Inleiding tot de beofening der pharmacie
Reudler, J. F. L
Feste orde. Zijn vogels, palmipedes. De tot deze orde behoorende vogels zijn water vogels, en zijn van tot zwemmen geschikte pooten voorzien, zijn ende deze kort en ver naar het achterste gedeelte van het lijf geplaatst, terwijl de vingers door zwemvliezen aan elkander verbonden zijn. — Voorb. : Zwanen en eenden. 2de orde. Sieltloopers, grallae. Dit zijn meest alien moeras- en watervogels. Yan hunne pooten is de voorvoet zeer lang en het benedenste deel naakt, waar-door zij geschikt zijn om door het water te waden. — Yoorb. : De ooijevaar, cordea ciconia, d e roerdomp, aedeala stellaris, de kievit, tringa vanella. (207 ) 3de orde. Hoenderachtige vogelen, gallinaceae. Dit zijn landvogels, wier pooten noch tot zwemmen, noch tot zwemmen, ch tot waden geschikt zijn; hun bovenkaak is gewelfd en de neusgaten zijn gedeeltelijk met eene dikke, vliezige huid bedekt; de vleugels zijn kort. — Yoorb.: Het gewone hoen, phasianus gallus, de gewone fazant, phasianus colcbicus, de paxauw, pavo cristatus. 4, de orde. Klimvogels, scansores. Landvogels, wier ligchaam rank is; de bek van boven ongewelfd en puntig; de vleugels lang; aan de pooten vier vingers, waarvan twee naar voren en twee naar achteren gerigt zijn. — Yoorb.: De koelcoek, cuculus canorus, de papaegaijen. 5de orde. Zingvogels of muschachtige vogels, passe-rini. Landvogels, die zich alleen van de naast voorgaande orde onderscheiden, doordien van de vier vingers drie naar voren en een naar achteren gerigt. igt zijn. — Yoorb.: De raaf, corvus corvus, de kmsmusch, fringilla domestica. 6de orde. Roof vogels, accipitres. Landvogels, die van sterke pooten en klaauwen, met scherpe en kromme nagels, voorzien zijn. De bek is scherp engekromd. — Yoorb.: De gewone arend, falco vulvus, de sperwer, falco nisus, de geioone voile, falco communis. 17de klasse. Zoogdieren, mammalia. Gewervelde, warmbloedige dieren, die door longen ademhalen en levende jongen ter wereld brengen. Hunne huid is gewonlijk met haar bedekt, in enkele gevallen met stekels of schilden. De meesten hebben vier ledematen en nimmer meer dan vijf vingers, waarvan het laatste lid met een nagel voorzien is. Hun bloed is rood; het hart is in vier holten verdeeld. Op weinige uitzonderingen na zijn alien van tanden voorzien. Hunne hersenen be- zitten, in vergelijking met alle andere dieren, den grootsten omvang en hunne verstandelijke vermogens zijn het meest ontwikkeld. Men verdeelt hen in negen orden. Istc orde. Zeezoogdieren, cetacea. Deze bezitten slechts een paar ledematen, dat tot zwemraen geschikt is. Hunne gedaante heeft veel overeenkomst met die der visschen; zij leven in de zee. — Voorb. : Degewone doljijn, delphinus delphis, de ivalvisch, balena mysticetus. — In de geneeskunde wordt uit deze orde gebezigd: De poivisch, physeter macrocephalus L., die ons levert het cetaceum, spermaceti. 2de orde. Herhaauwers, ruminantia. Met vier ledemmaten, de vingers met hoeven voorzien, die groote nagels zijn, welke de uiteinden der vingers geheel omgeven. Hun maag is in vier afdeeling En verdeeld. De spijs wordt door hen halfgekaauwd doorgeslikt, terwijl zij deze na eenigen tijd weder in den raond doen komen, herkaauwen en haar op nieuw inslikken. Uit deze klasse wordt in de geneeskunde gebezigd : Het schaap, ovisaries, dat ons levert tesevumovilli. De os, bos taurus L., » » » » fel tauri  Nietherkaauwende dieren, met vier ledematen; de vingers van hoeven voorzien. — Uit deze klasse wordt in de geneeskunde gebezig: Het zwijn, susscrofu, dat ons levert de axungia porci. 4de orcle. Tandeloozen, edentata. Yier ledematen, soms geene tanden, en nimmer snijtanden; de nagels bedekken slechts de uiteinden der vingers. — Yoorb. : De groote miereneler, myrmecophaga jubata, de drie-vingerige luiaard, bradypus tridactylus. 5de orde. Knaagdieren, rodentia, met vier ledema-ten de nagels bedekken slechts de uiteinden der vin- gers: geene hoektanden. — Deze klasse levert aan de D 7 O geneskunde den Sever, castor fiber, die ons geeft het castor eum sibiricim. 6de orde. Buideldieren, marsupiata. Deze onder- scheiden zich door eene zakvormige huidplooi aan den buik, waarin zich de jongen, zoo lang zij zij zigen, op- houden. — Voorb. : De opossum, didelphis virginiana. 7de orde. Verscheurende dieren, carnaria. Ledematen en vingers als boven. Zij leven alleen van andere dieren en verschillen onderling veel, zoodat deze orde veel geslachten telt. 8ste orde. Vierjandigen, quadrumana. Vier ledemat, alien van handen voorzien; de nagels bedekken slechts de uiteinden der vin- gers. — Voorb. : De apen. 9de orde. Tioehand Sever, castor fiber, die ons geeft het castor eum sibiricim. 6de orde. Buideldieren, marsupiata. Deze onder- scheiden zich door eene zakvormige huidplooi aan  de voorste ledematen handen; de nagels bedekken slechts de uiteinden der vingers. — Tot deze orde behoort alleen de mensch. Nach dus een schets der hulpwetenschappen gegeben te hebben, zullen wij hier de inrigting der apotheek, bet verzamelen en bewaren dergeneemiddelen en de voornaamste pharmaceutische werkzaamheden nog kortelijk beschrijven. — Deplaats, waar degenne middelen bewahren en bewaardigt, en waar men er artsenijen van vervaardigt, heet apotheelc, een woord, dat oorspronkelijk bewaarplaats beteekende, doch datalspoedig alleen voor een bewaarplaats van geneesmiddelen schijnt gebezigt te zijn. — Eene goed ingerigte apotheek bestaat ud die deelen. Ten een bewahren, licht, ruim vertrekzijn metsteenen voorzijn, voorzijn van eenen goed trekkenden schoorsteen, de noodige Gemetselde en losse fornügen, werkbank en kasten tot berging van bet noodige gereedschap, zoo alkes, bekkens, enz. Deze gereedschappen moet men nimmer aan den wand laten hangen, daar zij door zure of scberpe dampen ligtelijk aangedaan worden. De stellen en glazen gereedschappen, die men niet dage-lijks behoeft, worden het best elders bewaard. Een van het laboratorium afgescheiden vertrek dient tot stamp-Icamer, en bevat de noodige vijzels, mortieren en zeeften. Zeer ondoelmatig is bet, in de werkplaats zelve te laten stampen, daar de opstijgende stoff, in opene ketels of schalen nedervallende, de daarin bereid wordende gene möglichkeit bederft. — Yervolgens heeft men de voorraaclJcamer, die ook een ruim, luchtig en vooral droog vertrek moet zijn, waarom men haar liefst boven in het huis inrigt. Op deze karner, die rondom met planken betimmerd is, bewaart men de wortels, hasten, kruiden, enz., naar hunnen verschi lien den aard in houten doozen, vaatjes en blikken bussen, alsmede die chemi- calien, die men in meer of minder groote lioeveelheid maakt, en waarvan men dns steeds eenigen voorraad heft. Deze laatsten bewaart men in glazen flesschen. Opelk vat, waarvan ook vervärdig, moet de naam van de daarin bevatte stoffe duidelijlc uitgedrukt staan, opdat alle vergissing vermeden worde. Eenige stoffen, zoo als gedistilleerde wateren, spiritualia, stroopen, enz., die eene koele bewaarplaats vereischen, bewaart men in den kelder. De daar geplaatste flesschen moeten vooral dikwijls nagezien worden, omdat, door de daar heer-schende vochtigheid, de etiquetten er ligt afvallen, zoodat men genoodzaakt is, die dikwijls te vernieu wen. De eigenlijke apotheeJe is de plaats waar de artsenijen bereid worden. Dit zij ook een luchtig, licht vertrek en vooral goed droog. Het is evenwel niet verlcieslijk, dat de apotheek te veel aan het directe zonlicht bloot-gesteld is. De geneesmiddelen worden In de apotheek slechts in betrekkelijk kleine hoeveelheden, in verhouding tot hun dagelijksch gebruik bewaard. Verre de meesten in glazen vaten. Het glas, waaruit deze vervraardigd zijn, moet vooral goed en tegen de inwerking van zuren bestand zijn. Zalven en extracten worden in goed verglaasde stecnen of porseleincn vaten bewandert; droog kruiden, eaz. in laden of doozen. Voor alles moet op elk vat den naam van het daarin bevatte geneesmiddel duidelijk uitgedrukt staan; eerst die naam, welke de pharmacopoea neerl. als den ware opgeeft, en vervolgens de naam, waaronder het geneesraiddel algemeen bekend is, de zoogenaamde winkelnaam; mogthet geneesmiddel nog meerdere namen dragen, zoo late men die echter weg, daar Meer dan twee namen ligt tot verwirring leidt. Verder plaatst men de geneemiddelen zoo veel mogelijk soort bij soort, en de gebruikelijkste bet digtst bij de hand. Sterk werkende geneemiddelen, die in kleine giften reeds den dood kunnen veroorzaken, zoogenaamde vergiften, plaatst men in eene afzonderlijke, geslotene kast, waarvan de sleutel bij den apotheker zelf, of bij een vertrouwd bediende berust. — De werkbank zij ruim en van alle kanten toegankelijk; hierin bevinden zich mcestal laden tot bewaring van wortels, kruiden, enz., alsmede tot die kleine benoo-digheden, die men telkens behoeft, als kurken, touw, papier, spatels, scharen, enz. Boven de werkbank han-gen de balansen met hare schalen, of zij hangen aan op de werkbank geplaatste standaards. De Balansen en schalen moeten zierer zijn. In der zahlreichen nahe bevindt zich het gewigt. 9. Het verzamelen der geneemiddelen geschieden bij ons te lande zelden door den apotheker; meestal worden zij van de droogerijhandelaren en kruidentelers ge- kocht. De apotheker heeft slechts de hem goed be- kende kenteekenen na te gaan, om zich van hunne deugdelijkheid te vergewissen, en ze voorts doelmatig te bewaren. — AVat de bewaring der geneemiddelen uit het anorganische rijk betreft, deze houden zich gemakkelijk goed en hunne bewaring vereischt wei- nig voorzorg, doch vele daarvan zijn dikwerf zeer on* zuiver, waarom men ze bij het inkoopen naauwkeurig moet beproeven. — De geneemiddelen uit het organische rijk daarentegen zijn meer of minder spoedig aan bederf onderhevig en hunne bewaring vereischt meer voorzorg. Bovendieu hangt, vooral b Die van plantaardige afkomst, hunne deugd veelal van de wijzevan inzameling en drooging af. — Wat de wortels betreft, deze worden of in het voorjaar, voor dat de bladeren uitbotten, of in den herfst, na het afsterven der plant verzameld, beten van den bijzonderen aard der plant afhangt. Na het uitgraven worden de wortels spoedig van de anhangende aardachtige deelen geziverd, de zeerdikke en sappige gespleten, en daarna bij eene temperatur van 40° — 50° C. gedroogd, waarna men ze in goed sluitende doozen of vaten bewaart. Zij, die vlugge stoffen bewattet, moeten echter in blikken of glazen vaten bewattet. Men moeten wortels dikwerf nazieu en de bedorvene of wormstekige wegwerpen. — De hasten, houten en stengels worden in het voorjaar, somtijds in den herfst, van krachtige jonge plan ten verzameld en even als de wortels gedroogd. Men bewaart ze het best in houten kisten. Zij zijn echter minder dan de wortels an bederf onderhevig. — Kruiden en bladen worden,  volkomene rijpheid verzameld, meestal van de zaadhuisjes ont daan en met spoed gedroogd. Sterk riekende zaden laat men de zaadhuisjes behouden. Zij moeten zorgvuldig van alle onreinheden gezuiverd worden, en zijn dan gemakkelijk in doozen te bewaren, of sterk riekende in goed sluitende flesschen. — Mossen, vlechten en zwammen worden na hunne volkomene ontwikkeling verzameld en met spoed gedroogd. — Gommen, harsen, gomharsen en zwammen worden ons door den handel geleverd. Zij zijn gemakkelijk te bewaren, hetzij in houten doozen, of, zoo zij aetherische deelen bevatten, in glazen lies- schen of blikken bussen. — De uit het dierenrijk ge- trokkene geneesniddelen worden meest alien door den handel El geleverd. Yele bederven zeer spedig en moeten dikwijls hernied worden. Wat het bereiden der geneesnüdelen angewandte, zeerweinige stoffen worden, so als de natur hen ons levert, als geneesmiddel gebezig. Münstens moeten zij in hunnen vorm veranderd worden. — Men verdeelt gewonlijk de bereiding der geneesnüdelen en art-senijen in galenische en in chemische werjchwaar. Onder de eerste verständig men dezulke, waardoor men den vorm der stoffen verandert, of ze met elkander vermengt of scheidt, terwijl door de laatste'zoodanige werkzaambeden verständigt. Wij zullen hier eerst de galenische werkzaambeden korte-lijk beschrijven en dan tot de chemische overgaan. Vooraf zij gezegd, dat bij de zoogenaamde galenische werkzaambeden somtijds wel de deelijk verbindingen ontstaan. Doch der vorming is dan meestal voor ons van weinig belang. Wij zullen bij deze beschrijving ons echter niet aan eene streng wetenschappelijke volgende houden, maar depharmacopoea neerl. tot leidraad nemen. De verdeeling der geneesnüden geschieden door middel van süden, stampen of wrijven. Door snijden (concidere) worden wortels, kruiden,  geven, beantwoorden. Wat op de zeef blijft liggen wordt nogmaals gesneden, zoodat alles gelijkvormig verdeeld wordt. Het gesnedene wordt nu door middel van eene paardenharen zeef van bijgemengd slof gezuiverd. — Harde stoffen, zoo als hoorn, hout, enz. worden door middel van daartoe ingerigte raspen verdeeld; het pro- duct heet dan rasura. — De metalen worden meestal door middel eener vijl verdeeld; het poeder heet dan vijsel (limatura); of wel, men schenkt die, in gesmolten toestand, met eenen dunnen straal in koud water; zij hetten dan gekorreld. Soms ook schudt men het gesmolten metaal in eene houten, van binnen met krijt bestrekene doos, en zeeft het daardoor ontstane poeder door eene fijne Zeef. — Versche kruiden of vruchten worden gelegen (conquassare), hetgegen men in steenen mortieren door middel van houten stampers verrigt. — Om de geneemiddelen tot een meer of minder fijn poeder te brengen, worden zij gestampt (contundere), of geioreven (triturare). Dit geschiedt in vijzels of mortieren (mortaria) met stampers (pistilla). De vijzels zijn van geel koper of van gegoten ijzer vervärdigen; deze laatsten verdienen de voorkeur, omdat de koperen vijzels de daarin gestampt wordendestoffen licht besmetten. De stampers der vijzels zijn altijd van ijzer. Om bet verstuiven te voorkoinen, wordt vijzel met een deksel bedekt, dat in het midden een ga^hcCft, waardoor de stamper gaat, of men bessekt eenen ruimen Lederen zak om den rand van den vijzel, eu haalt deze door middel van eenen band om den stamper toe. De stamper hangt ook dikwijls aan eenen zoo-genaamde wip. Dit droogen moet vooral spoedig en bij eene niet te hooge temperatuur geschieden. Sommige stoffen, die bij verhooging van temperatuur taai worden, zoo als gomharsen, stampt men des winters, na ze eerst te hebben laten bevriezen. Daar hierbij de gomhars alleen hard en dus gemakkelijk gestampt wordt, blijven de daarmede vermengde houtachtige deelen terug, waar-door de gomhars dus van dezen gezuiverd wordt. De pharmacopoea noemt de aldus behandelde 2’omharsen dan ook gezuiverd, en vermelt als zoodanig: Gummi-resina galbanum depurata. Gummi-resina amrnoniacum depurata. Gummi-resina assafoetida depurata. Zeer harde stoffen, die zich moeijelijk laten stampen, worden, als zij vuurbestendig zijn, eerst gegloeid en dan dadelijk in koud water geworpen, waardoor zij bros worden, en zich gemakkelijker laten stampen. Dit doet men b. v. met de zwaarspaath en den calamijnsteen. Voor harde, in water onoplosbare stoffen bezigde men vroeger praepareersteeneu; thans worden harde stoffen veelal gemalen. De zoodanigen, die op metaal inwerken, wrift men in mortieren van marmer of saniteitsgoed met gelijksoortige stampers. Ten einde het fijne poeder van het grove te scheiden, bezigt måde zeeflen (cribra) van paarden- of kemelshaar of vanlijk, naar gelang van de verschillende fijnheid, die men aan de poeders wil geven. De zijden zeeften zijn meestal van on deren van eenen bak voorzien, waarin het fijne poeder valt en van boven met een deksel, om het verstuiven te beletten; zij heeten dan trommelzeften. Yoor witte poeders dient men afzonderlijke zeeften te houden, ausmede voor sterk riekende of vergiftige stoffen. — De poeders verdeelt men naar hunnen verschillenden graad van fijnheid in: grof poeder (pulvis grossis), poeder (pulvis) en fijn poeder (pulvis subtilissimus). Yoor het erste bezigt men meestal een paardenharen zeef, voor het laatste een ontast-baar poeder zijn. Datgene, wat ten laatste als grof poeder terugblijft, heet remanens. Meestal bestaat dit uit onwerkzame stengeldeelen der gestam. Pete planten of uit de houtige pit der gestampte wortels en moet dus weggeworpen worden. Is het aan het reeds gestampte gelijkvormig, dan kan men het tot een volgenden keer bewaren. — Bij de vaste, in water onoplosbare stoffen, scheidt men het fijne poeder ook wel van het grovere, door middel van slibben (elutriatio). De stoffen wor- den daartoe in eenen mortier, eerst met een weinig water sterk gewreven, waarna men er meer water bij- voegt, alles omroert en het even laat bezinken, waar- door de grovere deelen, als zwaarder, op den bodem zullen zinken, terwijl de fijnere blijven zweven, die men dan met het water voorzigtig afschenkt, van het water bevrijdt, droogt en daarna door eene zeef van de soms nog aanwe Zige grove deelen zuvert. De afscheiding van vaste stoffen uit vloeistoffen beft op verschilleude wijzen plaats. Ileeft dit ten doel om de vloeistof van al de daarin aanwezige vaste deelen te scheiden, dan noemt men dit Jiltreren (filtrare). Blijven er echter sommige vaste deelen nog in zweven, dan noemt men het doorzijgen (colare). — Dit laatste geschiedt of door middel van paardenharen zeeften, of door linnen of wollen doeken, die men met de vier hoe-ken op een houten raam (tenaculum) spant. Zoodanig geplaatst noemt men het een collatorium. Somtijds geeft men het de gedaante van eenen puntigen zak; het heet dan manica hijopocratis, — Het liltreren geschiedt ge-woonlijk door fdtreerpapier, zijnde eene bijzondere soort van ongelijmd pap Ier, dat vooral niet gekleurd mag zijn, daar het dan metaalzouten bevat. Gewonlijk vouwt men dit papier in den vorm van eenen puntigen kegel en plaatst deze omgekeerd in eenen trechter, dien men op eene flesch plaatst. Het is daarbij noodzakelijk, dat het papier niet vast tegen de wanden van den trechter aanligt, opdat de lucht uit de flesch tusschen den wand van den trechter en het papier kunne ontsnappen. Men legt daarom in het papier vele overlangs loo- pende vouwen, en plaatst het in zoogenaamde filtreer- trechters, die van binnen met overlangs loopende staven voorzien zijn. — Heeft men veel te filtreren, dan spreidt men het fdtreerpapier over een linnen collatorium uitspreidt. — Sterke zuren door fijn glas, dat men in eenen trechter doet, na er eenige stukken grof glas onder in te liebben ge- plaatst, waar bet fijne op rust. Een hoofdvereischte is, dat de vloeistof niet te snel, maar gelijkmatig door het filtrum loopt, waartoe verschillende toestellen dienen, die hier niet verder kunnen beschreven worden. — Yaste en vloeibare stoil'en worden ook d Körper, door mecha-nisch geweld van elkander gescbeiden. Heeft men slechts kleine hoeveelheden te behandelen, dan wringt men die in eenen linnen doelc tusschen de handen uit. Heeft men daarentegen met groote hoeveelheden te doen, dan bedient men zich van eenen pers, die men van verschilenden vorm heeft, doch die meestal zoo ingerigt zijn, dat de uit te persen stoffen in eenen linnen zak, tusschen houten of metalen platen, die men door middel van eeue schroef elkander doet naderen, sterk gedrukt worden. — Yaste ligchamen ban men ook dikwerf van vloeistoffen door bezinking en afschenken scheiden. Op dezelfde wijze kan men veelal ook vloeistoffen van verschillenden specifiek gewigt van elkander scheiden. Ook scheidt men de bovendrijvende vloe. List of van de daar-onder liggende zwaardere vloeistoffen, of van de vaste stof door middel van eenen hevel af; of wel, men gebruikt, om tweederlei vloeistoffen van verschillend specifiek gewigt van elkander te scheiden, dusgenaamde scheitrechiers, die dikwerf van de gewone trechters alleen daardoor verschillen, dat zij in de pijp van een kraan voorzien zijn, waardoor men in staat is, naar willekeur het vocht er al of niet te laten uitloopen. 102. Oin vaste stoffen in vloeistoffen op te lossen, slaat men, naar den verschillenden aard der stoffen, ook verschillende wegen in. Men onderscheidt volkomene en onvollcomene oplossingen (solutio perfecta et partialis). In het eerste geval heeft de vaste stoffe zieh geheel met de vloeistof verbonden; in het laatste geval is dit slechts gedeeltelijk geschied, zoodat een gedeelte vaste stot onopgelost blijft, meestal doordien het geene verwant- schap tot de vloeistof bezit. De meeste oplossingen worden met behulp van warrate verkregen, waarvan de doelmatige aanbrenging voor den apotheker van veel belang is. — In de laboratoria bedient men zich daartoe van fornuizen en ovens. Als brandstof wordt meestal turf of houtskolen gebruikt, zelden en alleen bij groote inriojting En steenkolen. Een fornuis bestaat uit drie deelen, het ascigat, de vuunuimte en de werjchlaats. Gemenlijk is het van vuurvaste steenen gemetseld, en het eenen ronden of vierkanten vorm. Het aschgat neemt de onderste ruimte van het fornuis in, en is van de vuurruimte door eenen ijzeren rooster gescheiden. De staven van dezen rooster moeten op geregelden afstand van elkander liggen, die niet te groot moet zijn, om het doorvallen der brandstoffen te beletten, doch ook vooral niet te klein, daar de rooster anders spoedig verstopt en de geregelde doorstrooming der lucht, die, zal het vuur goed branden, zoo noodzakelijk is, belet wordt. De werkplaats is dat gedeelte van het fornuis, waarin de ketels of bekkens geplaatst worden, die van boven er juist in moeten sluiten, terwijl de ruimte van binnen zoodanig ingerigt is, dat de vlam, alvorens den schoor-steen te bereiken, om den ketel heenslaat. De bodem van den ketel moet natuurlijk niet te ver van het vuur verwijderd zijn, doch ook niet te digt er bij, daar dit de trekking van het vuur belet, terwijl het metaal, waarvan de ketel vervaardigd is, bovendien de warmte te veel afleidt. — De schoorsteen moet vooral goed trekken en van eene scliuif voorzien zijn, waarmede men het vuur kan regelen; vuur- en aschgat kunnen door jzeren deuren gesloten worden. De deur van het vuurgat opent Men bij het stoken alleen, om de brandstoff in het fornuis te brengen. Het deurtje van het aschgat, blijft onder het stoken open, tenzij het vuur te hard brandt, wanneer men het sluit, waardoor de luchtstroom vermindert en het vuur dus naturlik langzamer brandt. Bij het anmaken van het vuur lette men er op, dat het aschgat ledig en de rooster schoon zij, terwijl de brandstof altijd op den rooster, nimmer ter zijde, tegen de schuine wanden van het fornuis moetliggen. — Krozen, enz. verhit men in zoogenaamde windovens, zijnde sterke ijzeren cylinders, 1| h 2 voet hoog en 1 voetin doorsnede, die meestal op drie pooten staan en van enderen digt zijn. Het aschgat wordt met een deurtje gesloten, terwijl de vuurruimte, die tevens werkplaats is, van binnen met vuurvaste steenen bekleed is. Door boven op dezen cylinder eene kegelvormige kap te plaaten, die van boven open is, en er onder, door middel van enen blazen, eenen luchtstroom in te blazen, kan men in zulk eenen windoven eenen. Enehooge temperatur bereiken. Met zulk eene inrigting komt de dusgenaamde reverbeer-oven veel overreen. Tot het koken van kleine hoeveelheden vloeistof, bedient men zich meestal van lampen, waarin men olie of spiritus brandt. Wil men veel hitte op een enkel punt aanbrengen, gelijk dil bij chemischeonderzoekingen dikwijls  bezigt men zoogenaamde lcapellen, zijnde gegoten ijzeren potten, die met hunne omgeslagene randen op den bovenkant van het fornuis hangen, terwijl zij aan eenen der zijden gewoonlijk uitge- sneden zijnom den hals van eenen retort door te laten. Zij worden met goed droog enuitgezift zandgevuld, dat men eerst der dikte ongeveer van een paar duim op den bodem strooit, waarna men het vat, dat men verhitten wil, er op plaatst en dan de kapel verder met zand aanvult en vervolgens met eene blikken kap bedekt. Voor het waterbad (balnea aquae) bezigt men gewoonlijk koperen ketels, van vertinde ijzeren deksels voorzien, waarin gaten zijn om de vaten door te laten, in welke de stoffl’en, die Men verwarmen wilt, zich bevinden. Daar nu het kookpunt van water 100° C. is, zullen de stoffen, die in de vaten bevat zijn, tot ongeveer deze temperatur verwarmd worden; wil men eene hoogere en standvastige temperatur hebben, dan lost men in het water een of ander zout op, waartoe men meestal chlorcalcium bezigt, daarbij zorgende, dat men het verdampte water van tijd vernieuwt. 103. De boven besehrevene werkzaamheden dienentot ( 224 ) het bereiden der volgende, deels in de pharmacopoea opgeijomene, deels er nietin Vermelde geneesmiddelen. — Species , dus noemt men een mengsel van verschillende organische stofien , zoo als wortels , kruiden , bloemen , zaden, enz. Deze stofien worden naar het verschillende doel, of klein gesneden, tot een grofpoeder gestampt, en gevvoonlijk slechts met de handen vermengd , hetgeen zoo gelijkvorinig mogelijk moet geschieden , terwijl , zoo er vlugge bestanddeelen bij komen , men deze er het laatste onder doet. Men onderscheidt species ad tlieam , die tot het maken van een waterig aftreksel dienen en slechts grof gesneden , en door middel van eene paarden- haren zeef, zorgvuldig van stof moeten ontdaan zijn. Species ad fomentum, die voor een bad moeten dienen, nijdt men sijner, terwijl species ad cataplasma, die voor pappen dienen, uit een grof poeder moeten bestaan. — Pulveres compositi zijn mengsels van tot poeder gebragte ligchamen. De stofien, waaruit zij bestaan, moeten meestal, elk op zich zielve, naar haren verschillenden aard, tot een zeer fijn poeder gebragt worden; zelden kan men de stofien, waaruit het zamengestelde poeder bestaat, gezamenlijk tot poeder brengen. Wanneer de verschillende bestanddeelen tot poeder gebragt zijn, worden zij in eenen mortier naauwkeurig ondereen gemengd, terwijl men dezulke, waarvan men kleinehoeveelheden bezigt, het eerst in den mortier brengt, en er erst een weinig, daaina meer van een ander poeder Warmede het vermengt moet worden, onder roert, terwijl men van elk der bestanden naauwkeurig de juiste hoeveelheid afweegt. Men roert het poeder zoo lang, tot men er met het oog geene verschillend gekleurde (225) deelen meer in kan ontdekken. De zoodanigen, die als officinalia in de apotheek moeten voorhanden zijn, gelijk de pharmacopoea er eenige opgeeft, moeten in goed sluitende flesschen bewaard worden, opdat zij niet vochtig worden of hunne vlugge beginselen verliezen, terwijl de meeste plantaarclige poeders bovendien in flesschen van zwart glas, of die met zwart papier be- kleed zijn, moeten bewaard worden, daar zij anders door bet zoniicht verbleeken. De meeste zamengestelde poeders, die men bereidt, zijn echter magistralia, en word En dus naar het voorschrift van den arts bereid. Dikwerf moet dan onder het poeder een of ander extract gemengd worden, dat, zoo men met taaije extracten te doen heeft, niet zeer gemakkelijk gaat, en waardoor het poeder ook menigmaal te vochtig wordt, in welk geval men genoodzaakt is het te droogen, of zoo de hoeveelheid extract groot is, deze vooraf uit te dampen, wat dan het beste op eenen zilveren lepel geschiedt. Dikwijls kan men volstaan met in den mortier eerst wat kokend water te schenken, het er weder uit te gieten en den mortier dan afte droogen; hij blijft dan meestal lang genoeg warm om het poeder te droogen. Gewoonlijk moeten de door den arts voorge-schrevene poeders in meer of minder gelijke deelen verdeeld worden, ’tgeen met zeer veel naauwkeurigheid moet gesch. Einige worden de dus verdeelde poeders Elk voor zich in papier gevouwen, waartoe men dun en glad papier kiest. Kommen er echter zelfstandigheden in, die spoedig het vocht uit den dampkring aantrekken, dan worden de in papier gevouwen, dan worden de in papier gevouwen, het te in waspapier (charta cerata), dat men vervärts door papier in gesmolten was te doo- pen, het te laten afdruipen en bekoelen. — OliesuiJcers (eleosacchara) zijn mengsel van tot poeder gebragte suiker, met de eene of andere aetherische olie, gewonlijk in die verhouding, dat 20 droppels met 1 ons suiker gemengd worden; daar dit mengsel echter spoedig be- derft, zoo houdt men het niet in voorraad, Maar bereidt het zoo dikwijls men het noodig heeft. — Pillen (pilulae) zijn kleine kogeltjes van de zwaarte van tot 4, hoogstens 5 grein, die uit verschillende stoffen bestan. Gewoonlijk zijn het plantaardige poeders met de eene of andere chemische verbinding vermengd, die door middel van een extract tot een taai, kneedbaar deeg gebragt zijn, ’t welkmen pillenmassa (massa pilularum) noemt. Het maken van zulk eene massa is dikwerf zeer moeijelijk, en wel omdat de hoeveelheid poeder en extract niet altijd in die verhouding voorgeschreven worden, waarin zij eene goede massa opleveren. De poeders moeten het eerst behoorlijk vermengd worden, geheel op dezelfde wijze als dit bij het vervaardigen der zamengestelde poeders geschiedt. Warnen men er het bindingsmiddel, het extract (somtijds ook honig of stroop) bijvoegt. pulv. rad. liquiritiae bijvoegen, zoo dit namelijk ge- schieden kan zonder dat daardoor de pillen te groot worden. Heeft men te weinig extract, dan kan men dit veelal door bijvoeging van een weinig water, honig (227 ) of stroop verhelpen. De voorschriften tot het bereiden vau pillenmassa's zijn zoo verschillend, dateen regel voor alle eevallen iiiet vast te stellen is, eu men het maken van pillen dan ook alleen door eening kan leeren; altijd echter moet de massa datgene zijn wat de arts den lijder heeft willen geven. De pillenmassa’s worden meestal in koperen of ijzeren vijzels vervaardigd, hetgeen ook veelal zonder gevaar kan geschieden, doch voor zulke stoffen, die op metaal zouden kunnen werken, bedient men zick van glazen of steenen mortieren. In een goede pillenmassa moet men noch door het gezigt, noch door het gevoel de verschillende stoffen kunnen onderscheiden, terwijl zij verder goed lcneedbaar moet zijn, dat wil zeggen, zij moet niet brokkelen of door groote weekheid in elkander zakken. De massa moet nu in pillen verdeeld worden, ’t geen men met behulp van eene pillenplank ver- rigt, zijn ende eene houten plank, waarover in de dwarste half cilindervormige kanalen, van koper of ijzer, aange- bragt zijn, wier kanten scherp zijn, en waarop de kanten van andere dergelijke kanalen passen, die mede in een stuk hout gevat zijn, dat juist op de plank sluic. Gewöhnlich is het getal dier kanalen 30. Men heeft ook pillenplanken, waarop beenen kanalen aangebragt zijn, voor zulke stoffen, die op het metaal werken. De pillenmassa moet nu, zoo men er meer dan 30 pillen uit will verväardigen, in zoo vele gelijke stukken verdeeld worden, als dit door het getal pillen, dat men will maken, in verband met het getal kanalen op de plank, geboden wordt, waarna men van elk stuk eenen cilinder rolt, die overal even dik moet zijn, dezen op de kanalen legt, en door het stuk hout, dat de andere kanalen bevat, er over heen en weder te strijken, in ronde stukjes snijdt, die tusschen duim en wijsvinger gerold worden, tot zij volkomen rond zijn. Om het aankleven te belett En, worden de pillen in een of ander poeder: zoethout, wolfsklaauw of stijfsel gerold, of zoo zij geene stoffen bevatten, die op zilver inwerken, met zilver bekleed, hetgeen geschiedt door ze tusschen zuiver bladzilver te werperi, in een doos, die uit twee holle half ko^els bestaat, welke men sluit en daarna kringvormig beweegt. Zelden worden de pillen verguld, terwijl meestal ophet voorschrift zelf uitgedrukt staat, of men de pillen moet verzilveren of in een of ander aangewezen poeder doen. Men doet de pillen meestal in houten of cartonnen doozen, doch zoo zij zelfstaudigheden bevatten, die uit de lucht vocht aanrekken, moet men ze in fleschjes besluiten. — Het vruchtmerg (pulpa) wordt bereid door de vruchten, waaruit men het vervaardigen wil, zoo veel mogelijk van de schil te berooven en met het water te wrijven, of, zoo het merg sterk ingedroogd en de schil taai is, zoo als bij de pruimen, door de vrucht met eene dubbele hoeveelheid water zoo lang te koken, tot dit genoegzaam verdampt is, waarna men alles op eene paardenharen zeef brengt, de Pitten zoo veel mo-gelijk verwijdert, en nu door middel van eenen houten lepel zoo lang wrijft, tot het merg door de zeef gdrongen is, terwijl de schil en tusschenschotten op de zeef terugblijven. Het doorgewrevene wordt nu verzämeld en, bij eene zachte warmte, tot eene weeke brijachtige massa verdampt. Men bewaart die in goed sluitende potten, doch de pulpa moet, daar zij spoedig bederft, dikwijls vernieuwd worden. — Yette olien (olea) pinguia bereidt men, door de zaden, die ze bevatten, na die van schil en stof ontdaan te hebben, in eenen steeuen mortier met houten stamper lot een gelijkvormig de maken, dat men in eenen sterken linnen zak doet en tusschen tinnen platen in eenen schroefpers sterk uperst. Bij Die solen, welche die gewöhnliche, welche de gewöhnliche, mag men de platen nimmer warm männen, daar dit bet sprengenden worden der olie zoude veroorzaken. Nadat alles zoo sterk mogelijk uitgeperst is, hetgeen echter met veel omzigtigheid en langzaam moet geschieden, laat men de olie bezinken, en schenkt het bovenstaande helder af, dat men den op eene koele plaats in goed sluitende fleschjes bewaart, terwijl men de olie, die oud of rans geworden is, volstrekt niet moet gebruiken. Eene enkele vette olie, die der purgeer-correls (oleum crotonis Tiglii), wordt bereid door de tout een deeg gestampte zaden met aether uit te trekken, waarin de olie oplost, terwijl men de verkregene en helder gemaakte vloeistof, nadat het zaad herhaalde malen met aether behandel is, voor een gedeelte afdistilleert en daarna aan de open lucht blootstelt, ten einde het op een dole plaats. — Onder de geneemiddelen, die door geheele of gedeeltelijke oplossing eener vaste stof door de eene of andere vloeistof verkregen worden, behoort: het slijm (mucilago), zijnde eene geheele of gedeeltelijke oplossing van eene gomachtige stof in water. Het wordt bereid door de Gom met koud of warm water in eenen mortier af te wrijven. Somtijds echter moet de slijmachtige stof uit fie zelfstandigheid, die haar bevat, eerst afgescheiden worden, golijk dit met liet kwecpittenslijm (mucilago seminum cydoniorum) het geval is, die men volgens de pharmacopoea verkrijgt door het zaad met water even op te koken en het daarna door te zijgen. Men kan echter een zeer goed en minder gekleurd slijm verkrijgen door alleen het zaad met warm water te schuden. — Eene melk (emulsio) is eene gomoplossing, waarin vette of harsachtige deelen zweven. Meestal wordt zij uit oliehoudende zaden bereid, en wel door deze, nadat zij behoorlijk gezuiverd zijn, in eenen steehen mortier met houten stamper tot een. Deeg te bereiden, waarbij men langzamerhand een weinig water voegt, zorg dragende datmen de zaden niettelang droog stampt, daaranders de olie zich ligt afscheidt. Nadat ai het vocht, dat men wil gebruiken, er langzaam bijgevoegd is, zijgt men het door eenen linnen doek. — Dikwerf wordt de melk ook bereid door vette olie langzamerhand onder een niet al te dik, maar toch niet dun gomlijm te roeren en het verdermet water afte mengen. Ook wordt de melk uit de eene of andere gomhars bereid, hetgeen geschiedt door de gomhars eerst tot een iijn poeder te brengen en dit langen tijd met een weinig water te wrijven, waarna men het verder afmengt en door eenen linnen doek zijgt. Eene goede melk moet gelijkvormig zijn, zoodat er na Eenige rust geene olieachtige of hars-achtige deelen op driven. Zij wordt gewonlijk niet in voorraad gehouden, maar telkens naar een voorschrift van den arts bereid. — Mixturen (mixturae) zijn op-lossingen van verschillende vaste zelfstandigheden of van vloeistoffen in vloeistoffen, waarin dikwerf nog vaste zelfstandigheden zweven. Hare bereiding is meestal zeer eenvoudig. De vaste zelfstandigheden worden, tenzij ze gemakkelijk oplosbaar zijn, tot poeder sebrast en laugzaatn met de vloeistofen in eenen steenen mortier afgemengd; even zoo worden de extracten afgemen"d, en de stroopen er eenvoudig onder geschud, terwijl men de vloeistoflen in andere vloeistoflen, ook alleen door ze onder elkander te schudden, ook alleen door een eenen. nen en te boven komen. De mixturen zijn steeds magisiralia, terwijl zij naar haven vorm en naar het gebrük, dat men van haar maakt. verschillende namen dragen. Zoo noemt men ze droppels (guttae), wanneer zij bij droppels of bij geene grootere hoeveelheid dan theelepelswijze worden ingenomen. Haustus heet en klein drankje, dat men in eens of in tweeen gebrükte. Linctus of eclegm a noemt men een drankje van eenigzins dikke consistentie en aangenamen smaak, terwijl men dit, wanneer het uitwendig gebruikt wordt, lit nsoris heet. Julapium is eene stroopoplossing, in het een of ander welriekend water, of met een of ander zuur gemengd. Eene mondspoeling heet colhitorium, een gorgeldrank gargarisma. Eene oplossing voor natte om Slagen fomentatio, wasch water lotto, oogwater collyrium of aqua, ophthalmica, inspuiting injectio, een lavement clysma of enema, enz. — UittreJcJcen (extrahere) noemt men in het algemeen die bewerking, waardoor men van organische stoflen de oplosbare van de onoplosbare deelen scheidt. De wijze, waarop zulks ge-schiedt, is, naar den aard der uit te trekkene stofen en naar het product, dat men begeert, verschillend. Zoo noemt men deze bewerking weelcen (macerare), wanneer de vloeistof, die in dat geval meestal water is, koud op de uit te trekkene zelfstandigheden geschonken wordt en, na er eenigen tijd mede in aanraking geweest te zijn, er weder van afgezonderd wordt; het  men vooral op het vertinsel, en zorge, dat het koper overal met tin bedektis, terwijlmen, bij het gebruik van tinnen pannen, zeker moet zijn, dat het tin, waaruit zij vervaardigd zijn, zijn unde dit met altijd het geval. Stoffen, wier be-standdeelen op metaal inwerken, behaudelt men in porseleinen pannen of in pannen van aardewerk, die dan goed verglaasd moeten zijn, terwijl het verglaassel geene schadelijke stoffen mag bevatten. De grootte derpan moet natuurlijk naar de hoeveelheid vocht, waarmede het uit-trekken of afkoken geschiedt, geregeld worden, en wat de gedaante betreft, zoo zijn die pannen, welke naar boven schuin toeloopen, en dus eenen naauwen mond hebben, het beste, dewij L'ordre étendue kleine klein gedeelte vloeistof aan de inwerking der lucht blöste-steld wordt, daar deze, op de reeds opgeloste stoffen in-werkende, ze weder onoplosbaar maakt. Zelfstandig beden, die slechts afgetrokken worden, zijn in het alge-meen de zoodanigen, die vlugge aetherische deelen bevatten, welke bij eene langdurige koking zouden ont-wijken, of de zoodanigen, wier geneeskrachtig beginsel bij de koking veranderd wordt. Het afrekken geschiedt door ze in de pan met iets meer water te over-gieten, dan het collatuur moet bedragen, de pan goed te sluiten, ze daarna op een niet al te levendig vnur te plaatsen en alles een oogenblik te laten koken, waarna men de pan, die men steeds gesloten houdt, van het vuur  dat men zulke decocta, die harsachtige stoffen bevatten, b. v. decodum peruviani, enz. , niet te lang laat bezinken, daar de harsdeelen anders mede zouden verwijderd worden. — ( 2,35 ) De azijnoplossingen (solutiones acetosae) wordeu vervaar- digd door de uit te trekkene zelfstandigheden gedurende eenige dagen in een glazen vat , bij eene zachte warmte , met wijnazijn te trekken, waarna men het vocht door- zijgt , en er meestal wat wijngeest bijvoegt, vervolgens fdtreert en het heldere vocht in goed sluitende flesschen op eene koele plaats bewaart. — De ivijwplossingen (solutiones vinosae) worden bereid door de stoflen, waaruit men ze vervaardigt , bij eene zachte warmte , met wijn uit te trekken. Zij worden daartoe, naar haren verschillenden aard , klein gemaakt , hetzij tot een grof poeder gestampt of fiju gesneden, daarna in een glazen vat gedaan en met den wijn overgoten. Veelal is dit spaansche wijn, somtijds fransche witte wijn en eene enkele maai rijnsche wijn. Het trekken geschiedt het best in eene glazen kolf in een zandbad , dat men tot 40° a 50° C. verhit, terwijl men de trekking gedu- rende 6 — 8 dagen voortzet, waarbij men het vat dikwerf goed omschudt. Ha geeindigde trekking zijgt men alles door eenen linnen doek en perst het terugblijvende sterk uit, waarna men den wijn nog eens doorzijgt of filtreert , hetgeen verschilt naar mate de wijn al of niet vele extractiefstoflen opgelost houdt ; is dit het geval , dan moet hij niet gefdtreerd worden , daar de gezegde stoflen auders voor het grootste gedeelte terug blijven. Yeelal wordt bij den wijn , gedurende de trekking, nog wat wijngeest ge- voegd; somtijds bestaat de wijn alleen uit eene oplossing van extracten in wijn [vvnvm amarum ) of van een of ander zout in wijn ( vinum stibiatum, vinurn tartratis icalico-ferrici). De wijnen moeten in goed sluitende flesschen op eene zeer koele plaats (den kelder) bewaard ( 236 ) worden. — Alcoholische oplossingen (solutiones alco- holicae) zijn volkomene oplossingen van verschillende stoflen , in meer of minder sterken wijngeest. Zij worden bereid door de op te lossene stof met den wijngeest in een gesloten glazen vat te doen en te schudden, waarna men haar helder afschenkt of filtreert. Zij worden in goed sluitende flesschen op eene koele plaats bewaard. Tinc- türne (türne) zijn onvolkomene oplossingen van plant- aardige zelfstandigheden in meer of minder sterken wijn- geest. De plantaardige stoffen, waarvan men de tinc- turen bereidt, moeten even als bij de bereiding van de wijnen, eerst, hetzij door stampen, verdeeld worden. De trekking geschiedt, naar den verschillenden aard der uit te trekkene stoffen, bij de ge- wone temperatuur of bij eene temperatuur van ongeveer 50° C. In het eerste geval verrigt men het in eene flesch met glazen stop; in het tweede geval in eene kolf, die met eene doorboorde blaas gesloten is en in een zandbad geplaatst wordt. De sterkte van den wijngeest, de duur der trekking en de temperatuur waarbij de trekking geschiedt, hangen van de meerdere of Mindere opossaar-heid der stoffen af, terwijl men het oplossen bevordert door de stoffen gedurende de trekking dikwerf om te schudden. Nadat de trekking geeindig is, wordt het vocht door doorzijgen van het onopgelost gedeelte bevrijd, en het terugblijvende sterk uitgeperst, waarna men het filtreert en de heldere vloeistof in goed sluitende flesschen op eene koele plaats bewaart. Men onderholdt de tincturen in enkelvoudige (tincturae simplices) en in zamengestelde (tincturae compositae). De ersten worden slechts van een of ander plantaardig mengsel (species). Is de hoeveclheid species, die tot de bereiding van een of ander plantaardig mengsel (species). Wärme, wärme zij uitgetrokken moet worden, dan neemt men erst de helftder species en trekt deze met den wijngeest uit, terwijl men de daarvan verkregene tinctuur, nadat zij doorgezegen is, op de andere helft der species schenkt, en deze nu eveneens behandelt. Yroeger onderscheiden men tincturae, essentiae en elixiriae, die echter alien op hetzelfde neerkwamen, maar alleen daarin verschilden, dat de eersten licht van kleur, de tweeden donkerder en de laatsten zeer donker gekleurd waren, daar er dikwijls nog een of ander extract in opgelost was. In den laatsten tijd is men er zeer op uit geweest om de bereiding der tincturen te vereenvoudigen ente verbeteren, en heeft men daartoe verschillende toestellen bedacht, zoo als: de Realsche pers, de pers van Romershausen, de deplaceertoestel, enz. Zij moeten daarbij zorgvuldig van alle vreemde en be- dorvene deelen ontdaan worden. Bij het uittrekken der plantendeelen bezigt men glazen of steenen vaten of wel houten kupen; bij het uitkoken goed vertinde koperen bekkens, terwijl onvertinde koperen vaten nimner mogen gebzigd worden. Het uittrekken en uitkoken geschiedt geheel overeenkomstig hetgeen bij de bereiding van af- kooksels, afkooksels en tincturen gezegd is, terwijl men het collatuur, nadat de stoffen doorgezegen zijn, eerst gedurende eenigen tijd in rust laat, opdat de onopge- loste deelen zouden kunnen beziuken, waarna men het door eenen wollen lap zijgt, en somtijds ook flltreert, om het geheel helder te bekomen. Daarna verdampt men dit eerst op een gel ijkmatig, niet te sterk vuur, zorgende dat het vocht niet kookt, daar in dat geval vele der opgeloste stoffen weder onoplosbaar zouden worden. De verdamping mag echter ook niet te langzaam geschieden, daar dan het vocht almede spedig bederft en zuur wordt. Mogt men bemerken, dat het vocht gedurende de verdamping troebel wordt, dan dient men het, alvo-rens deze bewerking voort te zetten, nogmaals door een wollen lap te zijgen. Wanneer het vocht nu ge-noegzaam de dikte eener dunne stroop verkregeu heeft, dan doet men het op een steenen of porseleinen schaal en verdampt het verder op een waterbad, onder gestadig omroeren, tot dat het de verlangde dikte verkregeu heeft. Deze dikte komt meestal met die van honig of ter. pentijn overreen, somtijds ook bedraagt zij ietsmeer, het geen van den aard van het extract afhangt, en meestal door de pharmacopoea bij elk extract opgegeven wordt. Eenige extracten worden geheel uitgedroogd, het geen het beste geschiedt door het extract, als het de dikken honig verkregen het, in dunne lagen, op schotels van porselein uit te strijken, en deze op eene warme plaats te stellen, tot het extract uitgedroogd is. — De pliarmacopoea onderscheidt zeven soorten van extracted 1°. Extracten door uitpersing te bereiden (extracta expressione paranda). 2°. Door Jcoude trekking met regenwater te bereiden (extracta infusione calida aqua pluviali paranda). 3°. Door warme trekking met regenwater te bereiden (extracta infusione calida aqua pluviali paranda). 4°. Door koude trekking met wijngeest te bereiden (extracta maceratione alcoholica frigida paranda). 5°. Door warme trekking met wijngeest te bereiden (extracta digestione alcoholica calida paranda). 6°. 