Vrijmoedige Bedenkingen
None
Gij ziet hieruit tevens, M. H! dat men gewonlijk ai tc breed opgeeft van de taalkennis, die men al reizende opdoet: integendeel is er veel gelegenheid om het goede te beder- 32 let wel: de noordelijke oever is Zwitsers, de zuidelijkc Frans voG vcn, cbt uw leermeester u tc huis ingescherpt heeft. „Niets is welluidender, zcgt men, dan het Duitsch in den niond eener beschaafde vrouw." - Gaat dan tenminste niet naar Westphalen, of, indien de beschaving van die streek bij u verdacht is, niet naar Zwitseriand. Gij weet, dat een gedeel- te van dit volk Duitsch spreekt, en dat het hun moedertaal is. Ik heb te Zurich zeer beschaafde vrouwen ontmoet, vrou- wcn van Hoogleeraren. Het was smartelijk, M. H! de uit- dnikking barer vriendelijkheid en Zwitsersche gulhartig- heid te hooren in keelklanken, uit het diepste der longen op- gerogcheld, zelfs dan wanneer zij, ten gevalle van den vreem- deling^, niet het verbasterd Allemannisch dialekt, maar fat- socnlijk Duitsch spraken. Gaat Ook niet naar Lombardye, noch in het beschaafde Milan of Turin. Het Italiaansch, dat gij uit uwen Tasso, geleerd hebt, vindt gij daar in den om- gang niet, maar een wanklinkend en schor, met horten en stooten en met een vervaarlijke snelheid uitgeschetterd dialekt, dat zij wel nu en dan, om den vreemdeling te believen, in het zoetvloeijend en zoo naburig Toskaansch^ zich uitdrukken, maar terstond weder, en terwijl gij er bij staat, onder mal- kander hunne ratelende taal van het dagelijksche leven her- vatten. Ik durf u evenmin te beloven, dat gij al reizende veel kamergeleerdheid op zul doen, ten zij uw reizen niets anders is, dan een verandering van studeerplaats, gelijk met den Engelschen geleerde gebeurde, die naar Parijs toog, om eenige handschriften te vergelijken. Hij kwam, voor het erst van zijn leven, in die wereldstad, liet zich terstond bij zijn aankomst naar de Bibliotheek geleiden, ontving verlof om de gewenschte codices, in zijn logement te vergelijken, werkte vier weken van's morgens tot's avonds, zette opzekeren dag een punctum achter zijn arbeid, bezorgde de boeken weder op de Bibliotheek om 1 2 ure, en reed om 2 ure Parijs uit. Zoo gij waarlijk reizen wilt, neemt zoo weinig. 35 het Italiaans van Toscanc is, in grote trekken, het algem van La Gerusalemme Uberaia en Aminta. 35 het Italiaans van Toscanc is, in grote trekken, het algem van La Gerusalemme Uberaia en Aminta. En befälligen, italienische gewordenen Denen mögen, zijn lastige ballast, en dienen zelfs niet voor die gelegenheiten, waartoe gij er uwen körper mede bezwärkt hebt, voor dagen van ongunstag weder, wanneer uw reis eene wijl zal gestaakt moeten worden - on- nodige voorzorg, M. HI -- neemt 66n enkel vade /w^mwr', waarin kern is en aanleiding tot eigen nadenken. Voor het overige brengt de gedurige bewegende van plaats u in eene stemming, die weinig andere gedachten toelaat dan zulke, die betrekking hebben tot de orden welke gij bezoekt. Het zal een enkelen keer gebeuren, dat uw reizigers-aandacht vermindert, en zelfs uwe nieuwsgie- righeid ophoudt: want er zijn zulke oogenblikken op reis, wanneer het verstand en zelfs het hart afgemat is, en zij den reiziger een zenuwachtige flaauwheid doen ondervinden, even als een ledige maag aan den ongestelden, wiens eetlust verdwenen is, en die Sie schließt een onbestemden wensch heeft om trek te gevoelen naar iets Bij den reiziger noemt men die ongesteldheid van den geest beimwee. M. HI een nare kwaal, en die men, gelooft mij, te huis nooit ondervindt. - Wilt gij u teweer stellen, met een boek in de hand? - een ellendig wapen, vriendeni - dat boek zelf, en de rustige houding, waarin gij u, onder het lezen, vleit, zuUen u weldra uwe haardstee herinneren: dat beeld zal ongemerkt tusschen het blad en uwe oogen insluipen, en uwe aandacht onaange- naam storen: en gij zult pijn lijden, omdat het worstelen tegen verstrooidheid van gedachten vermoeijend en pijn- lijk is, even als de verhittende toestand tusschen slapen en waken, en omdat het u zoo veel kost, het zwevende beeld van u af te weren, dat gij zoo gaarne met beide armen zoudt omhelzen. - Zoo dat kwaad u overvalt, M. HI pakt, is het eenigszins mogelijk, alles in, en reist terstond verder, al regende het baksteenen van den hemel! -- het is beter, tot op de huid toe nat te worden, dan heimwee te lijden. Zoo gij in een plaats aankomt en vertoeven moet, die u niets be- looft, verbeeldt u dat gij nieuwsgierig zijt: verlaat uw her- berg en loopt rond. De prikkel, die u gezond moet houden, zal zich weldra doen gevoelen. Ik ondervond dat in Italic: eigenhjk gezegde oudheden, behalve die in Musea bewaard worden, hadden wij niet ontmoet: slechts een groep kolom- 37 vade mecum: handleiding (hier: reisgids) 208 men van de Thermae Herculis, door Maximilianus gebouwd smerig en vuil, in een achterbuurt van Milaan, waar de Italiaansche morsigheid heerscht. - Ach, M. HI het is ons niet vergund geweest, in het zuidelijker deel van Italic door te dringen, en gedenkstukken uit den ouden tijd te aan- schouwen, die ten minste door de handen van het tegen- woordig geslacht ontzien en beschermd, en met geen heilig- schennend slik besmet worden. - Dit was een groote teleur- stelling, en verminderde, buiten de moderne pracht van Mi- laan en Turin, de belangstelling in een land dat vlak is, weinig meer dan rijstvelden en moerbezieboomen en moes- kruiden oplevert, en waar gij de zuidelijke Alpenreeks en den uithoek der Apennijnen slechts in een opdoemend verschiet ontdekt. - Op den terugtogt van Genua naar Mi- laan werden wij voortgesleept in een aangenomen vet- tura^® (M. H I reist dat land 200 spoedig mogelijk door, in postwagens I) : onze vetturino^* kruide ons voort, den eenen dag na den anderen, onder den helderen Italiaanschen he- mel. - Dat klinkt schoon, M. H! bij het hoekje van den haard, wanneer de stormen buiten loeijen, en de hagel tegen on2e vensters klettert; maar in de wezenlijkheid brengt die zomersche hemel zijn ongemakken mede. Altijd een verschroijende 2on, en geen lommer, vooral op de straatwegen: steeds een opstijgende wolk van verpoederd steen- gruis, waarin men omneveld zit, en waarme^ de kleederen van buiten en de longen van binnen besmet worden: regts en links van den weg al wat groen mqest wezen, met een graauwe kleur overdekt, en de dorpen waar men doortrekt, bestoven als kalkbranderijen. - Op dien togt was het ge- oorloofd, M. HI in iedere pleisterplaats, waar middag gehouden werd, aamechtig en half verstikt neer te zijgen, en des avonds in het nachtverbjf uit te rusten, meer nog van af- matting der ziel dan van het ligchaam. Ik ondervond toen de kwaal, die ik beschreven het hadden, weet ik niet (want het is een kwaad, dat men voor elkander verzwijgt). Ma ar toen wij op een  eertijds Bellerophon. Daar vertoont zich in eens, op zekeren afstand, een onzeienbaar bouwvallig metselwerki - „Een waterleidingl” rocpt in van het gezelschap uit. Wat hem dat voorgevoel inblies, is mij onbekend gezelschap uit. Genoeg! - het gezelschap ontwäarde en elektrieken schok, de doodelijke onverschilligheid week, en het gevoel van belangstelling deed ons zelfs spreed maken, om dit overblijfsel van Romeinschen reuzenarbeid te bezigtigen. Naderbij gekommen, openbaarde zich bij den een zekere twijfel: een ander was vasthoudender: aUerlei bewijzen en gissingen werden voor en tegen aangebragt: er werd zelfs in een paar gaten gekropen; - maar hoe zouden wij het beslissen, zoo geheel zonder reisboek of Winkel- manni. Het was eenigzins pijnlijk, maar moest toch ge- schieden dat wij omtrent dit archaeologisch onderzoek om inlichting vroegen aan een voorbijgaanden man met augur- ken. „Cie cosa sono quegli avanv^ vroeg er een, die tegdijk aan zijn Italiaansch wat lucht gaf. De man antwoordde zecr 40 Belleropbon: Griekse mythologische figuur, die vorschillende gevaarlijke opdrachten vervul- de met behulp van dc godin Athene; hierdoor overmoedig geworden wilde hij Belleropbon: Griekse mythologische figur, die vorschillende gevaarlijke opdrachten vervul- de met behulp van dc godin Athene; hierdoor overmoedig geworden wilde hij Belleropbon: Griekse mythologische figur, die vorschillende gevaarlijke opdrachten vervul- de met behulp van dc godin Athene; hierdoor overmoedig geworden wilde hij Belleropbon: Griekse mythologische figur, die vorschillende gevaarlijke opdrachten vervul- de met behulp van dc godin Athene; hierdoor overmoedig geworden wilde hij Belleropbon: Griekse mythologische figur, die Mens zijn ge- vleugeld paard Pegasus de Olympus (woonplaats der go- den) bestijgen, maar Jupiter, de oppergod, deed dit mislukken : het paard wierp zijn miter af; Bellerophon viel bij de go- den in ongetiade en kwijnde, iedcrecn onvluchtend, weg van verdriet 41 Winkelmatm : zie biz. 256 42 Wat is dat voor iets, die over- blijfselen? 2T0 veel, maar nicmand onzer begreep er een woord van. Nieu- we onzekerlieid; er werd weder gehukt*^ en in gaten gürden, op puinhoopcn geklommen, en een gedeelte langs gewand. - Hebt gij ooit ondervonden, M. H! hoe vreemd een gewaarwording het is, wanneer die faculteit** der ziei, waarmede wij bewonderen en het bewonderde genieten, door twijfel in hare werking gestuit wordt, en slechts een klein momentum^ noodig heeft, om voor spotlust of beschaadheid plaats te maken?-Ik wilde u slechts duidelij- ker doen worden, dat men op reis de belangstelling leven- dig moet houden; Het bleekt ons in de herberg, dat wij te doen gehad hadden met de half gesloopte muren der stad! Wij werden opgeruimd, en zagen vrolijker onze terugkomst te gemoet in het schon Milan, met zijn paleizen en biblio- theken en wandelingen en - sorbets I Ik ben afgedwaald, M. HI toen ik u wtinig kamerarbeid op reis voorspelde. Zoo gij reist om te reizen, beloof ik u even min eenen schat van wetenscbap, in welk vak gij ook werkzaam zijt. Hollandsche geleerden! Neemt er een les uiti Te Geneve werden wij even gul ontvangen door den biaven H., Professor in de Oostersche talen. Hij heeft geen fortuin, maar hij heeft geld noodig, om boeken te doen drukken, die in Geneve niemand leest noch koopt. - Daarom heeft hi) een kostschool opgerigt, voor acht jaren: twee 2ure jaren moest hij er nog van doorleven, en zou dan een som gelds gc- wonnen hebben, om in Parijs te kunnen gaan afschrijven, en daar te laten drukken, wat de wetenschap bevorderen 2ou. - In de Ambrosiana***, te Milaan, zaten vijf geestelijken, op- zieners en suppoosten, te arbeiden, minder aan het bestuur der boekerij (want die bhjft in statu quo^"^) dan aan eigene on- dernemingen. Daar zaten zij, die eerwaardige, gedienstige mannen, in de mime gothisdie zaal, op stoelen van de 16de eeuw, in zwarte tabbaarden, en met den driepuntigen hoed op! Zij hebben kuischheid en het celibaat gezworen, en zil- len des te kalmer arbeiden... Ach Mijne heereni - Op ze-keren dag werkten wij in dit musstille gezelschap. Een van onderzocht een Latijnsch handschrift (een codex, M. HI en zulke boeken zijn eeuwen geleden, door menschen van denzelfden stempel afgeschreven). Hij wenkte zijne vdcn-den, om nader bij te komen, en wees hun de plaats van Qccro, De Leg. caelibes esse probibento er stond een randglos naast geschreven, wie weet met hoe diep een zucht: optima Het is mij een waar genoegen, M. HI onopgemerkt twee punten met u vastgesteld te hebben, taalkenms en wetenschap, en dat gij en ik, zonder dat iemand van ons het vermoedde, reeds lang op het grootste van alle punten staan, bet of" 48 De Leg., probibento: De Legi- 50 een uitstekendc wet 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl oude hand-schriften bus (over de wetten): hun moet verboden worden on- 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl oude hand- schriften bus (over de wetten): hun moet verboden worden on- 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl oude hand- schriften bus (over de wetten): hun moet verboden worden on- 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl oude hand- schriften bus (over de wetten): hun moet verboden worden on- 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl oude hand- schriften bus (over de wetten): hun moet verboden worden on- 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl oude hand- schriften bus (over de wetten): hun moet verboden worden on- 46 Ambrosiana: beroemde biblio-theck, met vecl gehuwd te blijven leggen van vooroordeelen. Vrij te 2ijn van vooroordeelen, is 266 groot, en schijnt zoo weinig bereikbar, dat het bijna verwaand is, van middelen te spreken, om die vrijheid te verkrijgen. Ondertusschen, M. H! groeijen die vooroordeelen nergens tieriger dan te huis: en dat behoef ik niet te betogen; het 2ou en brcedvoerige verhandeling worden, en met de meeste verhandelingen dit gemeen hebben, dat het voor de duizend en eerste maal betoogd 2ou worden. - Het 2al dus voor mij aangenamer, en misschien aan u welgevalliger 2ijn, M. HI dat ik u verhale, hoe ik, op reis, van vijf vooroordeelen gene2en ben. Het 2al mij nog eenige oogenblikken kosten; maar uwe aandacht 2al daama 00k, voor 200 verre gij toe-geluisterd hebt, afgelost worden. Gelukkig is de herinnering mijner vijfdubbele verbete-ring vereenigd met die van het aangenaamste gedeelte mijner laatste reis. Ik meende dat iedere Engelschman, dien men pp weg ontmot, ich onheusch en lomp voordoet, en Dat hij echter uit de fatsobnlijke klasse en beschaafd is. Ik was met mijne vrienden te Sesto Calendo aangekomen, het 2uidelijkste punt van het Lago Maggiore. Terwijl wij op het balcon van het logement de stoomboot afwachten, sprak ons een Engelsch- man aan, en vroeg ons om raad, hoe hij 2ijn weg naar Gene- ve bet spoedigst 2ou kunnen afleggen. Het bleek, dat hij, tot Martigny toe, in het westelijk gedeelte van Walliserland, niet veel sneller vooruit 2ou komen dan wij, en hij bood 2ich dus aan, om tot 266 ver in ons ge2elschap te deelen. Omstreeks Baveno, op de helft van den linkeroever van het meer, verlieten wij de boot, en vonden op die hoogte een schuitje gereed, om ons op de Boromeische eilanden te brengen. Daar 2agen wij die gedeelteUjk vervallen, gedeelte- lijk herrij2ende, praalgebouwen van het beroemde huis der Boromei^i wier wapenspreuk bumilitas^^ is I Den aanblik van dat liefelijke meer, met 2ijn opgehoogde eilanden, en 2ijn beide oevers, met bergen be2oomd van middelmatige hoog- 51 ^<?row«; leden van de familie Borromci hebben in de lye ccuw de groep eilandjcs in het Lago Maggiore, waarvan Isola Bella het voomaamste is, her- schapen in parken, en op Isola Bella een prachtig paleis ge- bouwd 52 nederigheid te, maar van afwisselend vorm cn klcur, hier bcplant met rijzige cypressen, tusschen wier donker groen het marmer der landhuizen doorschittert; daar met lager geboomte tot op de toppen bewassen, zoodat zij, op dien afstand, met mos bedekt schijnen, of, door den ©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©© Glans van het zonlicht op het frisch gebladerte, en de slagschaduwen hunner hoeken en kanten, de smeltende plötzen van een groen tafelijkver toonen; soms steil en dreigend; terwijl de rijke schänger ring van alle die tinten op het lichtblaauwe watervlak afge- spiegeld wordt. - M. HI de levendigste herinnering mag niet meer beschrijven; zij zou buiten hare grenzen en op het gebied der schilderkunst treden; maar het genot van dien dag vergeet ik nooit. - De Engelschman hield zich gewonlijk te Florence op: viermaal had hij van Parijs daarheen, en van daar wederom gereisd, maar nog was het hem niet in de gedachte gekomen, in het voorbijgaan dit beroemde oord te bezoekeni - Bij iederen uitroep van ons had hij de vriende- lijkheid chorus te zingen, met beautiful indeed! en dan kaauwde hij weder op een strootje. - Wij moesten verder, M. HI en legden met postrijtuig den weg van Baveno, over den Simplon, door het geheele Walliserland, tot Martigny, in twee dagen af. Ik zou vier Bladzijden noodig hebben, M. H I om u den overtog van een hoogen Alp op een brce- den straatweg te beschrijven. Het is een der stoutste onder- nemingen van den mensch, (ik bedoel nu het aanleggen van den weg). Br werden eenige gesprekten met den Engelsdunan op stapel geöt, maar 2ij wilden niet afloopen; 2elfs geen toe- spelingen op 2ijn nationale letterkunde, geen naam van eenig beroemd Schot, geen gelukkige aanhaling uit eenig Engeisch dichter, - niets wilde vatten: tot dat ik, bij toeval, het gesprek op Engelsche ligchaamsoefeningen en volks- vermaken bragt. Nu kwam hij los, en het was moeijelijk aan de beurt te komen, 200 lang hij van boxings racehorses^ hor- seraces^ cockfighting^ traphall en crickst sprak. Wij waren leer- lingen, M. HI en leerden veel - theorie. Een Engelsche rijknecht kwam ons te gemoet met twee scfaoone ruinen, wedloopers, naar Florence bestemd, waarheen de Engelsche beweeglust 2ijn spelen en weddingschappen overbrengt. On2e reisgenoot werd geheel leven: op het ge2igt van den stalknecht vergat hij stand en rang (200 hij er had), en te Martigny moesten wij van hem scheiden. Mijn tweede les ontving ik kort daama, M. HI - Ik 2ou ze u in tweeden kunnen mededeelen: maar ik wil er wat omheen praten, om niet al te spedig aan het einde te komen, en opdat gij niet moogt vragen: „heft hij in Savoije gereisd, en spreekt hij niets van de natur?" Ik 2ou er niet van kunnen 2wijgen, M. H I al was ik niet, van het begin af, voornemens geweest, nu en dan u te toonen dat ik den mensch niet voor het eenigste belangrijke in de schepping houd: en gij 2ijt 2eker niet 200 2eer met andere gedachten van belang be2ig geweest, of gij hebt opgemcrkt, dat ik de hescbouttfing der natur niet als een punt vastge2et, maar door mijn opstel verspreid heb. Sommigen van u, die van vaste punten houden, 2ullen dit laken, en mijn geschrift kakel- bont noemen, denkende met Horatius: PurpureuSy late qui splendent, urns et alter Adsuitur pannusfi^ Anderen van u, tocgevend omtrent gedeelten, 2ullen den- ken: „wat zit dit stuk misselijk in Malkander: Infelix operis summay quia ponere totum Nescitr^^ M. H! het is mij, dezen avond, onverschillig, al waren er onder u, wier oogen met meer welgevallen op een houtzaag- molen rusten, dan op het Thessalisch Tempe I*® en in alien gevalle haal ik ook het mijne uit den Romein, met een kleine verandering: Spissis indigna tbeatris Scripta lubet recitare, et nuffs addere pondus! Er zijn twee wegen, M.HI om van Martigny in de vallei van Chamouny te komen. Zij liggen op weerzijde van een breed gebergte, dat men op halver hoogte langs de helling bestij- gen moet. Regts heet die weg la Tete noire, links le col de Balme, Wij volgden den eersten, gedeeltelijk op muilezels, gedeeltelijk te voet: want het zijn lo uren van Martigny tot Chamouny; maar de voetganger kan somtijds stilstaan en omzien: want achter, zoowel als voor, wisselt het tooneel af, bij iedere wending van het pad, dat hier en daar uit de rots uitgehouwen, en slechts 6 voet breed is, en waarop of een gebrekk ige of geen borstwering u belet twee of drie duizend voeten diep te vallen. Onder hoort gij den stroom bruisen, en ver tegen u over, aan de andere zijde der valeij- en, staat berg achter berg, zacht glooijend, of afgebroken steil, met sneeuw op hun hoogste toppen bedekt, of met 5 8 De cnc purpercn lap na de an- dere wordt er op genaaid, om weids te schitteren {Ars Poitica) 59 Ongelukkig is het totaal van het werk, omdat hij er geen ge- heel van wcet te maken (!/4r/ Po- etica) 60 het Thessaliscbe Tempe : het dal van de Peneios in Thessalie, door veel schrijvers uit de oud- heid geroemd om zijn schoon- heid; later symbool van ccn lie- felijk landschap in de literatur 6 1 Ik schep er behagen in werk voor te dragen dat voile thea- ters onward is, en gewicht te geven aan onbeduidende za- ken (bij Horatius, Epistulat^ staat : ik zou er mij voor scha- men) 62 tegen u over : tegenovcr u zwarte spitsen uit een lager sneeuwveld oprijzende, dat smelt, en in schuimcnde stroomen, wit als melk 216 Langs aller lei rigtigkeit, de helling doorgroft, en gelijdelijk ne^r-golft, of geen grond meer vindende, een waterval wordt, die honderden voeten nedervalt, en didr weder tegengehouden, verder woelt, tot dat hij zich bij een tweeden grand Årstort, en soms weder een derde en meermalen, en eindelijk in de laagte van het dal zich met den hoofdstroom vereenigt, onder een mengeling van dof dommelend gebons en scheller gruisch. Overal is leven en kracht: want de zwaarste dennen rijzen op uit spleten van den rotswand, of hemelhoog ont-dekt gij een weide, met herdershutten en nmdvee, dat gij met moeite onderscheidt, en dat rustig graast aan den hel-lenden rand eener afgrijsUjke diepte. -- Hier was geen voor-oordeel af te leggen, 200 het niet was de vrecs voor duize-ligheid; maar ik bedoel die niet; 00k hebt gij daar geen tijd noch lust om aan zelven te denken. Naar de vallei van Chamouny afdalende, overviel ons de avond, met vollen maneschijn; doch er was geen geva ar, omdat de weg nu langs een zachtere helling van den berg nederwaarts ging; maar moeijelijk, M. HI door veel gestrompel van mensch en dier over struwelen, en steenen en roUend gruis. Tweed herbergen hebben voor de menigte Engelschen, die 63 struttfelen: stützen zelfs de hemel te bereiken 64 In onze dwaasheid trachten we (Horadus, Oden) 217 dezen hoek opzoeken, al hu^ne comforts: het gezelschap is er af en aan dobberend, maar altijd beschaafd en fatsoen- lijk: en kan men in zulk gezelschap verschijnen, met een baard van twee dagen, door ligchaamsbeweging en smd- tende warmte bovenmatig het kinvel uitgedrongen? - Wie zelf zich helpen kon, sloeg aan het maaijen. Wie dit handwerk beneden zich rekende, riep om hulp van anderen. Dit was het lot van 66n uit het gezelschap. Er kwam een barhier... M. H! zoo het u ooit weer gebeurt, dat woord, uit vooroordeel, met minachting uit te spreken, en daardoor te toonen, dat gij een wankelend geloof hebt aan het ver- band van kunsten en wetenschappen, gaat dan boete doen bij de faoilteit der Geneeskunde! want het was de Wei. Ed. Zeer. Gel. Heer N., te Gottingen gepromoveerd, en thans Med. Doct. in de vallei van Chamouny. Mijn derde les ontving ik nog hooger in de lucht. Want op den volgenden dag den wij eenen der twee togten, die men in de vallei onderneemt. Voor de herbergen wemelt het van af- en aankomende reizigers, langs den weg, dien wij gekomen waren, of van de westzijde, van Gené, over Salanche: zij komen op paarden en muilezels, of canapds op vier wielen, met 66n paard bespannen, of in draagbaren. Uit de herbergenstreuen streuen de gasten, die een bergwan-deling voorhebben op het luchtigste gekleidet, den Alpenstok zwaaijende of uit ongeduld in den grond prikkende, den knapzak aan den gordel: en het gejoel vermeerdert door de gidsen, waarvan er een veertigtal in de vallei woont en door de regering aan reglementen en tarieven onderworpen is, en die voor zadeldieren en draagbare verversching zorgen, en voor mantels, die den verhitten klimmer boven in den fijneren dampkring zuUen dekken. Wij bestegen vroeg, na het ontbijt, den MontBreven, Het is de hoogste berg in de keten, die den noordkant van het dal insluit. - Indien ik u al weder sprak van duizenden voeten, van uren klimmens, en van stronken en bonken, en paden, glibberig door het afsijpelende water uit bergaders of groeven van vorigesnceuwen steenvallen, -- gij zoudt zeggen:,,dat wordt ecntonig;" en toch, M. HI heeft de wezenlijkheid aldaar weinig, dat overreenkomt met hetgeen men reeds gezien heeft; maar dc Medicinarum doctor: (doctor in de medidien) 218 groote vermöglich der beklimmerung langs een steil een steil een steil, dat somtijds afgebrokkeld is en bijna verdünnt, zou alle genot verbitteren, indien men niet of om adem te scheppen en de kniepezen te laten rusten, of om te zien wat rond-om ligt, stil stond, en opmerkte, hoc men al klimmende hct breede dal ruimer in zijn lengte overziet, en de tegenover-staande spitse rotsen, die, van beneden uit het dal gezien, de wolken doorboren en het gezigt op de kioon van het gebergte belemmeren: hoe zij allengs met den klimmer op gelijke hoogte komen, en nu de Mont Blanc y als een reus erst, en meer rijst, en zijn drie ontzaggeldijk kruinen vcrtoont, die achter elkander wcgwijken, waar sneeuw en ijs nooit smelten, en geen verandering is, dan die der donkere striemen, door vallende klompen en sneeuwn vallen geploegd. Gij meent dit alies in uw bereik te hebben, en toch zijt gij er uren van verwijderd. Gij overziet de gloijende tusschendalen, waarin de nedergezakte sneeuw half gesmolten en door vorst weder tot ijs I zamengepakt wordt, en zich meer en meer ophoopend, door eigen zwaarte splijt, en zeegroene diepten vertoont, en gelijdelijk of met geweld en donderend zich een slingerweg baant, en tot in het benedenste Chamounydal nederzinkt, in vormen van logge blokken en pyramiden, niet zielen het karig plantsocn van den dalbewoner voor altijd bedelvende. Onder het genot van zulk een gezigt bereikten wij een kleine vlakte, waar een hut staat: zij heet de Chalet de Plamprai. Het is een rustplaats voor hem die verzadigd is van klimmen, en voor hem, die nog een menigte toises hooger den top wil bestijgen, langs een weg, waar men soms als op een ladder staat, of twintig voeten hoog een regt- En sie neuevölkende tot aan de knien doorwaadt, en eindelijk voor zijn tobben beloond wordt met een onbelemmerd overzigt van het dal, tot aan zijn beide uiteinden, van het gehende Savoysche gebergte, en van den ganschen bajert eener omwenteling van denaardbol, waarin tijd en natur het afzigtelijke vetzacht, het wonderlijke en het majestueusche veredeld hebben. — Wanneer gij, in Noord-Holland, M. H! een frissche boerenmeid onder een koe ziet zitten, en zij vergunt u een teug melk uit haren nap te drinken, dan denkt gij „neen, dit ge not levert Holland all^n op/' - Een voorordecl, M. HI - gaat naar de Chalet van Plamprai, en gij zult u bekeeren; op die rotsen, in dien hoogen dampkring, groeijen geurige kniiden, die het rundvee afweidt, en een melk geeft, - M. H! het is geen honger en dorst en uitputting van krachten, zoo als zij den koning van Perzie op roggebrood onthaalden, en die nu misschien zoo smakelijk maken, wat zeer gewoon is. Indien ik de stoute Wen wen van sommigen dorst na te volgen, die bekende dingen met onbekenden, vor zich regt begrijpelijk uit te drukken, dan zou ik zeggen: „zulken nectar dronken de Goden." Mijn vierde les, M. H I ontving ik in het hooge Bemoberland. Ik zal u geen natuur meer beschrijven. Mijn laatste les, M. HI (want ik eindig) is, gelöst, de gewigrigstc en de nuttigste van alien. Ik heb hoog gezien, en ik beb gezien, en ik ben in verrukking gewest: ik heb geprezen en ik ben in verrukking gewest: ik heb geprezen en ik ben in verrukking gewest: waar men bet wel beefty daar beeft men een vaderland. Maar ik ben teruggekomen, M. HI van mijne reis, en van een koud en onhartelijk we-reldburgerschap: en liever dan ooit is mij het minder schoone vaderland, met al zijn gebreken, en worstelingen, en rampen. JACOB GEEL Gesprek OP DEN DRACHENFELS The question of the difference between the romantic school and the classic has been merely that of forms. What, in the name of common sense, signify disputes about the imities and such stuff, the ceremonies of the Muses? The Medea would have been equally Greek, if all the unities had been disregarded; the Filiist equally romantic, if all the unities had been preserved. It is among the poems of Homer and Pindar, of Aeschylus and Hesiod, that you must look for the spirit of antiquity; but these gentlemen look to the rules of Aristod: it is as if a sculptor, instead of studying the statue of Apollo, should study the yard measure that takes its proportions. Maar die andere Heeren, omdat zij van de oudheid niet veel meer ken-den, dan den duimstok van Aristoteles, zeiden: het is misselijk, en er is volstrekt geen maat noodig. anontm us Bulwer: Edward Bulwer-Lyt-ton, Engels schrijver en poli-ticus; het motto is een citaat uit zijn boek England and the English (1833), verwijt de aanhan-gers van de klassieke richtig in de kunst ongevoelig te zijn voor de kunst van de Oudheid en alleen bij alles na te gaan in hoeverre de regels van Aristo-teles in acht genomen zijn. Hier tegenover verwijt Atumy-mm (=Gcel) hun tegenstanders dat zij van geen regels en beperkingen in de kunst willen weten. AAN DEN HEER J. BAKE' Waarde Vriend! Sedert ik het gesprek gehouden heb, dat ik in dit kleine geschrift mededeel, is hetzelfde onderwerp meermalen tusschen U en mij behandelte: somtijds in grooten ernst, en dan vorderden wij niets. Wanneer ik met den Drachenfels aan-kwam, dan werdt gij vrolijk, omdat ik uit het land der romance, zoo weinig wijsheid meegebragt had. Maar wanneer wij in eene neologische bui waren, dan was het voor velen niet om aan te hooren. Ik herinner mij zelfs, hoe^gij eens beweerde, dat de strjd tusschen de Heeren van het klassieke en die van het romantische eene logomachie^, eene sciamachie^, of zoo iets was; en al beriep ik mij telkens op mijn Drachenfels, gij hieldt staande, dat ik beter gedaan had met te huis te blijven, en te schrijvenzoo goed als ik kon. En door anderen, die van categorien en formulieren houden, te laten beslissen, of mijn geschrijf klassiek of romantisch was: „want (dit volgde er in iin adem op; anders maakt gij u zelden zoo van het gesprek meester) er is maar iinc schrijfwijze, die leesbaar is: eene goede; er is maar een smaak, die stand houdt: de zuivere." Verder kon ik u niet brengen; maar wanneer ik U vroeg, of met dat gezonde verstand en dien zuiveren smaak en die goede schrijfwijze alles gewonnen was, en waarvandaan het tintelende en schit-terende, het pokende, kokende, bruischende en barstende, bet gillende, lillende, rogchelende, rottende en muffende zou moeten komen!. - Uit Paris, was uw antwoord, met een bezending patds de foie-gras. - Met dit onvriendelijk antwoord liet gij mij zitten: want gij wist dat ik van die Schimmengevecht den 7 formulieren: officiele omschrij- 3 bet land der romance: Duitsland; vingen een romance is een gedicht in 8 tintelende en muffende: Xyp^tlmg strofen, dat in een gevoelige van de stijl van de toenmaiige toon, wat nalef-middeleeuws jonge romantische schrijvers aandoend, een ontroercnde gc- 9 Uit Parys: d.w.z. de jonge beurtenisvertelt;2ie p. 244 ew. Ik had evenwel een klein zwak voor mijn Drachenfels. Dat ogling U niet, 2elfs mijn geheime lust niet om het gesprek uit te geven. Ik mag het lijden(hebt gij mij eens ge- zegd) : indien uwe vingers zoo tintelen, schrijf het gesprek dan op, maar maak er geen franje bij : dan zuUen wij zien, of uwe lezers, zoo gij er vindt, het ding beter begrijpen zul- len, dan gij; maar gij moet geen prijzende recensien op- loopen, en vooral het niet zelf recenseren. - Het laatste beloof ik (was mijn antwoord) ; voor de franje sta ik niet in: een agrement^®, romantisch of klassiek, moet er bij wezen: het zal anders zoo druilig en lamzalig worden. - Dat laatste woord ken ik niet; doch zoo gij het aan den man kunt bren- gen, het schildert nog al^^. - Ik bedoel die lamzaligheid, die, met een slaapmuts op het hoofd, zit te schrijven, zoo regt huisselijk en gekoesterd. - Toch niet in tegenstelling, hoop ik, van eene schrijfjze tusschen vier widen, of te pa Auard, als een kozaki en gij vergeet, dat Bilderdijk meestentijds schreef, met een staats op het hoofd? - Mis: het was een turksche wrongel: zie maar zijne laatste buste; maar gij begrijpt toch, dat ik eene leenspreu, gebruik, en dat ik uitzonderingen zou weten te maken, indien ik van de eene of andere literatur beweerde, dat zij eene nachmuts op- had. - Op dien koop^ zoudt gij het zelfs van de hoUandsche kunnen beweren: wie zou U achterhalen? ieder schrijver zou zich voor eene uitzondering houden: berg die muts maar we^r in uw bedtafeltje. Zoo ging ons gesprek voort, van den hak op den tak: dan was het over goede dingen, die in een hoek liggen en over de anticritiek van den Heer Nassau, dan weder over volks-gebreken en Bulwer's England: eindelijk ging het door dik en dun, mijn pantoffels, die gesleten waren, vorst Leopold, 10 agrtmwt : versierende inkleding 1 5 Uensprtuk : beeld 1 1 scbi/dert nog al: is een aardig, 14 Men koop : op die maniet soort van tulband, i.v.ti;i. zijn 16 Nassau: wis. de dassicus H. J. hoofdpijnen. Met deze passage Nassau heft Gcel de huisbakken aard 17 Ltopold: Leopold i, kooing der van de Ncdcrlandse literatuur Belgen van zijn  een boek, dat voor 66ntn vriend bestemd was: dan deed men er een brief bij, en het een en ander ging in een pak en op reis, en geen haan kraaide er na: dat wil zeggen, dat het boek, als het goed was, som- tijds afgeschreven werd: want men schreef weinig te gelijk, in klein formaat en zonder prenten: trouwens men kon daar- mede volstaan, er was geen eer in folio, en met schilder- werk te behalen; de brief werd zelden afgeschreven, en dan nog bij vergissing geloof ik. Tegenwoordig zou men gevoegelijk het boek kimnen drukken, en den brief op de post doen. Maar let wel, (en dit zal u zeker niet ontgaan) een brief, zoo als men ze thans voor een boek plaatst, en zoo als de mijne is, dien ik nu schrijf, moet als voorberigt dienen. Ik zie geenszins, waarom dit niet kan, indien de briefschrijver het- decorum in acht neemt, met een deftigen stijl, en geen postscriptimis maakt met de groetenis aan Cajus, en niets sch. Rijft, dat de lezer van het boek niet weten mag. Wat hij weten mag, is, dat ik U hoogschat, met opregte vriendschap. Vaarwell j. g. „Weldra zal er iinc minder zijn in de rei der kimsten. Het paneel en de verwen worden overtoile. Het heerlijke talent, dat voorwerpen afmaalt, om gedachten op te wek- 1 8 Brieven : bij wijze van opdracht 20 toespeling op een uit de Oud- namelijk heid bewaard gebleven tunir- 19/11 folio: in boeken van folio schrijfsel: 'Gaius is een ezel'P formaat (folianten) 21 afmaalt : wd^dcxt ken, zal te niet gaan; maar de taal, die gedachten moest uit- drukken, zol tot een ziellos werktuig vemedetdworden: zij zal de voorwerpen haarfijn afteekenen, cn er nicts bij don denken. Het gaat alles 't onderste boven^. Wacht maar, tot dat wij nog hooger komen." - Dit was, aandachtige Lezer s, een uitval van Diodes tegen de verhalende en beschrijvendc poezij en proza van onze dagen. Ik had hem en zijnen vdend Qiarinus^ te Bonn lee- ren kennen: beide mannen van fijnen smaak en schetp oor- deel, en van zoo veel geleerd Google Held als ieder hunner in zijn studie met vrucht kon gebruiken; maar verschillend in krakter en aandoeningen. Diodes was gevormd door een' strenge studie der oudheid, en zij was hem een' maatstaf geworden in zijn beoordeeling der hedendaagsche letteren, die niet zelden ongunstig uitviel. In het vellen van zijn oor- deel belemmerde hem noch aanzien des persoons, noch keuze eener geschikte gelegenheid, nodi inaditneming der formen van den besdiaafden omgang. De uitdrukking zijner gedachten was opregt, maar somtijds hekelend en met be- spotting der meening, die hij bestreed; al te dikwijls had zij lets onbehagelijks, lets gemelijks en hards, en wat zijne land- genooten steil noemen. Wie hem bestrijden wilde, moest zich even steil tegen hem overzetten, en wie meende het met hem 66ns te kunnen worden, moest zoeken, of niet aditerom die dreigende hoogte eene helling was : want eene volkomen toestemming gevid^* hem ook niet: missdiien, omdat zij somtijds een gebrek aan dgene gedaditen verraadt Chari-nus was inschikkelijker, rekkelijker, buigzamet. Bij versdiil van meening, was het in het eerst, als of de zijne 266 verreniet afweek van de uwe; maar onder het spreken bleek het langzamerhand, of hij lets afong, lets terugnam: en hij bragt u tot zich over, en men ondervond een genoegen, wan-neer men met eenen man van zoo veel scherpzinnighdd kon instemmen, of men bleef oneenig, en zijne bdeefdc scherts en goede luim wezen een onzijdig terrein aan, waar 2 3 Charinus en Diocles: achter deze namen gaan twee hoogleraren in de klassieke filologie uit Bonn schuil, A. F. Nacke en K.F. Hernich, met wie Geel vriend- schappelijke betrekkingen on* derhield 24 tegm htm over(ettm: tegenover hem stellen 25 gsptel: beviel de strijdenden elkander de hand konden toereiken. ,,Dat willen zi] alles beschtijven: met hunne taal willen zij ons de kleuren doen zieny de geuren doen rieken, en den wind doen voelen," zeide Diodes, terwijl ik, als derde in hun gezelschap, op een schoonen achtemiiddag den Dtach- enfels besteeg, en hij halverwacke een oogenblik stilstond en 2ich omkeerde en rond2ag, en te gelijk adem haalde: want het weder was warm, en het klimmen eei£ 2iire arbeid na het middagmaal te Godesberg, waar wij, onder een* teug goeden Rudesheimer, het gesprek reeds aangevangen hadden, dat hem aanleiding gaf tot dien onverwachten uitroep. Zijn halt was op geen gelukkig punt gekozen: 22 Wandt hina stond stil, waar het pad eene wending landwaarts in nam, naar het Siebengebirge geerd. Het waren bergen en dalen en wijn-heuvels in grooten rijkddm, maar in eene golvende een-toonigheid, waarop men uit de hoogte nederzag: en slechts een klein gedeelte van den Rijn vertoonde zich tusschen twee heuvelen door. - Waarom zouden zij niet, waagde ik, hem te antwoorden: glinsterende sneeuw en eeuwig ijs zijn hier niet, om te beschrijven, en geen rotspunten, die door de wolken boren. De taal vindt hier niets om na te bootsen. Ik hoor geen lammergier noch donderenden sieen, noch het harmonisch getinkel van de bellen der kudden, in de laagten der valeijen, in de laagten der valeijen, in diepten, waarin het oog zich dui-zelig verlicst. Mij dunkt, ik zie wel kans, om dit tooneel te beschrijven: hoor maar: ginds... - Onmogelijk, viel Diodes mij in de rede! geknoei, gefutsd: gij zult gemakkelijkcr van hier den Rijn overspringen. - Ik had liever, zeide Charinus, dat onze vriend nCi noch het 66ne, noch het andere beschrijf van het geen hij hier niet ziet. Laat ons niet langer stilstaan: de bergwind zal onze verhitting al te spoedig afkoden. - Gemelijk keerde hij zich om, en begon ons vooruit te gaan, den berg verder op. Zoo klommen wij een tijd-lang, in stilte: want onder het bestijgen van eenen berg is het gesprek ze Iden levendig. Doch wäre meisten wieder zijde afwäjken, om plaats te maken voor een langen ranken Engelschman, die, op een' een' een gezeten en door den drijver gevolgd, den Drachenfels afdaalde. Diodes stond stil, met gekruiste armen, en keek den ruiter achtetna, wieos groote vrouwen-stroohoed, met gekleurde linten en breiden nederhangenden rand, hem, ondet de hortende bewegigen van het beest, dan voor de oogen, en dan weder in den nek schoof; zijn beiden waren te lang, en terwijl hij zich in allerlei bogten moest wringen, om kwetsuren aan voeten of knien, tegen den grond en tegen scherpe rotsbrokken te mijden, vloog hij of op den knop van het zadel-tje, of hij moest zich op den hals van het voorover hellend dier stutten, om niet over den kop te buitelen. Diodes bleef den afdalenden in dezelfde houding onbeweeglijk naoogen, tot dat deze, bij een' sdiuinschen keer van het pad, verdween. - Dat is een moeijelijk gemak, zeide ik: - en waarvan men een. Ene naauwkeurige beschrij ving in poezij of in proza zou kunnen maken, antwoordde Charinus. Zulk een intermezzo zou het verhaal van eene bergwandeling aangenaam afwisselen : het zou bij den verhaler in veel beter handen zijn, dan bij den schilder, omdat er zulk eene opeenvolging en versdieidenheid van standen en houdingen in is. Digit bij de plaats, waar wij stonden, kg een groote steen, en daarnevens groeide heestergewas. - Zoo dikwijls ik hier kom, zeide Charinus, wekt deze steen eene zonderlinge gedachte in mij op. - Wat dan? vroeg ik hem. - Ik vermoed, antwoordde hij, dat het een overblijfsel is van het altaar, dat oudtijds op dezen berg moet gestaan hebben, bij het hoi van den draak. - Ik ging er naderbij, en bezag den steen; maar het was een ruwe klomp, en ik vroeg aan Charinus, of hij de oudheidkundigen van Bonn er reeds bij gehaald had, om de sporen van eenig beitelwerk of opschrift te ont-dekken. - Neen, antwoordde hij: voor mij, hoe onzekerder, hoe liever, wanneer het fantasie en gevoel geldt: en boven-dien, zij zouden den steen naar het Museum halen: en wanneer hij ddar ligt, dan wekl hij die gedachten niet meer in mij op: dan is die zoete niet meer niet meer niet meer naar die oude tijden terug. - Gelukkig, zeide ik, dat niet alle oudheidkenners er aldus over denken: anders bestonden er geene verzamelingen, uit alle oor- den te zamen gebragt; en waar zou de studie blijven? Niet te huis, antwoordde hij; maar zij zou naar Italie, naar Griekenland, naar Egypte reizen, en de overblijfsels op hunne plaatsen bestuderen: dan zou er misschien geest en poezij in die studie komen. Geest en fikschheid, zeide ik: die doen nergens kwaad; maar poezij I ik heb zelden beter scherts van u gehoord. Ik verbeeld mij poezij in mijne biblio- graphie! Ik bid u, antwoordde hij: geen bibhographie op dezen berg I - Ik maakte mij gereed, om te zeggen, dat, op zijn minste, een oud perkament met letters er op, even goed was als een onbeschreven oude steen. Maar hij had mijne meuwgierigheid opgewekt, en ik zeide: laat mij, bid ik u, met mijne manuscripten en oude uitgaven te huis mogen blij ven, en reis gij met uwe poetische archaeologie, 200 verre gij wilt, over Gods aardbodem, en sla u We tent onder de jakhaLzen van Palmyra; maar vertel mij eerst de geschiedenis van dat altaar. - Het is eene oude legende, antwoordde hij: en gij weet, dat die overleveringen, om den nevel waarin zij liggen, dichterlijkzijn: daarom hebben zij iets aantrekkelijks voor mij. Ik zal ze u verhalen. Maar het meisje halde een klein kruis uit den boezem van haar kleed, en hield het den draak voor, die afdeinsde, en, ondervresselijk schuifelen en huilen, van de rots afstortte en beneden in het dal verdween. Sedert dien tijd zijn de heidensche inwoners bekeerd. Ik beken gaarne, dat deze overlevering mij beviel. Zoo als Charinus ze voordroeg, wekte zij gedachten in mij op, die nog voortwerkten, toen hij opgehouden had. Het hin- derde mij daarom, dat Diodes telkens zoo storend tusschen beide kwam. Het was mij onbegrijpelijk in eenen man, die de Grieksche en Romeinsche dichters met zoo veel verstand en oordeel las en aanprees, en die dit niet doen kon, zoo zijn gevoel die dichters niet in hunne zangen begeleidet. Hoe veel hebben zij niet bezongen, dacht ik, waarin geen waar- heid was, noch zijn konde, en dat geen anderen steun had, dan een oud volksgeloof of wanbegrip, door den zanger in zijne dichterlijke vervoering aangenomen! En welk onder- scheid was er dan tusschen een Griek, die Cadmus en den draak, of Andromeda en het zeomster met Perseus' bezong, en eenen dichter van onze dagen, die de sprookjes der middeleeuwen in rijm brengt? Ik ging' er Diodes lets over zeggen, toen hij zelf de stilte afbrak. - Weet gij wel, vroeg hij, dat in overoude dagen meestal orakels bestonden, waar een hoi en een draak waren? Misschien heeft hier ook. Dit is dan een christelijke versie van de drakesage; volgens an-dere versies doodde de Ger-maanse held Siegfried de draak in zijn hoi. Volgens een Griekse mythe was Kadmos de stichter van de stichter van de stichter. Hij moest eerst de draak bevechten die de streek onvei-lig maakte. Toen al zijn strij-ders hierdoor gedood waren, versloeg hij de draak, zaaide - op raad van de godin Athene - de tanden van het beest uit. Hier ug groen gewapende mannen, die elkaar bestreden, tot er vijf overbleven. Dit wirden de stamvaders van de latere voomaamste Thebaanse geslachten. Andromeda's mecder, konin- gin van Kefeus, had beweerd mooier te zijn dan de (50 1) dochters van de zeegod Nereus. Om deze hoogmoed te bestraf- fen, zond de zeegod Poseidon een monster om het land te teis- teren; dit eiste dat hem Andro- meda zou worden geferd. Zij werd daartoe aan een rots geke- tend, maar werd gered door Perseus; deze doodde het mon- ster en kreeg Andromeda tot vrouw. 1 ging: wilde eene Sibyl'^ of Pjrthia^ gehuisvest. - In dat geval, antwoord- de ik hem, moet er, zoo het hoi niet meer te vinden is, nog eenige profetische kracht in den steen overgeblcven zijn. Beproef het een, en ga er op zitten: te Delphi werkte hct voorspellend vermogen 66k van onderen op. - Daar zit ik, zeide Diodes (en hij zat): het begint al te werken. Ik voorspell u, dat wij zoo doende niet boven zuUen komen. - Het is wel mogelijk antwoordde ik, dat dit een juiste blik in de toekomst is; maar gij handelt tegen den regel: gij moogt niet voorspellen, v66r dat gij ondervraagd wordt. — Nu, ondervraag mij dan, zeide hij. - Wat is romantische poezij, vroeg ik hem. - Neen, zeide hij terstond, dat is 66k mis: geen orakel heeft ooit definitien gegeven, en bovendien be- hoort uwe vraag tot het verledene en tegenwoordige, en, zoo min mogelijk, tot het toekomende. - Ik begon het reeds op te geven, toen Charinus mij te hulp kwam, en zeide: het is evenwel zoo verkeerd niet, dat onze vriend u deze vraag doet: iedereen heeft zijne eigene gedachten over dat onder- werp, maar het blijft nogtans duister: het zou jamimer zijn, dat wij uw Orkel niet beproefden: en warlike, die vraag staat wel met de toekomst in verband: want indien wij eene goede omschrijving van het romantische door u ontvangen, dan waren wij, waar het op uit zal loopen, en waarheen het ons brengen zal. - Goed, zeide Diodes, maar ik gevod, dat deze steen mij geen warme denkbelden geeft, en dat ik niet veel meer zal kunnen antwoorden, dan ja of neen. - Dat is genoeg, zeide Charinus tot mij: het is regt in den ouden korten orakelstijl: lever gij maar definitien: wanneer Diodes ja zegt, dan zijn wij er. - Dit viel tegen mijne verwachting uit: want ik had wd het een en ander over die twistvraag gdezen, en de dichtsoort leeren kennen, die ik meende, dat met dien naam bestem peld werd; maar het lag mij alles nog duister in het hoofd, en mijne begrippen hadden zich nog niet tot een bestemd oor- 32 Sibyl: sybille, een vrouw die, door een godheid geinspecrd, kon profeteren. 3 3 Pythia: priestes van het orakl van Phoebus Apollo te Delfi; op een drievoet boven een rots-spleet zittend, gaf ze, door op-stijgende dampen 'benevdd', antwoorden op vragen, b.v. van staatsliedoi en militairen die voor belangrijke beslissigen stonden. dien naam: nl. 'romantische poezij' deel gefangschikt. Daardoor kwam het waarschijnlijk, dat ik ongeschikte omschrijvingen voorstelde: Ik begon: Is het tomantische eene schtijfVijze, die van de oude kkssieke daarin afwijkt, dat zij het menschelijke hart betet doorziet: bet goede van het kwade, het schoone van het onbehagelijke, beter afscheidt, de ddften en togten, beter beschrijift, en hetzedelijk gevoel beter opwekt? - Diodes antwoordde: neen. Dat was geen kwade vraag, zeide Charinus, en het verwondert mij, dat het mis is. Ga voort met vragen: hoort gij niet, dat zijne stem hoi klinkt: de orakelgeest stijgt in hem op. - Ik vroeg wederom: Is het eene manier, (}ic de natur scherper bespiedt: hare geheimen met de gewaarwordingen onzer ziel in een naauwer verband brengt: waarin het verstand flauwer, maar het gevoel sterker werkt: die alles tot poetische stoffe maakt, waar dat gevoel zicb aan hecht? - Neen, was het antwoord. - Charinus kon alweder niet zwijgen, maar zeide mij: nu is het, alsof gij met het orakel spot, en de Ouden niet gdezen hebt. - Ik ging voort: Is het eene diditsoort, waarin de liefde... - Neen, om's hemels wil, viel Charinus mij in de rede: doe todibetere vragen. - Nu, dan nog eens zeide ik: Is het eene poiij, die beelden sdiept, buiten den kring van al wat bestaat of bestaan kan: die in het wonderbare zweeft, en eene tooverwerdd schept? Te gelijk met het neen van Diodes, riep Charinus mij toe: hebt gij dan het eiland van Aldnous, vergeten, en de tooverroede van Circe? - Wat is het dan? riep ik ongeduldig. - Niets, antwoordde Diodes, terwijl hij opres. - Niets? vroeg ik. - Wacht eens, zeide Charinus: het laatste niets heeft gezagt: want Diodes zat niet meer, toen hij het uitsprak: ik 55 i^^/m; hartstochten 56 poitiscbe stoffe: onderwcrp om over tc dichten 57 Alcinous: koning van het ei-land der Faiaken, waar Odys- seus tijdens zijn tocht naar huis als schipbreukeling gastvrij onthaald werd. Homerus (Od}fssee) stck de Faiaken voor als mensen die gclsoleerd van de rest van de mensheid idyl- lisch-gelukkig leven en op toverschepen de zee bevaren. 