De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
None
Warenri), en heeren den Europäer ahoo de vroge dagen van hec aloude Row, het welk geene andere Genceskunsc kende, dan die in fünfden en in branden bestanden Welt. Welke begrippen zich de Pclew-eUafiaer van de Godheid vormen, is den Schipbreu-kelingenonbekendgebleeven. Dae zij hunne tigen Godsdienst heben, schoon men Ternpels noch Altaaren bij hen aantrof (3), blikc gnoeg uit de spoedige bevatting, welke zij hadden, dac de Engelfchen hunnen Godsdienst oefenden, wanneer zij ze in het gebed aan-troffen (4). Hun bijgeloof omtrend zerkreu van kwaade boomen, wier hout een oogen was (3) omtrend den Manchmee l-hoom vooral, wicns uitgefpat Vochc bij hec afhouwen blaaren en zwellingop de huid veroorzaakt (6); hunne wighelaarijmetgefpleetene bladerenC7); himne verbeelding van cenig voorfpook of tweede CO Keate bl. 195. (O PL IN. West. Nat. L. XXIX. 45. 2ic mljn# Rom.Ccfc'u D. III. M. ip8, ipp. ^atjt, CS) Keate bl. 324. (C4) KEATKbl. 148, 32;, 328. gezicht, gelijk het wordt genoemd(i); en hun duidijk geuit denkbeld aan eenig boos wezen (a), zijn ten minften zoo veele blijken, dat hun geest zich met zekere geesten-waereld bezig houdt en ook hierin voord-gangen gemaakt moet hebben, dien de zui-vere reden wel den kreeftengang mag noen, maar dien de kenner der gefchiedenis desmenfchelijken verstands toch zeer opmerkijk vindt (3). Wegens een ander leeven en deszelfs vergelding gaf l e e boo, eenmaal over de leer der Onfterflijk onderhouden, dat opmerklijke and-woord: „dit is ook zoo te Pelew. Kvvaa-de menfchen blijven in de aarde : goede menfchen gaan naar boven en worden zeer fch On (4)«" Hunne Regeerkig is van eenhoofdigen, maar gemengden, aard. De Koning wordt er als een Vader des Volks geeerbiedig, aird. Beiden bl. 326, 358. Keatbl. 326, 358. Keatbl. 325, 328. Keatbl. 324. (4) Keate bl. z-^" d (i); en jenig boos veele blij- •e geesten- irin voord- en de zui- ; mag noe- efchiedenis er opmerk- leeven en >f eenmaal ; onder de rklijke and- !ew. Kvvaa- goede men- orden zeer ihoofdigcn > jning wordc (eerbiedigd^ ne uiterlijke r zijnei? "e- .1 PELEW-EILANDEN. 179 heel bijzonderenpols-ring van Been (i). Zijne Onderdaanen naderen hem met de handen op den rug, en buigen zich voor hem ter aar- de neder Q2). Zijn gezag llrekc zich uic over zijn eigen Eiland, en op hetzelve heefc hij eenen Staatsraad van Rupacks of Opper- hoofden van onderfcheiden rang , ailen aan «en verfchillend polsbeen kennelijk. Deze Staatsraad fchijnt echter geheel onder hem te ftaan, en hij zelf verheftde welverdienden in den Krijg tot dezen rang , die geenzins crflijk is (3). Dagelijks geeft de Vorst ge- hoor aan zijne Onderdaanea. Alle boodfchap- pen echter worden hem door middel van een Lid desRaads gedaan , die , op 'sKonings last, deszelfs zitting houdt onder de ope- iie luchf. Een der Rupacks is 's Vorften bijzondere Staatsdienaar en cerfte Raads- man, terwijl 'sKonings Breeder het opper- bevel voert over de ganfche Krijgsraagt C4) en tevens de Erfgenaam is des Rijks (5), Al het land is 'sKonings eigendom. Het geen (0 Keate bl. api, (2) Keate 61. 29a, (3) Keate bl. 292, C4) Keate bl. 293 — aptf. (5) Keate bl. 295. M a op i8o PELEW-EILA.NDE?T. Op hctzelvc gebouwd wordt is de eigenjom van de Ingezoten, onder wien de Hand van Kunftenaars of Tackbys, die aan den schreckenen en in Schildpad werken, van den Landbouwer onder schrecken, van den Landbouwer onder schrecken, onder zijn de ligchaam - kervin, en beprikking aan an derren verrichten. Deze Vrouwen, door dit Kunstwerk met de Mans zoo gemecnzaam, als met haar eigen geflacht, zijn wel losfcr van zeden, dan de overigen, maar zoo onberisplijk van gedrag, dat de minstere onbe-taamlijkheid door haar met ernsthafcige zedigbeid wordt afgewerd (3). De inwcndige veiligheid van perzoon en eigendom behoeft bij deze Eilanders Rechtsprenging noch Wetten De vreedzaarae aard dezcr Menfchen, die zelfs geene Kinders in gefchil kunnen zien, zonder ze te Icheiden en ze daar over t^ beftraflfen, en de geringe behoefien bij deze eenvouwdige Kinders der Natuiir maaken bet eene en andere ge- noegzaam onnoodig. Overal, waar let mis- dree- (i) Keate bl. 298, '■' (2) Keate bl. 332. (3) Keate bl. 333. (3) Keate bl. 333. (4) Keate bl. 333. (5) Keate bl. 333. (6) Keate bl. 333. (7) Keate bl. 333. (8) Keate bl. 333. (9) Keate bl. 333. (10) Keate bl. 333. (11) Keate bl. 333. (12) Keate bl. 333. (13) Keate bl. 333. (14) Keate bl. 333. (15) Keate bl. 333. (16) Keate bl. 333. (17) Keate bl. 333. (18) Keate bl. 333. (19) Keate bl. 333. (20) Keate bl. 333. (21) Keate bl. 333. (22) Keate bl. 333. (23) Keate bl. 333. (23) Keate bl. 333. (24) Keate bl. 333. (24) Keate bl. 333. (25) Keate bl. 333. (26) Keate bl. 333. (27) Keate bl. 333. (29) Keate bl. 333. (29) Keate bl. 333. (30) Keate bl. 333. (31) Keate bl. 333. (32) Keate bl. 333. (33) Keate bl. 333. (34) Keate bl. 333. (35) Keate bl. 333. (36) Keate bl. 333. (37) Keate bl. 333. (37) Keate bl. 333. (39) Keate bl. 333. (39) Keate bl. 333. (40) Keate bl. 333. (41) Keate bl. 333. (42) Keate bl. 333. (43) Keate bl. 333. (45) Keate bl. 333. Dreven wordt, hetwelk de algemeene rust niet ongeftraft kan laten, treedt de Koning zelf met Vaderlijk gezag ter kastijdlng tus-fchoen beiden, die, schoon flechts in woordelijk beftraffing gelegen, veel nadruklijker bij hiin is, dan elders de wreedfteiijfT[lraf(i). Veel oplettcnder zijn zij echter op hunne niaatfchaplijke veiligheid , dan men van de vre: delievendheid en zelfgenoegzaamheid dezer Eilanders over het algemeen zou verwacht hebben. Men vindt bij bun Spceren en Lan» zen , Pijlen en halve Boogcn , Zwaarden van hard hout en Dolken van Vischbeen. Hunne Speeren treffen tot op vijftig of zestig voe- ten afftands. Hunne Pijlen zijn doorgaands doodlijk door derzelver fnelle en wisfe vaart. Hunne Lanzen dienen hun man tegen man, even als hunne Zwaarden of Knodfen , die zwaar genoeg zijn, om den fchedel van hun- nen Vyand te klooven (2). Wapenea ter befcherming heeft men niet bij hun gevon- den, maar wel Muuren en Schanswerken , om hunne Steden tegen vijandige Nabuuren te verdeedigen (3;. Gelijk dit van zelfs aan eenea , (i) Keate bl. 34, 294, 2P5. C2) Keate bl. 88, 315, 316. (3) Keate bl. 204. .; ; I I I • r i i8a PELEW-EILANDEN. Cien geregelden aanval bij hunne Oorlogen deed denken, zoo bevond men ook, dat zij zich van Herauten bedicnden, om hunne uit- daagingen en opeifchingen, of ook hunne on- derhandelingen en vredesvoorflagen over te brengen. Dezen, doorgaands vier inaantalen aan de witte veders op hun hoofd kennelijk, worden onfchendbaar gehouden en fchorten door hunne tusfchenkomst daadlijk alle vijand- lijkheden op, die nice aangevangennochhervat worden, dan bij gebrek van voldoening. In hunnen Krijg zelven heerscht geenzins eene woeste perzoonlijke dapperheid, maar een algemeenbeleid, behoorlijke ondergefchikt- heid en de reeds verfijnde geese der krijgs- list. (i). De overwinnaars geven hunne krijgs gevangenen geen kwartier, doch månken ze vaardig af. De overwonnenen, die die lot verwachten, laten hethaair, hetwelk in den früh worde opgebonden, nederhan-gen en ordergann hurt lot met volmaakte ge-latenheid. De hoofden der voomaamften worden op Bamboezen geftoken en voor'sKonings verblijfgeplaatst. Verder schijnt de wrok hier niet te gaan. In plaats van de schrift- (i) Keaie bl. 136-^1^9* (i) Korlogen, dat zij unne uit- mnne on over te 1 aantal en cennelijk, fchorten He vijand- ochhervat icning. In nxins eene maar een jrgefchikt- ier krijgs- en hunne doch månen en, die r, hetwelk Nederhan-maakte gelegenen tienen voor der schriftstellen laats van de schriftstellen PELEW-EILANDEN. 183 schriftstellen van de schriftstellen der Stille Zee, vervangt een vnilijk feest den volftreeden strijd. Hetzelve worden gevierd met een Heldendans door de over- ivinnaars, die kranfen dragen om het hoofd, de armen, den middel, de knieen en de enkels, en ganfche bimdels van groen loof in de handel. De Dans zelf hedazt mia in luchtige spongen, dan wel in gere- gelde lichaamsbewegingen, en gaac verge- reld van een beurtgezang, hetwelk eindigc, wanneer eike Danzer op zijne beurt de Toe- xang heeft gehad. De zoete Drank worden rijkelijk rondgediend bij die feest, waarop een Algemen gastmaal volg, hetwelk tot laat in den nachc met nieuwe Danzen wordt jeflösen (1). Op- (i) Keats bl. 117,140,141, DezeSchrij- ver geeft zich veel noeice, om het ombrengen der verwonnenen aan eene (taatkundige noodzaaklijkheid toe te fchrijveB. In ons oog is hetzelve reeds de eerlle trap ter verdere befchaaving. De opmer- liing, door hem gemaakt, dat het doorgaands de bloedwreeker is , die eenen verwonnen ombrengc en alzoo zijnen Vader of Broeder perzoonlijk wreekt, bewijst volkomen , dat hier aan de natuurlijke wer- Icing der wraak en niet aan ftaatkundige inzichten ce denken is. ■— K«ate bl. 335, 33^, De bij- M 4 1: i I<lll J 1^1 1 1> I.? 184 PELEVV-EILANDEN. Opmerklijker , dan dczc beJiijvcii van on- derlingen Krijg, dicn zij zoo wel tc water ala te land vocrcn , en wIlmis wrecdhedcn toch ftrijdcn met de ovcrigczachthcid van hunncn jiard , fchoon zij al do tandcn in lice vloosth hunncr vijanden niet flaan, — ziju de plcgtii;-. hedendezer Eilandcrs van voor derzclvcrge- boortc lot aan hunnen dood. De zwangero Vrouwen genieten bij hun eencn ecrbied, die derzc'lver toefland zoo rechtmaaiig vor^ dert , en eene afzondering tevens van haarq Echtgenooten in den bijflaap , die opmerk* lijk mag genoemd wordcn(i), Terllondbij de geboorte wordc den Kindcren ecn cigen noam gegeveq, en daarbij tevens gelet op ccnig Kondere vorderingen der Eilanders in de Krijgskunde pietalleen, maar voorzeker 00k inveeic andere dcelen van befchaaving , mogcn inuisfchen wel worden toe- gefchreeven aan het vroeger verblijf under hun vau tenen Mahjer , die een jaar tp vooren , al mede door fchif breuk , onder hun gebragc en 's Konlngs ver- trouwde Randsman geworden was. Hij fprak 00k Cenig Evgelick en Neder^uitsqh ^ en had zich d9 felewfahe tnal magtig gemaakt, van welke nien geen verder bericht vindt , niaar die alzoo niec zeer on* gelijkaan ie Maleitfche fchijnt te zijn. — K^AT* i>I* 33 > -5 en overal elders, -»©.■? m^f ..^.. ..._-. sr. 11 van on-c water ala edcn toch m hunncn ct vloosch de plcgtig-* rzclvcrgcx zwangero 1 ecrbied, laaiig vor-t van haarQ ie opnierk* 'erftond bij ecn cigen 5 gelec op cenig KrijgskundO' ndere dcelen , worden toe> ider hun vaa al mede doop Konlngs ver- j fprak ool( \ini zich d9 Ike nien geei) niec zeeroq> — K£AT» n PELEV-IMLANDEN. 185 ecnig bcwijs van achting voor bijzondrcpcr- zooncn {ij. I let Iluvvclijk wordt voor on- fchcndbaar gchouden, maar Ihat doorgnands den Man twee Vroiiwcn toe. Schoon do Vrouwcn dcelen in de tedcrflc zorg banner Echtgenooten, vooral wannecr zij zwan- ger zijn, gen PELEV-IMLANDEN. 185 n Ein zij cchter bij deze Eilan-ders nog gezins die algemeine blijken van onderfcheiding en believing, welken eene hoogere befchaafdhcid vordert (a). Zij zelve leeven voor haare Ecbtgcnooten en Kinders, en kwctzcn zich dccrlijk bij derzcl-ver ongefteldbeid (3). De Lykpleggigheden beftaan in eine manlijke stilte aan bet fürsthuis, vervangen door ccn vrouwiijk gchuil bij bet graf. Ilctzelvc is in den grond gemakt en wordt eenen grafhcuvcl gekt, welk werk dc Vrouwcn vcrricbicn, man wier telden de Mannen deze droeve dienften overlaten, terwij hun läatige ernsten geest van diep nadenken in hun geldenen (4). Mecrmaalen echtcr keen ook de Mans weder lot de grafpläaten. CO Keate bl. 321. (2) Keate bl. 321. (3) Keate bl. 192. (4) Keate bl. 162, ifia, 322, 3«3, i^^ 5 ?l itWf -■^f*yf^'Br»&'r~- iif* " I ^V"'-" 186 PELEW-EILANDEN. die met heggen zljn afgcflooten, om 'cf €cnig lijkoffer te brengen, terwljl ecne oude Vrouw over dezelven het toevoorzicht be- waart(i). De aard van deze Menfchen werd opzelt lljk door ons tot hler toe verzwecgcn, ora den Lezer zelven dien reeds van voorcn te doen opmaaken uit het geen wij van hunnc zeden zeiden; en moet dezelve nu reeds als zeer gunftig zljn voorgekomen, het bijeengeza- melde wegens hun charakter uit hun gcdrag jegens de Schipbreukelingen zal hem boven- dien nog zeer vcel goeds in hun hart doen vinden. Beleefd, oplettend, kiesch, wel- ineencnd, gul, dienstvaardig, minzaam, gast- vrij: ziet daar de hoedanigheden van hun hart jegens Vreemdelingen zoo wel, uit welkcn zich elk terftond zijnen Vriend verkiest (2), als onderling. Dieverij allen bezoedeMe zomtijds den lof hunner Deugden bij de Schipbreuke Lingen: maar de vreemdheid van alles, watzij zagen, wekte verzoekingen, die flechts voor zommigen onwederftanbar werden, terwijl s Konings Vaderlijke be- (i) Keate bl. 164, 383. (2) IDEATE bl. 5^' " H Werkzeichnungen daartigen ondererfte hinalien op de loflljkfte wljze, daar Mans en Vrouwen niec flechts den arbeid maatiglljk verdeelden, maar de Koning zclf gcnoegen in een werkzaamheid. Deze algcmee-ne werkzaamheid, welkc blj de Vrouwen den tijd, zclfs in zamcnkoutting, niet laac verlooren gaan, bcboedc deze Menfchen voor alle de dartelheden en ontuchtiglieden der ledigheid » terwijl hunne gezelligheid cevens en gemeenzaame verkeering met Vrouwen eene bevallige losheid en befchaafde kicschlieid aan hunnen ganfchen geest verfchaft. „Wijsgeeren in tegenfpoed, Stoi'cynen in froarten, en Hilden in den dood, bezieten zij echter — zegt KBATic — in meer aandoenlijke gevallen van Hec menfchelyk hare de tederheid der Vrouwen (i). Deze Menfchen zijn hec, welken hec nevensgaande tafereel, volmaakc naar de oot' fprongelijke voorbeelden en geheel fprekende in hun minnenswaardig charakcer, afbeeldc. De Man is hec beeld van abba. THULLE, den Koning van Pelew ode Vrouwis LUDEE, cene zijner Echtgenooten. Hec kunstpenceel heeft beiden geteckend in hec genot dier zoete rust, die, buiten denkrijg, het deel dezer Menfchen is. Met zachten wellust houdt de Man het oog geflagen op het schoonfte tooneel in de ganfche Natuur, de zoogende Moeder aan zijne voeten. Deze zit in een gedachtenloos genot van al het verrukkelijke van haaren staat, het wel het thands is aan haar hart. Het Krijgstuig te vcrvärndigen, is inraiddels het handwerk van den Vader, die zoo veel dierbaars te befchermen heeft. Het Beekjen tusfchen den bekaaiden over is de fpiegel van beidcr hart. Terwijl het ganfche tooneel, schoon letterlijk, — laat mij zoo fchrijven, — overgenomen naar Den diejenen en landingsplaats te Pelew (2,^, in de volmaaktfte harmonie ftaat met de afgebeelde Menfchen, en een fchilderij helpvolton, in ons oog even belangryk voor het kunst-gevoeK (i) Keate bl. 55. Keate bl. 106, AD^ Peelew CO 9 ^® r Echtgenooten. igeteekendinhec buiten denkrijg, Met zachten oog geflagen op ganfche Natuur, ne voeten. De- is genoc van al ftaat, hetwelk itwel het thands stuig te vcrvaar- ndwerk van den rs te befchermen :n den bckaaiden idcr hart. Tcr- fchoon letter- , — overgenomen ats te Pelew Q^^y ftaat met  Eilanden, welke hij den bovenständen naam gaf. Het vermögen, dat la perouse dezelven bezogt en, nog meer, dat hij aldaar zijn einde geworden had, wijl Kaptein hunter daar-van eenig fpoor meende ontdekt te hebben, deed la billardiere dezelven spodelig aandoen op zijnen togt, ter naarfpooring van LA PEROUSE befterad. Hij bevond 'cr zich in Hooimaand van 1792, maar vernam niets wegens den man, dien hij zogt Qs.'). Car- Reizeu roudom de Foyage a la Recherche tit LA PEROUSE T. I. p. 248, 24P. Admiraliteilen-Eilander. Carteret, en la billiardière bei den hetenden die Eilanden en der zweiten bekannt gemacht: schoon het aan geen van beiden mogt geboren, op dezeven voce aan land te zetten, en zij alzoo de Eilanders einigen in hunne Väartuigen en in den Handel hadden leeren kennen. De naauwkeurige aäschelter, welke wij lässt, lässt die billiardière vinden van deze, nog zoo weinig bekende, menfchen is alzins voldocnde voor ons doel, hetwelk de verfcheidenheren van den Mensch in zijn ganfche voorkomen will gade-flaan, zonder eene uicvoerige befchrijving van alle de bijzonderheden zijnes huislijken en maatfchaplijken leevens te vorderen, of zelfs toe te laten; en het belang. , hetwelk CARTERET in dezelven gelleld heeft voor den handel der EuropeersC^i), weegt mede zwaar genoeg, om ons al, wat wij uit bei deze Reizigers wegens deze Reizigers wegens deze Reizigers hebben kunnen vernenen, te doen befchrijven. Deze Eilanden machen eenen kleenen yfr-ehtpel uit van agt of negen Eilanden, onder welken een veel grooter dan alle de overigen It. (l) CARTEKEXbl. 134, 137. DEN. E R E bci-ver Bewoo-t aan geen zievenvoec le Eilanders in den Hanlauwkeurige \. BILLAR- weinig bedevoor ons len van den will gade-befchrijving s huislijken ordere, of; hetwelk heefc voor veegc mede wij uit bei Eilanders len befchrijken yir-iden, onder de overigen te ADMIRALITEIS-EILANDEN. 191 te zamen is (i). Het Westlijkfte derzelven is gelegen op 2**ii'36" Zuider Breedt en i43''47'38" Oostlijkke Lengte van den Paryfchen middaglijn : het Oostlijk de overigen te lige op 2^3944' Zuider Breedte en 147* 15' Ooster Lengte (3). Zijn zijn alien, gelijk de meeste Eilanden der Zuidzee, omringd door rifs op zekcren afftand van de wal (3), Allen zijn zij bedekt met het schoonfte groen. De Bosfchen zijn hoog en dik, afgewisste door uicgeftrekte Velden ter bebouwing; ter wij I men overal tusfchen laagere Ko-kosboschjens de Wooningen der Eilanders ziet, aan wier volkrijkheid geen twijfel schijnt (4). Het grootfte Eiland vooral, betwelk in c a r t e r e t's oog wel een gansch Koningrijk kon uitmaaken, schoonhijzelfhec flechts op vijftig Engelfche mijlen begroot heeft(5), verheft zich, uit Zee gezien, als een p. 28(J. Carte. ET maakt dezen Archipel wel twintig of dertig Eilanden groot. (bl. 134.) De Kaart van la Bibliotheca laat *er ons voel niet tellen. (a) La billard. T. I. p. a68, 248. (b) La billard. T. L pag. 248. (b) Carteret bl. 134. La billaro, T.  onigcvcn is n:ct fchoonc Kokosbosch- jens, terwijl de hoogere plaatzen aangelcgd zijn cot den bouw van vcelcrleijo Wortelen, ten fpijJio dcr Bewooners (i). Nict alle de- ze Eiiunden fchccncn echter bewoond te zijn: waar men gccne Kokosbosclijens zag, bemerkte men ook gecnc Inwooners (2). De Grond dezer Eilanden vcrtoonde zich ovcral, waar dczelve gehccl bloot kvvam, vvitachtig, en werd daarom voor kalkaar- dig gehouden Cs)' Behaivcn deKokosboo- nien kon men op den aflland, op welken men dezelvcn zag, 'er geene andere Boomen mauwkcurig onderfcheidcn (4). * De Menfchen, die dezc Eilanden bewoo- ren, zijn niet groot noch Gross van Geftalte (5). Derzclver Kleur wordt door carte-ret donker koperkieurig, bijna zvvart (6), door LA niLLARDiERE zwart, maar niec zccr donker genocmd (7). Hun (1) La ni ll aud. T. I. p. 250, 251. (2) La b II. lard. T. I. p. 257. (3) La b II. lard. T. I. p. 256. (4) La ni'.LMin, T. I. p. 256. (5) L \ r. iM. AKi). T. J. p. 271. (6) € AK TURF.T hi. '33. (5) La bu lard, T. L p. 254, 259. DEX. )erg, wicns ^okosbosch 1 aangelcgd : Wortelen, 'ikt alle de- ewoond te chjens zag, ners (2). oonde zich )0t kvvam, 3r kalkaar- Kokosboo- op welken re Bo DEX. Women en bewoo- ^an Gcftal- jr c A R T E- zvvart (6), maar niec Him 251. 259. ADMIRALITES-EILANDEN. Hun Gelt had in de ogden van den laatstgenoeraden nice flechts zeer veel aan- genaams, daar het alle kenmerken van ver- genoegdheid en goedaardigheid droeg, maar fcheen hem tevcns zeer wcinig te verfchillen van den Europeefchsn omtrek (1). Hun Haair was echtcr in die van CARXEREt „ wezenlijke wol (a): maar la bill ar die- R E noemt het gekroesd Haair, en merkc op, dat zij hetzelve nergens anders aan hec ligchaam, dan op het hoofd alleen, iaten groeijenCs). Hoogstopmerkelijk kwam 00k dezen Reiziger de fijne en fchelle ftem der ^dmiraliteits- eilanders over het algemeen voor (4); terwijl het geen hij van derzclver Hoofdhaair ver der zegt, duidijk genoeg toont, dat hetzelve de eigenlijke Negerwol niet wel kan wezen. Zij maaken hetzelve naamlijk niet flechts rood met Oker en Olie (s), maar binden (i) La billard. T. I. p. 354, 261. (2) Carteret bl. 133. (3) La billard. T. L p. 254. (4) La billard. T. L p. 267. (5) Carteret bl. 134. La billard. T. L p. 263. II. Deeu 11 iitr!l m 194 ADMIRALITEITS-EILANDEN. het ook zomtijds met eenc reep van Boom- fchors bovcn het hoofd te zamen (0* Het- zelfde rood, het geen hun Haair verft, be- fchildert ook hun Ligchaam op verfcheidene plaatzen met geregelde figuuren (a), lerwijl hun Gelaat nict zelden 194 ADMIRALITEIT-EILANDEN. Daartegen fchitterend uitkomt door witte dearsstreepen (3). Ful- canisch glas, hetwelk den oorfprong hunner Eilanden duidlijk genoeg kenmeikt, ftrekt hun tot fcheermes (4). De Ooren dezer menfchen zijn, gelijk die van veele andcre Zuidzee-eilanders, gefpleten en zoo geweldig lang gerekt, dat der- zelver lellen tot op de schouders hangen. Opferoldenen veerkrachtige bladeren brengen ook bij hun deze onnatuurlijke uitzetting en verlenging voord, die daarna dient, om verfcheidene Schulpen tevens te dragen (5). Verfcheidene Eilanders hadden ook het midden-chot van den Neus doorboord, en droegen door dat gat een touwtjen, waar aan hoek- (1) La BILLARD. T. I. p. 2<J3. (2) La billard. T. L p. 263. (3) Carteret bl. 134. (4) La billaud. T. L p. 254. (5) La BILLARD. T. L p. 263. Verhelt midden-en droegen, ir aan hoek-tan-tanden, wel cweemaal zoo grooc als die van Menfchen (i). Armen en Beben pronkken met Schulpen, an cen koord gereegen, en drie- of vier-maalen boven elkanderen gedragen (2), terwiji het koord zelfzoogoed is, als hetbeste Henniptouw (3). Mans en Vrouwen gaan beiden schier geheel naakt. De Vrouwen hidden zich meest al voor de Vreemdelingen schuil in de Ko-kosboschjens. Zij, die zich vertoonden, droegen niet anders dan eenen korte mat om den middel (4). Zommige Mans dragen boven de heupen eenen ftrakken Gordel, dien zij kunnen losmaaken, om de Schaamte te dekken, die echcer op een andere Wijze verborgen wordt. Alle de overigen hebben geen ander dekzel, dan een dubbelde Schulp, in welke zij dezelve verbergen, doch waarvan zij zich ter voldoening aan onbe-fchofte matroozen ook al gereedlijk ontdee-den, zonder om eenig ander dekzecl der be-fchei- CO La billard. T. I. p. 264, (2) Carteret bl. 133. La billard, (3) Carteret bl. 133. La billard, T. L p. 252, 253. (3) La billard. T. I. p. 953. 7 (4) La billard. T. I. p. 253. N 3 f; ^1 'i i'l 3 i()6 ADMIRALITEMUS-EILANDER. Schleidenheld te denken Niets, het gegen naar cenig Befnijdenis gek, op de overrige Zuidze-cilanden zoo algeraecn, werde alhicr opgemcrkt; en op zckeren oiderdoiTV fcheen de fchulpdragt ccrst te worden aangeren, wicr fchittcren wenig afflak bij de zwarthcid van do hwid, en alzooi deze onwelvoeglijkheid, welke vecl onge maks veroorzaakc, al ver in hec oo^ deed vallen (i). De Wooningen dezer Eilanders werden overal als eenvouwdige Hutten tusfchen Ko-kosboschjens gezien, en de Plantagen met flakczcls afgezec bevonden, zoodat de rech. (i) La billard. T. I. p. 259, i6o. D« Schulp, door hun gebruikc, is bekend bij den naarn van BtJ/a ovum. La sillaudierr l:ecft liier eene iiitvoerigheid, welke ens de zedigheid niet veroorloft. Dezelve verplicht ons alhier zelfs, eens voor altijd te vcrklaareu, dat de kieschheid. welke-onze veder en pincecl beduurt » zich onfchuldig houdt van alle gezogte en genomene ergernis over het geen ons de etgenfijke aard onzer afbeeldrngen en befchrijving zomtijds verplicht voor te dragen. De gaurctie Natuur en liiiare Gefchiedenis, van Deas Mensch vooral, is een liegdom, betwelk geen onreine uogen duldt. Het booze oog bezondigt er zich zelf en picegt er heiligfdiennis, die bij de Menschheid zelve deemwaardig is. tsaKrsvciMit^jggtsKiffiMKKCMiPWI , het gnöd op de ove- lecn, werden n oiiderdcMT> >rdcn aaiige- rt vrcinig af- i, en alzoo vecl onge- ;c 00^ deed ders werden usfchen Ko- mtagicn met jdat de rech- . ten ?, 2<)0. De 1 bij den naarn a E heeft hier igheid niet ver- er zelfs, eens chheid. wclke ich onfchuldig ergernis over zer afbeeldrng^ 3or te dragen. Lenis, van dea betwelk geen I bezondigt 'er s, die bij de ADMIRALITES-EILANDEN. 197 ten van Grondeignom alhicr nice onbckcnd fcheencn (1), - » Eene, door c a r t e r e t verovcrdc, Praai w Tergoedde cenigzins het gebrek aan cigcn on- derzock der,opeencn afftand flcchts gczicne, Wooningen, daar dezclvc hem tot eenigc bc- richten in ftaat ftclde van het Voedzcl en het Iluisraad dczer Mcnfchen. Men vond naam- lijk in die Praauvv zcs fraaije Visfchcn, eenc Schildpad, ecnige Ignanien, cenc Kokos- noot, en eenen zak vol kleenc Appelcn of Pruimen van zoctachtigcn fmaak en mcelach- tige zelfftandigheid, iiijnde voords platachrig van gedaante en eetbaar, fchoon Ranaw, maar gookt, of onder den asch gebraden, ved fmaaklijker. Twee groote aarden Potten, zonder handvat of ooren, maar met eenen wijden mond, en als eenen Kruik gedraaid, maakcen het Hoisraad opmerklijk, Het fcheen 00k, dat deze Eilandcrs aan boord eene pot te vuur hadden gchad, en alzoo gekookte spijs gebruikten, waarvan den Rei/igers overigens niets meer bijzonders voorkwam, behalven ^ algemecne gewoonte ook bij deze Rilan- ders, cm geduurig Betel in den mond te hou- O^ La BILLARD. T. I. p. 24P, 250. D. Deop- pcrhoofden gebruikteti, in de plais van den Betel, cene pruim van den Pcperbladen, en drogen 00k inan den mond geene kenmerkenn van hct Betelkaauwen op andere tijden (a). De Vaartuigen dczer Eilandcrs vielen den Reizigers zoo vcel tc nader in het oog , daar zij ze niet flechis op het Strand gehaald za- gen, maar 00k met riemen en zeilen in voile werking ter Zee. Zij werden uit eenen hol- len Boom aangelegd , met zijdplanken opge- zet, en door dwarsplanken , die tevens tot banken der Roeijers ftrckten , verbonden. Derzelver brcedte ftaat tegen derzelvcr lengto over als f tegen 10. Zij hebben meestal eene uitlegger, die aan de eenc zijde eene eigene kiel te water heeft , aan de andere ziide door een tegenwigt wordt nedergehou- den, en bijzonderlijk llrekt ter plaatzing van het Wand. Het Zeil is eene gevlochten mat van viorkante fneede, hetwelk onder en bo- ven door eene Rta wordt uitgefpannen. Het wordt altijd fchuins aan de Mast gehouden , boven (1) CarteretW. 133, (a) La billard. T. I. p. 262, 263. Piper Striboa is de Linneefche naam van dit Peperblad, IDEN. :i). DcOp- lats van den ;n, cndroe- imerkcn van !n (2). 3 vielcn den ic oog , daar gehaald za- ilcn in voile t eenen hol- lanken opge- e tevens tot  regel, maar ook een gewelddaadig gezag ocfent over de andere Roijers, en buitendien een algemeen meesterfchap voert (9). Een der Roijers ontving ten aanzien der Reizigers zwaare flagen, omdat zijne verbaasdheidover al, wat hij aan de Europeefche fchepen zag, hem had doen vergetea, de Camo uit te hoozen. Een auder wilde de gefchenken, welke hij ontvangen had van de Vreemdelinen, niet overgeven aan bet Opperhoofd, maar CO I-A BILLARDU T. I. p. 257. 100 ADMIRALITES-EILANDEN. maar werd 'cr door hem toe gedwongen met cnc dragt ftokflagen (i). Over het gchccl fcliijnt 'er diis ccn wille- keurig en gcwelddaadig Oppergczag tc hcer- fchen bij dezc Eilandcrs. Uc rang der Op- pcrhoofdcn ondcrfcheidc zich door ecne dub- belc fnoer van klccne Schulpen rondom hcc hoofd. Zulk cen Opperhoofd bevaleencn zijner Ondcrdaancn ccns, zich in Zee te werpen en cenlgc Kokosnooten nan boord van la bil- LARDiERB tc brcngcn. Dc fchroom, oni zwemmendc en wccrloos Vrccmdclingcn te naderen , deed dezen Man ccnen oogcnblik aarfclen : maar het Opperhoofd , voorzckcr nict gcwoon aan ccnigcn tcgcnftand , vcr- gunde hem zelfs gcene legcnfpraak. Stok- ilagen , door hem zclven den huiverigcn Man op dc bulk gcgcven, deeden hem tcrdond gehoorzaamcn , en verbaasden dc Frarifche Rcizigersniet wcinig over cenen zoo hoogen trap van geweldcnarij ondcr een Volk , hct- welk nog zoo nabij aan den eenvouwdigen Naiuurftaat was (2). ■ De Ci) La billaro. T. I. p. 261, 253. (2^ La billaro. T. J. p. 251, 252. It IDEN. wongcn met IS ccn wille- zag tc hcer- mg der Op- or ecnc dub- rondom hcc 1 ecncn zijner i werpen en an LA oiL- :hroom, oni ndclingcn te Ml oogcnblik , voorzckcr iftand , vcr- raak. Stok- I'crlgcn Man lem tcrftond Ic Frarifche zoo hoogen Volk, hct- invouwdigen De If 253. ADMIRALITEITS-EILANDEN. aoi Dc voornaame bczighcid dczcr Eilanders fchljnt, bchalvcn den Landbouw, de gcza- nicnlijke fchcepvaart ter Vischvangst tc zijn: men inecndc zclfs dc vuurcn , wclkcn men zomtijds aan wal zag bij den naclu , wanneer iie Canoos in Zee blccvcn, voor Vuurbaakcn te moetcn houden (i). Hunne VVapencn zijn Werpfpiczcn , van vooren met f^ttlcanisch glas, hctwelk twee- fnljdcnde is, bezct, of 00k wel ecniglijk in een platten en fchcrpen houtcn punt uitio- pcnde. Knodzcn noch Boogcn zag men crgcns in hunne handen (a). Opmcrklijk is hct, daar zlj hct Yzcr en deszclfs gcbruik volkomcn kcnden, dai zlj in Mcssen geene waarde, maar op Spijkers en op Bijlen eencn zecr hoogen prijs stel-den (3). Een Spiegel vemikte een Ei-lander dermaate, dat hij denzeivcn terllond an ftukken brak, waarfchijnlijk om van agtercn de beelden te zocken, die er hem in. CO La billard. T. I. p. 258. (2) La niLLARD. T. L p. 263, 254. CAR-TKRET bl. 133. (3) La niLLARD. T. L p. 252, 258, 250, 257. Auf laten zärt, schoon zij eene drietandige kam gebruiken, om het hair naar genoegen te schicken (a). Het gemaklijk broken der Kokosnooten door middel van bijl of hamer wekte bijl of hamer wekte bijl eene verbaazing, welke het gebrekige hunner Werktuigen en Gereedfchappen aan-duidde (3). Eene ledige flesch, bun in het water toegeworpen, was hun een ding van verfcbrikking, waaraan zij zich met de ui-lerfte huivering waagden, zonder dat zich Jier voor eene andere reden liet ontdekken (4), dan hunne algemeene fchuwheid voor Vreemdelingen en voor alles, wat him zwei vreemd was. Uit de afwezigheid der Vrouwen bijl alie de onderhandelingen met deze Eilanders, en uit derzelver blijkbaare ver Schnelling in de Hutten sn Kokosboschjens, mag een vrij zeker befluic getrokken worden tot derzelver eer-baarheid, schoon ons anders geene berichten, we- (i) La billard. T. I. p. 254. (2) La billard. T. L p. 251. (3) La billard. T. L p. 251. (4) La billard. T. L p. 258. (5) La billard. T. L p. 258. (6) La billard. T. L p. 258. (7) La billard. T. L p. 258. (8) La billard. T. L p. 258. (9) La billard. T. L p. 258. (10) La billard. T. L p. 258. (11) La billard. T. L p. 258. (12) La billard. T. L p. 258. (13) La billard. T. L p. 258. (14) La billard. T. L p. 258. (15) La billard. T. L p. 258. (16) La billard. T. L p. 258. (17) La billard. T. L p. 258. (18) La billard. T. L p. 258. (19) La billard. T. L p. 258. (20) La billard. T. L p. 258. (21) La billard. T. L p. 258. (22) La billard. T. L p. 258. (23) La billard. T. L p. 258. (23) La billard. T. L p. 258. (24) La billard. T. L p. 258. (25) La billard. T. L p. 258. (26) La billard. T. L p. 258. (27) La billard. T. L p. 258. (28) La billard. T. L p. 258. (29) La billard. T. L p. 258. (30) La billard. T. L p. 258. (31) La billard. T. L p. 258. (32) La billard. T. L p. 258. (33) La billard. T. L p. 258. (34) La billard. T. L p. 258. (35) La billard. T. L p. 258. N Kapzel moet zich iten zetten, schon m gebruiken, om n te schikken (a). Kokosnooten door ner wekte bij hun het gebrekige hun- ;ereedfchappen aan- e flesch, hun in het s hun een ding van zij zich met de ui- -i, zonder dat zich reden liet ontdek- Igemeene fchuwheid vooralles, wat hun er Vrouwen bij alie c deze Eilanders, en erfchuiling in de Hut- mag een vrij zeker m tot derzelver eer- iders geene bcxichten we- r. p. 254. I. p. 252. I. p. 251. I. p. 258. tig& ADMIRALITEITS-EILANDEN. 203 o wegens de betrckkingen der bcide Geflachten en derzelver uiterlijkc zedcn, of 00k Godsdienrtlge begrippen en Maatfchaplijke plegtigheden zijn voorgekommen w r. p. 256. Men heeft de Mans alleen leeren kennen in derzelvergedag jegens Vreemdelingen, heeft de CARTERET fpocdlg op vijandUjkhcden uit-liep, maar met la billaroiere toe eeencn geregelden ruilhandel kwam. Misverttand, voorzeker, der teekenen en gebaarden van CARTERET cudc zijnen deed hun de Engelfchen terftond met eene hagelbui van Werfpiezen begroeten, die maar al te fpoe-dig met Snaphaanfchooten werd beand-woord, welke dat misverstand gcenzins weg-namen (i). De Franfche Reizigers daartegen bemerkten eerst zekere nieuwsgierigheid, welke door fchuwheid wederhouden werd, zoo dat de Eilanders zich vergenoegden met de befchouwing van de vreemdc veriooning, welke de Europeejche fchepen, van hunne Kust in Zee gezien, in Hunne oogen maakten, en waarover zij eene kreet van vreugdeanheften. Eerst (1) CAUTERET. 132, 133. I! T 204 ADMIRALITE. Eerst waagde lict cene cnkelde Camo in Zee te gaan en dc vreemde fchepen te naderen, daarna werd dezclve gcvolgd door ccne me- nigte andercn, wier Opperhoofden op zc- kercn afiland ecne onverftaanbaare aanfpraak deeden, doch zich ten laatllcn door ecnige schitterend gekleurde Stoffen lietcn bckoo- Tcn (i). De Handel ving toen aan en met denzclvcn nam hec vertrouwen zoo zeertoe, dat nu ook de Vrouwen tot aan den ocver naderden, en de poogingen der Mans op dien afrtand onderfteunden, om de Vreemdelingen an wal te doen komcn (2). De eerlijkheid, dien zij in den ruilliandel toonden, was uit- ftekend. Eenige Eilandcrs, door de menigte van Canoos verdrongen, terwijl zij be Waren de goeden over te gevren, welken men van hun bedongen had, zogten onophoudenlijk gegenheid, om hunne schuld to voiden, en kwanie, zelfs een half uur lärter, (i) La BILIARD. T. I. p. 248. 250, 258. Opmerkik was het veelvuldifr gebruik vnn het vvoord Capelle in hunne reden. Bijzonder gemaklijk viel Jict den Eilnnders ook, den tongval der Fravfchen over te nemen. — T. I. p. 253. La billard. T. I. p. 254, 255. a;^^J€iy-j*jS^>^>1W»!sf.j^ NDEN. Canoo in Zee te naderen, tor ccne me-ifden op zc-are aan spraak door ecnige kon aan en met zoo zeertoe, an den ocver Mans op dien /■rcemdelingen Den, was uit-or de menigte zij bezig zogten, welken zogten onop-inne schulden, 8. 250. 25s. Die Villi het voorord gemacht vie! Die Fravfcheu 54, 255. ADMIRALITES-EILANDEN. 205 Lik, den gcnen, met wien zij gehandeld hadden, zijn gehandeld hec zijn gehandeld het  gedaanten en met vcelerleije signurcn befügen, waren de voornaamfle goederen, welken zij aan-booJen. Dezclvcn waren met fijn gemaakte-Kalk gevuld, waarvan zij eencn kwakzalver. achtigcn ophef maakten, terwijl zij fcheenen te Jicnnen te geven, dat een weinig van den-zelven in den mond genomen bij hun eene belangrijke uitwerking deed (3). CO La billard. T. T. p. 259. La billard, T. [. p. 262. Mec de naauwgezettc eerlijkheid van hiin-nen handel paarde zich cchter, gelijk wij elders reeds mecrmaalen ontmoeteden, eene onb Chaamde dicverij van het geen hun bij-zonder aanstond; in zoo verre, dac zij, op de daad betrapt en van het geftoolene weder bcroofd, daadlijk dezelfde pooging herhaalden, om hunne begeerlijkheid in tevolgen (i), hetwelk dan ook deMenfchenkenner veel mcer op de eenvouwdigheid, dan op de bedorvenheid, vanhunnen aard meenc te moeten aanfchrijven. Het pinceel heeft deze Menfchen voorge- fteld, zoo als zij nog alleen den Reizigers bekend zijn , in hun Vaartuig naamlijk, naauwkeuriglljk overgenomen naar la bil- L A RD I ERE (2), die den Man ten voeten uit geleverd heeft (3), vooral met oogmerk , om dat gene te vercoonen , hetwelk de kieschhcid alhierliever heeft verborgen. De Vrouw komt hier , wijl zij zich voor geene Vreemden te verbergen heeft, in het Vaartuig voor bij haaren Man , wiens armringen , gordel en (i) La billakd. T. I. p. 253, 254, 255* (2) La billard. T. L PI. XXX. (3) La billard. T, L PI. III. ^NDEN. heid van hiin- r , gelijk wij )eteden, eene geen hun bij- ;, dac zij, op eftoolene we- pooging her- heid in tcvol- Menfchenken- ivdigheid, dan len aard mecnc ADMIRALITEITS-EILANDEN. 207 en huidverciering voords met dc bcfchrijving gchccl ovcreenkomen. Voor hem ligt een kunftig gefnecden Kalabas en eene rol Zeil- dock, Zijne Vrouw zit op den uitleggcrdcr Praauw , en fchijnt met hem eene fpclevaarc te hebben gchouden, waar van zij wederkee- ren. De Man is een zeer wel geflaagd- af- beeldzel naar dat des Franfchen Reizigers: het gclaat der Vrouwe ftaat met hem in eene zamenftcmming , welke de cerfte aanblik reeds erkent. iifchen voorge- den Reizigers tuig naamlijk, naar la bil- lan ten voeten met oogmerk , , hetwelk de irerborgen. De tich voor geene in het Vaartuig mringen , gordel en 253. 254, 255» .XXX. . III. ii-,' VAN 7J\ Pi 1: : VAN DIEMENS LAND. iii Ifi In Slachtmaand van den jaare 1642 ont- dekte t a s m a n het Land , hetwelk hij dien naam gaf. Marion was de eerfte Euro- peer na hem , die hetzelve aandeed en 'er eenige dagen vertoefde in Lentemaand van 1773. Een jaar laater landde 'er fur- NEAux. In Louwmaand van 1777 werd dit Land naauwkeurig onder^ogc door cook, en in Grasmaand van 1792 nog vollediger bekend aan la billardiere (i). Hetzelve werd deeds gchouden voor de Zuidpunt van Nietiw-Hollaml (2) , hetwelk reed3 (1) La billardiere Foyage a la Recherche Je LA PERouse T. I. p. i<5«. Cook's Reiz* random de IVacreld. D. VIII. bl. 157. (2) Cook D. VIII. bl. 157. LAND. are 1642 ont- ecwelk hij dien ie eerfte Euro- aandeed en 'er entemaand van dde 'er f u r- 1777 werd dit ; door cook, nog voUediger HE (i). ouden voor de (2) , hctwclk recd3 e a la Recherche C u 0 k's Rgiz* 57. VAN DIEMENS LAND. Rodes als een vijfde Waerelddefel onder den naam van Atiflralia op onze Waereldkaarten voorkomt: naar in 1798 werd beweezen, hec geen reeds vroeger nagenoeg ontdek, naar niet genoegzaam opgemerkt, werd, dat lietzelve een Eiland was, geheel en al doof eenen Straat van meer dan eenen graad afgeicheiden van Nienw-Holland. Deze Straat is de Basfes-ftraat genoemd naar basse eenen SchcepsHeelmeester, die deze ontdek-king volcooid en volkomen aan het lieht gebragt heeft (i)» De Zuidkaap van die Eiland ligt op 43^42' Zuider Breedte en op 46^56' Ostlijke Lengten van den Grcenwlchfchen middaglijn. De Noordkaap ligt op 4o'»44' Zuider Breedte, De gedaante van hec Eiland is drichoekig; en de inhoud laat zich hu gemaklijk genoeg berekenen, wanneer men deze uitgeftrekteid van omtrend twee graaden in de breedte verme-et) J. D. PASTE UK Aanteekeningen to cook D. Vlir. bl. 177, 178. Alwaar men tevens de 200 belangrijke kart van de Basfesftraat vindt. Men zlet dezelve 00k al reeds aangediild op de Pf^jsgec rige en Staatkundige H^aereldkaart van u B r i a n, Wj den Uitgever van dit Werk iu 1802, uit het Framch vertaald, uiigekomen. Deel. O %^ il-- TWi-i-fti ■; t 910 VAN D1EMENS LAND. menfgvnldlgt met de helft van 3^ graaden in de lengie, daar zich hctzclve van 145* tot 148^20' Oostlij ke Lengte uitftrekc (i). 