gtu_32400002774481_5
None
NIEUW UITGEKOMENE GESCHRIFTEN. Nuttige wenken voor ouders, nopens de oproeding hunter kinderen, door A. C. Quant, Pastoor te Scheveningen. Naar het Fransch. Te ’s Gravenhagen, by J. W. rey Hacen, 1839, Kerkelijk Goed-gekärd. (Prijs 50 Centen,) Het bestek van ons Blad gedoogt niet, om van nitkomende geschriften, geregeld beoordeelingen te leveren, of zelfs een breedvorig verslag te geven van dezulken, die daarop meer dan gewoon regt zouden heb=-ben, door derzelver heilzame strekking en nuttigen inhoud. Onder deze behoort inzonderheid het hierbo-ven vermelde werkje, hetwelk niet genoeg kan aan-bevolen worden. Het is doelmatig, voortreffelijk, uit-muntend! Mogten velen, mogten alle ouders zich het-zelve aanschaffen. Zoo ook meenen wij een werkje te moeten aanbevelen, hetwelk alleszins geschikt is, om de heilzaam-ste vruchten voort te brengen, en dat door allen, die prijs op hun eeuwig geluk stellen, verdiende gele Zu verkennen, den letzten worden. Het voert den tiefen: De stem der vermaning en der onderrigting voor menschen, die op den dwaalweg zijn. Ken gouden handbobecken ten gebruike zijn van hen zelven, als van diegenen, aan welke derzelver leiding toevere trouwd is. Door den Abt. Satvarort. Naar het Hoogduitsch. Te Maastricht, by G. A. GULIKERS, boekhandelaar in de Muntstraat, N.° 643. Met Ker- helyke Goedkeuring 1839. (Prijs 40 Centen.) Insgelijks kunnen wij het lezen niet genoeg aanbe- velen van: Wirtiierorpus, Heer van Hist gewor- den, zond eenen Priester naar zyn domein.. Waar- om? of: wie voedt het volk op? EKene homilie, voor- gedragen in de R. C. kerk te Klst, op het Patroon- feest van den H, WERENFRIDES, den 27 Augustus MDCCCXXXIX door Sim. TnEov. Messine, Pas- toor te Bemmel. Kerkelijk Goedkeurd, Te Arn- hem, by J. G. MEIJER 1839. Het zal waarschijnlijk aan velen onzer landgenooten niet bekend zijn dat de H, Apostel van Widersorps, op voordragt van den dapperen Karen Marten, door koning Tueoporic IV op den 9 Julij 726, met den eigendom van het dorp Edst in Gefäßerland beschonken werd, en als heer van H/s¢ is geweest. De H. Winurerorpus zond als den H, Werenrrines, naar E/st, om er Pastoor te zijn en later Bescherm-Heilige dier plaats te worden. Op den Feestdag van dien Heilige (27 Augustus) dezes jaars, werd de onderhavige Homilie door den zoo naiven als populiaren Pastoor van Bemmel voorgedragen. In dezelven beschouwt hij den Pastoor als den eigen waren volks-opvoeder, zonder wiens tusschenkomst alle morel volks-opvoeding onmegelijk is. Dit wordt op ‘smans, gewone krachtvolle en beknapte wijze, ontwikkeld en deze Homilie bevat in weinige bladzen zeer veel, wat vooral in onze dagen, alle overweging verdient; zoodat het lezen dezer Homilie niet Jeden den zweiten Uitgever is van den schrijver perse: De HH: Wirrezsrornpnus, Apostel van Nederland. Eeuw-Rede op diens elfde Keuwfeest, enz. De voor ons liggende, voor die Keuw-Rede bestemde Voorrede, belooft op nieuw eene aangene en op- wekkende Lectur, ter verheerlijking van het Cathoe lijk geloof, tegenover alle secten, die door wangelof | en ongeloof zijn voortgebragt. Ook kunnen wij niet nalaten melding te maken van het ‘werkje, getiteld: Levensschets van den H. Wixtiprorpus, Apostead der Nederlanden, door A.J. L. M. Lux, vermeerderd met eenige Gebeden, ter gelegenheid van het plegtig A. P, VAN | Jubilé. Derde druk. °’s Gravenhage, LANGENHUYSEN, October 1839. Ofschon het als overtollig zou kunnen worden beschouwd, na de aanprijzende Kerkelijke Goedkeur en den algemeenen bijval, welke deze levens-schets in eene zoo ruime mate genoot, dat binnenacht dagen een derde druk noodig: was, de lezing van dit werkje aan te bevelen, gevoelden wij ons echter gedrongen, om: diegenen, welke het nog niet mogten bezitten tot het aanschaffen en lezen van het zelve uit te noodigen, daar deze levens, schon wij en bezielen wij en geschieden, en das blijvende waarde heeft. Niemand der Catholikken in ons vaderland, behoort en behoort na langer onbekend te blijven met de geschiedenis vau deszelfs voortreffelijken Apostel. Bij de gebeden, welke achter dit werkje zijn geplaatst, is eene Litanie vanden H. Wittisrorpus gewöhnlich, die, hoewel met geringe verandering, wijzi-ging en uitlating, blijkbaar ontleend is uit: » De ware aanbidding in geest en in waarheid en door | J. G. We saw ten Brox (1), die deze Litanie voor zijne proeve van een onvertaald Geledenboek, oor- SPONKELIJK in 1821 heeft opgesteld. CORRESPONDENTIE. DE ABTDIJ VAN JMMELLERAY IN JERLAND. Wij heben in den Godsdiensturiend XX VII Deel bi. 278 en XXVIII Deel bl. 76 en verv. (1831 en 1832) de vervolgingen medegel, waaraan de Trap- pisten der onde Abtdij van Melleray in Frankryk ten gevolge der jongste revolutie, zijn blootgesteld geweest, en ten slotte van welke, de lersche en En- gelsche Trappisten, welke zich in diejabtdij bevonden, door de gewapende magt naar Nantes gevoerd enver- volgens ingeschept en naar Hnge/and zijn overge- bragt geworden. Van welke vervolging de Voorzie- (1) Daar de Tweede drink van dat oorspronkelijk gebeden- boek, sedert lang uitverkocht, en de aanvrage van hetzelve veelvuldig en aanhoudend is, zal een, door den schrijver vere | beterde en vermeerderde derde drink, in het volgende jaar worden ter perse gelegd.. Aax ue Bureau vay pp CATHOLUKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, 8. N,o 28, ll nigheid zich heeft bediend, om die vrome Religien- sen in Jerdand te vestigen. Daar de belangstelling onzer Catholijke landgenooten in nigheid zich heeft bediend, om die vrome Religien- sen in Jerdand te vestigen. Daar de belangstelling onzer Catholijke landgenooten in nigheid zich heeft bediend, om die vrome Religien- sen in Jerdand te vestigen. Daar de belangstelling onzer Catholijke landgenooten in nigheid zich heeft bediend, om die vrome Religien- sen in Jerdand te vestigen. Daar de belangstelling onzer Catholijke landgenooten in nigheid zich heeft bediend, om die vrome Religien- sen in Jerdand te vestigen. Daar de belangstelling onzer Catholijke landgenooten in nigheid z Hebt dier miskende, doch voor de maatschappij zoo nuttige kloosterlingen ongemeen groot: was en verzeichnen, die belangstellt heben te kennen gegeven, zullen onze geholt ongetwijfelte met deelneming eenen brief lezen, dien wij van den Hoogw. Abt van Melleray, in Jerland ontvangen hebben. Men weet, dat de uit Frankrgk verjaagde Trappisten, aan hunne nieuwe inrigting in Verland, ook den naam van Melleray hebben gegeven; dat de Apostel van JVederland, de H. Wituierorpus, die, even als de Trappisten tot de orde van den H. Benepicrus behoorde, zich in Jerland tot zijnen Apostolischen arbeid in ons vaderland heeft voorbereidt (1): eene bijzonderheid, welke de lersche Trappisten een buitengewoon regt op onze deelnemende belangstellende geeft. — Wij zullen dien brief in ons volgend nummer mededeelen. BIDRAGEN VOOR DE CATHOLIJKEN VAN SCHAFFHAUSEN. Bereids geremitteerd.  f 138,15 Van... onder de spreuk: voor de geloovi- ge schapen in Zwitserland..... +.. » 2,00 Van C. V. D. uit G. drie gouden ringetjes. ‘ Over welke gift nader zal gesproken worden. Uit Grave ter gelegenheid van het Jubilé van den H. Witurprornpus..«... - « « * 5,00 Van den Heer H B. te Dordrecht... - » 4,00. Van een onbekende per diligence ontvangen. » 5,00 Van den Heer H B. te Dordrecht... - » 41,50 Van den Heer H B. te Dordrecht... - » 41,50 Van den Heer Oudewater © @¢€,=m 6 -~ “Fe 2,00 N. N. aldaar.. °. *...... » 1,00 Uit Zutphen een coupon met het  ; A. Gostine te Amsterdam, van W. met V. » 3,00 Blijft in cassa f 167, 134 Te zamen f 265,134 VOOR DE CATHOLIJKE ARMEN TE OUD-BEJERLAND. Van den Heer J. Z. te Dordrecht.. « « » « « « « f 4,00 AANKONDIGING, Een onderwijzer bezittende den tweeden rang in de Hollandsche en Fransche Talen, Geographie, Geschiedenis, enz. Verlangt tegen primo Februarij of wel zoo spedig mogelijk geplaatst te worden als onder- meester, onverschillig waar. Hij is in staat de beste getuigenissen zoo van bekwaamheid, als goed gedrag te kunnen produceren. Iemand hierop inclineerer adresseere zich met Franco brieven bij den Boekh laar C. J. Bouan te Rotterdam. — ae wo 1) Zie levensschets van den H. Witriprorous enz. Te's Hage bi A. P VAN LANGENHUYSEN 1339, — iy a ispkna). 3 409 Nummer 50. 14 DecembeER 1839. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST-, STAAT-, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gesegd had,hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hij:.». 2... Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven  ook voor degen, die door hübschen. Word in me gelöst, sollte zy allen een syn, gelyk Gy, Vader, in meinen en ik in U: dat 2% ook in ons mogen een syn, opdat de wereld geloove, dat Gy my getonden helt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat st zouden een zijn, gelyk wy ook éen tan. Ik in hen en Gy in my, opdat sy volkomenlyk een zijn: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. ——— - C er Se rhe Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. In het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave 3 geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven cullen door de Redactie worden aangenomen, — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. GESCHIEDENIS DER HERVORMING IN NEDERLAND. § XIII. Aankomst van Don Juan van Oostenrijk; — besluitelosheid der Staten; — de Prins van Oranje rädt hen, om niet met Don Juan te onderhandelen; — eeuwig edict; — Don Juan tracht den Prins te. winnen, maar te vergeefsch; — ontrustende geruchten onder het volk gestrooid; — Don Juan stelt zich in veiligheid; — nieuwe verdeeldheid; — de Staten nemen de wapenen weder op; — zi onderhandelen met den Hertog Marru Las; — Marrutas komt in het landen wordt als Landvoord erkend; — de Prins van Granje wordt zijn Stadhouder; — oproerige ondernemingen te Gend; — de Prins begegest zich naar Gend; — vervolging der Catholijken aldaar; — ne derlaag van het leger der Staten. Da Juan van Ostend, kwam op het einde van 1576 te Luxemburg aan. Die vorst, een natürliche zoon van Karen V en tot nieuwen landvoogd over de Ne- kon Nea oa derlanden benoemd, had een zeer zorgvuldige opvoe= ding genoten; hij was dapper, werkzaam, godsdien- stig en. de overwinning, welke hij, aan het hoofd der Christen-vloten, op de Turksche vloot had behaald, had hem eenen verdienden roem in de Christenheid verworven. Terstond na zijne aankomst vernam hij den ramp, die Antwerpen getroffen had, hetwelk hem overtuigde, dat hij te laat kwam en hem zeer neér- slagtig maakte, Hij vond alle provincien Lucemburg uitgezonderd, door eenen burgeroorlog van tien jaren in verwarring en op het punt, om zich geheel van Spanje te scheiden. ij meende dus den weg van zachteid en gematigdheid te moeten inslaan, De sta ten werden door brieven van de aankomst des land- voogds verwittigd en uitgenoodigd, om hem krachtda- diglijk te helpen, tot herstel van den vrede; tevens werd aan he Spanjaarden gehörzaamden oogenblikkelijk, dochjde! = > on staten dobberden lang besluiteloos; zij raadpleemden.: ~. 3 den prins van Oranje, die hen in eenen zeer, Sy wijligen brief den raad gaf, om don Juan te mist zoo hij niet alle Spaansche soldaten verwijderen en de pacificatie in al hare deelen niet aannemen wilde. — wen en niet met hem in onderhandeling te trede hice > re aid os -— AIO — De prins en de staten meenden, dat don Juan die voorwaarden niet zou aannemen, doch zij bedrogen zich; de landvoogd ontving hunne afgevaardigden vrij goed; hij verdroeg hunne onbescheidenheid met geduld en na eenige maanden van onderhandeling, werd te Marche-en-Famene, op den 12 Februarij 1577 en den 17 Februarij te Brussel, een tractaat onderteekend. Dat tractat onder den naam van eeuwig edict bekend, werd in de provincien afgekondig en door den ko- ning bekrachtig. Zoo min bij de onderhandelingen met don Juan, als in de pacificatie van Gend, was er kwestie ge- weest van de toelating der Gereformeerde Religie, maar wel werd, zoowel van den raad van state, als van de zijde des landvoogds, den handhaving der Ca- tholijke Roomsche Religie op den voorgrond gesteld en bedongen; ook was de nieuwe leer enkel nog maar alleen, in Holland en Zeeland geheel meester; al- leen in die provincien was de uitoefening van de Ca- tholijke Religie geschorst en verboden, zoo als wij in de vorige paragrafen hebben vermeld. Ook waren de afgevaardigden der staten van Holland en Zeeland, de eenigen, die het tractat niet onderteekend hadden onder voorwendsel, dat men niet kon toelaien, dat zelfs in geval van buitenlandschen corlog, Spaansch krijgsvolk in de Nederlanden, zou worden gebragt. Alle pogingen om hen tot het onderteekenen te bewegen, waren vruchteloos; men beoogde geheel wat anders. Bij hetzelve bepaide, verklaarde en belöffde de koning: 1.° Volkomene vergiffenis, van alles, wat'gedurens de de beroerten had plaats gebad. 2.° Werde ten gevolge van het advijs der Bisschope pen, Abten en andere Prelaten en der godgeleerde en regtsgeleerde faculteiten van de universiteit te Leven, dut de pacificatie van Geloove ender Catholyckscher Religie naedeelich is, maer ter contrarien tot voirderinghe van deselve en. de pacificatie van Gend, ook met den prins van 0- ranje en de staten van Holland en Zeeland, gesloten goedgekeurd en bekrachtig. : 3.0 Dat het Spaansche, Italiaansche en Bourgondi- sche krijgsvolk uit de Nederlanden zoude moeten ver- irekken, zonder ooit weder in dezelve te mogen wor- den gezonden, anders dan ingeval van buitenlandschen oorlog en met goedkeuring van de staten. 4.0 Dat de Spaansche, Italiaansche en Bourgondi- sche soldaten, de Nederlanden zouden verlaten binnen twintig dagen, na de aanzegging hen daartoe dour den ‘landvoogd te doen insgelijks binnen twintig dagen. 5.0 Dat het Duitsche krijgsvolk zou vertrekken, zoodra als hunne zaken afgerekend zouden zijn. 6.0 Dat.de vreemde soldaten bij han vertrek uit de terkten, steden, enz; alle geschut, proviand, enz, zouden achter laten enz. 7.0 Dat er onderzoek zou worden gedaan, naar de mishandelingen, brandschattingen, enz. door de Span- jaarden gedaan en opgelegd en dat daarover regt zou worden gedaan, hetzij . Im de Nederlanden, hetzij in Spanje. 8.0 De vrijlating van alle gevangenen zonder eenig grandsen. Betrekkelijk den prins van Oranje, werd in dit artikel gezegen: » Welverstaende ’t renyoy en- de wederseynden van onsen Neve Paiuiprus Guib- LAUMe van JVassau, Grave van Bueren, in onse voirseyde Nederlanden sullen wy versien, ende doen dat deselve Grave wederomme vrij ende vranck ghestelt sal worden in de selve onse Nederlanden, soo ghe- ringhe ende terstont als de voirseyde vergaderinghe van de Generale Staten volcomen wesende, de voirseyde Prince van Orangien van synder syden rea- lycken ende mitterdaet voldaen sal hebben, "t ghe- ne in deselve vergaderinghe besloten sal wesen.” 9.° Dat de zaak der afgezette heeren zal geschorst blijven, tot aan de vergadering der algemeene staten en dat vervolgens, daarover zal worden beslist. 10.0 Dat op het koninklijk wordt, belöfft wordt, te handhaven en eerbiedigen van alle privilegien, herkomen, usantien en costumen. 11.0 Ende van ghelycken hebben de voirseyde Staten reciprochelyck van heurder syden op heure conscientien trouwe ende eere, voir Godt ende alle ewevwevseves ¥ in ende overal ons heylich, Catholyck, Apostolick ende Roomsch Gheloove, ende die Autoriteyt ende onderdanicheyt ons toebehoirende; ende nimmermeer daer teghens te commere,” 12.9 Beloofden de staten insgelijks af te zien en te zullen afzien van alle verbonden met vreemdelingen, sedert de beroerten aangegaans Pe 13.0 Beloofden de staten insgelijks alle vreemde krijgsbenden te zullen afdanken en uit de Nederlan- den weg te zenden; en geen ander vreemd krijgsvolk daarin te zullen toelaten. 14.0 Repaalde dat de staten de somme van zes hon- derd duizend ponden van veertig groote Viaamsche munt ter betaling van het vreemde te verzenden krijgs- volk, zouden verstrekken, 9 hn Sa 15° Werd de afrekening met het Duitsche krijgs- volk naar regt en billijkheid geregeld, shine 16.0 Werd bepaald, dat de staten, na het vertrek van het Spaansche, Italiaansche en Bourgondische krijgsvolk, den Jandvoogd, als gouverneur, stadhou- der en capitein generaal voor den koning in de Ne- derlanden, zouden ontvangen, den gewonen eed doen en eerbiedigen. 17.0 Werd bepaald dat de landvoogd en andere min- dere authoriten zouden zouden zullen nakomen en te doen nakomen. 13.0 Werden de obligatien en schulden door de state vw @ ee ws | gemaakt of nog te maken geagreerd en Sa 30 19.0 Werd het verdrag wederzijdsch onderteekend en bezegeld. 4 Kort na het sluiten van dit verdrag, deed de land- voogd zijne intrede te Brussel, onder de l | Uide toe-juichingen des volks, hij won veler genegenheid door zijn minzaamheid en door bedieningen, die hen, zoo in zijn huis als in het gouvernement gaf. Hij poogde ook den prins van Oranje tot toetredii vermenschen belooft te onderhouden ende handthouden, te halen, en zond hem tot dat einde den graaf van Arschot en eenige andere heeren; doch de prins had geheel andere ontwerpen in het hoofd: hij antwoordde altoos op eene verpligtende, maar ontwijkende wijze. De Spanjaarden waren reeds mit het land vertrokken en de Duitschers, die in soldij des konings stonnden wachteden slechts op betaling, om hen te volgen; alles scheen aan te duiden, dat de landvoogd alle de bepalingen van het verdrag getrouwelijk zou ten uit-voer brengen; doch de partij, die wat anders beoogde, vond hare rekening niet, bij die loyale handelwijze, die al hunne maatregelen verijdelde, de eendragt en het vertreuwen in het gouvernement zou hersteld en een einde aan den rampzaligen burgerkrijg gemaakt hebben. Zij strooiden dus dathaatéide geruchten onder het volk uit en stelden alles in het werk, om het den Jandvoogd lastig en onaangenaam te maken, door hunne minachting jegens hem en hunne verregaande aanmatigingen, Inderdaad, don Juan ziende, dat de staten hem de handen gebonden hielden en hem sleehts eene schaduw van gezag overlieten, besloot zich uit hunne voogdij te ontslaan en zijn persoon in welijkheid te stellen. Hij maakte gebruik van de gelegenheid, welke de reis van Magaretna van Navarre Jangs Namen hem aanbood, om zich met eenen talrij- ken hofstoet naar die stad te begeven en, na het vere trek van de vorstin ging hij in de buitenwerken van Namen wandelen, hij prees de gelegenheid en werken der citadel en toonde de begeerte, om binnen dezelve te gaan, de bevelhebber bewilligde daarin beleefdelijk. Binnen het kasteel zijnde, verklaarde de landvoogd, die plaats in naam des konings te willen behouden, en er zijn verblijf te vestigen, ij voorzag de pleats van een gatnizoen, waarop hij staat kon maken, Die onvoorziene stap verbaasde den staten, Don Juan verwittigde hen van de redenen, die er hem toe bewogen hadden, en deed bittere klagten, over de wijze, waarop men jegens hem gehandeld had, Van hunnen kant verweten de staten hem snood opzet en trouweloosheid. Van weerskanten vaardigde mien manifesten en apologien uit, waardoor op nieuw de verdeeldheid werd aangevuurd. Doch het bleef hier niet bij: Don Juan beging den wisslag van in allerijl eene bende van Spaansch krijgsvolk rerug te roepen en gaf daardoor aanleiding tot het voorwendsel, dat hij, van zijnen kant, het traktaat geschonden’ had. De staten namen de wapenen weder op; men vernielde de kastelen van Gend en Antwerpen van de stadszijde en riep den prins van Oranje te hulp. Dit was alles wat deze verlangde, well igt voorzien en door zijne vrienden bewerkt had. Hij ijide dus naar Brusse? en werd er met geestdrift, door de staten ontvangen en tot Ruwaart (1) van Braband benoemd. - Deze verheffend, maakte vele edelen der zuidelijke foes misnoegd, vooral die, welke sterk aan de aa Religie verknocht waren. De hertog van Arschot, gouverneur van Véaanderen geworden zijn- (1) Van het opdragen dezer soort van regentschap of pro tectoraat worden weinige voorbeelden Ganger offen: fle "ae maken. De, beslokt met zijnne bloedverwanten en vrienden, om den aartshertog Marrutas broeder van keizer Rupour Il tot het bestuur over de Neder/anden te roepen. Er werde een edelman naar Weenen gezonden, om in het geheim over die zaak te onderhandelen. Men slaagde hierin zonder moeite, en de aartshertog kwam weldra te Lier aan, tot groote verbazing van den prins van Oranje en van de staten. Gij ontveinsden echter hun misnoegen en noodigden Marruiasuit, om te Antwerpen te komen, alwaar men eene overreenkomst sloot, volgens welke men den aartshertog als algemeenen landvoogd erkende en waarbij onder andere de handhaving der pacificatie van Gend en dus der Catholijke Religiebepaald werd. De prins van Oranje wist zich behendig te bedienen van eene zamenzweering tegen den aartshertog om diens gunst te winnen en werd tot stadhouder van den aartshertog benoeind, zoodat hijonder dien tiel al zijn gezay behield. De Aartshertog Marruiasas was jong, zonder geestkracht, en onge-schikt, om in zulke hachlijke  besteht, en het liep nu weldra van erger. Frans pe LA Ketnunie heere van Ryhove en Jan vp’ Hempise, edelieden van goede geboorte, doch oproerig, onstuimig en zoo hooghartig, dat zij niemand boven zich konden dulen, heerschten naar willekeur te Gend, zij beschikten naar welgevallen over eene talrijke bevolking, die door: de beroerten krijgszuchtig geworden en bij uite stek verbitterd was, tegen alles, wat de Spaansche heerschappij scheen te beganstigen. De twee genoemde heeren hadden inzonderheid het gepeupel, *t welk der ketterij toegedaan was aan zich verbonden. De hoop op plundering maakte, dat zij van meer dan twintig duizend man konden verzekerd zijn. De komst van den hertog van Arschot te Gend werkte hunne oog-merken tegen; zij besloten om hem even zoo te be-handelen, als men te Brussel den.raad van _ state behandeld had, en zich van zijn pers On meester te De heer van Rijhove had een geheime bijeen-komst met den prins van Oranje, doch kon zijne openlijke goedkeuring, tot het uitvoeren van een zoo gevaarlijk plan, niet verwerven: maar vaAN Marnix verstaan hebbende, dat de uitvoering, den prins niet onaange-naaw zijn zijn, ijlde hij aanstonds naar Gend, deelde zijn ontwerp aan flempise en zijne aanhangers mede, en bragt alles tot den uitvoer in gereedheid. Terwijl Hempise zich tot iedere gebeurtenis gereed hield, maakte Rynove zich omstreeks middernacht meester van de onde stad; hij zond eenige benden uit, om de Bisschoppen van Brugge en Yperen, alsmede de heeren vAN Mouseron, VAN RassencHien, VAN Erre, VAN Swevechem en van Eecxe, benevens twee of drie ree geringsleden te arresteeren; hij zelf begat zich naar bet hotel van den hertog en deed hem arresteeren, na bem alvorens met beledigingen te hebben overladen. Nach het slagen hunner onderneming, matigden ij zich het gezag geheel aane Van Rynoye beheerde het — AZ — krijgswezen, Hempise belastte zich met het burgerlijk beheer ; zij deden met geweld, de privilegien, welke Karet V vernietigd had, aan de stad terug geven stelden eenen geheel democratischen vorm van gouver- nement in, en zij beoogden niets minder, dan, om alle provintien, vrijwillig of door geweld, aan hunne oog- merken te onderwerpen en zoo eene magtige federatieve republik, als die van Oud-Griekendand, te vestigen. De prins van Oranje en de staten werden door die gebeurtenissen zieren ontrust; zij vreesden teregt, dat de eensgezindheid der provintien er hevig door zou worden geschokt; en dat welligt eene volledige anarchie te duchten stond. Men verkreeg de vrijlating van den hertog van Arschot, en de prins van Oranje begaf zich naar Gend, alwaar het hem gelukte, de rüst voor eenigen tijd te herstellen; doch welke moeite hij zich ook gave, kon hij er niet in slagen om de loslating der Bisschoppen en andere gevangene heeren te bewerken. Na zijn vertrek werd de ongelukkige stad Gend ter prooi aan de grootste ongeregeldheden; de Catholijke religie en hare bedienaren, zagen zich an een openlijke vervolging blootgesteld; de kerken werden geplunderd, de kloosters vernield en nergens werd de pacificatie van Gend erger geschonden, dan in de staat, wier naam zij draagt. Die buitenspapiere, bragten eenen doodelijken slag aan de partij der statteten toe en waren de oorzaak van de afscheiding der Waalsche provintien, die kort Das trop plaats had. De- staten en don Juan, maakten zich van weerkskanten op nieuw tot den oorlog gereed. Het Jeger van den Spaanschen prins, groeide dagelijks op eene verbas zende wijze aan, zoo dat hetzelve, bij de aankomst van den prins van Parma meer dan twintig duizend strijdbare mannen telde. Het leger van de staten, dat zich sterker waande, trok op Namen los, om de vijandelijkheden te beginnen. Men zag daarvan spoe- dig af en trok terug; om eene voordeelige stelling voor Gemblours te nemen; don Juan volgde het staat- sche leger van nabij, en de prins van Parma viel hetzelve aan het hoofd der ruiterij aan, met zooveel onverschrokkenheid, dat na een gevecht van anderhalf uur, de ruiterij van het leger der staten in wanorde werd gebragt, en het koninklijk leger eene volkomene overwinning behaalde, op den 31 Januari 1578. Het leger der staten verloor in den slag meer dan 6000 man, aan dooden of gevangenen, 30 vaandels, 4 standaarden, benevens veel geschut en bagage. Die schitterende voordeelen kosteden aan Leger slechts weinige manschappen. De eerste overwinning van don Juan bragt de partij van den opstand overal in verslagenheid: de aartshertog, de prins van Oranje en de ras van staten verlieten Brussel, en namen de wijk naar Antwerpen. Dochde Jandvoogd zag zich niet sterk genoeg, om op Brussel te trekken. Hij nam Gemblours, Leuven, Tienen, Bovignes, Sichem, Jodoigne, Diest en andere plaaten, sommigen bij verrassching, andere bij verrässig. Philippeville gaf zich, na een beleg van eenige degen, J. J. pe Suer Hist. de la Belg. Tom 11 page 80. aan don Juan over, Limburg opende de poorten voor den prins van Parma, maar Dahem bood wederstand en werd stormenderhand ingenomen. Intusschen waren die veroveringen niet van groot gewigt, en könnten niet opwegen tegen het verlies van Amsterdam. waarvan wij in de volgende paragraaf spreken zullen. X, den November 1839. Kortelings geleden ondernam ik een reisje naar Maas- tricht, hergeen ik vroeger, tijdens de onlusten, om de menigvuldige voorkomende moeijelijkheden, n Kortelings geleden ondernam ik een reisje naar Maas- tricht, hergeen ik vroeger, tijdens de onlusten, om de menigvuldige voorkomende moeijelijkheden, n Kortelings geleden ondernam ik een reisje naar Maas- tricht, hergeen ik vroeger, tijdens de onlusten, om de menigvuldige voorkomende moeijelijkheden, n Kortelings geleden ondernam ik een reisje naar Maas- tricht, hergeen ik vroeger, tijdens de onlusten, om de menigvuldige voorkomende moeijelijkheden, n Kortelings geleden ondernam ik een reisje naar Maas- tricht, hergeen ik v Ich had durven beproeven. I was niet weinig nieuwägigerig, om die stad, van welker merkwaardigheden ik meer-malen had hooren spreken, met alle ik meer-malen had hooren spreken, met alle ik meer-malen. Deze beschouwing, die mij seer veel genoegen gaf, zelfs mijne verwachting ver overtrof, wirkte evenwel mijn hart niet zelden, in wezen-lijk droefheid, als ik die gestichten en kerken gade sloeg, in welke voortijds het Opperwezen doar hondere de blakende harten onophoudelijk werd verheerlijkt, en welke thans allen tot een louter wereldsch gebruik moeten dienen. Ik dacht nog aan dien alles rooven-den en verwoestenden gruwel, die uit Mrankgfé ten voorschijn trad, die tegen God zelve de wapenen op-nam, en al zijne krachten en pogingen inspande, om het denkbeld van een levend en alvermogend Oppere. - heer van de oppervlakte der aarde te verbannen. Dan- _ kend hief ik nog mijn hart tot Hem op die in den - Hemel woont, voor de vernieling van dat vervaarlijke monster, terwijl in hetzelve de zoete gedachte oprees, dat onder de genadige bescherming van Hem, die de harten der Vorsten in handen heeft, die zelfde gedenke stukken nog wel eens in hunnen vorigen bloei zouden teragkeeren, -~ Ondertusschen had ik mijn oog op een nieuw, en nog niet geheel voltrokken gebouw gee vestigd. Hetzelve was op eene gansch vreemde mae nier ingerigt, en ik kon, na gedacht en herdacht te hebben, mij maar geen denkbeeld vormen, tot welk einde een gebouw van dergelijken aard zoude kunnen strekken. 1k wilde het toch gaarne weten, vervoeg- de mij vervolgens bij een’ mijner kennissen, en toen _wist ik het. Ja, ik wist het, maar al mijoe gebeen- ten werden ontroerd, en mijne ziel werd door vere ontwaardiging en afgrijzen tot in haar innigste gee schokt. Die bouw, die vreenide bouw was een Jood-, sche tempel, gesticht ophet grondgebied van het kl ter der Capucynen! O tijden, o, zeden! wie i het ovit gedacht hebben, of hebben durven denken! | Wanneer ik later van mijne ontsteltenis, die evens wel zonder tusschenpoozing aan mijn hart blijfe kna- gen, een weinig was bekomen, en mijn verbijs- - terde geest wederom met eenige bedaardheid begon te denken, verlangde ik, met de grootste nieuwsgie= righeid, om onderrigt te worden, hoe eene dergelijke verergenis had kunnen plaats hebben in eene stad, die ten allen tijde om hare godsdienstige gezindheid, eeng bijzondere achting bij alle Catholijken verdiend heeft. — Ik vernam, dat de Israelitische gemeinde reeds overlang ontevreden over hare oude Synagoog, bij de regering der stad niets had onbeproefd gelaten, om eenen nieuwe en ruimere te erlangen, te meer, om dat haar getal sedert eenigen tijd aanmerkelijk had teegenomen. Kenmaal en andermaal ondervond haar doel een botsing, en wel voornamelijk, om dat er geene geschikte plaats was te vinden. Haar oog was, na eenen langen stilstand, eindelijk op de Kerk der Capucynen gevallen: zij stelde hare wenschen op nieuw an de regering voor, en verdubbelde hare pogingen, om dit voor haar zoo bijzonder toelagchend gebouw te verkrijgen. Hierover ontstond eene vrij ernstige wrij-ving van denkbeelden tusschen de verschillende leden van den raad; het voor en het tegen werd met gelijke warmte bepleit; doch vermits hetzelve door den militaire gezag hebbenden als onmisbaar beschouwd werd, gagen zich de verdwaalde kinderen van Israé/ ook hier in van alle vooruitzigt verstoken. In eene latere bebraadslaging werd hun dan evenwel e Eine opene plaats juist achter gemeldet Kerk gen geschenke gegen. Ein sieckschrift aan Z. M. den Koning ingediend en door een gunstig berigt van de zijde der regering onder- steund, op ‘t welk hun eene milde hulpsom werd toe- gestaan, bragt de volledige uitvoering van hunnen wensch te weeg, en het gebouw werd zonder uitstel begonnen. — De eerste steen werd door den Edel Achtbaren Burgemester, en de tweede, zegt men, door een Roomsch Catholijk (?) lid der regering, tusschen de inzegening van den Overste der Synagoog, met bij- zondere plegtigheid gelegd; de werkzaamheden gingen met nieuwen ijver voort, en de nieuwe Tempel staat reeds op het einde zijner voltrekking. Underdas, wie meist zich niet verontwaardigen, wenn men hierover als Christen nähenkt? De Edel Achtbare Burgemesser is Protestant, en wel dubbeld jverig Protestant, maar gelöst de Protestant niet aan Christus? Waar heeft men ooit hooren zeggen, dat er Godsche tempels op den aan Christen Kerken toebehörenden grond zijn opgerigt? Honderden van Christe-like gestichten zijn, wel is waar, tot geheel onbeta-melijke gebruiken, tot woningen van militairen, tot berging van goederen en vee enz, ingenomen (1), en hieroor wordt aan God ongetwijfeld een wraakroe-pende hoon toegebragt; maar wie zoude hieraan ooit gedacht hebben, dat de Synagoog, die door Curis-TUS is verworpen, tegen welke de Apostelen onophous delijk hebben gepredikt, en die in alle landen der wereld insgelijks verworpen en veracht wordt, na acht-tien eeuwen tijds, eene Christene hand zoude vinden, die haar, als het ware, op de puinhoopen der Kerk van het nieuwe verbond zocht te herstellen?! (1) Voor ‘de Fransche omwenteling waren er in Maastricht 18 Kloosters. Dat der Jesuiten had van de zijde der Franzischen niets meer te vreezen, want hetzelve was, na de sup: pressie van die orde, in 1786 reedsin eenen schouwburg (1)veranderd. De overige zijn gedeeltelijk gesloopt, en de nog aanwezig zijnnde, zijn tot casernen, pakhuizen of stallen ingerigt. Het Klooster der Minderbroeder is de groote gevangenis geworden, — En hunne kerk een tribunaal. Verre zij echter van mij, dat ik — dez daadzaak als eene vrucht van kwaadwilligheid jegens de Catholijken zoude beschouwen: ik wil aan dezelve liever den naam van ongemeen verlichte verdraagzaamheid toekennen; en wie weet, of die zelfde man, die aan de gezworene vijanden van alle Christenen, eene zoo treffelijke proef van welwillendheid heeft gegeven, niet met eenen nog grooteren geestdrift de Capuchien zijn (jammer slechts dat 2ij an den Paus gehoorzamen) zouden hebben voorgestaan, indien deze hunne eigene goederen, van welke zijn in 1797 met geweld zijn beroofd geworden, hadden kunnen terug vragen. Ik vermeen niet, dat iemand, wiens hart van voore oordeelen vrij is, hunme regtvaardige aanspraak op deze goederen in het minste zoude durven betwistens Deze menschen, die uit enkele zucht naar de zaligheid, om de verleidende aanl Okselen der wereld te ontvlugten, in afgeslösten gebouwen woonden, en aldaar voor het welvaren des menschdoms de strengste boetvaardigheden pleegden, terwijl het wereldruchtig is, welke onwaardeerbare diensten zij aan hetzelve, ook in de neteligste omstandigheden, hebben bewezen,y hebben zich van die gestichten niet met geweld mees- ter. gemaakt; maar het was de toenmalige regering het waren de goede Catholijken die deze menschen naar. waarde wisten te schatten, en die met blijmoe« dige harten het hunne bijdroegen, om hun de noodige inwoning en nooddruft te verschaffen. In de maand Augustus van het jaar 1609, kwamen de eerste Capuchien uit Antwerpen te Maastricht ; en werden aldaar met de grootste liefe ontvangen. Slechts weinige maanden behoefden zij in de huizen van goede burgers te verblijven; want op het einde der maand December van hetzelfde jaar, betrokken zij reeds een bijzonder gebouw, hetwelk de magistraat, benvens nog eenige aangrenzende gronden, te hunnen behoeve, voor een van 5000 Brabandsche gildens had aangekocht. Den 3 Mei 1611 werd de erste steen der kerk gelegd door Zijne Excellentie den Heer Antonius peé GreneT, Gouverneur der stad, uit naam der magistraat, en de tweede door den Edel Achtbaren Joannes Hitpernis Burgemeester, in de tegenwoordigheid van al de leden der regering. De Hoogwelgeboren Heer Orruo van TLoprop Baron van Leuth verlangende de stichter dier kerk te wezen, verwierde deze er van de magistraat, en schonk diensvolgens alles terug, wat voor dezelve tot dan toe besteed was. Diezelfde Heer liet nog daarenboven aan de Erw. Paters Capuchien bij testament een som van 12,000 Brabandsche gildens na, tot stichting van het kloosters Ook de magistraat voegde hun later her-haalde malen zeer milde sommen toe En honderden gede menschen, wie namen nog grootendeels bekend zijn, en die in gedurige zegening zullen blijven, gloeiden van ijver, om naar hun vermogen, voor de instandbouding van dat geliefde gesticht te zorgen. — Het waren dus enkel giften, loutere aalmoezen uit een goed hart ter eere van God gegeven. — En bij wie dan toch, ook onder de fijoste protestanten, kan 4 — Ald deze mildheid der toenmalige regering en burgers de minste verwondering baren, wanneer men acht geeft op de Christelijke en heldhaftige dankbaarheid, welke die waardige kloosterlingen aan hunne weldeners betoonden. We geschiedenis spreke, tot drie malen toe openbaarde zich de pest, in dezelfde eeuw der stichting van het klooster, met nieuwe verwoedheid in de stad, en ook tot drie malen toe gaven zich die merischlievende inwoners van hetzelve, tot hulp der lijders in alles ten beste. ‘Geen hunner, die tot de slagtoffers dier ziekte waren genaderd, ontkwam an hare vernieling. tricht, in die godsdienstige stad kunnen gepleggt worden! Was’er dan niemand te vinden, die zonder schroom van menschelijk opzigt, iets dergelijks wistte keer te gaan! O dat die goede, maar te veel vertrouwende menschen dan toch voortaan deze merk-waardige vermaning van den goddelijken Stichter onzer Kerk steeds in gheugen houden: ‘Dat de kin- deren dezer wereld, voorzigtiger zijn in hun ge slacht dan de kinderen des lichts.’ ONTWERP EENER LIEFDADIGE INRIGTING TE BEVEREN. Wij hebben eenen brief ontvangen van den Ker. (1) Ondanks de felste tegenkantingen van den tijdgeest, het de stad Maastricht het geluk een door Z. M. den koning goedgekurd liefdehuis binnen hare mureu te zien oprigten. Hetzelve telt reeds twaalf zusters, die zich op het voorbeeld van den H. Vincentivs pe Pauta haren stichter, aan het fonderwijs van kinderen in den H. Godsdienst en aan de oppas- — sing van arme zieken toewijden. Dat de hemel het zegenee= , tentoonstelling , tentoonstelling , En zijn aangekondig; en dit is Heer Coons, Pastor te Beveren bij Antwerpen, berekkelijk een ontwerp tot het oprigten van een gast-of ziekenhüs in die gemeente. Zijn Eerw. verzoekt ons daarbij, om, dienasngaande, het onderstaande berekkelen in-ons blad mede te deelen; wat wij des te ge reeder doen, wij ons die zaak bijzonder vurig is aan-bevolen geworden, door den veelgeachten Heer Cram-BERLANT, neef, en, in diens leven Seeretaris van wij-len onzen hooggeschatten vriend, Mgr. CiaMBERLANT, in leven Vice-Superior der Nederlandsche Missie.. Aan de liefdadige Catholijken van Holland en nas burige landen. Beveren, een groat viek van bijna 7,000 zielen, nabij Antwerpen, bezit geenerlei schuilplaats voor de armen zieken. Nergens echter zou een gasthuis wen- schelijker en noodzakelijker zijn, omdat er het getal van armen bij uitstek groot is, grooter naar evenre- digheid, dan ergens elders en omdat er het bareau van weldadigheid, zeer weinige hulpmiddelen heeft. Ook Jijden er de kranke behoeftigen groot gebrek, zoo wat de ligging als de voeding betreft. Om een toevlugtsplaats aan zoo vele ongelukkigen te verschafen, alsmede aan de arme grijsaards en weeskinderen van beiderlei geslacht, zal in Junij 1840 te Beveren, eene tentoonstelling van kunstwerken en voorwerpen van kunst worden geopend, waarvan de opbrengst bestemd is tot het aankoopen van een terrein en het bouwen van een gasthuis, hetwelk ten minste 100 person moet kunnen bevatten. Doch men rekende er op, dat vele liefdadige menschen, belang in die tentoonstel- ling zullen doen blijken, hetzij, door eenige voorwer- werden. Pen voor dezelve te zenden, hetzij door het nemen van biljetten (ieder biljetten bedraagt slechts 50 Centen.) Om den gewenschten uitslag te bekommen, durf ik mij, tot mijne geliefde ambtgenooten, de Heeren Geestelijken en liefdadige Catholijken van Holland en Neder-Duitsehe land wenden: ik durf hen smeeken, aan dat werk van Christelijke liefde te willen bevorderlijk zijn, om dat wij, om er toe te geraken, geen ander middel hebben, dan den opbrengst van de tentoonstelling, Te rekenen van 20 December 1839, zal men zich aan ons bureau, biljetten kunnen verschaffen,” “Fr Beveren, Ht. COOLS, Pastoor van t December 1839. Beveren, bij Antwerpen. Wij kunnen hier nog bijvoegen, dat de hooge Gees: telijkheid in Belgie het liefdadig ontwerp, van Eerw. Heer Coots, zoo veel mogelijk beg dat het middel van tentoonstellingen, ter be van een liefdadig doel, in Belgière reeds meermalen met het gelukkigste gevolg is aangewend geworden, st welk pe ook de oorzaak is, dat me weary 3 len de toevlagt tot dat middel neemt, zoo dat in’ omstreken van Beveren vier aanstaande soortg vit Arpad wat den Eerw. Pastoor van Beveren voornamelijk be- wogen heeft, om ook de Hollandsche en Duitsche Catholijken tot deelneming aan zijn liefdadig ontwerp uit te noodigen. Abitdy van Mount - Melleray, graafschap Waterford, in lerland, 18 November 1839. Mus Heer! Uwe goedheid zal de vrijheid wel willen verschönen, die ikneem, van aan u te schrijven, om u een mijner broeders, Pater Martinus, die zich tegenwoors dig, in Holland, zijn geboorteland bevindt, aan uwe welwillendheid aan te bevelen, om eenige mid-delen te beramen, ten einde mijne broeders te ondersteunen in de moeijelijkheden, die wij te verduren hebben, ten gevolge der onregaardige yervolging, wardenoor de vijanden van den Godsdienst, ons van onze abtdij in Frankriyk beroofd hebben. Ik twijfel niet, of de gebeurtenissen, die een gevolge van 1830, zullen u bekend zijn; gebeurtenissen, die onze H, Religie, zoo zeer bedroefd hebben en die vooral op mij en op mij en op mij en arme lersche en Engelsche broeders, hebben gedrukt, zonder eenigerlei oorzaak of reden dan de haat dien men het gelöst en den Religieusen staat, dien wij beleven, toedroeg. Van het begin des jaars 1831, tot in de maand November van dat jaar. Hield men Niet op ons te kwellen, door allerlei kneveliarien om ons, tot het verlaten van ons huis te nopen; doch eindelijk ziende, dat wij er niet toe te bewegen wa- ren en dat de vrees geenerlei indruk op ons maakte, deed men meer dan duizend gewapende soldaten met twee groote stukken kanon, ons huis omringen en op onze weigering van hetzelve te verlaten, ontrukte men ons met geweld de bajonnet in de hand, aan hetzelve; twee soldaten namen elken broeder bij de keel en brag- ten ze dus buiteu de deur, onder de uitjouwingen en beschimpingen eener opgeruide soldatenbende; vervolgens bragt men hen tusschen die gewapende bende naar Nantes; aldaar in eene oude kazerne, gedurens de tien dagen als boosdoers opgesloten geweest zijn- de, verlieten wij dezelve niet, dan om tusschen ge- wapende militairen te worden ingeschept op een schip van den staat, en zoo werden wij schandelijk.verdre- ven en naar Cork, eene stad van ons land, overge- bragt. In die stad aangekomen zijnde, zonder geld, bijna zonder kleederen, zonder eenigerlei hulpmiddel, ontvingen onze landgenooten, wier gelöst ten allen tij- de krachtvol is gebleven, ons met teederheid; doch wij zochten enkel de middelen om onzen heiligen staat te blijven beleven, wij waren 78 in getal en in ges. Heel ons land was niet een klooster van onze orde, die waren sedert drie eeuwen verdwenen, ons gou- rnement was den Religieusen staat niet gunstig; onze toestand scheen bijna wanhopig, Intusschen hadden wij groot vertrouweu op de goddelijke barm- hartigheid. Er werd ons eenen woestijn aangeboden: wij begaven ons derwaarts, ter zijde van eenen onbe- - dere uitnoodiging, houwden berg, alwaar nog nooit iemand gewoond had en wij zochten er ons te vestigen, Gedurende drie ja- ren aan regen, wind, sneeuw en alle gestrengheden, van het weder blootgesteld, arbeidden wij, ondersteund door geduld, aan het bouwen van ‘ons huis. Ik zal niet spreken van ons lijden; onze smarten waren lang en pijnlijk; doch wij zijn eindelijk geslaagd; ons huis, en onze kerk zijn ver gevorderd, maar niets is nog voltooid. Het ‘gouvernement laat ons met rust, doch, het komt er thans op aan om datgene te behouden; wat wij te midden van zoo vele moeijelijkheden, he Beben tot stand gebragt. Intussehen heben wij noch fonden, noch renten, noch middelen hoegenaamd. Wij bestan wie de noodwendige behoßten des levens betreffend, wijde de hand der lief ons die verschaft, maar onze kerk en onze andere yeregelde gebouwen, zijn onvoltooid....! O! hoe dikwerf heb ik, voor de komst van Pater Marrinus in ons klooster aan de edelmoedige en getrouwe Catholijken der Nederlan- den gedacht, wier deugden en liefdadigheids-roem, mij sedert vele jaren bekend waren, overtuigd, dat, zoo de grootmoedige zielen. van dat land, onzen smarte- lijken toestand en: moeijelijken arbeid kenden, zij niet in gebreken zouden blijyen van ons te helpen. Onze onderneming is, inderdaad, zeer gewigtig. Wij heb- ben den Religieusen staat in Jer/and in het leven tes ruggeroepen. Gij weet, dat Ier/and zeer arm is, ten gevolge der onderdrukking en knevelarijen, welke gee durende drie eeuwen op hetzelve hebben gedrukt. De poging-om onzen staat als Religieusen van Citeaur, enkinderen van den H. Benepictus te behouden, zal in u on Getwijfeld medewerking vinden; en hetis daar om, dat ik den goeden Pater Martinus aan wu heb gee adresseerd, want gij zalt ons uwe hulp niet weiges ren, geachte heer! Van onzen kant zullen onze geden dagelijks tot den troon der goddelijke barmbarigheid opklimmen, voor u en voor het geheele Naderlandsche volk. Gelief de hetuiging aan te nemen enz.. Uw zeer ootm. en zeer gehoorz. Dienaar, 