Our great West; a study of the present conditions and future possibilities of the new commonwealths and capitals of the United States;
Ralph, Julian, 1853-1903
Het is zeer vruchtbaar en wordt Tan het Zaid-Westen naar bet Noord-Oosten door de rivier van Djawana doorstroomd. De distrikten, waarin Pati verdeeld is, zijn: Pati (met lild door en 30,915 zielen), Tengelles, Selowesa, Tjengkal Sewoe, Angkattan, Glonong en Giorarai, tellende te zamen 117,103 inwooefs, als: 132 Europeanen, 1,354 Chinezeu, 27Aia-bieren, MaleijerSy eu2., en voorta Javanen. Het regentschaftbap wordt bestuurd door een Eege&t, een Hoofd-Priester en een Xapitein over de Chinezen. Bij de overstrooming van Febniarij 1S62 ste^ bet water in bet distrikt Pad, op vele bewoonde plaatsen, tot 2 en 3 Bijnlaudsck voeteu; 123 buizen werden overstroomd. De boofdplaata Pati, tevens de Boofdstad Der residente Japara, is gelegen op 6° 45' 30' Z. Br. en 110° 56' 7" 0. L., op 44 palen 0°1 ten Zuiden van Batavia, 50 Ost-Noord-Oost van Samarang, 157 West-Noord-West Vs van Soerabaja en 10 West-Zuid-West van Dja- wana. TitiJ^ plaats is regelmatig gebouvd, heeft eenige stecnen buizen en telt ongeveer 10,000 inwoners, onder welken eenige tientallen Euro peanen en 1,000 Chinese. Het residentiehuL^ staat gebeel afgezonderd op een open teriebj en een m einig verder bet residentieburcau. De aloen-aloen is met boog geboomte omnngtL Bebalve bet residentiebuis liceft men bier doc de wouing van den Begent, de moakee^ eeo logemeut en de gevangeuis. £r is te Pati eene Gouvernements lagere scbool geve&tigii En ook is er in 1859 eeue partikuliere ichool voor jufvrouwen opgerigt, voor ki onder wijs in de Prausbe taal. Te Pati zjn een telegraafkantoor en een postkantoor. De inlandscbe Christeugemcentc staat oudcr de leiding van den Zeudeling te Samarang. De Europeanen bebooreu onder bet regtA^ebk^ van Samaraug, terwiji er voor de iiiiaadas van Pati en Djawana een loudraad bebl^at. Yours best men to Pati een iulandsd: scbutterij, een ageutscbap der 2>aiDaraiig>c):f weeakamer, een vendu-departement, een coat- verkoop-Pakhuismecster en eene subcommissie va weldadigheid. Tot Pati behooren de navolgendekampongs: Kali Oeniau, Blaroe, Krangan, Ngaroes, Winoiig Koelon en -Wfetan, Pandean, Satiau, Bogowangsan, Dasoman, Mertokesoeman en Gantangan. De grootc weg loopt' door deze plaats geheel onder schiaduwrijke tamarinde-boomen. Pati, dorp op het Zuid-Wester-eilaud Moa, residentie Banda, distrikt Kjerre, alwaar eenen Christengemeente is, onder leiding van eenen Schoolmeester. Pati, dorp In Borneo's Zuid- en Ooster-afdeeling, landschap Tanah Boemboe, distrikt Koesan. Pati, dorp in Borneo's Zuid- en Oester-afdeeling, landschap Tanah Boemboe, distrikt Koesan. En Ooster-afdeding, aan de Poeloe Petak-rivier, afdeeling Groote en Kleine Dajak. Pati, beek op Sumatra, residentie Padangsche Bovenlanden, afdeeling Tanah Datar. Zijn oontspringt aan den Yoet van den berg Modtjong en is van zeer veel nut tot bewatering der rijstvelden, die tusscheu het zandige gebergte zijn aangelegd. Aan den voet van denberg Sago is een gelijknamig dorp gelegen. Pati, rivier op Sumatra, adsistent-rcsidentie Benkoelen, afdeeling Lais. In haren mond ligt een gelijknamig eilandje. Pati Ajam, gebergte op Java, residentie Japara, regentschap Pati, distrikt Tengelles, dat zich van den zuiddijken voet van deuberg Mocrja af nitstrekt. Over de geheele uitgestrektheid van dit gebergte worden fossiele beenderen, in eon zeer beschadigden toestanden. Allerwege verstrooid gevonden, van den voet over de hellingen tot op de 300 k 500 Rijnlandsche voeten hooge kruinen. Patian, dorp op het einand Madura, afdee-ling Soemanap, distrikt Kota. Patian, dorp op Java, residentie en regentschap Madioen, in het Zuid-Oosten van het distrikt Tjaroeban. Patian, dorp op Java, residentie Madioen, distrikt Poerwodadi, aan deu postweg. Patian, dorp op Java, residentie Madioen, distrikt Kota Ponorogo. Patian, dorp op Java, residentie Madioen, distrikt Kota Ponorogo. Patian, dorp op Java, residentie Madioen, distrikt Ngandjoek. Patian, dorp op Java, residentie Rembang, aan de Solo-rivier. Patian, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, aan de Solo-rivier. Patian, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, aan de Solo-rivier. Patian, dorp op Java, residentie Soerakarta, aan de Solo-rivier. Patian, dorp op Java, residentie Soekawati W^tan Bengawan, aan de Solo-rivier. Patian, dorp op het eiiand Madura, aan de Solo-rivier. Patian, eiiand in den SoUok-Archipel. Patibeban, dorp op Sumatra, residentie Tapanoeli, aan de Sotok-Archipel. Patientie (Straat), zeeengte in den Mo-Ittkschen Archipel, tasschen de eilanden Gilolo en Batjau. De beste weg van Ternate of Tildore naar Amboina. In de Zuid-Oostmoesson, is door deze straat. Op Batjan worden langs de straat. Patientie vele heete bronnen aangetroffen. Onlangs (1860) is van Ajer Mombia tot het strand van deze strftat een weg gekapt. Patigoean, rivier op Java, residentie Pascoewan, distrikt Kota Bangil. Patik, dorp op Java, residentie Madioen, regentschap Ponorogo, distrikt Poeloeng. Patikaman, dorp op Sumatra, residentie Tapanoeli, afdeeling Mandaheling, aan de rivier Tjoebatoe. Patikan, dorp op Java, residentie en distrikt Japara. Patikradja, dorp op Java, residentie Ba-njoemaas, regentschap en distrikt Poerwokerto. Patimbon, dorp op Java, residentie Sa-marang, regentschap en distrikt Poerwokerto. Patimbon, zie: Petemoe. Patimbon, dorp op Java, residentie Sa-marang, regentschap Kendal, distrikt Troeko. Patimbon, zie: Petemoe. Patimbon, zie: Petemoe. Op de Westkust van Nieuw-Guinea, ten Osten van het einander Ka-ras, nabij Tandjoug Kaik. Patinang, dorp op Java, adistant-residentie Krawang, distrikt Soemadangan, aan de Tjita-roem. Patingaloang, rivier op Celebes Westkust, rijkje Sanrebone. Patingaloang, meer in Borneo's Zuid- en Ostendeeling, distrikt Kahajan Tetigah. Patioe, landschapje op Celebes, in het Zuid- Westen van de Noorder-distrikten. Pati Pati, landschapje op Celebes, aan de Zuidzijde van de bogt van Tomini, op 0** 35' Z. Br. Het behoort aan den Sultan van Ternate. Aan de Noordzijde is er eene ankerplaats. Patir, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, afdeeling Goenong Kidool, distrikt Se-roanoe. Patireman, dorp op Java, residentie, regentschap jcn distrikt Cheribou. Patiro, rivier op Java, residentie, regentschap jcn distrikt Cheribou. Patiro, rivier op Jara, resideutie Eembang, afdeeling Bodjo jNegoro, op de grens der distrikten Temajang en Pelem. Patjalang, zie: Padjalang. Patjalang Kidool en -Lor, twee dorpen Obera, residente Madioen, regentschaft en distrikt Magellan. Fatjang Sewoe, dorp op Java, assistant-residente Paljitan, in het Weslen van het distrikt Patjitan. Fatjao, eiland in den Wagen-Misool-Archipel, ten Weslen van Nienw-Guinea, het welk onder den Sultan van Tidore staat. Fatjjar, rivier op Java, residente Kadoe, regentschap Temanggong, distrikt Djetis. Fatjar, dorp op Java, residente en regentschap RembaDg, distrikt Waroe. Faljar Klingy dorp op Java, residente en regentschap RembaDg, distrikt Waroe. Faljar Klingy dorp op Java, residente en regentschap Tj Hat jap, distrikt Pegadingan, volgens de LAir6 hoog 965 RijnlaDdsche voeten boven de oppervlakte der zee. Faljaljan, dorp op Sumatra, residente Ta-panoeli, afdeeling Mandaheling, distrikt Klein Mandaheling. Fatjeh, rivier en dorp op Java, residentie Kediri, aufeldig Berbek, distrikt Godean. Patjeh is het hoofdorp van het distrikt en gelegen op 11 Vj paal van Kediri en 3175 van Toeloug Agong. Fatjeiy rivier op Borneo's Ostkust, rijk Koetei, welke in de Torokpahoe valt. Faljekan, dorp op Java, om de Zuid der slad Soerabaja, op een partikolier land, met 445 zielen (1857). Fatjelongan, bosch op Java, residentie Pekalongan, regentschap Batang, distrikt Soeba. Faljen, dorp op Java, residentie Soerabaja, 63 palen van de stad, 567 van Qrissee en 53/4 van Modjo Kerto. Fatjet, pasanggrahan op Java, residentie Soerabaja, afdeeling Modjo Kerto, distrikt Modjosari Kidool, 17 palen van Modjo Kerto, 52 van Soerabaja en 63 van Grissee, op de helling van den berg Welirang, 1600 Kijnlandsche voeten boven de oppervlakte der zee. Falget, hoofddorp van het distrikt Tjipoetri, op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Tjiandjor, met een poststation, koffijpelmolen en or/^i^-pakhuis. Fatjety dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Serang. Faljet, dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Ngrowo, distrikt Todong Agong. Fatjinan, dorp op Java, residentie en regentschap Madio. En, distrikt Tjaroebao, op de westelijke grens. Faljinan, dorp op Java, residentie Bantam, Noorder Begenschap, aan het strand bi) Bantam. Fatjinan, dorp op Java, residentie Tagal, rentschap, Brebes, distrikt Boemi Ajoe. Faljinan, zoute bron op Java, residentie Preanger Regentschappen, afdeeling Soemanap, distrikt Prigi. Fatjinan, dorp op bet eiland Madura, af-deeling Soemanap, distrikt Kota. Hier voont het Hoofd van Loewar. Fatjing, tüchtig bevattende rivier of hi eiland Banka. Fatjing, twee dorpen op Java, residentie Batavia, Ooster Kwartier, een op de zuid-oostelijke grens en een aan de Tjitaroeoi (in regie lijn), 10 palen benoorden den weg naar Krawaug. Faljjing, dorp op Java, residentie Embäng, afdeeling Blora, distrikt Ngawen. Fatjingy dorp op Java, residentie Je Madi, regentschap Ngawi, distrikt Sepr. Falling, berg op Java, residentie Bembong, afdeeling Toeban, op de grens van de distriktea Singahan en fiengel. Faljingy kampong op Java, residentie Soekararta, behoorende tot de hoofdplaats, sabij den 1^ paal op den vreg naar Ngawi. Faljingy, dorp op Java, residentie Djokdjo- karta, afdeeling Goenong Kidool, bij de ooste- lijke grens van het distrikt Awoe. Fälle, rivier en dorp op Java, residentie Soerabaja,  voeten. De Qoe-noDg Lima en de Sepang zijn de voomaamsten. Langs de kust liggen de Patjitan-, Sc^ara Lama- en Pangool-baaijen. De rivier van Patjitan-, de Koepang, Paugool en Lorrok. De Patjitan-rivier ontspringt op denberg Gadjahj neemt in haren loop verscheidene bekannte op, en ontlast zieh in de baai van Patjitan. In het jaar 1836 is deze rivier verlegd, ten gevolge waarvan 1,200 bonws rijstland in bet westelijk gedeelte der vlakte Tan Patjitan Tan loopend water voorzien zijn. De grond van Patjitan is zeer geschikt voor de koffij- en tabaksknltuur. Aan de steile Kippen der zee worden vogelnesijes ingezameld. Aan de Pangool-baai worden marmergroeTen, asphalt, steenkolen (van slechte hoedanigbeid), namentende aardhars in overrloed en zwavel- ijzer gevonden. In Patjitan komt slechts eine warme bron Toor, namelijk die Tan Karang Gajam; andere heeft men nog niet ondekt. Ook bestaat er aanmaak van zout, "waarvan jaarlijks 240 kojang's" verbruikt worden. De handel Tan Patjitan kan niet gezegd worden bloeijend te zijn. De binneulandsche handel wordt Toomaraelijk door Chinezen gedreton en bepaalt zich tot buffels, tabak, boomwol, rist, olie, groenten, Tisch en gevogelt. De markten vorden drk bezocht. De invoer bestaat hoofdzakelijk in lijnwaden. De beToiking legt zich minder dan elders op Java op den landbouw toe, maar men treftonder haar bekvame goud- en zilversmeden, timmerlieden, -steen- en pottenbakker en ijzer-smeden aan. Ook worden er katoenen geweTen. De kustbewoners generen zich met de Tischvangst; de visch wordt, na gdroogd te zijn, uitgeyoerd naar Kediri, Ma- Dioen en Djokdjokarta. Aan de Pangool-baai worden Tele goede soorten van tripang gevangen. Door zware aanhoudende regens zijn in Päbruarij 1861 de riTieren in Patjitan buiten hare oevers getreden, en dat tot eene ongekende boogte, zoodat Tan Tele huizen ter naauwernood de daken nog zigtbaar waren. Zoo zijn in den nacht van den 21^ op den 22^ Pebrurij, toen bet water het hoogste steeg, in het dorp Ka-lisat (distrikt Patjitan) 32 woningen door den vrnterTloed medegesleept, terwijl 9 personen sijn medegcToerd tot 2 li 3 palen Ter. De geineenschap tusschen de distrikten Patjitan eii Semanten was verbroken, dewijl Tier houten bringen waren vernield; ook de gemeenschap tusschen Patjitan en Koetjoer was gedurende twee dagen gestremd. Der zelfänder plaatse zijn eenige gebouwen zwaar beschadigt of Ternield en 10 bouws rijsttelden onder het met den stroom medegloerde zand geheel bedolven. Niet minder heeft het distrikt Pangool Tan o o het water geleden, daar de padi gaga en de tweede gewassen grootendeels Tcrwoest, de ge- meenschap met de zout- en afscheep-pakhuizen, die op 2 palen Tan Pangool gelcgen zijn, ge- stremd, en de noodbmg oTer de Assam- riTier weggeslagen werden. De geleden schade, zoo- wel aan het te Teld staande gewas als aan Gou* Ternements en partikuliere gebouwen, wordt begroot op / 25,000. De adsistent-residentie Patjitan bcTat slechts ^e afdeeling, die een regentschap nitmaakt en Terdeeld is in de distrikten Patjitan (met 19,000 inw oners), Semanten, Pringkoekoe, Lorrok en Pangool, ieder onder het bestuur Tan eenen TTedono, Het gezag is in handen Tan eenen Adsistent-Resident, wien Toor het bestuur der inlandsche bevolking ter zijde staan een Regent, een Hoofd-Priester en een Hoofd- Jaksa, Met de strandTouderij in Patjitan zijn belast de Distriktshoofden van Pringkoekoe, Lorrok, Patjitan en Pangool. De sterkte der beTolkmg Tan Patjitan be- droeg : in 1856 99,703 zielen 0 1857 102,401 ^ ^1858 104,950 , , 1859 107,889 , M 1860 108,096 0 waarTan: a, Europeanen: in 1856 . . . , . . . 27 zielen , 1857 . . .. . . . 21 r 0 1858 . . . , . . 26 9 r 1859 . . .. . . . 28 # » 1860 . . .. . . . 27 r b, Chinezen: in 1856 . . . , , . . 159 zielen , 1857 . .. . . . 139 IT g 1858 . . .. . . . 169 f M 1859 . .. . . . 183 9 ,' 1860 . . .. . . . 177 # e. Arabieren en ax idere Treemde Ooster lingen : 731  de drie eerste jaren nog al anzieulijk, in de beide laatste daarentegeu rrij schraal is geweest, zoodat de bevolke, tcr voorziening in de ontstane behoefte, hetzij op aansporing van het bestuur, er toe gebragt moest worden, om hue eigen knltuur uit te breideu^ door ontgimung vermoedelijk van nieuwe gronden. Behalve dat de landbouwende bevolking ran Fatjitan niet mim bedeld is van Teldeo, zoo komt daar nog bij, dat nergena in de GoaTer- nements residentien op Java eene zoo ongiui- stige verhouding wordt aangetroffen, ah hier, tusschen de nitgestrektheid sawah's, die met het van de bergen afstroomend water kunnai geirrigeerd worden, en de velden, wier bevodi- tiging afhankelijk is van de regeos. Over geheel Java had men yan het totaal der velden in 1860 bijna 53.84 ten boudeni aan sawah's en 46.16 ten honderd aan veldes afhankelijk van rcgens, en voor Fatjitan vas in 1860 de verhouding 11.27 en SS.73 teii honderd; zoodat, terwijl over geheel Java de hoeveelheid bouws aan sawah's grooter vss dan die der andere bebouwbare gronden, in Fatjitan ter naauwemood Een negende gedeldte Dortonnenten gronden uit sawah's bestoni Waarschijnlijk vindt dit zijne Terklaring in kei heuvelachtige of bergachtige van het terreui, waardoor het maken van waterleidingen, die eene groote oppervlakte gronds onder water kuuneu setten, moeijelkheden ondervindt. Van hare velden had de bevolking roor eigen kultuur beplant: a. met padi: in 1856 16,780 bonws M 1857 16,790, # r 1858 18,696, » , 1859 21,872 # r 1860 20,877 b. met aardrruchten of andere gewassec: in 1856 1,060 bonws # 1857 1,716 M 1858 1,704 , 1859 3,549 , 1860 6,686 Van do in deze beide jaren voor de teelt n: PA. 735 terwiji geheel onbcplant wjn gebleven: in 1856 471 bouws ^ 1857 59 r ^1858 nihil ^ 1859 60 ^ ir 1860 1,001 u Nadat, gelijk wij later sullen zien, de oogst van 1859 in dit gewest zeer slecht was ge- weest, en die van 1860 niet veel beter, is er wel icts vreeaids in, dat in het laatste jaar het getal bonws, dat onbeplant is gebleven, zoo belangrijk veel meer heeft bedragen dan in vorige jaren. Vermoedelijk zuUen wij daar- voor eene oplossing moeten zoeken in de mo- gelijkheid, dat de onbeplant gebleven gronden de moeite der bebouwing niet beloonden, of wel dat men als onbeplant heeft opgegeven, hetgeen geheel mislukt was, zonder raogelijk- heid voor eene tweede beplanting '). Terwijl akoo de landbouwende bevolking van Patjitan voor haren rijstbouw per hnis- gezin gemiddeld heeft gehad: in 1856 1.24 bonw , 1857 1.20 , , 1858 1.27 # t 1859 1.30 M ^M 1860 1.29 , blijkt de totale produktie te hcbben bedragen : in 1856 pikols 411,195 , 1857 0 591,002 , 1858 ....:. M 606,115 ^ 1859 r 224,058 , 1860 , 330,297 dat is: a. per bouw: in 1856 pikols 24.50V, r 1867 0 35.20 , 1858 , 32.36 ^ 1859 ^ 10.48 , 1860 M 15.82 b. per landbouwend huisgezin: in 1856 ....... pikols 30.40 , 1857 r 42.25 r 1858 # ^ 1859 w , 1860 , 41.16 13.56V, 20.08^5 tweede gewosscn ^ebezigde gronden hadden voor den r^stbottw reeds gedieud: in 1868 1,409 bouws ,1859 8,549 , *) In hare verslagen geeft de regering het ver- moeden te kcnnen, dat zoo iets meermalen plaats viodt. Ofschoon wij niet zouden durven ontkennen, dat de oogsten der twee laatste jaren ongnstig, zeer ongnstig zelfs zijn geweest, ligt er toeh, wanneer wij letten op een paar bijzonder beden, die hier niet buiteu aanmerking knnnen blijven, iets vreemds in, dat, terwijl de oogsten der drie eerste jaren, vooral die van 1857 en 1858, allezins voldoende wareu, jnist die der laat&te twee jaren zoo bijzonder ongnnstig zijn nitgevallen. De eersle der door ons bedelde bijzonder-heden is, dat vroeger in Patjitan geene landrente werd geheven, maar daarentegen de koffij, welke elders, waar het landrente-stelsel werkte, betaald werd met /8V3 de pikol. Maar dat juist met 1859 de kwijing der landrente in geld eenen aanvang heeft genomen, tegen betaling der koffij op denzelfden voet als in andere residentien. Wanneer wij daarmede in verband brengen de tweede bijzonderheid, dat, gelijk door de regering in meer dan een van hare verslagen wordt beweerd, op de opgaven der bevolking van hare rijstprodnktie geen staat kan worden gemaakt, daar zij die niet naar waarheid opgeeft, — vermeenen wij niet zonder eeuigen grond te knnnen konnen tot de conclusie, dat de oogsten van 1859 en 1860 wel niet voordeelig zijn geweest, maar ook dat de bevolking zich niet opgewekt zal hebben  in het oog hondende, dat, wegens het bergachtige van Patjitan, het verkeer tnsschendat en andere omliggende gewesten niet gemakkelijk noch het invoeren van rijst aldaar anders dan kostbaar kan zijn, verder letten op de padi-prijzen, zoo als die in het hier behandelijk voor Patjitan worden opgegeven, te weten per pikol: in 1856 tusschen / 4.— en / 2.43 , 1857 0 u 2.06V, , 1858 0 0 1.80V, , 1859 0 0 4.60V, , 1859 0 0 2.88 PA. dat is gemiddeld per pikol: in 1856 / 3.21V, . 1857 # 3.-29 1858 # 8.— M 1859, 3.74 Wanneer wij, aanemende wat algemeen aangenomen wordt, dat namelijk bij de pelling ') 46 70 verloren gaat, zoodat van 100 pikols padi slechts 54 pikols 6ens gestampte rijst of zogenaamde bras gaha verkregen wordt, de hier gegeven prijzen herleiden tot hctgeen een pikol rijst kan liebben gekost, dan Tcrkriigen wij voor den pikol bras gaba eencn gemiddelden prijs: in 1856 van.... / 5.95 1857 # 5.... ir 6.09 1858 # 5............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Ar voor Patjitan wordt opgegeven tusschen 5.50 en / 3.50, dat is gemiddeld 4.50 per pikol. Wie zou, zonder van de door ons gegeven berekening der produktie per bonw en per landbouwend gezin lets te weten, uit de geringe variation der padi-prijzen gedurende de 4 eerste jaren en den zelfs vrij lagen prijs der rijst in 1860, ooit komen tot het vermoeden, dat dc drie eerste jaren zijn geweest jaren van over- vloed, en de beide laatsten van groote tc- kortkomst? Dc ruime oogsten van 1857 en 1858 kan men hier in geene aanmerking brengen tot ver- klaring der zeer gematigde prijzen der beide jaren ^an sleehten oogst; want ditdoendezou men den Javaan iets moeten toekennen wat hij op ZLJne tegenwoordige hoogte van ontwik- keling stellig niet heeft, — zorg namelijk voor den dag van morgen. Heeft hij overvloed, dan leeft hij er ook ruim van, meenende reeds genoeg gedaan te hebben,«4pet over te houden wat hij voor de bezaaijing van zijn veld in het volgend jaar noodig kan hebben. Met een produkt intusschen van 107, pikols per bouw in 1859 en van 15^/j pikols per bouw in 1860 kon de landbouwende bevolking, om hier niet te spreken van het daaronder niet begrepen gedeelte der inboorlingen, in hare be- ') Te weien, gelgk die door de bevolking ge- fichicdt met de padi io den rijstblok te stampen; doch niot met rijstpelmolcns, welke troawens in f utjitan niet te vinden zijn. hoefte aan rijst naauweli^ voortien voor eea derde in 1859 en voor de helft in 1860, ea moest das, gemerkt de moeijelijke communicatie met de omliggende gewesten, 200 niet eai belangrijk deel der produktie was Tcmregen, bepaaldelijk gebrek iian rijst zijn ontstaan. Wei kon tot leniging van dat gebrek einig zins bijdragen de aanzielijk tedt van tveede gewassen in die beide jaren, maar toch niet genoegzaam, om het kwaad geheel te doen ophouden. Wij hebben gezien, dat voor die tedt zijn gebezigd: in 1856 1,060 bouws M 1857 1,716, # 1859 3,549, # 1860 6,686, # 1860 6,686, Wanneer men daarbij nog in aanmerking neemt de mogelijkheid, dat niet het geheel (kr voor tweede gewassen gebezigde uitgestrekthdi gronds heeft gediend voor de teelt van dj^%^ of andere Surgat voor de voeding, dui oJ men moeten toestemmen, dat dit meerdot niet heeft kunuen opwegen tegen de zoo gnote kortkomst in de produktie van rijst; ves-halre er, naar ons iuzien, eeue groote male van waarschijnlijkheid bestaat, dat hier eeiie vrij belängrijke verzwijging van de werkelljke hoeveelheid der produktie moot hebben plaaU ghad en dat wel in verband tot de jnist is die beide jaren in werking gekomea regdidg eener kwijting der landrente in geld. Wij heben gemeend de zaak eenigzins breedvorig te moeten bespreken, omdat bet gebenrde, — indien de.gevolgtrekklngen, irdke wij daaruit gemaakt heben, niet ongegTo&d zijn, — eene der zwakste zijdeu van betlandrente-stelsel, de heffing namelijk, niet van den groud, maar van den uitsb^ ea de waarde van den oogst, voor ons in een bel* der licht stelt. Die maatstaf van heffio^ (en wij moeten hierbij niet uit het oog verliezec, dat zij niet is eene lelasiing^ maar m dsL volsten ziu des woords huur tarn dem gnrnd]," wird noch de bevolking noch eenigermftte's lands geldelijk belang bevoordeeld wordt, kaa, naar het ons toeschijnt, tot niets leidea dss. knoeijerij en w illekeur aan den eenea k&at PA. 737 en tot Terontsedelijking aan deu anderen kant der berolking zelve, wclke, daar zij nog te weinig ontwikkeld is om de zegeningen Tan eeuen behoorlijk geregelden maatschappelijken toestand op prijs te steHen en derhalve te be- grijpen, dat daarvoor groote kosten vereisoht wordeoy die niet anders dan door heffingen te dekken zijo, in die heffingen zelye veinig meer ziet dan aipersingen, welke men zoo eel mo- gelijk kan en mag trachten te ontduiken« De vrij overvloedige rijstproduktie van Pa- tjitau in de drie eerste jaren van bet liier be- handeld tijdvak verdient overigens nog in zoo verre onze opmerking, dat in geen ander gewest op Jara eene zoo ongonstige verhouding^ gelijk hier, wordt Aangetroffen tnsschen de sawaJu, die gdrrigeerd knnnen worden en uit dien hoofde Toor den rijstboaw zoo bijzonder worden op prijs gesteld, en de velden, "wier bevochtiging Tan regens afhankelijk is; zoodat verre bet grootste gedeelte dier produktie beeft o moeten bestaat uit pa^ gagctj of op de laatst-bedelde gronden geteelde rijst. De aanslag der landrente beeft in de twee laatste jaren van bet bier bebaudeld tijdvak bedragen: in 1859 / 48,510 , 1860, 75,362 Dat is: tf. per bonw: in 1859 / 2.27 ^ 1860 M 3.61 b, per landbouwend buisgezin: in 1859 / 2.9375 , 1860, 4.68V, en aangezien, volgens de door ons berekende middenprijzen, de waarde der geproduceerde padi kan gesteld worden: in 1859 / 837,977 M 1860 / 837,977 M 1860 / 837,977 zoo zon daaruit Tolgen, dat van die waarde geheven is: in 1869 / 8.79 % , 1860 50.7 t Omtrent de teelt van tweede gewassen in dit gewest wordt on In de regeringsverslagen weißtige of niets medegel. Alleen wordt in II. bet verslag over 1858 gesproken van genomen proevea met bet Orleans' katoenzaad, die niet mislukt scbijnen te zijn; docb in eene opgave, voorkomende in bet verslag over 1860 ') ten aanzien van de waarscbijnlijke resultaten der katoenteelt op Java wordt gezegd, dat die teelt in Patjitan nog boogst onbeduidend is. Terwijl in de drie eerste jaren van bet bier behandelijk, in verbouding tot de uitgestrektbeid der aan de bevolking toebeboorende velden, de teelt van zoogenaamde aardvrucbten en andere drooge gewassen geen gelijken tred beeft gebouden met bet overige Java, is bet waar-scbijnlijk, dat de toeneming er van in de twee laatste jaren in verl)and beeft gestaan met de toeneming er van in de twee laatste jaren ongunstige rijstoogsten, en dat men dua, zoo niet gebeel. Zicb tocb grootendeels beeft bepaald tot de teelt Van voedingsmiddeleu ter voorziening in bet bestaande gebrek aanrijst. De,a%ezonderde Hgging van Patjitan en de moeijelijkbeid van communicatie met andere residentien, waarin evenwel door den anlog van eenen nieuwen postweg tusscben Ponorogo en de boofdplaats Patjitan eenige verbeteriDg schijnt te zijn gekomen '), doen vermoeden, dat de bevolking weinig zal bebben verbouwd, dat niet voor hare eigene, dadelijke boefte moest dienen. In ons aitikel over de teelt van kokos-noten bebben wij aangetoond, dat op Java weinig gewesten scbijnen te zijn, waar die teelt met zoo veel suoces als in Patjitan plaats beeft. Met verwijzing tot dat arti-kel, betwelk evenwel niet verder loopt dan tot. En met bet jaar 1858, zullen wij kun- nen volstån met de eenvoudige opgaaf van betgeen dienaangaande uit latere regerings- verslagen blijkt. Terwijl bet getal vrucbtdragende klapper- boomen op ultimo December 1858 bad bedragen 127,604 worden daarvan later de volgende cijfers opgeveu: op ultimo December 1859 , Door eene bij-planting van 25,000 boomen was vergoed geworden. In verhouding tot de sterkte der bevolking is het cijfer barer klapperboomen zoo groß, als men maar in weinige gewesten op Java zal aantreffen. De niet zeer hooge prijs der klappernoten tegenover den vrij belangrijken prijs der daaruit vervaardigde olie, doet on vermoeden, dat in de bhoefte der bevolking aan noten voorzien, maar dat daarente^en de bereiding van olie onderhaar nog te wenscheu overlaat. Ook het getal buffels, rnnderen en paarden, hoezeer daarin weinig of geene vermeerdering heeft plaats gebad, is bier, in verhouding tot de sterkte der bevolking, zoo aanzienlijk, als maar in weinig gewesten op Java aangetrof- fen wordt. Volgens de regeringsversiagen be- droeg dat 1°. der buffels: in 1856 mannetjes. . 9,582 wijfjes 22,101 31,633 » 1857 mannetjes. • 10,531 wijfjes 21,809 » 1858 mannetjes. . 10,998 wijfjes. ..... 23,124 w 1859 mannetjes. . 10,135 wijfjes 22,783 32,340 34,122 32,918 » 1860 mannetjes. . 8,979 wijfjes 22,832 2*. der runderen: in 1856 stieren. . . 4,285 koeijen 11,355 ^. 15,640 in 1857 stieren. . . 5,922 koeijwi 10,122 # 1858 stieren. . . 6,062 koeijen 10,602 y 1859 stieren. . . 5,78S koeijen 10,412 9 1860 stieren. . . 5,441 koeijen 10,524 16,044 16,664 16,200 15,<^ 3°, der paarden: in 1856 hengsten. . 3,772 merrien 4,837 9 1857 hengsten. . 3,481 merriSn 4,791 8,609 8,273 , 1858 hengsten. . 3,692 merrien 4,981 M 1859 hengsten. . 8,403 merrien 5,007 , 1860 hengsten. . 3,483 merrien 5^957 8,673 8,410 im Koffij en peper zijn de eenige artikdeL, welke hier ten beheeve van het GouremefliEa^ geteeld worden. In het artikel over de Koffij, waaria vé de resnltaten dier teelt gedurende de jaren 1854 — 1858 heben onderschüttet, is het gelden, dat Patjitan, wat den meest voordeeLigeo pluk betreffenden, de vijfde stond in de hj der koffij producerende residentien van Java, zijade er in dat tijdvak 6n pikol koffij gondtii van 155 vruehtdragende boomen veikregei. Naar de produktie per gezin evenwel, die semiddeld 2.22 pikols's jaars had bedragea, stond dit gewest het twaalfde, in verbaod tot bet minder getal vruehtdragende boomen, dat 31,811 i een gezin hier te plukken had gehad, te wets 'gemiddeld's jaars 344 boomen. In datzeific tijdvak had de koffij planténde bevolking voc: hare produktie's jaars gemiddeld / 12.31 gezin genoten. Aan de sedert in het licht versdieBCii r(s«* PA. 739 Ringsverslagen over 1859 en 1860 ouileenea wij, ter aanvulling van hei vorecstaaude, nog het Yolgende: Het getal huisgezinnen bij de teelt werkzaam heft bedragen: in 1859 12,133 » 1860 12,034 die geproduceerd hebben: in 1859 pikols 19,866.68 ^ 1860 w 32,120.14 geplukt: in 1859 van 4,235,523 vruchtdragende boomen, 1860 4,309,155 terwijl de genoten betaling Leeft bedragen: in 1860 194,744.19 , 1860, 334,230.88 Daamit blijkt: 1**. dat de produktie per gezin heeft be- dragen: in 1860 pikols 1.63 1/4 , 1860 2.67 en gemiddeld over de beide jaren 2.15 pikols; 2^ dat het getal vmchtdragende boomen, . Yoor den pluk van 6en pikol benoodig, is geweest: in 1859 mim 213 boomen , 1860, 134 Uit die berekening zien wij, dat in vergellijking met het tijdvak van 1854 — 1858 de kof&j teelt in Patjitau in de daarop volgende twee jaren niet is vooruitgegaan wat betreft de produktie per huisgezin en per vruchtdra-genden boom, in weerwil van de hoogere betaling, die de bevolking per gezin en per pikol koffij heeft genoten. In verband tot de resulaten van ons onderzoek in het bedoeld artikel, waarbij wij aangetoond hebben, hoe bijkans zonder uitzondering vermeerdering van werk-zaambeden bij de teelt en vermeerderde aanplant van paggarkoffij, d6£r waar gebrek aan goede gronden voor geregelde tuinen deze katør van aanplant dreigde te verminderen, als de ware redenen moetcn worden besohouwd voor de steeds ongunst. Eiger wordende oogsten, komt het ons voor, dat ook hier die beide re-denen allezius geldig zijn. Gemiddeld toch had het getal koffij boomen, zoo jonge als vruchtdragende, per huisgezin teonderhouden, bedragen: 1855... .... 500 1856... .... 531 1857... .... 536 1858... .... 545 Bij die toeneming evenwel is het niet ge- Ueven, want het blijkt, dat die cijfers zijn geweest: in 1859... .... 551 , 1860 579 of 100 boomen meer dan in 1854. Ook hier heeft men den aanplant in geregelde tuinen niet kunnen nitbreiden, evenwel niet wegens gebrek aan geschikte gronden, maar waarschijnlijk omdat de aanplantingen reeds meer dan genoeg verwijderd waren van de woonplaatsen der bevolking, om elke uitbreidiug hoogst bezwarend te maken, en dit heeft ook hier, zoo het schijnt, geleid tot het aanmoediffen, gelijk het het het, van het meer en meer planten van paggerkofBj. Terwijl toch deze kategorie van aanplant geteld had: op ultimo Maart 1855 vruchtdragende boomen 188,935 1856 vruchtdragende m jonge # 1857  gemist; hoezeer ook hier kan aangetoond worden, welke ongelukkige resultaten die paggerkoffij voor de bevolking moet hebben gehad, vooral wegens den verloren arbeid, daaraan besteed. Het volgende kan dit in het helderste licht stellen. In weerwil dat de jonge aanplant had bedragen: op ultimo Maart 1855 160,033 , 9 1856 248,122 zoodat er stoff genoegzaam voorhanden was, om den vruchtdragenden aanplant op de eenmaal berelkte hoogte te houden, zden wij dezen laatsten verminderen, van 188,935 op ultimo Maart 1855, tot 144,715 op ultimo Maart 1857 of twee ja-reu later. Wanneer men bij dat cijfer voegt de op hetzelfde oogenblik aanwezige jonge boomen ad 339,400, zoo had vier järeu later, of op ultimo Maart 1861, de vruchtdra-gende aanplant moeten tellen 484,116 boomen. In stede van dien vinden wij het getal vruchtdragende boomen bij de pa^erkoffij op het laatstgemeld tijdstip opgegeven op 306,797 r. of 177,818 boomen. Doeh wij hebben de ongelukkige resultaten van dat streven naar uitbrdding der aanplu-tingen zonder te vragen naar geschikthieid der gronden, naar genoegsame mimie van besä-bare gronden, of naar hetgeen per hoisgeDH kon worden gepresteerd, in het artikel £off j in een veel te helder Ucht geplaatst, om Doe noodig te hebben langer hierbij stil te sfaan. De hoogere betaling, die de bevolking voor hare koffij heeft genoteu, staat in verband ojet de invoering in 1859 van de k wij ting na landrente in geld, waarmede gepaazd ging de betaling der koffij op den voet van andot resideutien, waar het landrentenstelsel verkte. Naar de resultaten van de jaren 1859 fn 1860 is het moeijeiijk na te gaan, of en in hoeverre de bedoelde ver Alanding al dann i&et Voordelig is geweest voor de PaijitaBsdse koffij plantende bevolking, omdat de in die jaia door haar opgebragte landrente, uit hooSJe van de ongunstige rijstoogsten dier beide jaren, gering is geweest, en derhalve tegenover de verhoogde betaling der koffij niet wel in re- kening kan worden gebragt; terwijl buit^dicB, daar van de landbouwende bevolking in 1859 en 1860 slechts 75 % bij de koffijteelt waiea PA. 741 ingedeld, het niet waarschijnltjk is, dat het geheel der te betalen landrente is geweest Toor rekening der koffij planters en linn aaadeel daarin moeijelijk met eenige zekerheid kan worden berekend. De peperkultuur, die voor zoover zij op Java, ten behoere yan het Gouvernement plaats yindt, haar Einde schijnt te naderen, is hier ook merkelijk in verval. Daarbij zijn ingedeeld geweest: in 1859 3,206 huisgezinnon r 1860 1,524, die tevens gezeg worden tot de koffij plantende bevolking te behooren. Het getal ranken bedrohte: in 1859: vruchtdn^ende boomen 98,421 jonge M... 113,600 in 1860 »): vrachtdragende boomen 40,370 jonge 0 • 500 41,370 wärvan is verkregen eene produktie: in 1859 pikols 366.40 , 1860, 915.33 ▼cor welke door de planters is genoten eene betaling: in 1859 van 1,832.09 , 1860, 4,526.33 Daaruit blijkt, dat een pikol peper is verkren: in 1860 van 269 rruchtdragende ranken , 1860, 45 ^^ „ BehaWe in Patjitan, bestaat zij nog, b^jkans alleen in naam, in de resideatie Bautam. De geheelc in Crekkiog schjot io overwegging te zgn, nadat Eene verhooging van betaling ran het produkt gebleken mötte zijn niet te hebben bijgedageo tot vermeerndering der produktie. De gevreldige Termindering zoo der vrucht-drageode aid jonge rauken in 1860 wordt'in het rekringensverslag over dat jaar toegeschreven aanziekte onder het plantsoen en uitputting van den grond. En gemiddeld de betaling heeft bediageu / 5 per pikol. En opmerkelijk verschijnsel is het, dat, terwijl de Gouvernements peperteelt op Java overal kwijnt, zoodat de finale intrekking daarvan, nadat die reeds in Kediri had plaats gebhad, een punt van overweging uitmaakt, yoI-gens het getuigenis der regering de teelt van staartpeper in de bergdistrikten van Bageleu en Banjoemaas voor eigen rekening der bevolking toeneemt, ten gevol ge van de hoogeprij-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j-j Paljitan, hoofdplaats van de adsiatent-residentie en het distrikt Patjitan, aan het mid-den der baai van dien naam gelegen, op 8** 15^ Z. Br. en 111* V 15" 0. L., 47 palen van Ponorogo, 66 van Madioen, 85 van Soerakarta en 118 van Kediri. Zij is aan drie zijden door steil gebergte ingesloten. De ligging is fraai, doch eenigzins moerassig, waardoor het oord voor ongezond wordt gehoaden. Patjitan is de verblijfplaats van den Adsistent-Resident en den Regent en verder van eenen Kommies eu Oriffier bij den landraad, eeu "Rooi^-Djaksa^ Koo^d-Pan(jfhoeloe, een Notaris en algemeen Outvanger, een Yendumeester en Ambtenaar van den burgerlijken stand, een algemeen Pak-huismeester, een fungerend Kommies-Ontvanger der inkome Uude en uitgaande regten en een fungerend Haveumeester. Wijders zijn te Patjitan een agentchap der Samaraugsche wees- en boedelkamer, een zontverkoop met Pakhnismeester, een Postkommies en een kerkelijk Gecommitteerde gevestigd. Er is een klein fort, te Tandjong, met een een geringe bezetting onder een Offider. Zij behoort tot de tweede groote militaire afdeeling, hoofdkwartier Somarang. De geneeskundige dienst wordt waargenomen door eenen Officier van Gezondheid. Er is een Gouvernements school, waarvan de scholieren uitmunten door orde, leerlust en verstanddijke vermogens. In 1840 is er een gevangenis gebouwd. De Europeanen behoorender der jnrisdictie van Samaraug. Voor de inlanders is er een landraad, wiens vonnisseu an de revisie van het Hoog Geregtshof onder worpcn zijn. Baai van Patjitan, met het middenpunt op 8" 15' Z. Br. en 111** 3' 22" 0. L., en met Zie op pag. 101 van dit Beel. 742 PA. de mondt tusschen de  het eiland Bali, rijk Tabanan. Patjorran, post op Java, residentie en regentschap Bezoeki. Pato, kap aan de Noordkust van het eiland Soembawa. Pato, dorp op Java, residentie Pasoeroewan, afdeeling Malang. Pato, post station op Java, residentie Pa- BoeroewaUj regentschap Bangil. Patoe, zie: Silebar. Patoea, zie: Patoeha. Patoean, dorp op Java, residentie Bagelen^ afdeeling Ambal^ distrikt Poering. Patoearam, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Koeningan, distrikt Tjawi Gebang. Patoedja, onderdistrikt, rivier en dorp op Java, residentie Bantam, afdeeling Tjuringin, distrikt Tjibilong. De rivier verdcelt zich bij het dorp in twee takken en ontlast zich later in de Hanojang Het dorj) Patoedja ligt Wf^ paal van Tjiringin, 62 van Lebak, 7(fiU ^*^ Anjer en 92^4 van Serang. Patoedja, riviertje op Java, residentie Preanger B^gentschappen, afdeeling Soekapoera, dai eau het Zuiderstrand in het distrikt Krang in zee vloeit. Patoedja, rivier op Java, adsist^nt-resi- dentie Buitenzorg, die zich met de rivier Karang vereenigt. Patoedjo, dorp op Celebes' Westkust, in het Zuid-Oosten van het rijkje Sopfeng. Patoegeran, zie: Petoegoeran. Patoeha, uitgebrande vnlkaan op Java, residentie Preanger Regentschappen, opdeschei- ding van het Bandongsche distrikt Tjisondari en de Tjandjorsche disirikten Djampang Wetan en Tjidamar, op 7** 31" Z. Br. en 107' 23' 27'' 0. L. De Patoeha is een der hwgsU toppen van het westelijk Kendaog-gebei^ De hoogste rand van den ouden krater Tamas Saat ligt, volgens JuirGHUHK,7,677Rijnla&dsciie vocten boven de oppervlakte der zee. Drzc krater heeft 600 Bijnlandsche voeten in door- snede. Aan de zuid-zoid-oostelijke helling vaa den kratermuur, die den grooten krater om- geeft, vertoont zich een andere krater, waarin men zonder moeite kan afdalen. Deie krater bevat een meer van licktblaauw vater, dat eenen sterken aluinsmaak Heeft. De bodem van dat meer, dat 700 Bijnlandscbe voeten in doorsnede heeft, is door eene groote hoeved-heid zwayelmelk bedekt. Dit meer, bekend er den naam van Kava Patodia, is bet hoogst gelen meer van Java, daar het, volgens JUNGHUHN, 6,916 Bijnlandsehe voeten boven de oppervlakte der zee ligt. De krater heeft een 700 Bijnlandsche voeten diepen bo* dem, waaruit zich geboomte verheft. Eeovigdurende stilte schijnt in dit oord haren zetd gewegtigt te hebben. Op de noordwestelijke helling ran den Patoeha ligt het dorp Tjisondari, waarbij, in de bosschen, warme bronnen opwellen, en op de noordelijke helling zijn nog oude koffijplanten aanwezig. Yerder heeft men op den Patoeha eene kina-inrigting. Marover ee Opziener gesteld is. Patoeha Ifaloegoeng, berg op Samatra, residentie Tapanoeli, afdeeling Sibogha, distrikt Kalangan. Patoehangan, dorp op Jara, residentie Tagal, regentschap en distrikt Brebes. Patoek, berg op Java, residentie Madioen, in het Zuid-Weston van het distrikt Soemorotto. Patoek, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, afdeeling Goenong Kidool, distrikt Awoe, in het Noord-Oosten. Patoek, dorp op Java, residentie Soembaja, afdeeling Modjo Kerto, distrikt Kabooh. Patoek, dorp op Java, residentie Kediri, afdeeling Ngrowo, regentschap Trengalek, dis- trikt Kampak. Patoek Dasar, dorp op Java, residentie Bagelen, regentschap Keboemen, distrikt Premboen. Patoembon, dorp op Java, residentie Bagelen, afdeeling Bodjo Kegoro, distrikt Premboen. Patoembon, dorp op Java, residentie Soerabaja, regentschap Sidajoe, distrikt Tarnbangan, West-Noord-West  Java, resideutie Tagal, aan de Tjiomal. Patoeran, inham aan de Zuid-Oostkust van Java, residentie fianjoewangi, inhet Noord-Westen van de baai Gradjakan. Patoesan, dorp op Java, residentie Kadoe, residentie Magelang, distrikt Probolinggo. Patoetrasaxiy dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap en distrikt Tjilatjap. Patojan, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, afdeeling Goenong Kidool, distrikt Awoe. Patokan, dorp op Java, residentie Djokdjo-karta, afdeeling Mataram Tietau, distrikt Bantoel Karang, aan de rivier Oepak. Patokan, dorp op Java, residentie Probo-inggo, afdeeling en distrikt Kraksan. PatokaUy dorp op Java, residentie Probo-inggo, afdeeling en distrikt Kraksan. PatokaUy dorp op Java, residentie Probo-inggo, afdeeling en distrikt Kraksan. PatokaUy dorp op Java, residentie En re-genschaft Bezoeki, aan den grooteu wegj Patoloengki, dorp op Sumatra, resideutie Padang-scbe Boveulanden, afdeeling XX Kota's. Patolengki, dorp op Java, resideutie Pa-soeroewan, afdeeling Malang, distrikt Pakkies. Patong, armoedig dorp in Borneo's Zuid-en Oosterafdeeliug, distrikt Karrau, aau de rivier Genotto, op den rug eeus heuvels, van-waar men een fraai gezigt op bet gebergte beeft. De Dajakscbe bevolking moet eeu woest, bijna dierlijk voorkomeii bebben. In de nabijbeid is een groot boscb, waarin veel ijzerbout voorkomt. Patongan, berg in Borneo's Westerafdee-ling, op de grens van Soekadaua eu Matau. 