aan den bee Idendienst en vele wanbepruppen overgaven. De Godsdienst weer zuiveren en beweerde derhalve, als de eerste grondwaarheid: er is maar éen God @nZ evsecesee Hoe versiandig en welmeend dit nu ook gedacht mogt wezen, het beviel nogtans zine landslieden SNRCE witc ele: e109 106 ow Met deze leers stellingen en voorschriften van MAnMED is ket naderhand even zoo gegaan als met  gevoelen waren, om het verachtelijke boekske met verachting ter zijde te werpen en er slechts met eenen wenk tegen te waarschuwen; doch de overtuiging, dat het gee drochtelijke werkje, wel verre van aan de vergetelheid Overgegeven te zijn, vrij algemeen op onze scholen moet gebruikt worden, deed ons van besluit veranderen. Niet alleen toch bleek ons dat in 1829 de zesde drink van het 1.¢ en de vierde drink van het 2.¢ stukje in het licht was verschenen, maar de schrijver of vertaler, welligt, want hij heeft op den grondslag van een Hoogduitsch voortbrengsel gebouwd, maakt met opbef van den bijval van zijnen arbeid gewag. Na in het voorberigt voor den vierdendruk, dat ock voor den zesden is geplaatst, met zoo veel woorden te hebben gezegd, dat zijn wensch was geweest een leerzaam en onderhoudend leesboekje voor de jeugd te leveren, hetgeen tevens voor schoolonderwijzers en anderen, dio zich met de vorming der jeugd be Zig houden, allerlei nuttige stoff zou opleveren, tot gesprekken met de kinderen, of om hun iets ter oefening van taal en stijl in de pen ‘te dicteren en te laten na-schrijven, Jaat hij, met eene merkbare zelfvoldoening. Volgen: "Nicht allein waren de oder gewöhnlichen, der unkünstlerigkeit (?) vrij gefallen, der unkünstlerigkeit, der unkünstlerigkeit, zu künstlerigkeit, binnen het verloren geheel uitverkocht, zodat er eine vierde unkünstlerige noodzinken is geworden, ters wijl van hetzieren ook eenige zer goede Fransche vertärkung, ten denn der schönsten is uitgekommen; maar ook mogt ik weleer als schoolopziener (#) in mijne betrekking tot onderscheidene schönsten ook bij ondervinding zien, tot welk een veelvuldig en uitgebreid gebruik de onderwijzers der jeugd het boekje bedecken strekken, eng., eng." Na meenden wij, in plaats van het stilzwijgen te moeten bewaren, het onzen duren pligt te zijn luide te spreken, on onze Catholijke Jandgenooten met allen ernst tegen dat onchristelijke gedrocht te waarschuwem zoo als wij hebben gedaan en nogmaals met nadruk herhalen. OQuders! Catholijke ouders! Weest op uwe hoede! Ziet welte aan welke onderwijzers gij uwe kinderen toevertrouwt, welke boeken- zij in handen krijgen en hoedanig grondbeginselen hun worden ingeprent. Zijn uwe eigene kundigheden niet toereikend, om u daaropmet veiligheid te kunnen verlaten, raadpleegt dan kundige, godvruchtige lieden, raadpleegt uwen Herder en Zie!- zorger, en kunt gij slechts van verre vermeiden, dat onderwijzer of leerboeken mistrouwen verdienen, geelt dan miets, volstrekt niets, toe; de zaak is van zoo groot gewigt, dat zij de maauwlettendste bezorgdheid dubbel waardig is en gebiedend van wu vorderte En gij, Catholijke onderwijzers der jeugd! opurust eene niet minder dure vwerpligting. Het onderwijs, toch, zoo als het algemeen in ons land wordt vitge- cefend is niet alleen in zijne grondbeginselen vergil» im 9D = tigend, maar. de dagelijks uitkomende verderfelijke geschriften verpesten het al meer en meer. Dit.is u tigend, maar. de dagelijks uitkomende verderfelijke geschriften verpesten het al meer en meer. Dit.is u tigend, maar. de dagelijks uitkomende verderfelijke geschriften verpesten het al meer en meer. Dit.is u tigend, maar. de dagelijks uitkomende verderfelijke geschriften verpesten het al meer en meer. Dit.is u tigend, maar. de dagelijks uitkomende verderfelijke geschriften verpesten het al meer en meer. Dit.is u tigend, maar. bekend. Welaan, laat u niet met den tijdstroom me-deslepen. Gevoelt uwe waarde en die van uw beroep; beseft uwen pligt en rigt er uwe handelwijze naar in. Gebruikt goede schoolboeken en geene andere, hoe karig 2ij ook voorhanden zijn, zij zija er toch. Tracht alzoo-aan de jeugd, die aan uwe zorg en opleiding is toevertrouwd, gezond voedsel voorverstand en hart toe dienen, in plaats van die verzwakkende en maag-bedervende spijzen, die thans zoo algemeen in zwang zijn. Gedenkt, daar uwe beroepspligten niet blootelijk van uvorderen, den kinderen lezen, schrijven en rekenen te leeren; dat uwe hoofdzakelijke bestemming is om de zaden van ware godsvrucht en reine deugd in de jeugdige harten te strovijen, zd6 te strooijen, dat zij daarin kiemen, wortel vatten en welig groei-jen om eenen rijken en gezegenden oogst voor tijd en eeuwigheid op te leveren. Ook tot u, Eerwaarde Geestelijkheid! neem ik de vrijheid, ten slotte een woordje te rigten. Toon, dat de zaak van het onderwijs de uwe is. Laat u welge- vallen om met de onderwijzers uwer gemeenten in naau- we betrekking te staan, wegens de vorming en zede- lijke opleiding der jeugd. Uwe belangstellende bezorgd- hieid, met welberadenen ijver aangewenden, zal eenen ‘weldadigen invloed uitoefenen en zegenrijke vruchten voortbrengen. Beschouw, ik bid het u, de zaak niet als gering. Het onderwijzer kan en moet, volgens de tegenwoordige schoolinrigting, de denkwijze van het opkomende geslacht ten goede of ten kwade leiden. Hij is het, die de weeke kinderharten, als het ware in de hand heeft, om die naar goedvinden te kneden en er afbeeldsels in te maken, die hem welgeyallig zijn. — Het is meer dan tijd, daarasn ernstig te denken. God geve, dat mijne woorden wel begrepen en ala gemeen behartigd worden GEREFORMEER DE STEMMEN OVER CATHOLICISMUS EN PROTESTANTISMUS. (Vervolg van bladz. 365), Intusschen is bij al het verbasterde en tegen christelijke in de leer en magt der Roomsche Kerk toch nog steeds een over: blijfse van waarheid niet te miskennen, dat genoegsaam kan zyn. voor den zoekenden naar heil, voor den vragenden naar heil, voor den vragenden naar het Christelijke Kerk. Wan dien kant de zaak beschouwende, heeft men zich nog minder te verwonderen over, de toenemende vorderingen van het Catholicismus tegen over dat Protestantismus, waarvan de Neologie der Keuw al meer en meer en pit uitzoog, en dat zich op zoo vele plaatsen en bij zoo vele belijders vergenoegt met roem in menschen en voor menschen, van verlichting, van beschaving en wetenschap, waardoor zij zelvye niet vermoedt dat het Woord van God op meer vervuld. wordt: zich uitgevende voor wizen, 2yn 2y dwads geworden,”” Wat dunkt'u, eenvoudige, heil- en God zoekende” Protestanten! Van. deze ‘schilderij? Het Protestantis< Mus der Lutters en Calvynen, beweerde een zu verwenden Christelijke kerkte hebben daargesteld. Hoe is er nie de neologie der eeuw in geslaagd, om in drie eeuwen tiyjds, van die zuivere Christelijke kerk, aanwier leden men den Bijbel, Gods woord, tot eenize rigt von leer en leer en meer en pit uit te zuigen! Om gee: ne andere reden, dan oindat die gewaande Zuivere Christelijke kerk, de magt niet had, om het indrinigen van de neologie der eeuw te beletten; omdat ee neue bepaalde leer in die zuivere Christelijke kerk, lijnregt strijdig was, met haar aangenomen principe: dat de Bijbel de eenige henbron der waarheid is: en de neologie der eeuw, zich even goed en met het-. Zelfde regt als de Luruers en Catvynen, op den Bijbel beroept; en op dezelfde gronden het Protestantismus der Luruers en Canvynen bestrijdt, op welke deze het Catholicismus bestreden hebben. : Ae ith, Neen, in de deer en macht der Roomsche Kerk, is- niets verbasterd, niets tegen-Christelijk. Integen- deel, is juist Aare macht, echt Christelijk; want zij’ ontviog die van Jesus Curistus zelve, in de perso- nen zijner eerste Apostelen, aan wier hoofd zich Pes Trus bevond, aan welke Hij stellig beloofde, dat de geest der waarheid hen in alle waarheid leiden en tot in eeuwigheid bin bebjen bleiben zou: en dat Hij zelf met hen zijn zijn zou al de dagen tot aan de volein- ding der wereld: hare leer kon dus niet verbasteren’ en zelfs tegen-Christelijk worden, of de Zoon Gods’ zou in zijn bebjen hebben gefaald. Dit is dan ook de reden, dat zij, die buiten deze Apostolische Möderkerk heil zoeken en naar God vragen, in haar ale les vinden, wat voor hen genoegzaam han zn! — En dit zeggen hare bitter Ste vijanden, die meermalen ronduit beweerd heben, dat «ij anti-Christelijhk ger worden was! — Wat wilt gij meer. In een soort van wanhopigheid werd ongetwijde menige ziel door het razende of ondermijnende Rationalismus uitgedree ven uit den Chaos van verwarring van een met de daad ver. loochend Protestantismus, om in het Babel der Roomsche Kerkten minsten nog de kruimkens te vergaderen, die van de open-baring der waarheid Gods aldaar nog als onder de tafel gevonden worden. 3 Het Babel der Roomsche Kerk! Ja, zoo noemden het de Lurners en Canvynen, terwijl zij de eenvou- dige menigte toeriepen: » Het is gevallen, het is » gevallen dat groote Babylon..... Gaat uit van » haar, myn volk opdat gi niet deelachtig wordt » aan hare misdaden en niet ontvangt van hare pla- » gen (1)... Komt tot onze zuivere Christelihe » kerk; deze geeft aan u den Bijbel, Gods woord in » eigen handen: dien kostbaren schat heeft de Room- » sche Kerk voor u verborgen, omdat daarin hare » gruwelen en afgodery, vermeld worden...!” En (1) Opens. XVIL1, 2, 4, : Ff, wat is er nu geworden van dat: Gods volk,. dat’ van ‘uit het zoogenaamde Babel is uitgegaan, met den Bij- bel, Gods woord, de geheele openbaring Gods in de band? » Ineene soort van wanhopigheid w ‘uit het zoogenaamde Babel is uitgegaan, met den Bij- bel, Gods woord, de geheele openbaring Gods in de band? » Ineene soort van wanhopigheid w ‘uit het zoogenaamde Babel is uitgegaan, met den Bij- bel, Gods woord, de geheele openbaring Gods in de band? » Ineene soort van wanhopigheid w ‘uit het zoogenaamde Babel is uitgegaan, met den Bij- bel, Gods woord, de geheele openbaring Gods in de band? » Ineene soort van wanhopigheid w ‘uit het zoogenaamde Babel is uitgegaan, met den Bij- bel, Gods woord, de gehe Erde ongettet - Seld menige ziel door het razende of ordermen- Dere Rationalismus UITGEDREVEN UIT DEZE CITAOS DERE VERWARRING van een met de daad verioo: Chend Protestantismus, om in het Babel der Room- sche Kerk ten minste nog DE KRUIMKENS TE VER- HEID GODS. ALDAAR NOG ALS ONDER DE TAFEL GEVONDEN WORDEN. — Hoe! in eenen tijd, waar- in men den Bijbel, Gods woord meer dan ooit, ja bij millioenen verspreid en iedereen dus de geheele open- baring Gods in handen heeft, kunnen de wanhopizen in de Roomsche Kerk, nog de Aruimkens vergade- ren, die van de openbaring der waarheid Gods al- daar nog als onder de tafel gevonden worden, en die GADEREN, DIE VAN DE OPENBARING DER WAAR= GADEREN zijn, tot voeding van hen, die naar heil. Zeken en naar God vragen! Ja, komt gij allen, die door het razend of order- miynend Nationalismus, uit den chaos van verwaring, van het Protestantismus witgedreven wordt! In de Roomsche Kerk, zult gij niet slechts Aruimhens der goddelgke openbaring onder de tafel, maar de geheele openbaring Gods en het brood des levens, dat uit den Hemel is nedergedaald, om de spijs onzer ziel te worden, vinden: gij zult er verzadigd worden en rust vinden voor uwe conscientie! Men vergete toch nimmer zoo in de billijke beoordeeling, als in de wettige bestrijding van het Pausdom, dat sedert eeus wen dit ontzachelijke verschijnsel in de geestelijke en staatkundige wereld, uit twee nevens elkander bestaande, elkander voor een tijd niet gantsch uitsluitende beginselen bestond: een beginsel van Christendom en gelof, uit kracht zijnerstichting; een beginsel van anti-Christendom uit kracht zijnerstichting. Bestrijning van hetzige kan noort wettig zijn; zijn is altoos eene daad van onchristelijke vermetelheid, eigenzinnigheid en ketterij. De Heer heeft gezegd: Wie de Kerk niet hoort, zy u als een Heiden en Tollenaar: en de Apostel Joannes, verklaart uitdrukkelijk: » Wie God kent hoort ons: wie van » God niet is, hoort ons niet. Hieran kennen wij den Geest der waarheid en den geest der dwaling.” Het is de ongerijmdheid zelve, dat dezelfde Kerk, die, uit hoofde harer instelling, een deginsel heeft van Christendom en.geloof, tevens, uit hoofde van ont-aarting, een beginsel van anti-Christendom zou kunnep hebben. De instelling was goddelik; de eeu-wigdurende bijstand van den Geest der waarheid was an haar belöffd; de God-mensch had aan haar gezegd: Wie u hoort, die hoort my: wie u veracht, die veracht my; onderwijst alle volken en leert hen alles onderhouden, wat ik u bevolen heb. — Om te durven beweren, dat eene Kerk, die zulk eene instelling en zulke beloften heeft Zoodanig kunne Enten, dat zij een deginsel van anti-Christendom, bevat, moct men-al; eenéh jzeer hoogen graad. yan vermetelheid. en verblinding bereikt hebben. Het oude Catholicismus was also eine Rerzec, under wie er hart two volken tegen elkander stieten, two werelden gee verwenden, die beiden openbaar moesten worden, en nog meer openbaar zullen worden, naar mate de tijden zullen rijpen. Dat mag exegese genoemd worden! Het Pausdom en het Protestantismus, zijn de twelingen, die in den schoot van het oude Catholicismus tegen elkan-der stieten! Natuurlijk moet dan het Pausdom Ezau en het Protestantismus Jacop zijn!!! Dat intusschen die Schriftgeleerden bedenken, dat de Catholicik Kerk nouit afstand van haar regt van eerstgeborte heeft gedan en zij zich alzoo te vergeefs vieijen, de zee geningen van den eerstgeborenen op het hoofd van den jongsten te zien nederdalen. De Reformatie, gelijk alles-in de wegen en daten Gods, op eens en onverwacht verschenen, en toch lange tijden en eeuwen in het verborgen van God toebereid, ging uit van het bin-nenste der Roomsche Kerk, en bracht haar Christelijk element bij wege van scheiding aan het licht. Zij plaatste het Woord van God Op den kandelaar 3; zij riep den naam van Jesus Curis tus als den eenigen Naam van verlossing en zaligheid uit; en de duistere holen van Rome werden inal hunne afschuwelijk- heid ontdekt, een gedeelte harer muren stortte in, haar alge- heele nederlaag scheen ophanden. Maar de Hervorming was de Curisrus niet, wiens verschijning — alleen den Antichrist en al wat antichristelijk is zal doen verdwijnen; zij was slechts een Euta, een Jonannes de Dooper, zij was een wegbereid- ster, een getuige, een stem.”” Tot zulke belagchelijke, of liever beschreijenswaar- dige dweeperijen wordt men vervoerd, door een ver- standeloos bijbellezen, met het oog des vooroordeels, met kettersche overleveringen in het hoofd, en haat’ tegen de Moederkerk in het hart! et Het is onwaar, dat de Reformatie onverwachts ver- scheen: reeds waren de oproerige Wicterr en Huss, hare voorboden geweest;-en door deze hechtede zij zich, als een schakel, in den langen ketten van ketterijen, van welke Simon de Tovvenaar, Creintaus en Egion, de eerste schakels uitmaakten. — Dat is, zij sprak in dit opzigt, de taal der Room sche Kerk, die nooit opgehouden heeft, den naam van Jesus Curistus, als den eenigen naam die onder den Hemel gegeven is, door welken wy moeten — SY4 ot é § zalig worden, aan alle volken te verkondigen, en die daarmede naar het bevel des Heeren, zal voortgaan ~ tot aan de voleinding der wereld; maar zij moet ook de bevelen des Heeren, aan de volken bevelen des Heeren, aan de volken bekend maken en ze deeren onderhouden; zij moet hen allen onder- ewijzen in de leer, die zif van Jesus Curistus ont- vangen had. Daarom sluit zij alle ketterijen, alle dwa- jingen, zoo nieuwe als oude, zoowel Rationalismus en Neologie, als Arianismus en Manicheismus bui- ten haren schoct. Maar die taak was aan uwe Re- formatie niet opgedragen: zij had geenerlei gezag, om eenkel leerstuk te handhaven; zij moet volgens haar principe alle gevoelens, alle dwalingen toelaten, Zij was reeds door dat principe veroordeeld, om een- maal, dien chaos van verwarring te worden, waaro- ver men thans klaagt.. - De On decken van de afschuwelijkheid der holen, van de Roomsche Kerk en het gedeeltelijk instorten harer muren is te beuzelachtig, om er ons bij op te houden. Het Pausdom zoude of kon door haar niet omvergeworpen worden, gelijk zij zich wel eens daarmede gevleid heeft. Zoo moet men dan toch erkennen, dat de Reforma- tie zich wel eenS met hersenschimmen gevleid heeft, waarvan men thans erkennen moet, dat zij niet hon dem verwezenlijkt worden! Wij Catholijken, vieijen ons niet met ijdele droombeelden; maar houden ons verzekerd, dat de beloften van Jesus Cuaistus, on- wankelbaar zijn; en, diensvolgens, dat de Kerk, die op de Steenrots Petrus gebouwd is, en die hare vij- anden: het Pausdom, noemen, alle aanvallen van die poorten der kel, zegepralend zal doorstaan; dat zij nooit vallen zal! Integendeel, uit den schok, uit het licht en den zegen der Hervorming verkreeg zelfs de Roomsche Kerk eene vernieuwing van leven, niet bij wijze van medicijn, gelijk de Roomschen soms toegeven, maar bij wijze van voeding door dat eenig ge: _ zonde brood yan Gods eigen ea waarachtig Woord.” Kan de verblindheid nog verder gaan Aanvanke-lijk beweerde men: dat de Bijbel Gods eigen en waareachtig woord, door de Roomsche Kerk met opzet was verdunkerd geworden, dat al hare afgodery, en gruwelen zoo als men het neemde, daarin duidelijk aangewezen en verordereld werden: en thans komt men vertellen, dat dit eigen en waarachtig woord Gods, by wize van voeding aan de Roomsche Kerk, eene vernieuwing van leven heeft geschonken; dat de schok, het licht en den zegen der Hervorming, wel verre van de Roomsche Kerk te doen vallen, integen-deel, aan dezelve eene vernieuwing van leven heeft toegebragt. Hieruit blijkt dan toch wel, dat de Room: sche Kerk geen belang kan hebben, bij het verdonkeren van het eigen en waarachtig geschreven woord Gods, het het het eigen en waarachtig geschreven woord In haar vervald zijn en nog vervuld zullen worden, haren strijd en eindelijken zegepraal bevat, en alle scheuring, alle sekeiding van haar, uitdrukkelijk veroordeeld, Romes. iverigste, vooral hare bekwaamste verdedigers leerden op vele plaatsen van de Hervorming zoo veel als hun maar eenigzins mogelijk was zonder zelve tot die Hervorming over te gaan. hae En wearom zouden de verdedigers van Rome, niet van de Hervorming leeren, op welke wijze zij de Hervorming te bestrijden hebben; met hare eigene wapeng. Rellarmija werd al vechtende gedrongen tot de belijde nis van die gerechtigheid des gelöst en verzekerdheid der za ligheid, die op de groote banier der Reformatie met onuite wischbare letters geschreven stonden,” : bye Brommende woorden, zonder zin. Krachtiger be- strijder heeft de Reformatie wel nooit gehad, dan den beroemden Kardinal Betnarminus! Waarlijk, die geleerde en godvruchtige man, behoefde van de hervors ming niet te leeren, dat er geene geregtigheid zijm kan zonder gelöst; WANTED: Des oder verkäufiger, kleiner der Kerk: en dat hij tevens even goed wist, dat het gelöst zonder de werken dood is, en geene zuckerheid der zaligheid oplevert, blijkt hier uit, dat hij Aartsbisschop van Capua zijnnde, jaar-lijks het derde gedeelte van zijn inkomen aan de are men gaf; dat hij zijn weldaden door anderen liet uitdeelen, die den last hadden, om zorgvuldig te verbergen, wie de weldoce er was enz. Overigens heeft het tegenwoordice Protestantismus al vrij wat van die onwitwischbare letters van de groote banier der Reformatie, uitgewischt. (Het Vervolg hierna.) 