Algemene konst en letterbode
None
Sam 7er al min Here Eine mohte uerfwenden, |ef aeque ac ipfe omnem rneum cxercitum folus delerc posfet. — Zoo 00k Rhijtm. p. 21. ) • ^?t gdem komt bij v. Velthem voor op bl, 216, 221 , 227, ‘£38. en bij Mel, Stoke d, i, bl. n6, 497, d, 2. bl. 18 u p. 3* bl. 35, 54 cn 270. *t woprd gay of gaey vind men bij Anna Byns uitg, »5$7 bl, eaa, _ Ruse Digitized by Google < »95 ) ¥ Rust niet den Oogst fal comen voorwaar Niet om te faayen, maar Te raaeyn vruchten van uwen faye Syt nu in <ie weere, flaet den tyt wel gay* Amadis v Gaule B. I. Hoofd. 4. bl. 9. * ,. Hij beminde zoo zeer bet jagheu ende vliegen* men hem laten gheworden by en foude da?r Dimmer me t af verzaedt gheweest hebben, fchietende met fyhen bo* ghe, de honden 1 gaey flaende. Ommers immers , immo tfiraen. Anna Byns uitg. 1567 bl. 188. Hy fendt ons oorlogbe, diertyt, en commer quaet. Ora ons te castyen, wy foeckcn ommer raet Tegen God te fteken met al onfe cracbten. CSteken Is tegenkanten, opponere zie uitg. 1553 D1* 39* 101 en 139. Mel. Stoke D. i. bl. 120.) Watse Gribb. Brulioft bl. 9. A n Liaeve Soon Waetze, ick wyt aeck wol , dat flu her wol oonftietile, du beste ommers lock ien tra /Vfl/^/^eno^glijk, fraai, aardig zaamgetrokken nit nog- Jyk, noeglyk, genoeglyk. Zoo ook oudtyds Noga ons not / • £<m ^uns?Land!echt. „ And thisfa boda. Scotanus in tabl. bl. 8<S. — Deer wfe "am men by eft, in wfe fecreten ende figelen, deer de l re!f* JL onze oen nu wol oen noghet, fcrioen ?aet,7 jJ' . 'hD waar aan ■ naraen en daarenboven onze gchel®* ^hreven de Raad voorfchreven ger.oegen neemt, by gelctireve Baat ( of ftaan) — (dit ende fegelen verraoed ik betzelfde ■ met net H. D. Infiegelen te zijn ) — Gabbema Verb, van Leeuwarden bl.30. „ Soe feillet alle klage jcchtict i was- fa, ende wonnen, hit en fe, dattet hem need dwe. en ■ da need to warriane raet twain nouhka handem. Dan zai de geheele aanklagte onloochenbaar (met onken- baar Jen bewezen zijn, ten zij dat her hem de nood doe en dezen nood te bewijzen met twee genoegzame jetui -pn ( Need was zoo veel als eene exceptio impedt- ®eJ * j lecitimi en dit bewijs noemden zij Ncedsktmngi en ivJS” ’t welk met twee handeu bezworen moeic • "den.— - Deze impedimenta legitima, Noodzaken , pjoodfc’hijnen, leze men in de Oude Frtefche wett. b. n^rtt}’feie» De ouden waren juist niet zeer kiesch in P hunne uit'drukkingen , zoo vindt men ook op de eetft# bladzijde ^ most ick den oon *t ytten In dat al oon in oon; ick hie my ney bemodtiere. Men zie hier over den Heere Wassenbergh in zi) baal aangaande C. Japu en deszelfs gedichten $1.^9 A 4 < *9« ) <velke aldaar nit Jan v. d. Veen eenige plaatfen ter ver- gelijkinge aanvoert. De oudc Duitfchers waren op dit punt niets beter, want in Reinke de Vofs vind ik bl. 1 12 eene plants uit Morsheim. Jagen, fpielen, wolleben, und prasfen Eitel und floltz gehn auf der gasfen Stets handeln wider Gots geheisf, Leben von nrmer leute fchweifs. Diefs aiies find dcs Adels Zeichen, Trinken dafs lie fich mochten bes — Meynen , dasf fie dazu find gebohren. Dais durch fie vii weyns werd verloren. In dicn trant vindt men fommige quicken bij Roeme* Visscher als bij v. gen. boerten b. 3. n. 44. en bij Anna Byns uitg. 1553 hi. 124. Port/e. Dus fchreef men 00k in ’t Holl. Zie Mel. Stoke D. I. bl. 397. Portckyn voor Stadje. porte in Deel 2. bf. 39 voor Staa. zoo 00k D. 3. bl. 33. maar bl. 48. voor poor/. Den Grave quam de mare das Te Sirixe in de poort Als hi dit hevet ghehoort Sende hi tallen porten ut Brieven ende ontboot falut. ( vcrkondigdej W. Velthem Sp. Hist . bl. 83. So laet ons vor die porte gacn , Ende laet ons in roepcn faen, Ende feggen: dat gevangcn waren, Ende als wi in fyn, na defcn So flute wi die porte vaste. Watse Grirberts Brulloft bl. 22. Nu om fort to fortellen, uk kaam ijnne fled, do veker dy eerfle reys ynn kaam, miende ick date it ien houws wicr, in ick roop fo iuyd, als ick koe, goe de y in 't hous, in dir wier naet in minseke die my ant.wirde voeg, do kamer ien greatte fied-teeflF, dy help my wtte droom, dy fey 't wier ynne Portte. JFtyen. In ’t StiioGoth. Feta , of Facia purgare. Ys!. faegia Noord Eng, fei of frig1:: fei meadows, prata a ratnis pur- gare: Wachter leidt dit woord af van wage. Friesch weag , fluctus, aqua; daar anderen van oord£el zijn, dat fi* ja ’ feSa » aanvankelijk hetzelfde geweest is sis b linker, d maken , glans geren , polire, van het A. Sa x.fag kleur en bet Allein. fagar glans klaarhcid: en wanneer men deze afleiding aanneemt, zai het gcmakkeiijk blijken, waarvan een reiniger der Zwaarden , sis die gene, wclke na het afnemen des roests de Zwaarden blinkend maakt, Zwaard- . veger , Sv.io Goth. Swcrdfejare ; Friesch Seird fryer ; H, D. Scnwcrdtfeger , genocmd zij. Veel overeenkomst met die « fe2en beeft het Lat. piare. YY’anc pins was in eigenlijke * * be- 1 Digitized by Google i C *07 ) . :t>eteekcn!s* hetzeifde met purus . Men zie Servujs op'. Virgilius iEneid. Lib. I. v$.„ 378. en Livius B. 1. Hoofdft. 1 op alwaar Ancus Martius de gedachten des r Raads over oorlog of vrede vrngende geantwoord wordt: Puro pioque duello quaerendas cenfeo, icaquc confen- tio, confcifcoqite. Hierdoor blijkc nu klaarlijk, welke de ‘ oorfprong en reden van hct H. D. woord Fegfeucr ons * Vage-vttur ignis purgatoritis zii , en dat het eene beteekc- nis met het ^uio. Goth. Skdr-feld en het Yslandsch S&yr- ** fiaeldr van fkacra purgare hebbe. Ihre. * * * NIEUW - UITGEKOMEN BOEKEN. \ •• ♦ i „ 27222. Sexti Rufi FzsnBreviarium Rerum Celt arum Po- puli Romani , k recenjione Henrici Verheijkii. 120. 2 folia 550 exempl.' Impr. Brill Leydae. Leyda; apud S. et J. Luchtmam • pr. fr. 0-40. * 2729. Gefchenk voor de Jeugd , bevattende onder- fcheiden Tafereelen van Menfchen en Dieren, met Bijfchrifir ten in het Fransch en Hollandsch. In lang 8\ 1 bl. opl# 500 exempl. _ Drukk. van J, Hendrik fen te Rotterdam# Bij denzelven /:-5- 8 gekleurd f :-y- : .. 2730. Gedichten van H. Tollens v cerfte Dee!. Gr. 35. I2| bl. opl. 300 exempl. Drukk. van Stuerman te Delft* Bii Immerzcel Junior te Rotterdam, pr. fr. 6-30. * 2731. *irirrDKPATH£; Magazijn toegewijd aan den geheelen omvang van de Geneeskundc , enz. j door Chris- tian August Lodewyk Sander, Jacob Joannes Walo* en George Hendrik Wachter Pz. ; eerfteDeel, eerfteStuk* Gr. 8°. 8J bl.inet eene pi. opl. loo exempl. Drukk. van J. Hcndrihfen te Rotterdam. Bij denzelven./:- 18- : .. In dit ecrfte viodt men de volgende ftukkcn: De (telling van Hij>. pocrates : de natutsr zelre genecst de ziekten , kortelylv getoctst ab iu- ieidiug tot dit Magazijn door C. A. L. Sander; Bydragcn uit.het gcbied der practifche Geneeskunde ; Waameming eerier zecr aanmerkelyke morbus macula fo hemorrhagic us IFerlhofii door J. J. Walop; over de gczwcl- len der Baarmoedcr , vooral over den Scirrhus van dit ingewaud enz. doorG. IT. Wacmtf.r Pz. en twee waarncmingeh eencr genezene vcrlamming Van het bovenitc ooglid door A. van Onselen. • 273 2. Vijftig klcine, volkomen verftaanbare Vertellin- gen voor Kinderen, enz., uit het Hoogduitsch vertaald; *lerde druk. In 8\ 4 bl. opl. 1500 exempl. Drukk. van iVouteri te Groningen. • $ ' ■ K U N S T E N. • . I m * Haarlem. Van de thans plaats hebbende Ten- ^OONSTELLINa VAN SCHII.DERIJEN EN ANDERE T 5 Kunst- C a98 ) Kunstwerken te . Amflerdam eerlang eenig verflag beloofd hebbende, vinden wij ons reeds daartoe in ftaat gefteld, door den ons medegedeelden brief cens Kunst- vriends over dezelve, waarvan wij hier een uittrekfel geven; vcrtrouwende langs dezen weg onze lezers na- der bekend te kunnen nuken, met bet voornaamfte , dat op die Tentoonftelling de aandacht tot zich trekt. Men kan ligt begrijpen, dat het oordeel, hitrin over de Schilderijen gevcld, niet als onfcilbaar wordt opge- gcven, maar enkel het gevoclen van den brieffchrijver bchelst, die zegt, wat hij gezien heeft en hoe hij ’er over denkt. „ Op uw verzoek , mijn vriend ! wil ik mij niet ont- trekken, om u eenige bijzonderheden medetedeelen, no- pens de thans alhier plaats liebbcnde Tentoonftelling van Schilderijen, vooral, om u uittelokken, van niet te verzuimen, om dezelve met eigen oogen te komen «ien. Hoe raoeijelijk de taak zij, mij door u opgelegd, wil ik uw vriendelijk aanzoek niet in den wind flaan, maar vorder van uwen kant dan ook toegevendheid om- trent de wijze, \vaarop ik dezelve volbreng. Gaame volgde ik daarbij gc regeld de gedrukte Lijst, die van de ftukken. op de Tenroouftelling voorhanden, bij den ingang te bckomen is, maar het zal mij gemakkelijker valient even onregelmatig , als de ftukken met betrek- king tot die lijst hangen , bij dit verflag te werk te gaaiu Dan toch behoef ik flcchrs de leiding mijner oogen te volgen; en alles wel bcfchouwd, doet die orde niets ter zake.” ,, Bij het intreden der bovenzaal in het Gebouw ziet men zich omgevui van eene verzameling van uit? xnuntende zoo groote als kleine Schilderijen, die in mijn oog den naam van meesterftukken over het alge- meen verdienen; inzonderheid valt door de buitengewo- m grootte het eerst in het gezigt N°. 139, vcrbeek dencie Sophonisba , teryfijl haar door een vcrtnurxdt y an Masfinisfa de giftbckcr wordt gc geven , door B. JVoig te Amiterdam. Dit ftuk is in een’ treflclijken • ftijl gefchilderd; en de houding en teekening, licht en bruin, waarlijk meesterlijk. Doch fchoon het hoofd- beeld wel behandeld is, en het naakt in het geheele ftuk zeer natuurlijk, ja de geheele toon grootsch is, had ik meer edclheid in Sophonisba gewenscht, want, zouder de waarde van het ltuk te widen te kort doen, 1 Digitized by Google C *99 ) men lean niet zeggen , dat bet ecn zeer delicaat beeld > is. Om hetzelve is op ecn plat eene holle lijst gefehil- derd , die , fchoon bet geheele ftuk * niet op zijn’ dag hangt, eehter bedriegt, Ecn tooneel uit de Ifigenia in Aults van Racine , (3cle Bedrijf, 5de Tooneel), inede eene zeer groote Schilderij (N°. 85.) van L. Mo* ritz9 Lid van het Inftituut , 00k woonachtig te Amfter-* dam , trekt vervolgens de aandaebt tot zich. Het ftuk voldoet en is bijzonder fraai gefchilderd; terwijl zoo- wel de Tooneelfpeler Snoek' in Achilles en Mevr. Wat * tier - Zieferiis A\\ Clitemnestra kenbaar is. Men vindt van den Heer Snoek 00k hier nog een afzonderlijk Por- trait; mede in bet karakter van Achilles van denzelfden Meester, dat hem* goed gelijkt en - fraai is (N°. 84)# Het derde ftuk (N°. 86.)- eehter, dat de Hr. Moritz ten toon ftelde, beeft in rnijne oogen nog meer ver- dienften dan de beide anderen, Hetzelve ftelt voor een mannen en vrouwen Portrait , levensgrootte , zittende jn eene kamer , met een Hondje ; en is • uitftekend fchoon. Het witte fatijnen kleed is zoo fraai bearbeid en ftreeft zoo de natuur op zijde, dat het uiterst! verr mogen der kunst daaraan befteed fchijnt, vooral daar in hetzelve een roode doek fpiegelt , hetwelk de uitvoe- Ting in moeijelijkheid doet aangroeijen , die allcen hij kan gevoelen, die zelf peufeelen en verw behau* delt,” ‘ ' ’ i 99 Het zou mij gemakkelijk vallen de hedendaagfche Meesters met de oude Stichters en Opbouvvers onzer Jiollandfcbe Schilderlchool te vergelijken; en u dezen fcunnen aanwijzen, als in de manier van van Dyk9 Jordaans , Rembrandt , 1 Sol. en van der Heist otjde Bray fchilderende , of genen,- als in bebandeling van het kunstrijk penfeel P. de Hooge9 Wynands , Rays * daal9 Pynakker , Bakhuyzen enz. op zijde ftrevende ; jnaar daar alle vergelijkingen mank gaan, en zoo. ‘ „ In- Digitized by Google ( ) ,, Inzonderheid trof mij vervolgens cenc fchets in olieverw door het vuur en leven, dat dczelve bezielen; dezelve is, zoo ik gis, voet hoog en breed naar evenredigheid. Jk bedoel N°. 21, verbeeldende : Pieter Adriaanszoon van der IPerff , zeggende tegen Leydens mutt end yolk in 1574 : „ Necmt dan mijti ligehaam en deck het om , zoo verre het jlrckken mag ,” door M. J. ran Br6c , tc Antwerpen. Deze Schilder, door twee groote Schilderijen , de ecne de Athenienfers aan den Minotaur us gewijd (* ), de andere de or erg aye der Shut els- van Atnftcrdam aan Z. M. den Kei- zer (f) voorftellende , met roem bekend, handhaaft denzelven door deze fchets, waarna hij een groot itufc voornemens is te fchilderen. Dezelve is inderdaad vol pasfie en uitdrukkmg; uitmuntend van : ordonnantie en tcckening; kiesch van licht en bruin, en voorbeeldig fchoon in de voorlieiling der gehcele gefehiedenis. De hongcr en doodsnood op het geiaat van de eilendigen; liet gewoel van het rauitend volk om.den Burgemees- ter; alles Belt ons dien waarlijk treifendtn trek uit on- ze Historic levendig voor oogen. Ook Lie (loute uit- Voering maakt het dien Meester waardig; maar zoodra 5k het ftuk zag, kwam mij de bedenking voor den geest , of hier niet te veei tegen de historifehe w^ar- fieid gezondigd was. De edele zielsopoffcriug van /an der ll'trjf toch gebeurde ’s nachts ten zijnen I iuizc, en niet, gelijk zij in .• deze • fchets wordt voorgefteld, op ftraat en bij ' idaren dag ; cn de Burgemeester was bovendien toen nog gecn grijsaard. Ik wii gaarne ge- looven, dat de Hr. van Brde , om de uitwerking te vermeerderen , van de waarheid is afgeweken ; maar mij komt het voor, dat die afwijking te groot is, als men in aanmerking ncemt, dat de daad zelve nog zoo lang niet geleden verrigt werd, of dc bijomltandighedeii han- gen elk nog in her geheugen. Het zon dus, geloof ik, bij de vervaardiging van het groote iluk wel in overweging bij hem mogen komen, in hoe verre deze aanmerking gelden mag.” „ N°. 104. verbeeldt ook een geval uit de Vader- landfche Historic, tc weten: Hambroek , zijn voord ! ■ * ' ge- * * * * » • (*) Zie A!g. Konst- en Letterbode, 1812, ede Dl. bl. ^ ^ « * » * - . W- (f) Zie Alg. Konst- en Letterbode, 1812, side DU bl* fy8. eu 1813, ade Dl. bl. 132. \ Digitized by Google C 3®* - ) get roww , tot den Vijand terugkcerende r Het is vail J. W. Pieneman in den Haag. Men zoii dezen Kun- llenaar te kort doen, erkende men niet veel voortref- felijks en fchoons ook in deze Schilderij, maar op het kleed van een’ Hollandsch Predikant van dien tijd zoii met reden nog al wat te zeggen vallen; ten minfte mij beviel het niet; en openhartig dit ftuk, hoe vol ver- dienften, trof mij zoo niet en hield mij niet zoolang itaande, als N°. 107 van dezelfde hand, verbeeldende ten Waschvrouwtje aan hare tobbe. In dit kleine (tuk- je is de natuur tot in het geringfte deel zoo naar waar- heid getroffen , dat men hetzelve met vervvondcring moet beichouwen en ’er bijna niet van feheiden kan.” ,, Het zou mij te lang ophouden wilde ik ftilftaau bij het aantal van gelijkende en Fraai gcfchilderde por- traiten, die van Daiwaillc , Hodges , de Lclie , Wonder enz. in deze zaal ten toon hangen; neen, fchoon zij alle meer en minder blijken opleveren van het groot kunstvermogen onzer tijdgenooten , zou ik tot vervelen- de herhalingen moeten vervallen. Daarenboven wordt het tijd, u, mijn vriend , naar een ander vertrek te leiden. Eer wij de zaal verlaten, wil ik echter uwe aandacht nog vestigen op twee ftukken van den Vriefchen W* B. y an dcr ' Kooi (N°. 70 cn 71 ) waarvan het eerfle, dria fpclende Kinder en in cene kamer , het ander, een Boer een pijp rookende voorftelt. Dit laatfte, zoowel het oude manshoofdals al het acccsfoire, vooral is met zoo- veel waarheid gefchilderd, dat men de natuur zelve meent te zien. N°. 49. eindelijk van C. L. Hanfen 9 een Binnenhuis verbeeldende , waar eene Vrouvt linnen~ foed ftrijkt7 verdient om de uitvoering en verkiezing eide met uitftekende onderfeheiding bezien te worden.” ,,Doch treed met mij de tweede kamer in ; fchoon het reeds vermelde u genoegzaam ten fpoorllag zal (trek- ken, om herwaarts te komen en zelf te zien, kan mis- lchien een kort berigt wegens den kunstfehat hier voor- handen u daarin verlterken. Denk echter niet, dat ik van alien fpreken zal; dit zou het bdtek van eenen brief ■ verre overfchrijden en ik moet u ook wat over- lateii, om zelf te zien. Ten einde u in (taat te ftel- len te weten, wat ’er is, gaat hierbij een afdruk der lijst , waaruit gij zult zien, dat ik alleen hetgecn mij bijzonder in het oog viel aanftipte, zonder over alien te wiUcn uitweiden.” ‘ „ 7.00- Digitized by Google C sea ) ,, Zoodra ik dan dit twecde vertrek fntrad, ftond it verrukt over ecu Duin- cn Landgezigt in den omtrek van Haarlem door den Kunstminnaar A. Brondgecst ( N°. 23). De ftoute ftijl, van dit rtuk, de gefmeerde regt kundige fchildermanier , de daaraan gepaarde kiesch- heid* de lieflijke verkiezing van licht , wolkfchadu- wen en heerlijke lucht dcjpn gezaiiienlijk zulk eene na- taurlijke uitwerking, dat men in diepe ftilte het talent van dezen meester bewondert. Een boomrijk Landfckap met opgaanden weg , (N°. 24) mede van zijne handy dat nevens het Duingezigt hangt, is niet minder; alle manier is weg, geen boomflag, maar eene bewerking die de nattiur in al haar fchoon voorftelt, inderdaad, mijn vriend, beiden voldoen uitftekend.” ,, Hier boven hangt een Wintcrgezigt door A. J • Ruytenfchild , (N°. 121) hetwelk hem met regt onder de Meesters doet rangfchikken. Een gezigt van do Het - regracht bij de Nieuwc Spicgclflraat te Ampler dam (N°. 67) van J. Kamphuizcn trekt hier mede bijzon- der de aandacht, om deszelfs keurige uitvoering en de fchoonheid van zonlicht: niet minder de voorrrefFelifke teekening van A - J. Brandi , zijnde ten Bloemfluk in waterverw naar van Huy z am ; de uitwerking van dezel- Ve evenaart zoo die der Schilderij , dat \k moet beken- he nooit krachtiger met fapverw te hebben zien werken, dan hier plaats heeft. ” „ Schoon ik niet kon ftilftaan bij het fraaiie kaarslicht van Cuylenburgh en bij de verdienftelijke werken van Andriesfen enz. in dit vertrek voorhanden, moet ik u opmerkzaam maken op N°. 122. zijnde een Gezigt of de Maas voor Dordrecht , alwaar Z. M. de Keizer en Koning , op een Jagt gehoor verleent , dat iierlijk van ordonnantie en tevens dun en teeder gefchilderd is. Be- valligheid van kleur , het kenmerk van onzen tijd , gaat hier met fraaiheid van uitvoering gepaard. Zoowel de Leden der Regering in hun costuum , in eene boot naar *t Jagt toeroeijende , waarop de Keizer zich bevindt, de boten , de roeijers , het volk ; alles. is vol beval- ligen zwier. zou den Kunftenaar te kort doen , indien ik niet zeide , dat het verwonderliik fchoon gefchilderd, de bebande* ling ftout is , en dat de navolging der natuur in dit iluk den grootften roem verdient. Mij omkeeremle zie ik een' hcvigen Storm van den Harlinger Schilder N. Baur (N°. ia), en onwillekeurig dcnk ik aan Bak- huyzen; doch ik zou geene vergelijk ingen maken. Het is klaar, dat deze Kunfteiraar dikwijls ooggetuige van dit fchrikwekkend natuurtooneci moet gcweest zijn, om het met zoovcel waarlieid voor te llellen. , Men weet niet, wat hier meest te bewonderen: de uitvoering, de teederheid, de heldere doorfchijnendheid in het wa- ter: het ftuiven van hetzelve, tegen een hoofd aan- flaande , dat vol volk ilaat , om de in nood zijnde fche- , pen te helpen ; een rank vaartuig tegen eene golf op- worsteletide; het zwaar bewolkt zwerk; of eindelijk het doorbreken van een enkel licht, dat in de zwarte lucht een’ regenboog geeft. Ook het pendant hiervan, dat ’er nevens hangt: Een jiil Watergezigt voor Dord- recht (N’°. n. >, is in zijne foort even verdienftelijk. In dit vertrek blijft men voorts ftaan voor N°: 50, Een befneeuwd Stadsgezigt , van Hanfen , dat inder- daad overheerlijk betooverendc van uitvoering is en dc llille natuur volkomen naar waarheid teruggeeft. Een boschachtig Landfchap met een' JVatcrmolen , door J. Hulswitt (N°. 60.), vertoont ons hier de bevallige natuur in al haar’ glans; zijne behandeling der boomea bijzonder kan ten voorbeelde voor alle Kunftenaars dienen In het kort, ook hier treft men zooveel uit- lokkends aan, dat men niet dan ongaarne daarvan fcheidt. Van Driclst , om hem nog alleen te noeraen, pronkt in N°. 40. en 41. ( Een gezigt in eene Tuin en Een Boomrijk Landfchap') in al zijne grootheid ” ,, Doch laat ik u nog even naar boven jeieiden; daar blijft men gaarne vertoeven bij een dooden Fai- fant , die de natuur cvenaart, van G. J. J . van Ox (No. 101.); bij Een Hcigezigt met Schapen , van P. G. van Os ( N°. 103), waann men wederoin de na- tuuriijkheid , dunheid , teederheid en (toutheid moet be- wonderen ; en bij eene Gravure van J . P . Visfer Ben- der , naar van der Vddc ( N°, 14.), die hem waarlijk in den rang der Meesters plaatst. Doch, mijn vrieud! Sc- / Digitized by Google ( 304 ) genoeg heb ik u medcgedecld, om mfin oogmerk fe . bereiken; anders kon ik 11 nog van de Miniaturen van •Mcvroiuv de Neufvillc geb. Ritter , Jufvrouw iVcels , de Heeren Gerardet , liclant ; van de Bloemen van Mevrouw Moritz n die Tominigen Rachel Rr/ysch op zij- •de ftellen, iprckcn. Kom fpoedig alleszelf zien , en dan zult gij overtuigd zijn , dat , fchoon niet alie Schilders uit onze Departementen bet hunne tot deze Tcntoonftelling hebben biigebragt, die derzelver luister hadden kunnen vergrootcn, ik geen te guiiltig oordeel ftrijk , wanneer ik beweer , dat van de 142 N°. , op de lijst voorhandeu, vele mcesterliik zijn, en , die dien naam niet kunnen dragen , zccr verdienftclijk mogen ge« hceten worden.” ‘ „ Amfterdam den 5den October 1813.” STERRE-en weerkundige WAARNEMINGEN. t WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, BUITEN HAARLEM. 1813 Octob. f baro- < JfE- l TER. THER- MOME- TER. 1 WlNtV STREEK. LUCHTS- CESTELO- HEID. 6 000 • • • 000 51 60 54 i 0. t. Z. Z. 0. r. 0. 0. r. n. betrokken. P*9‘ 7i 52 0# z» 0# I betrokken ; nanudd. en *s avonds 7 < 29. 6i 60 2« Z« O. tusfehen l>eitlc harde regen ; L29. 5* 59 Z. Z. W. j *s nadirs ftormachtig met regen. C29. 6\ 5<5 w. \s morgens regen en hai*de wind; 8 \ 29. 7i 60 ■ verders bewolkt; zeer vvindrig; 09- 5 5<> z. w. \s avonds harde reeen en harde Mind. (29- 3$ 56 \V. t. N. harde wind; bewolkt; 9 <29. 62 w. *s morgens en *s avonds (29. 5k 5<5 w. t. / z. j buijig. (29* 5k 52 w. N. W. bewolkt; *s morgens en 10 <29. 5* «3i w. t. z. ’s avonds wat regen. (29. 54 z. w. f29. I 52 z. t. w. 11 * <2i>. 9i 56 w. ftorm met zeer zwaren regen. (.29. 4 52 w. t. r*. (29. 7\ 5<> N. w.. 12 - ^29. 81 58 W. t. N. bewolkt. (29. 7! 52 Z. Z. W. 1 • Te Haarlem, b ij A. LOOSJES Pz. Ter Drukkerjje van V. Loosjes te Haarlem. (Lange Veedtraat W. 3. N. 6»j Digitized by Google ALGKMEENE K O N S T- , EN 4 LETTER-BOD VOOR HPT JAAR 1813. N°. 49. Vrijdag den iiftcn October. % * Volgens KEIZER LIJK BESLUIT van den stfftcn September 1811, - is dc uitgaye yen dit Weekblad definit'tcf toegeflaan. NGELAND Dr. PATRICK RuSSEL heeft ill llCt VO*' rig jaar to Londen, op last der lndifche Maattchap- pii , in het licht gegeven eerie befchrijving der lndifche Slangcn , verlierd met naar het leven getcekende en aan de Maatfchappij aangeboden afbeeldiugen. Dit Wcrk, walks typographiiche uitvocring bijzondcr zorgvuldig bahandcld is, maakt twee deelen in folio nit. Behalve dit YVerk heeft dezelfde Maatfchappij* onder toezigt van Sir Joseph Banks, doen venchij- nen eeue Befchrijving van dePlanten der kust van Co* romandel , van Bengalcn cn andere Engel fche bezittin - gen in de Indien. Dit Werk , met even veel zwier gedrukt als het andere, kornt bij Alleveringen in folio uit. s Parys, den <)den October . De geleerde Aardrijks- kundige Walckbnaer is op gisteren tot Lid van de derde Klasfc van het Keizerlijk Inftituut benoemd, in plaats van den overieden Hr. Champagne. Zijne me- dedingers waren de Hn. Emeric David en Vander- bourg. Van 27 ftemmen vereenigden zich 20 op den Hr. Walckenabr. . U. Deel, V Gro* B E R I G T E N. Digitized by Google C S°« ) Groningen, den 4 October \ Op heden had aihier de plcgtige opening der F*culteits-lesfen aan deze Aka- demie plaats. — De Hoogleeraar A. Ypey fprak bij die gelegenheid eene redevoering uit: de ftudiis Theologia, dogmatics recte regundis , met welke dezelve tevens zijnen post als Hoogleeraar in de Leerfiellige Godge- leerdheid aihier aanvaardde. » LEVE.NSBER-I. GT van SIMON d e L E E U W, Rector der Latijnfche Schole en Praelector Lit- teraturae Publicui te 'sGravcnhage. Deze achtingwaardige mair is geboren te Leyden , den 13 van \Vintermaand 1731; zijne brave ouders, Adam de Leeuvv en Margaretiia van Saanen merkten ras, dat hij goeden lust en aanlcg had tot de Letteroefening , en beftelden hem al vroeg, in Herfst- maand 1741,’ op de Latijnfche Scholen hunner Scad, om aldaar, onder hun oog, in de geleerde Talen, We- tenfehappen en Kunften gepast onderwijs te vinden: Van welke gelegenheid hij met zooveel vl\jt en vruchf wist gebruik te maken, dat hij in Herfstmaand 1747, onder den toenmaligen Rector Henricus Snakex- burg, met den eeriten Prijs naar de Akademie werd gepromoveerd. lit het Lcydfche Athene mogt bet hem gebeuren, de belangrijke lesfen te hooren, de fchoone voorbeelden te zien , en de bijzonderc vriendlchap te genieten van deft waarlijk grooten Tiberius Hemsterhuis en de Wijdberoemde Franciscus van Oudendorp en Con- 6. a Dus Ruckers: en zijn beminnelijk karakter, prijs- felijk gedrag, ongemecne naarstigheid en tocnemende torderingen verwi erven hem eene uitmuntende hoogach* ting en uitgebreiden lof. Den 17 van Louwmaand 1757 w$rd hij beroepen als Conrector van het Gymnafium te Amersfoort ; doch in dat zelfde jaar, den 19 van Bloeimaand, reeds geplaatst te Dordrecht , en den 14 vail Zomermaand 1759 te Leyden : alwaar hij, in onderfchetdenc Klasfcn , zulke Yoortruffelijke dienllen heeft gedaan, dat men hem over- waardig keurde, tot hoogere werkkringen op te klim- »cn. , Den Digitized by Google C 3 >> * Den ia van Oogstmaand ' ij66 is het Rectoraat te Gouda aan hem opgedragen; werwaarts hij in Herfst- maand vertrok, om ’er den 23 van Wijnmaand zijit ambt te aanvaarden met eene inwijdingsrede : dc Cacfa - re Augusto , Optimo Mufagete; d. i. over Keizer Au~ gust us., den besten Voorjiander der Gelccrdcn : welke op Stads kosten werd gedrukt. . » Hier hebben ’smans waarheidliefde en deugdenmin en zijne begeerte, om met verftandigen ijver alles te hedenken en in ’s Heeren vreeze alles te doen , wat den welftand der Maatfchappij , den bloei der Scholen en den voorfpoed van zijn huis konde bevorderen , klaar- blijkeliik getoond, wie hij was, en hoe veel men in het vervolg van hem te wachten had: en hier heefthij, ter gelcgenheid van de Zuid - Hollandfche Synode , die om ;de 22 jaren te Gouda plagt te vergaderen, den 8 van Hooimaand 1767 eene Openbare redevoering ge- houden: dc Jit ter a rum infiauratione , ad facrorum emen- dation cm viam muniente: ten betooge: dat de her fid - ling dcr fraaijc letter en den weg gebaand hex ft tot de kerkhervo rtning ; welke redevoering van velen , die wel- denken en: wdzeggen beminnen, met het liitcrile ge* noegen is gehoord , en *s mans verdienden roem overal heelt bekend doen worden. ; In 9s Gravenhage , die lurstervolle zamelplaats van al- les wat heerlijk m den lande is, floeg men in het jaar X769 op hem een gunstig oog: hij werd in Sprokkel- maand wettig beroepen als Gymnafii Hagatti Rector & hitter arum Praelcclor Publicus; welk aauzienlijk ambt voorheen door Johannes Verwey, Pancratius Maasw^vk, IsAiicus Valckenaar en RutgeruS Owens met roem bekleed, nu was vacant gewordeu. .* Onder inwachting van des Heeren hulpe kwara hi} in Bloeimaand herwaarts, om ltraks 11a de Pinklterva- cantie met dien gewigtigen arbeid een begin te maken: Cchoon hij eerst in Ilerlstraaand , ten gowonen tijde der haifjarige prom o tie eu prijsuitdeeling , de inaugurale ora- tie hceft gedaan: dc fcho/is publicity tarn mo r um quant lit ter arum oficinis ; om aantewijzen, dat dc algcmccne fcholen oefenplaatjcn zijn zoowcl.van goedc zeden , als Van letter kundc : terwijl hij kort daarna zijne wckelijk- fchc voorlezingcn, ter verklaring van L. Ann. Flori Re rum Romanarum Epitome , geo pend heeft met eene uitlokkendc* redevoering, over het nut en het vermaak der gefchiedcnisfeti . ... - - V a Deze Digitized by Google ' C 308. } ■: Deze eerftelingen voorfpelden eenen fchoonen oogst cn gaven gegronde hoop, dat zijn werk in den Haag • op den duur zeer aangenaam zoude wezen, en rijkelijk gezegend worden. Zijne vvel doordachte oratien , nu en dan over gepas- te ltoffen bevallig uitgefproken , en zijne uitgewerkte lofredtf over den onvercetelijken Hagenaar Janus Se- cond us , zijn van alle letterlievende hoorderen groote- lijks toegejuicht. Zijne openbare lesfen waren telkens juist gefehikt, om leergierigen in de voomaamfte vakken der phi- lologifche wetenfehap duidelijk voortelichten. % En zijn dagelijksch onderwijs en beftuur der fcho- leu maakten hem zeer verdienstelijk ; want daarin volg- de hij den regten weg, dien de grootfte letterhel- den zoo wcl gebaand, en zijne voorzaten zoo wel bewanddd hadden, en hield zieh aan het voorfehrift der Heeren Curat oren: met welker voorkennisfe en bewilliging fommige ingevoerde misbruiken door hem verbeterd ziin , om plaats te maken voor maatregelen , die de befehaving der jeugd en derzelver fmaak en gelukkige vordering in het Latijn en 00k in het Grieksch, en in andere vereischte kundigheden meer begunstigden en zijne brave ambtgenooten , de \of- waardige Conrcctor en P raeccptorcn , die hem , aJs hunnen getrouwen voorganger en wegwijzer eerden e/i beminden, werkten eendragtig rnede, om die htilzame inrigtingen tot hand te brengen. Langs dezen weg werd de talrijke menigte zijner ge- licfde Kwcekclingen op de beste wijzc toegerust, om de Akademiiche loopbanen blijmoedig intetreden, en met den meesten voorfpoed gelukkig te voleindigen; waar- onder van tijd tot tijd niet weinige gevonden zijn, die in alle faculteiten hebben uitgemunt, en die ten dezen dage nog hier cn daar in onderfeheidene betrekkingen met luister blinken; of 00k, na hunne volbragte taak, reeds onyerwelkelijke kroonen dragon, en zamen met vreugde herdenken, dat zij hunne eerfte vorming, naast God, aan het Haagfche Gymnafium, en aan vader.DE Leeuw . voomamelijk , te danken hebben : wiens kost- discipelen 00k nooit vergeten zullen, vvelk bijzonder voorregt en genoegen zijne tafelgefprekken , huisieliik onderrigt en waakzame liefdezorgen hun gegeven heb- ben 9 en welken invloed zijn nitnemend voorbeeld op hun hart eu vvaudel hadden* Ook \ Digitized ( 3©9 ) Ook moeten alle Ingezetenen cn Vreemdelingen, die gelegenheid gehad hebben, om op zijn gcdrag te let- ten , ecnltemmig getuigen , dat hetzelve gansch onbe- rispelijk en lofwaardig is geweest. Hij vreesde God, en eerbiedigde de Magten over hem gefteld, en blcef getromv aan ced en pligt. Hij was de beste Man en Vader van zijne Gade en Kroost, de Voorftander zijner Vrienden en Vertrouwelingen , en de toevlugt van behoeftigen en noodlijdendcn. Hij had lust, om aan welgeregelde Maatfchappijen , 'tot bevordering van Wetenfchap en Kunst, en van het algemeen welzijn , de hand te bieden, en een incde** contribuerend en honorair Lid te zijn van het Haagsch • Genootfchap : tot vcrdedigtng van den Christelijken Oodsdienst tegen de hedendaagfche Bcflrijders ; en hij wenschte hartelijk, dat het ware Christendom in aller- lei gewesten worde voortgeplant. Hij ftclde hoogen prijs op de gemeenfehap der Hei- ligen , en verzuimde niet derzelver zamenkomften, met Vrouw eif Kinderen en Hufegenooten , op dcs Heeren dag en andere welgelegene uren , bij te wonen 9i ora de waarheid in liefde te betrachten , en zich zelven en de zijnen te oefenen tot godzaligheid , die tot aile dingen nuttig is , en ons in de zwaame beproevingen vertroos- ten kan. Toen de afgunst hem begrimde en hij in het jaar 1787 uit zijnen post verdrongen werd, bezorgde Gods Voorzienigheid aan hem en zijne bekommerde weder- helft en afftammelingen een gerust verblijf in zijne Va- derftad, alwaar hij vele oude en getrouwe vrienden vond, en dra gelegenheid ontving, om aan jongelingeu van goeden hnize nuttig onderwijs te geven. Het fpeet hem wel , dat hij zijnen achttienjarigen dienst, aan het Haagsch Gymnafium niet zonder vrucht befteed, had moeten ftaken: doch toen hem naderhand eene deure tot herftel geopend fcheen, oordeelde hij het beter, van die herftelling gftezien, en met zijne zeer verzwakte Echtvriendin in ftilheid en vertrouvyen te Leyden zijn verblijf te houden: alwaar de groote Ker- kenraad der Hervormde Gemecnte, hem tot Mede-Ou- derling verkoren heeft , welke eerwaardige 'Bediening hij, tot algemeene ilichting, getrouwelijk heeft ver- vuld. En wanneer hij het verlies van zijne dierbare Ge- zellinne, van zijnen eenigen Zoon en van zijnen edelen V 3 Schooo* Digitized by Google - C 310 ) I Schoonzoon betreuren moest, die hem van tijd tot tijd naar eene betere wereld zijn voorgegaan, ontwaarde hij, hoe goed het is, dat men hope en ftille zij op het heil des Heeren, en in de bitterfte droefenisfen met Job betuige : „ de Heer heeft gegeven en de Hecr 5, heeft genomen: de naam des Heeren zij geloofd.” Let op den Vromen en ziet naar den Opregteu: het einde van dien man zal vrede zijn. Hij is in den hoogen ouderdom van bijna tweeen- tachtig jaren, den 28 van Hooimaand 1813, des avonds tusfchen 10 en 11 uren, in zijne geboorteftad Leyden, reer zacht in den Heere ontflapen: en zijn fterfbed was zeer troostelijk voor zijne beide Dochteren, die haar gemis beweenen , maar ooggetuigen wa'ren van zij- nen opgeruimden geest en van zijnen blijden ingang in het eeuwig Koningrijk onzes Heeren en Zaligmakers Jezus Christus, die onze vernederde ligchamen zal veranderen , opdat dezelve zijn verheerlijkt ligehaam ge- lijkvorraig worden. De gedachtenis dezes Regtvaardigen blijve in zege- ning! en zijn Zaad worde gezegend in eeuwigheid! Medegedeeld door Joh. Heringa; Oudjtcn Predikant dcr Hervormde Gemccnte en Medc-Curator der LalijnfcheScholen , in dtnllaag. PROGRAMMA VAN HET GENOOTSCHAP TER < BEVORDERING dbr HEELKUNDE, te Amsterdam, *• Voor den J ar e 1813. Het Genootfchap ter bcvorderitig der thelkunde , te Am- fterdam , heeft op den 6den September 1. I. wederom des- •zelfs Jaarliikfche Algemeene Vergadering gehouden in de groote Gehoorzaal van het rfthetueum dezer Stad, worden- de dezelve door den Ilooggelecrden Heer A. Bonn, als yoorzitter, met eene gepaste Aanfpraak geopend. i Vervolgens deed de Secretaris J. N. Engeltrum verflag ► van Digitized by Google C' 3*1 )> van de handelingen des Genootfchaps gedurende het vet- ,. loopen jaar; waaruit onder anderen bleek, dat by hetzelve. op den bepaalden tijd was ingekomen op de iu 1808 voor-, geitelde, en in 1810 en 1812 herhaalde Prijsvraag over de. Doofheid, 66ne Verhandeling, onder de Zinfpreuk: at de- Gnt vires , tamen est laud and a yd Juntas,. De fchriftelijke Advijzen van geraadpieegde Medelfiden aan de Vergadering voorgelezen zijnde, werd na delibera- tie beiloten, om de gouden Medaille aan den Schrijver dicr Verhandeling toe te wijzen, onder voorwaarde, van in de- zelve die verandering en bekorting te maken, als Bejluur- deren zullen meenen te behooren. Deszelts verzegcld bil- let geopend zijnde, bleek de Schrijver te zijn de Heejr Jo- hannes Heller, Medic, ct Ckirurg. Doctor , gijn - Major , St ads en ’s Lands Med • Dvct. van de frillem * ^ Danr ’er op de in 1809 voorgeftelde en in 18 11 herhaalde Prijsvraag over de Breuken der Kniefchijf, vvedcroin geen antwoord is ingekomen, werd beiloten om deze Vraag inte^ trekken. Op de in het vorig jaar voorgeftelde Prijsvrflgen wegens. eenige verfchijnfels bij beklemde en gebpereerde Breuken , was 66ne Verhandeling ingekomen, onder de Zinipreuk: ex conflanti prateritprum et diligent i prafentium rerum futurarum cognitio adipifcenda , doch welke\ er a li- dding , volgens het oordeel van geraadpieegde Medeledet , niet naar den prijs kunnende dingen, is beiloten het verze- geld billet ongeopend te verbranden* en deze vragen te herhalen , om beantwoord te worden voor den iften Met 1814, zijnde van den volgenden inhoud: • i#. Daar ’er bij de Breukfnijding aanbeknelde envooral verouderde Breuken zoodanige gevallen voorkomen, mwel- ke, nade verdeelingderuitwendigebekleedielen, hetopenen vandenbreukzakenhet klieven van den buikring of band van Poupart, de terugbrengingderuitgezakteingewandenmoei- ielijkof onmogelijk, endepogingen daar toe voor den Lijder ievaarlijk worden, uit hoofde derzamengroeijingdierbevat- tende en bevatte deelen ; — en de ondervinding reeds meer dan ecns heeft geleerd, dat het alsdan meer voldoende is be- vonden, 11a de bovcngemelde klievingen, en het ophc .en der beknellende oorzaken, de bloot liggende mgewanden onaangeraakt te laten, en alleen door ecne gepaste itoving en eenvoudig verband te dekken, te onderfteunen en te befchermen , waar bij het laatst uitgefchoten en mede be*- kneld geraakte gedeelte darms van zelven wederom naar binncn glipte; en het overige buiten geblevene, nade ge- nezing der wonde, even gelijk bij eene aangeborene breuk fchadeloos werd gedragen ; yy En daar het voordeelige eener zoo eenvoudige en min- der zorgelijke behandeling ongetwijfeld door andere ge- 9 V 4 oefem (3i») oefende Heelmecscers zal zijn opgemerkt, wenscht het Ge- nootfchap daar van de berigten te verzamelen en ten gemee- nen nutte bekend te doen worden, tot des te meerderfc aan- prijzing voor mingeoefenden ; ,, Noodigt het Genootfchap tot dat einde alle zijne Le- den en verdere verdienftelijke Land- en Kunstgenooten, hunne waarnemingen en aanteekeningen omtrent dit onder- werp aan hetzelve te willen mededeelen, met naauwkeurige opgave der omftandigheden, die hen tot zulk eene behande- Jing bewogen, en van de ongunftige, zoowel als de voor- dcclige uitkomst en gevolgen derzelven: „ Alles onder uitloving van £<*ne of meerdere zilveren Medailles, op den Stempel des Genootfchaps gefchroefd, ter belooning der Schrijveren, wier ingezonden Verhande- lingen of Berigten op de eerstvolgende algemeene Vergade- ring zulk eene bekrooning zullen waardig geoordeeld wor- den. „ n°. Een ander opmerkenswaardig verfchijnfel bij be- klemde Breuken, gelijk mede bij andere ontftekingen van buiksingewanden , is de tegennatuurlijke omkeering der door prikkeling opgewekte wormwijze beweging Qmotus pe- rhtaliticus ) der darmrokken of van de darmbuis, waardoor niet alleen ingenomene en onverteerde voedfeien, ma ar ook drekachtige ftoffen naar de maag opgevoerd, en door den mond met brakcn worden uitgeworpen : — terwiji de darm- dreek, onder de plaats van beklemming in zijne wormwijze beweging geftoord, ophoudt de daar binnen bevatte (loffen naar buiten ter ontlasting voort te ftuwen. ,, Het Genootfchap , wenfcheude dit zonderling verfchi/n- fel op ontieed- en uatuurkundige gronden verklaard te zieir, met toepasfing, is het mogelijk, op de kunstbehandeling; biedt daar voor eene dergelijke zilveren Medaille aan den Schrijver van het meest voldoenend betoog hier van.” Om als nieuwe Prijsvraag voorteftellen , onder uitloving van eene gouden Medaille, op den ftcmpel des Genootfchaps* gefchroefd, de vraag: ,, Welke zdn de redenen, dat het aangeboren gebrek, be- kend onder den naam van Hazelip, ’t zy enkel of dubbeld, deeds in de hovenlip wordt waargenomen? ,, Draagt de fpl^ting van het gehemelte bij tot deszelfi -nadere kennis? . „ Hoe verklasrt men dan deszelfs oorfprong? ,, Hoedanige behandelingen zijn, van tijd tot tijd, tet zijner herftclling aangeprezen? ,, Welke dezer behandelingen zijn in alle mogelijke om- dandfgheden, waarin zich dit gebrek bevinden kan, proef- ltundig de besten? „ Welk is daartoe het juiste, immers het voordeeligfte tijdperk van het Ieven ? 7> Hoedanige voorzorgen eindelijk zijn het meest vermo- v • gend* \ Digitized by Google I fr C 313 ) gend, om bet mislukken dcrzclvc, ’t zij door ui'cfch£uring, ’t zij andcrzins, re verhocdcn?” De Antwoorden hierop verlangt her Genootfchap v6<5r den iften Mei 1815. Voorts wordt herinnerd de vraag over den Pelvimeter , om te beanewoorden v66r den iften Mei 1814, zijnde van den volgenden inhoud : ,, Daar ’er tot eene rigtige beoordeling van omftandighe- den, waar men, ter ontbinding eener vrouw , het aanbren- gen van kunstmatige hulp zal behoeven, bovenai vereischt wordt, dat men met de maat van de inwendige ruimte des *- bekkens wel bekend zij , zoo wordt gevraagd : ,, Welke werktuigen zijn, federt Stein’s eenvoudige Pel- vimeter , tot op heden uitgedacht, belchreven en afgebeeld, om dc inwendige ruimte van het bekken te bepalcn? „ In hoe verre voldoet elk dezer werktuigen aan het be- doelde oograerk? „ Voor welke verbeteringen zijn zij vatbaar, en hoedanig zou een werktuig behooren gefteld tewezen, waardoormen niet met eene enkele, maar met alle doormetingen des bek- kens , dat is, met deszelfs geheele inwendige ruimte zou kunnen bekend raken?” De Antwoorden op de voorgeftelde Prijsvragen moeten op den bepaalden tijd vdbr^den eerften Mei van ieder jaar, vrachtvrij worden toegezonden aan den Sccretaris van het Genootfchap J. N. Engeltrlm. Eindclijk wijst het Ge- nootfehap ten aanzien dcr verdere befluiten en voorwaarden naar de vorige uitgegevene Programma’s. Tot Leden zijn benoemd de Heeren: J. de Riemer, Med., Doctor, Profesfor in de Ontleed-, Heel- en Verloskunde in den Haag, Raadplegend Heel- meester bij de Stad en Lid van verfeheiden Geleerde Ge- nootfbhappen. P. Heisdrikse, Stads Chirurgijn en Vroedmeester te Gro- ningen. M. N. Luber, Vroedmeester en Stads Med. Doctor teAm- fterdam, G. H. Wachter Pz. , A. L* Phil , Med% et Chirurgi<e Doc- tor te Rotterdam, Lid van het Gezelfchnp der Natuuron-* derzoekende Vrienden te Iierlyn, van het Mineraiogifehe te Jena, van het Athenie dc Midecinc te Parys, van het Koepokgenootfchap te Rotterdam en van het Natuur- en Scheikundig Genootfchap te Groningen. J. Jansen Jansz. , Heel- en Vroedmeester te Ingen, In de Neder-Betuwe. Amfterdam, den 6 September 1813. HIT- Digitized by Google C 314 ) UITTREKSELS en beoordeelingen. Oude Lettbrkunde. Mbdea, Treurfpel van Euripides, vit hct Gricksch vertaald , door Mr, Jan ten Brink. Te Ainfterdani bij "Jan ten Brink Gz. mdcccxiii. Ingr.8°. 112 b].' Hct is meermalen gezegd, maar ik moct het hier herha- len: (* * * (§)) de Gricken hebben alle volken in het tiitvindcti cn volmaken van nuttige kunsten en wetenfchappen verre overtrofTen, en voornamelijk 00k in de dichtkunsc zoouit- geouitn, dat hunnc wcrken nu nog, na den afloop van zoo- vele eeuwen als dc beste modellen befchouwd, en, naar mate iemand verftand en geieerdheid bezit, naar die mate 00k dobr hem met des te grooter verwondcring gelezen worden. Of is ’er eene natie geweest; weike in alie vakken der dichtkunsc zulke groote meesters heeft opgeleverd, meesters, weike de knnst eerder volmaakt hebben dan ’er regels over dezelve gefchrevcn waren? Om nu niet te fprcken van andere foorten van gedichten, tot welk eenen trap van volmaaktheid is het Treurfpel gebragc door eenen Euripides (f).? hctwelk 011s ongetwijfeld nog llerker in hct oogzoude vrtllen, indien niet zoo vele ftukken vandien Schrijvcr verloren gegaati waren ( § ). Dan ’er zijn nog vele bewijzen voorhanden, weike mijn gezegde kunnea bevestigen, onder deze 00k de Medea , dat zoo gefehikt en geliefkoosd onderwerp der oudeTreurfpeldichters (**) , tvnarin Euripides het allerijsfelijkst karakter maalt eener Vrouw , weike zich zelve dus kort en krachtig befchTijftbi} Seneca: Nullum fcelus irata feci . Med. Act. 11. 135. — De Medea is oOk eene van die dicluftukken van Euripides wel- kc het best volgehouden en het meesc uitgewerkt zijn, vol- gens het oordcel van D. FLjnJ'. ad Senec, Med, initio, De fchoonheid van dit D11 1: trof 00k den Heer ten Brink , weike ons reeds door andere voortrefTelijke vertalingen uit de (•) Indien iemand denken mogt, dat ik te flerk fpreek, by Iczc de Rcdcvocring van Rhunktnius , de gracia artium ac doctrinarian hreu- trice, Ct) Ik noem flechts Euripides alleen, zonder te kort te willen docn aan de veniienften van JEfchylus en Sophocles — Het is hicr geene plaats om hen te vergelykcu, 00k is dit reeds door anderen gcfdiied. Zeer juist Jtomt iny het oordcel voor van den Sclinjver van het Jets oyer het Trcur- fitcl in de Btfdrag. van Feith cn Kant do or III. D. 446 b. — Specie! ur er.critis quisque poet a fuis, — is myue fprcuk in dergciykc ccmipara- tien. 