A Dutch source for Robinson Crusoe; the narrative of the El-ho "Sjouke Gabbes" (also known as Henrich Texel), an episode from the Description of the mighty kingdom of Krinke Kesmes, et cetera
Smeeks, Hendrik, d. 1721 | Hubbard, Lucius L. (Lucius Lee), 1849-1933
Zy waaren alle zoo naakt als zy gebooren waareu, en zonder schaamte haar van agteren en voren ontlastende als Honden, zelf zonder haar eens om te draaijen. Deesen Trop was uit twee geslagten naa ik sien kon, zommige zoo swart als pik, met wol op haar hoofdeu ; anderen waaren rosse als afgevallen en gedroogde blaaden, en liaddeu lang hair. De Vrouwen hadden zeer dikke buiken, lange todden van borsten, zijnde onbeschaamde teeven. 150 De Historie (163) Naa dat zy wat gedanst en geschreeud hadden, liepen zy alle Bosehwaard in. Ik dankte God dat hy my van dit perijkel verlost had. Nu meenden ik alle gevaar te boven te zijn, en ging en bezag mijn hutten ; bevond dat mijn hout en vis meest voort was, het ander hadden zy niet aangeraakt. My dagt het nu tijd te zijn om mijn Kasteel te voorsien, of zy weederom kwaamen. Twaalf Ankers-kelders goot ik de Brandewijn uit, de flessen spoelende, en met waater vullende, bragt die in mijn Kasteel ; dat vorder voorsiende met vier kelders Mom, vier kelders Franse, en drie kelders Rinse Wijn, twee kelders Wijn-aziju. Uit de Brood-hut bragt ik over de overige drie vaatjes fijne Beschuit, met sestien kisten Scheeps- besehuit, tien Leidse, en twintig Soetemelks- kaasen, twintig potten Oly, dertig flessen vol Boter, nog ses-en-dertig kardoes-kookers met gevulde Kardoesen, voorts Linnen en Wollen zoo veel bergen kon. Touwen zadt, Keetels, Bylen, Schop &c. Mijn Kasteel was een half uur gaans van 't Wrak ; ik met mijn waagen daar heen, en haalden nog twaalf fles-kelders, daar de flessen met Brandewijn uit zetten, brak de middelschotjes (169) daar uit, die leedig naa mijn Kasteel brengende, om wat in te bergen. Kisten en kelders staapelden ik op een, tot van den El-Jw 151 neegen en tien voeten hoog, eerst vulden ik de onderste kist, daar dan een leedige opsettende, vulden die dan ook, en zoo vervolglijk ; mijn leer, kisten en kelders waaren mijn trappen, daar de leedige dingen by op bragt. De kijkgaaten overal vry laatende. Wanneer dit alles dus gevlyd was en soo op een gestaapeld, had ik nog een zeer ruim en groot gemak ; want het was agt-en-twintig voeten regt in 't midden door te meeten van d'eene wand aan d 'andere. Lamp-pit en Lonte had ik genoeg, neevens Kaarsen, Lamp en Kandelaars. Nu moest ik my nog van Brandhout en Zout verzorgen, dat ook al haalde. Voorts haalden ik zoo veel leedige kisten uit de Konstaapels-kaamer als bergen kon; dese bragt met mijn Hond in 't Kasteel, die vullende met Touw, Beschuit, en voorts daar ik zin in had ; bergden ook mijn overige Kaas en Oly, had nu een voorneemen van mijn kasteel te ver- weeren, als 'er geen gewaapende kwamen. Mijne meininge was, dat wel voor ses jaaren versien was. Op een tijd het Wrak met aandagt (170) visiteerende, vond nog twee vatten met gevulde Hand-granaaten, met pijpen daar in, daar ander- half honderd van over haalden, en ziende weer de Boter tonnen, vulden ik daar van nog drie Brandewijns ankers. 152 De Historie Vond ook vier metaalen Bassen, die over bragt, neevens een vaatje roer-koogels. Eu nu kon ik niet meer bergen, maar was van alles klaar en voorsien. God biddende, dat my wilde bewaaren en helpen; leevende weeder gerust en wel. Twee Tuinen begon ik aan te leggen, van agt voeten hoog, en agtien lang, aan elke zijde van de deure, regt uit gaande, om niet overvallen te worden, deesen gang sloot ik met een deur. Ook en dorst ik nooit zoo verre als voor deesen van huis gaan, altijd het bosch of de rivier eerst bespiedende, dan op de Uitkijk ziende met mijn verrekijker, Naa verloop van tijd was het volle Maan; als ik voor mijn deur zat en rookten, hoorden ik boschwaard in, een j'selijk geroep en geschreeuw, dat my niet weinig verschrikte ! het kwam hoe langer hoe naarder; ik sloot mijn poort en deur zoo vast ik kon ; biddende God om hulpe. Het gedruis ging naa de rivier, daar het bleef. Dag wordende, zag ik aan de rievier [sic] naa (171) gissing, wel duiseud Menschen, voerende eenige houten spiessen, andere groote knodsen, daar zy mijn hutten meede verbraaken en dan verbran- den; waar aan ik merkten dat het Oorlog was. Mijn Bassen en Roers gelaaden hebbende, be- reiden ik my tot vegten. Door mijn verrekijker konde ik zien, dat eenige hun aangesigten met van den El-h o 153 een geelagtige verf geheel geverfd liaddeu; an- dere hadden ringen om de oogen, en een streek over 't voorhoofd en nens; de meeste waaren gants niet geverfd. Zy, zoo 't scheen hielden raad; daar naa al schreenwende naa 't kasteel loopende, slaande met hun kodden op 't kasteel met groot geraas. Ik losten een schoot boven uit, en zag of zy als de eerste troep ook ter aarden vielen; maar zy bleven staan, en lagten, slaande eeven sterk op mijn fort, dies schoot ik uit een kijkgat zoo een geschilderden door sijn hoofd dat hy beuitelden. Doen nog eens in den hoop brandende, schreeu- den zy geweldig, vliedende naa 't Bosch, en twee a drie zoo dood of gekwetst meede neemende. God heb dank tot dus ver zeid ik in my zelven ; ik nam een roemer Wijn tot victory, en gaf Draager een sehootel Vis. Naa omtrent een half uur, kwamen zy met (172) gruwlijk geschreeu weederom, dog dorsten niet naaby komen, maar trokken naa de Strand, daar zy weer raad hielden; als wanneer twaalf ge- schilderden met haar houte spiesen uittraaden tot aan mijn poort; dog die niet konnende op krijgen, wenkten een party met dikke staaken en knodsen; deese dan met geweld de poort opbreekende, traaden in de gang naa mijn deur, als wanneer ik een Bas met Muskets-kogels en schroot op haar loste, waar door ses onder de voet 154 De Historie raakten, de andere gingen loopen. Ik met een houwer uit, die niet dood waaren maakten ik dood, waar onder een jonge was dien ik het hoofd af hieu, haar dat toewerpende, daar zy rondom kwamen staan ; ik naa binnen, laadende de Bas als voren, en nam doen drie hand-granaaten, een tusschen haar werpende, bleven zy staan, hy sloeg, eenige wierden gekwetst, nog bleven zy staan ; jaa daar kwamen nog al meer by, waarom mijn tweede en derde ook tusschen haar in liet gaan, welke goede werking deeden, want zy kreeten als honden; zy waaren uaaby, dies nam ik twee roers, daar meede aan 't einde van de gang komende, schoot daar onder, een viel onder de voet, en een ander kreet ; straks losten ik ook mijn ander, waar op zy al krijtende vertrokken naa 't strand. Of zy haar dooden daar be- (173) groeven, dan of zy die in Zee smeeten, weet ik niet. Zy trokken naa die rivier, daar zy veele vuuren maakten, alwaar den dag en de geheele nagt meede voort voeren, altijd by beurten huilende, dan by 't eene vuur, en dan by 't andere. Ik had al by daage mijn poorte weer versien; slaapende gerust, alzoo eens gedronken had, my geweldig op de wakkerheid van mijn Hond ver- laatende. De Zonne was wel een uur op geweest, als wanneer mijn Vyanden weeder naa de strand van den El-h o 15ó toogen, stil en zonder geschreeu, daar halte hiel- den, en zoo het scheen raad houdende, traaden weeder twaalf geschilderde helden uit naa mijn kasteel, met hun houte spiesen in de hand ; ik zette mijn Bassen klaar, mijn lont-stok gereed, en kwam met twee gelaaden roers voor mijn deur; zy my ziende, vielen op hun aangesigt, en wat geleegen hebbende, stond eene op, welke een soode aarde opkrabde, leide die op sijn hoofd, sijn armen voor sijn borst kruissende, kwam al bukkende naa mijn toe ; en stil staande, wenkten ik hem ; hy kwam tot aan mijn poort, gaande op sijn hurke zitten, leide als een Aap sijn beide <^'^*^ handen op de soode, welke op sijn hoofd lag, verscheidemaal versugtende, my niet dervende aanzien, nog toespreeken ; de groote troep zag dit van verre aan, en sijn elf Makkers bleven op de aarde leggen. Ik alles oversien hebbende, met mijn roer in de hand, en een blooten houwer met een touw aan den arm hangende, trad tot aan mijn poorte, (zijnde dit een sterk hek) alwaar hy op de hurke zat, drie a vier treeden daar buiten. Ik spraak hem aan, hier Karel, wat ivild Grj? Hy zag op, ik wenkten hem aan 't hek te komen; daar komende, begon hy te huilen, en op sijn borst kloppende, wees op de dooden, en dan naa de Zee, waar uit ik besloot dat hy de dooden wilde haaien. Hier op deed ik teeken, dat de andere 156 De Historie die teegen de grond laagen, zouden vertrekken. Hy hem omkeerende, riep haar toe, waar op zy alle opstonded, en liepen by de groote troep op strand. Ik wees hem hy zou stil staan, dat hy deed ; ik haalden Beschuit en Spaansche Wijn, die ik met hem at en dronk, ik binnen, en hy buiten de poort ; ziende dat hem dat wel behaagde, wees ik hem, dat hy alleen de dooden moest haaien, en wat te rugge gaan, dat hy deede. De Poort los gemaakt hebbende, vertrok in (175) mijn Kasteel, gaande binnen mijn deur zitten, mijn bassen en roers veerdig hebbende. Hy kwam in de gang, en sleepten een vor een, een stukweegs buiten de poort, die op een hoop neer smijtende. Wanneer hy de laatste haalde, en buiten was, kwam ik weeder met Wijn en Beschuit uit, hem wenkende te staan, sloot ik mijn poort zeer vast toe; teiken doende dat by my zoude koomen, dat hy deede. Ik beschonk hem met ses Beschuiten en een boutelje Wijn. Hy dit aan- neemende, zat weeder op sijn hurke; en ronkte als een slaapend mensch, stond op en ging by de groote trop [sic]. Ik bleef aan de poort om dit alles aan te zien, wat zy zouden aanvangen. Daar kwamen ses-en-dertig geschilderde helden met haare spiessen, al huilende tot by de van den El-ho 157 dooden, welke opneemende, droegen die tot by de groote troep. Daar komende, verheften zig een yselijk gehuil en gekrijt. Zy marcheerden al krijtende naa de rivier; dit duurden den ge- heelen nagt, dat zy by beurten huilden, altemets by twee vuuren te gelijk, dat ik alles zien en hooren kon. Den dooden-haalder kwam des morgens tot voor mijn poorte, daar hy hard op begon te huilen. Ik door mijn kijk-gaaten rondom geen ander Volk verneemende, kwam uit, met roer en houwer. Hy zat als vooren op sijn hurken, met sijn beide handen op sijn hoofd. Ik deed teiken dat zou zitten blijven, en my omkeerende, wilde hem wijn en brood haaien; Draager blaften, en als ik om zag was dien kwant al boveu op het hek; maar ik dit ziende, schoot hem van boven dat naar buiten neerbuitelden, waar op weer een algemeen geschreeuw en groot gehuil by de rivier op ging. Een geverfden kwam uit den hoop, even als den dooden had gedaan; ik wierp hem twee Beschuiten toe, laatende hem den dooden weg sleepen; onderweege ontmoeten hem verscheiden anderen om hem te helpen draagen ; deese by den dooden koomende, balkten zoo hard als zy konden, en daar meede by de troep komende, schreeuden zy alle eeven hard, als of haar het uitterste verderf was naakende. Eindelijk trok- 158 De Historie ken zy Boschwaard in. Elk kan denken of ik blijde was: mijn poorte, deur, en kijkgaaten geslooten hebbende, leide ik vuur aan, en kookten en braaden als een Prins, maakende met Draager goede cier; ik zettender [sic] een victory -beeker op, gaande gerust leggen slaapen, tot den vol- genden morgen een gat in den dag weg. Naademaal ik papier genoeg had, schreef ik alle (177) voorvallen aan, die haast door 't dikwils leesen van buiten konnende. Om plaats te winnen, brak ik mijn leemen vloer, die weg werpende ; groef de Oly-potten in de grond ; voegende alles zoo kort op en aan een als my doenlijk was. Ik haalden nog kruit, schroot, en koogels uit het Wrak, met nog veel Beschuit, en al dat noodig agte en bergen kon. Vier schietgaaten, twee naa 't bosch, en aan eiken zijde een, deese maakten ik met breekysers en beitels, die wel beleemende. Rondom mijn Fort maakten ik boven aan scherpe paaltjes in de grond, twee treeden breed. En nu kon my niemand als door mijn gang het Fort genaaken. Eens op een nagt begon Draager geweldig te blaffen, dog ik hoorden niet ; maar des morgens ontwaakende, zag dat al mijn paaltjes met zoo- den bedekt waaren ; waar door verschrikte, den- kende dat zy sterk zijnde, wel mijn geheele Fort zouden begraaven. Rondom uitziende, vernam niemand. Draager uitgelaaten hebbende, was van den El-ho 159 ook gerust. Don gohoclen dag zag ik sneedig uit, niemand verneemende ; savonts stak ik ligt aan, en begaaf my te kooy. In de voornagt begon Dranger weer te blaffen. Mijn ligt bedekt heb- (178) bende, opende zagt mijn sehietgaaten, mijn bas- sen stille aanbrengende, gaf ik rondom vuur. Daar op volgden een yselijk geschreeu. De sehietgaaten terstond weeder stoppende, laaden ik mijn bassen zeer wel, en bragt die weer te boorde. Naa ontrent twee uuren begon Dranger weer te gnorren; ik verbood hem 't blaffen, en gaf voort rondom weer vuur, daar al weeder zulk een gekrijt op volgde. Ik stopten mijn sehiet- gaaten, laaden mijn bassen weeder, en peurden te kooy, alles en de Wagt op Dranger laatende aankomen. Dag wordende, ik en mijn Hond niets ver- neemende, traden naa buiten, met voorneemen naa de Uit-kijk te gaan, dog derfte niet, uit vreese van verrast te worden, bleef darom dien dag b}^ en in mijn Fort, sneedig oppassende, en met Dranger de wagt houdende. Mijn poort en deur des avonds wel geslooten hebbende, maakten ik vuur en ligt. In de voornagt gromden Dranger als voren. Door mijn kijkgaaten uit- ziende, zag zeer veele vuuren, jaa zonder tal, zoo aan de rivier, langs de strand, als over al in 't boseh, dat my wat ontstelde; dog bedaarden 160 De Historie haast, denkende, God had my zoo veel maaien bewaard, hy zou my nu ook wel bewaaren. Alles klaar gemaakt hebbende, dat tot een (179) aankomende Batailje dienen kon, en twee Lont- stokken gereed staande, gaf Draager maar weinig eeten, om niet slaaperig te worden. Ik nam fijne Beschuit met wat wijn, en begaf my naa kooy, zoo lang slaapende, tot Draager my wakker blaften. Ik ontwakende, hoorden veel getier, ge- schreeuw, en geroep, somtijts als of zy zongen. Uitziende, zag het Wrak in volle vlam, dat my zoo ontstelde, dat ik niet staan kon, kruipende naa mijn kooy, wierd flaauw ; doch weeder by my self komende, en alles overdenkende, bad ik God al schreyende om hulp, als naa een weinig uuren vuur in de Kruit-kaamer kwam, dat een ver- vaarlijke slag gaf, waar op een yselijk geschrey opging. Het geheele Leeger was omtrent het Wrak vergaderd, daar danssende, springende, en singende. Ik my stil houdende, verwagten wat daar van koomen wilde; en stelden my geheel gerust, denkende dat eeten, drinken, kruit, en loot had, in een sterk Fort, daar zy my niet konden doen. Dag wordende, en niemand vernemende, trad met Draager welgewaapend uit, rondom mijn Kasteel gaande, en met een verrekijker overal herom ziende, zag niets. van den El-ho 161 Dagt teegen de middag eens naa 't Wrak te (180) gaan, en te zien hoe het geschaapen stond. Naa ik mijn middag-maal gedaan had, stapten ik met Draager derwaarts, ik had een gelaaden Roer met een tou op mijn schouder hangen, en een Houwer op zijd. Daar koomende vond wat stukken en brokken, eenige nog brandende; de traanen bedauden mijn oogen op dit gesigt. Gaande met een bedroefd hert op den üit-kijk of nog Menschen ontdekken kon, zag niemand, daar op needer zittende, raakten in slaap, ontwaak- ende, zag Volk by mijn Kasteel. Ik wierd geheel verschrikt, afkoomende, trad langzaam der- waarts, my ondertusschen bedenkende wat my te doen stond, naader koomende, zag wel dertig ge verf den by mijn Kasteel, dat zy ingenomen hadden. Elk kan denken hoe ik te moede was. Ik dagt kort beraad goed beraad, neemende voor te sterven, of mijn Fort te winnen, mijn moed was meerder als ooit, ik agten haar niet meer als honden. Regt op haar aan treedende, kwam een van haar zonder spiets naa my toe, gaande op de hurk sitten, als voor deesen, ik wenkten hem op te staan, dat hy deed: zaamen stille staande, kwam nog eene uit haar troep, met een spiets naa my toe ; omtrent ten half weegen smeet hy zijn spiets van hem, by de eerste komende, ging op (181) zijn hurken sitten; ik wenkten hem op te staan; hy opstaande, wees my naa zijn Volk, klopten op 162 Be Historie zijn Borst, doende teeken dat my geen kwaad zou geschieden ; dus staande, en denkende wat ik doen wilde, wierd ik van agteren omarmt en ge- vat; die twee welke voor my stonden schooten ook toe, my met hun sessen mijn geweer ont- neemende, en mijn kleederen uit trekkende ; doen was ik zoo naakt als zy, denkende niet anders of zy zouden m}- dooden, te meer, om dat die geene welke by 't Fort waaren, met een gekrijt met hun spietsen kwamen aanloopen ; dog een van die my gevat hadden haar teeken doende, wierpen zy al haar spietsen van haar, en by my koomende, zaaten alle op haar hurken needer. En straks weer opstaande, vatten malkander by de hand, dansten dus al zingende om my heen. Ik wees na mijn Kasteel, denkende waar ik daar in, ik zou u anders leeren dansen. Die ses welke my uitgeschud hadden, en by my stonden, vatten my meede aan, en moest ook met haar dansen; waar op de anderen in haar handen klapten, en schreeuwende zoo hard zy konden. Ik dansten met een droevig gemoed, nu wel merkende dat zy my niet wilden dooden. Het dansen ge- ëindigd zijnde, wees ik haar weer naa mijn (182) Kasteel; waar op eene een schreeu geevende, kwamen nog wel twintig uit mijn kasteel te voor- schijn, welke haar daar in tot nog toe verborgen hadden; deese by ons komende, nam elk sijn houte spiets weer op, my in 't midden zettende, van den El-ho 163 en begonden de strand langs te marcheeren; ik geduurig na 't Fort ziende, en dat passeerende, begon te sehreijen, dat zy haar niet eens kreun- den. Wy passeerden ook de Staak daar ik mijn Kist &c. uit gegraven had, welke ziende, wierd mijn hert hoe langer hoe meerder beklemd. Dus ontrent [sic] ses uuren langs strand voortge- trokken zijnde, keerden zy haar links het Bosch in, en hielden naa een half uur halte, eenige wat vrugten haaiende, daar wy alle van aaten; zy rukten wat takken van de Boomen, die tot hun beddingen schikkende rondom my heen, my eenige meede deelende, die ik onder een grooten Boom needer leide, daar naakt op leggen ging, en zoo koud wierd als ys. Zy laagen rondom my, slaapende gerust, behalven ses die altijd wakker bleven, en de wagt al zingende rondom my hiel- den, die t'elkens door anderen afgelost wierden. Ik kon door haar zingen en koude niet slaapen ; zy dat merkende, maakten vuur ; my daar by leg- gende, bekwam ik wat. Ik beval my aan God, (183) en verwagte geduldig wat my weedervaaren zou, denkende geduurig om mijn Kasteel. Des morgens gingen wy weer aan 't marcheer- en, en raakten naa een uur uit het Bosch by een poel, alwaar wel duisend korfjes van dunne rijsjes gevlogten stonden, van fatsoen en groote als mijn Konstaapels lantaarn ; hier van nam 'er elk een, aan my ook een geevende; ik bezag dit, 164 De Historie vindende het van binnen den bodem, en half weg de hoogte met leem of pot-aarde bestreeken, daar bast van Boomen in lag; ik konde niet weeten wat dit beduide ; maar uaa een uur gaans de Zon wat hooger rijsende, zag milioenen muggen en vliegen uit het moeras opkoomen, als wanneer zy straks vuur maakten, en elk sijn bast in de korf deed rookenj deese rook had een aangenaame reuk, en deed alle muggen en vliegen van ons blijven. Dit moeras gepasseerd zijnde, kwamen wy weeder teegen den avond in een Bosch, daar zy terstond vuur maakten, en rondom gingen leggen, my als voren bewaakende. Des morgens weer voort trekkende, kwaamen weer aan strand, aan een grooten inham ; omtrent twee uuren langs strand gegaan hebbende, ont- moeten een rivier, die langs gaande, raakten weeder in een Bosch, daar veele vrugten stonden ; (184) ontrent de middag halte houdende, kwam nog een Troep by ons, die eerst alle op de hurken gingen zitten; daar naa opstaande, zongen en dansten als gekken. Zy bragten vrugten meede, welke omgedeeld hebbende, trokken weer voort; naa omtrent twee uuren gaans vonden veele vlotten in de rivier, met touwen aan boomen, op 't strand staande vast gebonden, met welke wy ons alle over zettende, toogen al voort, tot weder aan een rivier kwaamen, doende weeder met de daar leggende vlotten als te vooren. Dus wel van den El-ho 165 ses a seeveu rivieren gepasseerd hebbende, kwaameu aan een zandige vlakte. Nu hadden wy al seeven ofte agt daagen gemarcheerd. Ik was moede en mak, hoe wel zy my alle dienst deeden die zy konden. Deese vlakte overtrek- kende, kwaamen weder in een Bosch, als wanneer zy alle begonden te zingen, eenige al zingende voor uit loopende, zag ik van verre veele Men- schen, en hutten. Welke naaderende, kwamen zeer veele van de zelve ons teegen om my te zien. Nog vorder gaande, kwam ik voor een groote hut, daar een oudagtig Man in de deur zat, daar voor wy alle op de hurken moesten zitten; hy my nauw besiende, deed my by hem komen : hy hield een lang discoers met die, welke my gevangen (1S5) hadden; doch ik konde hun niet verstaan. Het discoers ge-eindigt hebbende, moest ik in de groote hut gaan, alwaar vier naakte Jonge- lingen, en ses naakte jonge Vrouluy sag, deese alle naa my toe koomende, bezaagen my zeer nauw, over al mijn lichaam tastende en voelende ; ik stond onnosel toe te zien, niet wetende wat men met my zoude aanvangen. Naa een uur begon- den zy alle in de tent te singen en te te [sic] danssen rondom my; en den Huis-heer ook wat gedanst hebbende, kwam een der voornoemde Vrouluy voor my op de hurke sitten: zy wees my dat ik ook zoo doen moest, 't welk doende, stond den Ouden op, ons elk een hand op 't 166 De Historie hoofd leggende, begon zoo liért te schreeuwen dat ik verschrikte, waar op die buiten de tent waaren antwoorden. Weeder beginnende te zingen, en te danssen, deeden die buiten de tent waaren het zelve. Dit naa gissing een half uur geduurd hebbende, stond het jonge Vrou-mensch op, my by de hand vattende, trad met my buy- ten, van de anderen gevolgt; brengende my in een daar bystaande leedige hut, daar deese Dogter en ik in gingen : de andere slooten de deure ; daar naa al zingende weg gaande bleven wy met ons tween alleen in de hut, daar in zag ik (1S6) Ilooy, gedroogde Blaaden, en biesen Matten. Ik was verkoud kuchende en hoestende ; zy deed my in 't Hooy ter needer leggen, en my met matten van biesen overdekt hebbende, kroop zy by my onder, om my te verwermen, dat zy op een aange- naame manier wist te doen. Deese Heidin had een zeeker Toover-character, daar zy my zoodaanig meede betooverden, dat ik al mijn ongemak. Kasteel en alles quam [sic] te vergeeten, Naa eenige uuren malkander zoo verwermd te hebben, dat wy zaamen wel sweeten, was ik van mijn verkoudheid geneesen. Wy opstaande, voelden ik de koude lugt weeder, en bevond doen eerst als een anderen Adam dat wy naakt waaren. Over al de hut doorsiende, zag daar een mand met gebraten Vis die nog werm was; van den El-ho 167 zy een Haaring met haar hand daar uit krijgende, maakten die op, my die aanbiedende ; ik vatten die gelegentheid by 't hair, denkende ik zal de tijd waar neemen, en my daar van bedienen, en brasten zoo veel ik kon. Hier naa wierd de deur van onse hut geopend ; en ik haar volgende, bragt 23- my weer in de groote hut, daar my gebraaden vlees, vis, en eyers wierden voor geset. Wel gegeeten heb- (187) bende gingen wy in de rivier vis vangen. Avond wordende, moest ik met mijn Heidin weer naa onse hut, daar wy tot den morgen bleeven slaapen. Mijn grootste ongemak was dat ik naakt moest gaan. Dus een maand of twee geleefd hebbende, ont- stond op een nagt en [sic] vervaarlijk geschrey, dat zig hoe langer hoe meer verheffende, mijn gesellin ook deed schreyen en krijten ; ik ver- schrikte, zy omarmde my al krijtende ; my los- laatende ging op haar hurke zitten, slaande voor haar borst ; ik de deure van onse hut opstootende, zag ontelbaare vuuren rondom, zoo verre ik beoogen kon, niet weetende wat dit beduiden ; zy wees my dat het onse Vyanden waaren, welke ons wilden dooden. Ik wees haar weeder dat wy zouden vlugten. Zy deed teeken dat wy rondom beset waaren. Wy gingen zaamen naa de groote hut. Den Ouden zat bedrukt en zugte. Ik een houte spiets neemende, verzogt manschap om de 168 De Historie Vyand op te zoeken ; maar den Ouden sijn hoofd schuddende, kreeg een hoorn, gaande in de deur der hutte, en blies zoo hard als hy kon ; daar op volgde het geluit van wel honderd hoorens. Ik niet weetende wat dat beduiden, ging naa mijn hut, een houte spiets meede neemende, met voor- (188) neemen van my te verweeren, wien ook op my aan mogt komen. Mijn Gesellinne volgde my naa, kermende en krijtende ; het wierd met 'er tijd dag, en zag van verre verscheiden Troepen, gekleed en gewaapend Volk, dat my kragtig ver- wonderde; hoorde ook schieten, dat my nog vreemder voor kwam ; vattende mijn Vrou- mensch by de hand, wees ik haar dat zy met my daar naa toe zou gaan, my dogt zy zouden my niet dooden ; dat zy niet doen wilde ; ik dan alleen den Vyand te gemoet gaande, kwam by een troep Paarden, den Kapitein mijn ziende, hield stil; ik op mijn knyen vallende, leide mijn handen te saamen. Hy wenkten my by hem te koomen, dat ik deede, en wierd van hem nauw besigtigd, als zijn leeven geen blank mensch gezien hebbende. Hy deed my een Rok, Broek, en Muts geeven, ook een Paard daar op ik klom; maar mijn leeven niet veel te Paard geseeten hebbende, kan men denken hoe dat toeging. Ik reed in 't voorste gelit. Dus zagt voort rydende, kwaamen by onse hutten. Ik wees den Kapitein mijn hut daar ik woonde, bid- van den El-ho 169 dende hem met gevouwene handen die te willen verschoonen. Van 't Paard in de hut treedende, begonden zy alle te schreeuwen, zittende op haar hurken; ik hem, hemden ; waar op zy stil sweegen ; dit had ik van den Ouden geleerd, welke dat deed als hy gehoord wilde zijn : zy my aan mijn blanke aan- gezigt kennende, en mijn handen en voeten ziende, schoot mijn Vrouwmensch naa my toe, my omarmende al schreijende : ik hem, hem zeg- gende, sweeg zy stil ; zy gaf my gebraaden Vis en Eyeren, die ik aan mijn gezelschap te Paard, nevens wat Fruit omdeelden, dat zy aan naamen en nuttigden. Het was wonderlijk dat alle deese menschen haar zoo gewillig lieten dood slaan, zonder de minste teegenweer te bieden, even als 170 De Historie (190) of zy alle tot een Goddelijke Offerhande gedoemd waaren. Het moorden geëindigd zijnde, reed ik als een gevangen nieuwen Ruiter met mijn troep weeder te rug, zonder te weeten waar heen. Naa eenige daagen mareheerens kwamen wy aan een arm van de Zee, daar meenigte Vlotten laagen, eenige met twee, andere met drie en vier zeilen; hier meede wierden wy alle overgezet. Onse Kompagnie was hondert man sterk, rijdende in tien gelederen, elk gelit had een Offi- cier of Korporaal: in haar Standaards was op blaauw satijn een gouden Sonne, waar in den Engel Baloka in een purpere rok zat en schreef ; deesen had meerder oogen als van Argus ooit verdigt is; sijne gedaante was zeer wonderlijk, als geheel bestaande uit oogen, ooren en handen, dat my vreemt voor kwam. Wy waaren de eerste Kompagnie die weeder keerden van drie duisend Ruiters, zijnde Hulp benden, welke dit Eiland Krinke Kesmes aan haare Nabuuren geleend hadden. Ik aan Land koomende, wierd in een Boeren huis gelegt, tot order van Kesmes kwam, dat ik daar zou komen. Daar komende, wierd ik in een Scholastique vergaadering gebragt, alwaar vier-en-twintig zeer agtbare Mannen zaaten. Den (191) Voorzitter deed my aan een klein taafeltjen zitten, daar papier, pennen en inkt op was ; men wees my dat ik schrijven moest, 't welk doende, van den El-h o 171 ging mijn schrift rondom, elk van deese Heeron beschouden het, tot het een aanzienlijk Man in sijn hand krijgende, dat overluid las; hy op- staande, vroeg my in goed Hollands, hoe ik by de Natie Kaskes (welk woord beteekend Strand- ers, of Strand hewooners) gekomen was? Ik ant- woordende, verhaalde het geene my weeder- vaaren was; waar over zy haar alle zeer ver- wonderden. Hy gebood my dit alles op te schrijven, dat ik vaardig deed, alzoo ik het zelve als een A. B, C. van buiten kon. Dit overgeleeverd hebbende, wierd het voort in deese Land-taale overgeset. Des agtermiddags kwaamen my tien Jongelingen, in die Hol- landsche taal begroeten, die zy vry wel spraaken, leezen, en schrijven konden, Naa drie daagen wierde ik uit de lïoofd-Stad Kesmes, naa deese Stad Taloujaël gesonden, om alhier geduurende mijn leeven, eenige Jeugd de Hollandsche taaie te leeren, dat als nog mijn werk is. Men geeft my hier zeer eerlijk onderhoud, mijn Schoole is nooit sterker als ses jonge Lui- den, die ik in de Plollandsche Taaie onderwijse, (192) en doe verstaan, spreeken, leesen, en schrijven, Deese Zuidlanders meenen, dat het geluk van haar land, en haare goede en zeer heerlijke regeering, alleen afhangd van de goede opvoe- dinge der jeugd, daarom moogen hier geen todden 172 De Historie van wijven, School-matressen nog geen dronkene snipers, of kwaalijk gemanierde mannen, School- meesters zijn ; de zulke worden veragt, zoo wel als die haar natuurlijk verstand ontbreeken neevens, de talmers en teemers, die niet glad van tong zijn. Zy gelooven hier, dat alle, of de meeste fouten, welke veele menschen als eigen zijn, zy die in haare Jeugd, van haare Opvoeders, en Onder- wijsers ontfangen, en dat de zelve dan door gewoonte haar by blijven. Daarom moeten hier de Schoolmeesters verstandig, zeer opmerkende, voorsigtig, en welleevende zijn. Ik heb my naa haare wetten gevoegd, en leeve nog daar naa zoo eerlijk als ik kan ; daarom ben ik beschonken met deese roode Rok en roode Muts, dat hier een kleed van eere is. Het teeken op mijn Borst geborduurd, is in deese Landtaal El-ho dat is vryman. FINIS Date Due ' 1 1 Form 335. 45M 8-37. 339.3133 SÓ37N 32ö022. 