None
None
Reeds dadelijk in het Tweed Bodrijf ziet de lexer tjn vrees verwczeil. lijken, en verncemt by. hoe de aftocht der belegeraars niet meer dan ocn krijgsliat was, bestemd om de Amfterdammcrs in flaup te wiegen. cn op cenmanl bet lang beoogde doel to l.ereikcn Egmond ontvouwt zijn plan aan do hoplicdcn: on by doet dit met dio kort- en klaarheid, welke den bckwamen Veldheer kenmerken. Do tocfprniik, waarmedc by ban inoed zockt ami te vnren, is con waar model voor een prokJamatie, en zou in alio tijden cn ondcr alio omftandigheden gefchikt zijn de beite uitwerking te doen. Digitized by Google 432 KKITISCII OVERZICHT VAN AEM8TKL. Zeer gcl Nukig kontrastcert hier met den man van hoog befchaafde vormen. Gelyk Egmond wo (It voorgefleld, de Maarchalk Diederick v:in Haerlem, dien wy reeds door Willebord hebben hoorcn beftempelen als hind van lioafd, Ait nimmtr luyjirtn wit Art* rede hocht btfcheyd, maer 't veld bthoud met krijltH. De wcinigo wooplen, wolke hy met den Veldheer wisfett, bewijzen rccds, dat de gcvcinsdo twist, waarvan de Proost gcwaagd bad, al licht tot cen wczoniijkcii *ou kunnen ovcrflaan. Allergiscst bekchreren" do  ecu komiaeh clement, dat cr uatuurlijkbeid aan geeft, wclke center nergenda in bocrfche plathcid ontaart. Wat den lici van Edelingen t etrcft, die het Twcedc Bcdrijf van 't Dcrde febeidr, ontwijfclbanr is hy hot minfic brok nit hot geheelc dichtftuk: en ik xoft ateker dnrvon ficllcn. dat het als een vroegcr vervaraardigdo en bier ingclaschfc toplnp kxn worden nangemerkt. Ken behagelijke afwisfcling, na hctgeen vooraf is gegan, biedt het liutslijk toonecl an, waarmedc het Derdo Bedrijf gciipend wordt. Onnoodig is het, icts tc xeggen tot lof van den Drown van Rodclocb, al* inoestcrftuk van poczy genoeg vermanrd: doch wnt ik niet mag nalnten op Te meinen. is, dat, terwijl in vele andero dramalifohc voorthrengfelen zoodanig droomen allen 'ijn ingevoerd om ecn fraaie tirade ic verkrijgen, die van Radelorh dnar-en-togen volkomen pa?t in do geheelc fchildery. En zich even goed op naturliche ols op acsthciifchc grouden laat motivcercn. Na tuurlijk is hy; want hotgenc wat zy flapenden vcrnomen hcoft fluit zich volkomen an 't goen ry byna onmiddelijk na hot nntwaken verneemi: en wien onzer is het nict geburd, recda in den droom die klanken tc hm>ron, die gorialten to lien, welkc hy "t ontwakrn on* gehoor of geichl troffen? Doch nok als bovcrinatuuriykc verfchijning is do gec«t van Machtolt hicr op lijn plaats en een voorhcreiding tot die inmcnging van hoogete wezens, wnarvan ook dc volgeridc Bedrijvcn xullen gctuigen. Het opkomcn van den adcmloozcn Deken, zijn nfgebroken vcrhaal. de jumnierklaehten cn bczorgdheid van Badoloch, do mnatrcgcl En, door Gyshrecu genotncn. Zyn loefpraak tot de faamgeroepen bondgenootcn, dat alios is weAr *ol vnnr en leven. Hcbhcn wy in dc vorigo tooncclcn het krggsroansgcwocl in 't open veld hyg©- woond, of do toederc liefde tnafrhen man en vrouw gefchildcrd geiien, wy viuden on« thands weder op ecn gcheel ander tcrrein vcrplantst namelijk tnsfchen de gcwijde kloostcrwanden, wnar het kcrslied wordt aangcheven. Dat korslicd beefi ecn cor genoten, welkc zelden aan ccnig brok uit cen dramatisch voi>rthrengfcl is te beurt gevallcn, van namelijk door dc Kerk tc xHn overgenomen: — cn 7ckcr zal nicmand ontkennen, dat het die cer verdiondo; — maar zeker ook om die zclfde rcden is hot. Even all de daar op volgende IM/wig "an dtn »udtn Simeon, van bet toone.»l gebannon i 1 Digitized by Google KRITISCII OVERZICHT VAN GYSBREGHT VAN AEM8TE1 . 433 Was vadcr Willebortl een type vau den kloostervoogd, vadcr Gozcwijn is het even zeer tan din ftatigen kcrkvoogd. Gene fprcckr als ecu befchaafd bnrgerman, die ecn gclotterdc opvocding genoten heeft; dczo al* do man van hoogcr nfkomst eu rang gelijk hy dan ook overeenkomfug Von leU plan het evenbecld van den grootcn Koniiig Prianitts moot voorfiellcn. Er is icU ongemcin waardigs en plech- tigs in de wijzc wnarop dc Bisuhop do Abdi»fc en bare Nonnen annmnant ziib 4:111 bet dreigende geranr to ontirekkcn, in zijn betusting in haar bcfluit om met hem het iimrtclaarfchnp af tc wachlen. in zijn kalmtc tegen over Gysbrccht, die heni redden wil: — en niet minder fraai cn bcwcgolijk i* de wanhopige yver van de<cn om licm tot nndcru gedaihten tc brengeu gcfchillerd. In bet vulgende tooneel — want de opvolging der Bedrijvcn ftcnit niet met die Her tooiieclsverandcring over cen — verpoozen wy ons van at bet gewocl, dat bet link tot op dat oogcnblik vcnuld beeft, om te luistercn nnar bet verhnal van de jammercn, door ftad eu l»urg';ry geljen, gelijk het 011s achterecnvolgend* door Areud, door Gyabrecht cn door den Bo>le gegeven wordt. Wy hebben hicr de ua-volging van de Aentis tot in de kleiuftc byzonderheden; doch met in-ucht ncining van 't vcrfchil tusfchen cenw cn plaaU, en boveiidien geltoffccrd met ecn anntal uhoonbeden van den eerftcn rang, wclke wy nivt by Vhgilius vinden. Onder deie nocm ik: de heerlijke befchrijving der Groote kcrk: die V van den Spuren-nouwer reus: die van de verdediging vun 't Cadliuis: cn die van de nonnen, om Giaewjn verzameld. Al wie eenig gevool voor oolite poezy bezit zal in die drie verbalen telkena nieuwe schoonheden ondckken, cn, indicn zy al geiicht kunucn worden den gang van het ftuk ecnigzius te vertragon, het is my niet gcblckcn, dat zy immcr, mils sry gocde tolken vonden, eenigen toehoorder. die maar cen greiutjen fmaak bezar, hebben verveeld. Merken wy op, dnt zy nog in 't midden worden afgcwisfeld door den fraaicn rci der Maagden, die de krnchl dcr huwlijksliefde luzingcn, on door de treftendc ontuiocting tnafchen Badeloch en haar reed* verlorcn geiichten eebtgenoot. In het laste Bédrijf krijgen wy weywe, werom bandeling, en volgen elkander de nicest dramatische toeftanden op: eerst de docd van Awml van Aemissel, in den strijd gevallen eerst de lervenden opgevood om cen lanist en aandoenlijk nficbeid van de zijnen toen: dunrna bet onderhoud tusfehen Gytbrechl en den (luwen iplomaat Voorcn, die I kastel koim opeii'chen: -- een tooneel, zoo meesterlijk. zoo kunftig, dnt zelfs Witfen Geysbeck, de Zoilus. die niet afliet de tawken I'tomp te knageti aan Vondels roem, er geen feil in vinden kon, en er niet ttndci* op wist te bedenken. dan dat bet niet v;in Vondel was — oeh, ware dit zoo! Nederland zou een grooten dichter nicer tellen: voorts, den zoo aamlocnlijkcii twist tasichen Gysbrecht en zijn guile, die zich noeh door zijn bedreigingen, noch door de vermnningen van Broer Peter en de Kdelingen will bten ovcrbalen om haar man te verlaten. Wat diun Broer Peter hctrcfr, ook by i* wieder gehcel tidlers voorgefteld dan de overige gecsiclijkcn, die in bet treurfpcl voorkomcii: hy doet zicli nicer voor nls ecu foort vun huisknpelli Um. die olle fprcckt waar het hem gcveigd wordt, of wnnr by oordcelt. dat zijn raad van mil knn wtven, en zich voor 't overige befebciden op den nehtcrgrond houdt Be verfebijning van den Engel, die aan Gysbrccht het bevel brcngt om zich in l« fclicpcn, is door vclcn gegigpt, die den rcgcl van Horatius: AVr Drus iultffit dojnus cinque nodus — hicr ta 1 tocpasling befchotiwden. Ik mccn cehter bet invoeren van ecn hooper KlilTINCIl OVER. Wezon cciiigzins tc kuuiien rechtvaardigen. Voorcerst is ilio insfc'icukonist reeds vroeger in het ftuk voorbereid. In den druuui heeft Maehtelt ami Madeloch dc horchcrroing van Gods Engelen toegczegd: later, na den val van 't Stadhiiis, sict Gysbrccht ecu..hclderc wolk," waaruit een, Item" voortkomt: cn door dit cen eti under is alzoo reeds aun^cnezcii, dnt Gysbrccht en dc zijneu xich under den in-vlocd en de bei'chermiiig der gec*:euwacrcld bevinden: terwyl van den dronom tot de onzichtbare fieni en van dcze tot den zichibarcn Engel cen climax valt wanr le icnicn, die nan den cisch der knnet voldoct. Dan, iu dc tweede plaats, kouit Km fuel niot ongcrucpen uit de lucht vnllen. Maar wordt z'dn verfchijning gemetreten door lict vuorufgaand gebed van Broer I'etcr, cn is het de fcbuld van Vondel niet, indien dit gebed ten loonecte wordt wcggelaten. Eindeluk, ten derdc, lioude men wel in 't oog, dat het ftuk niet kon oindigen allcen met het vortrek van Gysbrecht en de sljnen uit Amfterdaui, wat cen vry koud cn dor Hut sou wczen. Niet Gysbrerlit, de Stad zelvc is de hoofdporfoou van 't ftuk, cn nu inoest, na de verfelieving van hoar vervörend, de voorfpelling van haar tockomstigo grootheid volgon, wilde in den toefiouwcr niet otivoldaan heen tendon. Die voorfpelling nu kon door gecu iniiidcren mond dan dien oen« Engels gcdaan worden; cn ay inankt dan o Ook Hot voornaamflc doel uit inn Kafaels toefpraak. L)ic toefpraak ftort vcriroosting en rust in do gefchoktc gcinoedcrcn van Gysbrei-hl en de xijnen, en geoft aanlciding, dat do kalme ftemming, onder dc perfoncn otitftaan, en waarmcde bet trcutspel eindigt, rich ook aan den tevrc.lcn geftcldcn toefchouwer mode leclt. Ik heb, by hei wijzen op do vootlreffelljke fcbildcriiig der karakters van de oudcr-fcheidone perfonaadjen, op7o:tclyk tot nog toe gezwegen van dal van den hoofdpcrfuoii: en sulk* oradnt dcze wcl cen afcondcrlijko bofchouwiiig vereil'cb-. Naar een byna nlgcmcen gevoclen, is Gytbrcvht in den gron l cigcntlyk cen misselk held: — de man. die ahyd en overal tc laut komt: die zijn tnd beftccdt met, waar hy handilen moet, op torens cn in boomen te klimmcn: — in 't kort, die 't rerdient, dat hem zijn ftad ontnomon worde. Deie beoordeeling van den arnien Gysbrecht heb ik hondcrJen malon gvhoord: cu dat niet uit den inoud van ontevrcden critici, van vittcrs of bcJiller*. Maar uit dien van onbovooroordcclde Iczera of locfchouwera, uit dien van man cu van vrouwen, van inlanders en van vreetndelingen, ja uit dion van incnfclicn die voor t overige hoog liepen met VondeU t'reurfpel, en het half van buiton kenden. — En tocb is, naar my no hefchetden mccning, die bcoordecling gchevl oujuist cn 011- billijk. Jk hoop ook by n>y>i Icier* dc overtuiging hieivan, die by my befiaat, te doon geborcn w.irdcn: en men verguune my d:\arom, nog eeumnal met lieu het gehcele ftuk, voor zoo verre lict up den held bcirekking hevfr, le doorloopen. In de allccnspraak van Gysbrccht word) hy gecug/ins afgefchcist als iemand, die traag in 't handelen was of 't gevaar ontweek. Van het Telegende gelungen gettigen, v. 1.6-108, 144—150; t. is waar, lict is bier zijn eigen, wäarmede wv to do den heben; doch dez bedenkende, welk in 't yewone leven göttig sou zijn, vervalt, wenn u. w. bedenken, dat Voudel hier gecntxins vednicht kan worden, Gysbrecht undere woorden in den mond te leggen, dun die met de waarhoid volmaakt overreenkamftig zijn. In der de Bedryf, wann er Gysbrecht verneemt, dat de vyand in stad is, dan, 'tis waar, is t cerfte wat hy doct, den Schreyerstoren te bcklimiucn. Dach men vergeten niet, dat hr, als 't oppcrhoofd der bolcgerden, ohuicn' een uittoeht te duen, moet wetcn, naar cn hoc groot de uood is, cn op wat wgzc hy beat de ver- KRITISCU OVERZICIIT VAN AIMSTET,. dediging zal beftureen: en dat hy te dien cinde geen beter middel kon by de hand ucmen, dan van uit de hoogie den ftaat van zuken te gann ovcrzi.cn: — cn even- to in vergete men, dat hy, on gocn tijd to verliczen, voor hy nnar boveu gnat, gtUist, dat nieu ziju helm en haruas in gercedhc KRITISCU OVERZICIIT VAN AIMSTET,. dediging zal beftureen: en dat hy, on gocn tijd to verliczen, voor hy nnar boveu gnat, gtUist, dat nieu ziju helm en haruas in gercedhc KRITISCU OVERZICIIT VAN AIMSTET,. dediging zal beftureen: en dat hy, on gocn tijd to verliczen, voor hy nnar boveu gnat, gtUist, dat nieu ziju helm en haruas in gercedhc KRITISCU OVERZICIIT VAN AIMSTET,. dediging zal beftureen: en dat hy, on gocn tijd to verliczen, voor hy nnar boveu gnat, gtUist, dat nieu ziju helm en haruas in gercedhc KRITISCU OVERZICIIT VAN AIMSTET,. dediging zal beftureen: en dat hy, on gocn tijd to verliczen, voor hy nnar boveu gnat, gtUist, dat nieu ziju helm en haruas in gercedhc KRITISCU OVERZICIIT VAN AIMSTET,. Id houtle. Lang blijft hy dan ook uict op den toren: cn dc toespruak tot bemoediging zijncr wapctibroeders dunrt nict linger dan den tijd, waarin men vcrondcrftelleii kun, dat hy dc wapenen aangordt. Hy begceft zich hicrop ten strijdc, en watvinden wynu aatigaande zijn verriehtingen vi-rmcM? Voorccrst, in bet verhaal van Arcud: ilat hy verstandigc maatregelcii ucemt uiu bet vcrrdcr doordringen des vyands te bclctten, (vs. 1097 — 1102); - dat by iclf de voorfte wag, „om iedcr mood tc gevcu," (vs. 1103); — dat by, na in dc Groote kork deel genomen tc hebben nan den ftrijd, in al die uuupen deuzclfden mocd bi-hichl cn den Dam blccf verdedigen (v<. 1210, 1211); welke ver- dediging By eu nor lang vol hicld (vs. 1221 1222), cn dat hy op hct StadhtiU week, na 't Ian 1st le zijn f'aan gcblevcu' — al hciwclk zekcr nict van flanawheid getuigt. It is war, in 't verhaal van Gysbrecht zelven lezen vvy, dat hy wederom op een torcu kluin, v*. 1387, cn wcl op dien van *t ftadhuis; — doeh hicruii mag men hcl jrevolg niet opmaken, dat hy zulka deed oru zieh nan 't gcvocht to onltrokken: inte^cudeel, dat hy het alleen deed om bcter den tegonwoer te kunuen boflurcn, blijkt uit vs. 1345 en volgendo, waarin hy verlelt wat door hem cn zijn medelfan-ders >crricht is. Dat hy nict rucer boven o]i den toren, maar bencden by dc:i ftrijd was, blijkt uit de omrtandigheid zelve, dat hy wcg kwam: t wclk in 't cerfte geval wel ouiuogelijk gewecst ware. In het kloo>tcr gekomen, poogt hy niet alleen don liisf Chop en do overigen te redden; maar wil zelfs nog ruckeloos wrljteu tegcu 't noodlot en dc kloosterpoort lerdedigcn (vcrgcl. vs. 136S cn 1369 met vs. 1070 cn 1071), liocwel hy op diit oogenblik zich gehcel altcn hcviudt. „Gchccl alleen!" hoor ik daar roepen dour hen die 't fink hebben zijn vertooncii: ,.rn by koint met zijn hclbanrdicrs op: cu dadelijk nndnt by nls ecu bloodaart miur boctn is geloopeu, florin en zijn gctvapcudcii binnen cn xechten tegen dc Kcuncmers cn Waierlanders, dat het een aart hccfl! Wuarom nam hy geen deel aun dat gevcebt?'' _ Het doct my Iced, Miju Hcer! of Mejuffrouw! die de naniicrkiug inaakt; maar ik kan Gysbrecht alleen verdedigen uit hctgeen ik in het trcurfpcl lees, cn nict uit betgecn gy hebt zien vcr«ooncn. Hct is mijnc fchuld niet, zoo men, cn ik gelof al federt ouheuchclijken tijd, in 't kloostcr een gevecht voorftelt, dat daar ge En plaats gebad heeft, noch heeft kunuen heben; gelijk het my weinig tuocilc zal kosteu te bewijzen: Vooreerst: uit de vcrklariug vau Gysbrecht vs. 1355: Woat at mtjii vrindtn quyt tn jioud err butt t en Jtoiu : — vervylgends nit bet gchcele verhaal van zijn tocht van t raadhuig naar 'i klooMer (vs. 1357—1367), waar by beftendig in de cerfte porfoon fprcckt en nict melding maakt van iemand die hem zou vcrgczcld hebben; — Voorts, uit zijn vraag aan den Bode, vs. 1395: 1 1 of it hit Htogehjeh dot tjhij 'l (flcrvcn des Biskhops) hrbl ktuwrti ziiti? lot welke vraag geen recdon hoegenaamd zou geweest zijn, indien cr gevochten ware in 't k looster; vraut dan zou cr nicts bevrennden in zijn, dat een der volgelingen van Gysbrecht nan den ftrijd ontkomeu ware ua den moord gczicn te hebben: Lit de omftandigheid, da Bode met gecn ciikel woord vim cenigen itrijd in I klooster gewaeh mnakt: maar integendel vin ecn unrcrhindcrd binncutreiden van IlaenilUe met zijn trocpen. Van wuur dan die rechten, das meu den frieze, die in der Omolc Ltrk plants had Phad ein door Art möglich wordt, of venvard heft met den inval in 't Loost,r, dien do Bude verhalt, iif, „oin 't ipcktakel," beiden in ein heft gefrottene: — in leide gevallen ein grooten dwaashcid begoan lüst. waar Vondel of zijn Gysbrecht niet voor behocven te bocten. Was Gysbrecht werkclijk nicht in 't klooster, waaraun, lnop ik, 1111 uiciuaml nicer zal twijfelcii, dan was hut inlcgcnriecl ein bewijs vuii wukkcrheid, dat hy gaf, door nimr loan te vliegen, dat is,,,bt veil de kloostei p«ort," om dezc tot in •| ui:er»t to verdedifcen: ecu Dna.l, welke hv nkt ten uitvocr kon brei gen omdiii. Eccr by boven kwam „poort en post om veer" lagen. — Dat by toen by bet touw in 't klooster fehuitjen ncdcrglccd, en den Acmfiel ovcrvoer, om xich ami cen wi.«fcn on nuiteloozcti dood te onitrckkcn, bowijst nici« tcgen zijr. moed: en dat by op ten dorren boom kluni, om den uHoop van t treurfpcl te verneincn, even win. In t gecn by verder ondcrftaan wil, te wcten dc Doclebrug verdedigen tegen de ann!rckke«dc miters (vs. 1379 — 1385} vinden wy wedcrom eon bewijs van '» mailt wakkcr-beid, die alleen voor den nooddrang zwicht "t Js waar, dc inoed van Gysbrecht gaat met kalm overlcg gepaard; doch men vcrgcte i.iet, dat sulks in ccn Veld beer ook beta am de, cn dat de held van Vondel niet op Achilles, inaar op Eneas is gewöhnlicher. Kn al ware al bet aangevocrde nog gecn bewijs geuoeg van Gysbrecht dappcrhcid en krijgsmansdrugd, dan ma de taal, door hem legen den Ilcer van Vooren gevoerd, wunncer deze het flot komt oj cifcl.cn, uUinede de lof, welken zijn vynnd zelf hem geeft (vs. 151)1,1592), hem de krouu mm ten opzetten Daar „Gy»brecht van Acmftel" het cenige Ircurfpel is van Vondel dat n«'g wordi opgevoerd, zal ecn cnkcl woord ook over de wijzc dier ojiv. cring niet ongepnst zijn. Veel is daarin, ten opzichtc van den uitcrlijkcn toeftel reeds verbetcrd; en de lijd heugt toy, dat nodi de rci dcr Amftcrdntnl Vhc Mneghden, iioch die der Eide-lingen werden opgeführt, *t gegen oinlrcut den eerslgemeldeu nu (eert ougevcer verterstellt, omtrciit den lantficu eerst fedcrl korien tijd gel'chiedt. D>-ch wal u- bejammeren valt, is, dat wen tied nog fieds bedient van ccn zoogcuaaindc gekusstigecrde nitgavc, waarby Vondel op i jammerlijkst venninkt in geworden. De bedocling wan zeker loffclgk: doch zy werden onhandig uitgevocrd. Men wilde. om gegen ergernis aan lomwige ovcikcurigo iicden te gevon, de woorden God, Kristus. Ein. Uit bet treurfpel lichten: voorwaar gecn gemakkelijke  tutfehen Ilacrlow cn den IV riici (vs. 603—506), in die met den Proost (va 571 — 500): uit dc loelpraak van Gysbrecht an Gozewijn. v«. 1041 — 1046), uit bet tooueel wet den llode (vs. 1497— 1490): eindelijk nil hot laatflo tooncol het gebed van Broer Peter vs. (1801-1822), zijn Digitized by Google KltlTlitmi OVKKZIUI1T VAN (iYSHKEGIIT VAN AKMSTEI.. toefpraak nan Rafael (vs. 1865-1872), cn do bewaargcving van hcl kruUbeeld (vs. It»83). — Dit was zokcr nu 't mitist be^warcndc; — hoezccr op enkelc plaatfen het rijm niet langcr nitkwam cn er tlus ecn rcgol mocsi ingefchoven wordcu. Op anderc plaatfcn, waar het alleen ecu cwkcl woorJ was, 't wolk men begreep dat aanftoot geven zon, werd dit woord tcgen een ander verwiafeld, en l.ierdoor, niet leMen, of de sin of 't vuers vcrknoeid. Zoo wcrd (vs. 167): de troon van Gods vo'maeckte ortuijhd - de troon van de volmaekle vrtuohd, «»t niet uit to fproken is, even min ah „de <jel>oGrUni*ft" voor „Gods ijeboortenitit" (vs. 7063). Zoo wcrd (vs. 316) Gods tortn „nw toren" (wat klinkklarc wartaal is): zoo het Uoosler dat (vs. 549) de apptl can Gods ooytn genocmd was, 't gecn wellicht ccnigen imlruk op Dicdcrik had kunnen maken, de apptl van onzo ooijen, wot hem zcker vrij onverfchillig was. zoo ino.«tcn de vier fruaie rcgcls, waar het Dorde Bcdrtjf mede licgint. faemgefmoltcn worden in de lammc: Ik ti»k no'i naauw nvjn be/te en hoiytijds Ueerei, a<in 0;« de ke,k met al de /tad If fee (I te ijaan: — ioo het natuiirlijke Cod /./.* van Peter (vs. 830) in het flaanwi 'k Den blij vcr- andcrd, enz., eiu. Dun ik zou niisbraik maken van 't gcduld miji.cr lezcrs, itidicn ik al tie dwaze varianten wilde opgeven. Slcchts doze twee tot een tocgift. Rafael icgt nan Gysbrecht. dat hy zijn fchoudcrs onder 't krnis moot zctten, hem opgclcgd door G»d. In de uitgave volgcnds wclko gcfpecld wordt, is dit lantftc vcrandcrd in .. Votijh (.') En zulkc dwuashcden legt men een Enpel in den mond, om ergernia te voorkommen! En. cf dit niet genocg ware hat de vcrhaufelanr vs. 1856 en 1857) Rafael zegeti, Yotijh qrliuorsnrm nut Uttyn-n ik u y third. Mijll tnl is, dat tjhif Irrckl na't't telle land fan Pruijjin. Hicr hvbben wy alzoo ecn Engel, die, tgen de natuiir van nille Engelen, not Gods wil, munr zijn eigen wil komt vcrkondigen! Al dwaasheden genocg, zal men zeggen; — maar, nccn! de ergfte moeten nog kotnen. Het was niet genocg, dat do voioordeilde woorden vcrbannen wor- den, waar zy als cigen namcn voorkwnmen; ook zolfs in de fainenftolling of all Hyvoegelijke woorden raochten zy niet blijven beftaan. Gods huis mocsi in ktout- ttir, Godjditnfi in tnditnjt, Godjditnfi in dttiydtli/k, Kiiflen wtujeh in diwjiizamn men/ch, Krijttn hlotd in Jchuldloo* blotd, Kii/teiinjk in Eurcpti, cn de GiMlcrHchilijhrld van I'roost Willcm (vs. 1203) in omtrfa At/dhrid (.') verandeid wor-den. Docli de kluchtigsto verandeiing is die welke in vs. 1834 voorkomt. Dane tcrtelt de Engel, dat de Hollandsche Gcmccnte. n« 300 jaar, dna in do 16e ceuw. lich vercenigen zal Eh fchopp'n 't Roomfch nulncr met krarlit ut/t idle kctck'ii: de vcrmclding van dit historisch fcit zou. waande men. ergernis knnuen geven, en mo werd in dc plants geficld: En weotcn 't ongcloof met k-acht uit all* kerrken — wat <it klinkklaro wartaal, of een zcer flccht kompliincnt uan dc Roomsgezinden w*s, cn zeker nicer gefchikt om ben te ergcren. dan de regel zoo als die oorfproukelijk Iniddc. Eindclijk nog laat men by dc O|»vocring Gysbrecht, voor dat hy rich na den R "Il'rtff werd oprepfifti trou." ten tooneele vertoont, de beide volgenden rijinen aiijralmen: KETIKCH OVERZICUT VAN AEM5TF1.. (Giftnwr hurijety ru tcilliyf oniferxaltn, flrhnannmt vtren Iltfr... rn wilt hem hinnruhiteu. Pezr- hcf)olttlijkf regel* fchijnen niet run den vcrliniifetaar: ty komcn nlihnnds nict in ilien« nitjrnvc voor. Wic cr dc maker Tan i«, i» rcn roadlel, even a!* hoc men or loe is uekomcn, hot inla*fchrn dimrvnn noodin (e kcuron. Immcr*: net 2C«02.1c van Ilmkloch .1/jf thiHclt U- /,<»» grmckt, tfatr rot-pl ttu am </<• )<nnrl. <!ml liif hrt it mijn lfrrrt icL Ar6 Jijn firm ijffiaoril ' hiH'ft geen tin tcr wncrcM meer cn Hewitt aliliand* nict voor <lc fijnheid vnn liaar Rt-hoor, nn dat gelieel hot l'uMiek niet allcen de ftem vnn Ov»lirerbt \eniomcp.  Amsterdam. Syhrand llansz. Cardinaol, welken laatften naam hy eerst later lehijnt tc hohhon aim- gonomen, daar alleen do hoide eorfto namon voor hot eerfto van do door hem uitgogoven worken voorkomen. Do man was van Harlingen, on oen groot rekonmeester, geltjk de hicr achter volgende tytels van ile door hem in 't lioht gozondon hookeu I'rhijnon to getuigen. Men oordeelc : .Jlonderd geonietrilohe queftirn mot liaro iolntion door Syhrandt llansz. van Harlinghen Reeckenmeister tot Amftordam. t' Amltordam. (ihcdruckt hy Jan Jansz. op hot Water in do Pas-Caert". H". 118 nag. Mot inoetkunftige tigurcn (houtfnede) in don tokst. Dit work ttaat achter do Practice des Landmeisters door J. Loins on J. P. Don." Arithmetica otto RekenkonlV. Haerlem Hi3P."  (ihedruckt by Jan Bouman, Boeckverkooper op *t Water, op do hoook van do Vrouwo-Steegh: in do Lolijo under de Doornen lhW. kl. 142 hlz. Hy fond hy zijn tijdgenooten in groote achting; althands J. II Ja-richs van der Ley, in de voorrede van..Hot guidon Zeeghel des groto-ton Zoevaarts, Leouw. 1015,** zogt van hem..dat Syhrand Hanllen con Vricse \vt de Zeeftadt Harlinglien feer vermaert in <le tel- en meet-conft heeft onlanoks noeh KM) IVor conltige gcom. queftion lat.n wagan". Op dozen Cardinaol vervaardigde Vondol het navolgende dieht-Ihikjon. waarbv, zoo als dit moor hy hem hot geval U, do lot' nioi ti'horts doormougd wordt. G37 L. W. F. W. A. C. H. SY BRAND HANSSEN CARDINAL, P. K. N. V. K. S. C. HEX. EUKLIDE S. Dear Vielen Knelles hangt sieben Van eijfer letters heeht a en een, Bewaert dien Kekenfchat getron: i Viel Canlinael van 't plat, liv lou Aen eijfer letters ftnoken vallen. Nog eenler zouden vy geneigd zijn, te geloven, dat Vondel liy dit vnnrgaande ftnkjen geen under «loel had, dan den draak te fteken met den Hekenmoester, indien zeker ander vaers, mode Canlinael Uetreft'ende, en opgenomen in de nitgave van Schiedam l(»47, bl. 201, werkelijk van Vondel is. Ik voor my meen er aan to moeten twijfe-len, oindat hot niet in de latere nitgaven is opgenomen. Wat den aart van hot verfehil aangaat, of wie I. H., I>. V. S. en J. C. zijn, heh ik tot heden niet kunnen ondekken. MATHEMATICAL QUESTION. AF.N M E K « T  D. V. S. BESF.VrXS I. C TFR. WHERE HIDE, UECREPEN IN DE ROW. KEN. MY nrx i.i rnrN rv.sfk' tivi. ni- on i anus iytof.ven. J. Cardinael dio u verftaet op's Hemels Starron, Kn door do Rcccken-konft veel warring kont ontwarren, A Yt, Ontwart dit kluwen oook, on reekont of 't (total ,i L. Dat noyt bekent on was, n uytkomft geven fal in 1 Kt*n,\v,nft« diopfinnighft uller laeekeu, Kn defo linn vorlohil do reghte grond to raooken. Dan loo ghy nao do knnft daor in goon nvtkonilHiot. Soo bid iok dat u doch do moeyte Nom ound vot vordriot, Om ouns oon fohrand'ro Vnes te willen Divideeren, i» Met eon orvaren Boor, on wol to obf'eneeron Of hot product goon Pool to voorfchijn hongon fal. Kn 't Overfchol vorfmelt tot nul of niot mot al. Kn nl« ghy 't foo bevind, (bo kont ghy dole luyden (Ter liefdc van do Konft) do roglito grond beduvden n Docli foo liaor twift-l'uobt dan nooh niot gonofen in, Soo logh vrij voor dat volok do garden in do pis. Ter gologenhoid, dat men in 't jaar 1033 hot groot Hondeol by do voonnalige Kegulierspoort had gellecht, on dit laatlte vorvangon door oon groot hurgerhuis, 't welk, tot logement ingoricht, nog dion naam draagt, had inen ook bogropen do lango houton brug, wolko rich aldaar bovond, te inoeton doon vorvangon door oon fteenen brug. Doze was nu vol- tooid en rustto op acht zwaro zuilon. die /.oven bogon vormden; wolko nulen niot op den bodein van den Amltol rustten, niaar op roostorwerk Kcfticht waren, dat door zware ingohoido palon godragon word. Hiorop zinfpeelde Vondel in de twee navolgondo regels, dio boven don middol- ften lmog wordon goftold : Digitized by Google 442 ir,b7 or D E S T E E X E B R IT G H OP D K X AM ST EL A cut (uvlon op do ry, eon hrugh van fwaeren lull, Hegrond don Amftel niet, on ltaot nllijck wol vaft. tUiii-vN,l' .1.1. .imt nin np ,lcn ,m-i<l. ^aakt ilen eron<l nlot". Maria do Medieis, weder van Ileudrik IV en moeder van den rogoorenden Koning van Krankrijk, Lodewijk XI II, had, op lu-t aandrijven van don toon alvennogonden Minister Riohelieu, hot Kijk inooton verla-ten. Zich oon tijd lang in Brahant hehheiide opgelioudon, kwani zy in don zomer van lf>38 naar Holland over, mot oogmerk om do homidde-ling dor Staton to verzoeken in ilc gefohillon tusfchen haar on don Kilning haar zoon. Terwijl zy zich hior ophiold, de«»d zy oon rois door do voornaainfto Ilollnndl'che Stodon. Xaauwlijks was do Wethonderfrhnp van Amfterdam van haar oogmerk verwittigd geworden, of'clo noodigo toeheroidfelen werden gomaakt om haar op do luisterrijkftc wij/.o to ont-fangon. Do vinding On rogoling dor vormakolijkhodoti, hy die gejegenhoid te geveu, word aan Dr. Coster opgodrngen. Hoof't had mode oon ontworp van tbostviering gevormd, als hlijkt nit don hriet', door hoin op don 22 Augustus aan van Baerlo golehreven: Xaardien do Hoor Kofter oon om muleren vomit hooft opgeworpon, om do intree dor Koninginno to vorhoorlijken, zoo mogon vy donkon, hit wy ton niinfte do goneught van t naavorlen gehadt hehhen, gelijk lo wijze man die naa don wortel van don hoom dolf, om to hogroiulon hoio do vijgen zoo uitnoomemle zoot wauron; tot dat ziju dienftinaaghdt hem quam zoggon, dat ze in eon pot gelegen haddon, daar honigh in geweeft was. Waar moe zy kleinon dank hehaaldo, hy hem, dion 't lie- vor zouw geweft zijn, onwetondo to hlijvon. om do lull van "t jaagen naa wetonl'chap. Evonwol ons ontworp hehaeght my wol zoo zeor ajs dat van Doctor Kofter; ende to hot om do hranve veirzon van L\ K. in 't Latijn, lampt om dogene die Joft'rou Tesfelfohn daar op gerijnit hooft in 't Dnitfch cn Italiaanfchi. Doch I'. K. en de Heer Moltaart znllen wrrc lieft daar van knnnen oordeolen, in 't genieten van den lierflft liaar' gezellrhnps, die met de vrneliten overkomt. Zoo de Koningin, gelijk T. K. verwaant, door de fteden en over den linage gaat, wil 't nog al evn wij! aanloojuM), eer men haare Majefteit tot Amfterdam zal zien. I Vcrdriet my, nit zwht tot de eere t\w ftsult, dat zy alle toernilingcn zal moeten gering aehten, ten opnierke van "t geen zy in Italii" en Yf rank- rijk, jaain Hrahandt, aanl'ehouwt heeft. Kene deronthaalingen, die,mijns hedunkens. meeft bv liaar zonden "eaelit worden, zoude een" treflvkr nmzijk zijn. Overznlks, ft zy de Heeren zich der kolVen ontzien) waar het wel raadzaam ecnigc vermaarde konftenaars nit andre fteden t 'out- bidden, ende daar in te volgen den raadt van den Orgelift Meefter Dirk Sweeling, wiens gelyk ik meine dat zv nooit gelioort heef't: zulks by tot een f'raai fieraadt der Itadt zal dienen. Konde men .lofFron Tesfelleba on Franeisea bewegen. ende teflens die Itijve Item van Rotterdam, oni wat mildt met den rijkdoom haarder ganvon to zijn, ende zieli, daardoor u !l*t rinlinanfi-lir v»rr<i lnl.lt »l« vf.kt in notour. DELIA r II R I * T I A M « •> I M A It V. I N A MARIA DE MEDICI. A 1.1, \ r. NT It AT A SI A FKI.IlF. N K 1.1, V f I T T A D'AMSTKRODAMO. ijmtl /if I' trrrr I'hrmtir if in l-eatit Si ritl-te nnilnr In .Vmlrf ilrlli Dei, Trtl fttr OlUimla fHttfi hnt ml f ruin. .l/.l/.'/.l ,\mfHttn : An>IH*tll />IK ill ffl. ifmt»tn ilt fiin iimn ll'mtari miln lli ri-ii Him, it f<rul HPiho bei. i.llia.li. al/,, AV.jin.i, t t„iii ',.,»,»■..• I'hr roll funlrtl litl , mn;i»-h< n > r» i.ri, I AMn- ..vrrKOKi-t door il«*n lloor ... \. \i.nrnt.fM.K tmi.im : Tin r.ntr. j v \ n i> k a i. I- i: n i ii ii i * t i: i. i.i k s t i: k o \ i s a i n MARIA VAX MEDICIS, IUJ H A KF. niJJDI- 1 X KOMSTF. TFII STFDF V AN AMSTERDAM. Al« orn». voor dot tolk, in frypifi-hc ftrrken 1>rt t»\\ge monl^r iler (io.'in trok roorliii. /o« slnif llumU <lo«r Holland, l.ij t hiil.lcj:roH-f|.tolirii. Do«i Indite Murla. l)oorlnilitrc .Ian Naar crnotoir «i»>lrn nw vnderrn bU-kon. Zno xpgent owe eotlw mot ecu Omllied.-ni ij. Stem. Iiooge \ orftln. otlie nocdrUo Iml.lo. Zoo <le««l fteciU de Hctn»l. dio t liartc vnrvnldo. Verir*liik vorder «vBi.*rCK MijJt Mom-l, Moll vert., blf. 06 cn 81. I 444 VONNELS LEWEN. 163 En große fältige, klar zu verpflichten, haben Majestät zu verwenden, dat Italie haben in Holland bejegende. Ken lehulen spelzen i *or dat haben ogens geburt is. oft zal niogen gebeuren: do niecnighten van Ichecpcu, die nun n haar behonrt te vertoon, ende 't seel te cindigen met geklap  te draagen aan de Heeren Mostaart ende Kofter; faint, oft hut niet oorbaar waare, twee verfehte vertooningeii te doen,  enz.'* In een brief, aan denzelfdeu ecue week later gefclirevcn, kouit Uooft op de zaak terug: Dat zij UEd. geinic iets van de Kailarlijkc kroon op 't Ainftcr- dainmer waapen lioorden ziugen, dunkt my zoo vreemdt en verve nit den wege niet; gemerkt de Koningin gefprooten is itit Maximiliaan, den gecver van dat fieraadt, die haar derde grootvaader gewest is..Men zouw liem kunnen ten toon Itellen, in bedrijf van 't krooncn der ftadt : en de Koningin daarby, in 't voeghlijkfte gewaadt, met deze woorden : Instur il< i; oft andcrfins, gelijk Uwer E. verhceve gecit veel beter zal weeten te verzieren. In alien gevalle waar 't goedt, verfcheiden pijlen tot zijn boogh te hebben. Want alle Majefteit will zelden gezien zijn: ende zoo de Levenaars Rerecinthia voor den dagh brengen, de baare zal verwelkt wegen en nouw toonbaar t' Amfterdam. Docli, hoe konttigh een zanger ook, 't is (ik belijd het) rpiaadt quceleu met hecfrhc keel. Maar die van UEd. möchte boven maat. Ichor wezen. zoo haar de Item der Alereminne van Teflel niet gladden konde, en gaalijk niaaken, wen zy (I edits eens begint te neurien Famndum conrute jwtus. Indien wy morgen verneemen, dat de Koningin op Woensdagh oft Donderdagli zekerlijk verwaeht wort, ik leg ons toe, den hoop te vermeeren, en overmorgeu t* Amfterdam te zijn" cnz. In deze bricven, en in 't byzondcr uit bet zeggen, dat bet goed is, „verfcheiden pijlen tot zijn bogh te liebben", traalt nog al de wenseh door van Hoft, dat men zijn ontwerp van f'eestviering niet gebeel ter zijde zijn ftellen. Ik durf eeliter niet hedisfen, of men er zich l»v 't vastftellen van 't prograinma van bediende. Wat da Arvan zij, tie Koningin reed den: $1. Augustus uit den Haarlem. Burgcineesteren van AmiWdam zondern terftotid den Penlionaris Willein Horeel derwaarts, oni haar Majesteit te verzoeken, de ftad met haar tegenwoordigheid te verecren, terwijl aan haar kens gelaten werd, zulks te water of te land te doen. Zij verkoos lift laatfte en vertrok, op Wocnsdag, den 1 September, naar Amfterdani, vergezeld van de Princes van Oranje en van een aanzielijkken ftoet Edellieden en Vrouwen. Omtrent liet Huis ter Hart lag een groote menigte speeljachten, langs 't Y derwaarts geld, en eierlijk uitgeftreken met vlaggen en wimpel. Ecu der prachtigste was voor tie Koningin gefehikt, die editor in 't rijtuig bleef, en den tijtk lungs reed (de straatwog beftond toon niet) tot aun de Vrijluid der Had, waar zy, door een Korewadit te paard, geleid door Ivornelis van Davelaar, I leer van Pettcn, verwelkomd, en onder klokgelui en 't losl'en van "t golehut de ftad werd bunion geleid. Binnen (It- Ilaarlominerpoort en langs de straton, welko de Vorftin nicest doortrekken, Itonden twiiitij; Vendelen Sehuttors jjefohaard. Aan de pourt werd de Koningin onttangen door den Kolonel en Ond-Burgemester Andries Bicker, en de Bürgerhoplieden Pieter Reael, (ierbrand Janszoon Pancras, (hid Sdiepen en Hand, en Jacob Bicker, Bew indhebher der (). I. Maatfchappy. De ftoet. Vorafgegaan door de jengdige miters, en gevolgd van een gedeelte der Schutter, kwain langs den Nieuwendijk op den Dam, trok aldaar door een eere- poort, die 't Koggefchip, liet oud zegel der stad, droeg, en waaronder de brnilott van Koning Hendrik IV met de Koningin was afgebeeld, t'n eenige regels van Barlaeus, als volgt door Vondel vertaald, tot toelichting : DE VERTOOMNG DKS HL WEI.UX VAV H E N D R I C K D E IV MARIA D K MEDICIS. Hikr trout "t Hetrurii'eh blood de hand, die t lemmer palt, Kn Itijght door huwelijek op's weerelds hooghfte toppen; En Ilendriek aen haer iljde, al blanck geliarrenal't, Yerujudit uvt haeren Ichoot gekroonde Konings koppen. Ay fie, H 'Tis Herkules, 't is Pallas, die hier Itaet. Ily I tut met dapperlei de Bijcken; IV met raed. Ihtntriich: Ktrnrlen. ill t Or. Tyi i henlii. Inter Tiis-ia. I» hit K-grnwomtlU'C ToskniK-n, waarovfr An hier ging de ftoet door de Warnioosltraat en Xiozel en voorts, langs de oostzijde van den Fluwoelenhurgwal, tot voor de (hide Doelenl'trnat, waar een andere eerepoort ftond, met een Imogen en OP DE VKKTOONIMJE VAN BKUECIM II I A. UVM ! eierlijk gel'ebilderden gevel, voor welken clit halve vaers van Yirgilius te lezen was: Laela Ihiiin partn. Na t opi'cbuiven tier gordijnon, /.ag men bier tie Koningin, in de gedaante van llereeyntbia, Op een zegewagen, die, nevens haar, baar vorl'telijke kinderen voerde, en door vier  aerdboom om, te water en te land. De beyde weerelden my haer Icbenekaedjen lUeren. In en d' onde, en nieuwe word bier op baer prijs geltelt. Uw (jrootvaer lehonek my eer, om mijneii (child te eieren. Sijn Keylerlijcke Kroon. mi wenlch ick *t boogbgemelt Uefchcnck met danckbacrhcyd fijn Niclite te vergeldcn; To toonen dat fijn deighid noeb in mijn barte itaet. 19 Soo lond lek in de gnnlt van delen Held der helden, Uw' man; loo komt uw Soon my jacrlijex noeb te baet. Nadien gby nu (dat's meer) felt's (joden bebt gedragen, Vergectine, indien iek poogh bun Moeder te bebagen. Ihrtcinlh: vtM dcr uauicn van Cjcle, do Moolrr tier l.udon, «l« vcroerd o|. den l.crt lieu, vu- th<> in Krygie'n. Sirrrn: JMoktvarfcfcll voor /tut. a. nog In dc volkHaal |Cljrtlfcelf)k. ii {V <!,w,tea.r. MulmillttUI van OaMMlflk, van »icn Maria de Mediiis urfttimdr door Imar tm>odci Joliunna. rtoclitci van KeUer I crdinand I. Digitized by Google [(38 OP l>K BLIDK IXKOMfcTE VAN MARIH l)K MKDK'IS. 447 Digitized by Google Tegen over den wagon vertooiule zich wederoin het Koggefeluti, t welk een maagd voerde, Amlterdain verbeeldende, (lit zich ecrlaedig boog voor de Koningin. Tot oplioklering dienden de regela ran van Bnerlo, aldus door Vondel ovorgezet: AN M A R IE D E MEDICINE, T" A MSTEK 1) A M. OP DE KONINGIN EX 1>K STAI>. 11 AUK MA.lKSTKYT On DE STAD Kumt billijek lot* en danck om haer lieftallige aerd, Oni dat de vreemden daer, als in ban land, vcrkeereu; Om dut wy wijd cn lljd uns geveu 011 de vaert, Kn tot in d' ijl'xcc toe in 't noorden gaon laveoren, r, Qntdecken unbel' Om Chrooint de veergelege landen, Ons eertijds tot een' fcliriek: dat wy den dorlt verlaen Mot bniyfenden Oront, en rehuyniende Kodaen, Kn fijn, gebjck een volck, verknoclit door eendraghts banden. VorJhjf, o/> <lr Oodit, harr fuontn: andcrc \erUllns van <1en iMlVM regcl van VflMlUO: kUta D*iM pftrlu. Oronl : Ac <tr»nte» i* ecu rivfer in Syili:n, ult.leu Llbaumi oatfrjrtnfeadc. RtMlarn- Ac Ithftlic. PV^>^^2| ntfino van Thetis gruotc Ileereii /r^^'^N ^ oot ^vaSwrs» die do zee rcgeeren. #<l 1>K stad is Allen<rkl'ens van een laue volt Kn kleen gabled dns hoojrli gewaflcti Soo datle nn des heinels alien Borevcken kan, en ool't en welt. 1)K KOMMilN IS Moedigh op do Goon, haer loonen, Al vereiert met Konings kroonon. Die to fijner tijd om hoogh hi Sullen cieren's heinels boojdi. Digitized by Google OP 1IKT OOsTINDISCII HUYS. De Koniii<rii], zieh nu naar 't Prini'enhot'be«reven hebbende, werd erbe- groet door de vier Burgemeesteren, Pieter Haslelaer, Abraham Boom. Antoni Oetgens van Wavercn en Albert Koenraad Burg, verzeld van de twee PenfionarilVen, Willem Boreel en Kornel Digitized by Google Is Boom. Men kan bier Mit aheiden, löserecht denkbeld der Soevereiniteit reeds by de Stad was ingeworteld, dat de Overheden de Koningin niet te gemoet waren gegaan, maar, als haar gelijken, tot hunnent verwelkomden. De Koningin nam haar intrek in 't Prinlenhof, de Princes in 't huis van den beroemden koopman Elias Trip. Het waelitwoord werd door de Koningin, zoo lang zv in de Itad was, gegeven, en was den eerften avond... Maria." Ten volgenden dage geleiden Burgemeesteren haar door de Itad, en onder anderen naar 't Ostindisch huis, waar een banket was toebereid, alleen nit Indilche gewasfen en voortbren Helen beitaande. Ilier werden wederom Latijnfche vaerzen van Barlaeus gelezen of opgehangen, aldus door Vondel vertaald: 0 () S T I N I) T S C H HUY S., .. oirrt YN trock over zee, en ging nae (Mien bruyfetli W/^^y«lf' K» n'°' 111 Indien ten hinge leile ftand; ^,} ®;>f;'S Daer was iy wellekooin in der Molueken Inn fen. By Mennions Koningen, verbonden hand aen hand. A;.T?De Dajreraed outloot fijn kamers voor ons kielen. Daer werden Hollanders van Mooren wel ontbaelt. t Was niet i£enoe«rh dat IV in Xeerland t veld hehieh-n : 8y l'eylden 't aerdrijek om, loo wijd de fonne itraelt: Vennaeekt om dat de Ion getuvghde van bun daden, Soo verre en loo uytheems. Ons Holland Itreckt een Irhuur Voor IndiaenlVh gewas. Het Noorden heeft geladen Al 't geen het Ooften teelt. Al wat het hemelfeh Vttlir Des fomers koockt en braed, bcwaert, in dit gewel'te. De kille wintervorfti die vyer uyt peper kaeut. i . Arabie geet't ons fijn wierooekvat ten bofto. De handel met den Pers tot ooch toe niet verflaeut. ■ . HnRMW KoHiutfeH: eetn seer <lili<lelrjkc of hrifriipelukr bMMNHlng *oor ..Oo.lerUhe Vorftin Mrmnon »»«, volgcmU de fabellct-r, ilu broidcr vun Aurora. : Sj>: ile Hollander*. it Die ryer Hfl p'/vr t,isH> : d.L : ,41a nidi mcl pepcr verwmmt. Digitized by Googl OP UET UEKECHT DKK OOSTINDIftCHR KOOFM A N SC H A F P EN. II v mangelt fijno lijde, en lijn kottoenc waren. lift grootc Java ilfflt ons fijne fchatton nur, Kn China 'tporceleyn: wv Amfterdammcn varen m Al waer de Ganges lool't fijn wateren in zee: Al waer do winlt ons voert, nae alif zecn en kul'ten. (iewinlneht Het tot noch goen havens onbelocht. Wv deelen met den Taegh de zee en 't land, en rnfien Ten oorloogh tegens een', die alios overmoght. y> Wie twijtelt, lla maer 't oogh op lchanllen, Itecn, en wijeken, Iek wijs hem andre Itecn, een ander vaderland, Daer antlre l'tarren fijn. loo wiil'elt men met Kijckcn: Son koopt Ho wcercld (icli, en Itrockt 't ve rkoehte pand: Aldus word d" ooghi't gemaeyt up wijd verfpreyde gronden, in Heel Indien in eun Ooltindilelihnvs gevonden. 