The complete work of Rembrandt : history, description and heliographic reproduction of all the master's pictures, with a study of his life and his art
Bode, Wilhelm von, 1845-1929 | Rembrandt Harmenszoon van Rijn, 1606-1669 | Hofstede de Groot, C. (Cornelis), 1863-1930 | Simmonds, Florence
§ 16. Nevertheless, the appellant had protested against it, and had summoned Crayers before the privileged Court, there to state the grounds of his action. § 17. The appellant, or in the first instance defendant, objects, on his part, that on March 14, i653, Rembrandt had borrowed f. 4200. — from him, and shortly before, on January 29, i653, f. 4180. — from the burgomaster Witsen, in the presence of the sheriffs, and when his circum- stances became more embarrassed, he had at once made over his house to his son, on May 17, i656, this house being, however, already mort- gaged by these debt, incurred in the presence of the sheriffs. § 18. This he did to secure the maternal heritage of his son, though he himself, as he had admitted, was enjoying the usufruct thereof, had been absolved from the obligation of making an inventory of all pertaining to it, and was merely bound to give his son a certain portion according to his discretion, on the majority or marriage of the latter. § 19. He ought not therefore to have been allowed to make the inventory and the transfer of the house in fraudeni creditorum , whose money he had either used for the payment of his debts, or for the reconstitution of the property. § 20. It was in any case untrue that one half of the joint property of the parents belonged to the child, for his father might have adjudged him his legal portion, i. e. one third of f. 2o.375 = f. 6791.13.5. § 21. This also disposed of Titus’ supposed lien. § 22. Although Crayers had been obliged to agree to the repayment of Hertsbeeck from the pro- ceeds of the house, Hertsbeeck had only been able to enforce this by legal measures, and had been obliged to give security for the money, as also had Witsen, § 23. in accordance with a provisional judgment of the Amsterdam Court of December 4, 1 658, in the case of Hertsbeeck versus Crayers re the unjus- tifiable stop-order Crayers had made against the proceeds of the house, and the protest he had lodged with the municipal secretaries against dis- bursement of this money. § 24. Hertsbeeck there- fore protested against Crayers’ proposals and de- manded payment of his “ Schepenkennis ”, and further, legal confirmation of the previous payment under security, and re-imbursement of expenses. § 25. Crayers counter-pleaded as to the main con- tention, and also as to the subsidiary demands § 26. and Hertsbeeck rejoined, and hereupon the sheriffs, on December 4, i658, granted Hertsbeeck’s subsidiary plea for payment of the money under security, and as regards the main contention or- dered the litigants to produce the claim, the reply thereto, the counter-plea, and the rejoinder. § 27. The Court of Sheriffs had thereupon decided the main issue on May 5, 1660, ordering Hertsbeeck to refund the money, and permitting Crayers to receive it as part payment of Titus’ maternal heri- tage. § 28. Hertsbeeck has appealed against this judgment, and proposed as via medias to pay Crayers as much of the proceeds of the house as would accrue to Titus on the basis of a legal inven tory of Saskia s estate after satisfaction of all claims against it. § 29. The parties to appear before delegates of the Court to confirm the said inventory. § 3o. If this offer be rejected, Herts- beeck proposes that the judgment of the Amsterdam Court be annulled altogether. § 3i. Crayers re- fuses, and asks for confirmation of the judgment and provisional execution thereof. § 32. Herts- beeck protests against the latter, and in the coun- ter-plea and rejoinder both parties persist in their demands. § 33. The Court decides for Crayers against Hertsbeeck. 22 December 1662. Schuyfhil (') No. 211. lsaack van Harsbeeck appellant contra Louis Crayers geappelleerde Rom : 1. The name of L. Crayers’ procurator. § 1. In der saecke hongende voor den Hove van Hollant tusschen lsaack van Harsbeeck, coopman tot Amsterdam , appellant ter eenre , ende Loups Crape rs , a Is bp weesmesters der stadt Amsterdam in plaetse van Jan Verwout , gesurrogeerde voocht over Titus van Rijn , soon ende erffgenaem van Saskia van Uplenburch , bp Rembrant Harmans van Rijn geprocreerl , geappelleerde ter andere spde. § 2. In welcke saecke bij den hove geordonneert sijnde, dat het proces sulcx het voor den gerechte van Amsterdam ter eers ter instantie was gefurneert binnen seeckeren geprefigeerden tpt alhier te hove overgebracht soude werden in conforrnite van het 208 articule van de ins true tie, als proces bij ge- schrifte omme getermineert te werden ex iisdem aclis, behoudelpck dat partijen in haer geheel bleven , omme des noot sijnde, in de voors. saecke te mogen poseren nieuwe feplen , alsmede omme de fepten ter voors. eerster instantie geposeert te mogen verifieren , welcken volgende ’ t proces in dier voegen over- gebracht ende onder den Hove gelevert sijnde , § 3. soo was bevonden dat de voorn. geappelleerde als epssher bij de middelen van sijnen epsch voor den voors. gerechte van Amsterdam hadde gedaen allegeren dat in levende lijve was geweest Saskia van Uplenburch in haer leven getrout met Rembrant Harmans van Rijn die op den 5 Junij 1642 voor den notaris Pieter Rarckman ende seeckere getupgen hadde gemaect haer testament en dispositie van uptersle wille bij hetwelcke sij tot haer eenige ende universele erfgenamen in alle hare naer te latene goederen hadde geinstitueert Titus van Rijn haren soon , mitsgadens alle de andere wettige hint off kinder en, die sij testatrice noch soude mogen pro- creren, o/f bij voor afflijvichept van d' een off d' ander derselver hunne respective wettige naesaet bij representatie, met die conditie dat den voorn. Rem- brant van Rijn haren man, soude blijven sit ten in de voile possessie ende vruchtgebrupck van alle hare testatrices naer te laten goederen, tot herhuwen, off niet herhuwende tot slerven toe, mils de voors. hint off kinder en naer staet ende gelegenthept eerlijck onderhoudende ende opbrengende lot derselver res- pective mondige jaren off huwelijeken state toe , als wanneer hij Rembrant van Rijn soude gehouden wesen dselve te doteren off andersints mede de geven ende uptsetten soo als in discretie soude verstaen ende bevinden te behooren, ende vorders met soo- danige conditien ende substitutien in cas van slerven vant kint off kinder en, als in het voors. testament breder slont gespecificeert, welck testament bij de voors. Saskia van Uplenburch kort daernaer in hetselve jaer 1 642 metter doot spnde geconfirmeert, soo was ui/l crachte van tselve testament universele erffgenaem geworden Titus van Rijn, haren eenigh soon en kint, upt wiens hooffde bp den epsscher in desen wiert geageert, § 4. dock was de vader Rem- brant van Rijn , als de welcke het voors. vruchlge- bruijck daervan was gemaect, ende voocht over spn kint ende desselffs goederen was gestelt, in de pos- sessie gebleven ende hadde de goederen onder hem behouden. Ende off wel den voorn. Rembrant van Rijn wel hadde behooren te maeckcn staet ende inven- taris van alle de goederen die lip met de voors. Saskia van Uplenburch in haer leven hadde gemeen gehadt ende beseten, ende bij deselve Saskia van Uplen- burch metter doot waren ontrupmt ende naergelaten, ende sijn kint de helft van deselve aen te wijsen onaengesien de remissie van daertoe gehouden te sijn hem bp den voors. teslamente gedaen § 5. soo en was evenwel hetselve niet geschiet, noch eenige beschrijvinge van goederen gemaect , upt oorsaecke soo het scheen, dat denselven Rembrant van Rijn, hem op de remissie bij testamente gedaen verlatende, hadde geoordeelt daertoe ongehouden te sijn, totdat in den jare 1647 hem bij des hints vrunden van moeders sijde eenige aenmaninge daertoe gedaen sijnde, § 6. ende hp hem door den Heer Check hebbende laten onderrichten, dat het noodich was dat hp Rembrant van Rijn inventaris ende beschrij- vinge liet maecken van de goederen, die hp met spn hup svrouwe gemeen hadde geliadl, § 7. als wanneer hij de goederen, soo hp met spn hupsvrouwe hadde gemeen gehadt ende beseten, bp specificatie hadde gestelt, soodanich als die ten tijde van sijn hups- vrouwe overlijden ware geweest ende sulcx als die bij deselve sijne hupsvrouwe metter dood waeren ontrupmt ende nagelaten, met bijvoeginge van de estimatie ende waerde van deselve, sulcx hij die verstont op het minste waerdicli te wesen, § 8. welcke goederen ende effecten naer de estimatie alzoo op het minste gemaect, te samen met malcanderen hadden uptgebracht een somma vanvcertich dupsent seven hondert ende vpftich gulden , soodat de helft die de soon Titus van Rijn daerinne hadde gecom- peteert was comen te bedragen een somme van twin- tic h dupsent drie hondert ende vpff ende tseventich guldens , § 9. op reeckeninge van welcke somme de voorn. Rembrant van Rijn , haer recht op de penningen daervan geprocedeert , sooverre soude bevonden werden daeraen geraect le sijn. § 11. Ende alsoo het claer consleerde , soo bij de specificatie van de goederen bij Rembrant van Rijn gemaect, als bij verclaringe ende andere bescheyden nicer, dal de goederen op deselve specificatie gebraclit, bij Rem- branl van Rijn met Saskia van Uylenburch in haer leven genie en sijn gehadt ende beseten, ende sij deselve metier doot hadde naergelaten, § 12. ende dat daer benevens buy ten controversie was , dat het kind Titus van Rijn , niet alleen de helft daerin was compelerende, maer dat deselve Titus van Rijn voor de voldoeninge van het geene hij te prelenderen hadde, in de goederen van sijn vader oock hadde recht van legael hijpoteeck , § 13. ende mils dien oock gerechticht om deselve voor alle andere crediteuren , geen ouder noch beter recht hebbende, uyl de' goe- deren ende gelden van sijn vaders boedel te conse- queren , § 14. soo hadde deneysscher ende arrestant in qualite soo hij procedeerl tot conservatie ende voorstant van het hints recht geraden gevonden de penningen by vercoop vant gemelte buys geprocedeert le nemen in arrest, ende ten dien fyne mede arrest te doen onder de Heeren Secretarissen, ten eynde op deselve penningen aen niemant geen affschrijvinge soude werden verleent, % 15. bij welck arrest, alhoe- wel den opposanl in desen in het minste niet en was vercort off gegraveert, als veele jaren naer het over lij den van Saskia van Uylenburch , eerst schepe- nekennisse tot laste van Rembrant van Rijn, ver- cregen hebbende , ende mitsdien notoirlijck tvoors. hint in de pretentie van desselffs moederlijck goet, veel meer als de penningen vant voors. buys ter somme van wyt meer als elfs duysent gulden ge- procedeert bedragende, voor den opposanl was ge- prefereert. % 16. Soo hadde het nochtans denselven gelieft sich tegens tselve arrest te opposeren, ende den arrestant op de gepriviligeerde llolle le doen roepen om te geven redenen van arrest. In welcke saecke bij den arrestant ten dage dienende was eysch gedaen ende bij hem geconcludeert tot de- er etalie vant gedane arrest ende dat hij geadmitteert soude werden ornme deselve penningen in minder in ge van tselve hem over moederlijcke erffenisse in de goederen van Rembrant van Rijn was compelerende ende dat den verweerder ende opposanl gecondem- neert soude werden tselve te gehengen ende gedoogen onvermindert den eysscher ende arrestant sijn vorder recht , lenminste bij provisie ende onder caulie, ofle lot anderen fijnen ende conclusie hem eysscher oorbaerlicst sijnde. § 17. Waerlegens van wegen den voorn. appellant ter voors. eerster ins tan tie opposanl ende verweerder aldaer geallegeert was geweest, dal Rembrant van Rijn op den 14 Martj 1653 bij schepene kennisse hadde bekent aen den verweerder schuldich te wesen een somme van vier duysent twee honderl gulden van geleende penningen , belovende de voors. somme te betalen een jaer nae dato van clien, sooals, hij even te vooren namentlijck op den 29” January desselven jaers mede aen den Ileer Burgemeester Wits een schepen kennisse hadde verleent ter somme van vier duysent een hondert ende tachtich gulden , waernaer den voorn. van Rijn, sooals sijn saecken begosten te verergeren, nament- lijck opden 17en Mey 1656 ten behouve van sijn soon Titus van Rijn geprocreert bij sijn overleden huysvrouwe Saskia van Uylenburch hadde bewesen het buys ende erve daerinne hij woonde, alrede doort verlcenen van de voors. schepen kennisse geaf- fecteert, § 18. ende dat tot voldoeninge off verseecke- nnge van desselffs sijn hints moederlijcke goederen met tegens taende aen hem Rembrant soo den eysscher selver poseerde het vruchtgebruyck bij testamente van sijn voorn. huysvrouwe was gemaect tot sijn hertrouwen off overlijden, het maecken van staet ende inventaris ende tvoors. daeromme dat den inventaris bij hem gemaect ende het pretense bewijs niet en hadde connen werden gedaen in fraude ende preiuditie van sijn andere crediteuren , met welckers capitale off de schulden van den gemeenen boedel waren betaelt, offals effec- ten van den boedel gereeckent tot voordeel van sijn voors. hint, § 20. sijnde in alien gevalle niet waer dat het voors. hint in de goederen van den gemeenen boedel soo als die ten overlijden van sijn moeder was geweest soude competeren de gerechte helft , alsoo gelijck liicrvooren is geseyt, sijn vader hem ver- moclite aff te setten met een legittime portie die naede computatie des boedels, soo als die bij den eysscher wiert gemaect niet meer en soude bedragen als ses duysent seven hondert een ende tnegentich gulden dertien stuyvers vijff penningen, % 21. waer mede dan met eenen quarn tevervallen het geimagineerde recht van legael hypotceck by hem geposcert, § 22. soodat off wel den eysscher het voors. buys ende erve bij executie vercochl sijnde, met gemoede hadde behoort — 283 toe te laten dal den verweerder de voldoenincgh van sijn voors. schepene kennisse uyt de penningen van voors. huys ende erve geprocedeert, consequeerde soo en hadde nock tans den venveerder daertoe niet als bij middel van justitie connen becomen, hebbende de gelden gelicht onder borchlocht, gelijckmede den Heer Burgemeester Witse hadde gedaen, § 23- uyt crachte van een provisioned vonnisse van de Heeren van den voors. gerechte in date den vierden De- cember 1658 gewesen , tusschen den venveerder als opposant van arrest ende den eysscher als arrestant, nopende het ongefondeerde arrest dat den eysscher hadde gedaen op de penningen van de vercooprnge vant voors. huys geprocedeert , ende vant arrest bi/ denselven onder de secretarissen mede gedaen ten fyne aen niemant eenige a/fschrijvingh op de selve penningen soude werden gegeven, § 24. nuts welcken dan den venveerder voorts. ontkennende generaelyck ende specialijck al het frivool ende impertinent voorstel van den eysscher , sloech tselve a/fbij dene- gatie ende impertinentie , voor sooveel hetselve den venveerder ende sijn goet recht eenichsints mochte pre/udiceren , soo concludeerde den voorn. partijen onder den voors. gerechte gedient hebbende van heure respective schriftuyren, ende de saecke voorts gebracht in slate van wijsen, § 27 . hadden schepenen ten principale recht doende bij haer dif- finityff vonnisse in date den 5 Mej 1660 het arrest oedecreleert en den suppliant geordonneert de pen- ningen bij hem gelicht weder te berde te brengen ,t ende den eysscher ende arrestant geadmitteert deselve penningen te mogen lichten in mindennge vant geene hem in qualiteyt als voocht over Titus van Rijn voor ende van wegen deselve Titus van Rijn over moederlijehe erffenisse van Rembrandt van Rijn was competercnde , met compensate van cos ten. § 28. Bij welck vonnisse den appelant in desen hem seggende te sijn beswaert hadde daervan geap- pelleert aen desen Hove , ende alsoo van wegen den voorn. geappelleerde van denselven Hove was gelicht mandament in cas van anticipatie (‘) soo hadde den voorn. appellant tenselven dage dienende gedaen presentatie ende verclaert tevreden uyt de geconsig- neerde cooppenningen van het vercochte huys breder ten processe vermeil ende uyt crachte van een provisioned vonnisse van den gerechte van Am- sterdam, ten deele bij den impetrant van anticipatie gelicht , aen den geappelleerde sooveel te laten volgen, als naer exhibilie van een deuchdelijcken inventaris ende staet van goederen in- ende uylschulden der gemeenen boedel van de voorn. Rembrant van Rijn ende Saskia van llylenburch, sooals deselve waren geweesl ten tyde van het overlijden van de voor- noemde Saskia van Uylenburch ende naer behoor- lijcke liquidatie ende affreeckeninge bevonden soude werden den voorn. Titus van Rijn ter saecke van sijn moederlijck goet, alsnocli te competeren , § 29. ende ten fijne van de voors. exhibilie. liquidatie ende affreeckeninge te compareren voor Commissarissen van desen Hove, ende voor deselve dienaengaende te procederen als naer rechten, sustinerende met deselve presentatie te mogen volstaen ende dat daermede dese instantie aff soude wesen met com- pensatie van costen , § 30. ende bij re’fuys ende onder benefitie van deselve presentatie, proponerende sijne grieven, doende eysch , concludeerde in appel tot nullite off correctie vant vonnisse diffinityff van den gerechte van Amsterdam in queslie, ende doende dat den geappelleerde sijne n eysch ende conclusie soude werden ontseyt, ende hij ter contrarie gecon- demneert het arrest op de voors. cooppenningen , als qualijek en t’ onrechte gedaen costeloos ende scha- deloos affte doen met inlerdiclie van gelijeken meer te doen , maeckende eysch van costen of te tot anderen fijne n ende conclusie den voorn. appellant oorbaer- lijcxt sijnde , §31. daertegens den voorn. geappel- leerde refuserende de voors. presentatie als captieus ende insuffsant , antwoordende voorts concludeerde te fijne van niet ontfanckelijck in appel ende abso- lutie van de instantie daerop alvooren recht versoe- ckende ende dien onvermindert concludeerde tot ap- probate vant voors. vonnisse in queslie , ten minsten dat hetselve vonnisse by provisie sijn execute soude hebben onder cautie, maeckende mede eysch van costen ofte tot anderen soodanigen fijnen ende con- i. — 284 — clusie als bevonden soude werden te behooren, § 32. op twelcke den voorn. appellant niede ant- woordende , concludeerde tot reiectie van de voors. exceptie, persisteerd e voorts in appel voor reply eke, sustinerende datler geen provisie en behoorde te vallen. Waarop den voorn. geappelleerde ende excipient persisteerde van gelijcken voor replycke bij sijne geproponeerde exception , gelick hij oock persisteerde voor duplicke in cas d' appel bij sijne conclusie van antwoorde in desen genomen , ende naerdat van wegen den geexcipieerde insgelijcx gepersistcerl was voor duply eke, soo hebben de voorn. parti /en in conformile van den appoinclemente van den voors. Hove het proces sulex tselve ter voors. eerster inslantie was gefurneert , alsvooren overgebrachl ende aen den voors. Hove recht versochl. § 33. Tvoors. Hoff met rijpe deliberatie van Hade deurgesien ende overgewegen hebbende alle 't gunt ter materie dienende is , doende recht , in den name ende en van wegen de Hooge Overicheyt ende Graef- felijcheyt van Hollandt , Zeelant , ende Vrieslant, verclaert den appellant btj ’ t vonnisse in questie te wesen niet beswaert, ende condemneert hem in de costen van desen processe tot taxalie ende modcratie van de voors. Hove , milsgaders in de boete vant fol appel. Gcdaen in den Hage bij de Heeren ende meesters Johan Dedel, president , Frederick van Dorp, Heere van Maesdam , Diederick Sicxti, Ael- brecht Nierop, Adriaen Pauw , Heere van Benne- broeck , Willem Goes ende Corn. Fannius, raclsluij- den van Hollant , ende gepronunchieert den 22 De- cember 1662. First published from the “ Register van Senten- tien, beginnende v October 1662 ende eyndigende 2 Februar i663, MM. n° 21 1 ” by Dr. P. Schel- tema in Obreens Archief voor Nederlandsche Kunst- geschiedenis , vol. 1, p. 17 1 et seq. Vosmaer (first edition, p. 4o5), was aware of the existence of this document. 1663 No. 257. REMBRANDT GIVES A POWER OF ATTORNEY TO HIS SON TITUS Among the files of the notary Nic. Listingh of Amsterdam {MM. 161) is a power of attorney given by Rembrandt to Titus , dated 1663. It is couched in such general terms that it is impossible to draw any special conclusion from it. Cf. Oud Holland , 1884, 11, p. 92, note 24. No. 258. REMBRANDT BORROWS MONEY 1663 FROM IIARMEN BECKER March a8 The debt incurred on this occasion was paid October 6 , 1665. The document of release gives the amount : f. -150. — and the security. The promissory note itself has not come down to us. For further particulars see No. 281. No. 259. REMBRANDT ACTS AS WITNESS 1663 FOR HIS LANDLORD VAN LEEST InIIr On July 20. 1663. Rembrandt acted as witness at the drawing up of the inventory his landlord van Leest caused to be made of the properly of his son Jacob van Leest junior, who had died in the Rose- gracht. Mentioned in Oud Holland , 1890, vm, p. i83, by Dr. A. Bredius and Mr. N. de Roever, Rembrandt , Nieuwe Dijdragen tot zijne Levensgeschiedenis, in. These authors consider the lact of Rembrandt's having acted as witness an evidence of the esteem in which he was held in the neighbourhood. We, however, look upon it as an indication that Rem- brandt did not despise even such small profits as the fees paid to witnesses. In by far the greater number of notarial documents that have comedown to us, the witnesses are persons of humble condi- tion, who would be glad of a small but convenient addition to their earnings. We have never found any suggestion that they were persons of special repute. No. 260. DE MONCONYS SEES A REMBRANDT i663 AT THE HOUSE OF JACOB LOIS August 3 AT ROTTERDAM § 1. On August 3, i663, the French traveller de Monconys visited the art-collection of Jacob Lois of Rotterdam. He praises pictures by Titian, §2. Lucas van Leyden, Holbein, § 3. Rembrandt’ Bloemaert, Dou, § 4. II. Saftleven, Ph. Wouwer- man, Brouwer and van Dyck. § 1. Le 3 (Aodt 1663) ie fus (d Rotterdam) chez Monsieur Locs, marchand de drap , qui peint aussi et quia de fort bons tableaux, entre aulres une teste la plus belle que le Titian ait iamais faite, qui semble eslre de la maniere dOlbens tant elle est achevie ; mais outre que le nom du Titian y est, et son coloris, le cachet du Roy d‘ Angle ter re, a qui die — 285 — 1663 December estoily est derri&re ; une teste du portrait du Titian de Perin del Vague et une femme du Titian dont Rubens a compose un portrait taut estime et mis en eslampe, aussi bien que le portrait susmentionne ; § 2. une petite teste de Lucas , qui semble de la miniature et un petit portrait (Pun Comte de Pem- broc , auec un bonnet de velours , auec des plumes blanches , le plus beau qu'ait jamais fait Olbens et le plus beau que i' aye veu de ma vie. II n est pas plus grand que la main et il en refusa plus de 2000 l. du pays. § 3. II a aussi force testes de Rimbram Blomar, une femme qui tire du vin de Dau excellent peintre de Leiden , §4. des paisages cCArmanzast Leuen qui a de la maniere de Fou- quieres et qui est a Utrec , de Phelps , Van her man qui a la maniere de B amboche, des B rouue rs Vandics et autres. Journal des voyages de Monsieur de Moncony s, Conseiller du Roy , etc., etc. public par le Sieur de Liergues son fils. Seconde par tie, voyage d' Angle terre, Pais-Bas, Allemagne el Italie. Lyon, Paris, Louis Billaine, mdclxxvii. 4*> P- et seq. Cf. A. Bredius in the Nederlandsche Kunslbode, 1880, ii, p. 4 1 2 , and our No. 35o. The name Locs is a mistake for Lois. Jacob Lois (c. 1620-1676) was a cloth-merchant, architect, and painter. Two of his pictures are in the Rotterdam Museum, the catalogue of which gives the dates of his life. We have also his inventory of October 3o, 1680, which was published in Scheffer’s Algemeen Nederlandsch Fanulieblad in i883. It includes his pictures : four Titians (part 2, p. 4b), een vrouwtge (female portrait) van Lucas van Leyden, het graefge van Penbroeck (the Earl of Pembroke) van Hol- beyn (with two others), 2 oude mans trony’s (heads of old men) van Reynbrant, een oude trony (an old man’s (?) head) van A. Blommert, een vroutge met lampge (a woman with a lamp) van G. Douw, 4 landscapes by H. Saftleven, 4 pictures by and 8 copies after Ph. Wouwerman, 6 Brouwers and 8 van Dycks. No. 261. REMBRANDT OWNS A DRAWING BY ANNIBALE CARRACCI § 1. On December 6, i663, Constantijn Huygens the younger, of the Hague, writes to his brother Christiaan in Paris enjoining him to see the Jabach collection, which is said to contain about 5o draw- ings of landscapes by Annibale Caracci, § 2. and among them, according to Uylenburg, one with a good deal of water and small figures. § 3. He asks Christiaan to make a small hasty sketch of it, indi- cating the number of figures and their positions, § 4. that he may judge whether a similar drawing belonging to Rembrandt is a copy, which, however, he does not believe, because of the firmness of the touch. No. 1177 Constantijn Huygens frere a Christiaan Huygens A la Haye le 6 Decembre 1663 § 1. Vous ne devriez pas aussi negliger de voir a Paris le cabinet du Sieur Jabach , qui est un des plus beaux du monde pour les tableaux aussi bien que pour les desseins. Je le voudrois bien pour une raison particuliere. II a ce dit on entre autres choses environ une cinquantaine de paysages dessei- gnts a la plume d' Annibal Caracci , § 2. et Uylenburg dit que parmy ceux la il y en a un ou il y a beau- coup d'eau et des petites fgures de gens qui se baignent. % 3. Je voudrois que si vous voyez cela vous en fissiez vittement un petit brouillon n imports quelque mauvais qu'il soil pourveu qu on y puisse aucunement discerner ou sont les figures et com- bien ily en a, § 4. pour scauoir un peu au vray si celuy qua Rembrant a Amsterdam ou il y a sem- blablement des gens qui nagent du mesme maistre n est pas une copie , ce que je ne croy pourtant pas pour l' hardiesse de la plume. From the original in the Huygens collection of the University Library, Leyden. Published in the OEuvres completes de Christiaan Huygens , vol. iv, p. 456 et seq. The object of the request was probably to make sure whether there was a second example of the drawing Huygens wished to buy from Rembrandt. It proves that Rembrandt (or rather Titus and Hen- drickje) were carrying on business as art-dealers. For the writer and his correspondent see our No. 104. “ Uylenburg” was either Hendrick or his son Gerrit, both art-dealers. No. 262. RHYMED EULOGY ON REMBRANDT’S 1664 ETCHED PORTRAIT OF LIEVEN VAN COPPENOL The following lines in calligraphic characters are on the back of an impression of the fifth state of the Large Coppenol in the British Museum : Op de afbeeldinge van L. v. Coppenol door R. v. Rijn in koper uytgebeelt. — 286 — Wie zie ick hier in Prent: tis Coppenol nae t Leven , Heel konstich door van Rijn in koper af-gcmaalt: Waertoe dient dit: Ick ziet; om Eeuwen langte leven liij al wie uyt haar konst een vol vernoegen haall Lieven van Coppenol scripsit An° 1664 Aetalis suae 65 Mentioned by W. v. Seidlitz, Radierungen Rem- brandt’s, 1898, p. 1 55. Cf. also under Nos. 178, 238 and 289. In the same portfolio is a poem by Jacobus Hey- blocq in 17th century handwriting, which evidently also belonged to an impression of the Large Cop- penol. Op d' afbeeldinge en Pennekonst van Mr. Lieven van Coppenol. Een woord in plants van veel: dit’s Rembrants nieesterstuck. Zijn hand' en deeze gantz niet kennen haer geluck Hun toegcvallen in ' t opproncken van papieren Mel mensche-tronien en Letters; hier schorl niet, A Is ' t Leven Coppenol! en daerbij noch al iel ; Wat? op de penn een Kroon , en op het hooft Lau- rieren. Jacobus Heyblocq. Unpublished. For the poet and his relations with Rembrandt cf. our No. 240. 1664 No. 263. L. V. LUDICK SELLS HIS CLAIM June 4 UP0N REMBRANDT TO H. BECKED § i. On June 4> 1664, L. v. Ludick declares be- fore the notary that he has sold to H. Becker all the rights accruing to him from the agreement of August 28, 1662, and has been paid in full by Be- cker for the same. § 2. He accordingly hands over the agreement to v. Ludick, and also the legal judgment given in his favour against Rembrandt. % 1. Op huyden den 4enJuny anno 1664 compa- reerde voor my Francois Meerhout , openbaar nots.. ter presentie van Sr. Lodewyck van Ludick coop man, wonende binnen deser stede , myn Nots. bekent , ende verclaerde de voorn. comparant ver- cocht , opgedragen ende getransporteert te hebben gelyck hy dede mits desen , aen Sr. Harmen Becker, mede coopman binnen deser stede alle soodanich recht en actie als hem comparant uyt den notoriale contracte van dato den 28 Augusty 1662 tusschen hem en Rembrant van Rijn opge recht voor den nots. Nicolaes Listingh en seeckere geluygen, ten laste van voorn. Rembrant van Rijn deuchdelijck conipeteert , bekennende daervan door den voorn. Recker 1’ sijnen comparanls genoegen voldaen en welbetaelt te wesen , den leslen penn. met den eersten, soodat hy dae- romme de voorn. Becker geheel en absoluyt stelde in syn comparants stede en plaetse, om den inne- houden van dien ten laste van den voorn. van Rijn te innen en te vorderen, want hy compt. verclaerde uyt crachte van denselven contracte geen vorder recht ten laste van voorn. van Rijn te hebben , behouden noch reserveeren in eenigerley manieren, § 2. gevendc hy compt. daeromme ’tselve contract in handen van voorn. Decker, alsmede ’ t vonnisse op sijnen naeme ten laste van voorn. van Rijn geobli- neert , teneinde hy d'executie daeruyt moge vorderen naer behooren. En beloofde hy compt. desen trans- porte gestant te doen en het getransporteerde jegens alle aenlael te bevryden, onder verbant van syn compt. persoon ende goederen, roerende en onroe- rende, presenle ende toecomende, die stellende ter bedwangh als naer rechten, welck transport de voorn. Becker mede compareerende. accepteerde. Ende consenteerde den eersten comparant hiervan acte in forma, ’ t welck aldus passeerde binnen den voorn. stede Amsterdam , ter comptoire mijns nots. ter presentie van Mathys Osdorp en Jan Joosten, myn clerquen , als getuygen hiertoe versocht. Lodewyck van Ludick M. Osdorp Jan Joosten Francois Meerhout Nots. publ. First published from the file of the notary F. Meerhout of Amsterdam, packet n° 123, p. 233, in Oud Holland, 1884, 11, p. 98, Rembrandt , Bij- dragen tot de Geschiedenis van zijne laatste Levens- jaren , naar gegevens door wijlen Mr. A. D. de Vries Az. verzameld , bewerkt door Mr. N. de Roever. This document deals with Rembrandt’s old debt to Jan Six (see No. i45), which the latter had sold to Ornia(see No. 178). Cf. also Nos. 2i3, 225 and 253, and for the sale to Becker, Nos. 265 and 3oo. Nothing is known as to the judgment against Rembrandt obtained by L. v. Ludick. The judg- ments of the Amsterdam Court of Sheriffs at this period are missing. No. 264. SUPPOSED REGISTRATION OF REMBRANDT’S BURIAL In the “ Begraafregister van het Sint Antonie Kerkhof ” at Amsterdam is the following entry : — 287 — 1664 July 19 1664 December 3 19 Juli 1664 , Rembrandt van Ruynen en sijn kyndt op de hoeck van. de wijje steegh. J. Immerzeel, Lofreede op Rembrandt, 1841, pp. 23 and 58, had looked for the entry of Rem- brandt’s burial, because he had given a mistaken interpretation to the words “ Titus van Rijn, eenigen naergelaten soon van Rembrandt ’, in the document of No. 283 below. lie found the above entry, in which he read van Rijn instead of van Ruynen, and hence applied it to Rembrandt. The correct reading has already been given by Dr. Schel- tema, Rembrand , 1 853, p. 84- No. 265. STATEMENTS OF WITNESSES AS TO THE TRANSACTION BETWEEN L. V. LUDICR AND H. BECKER § i. Abraham Franssen and Thomas Asselijn declare on December 3i, 1664, at Rembrandts request, the former, that he was present in II. Becker’s house nine or ten months ago, when L. v. Ludick sold his claim on Rembrandt to Becker for some cloth at f. 8. — a yard. § 2. Van Ludick had said that Becker had overvalued the cloth, and that he would let Becker keep the portion he was giving him for the claim, if he would pay f. 5oo. § 3. Becker had at once accepted the offer, but had afterwards retracted, whereupon v. Ludick had offered to take f. 25. — less, and Becker had told him, he would rather get rid of the cloth than pay cash for the claim. § 4. Becker had then given the cloth for the claim. § 5. Thomas Asselijn, for his part, declares that v. Ludick had told him a few days later, that he had exchanged the claim for some cloth. § 6. Asselijn having remarked that v. Ludick had no doubt made a good bargain, the latter retorted that he had offered Becker the cloth again for f. 5oo. — § 1. Op huyden den 31 Decemb. A° 1664 compa- reerde voor my Joannes Heller us, No tar is publicus by den Hove van Hollandt geadmitleert , t'Amst. residerende , Srt Abraham Fransen, out 51 jaren en Thomas Asselijn out 44 jaren , inwoonders deser slede, en liebberi ten versoecke van Sr. Rembrant van Rijn, schilder, wonende op de Lauriergracht alhier , geattesteert getuigt hoe waer is , eerst% Abraham Fransen alleen , dat negen a thien maen- den geleden , sonder den precysen lyt onthouden le hebben , hij deposant ten huyse van Harmen Decker alhier is geweest, alwaer mede was Lodewijck van Ludick , welke van Ludick met de voorn. Becker te (rade gegaan ) synde , dat hy Decker van hem v. Ludick , soude overnemen de schult, die hy van Ludick hadde tot laste van den req1 volgens delaetste acte daervan synde gepasseert voor den notaris Listingli en daervoor laken betaleen tot acht gulden d'elle, ' t welk hij hem verloonde, § 2. daerop hij van Ludick tegen hem Becker seyde , dat hij Becker t'voorn. laeken te hoog instelde, seggende hij van Ludick tegen hem Becker , ,,ick wil u alle 't laken ’ t welck ghy my presenleert voor de actie laten houden voor vijf bonder t gulden'- ' , § 3. welcke presenlatiehij Becker dadelyk heeft geaccepteert en voort wederom daer uytgescheyden , waerna hij van Ludick tegen hem Becker wederom seyde: ,,ick salu all het laken noch vyfentwintich guld. minder als vyfhondert laten'-'- , hij Becker daer op seyde: ick wil liever’t laken quyt zijn, als gelt voor die actie geven11, § 4. waerop hij Becker hem van Ludick de voorn. actie heeft voldaen met het voorn. laken; § 5.getuygt Thomas Asselijn, mede alleen, dat eenige da gen na het slay ten van het voorn. accoord , hij van Ludick tegen hem deposant verclaert heeft, dat hij de actie van Rembrandt hadde verhandell aen voorn. Becker tegen laeken § 6. en hij deposant daerop seggende ,,soo will ghij lichtelyck goede handelinge gedaen hebben'-'- , hij van Ludick wederom seyde, ,,wat soude ik een goede handelinge gedaen hebben ick heb hem het laken wederom gepresenteert voor vyf- hondert gulden1 presenteerende sulcx des noods v ersocht synde by eede te sterken. Gedaen t' Amst. in het bijzijn van Jan Cranendoncq en Christiaan Becker als getuygen. Abraham Franssen Thomas Asselijn Quod attestor: J. Hellerus , Nots. publ. A0 1664 First published from the file of the notary J. Hel- lerus of Amsterdam, packet 16 1, p. 376 in Oud Holland , 1884, 11, p. 99, Rembrandt , Bijdragen tot de Geschiedenis van zijne laatste Levensjaren , naar gegevens door wijlen Mr. A. D. de Vries Az. verza- meld , bewerkt door Mr. N. de Roever. Rembrandt probably got his friends to make this deposition, because he argued that Becker could not claim a hundred per cent payment on a bill for which he himself had paid less than fifty per cent (f. 5oo. — out of f. 1082. — ■). Cf. under No. 3oo below. No. 266. INSCRIPTIONS ON PRINTS About OF THE ETCHING 1665 « CHRIST HEALING THE SICK » (Bartsch n° 74). A. On the reverse of the impression of the first state in the Amsterdam Print Room : — 288 — Vereering van mijn speciale vriendt Rembrandt tegens de pest van rn. Anthony. First published by Vosmaer, first edition p. 229, second edition p. 292. The inscription was written by the art-dealer Jan Pietersz Zoomer (1641 to about 1716). Marc An- tonio’s Plague , the print given in exchange, is Bartsch n 417- Taking into account the date of Zoomer’s birth, this exchange cannot have been made much before i665. It proves that, even after his bankruptcy, Rembrandt still possessed first impressions of the Hundred Gilder Print executed several years before, and that he still took an interest in the important prints of other engravers. B. Reverse of the impression of the first state in the Imperial Library at Vienna : de 6 print op de plaat (sixth impression from the plate) f 48 Gulden. Both inscriptions are in a seventeenth century handwriting, the first written in red pencil, the second with a silver point. The former is probably either by Rembrandt himself or by the first owner of the plate. First published by Adam Bartsch, Catalogue rai- sonni de toutes les estampes qui forment V oeuvre de Rembrandt , Vienna, 1797, 1, p. 74. C. Verses under an impression of the second state in the Bibliotheque Nationale, Paris : Aldus maalt Rembrants naaldt den zoone Godts na ' t leeven ; En stelt hem midden in een drom van zieke lien : Op dat de Werell zouw na zestien Eeuwen zien , De wond'ren die hij an haar alien heeft bedreeven. Anders Hier hellept Jezus handt den zieken. En de kind' ren (Dat’s Godtheyt !) zaalicht hij: En strafftze die'r verhind' ren Maar ( ach !) den Jong'ling treurt. De schrifft- geleerden smaalen ’t Gelooff der heiligen, en Christi godtheits straalen. Anders Deze/i Messias dee wel duizent wonderheeden Vit goetheit , zonder wraak, tot nut , en heil , der Joon. Maar ach! zij kruisten, ach ! dien Siloa , godts zoon Des blijft zijn bloet op haar , en wij zijn nu zijn leeden. A nders hly die an Isr’el, in ons vleesch, dus milt, ver- se he en ; Bralt nu vol Maajesteit, zij ns godtheits, op de wolken: En wert vand’ eng' len in de Dryheit angebeen. Tot dat hy weir verschijnt ten oordeel aller volken. H. F. } Va ter loos. The verses, written by the poet himself, are ar- ranged in quatrains ; the word “ Anders ’’ is written vertically between each. Unpublished. The second poem contains the oldest paraphrase of the episodes from chapter xix of St. Matthew represented in the etching : the healing of the sick (v. 2); the blessing the children (v. 14); the punish- ment of the disciples (v. i3); the admonition to the rich young man (v. 22), and the dispute of the scribes (v. 3 — 12). Cf. A. Jordan in the Reperto- rium fur Kunstwissenschaft , 1893, xvi, p. 299, and for the poet, Nos. 221 and 222 above. No. 267. PICTURES BY REMBRANDT IN A LEYDEN INVENTORY In the inventory of the estate of Dr. Gerard van Hoogeveen, who died at Leyden, January 11, i665, were a number of pictures, all unpriced, and among them : een stuck van Rembrandt van Rhijn, een trony van Rembrant, een trony van Rembrant. Unpublished extract made by A. Bredius from the file of the notary C. van Berendrecht of Leyden. Cf. our No. io3 for Gerard van Hoogeveen. No. 268. THE SUPREME COURT UPHOLDS THE JUDGMENT OF THE PROVINCIAL COURT OF HOLLAND IN THE CASE OF IIERTSBEECK VERSUS CRAYERS. This judgment was given on January 27, i665, and contains a complete confirmation of the judg- ment given by the Provincial Court, on De- cember 22, 16G2, in favour of Louys Crayers. The original is preserved in the judgment-book of the higher Court in the State archives at the Hague. As it contains no new features, we do not trans- cribe it. 1665 January 1 1 1665 January 27 — 289 — 1665 No. 269. REMBRANDT THE HEIR February 5 0F PIETER VAN MEDEMBLICK On February 5, i665, Rembrandt, as next of kin, gives Titus a power of attorney, to claim half of the estate of Pieter van Medemblick, grandson of his aunt, from the Chamber of Orphans at Leyden, and to give a receipt for the same, the said Pieter having died intestate. Op huyden 5 Febr. 1665 compareerde voor my Johannes Hellerus Not. pub. bij den Hove van Hol- land't geatmilteerd t’ Amst. residerend , Sr. Rem- brant van Rijn , schilder , wonende op de rosegraft (') alhier en heeft geconstilueerd , volmachticht sulx doende mils desen Titus van Rijn , syn soon , om uytten naern en van weglie hem comp, als voor de helfte erfgenaem ab intestato van Pieter van Mede ni- blick, sijn vaders susteers soons soon , van de heeren weesmeesteren tot Leyden te eyschen , vorderen en onlfangen de gereclite helfte van soodanige rente- brievenmet de verloope renlen van dien , mitsg{ade)rs contante penninge ter voorn. weescamer berustende, mitsgaders alle soodanige goederen effecten als de voorn. Pieter van Medemblick verder metter dood ontruymt heeft , hem comp 1 voor de helft compe- teerende , behoorl. en vereyschte quitantie van de ontfangh te geven , en voorts in desen alles meer te doen en laten , vat hy Comp, self present zijnde soude connen off moeten doen , belovende van waer- den te willen houden ’ t gene in cracht deses gedaen sal werden. Onderverband als narechten. Gedaen te Amsterdam int by syn van Peter Bartels ende Jan Cranendoncq als get. Rembrant van Rhijn Peter Bartels Jan Cranendoncq Quod attestor J. Hellerus Not. publ. A° 1665 First published from the file of the notary Hel- lerus of Amsterdam, in Oud Holland , i884,n, p. 92. Rembrandt , Bijdragen tot de Geschiedenis van zijne laalste Levensjaren, naar de gegevens door wijlen Mr. A. D. de Vries Az. verzameld, bewerkt door Mr. N. de Roever. For the relationship, cf. No. 3 above. 1665 No. 270. TRUSTEES APPOINTED FOR TITUS February i3 AS HEIR TO P. VAN MEDEMBLICK § 1. Carel van der Pluym and Alexander de Coning are appointed trustees for Titus as co-heir 1 . As originally written “ Lauriergracht of Pieter Gerritsz van Medemblick, who had been abroad for about fifty years. § 2. The nominees accept the office and take the requisite oath on February i3, i665. § 1. Den Ed. Caerl vander Pluym, Veer tig in Raide deeser stede ende de E. Alexander de Coning , coop- man, zijn voogden gestelt over Titus , minderjarige soon van mr Rembrant van Rhijn, schilder, als mede erffgenaamen van Pieter , soon van Gerrit Pielersz van Medenblik, die nu omtrent vijftich jaaren is uijtlandig geweest. § 2. Comparerende hebben de voogdije aengenomen ende eedt gedaan aan Buijle- vest en van Leijden van Leeuwen op den XIII Fe- bruary anno 1665. From the “ Voogdijboek F, p. 326 v° ” in the Leyden archives. First published in Oud Holland, 1884, n, p. q3, Rembrandt , Bijdragen tot de Geschiedenis van zijne laalste levensjaren, naar de gegevens door wijlen Mr. A. D. de Vries Az. verza- meld, bewerkt door Mr. N. de Roever. No. 271. TITUS PETITIONS FOR A RECOM- 1665 MENDATION FROM THE BURGOMASTERS June 3 OF AMSTERDAM TO THE STATES OF HOL- LAND. § 1. Titus van Rijn, native and citizen of Amster- dam, is about 24 years old, and finds that his minority is prejudicial to the conduct of his busi- ness and might become still more so. § 2. He there- fore proposes to obtain a declaration of majority, with the approval of his father, who signs below in token thereof. § 3. He begs for a recommenda- tion to the States of Holland, the declaration below being a sufficient testimony that he is capable of managing his affairs independently. § 1. Aende Ed: Grootachtbe: Heeren mijne lleeren Burgemeesteren ende Regeer- ders der sladt Amstelredamme Gee ft ootmoedigh te kennen Titus van Rhijn jong- man ingeboren Burger dezer Stede, hoe dal hij suppl1 nu gekomensijnde ten ouderdom van omtrent vier ende twintigh jaren en bevindende dat sijne minderjarigheyt int drijven ende voortsetten van syne handelinge hem eenigsinls hinder lijck is. Ende voorts noch scliadelycker soude connen worden , § 2. hadde daeromme met advys ende volcomen goetvinden van sijnen vader Rembrant van Rhyn ( die tot dien eynde dcse mede heeft onder- teeckent) overleyt omme ten reguarde vande weynige — 290 — 1665 June 3 reslerende lyt , hem le doen mondigen, ende alsoo alle syne saeken vry en onbeschroomt te drijven. § 3. Waer over hy suppl' syn toevlught is nemende lot Uw Ed: Groot Achtb ‘ met ootmoedigh versoeck, Uw Ed: Grootachtbu geliefle sij (in consideratie van syn bequaernhcyt als bij de onderslaende verclaringe blyckt ) hem suppl1 te verlenen favorable brieven van Recommandalie aende Ed. Groot /nog. Heeren Staten van Holland ende W estvriesl' ten eynde hem verleent werde vemam aetatis bij acte in forma, Twelck doende etc. Schaep, the name of the registrar, appears above the petition, and on the margin : Fiat het voor- schrijven in neffensstaende requeste gedaen. Actum den 3 J uny 1665. Valckenier. The declaration referred to in § 3 is as follows : Wij ondergeschreven Durgeren , vrunden ende Coopluyden deser stede verclaren bij desen goede kennisse te hebben aen voorn. suppl' Titus van Rijn jongman ende uyt de ommegangh niet anders connen oordelen off is vermits sijn goede kennisse ende comportement volcomen bequaem, om sijn handeling en saeken als mondigh seifs le drijven. Abraham Francen Willem Jansz vander Pluym Jacob Claesz Vermaeten. From the original in the State archives at the Hague. First published by Vosmaer, first edition, p. 320, in French, second edition, p. 449, in Dutch. The legal majority was fixed at 25 years of age. For Abraham Francen cf. No. i63 and note. Willem Jansz van der Pluym was Rembrandt’s cousin. No. 272. RECOMMENDATION OF TITUS VAN RIJN AS AN APPLICANT FOR VENIAM AETATIS Letter from the burgomasters of Amsterdam to the States of Holland : Edele Groot Mogende Heeren, Om 't benght ende de goede getuigenisse, oris door de naeste vrunden van Titus van Rijn , Jongman oud omtrent 24 jaren, nopende de gelegenlheit ende capaciteit van denselven Jongman gegeven, Hebben Wij zijn persoon Uw Ed. Gr. Mo: bij desen wel willen recommanderen , met gedienstig versoek dat Lw Ed. Gr . Mo: gel/even op sijne oodmoedige bede hem te verlenen veniam aetatis met Brieven daerloe vereyscht. Waermede etc. 3 Juny 1665. Uwer Ed. Gr. Mo Dienstwillige Burgemrn ende regeerders der Stad Amstelredamme Ter ord. van denselve Jacob de Vogelaer First published by Vosmaer, first edition, p. 320, from the original in the State archives at the Hague. No. 273. TITUS PETITIONS TO THE STATES 1665 OF HOLLAND FOR VENIAM AETATIS June '9 § 1. Titus declares that he is nearly 24, that he wishes to manage his business independently, and that he is quite capable of so doing. § 2. This is not only his own opinion, but that of his father and other honourable persons, whose declaration he appends. § 3. The short remaining period of his minority being prejudicial to his business, he begs for Veniam aetatis, § 4. that he may administer his property as if he were already 25 years old, and be released from tutelage or guardianship. Aende Ed: Groot Mog: Heeren Staeten van llollandt ende Westvrieslandt. § 1. Vertlioont met behoorlijeke reverentie Titus van rijn ingeboorne Borger der stadt Amsterdam , dat hij suppl' nu bij nae hebbende berijekt den ouderdom van vier entwintigh jaeren, gaerne sijne eygene affairen soude verrichten, en seifs sijne goe- deren regeren, § 2. oordelende niet alleen hij seifs sulex voor hem al der nuts ende dienstigh te sijn maer oock sijn vaeder ende andere eerlijeke luiden die hem seer wel kennen , gelijeke wl de verclaeringe desen annecx is blijekende , § 3. dan alsoo hem sup- pliant is obsterende den corten lift zijner minder- jaeriglieyt soo versoect deselue dat het uwe Ed: Groot Mog: geliefte zij hem suppl. te verleenen veniam aetatis ( alvooren tot de faciliteringe van de Ed. Heeren Burgemeesteren ende regeerders der voors. 