De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
^ IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-S) V ^ 4i V ^ ^j, ^^ /. 4.y «.? f/. V <^ /^ 1.0 I.I Photographic Sciences Corporation IIIIM 1.8 11.25 IIIIII.4 IIIIII.6 «' 23 WEST MAIN STREET WEBSTER, N.Y. 14580 (716) 872-4503 ^y ^^ 'K% ^."^ M^i ft' CIHM/ICMH Microfiche Series. CIHM/ICMH Collection de microfiches. Canadian Institute for Historical Microreproductions / Institut Canadian de microreproductions historiques ^^ Technical and Bibliographic Notes/Notes techniques et bibliographiques The Institute has attempted to obtain the best original copy available for filming. Features of this copy which may be bibliographically unique, which may alter any of the images in the reproduction, or which may significantly change  endommagde Covers restored and/or laminated/ Couverture restaur^e eVou pelliculde D rTT] C'^ver tit! I I Coloured maps/ C'^ver title missing/ <4 couverture manque Cartes g^ographiques en couleur Coloured ink (i.e. other than blue or black)/ Encre de couleur (i.e. autre que bleue ou noire) Coloured plates and/or illustrations/ Planches et/ou illustrations en couleur Bound with other material/ Relid avec d'autres documents Tight binding may cause shadows or distortion along interior margin/ La re liure serr^e peut causer de I'ombre ou de la distortion le long de la marge intdrieure Blank leaves added during restoration may appear within the text. Whenever possible, these have been omitted from filming/ II se peut que cert''>ines pages blanches ajoutdes lors d'une restauration apparaissent dans le texte, mais, lorsque cela dtait possible, ces pages n'ont pas 6t6 filmdes. Additional comments:/ Commentaires suppldmentaires: L'Institut p microfilmd le meilleur exemplaire qu'il lui a dt6 possible de se procurer. Les details de cet exemplaire qui sont peut-dtre uniques du point de vue bibliographique, qui peuvent modifier une image reproduite, ou qui peuvent exiger une modification dans la mdthode normale de filmage sont indiquds ci-dessous. □ Coloured pages/ Pages de couleur □ Pages damaged/ Pages endommag^es □ Pages restored and/or laminated/ Pages restaurdes et/ou pelliculdes I — I Pages discoloured, stained or foxed/ D D Pages d^color^es, tachet6es ou piqudes Pages detached/ Pages ddtachdes Showthrough/ Transparence I I Pages detached/ I I Showthrough/ I I Quality of print varies/ Quality indgale de I'impression Includes supplementary material/ Comprend du materiel supplementaire i I Only edition available/ Seule Edition disponible Pages wholly or partially obscured by errata slips, tissues, etc., have been refilmed to ensure the best possible image/ Les pages totalement ou partiellement obscurcies par un feuillet d'errata, une pelure, etc., ont M fiimdes d nouveau de fapon d obtenir la meilleure image possible. This item is filmed at the reduction ratio checked below/ Ce document est filmd au taux de reduction indiqu6 ci-dessous. 10X 14X 18X 22X 26X 30X X 12X 16X 20X 24X ^ 28X 32X 1 ire details les du modifier ler une filmage i I I 6es re ^ errata id to It ie pelure, 9on d J3 32X The copy filmed here has been reproduced thanks to the generosity of: Library of Congress Photoduplication Service The images appearing here are the best quality possible considering the condition and legibility of the original copy and in keeping with the filming contract specifications. Original copies in printed paper covers are filmed beginning with the front cover and ending on the last page with a printed or illustrated impres- sion, or the back cover when appropriate. All other original copies are filmed beginning on the first page with a printed or illustrated impres- sion, and ending on the last page with a printed or illustrated impression. The last recorded frar on each microfiche shall contain the syrvibcl —^ (meaning "CON- TINUED"), or the symbol V (meaning "END"), whichever applies. Maps, plates, charts, etc.. may be filmed at different reduction ratios. Those too large to be entirely included in one exposure are filmed beginning in the upper left hand corner, left to right and top to bottom, as many frames as required. The following diagrams illustrate the method: 1 2 3 L'exemplaire filmd fut reproduit grSce d la gdn6rosit4 de: Library of Congress Photoduplication Service Les images suivantes ont 6X6 reproduites avec Ie plus grand soin, compte tenu de la condition et de la nettetd de l'exemplaire film6, et en conformity avec les conditions du contrat de filmage. Les exemplaires originaux dont ia couverture en papier est imprimis sont film6s en commenpant par Ie premier plat et en terminant soit par la dernidre page qui comporte une empreinte d'impression ou d'illustration. soit par Ie second plat, selon Ie cas. Tous les autres exemplaires originaux sont filmds en commenqant par la premidre page qui comporte une empreinte d'impression ou d'illustration et en terminant par la dernidre page qui comporte une telle empreinte. Un des symboles suivants apparaitra sur la dernidre image de cheque microfiche, selon Ie cas: Ie symbole — ► signifie "A SUIVRE ", Ie symbole V signifie "FIN ". Les cartes, planches, tableaux, etc.. peuvent dtre filmds d des taux de reduction diff^rents. Lorsque Ie document est trop grand pour §tre reproduit en un sdul cliche, il est filmd d partir de Tangle sup^rieur gauche, de gauche d droite. et de haut en bas. en prenant Ie nombre d'images ndcessaire. Les diagrammes suivants illustrent la mdthode. 1 2 3 4 5 6 -^MTumiailHiii'iniiiiiij ]w»jiiiii.iitiiin m I L V M EN S C H, zoo ALS HIJ VOORKOMT OP DEN BEKENDEN A A R D B O L. 1 I I -t 1^ I II 'miliiiuWIlU z . J4 waawniaitaWlgiaftiL^jjife, smmm ■^ i^-OO AT. S nij VOOUKOZVIT or 3)3<:x bj:kkndi.:n A A II 1) j^ o j^ M A li T I Ts- IT S S T XT A K T , Al't;>:jlEEJ,]> 3JOOH ! ( ' m I ^' u w Mi 1 f^'^' \ TE AMSTEHBAM, Bij ^OHAKIS^JIS AJLJ.ART MBCC CVII. ) > » ■> ife*' /-~1 ^ ~r 3 D .S93 y -!___. '^SSMWSJMiiiiiijSA'SWtflrtSgS',; Boammaa I N H O U D VAN DIT D E E L. * Mii > J ? { ' r '!' li-Ji Mandhiguezen , , ^ bladz. 3 55 >- !; i mmmtmii^m^^^fm INIIOUD VAN DiT DEEL. >/<?/} Esyptc Morocco 9 • bladz. 15C. ifla. 256. I AFRI- ^•Me»£^gi^^«««UiiS3£;stife' 2. 15^. 1^3. 25<5. AFRICA. n 'I Mi i VI. Deel. FRI- I ii-ii :ti -tnvm-^m I I ^ --.fr«*gMr^«^i»ae^M'«dL-«i»J^-i --'-"te-^J^aiW^^eSfete^^^^dWftawfewaaijiafegj D A II O JI Y. 0"J" den naam van Dmma of Dna- »-» wcrJt in d. ,.o,A.«ic ccuw rcejs door do Landbdlhrijvcr. gcvv.,g ge^.^fc, „,„ ^" "Jlj. He gcfchicdcni. vnn des.cif, '"■™. ^""""V . wclko naam d,«rv,,„ i<, wc.n,g anvljkt , on, di™ nice voor don- ^ rjcn,eho„do„, .oueclKorniaoudcr « n <l..n van den a.nvan,; dor zovcnricnJc r "• '"'"™™" op do .ijJrd;c.,ingd.,. 'invoncrs van dac rijfe ,«,„ ,4„, ;j.^^ ;. 6- . =^:.t d= o„d. „.™ ,,,,,,, /J^,. "« . ecn !„,.„„ VorMcn d,„ „„„,,(,,.,. ::: :r' '"'^■■^ -- '■-' opg.n,c.d=„ ^ ? A 2 Ml, I -I : H I ilil '^ai- I ii#* D 11 H O M Y. zdve dnarna Dahomy of het huts op den bulk van d a genoemd hc'obcndc , zij zlch Dahotnans in dc plants van Foys hebben gehecien (i). Wcnfchclijk ware hot, ter ecre dcr nicnschhcid, dat men even weinig flaat kon niakcn op hiinne vcrtelling als op hunnc tijdrckcning : maar hunne nog voorcdurendegruvvzaanihedcn maken die ver- telling lioogstwaarCchijnlijk. Dezelven uya zoo fchrikkclijk, dat de geloofwaardigfte Rei/cigcrs zich , bij de gctrouwfte befchrij- ving , aan verdcnking van de ongcrijmdlle leugennars te zijn , hcbbcn blootgeltcld, en dat onze huivering , om hunne opgaaf over te ncmcn , heeft moercn wordcn vcrmin- derd door de ftclliglle vcrzcl.cringen eenes welgegronden gczags , van veilig af tc kun- nen gaan op al , vvat dalzel, in zijne gefchiedenis van Dahomy , het allerlaatsc en nog wel zeer onlangs, hcefc in hethcht gebragt. Op die bcrigten ons alzoo vcrla- tende , zuUcn wij niet aan ons gevoci en ens oordcel vragen, wat geloofclijk of on- (i") A. Dat, ZEI. , Gefchiedenis van Bah-un^ In lien Hang 1800. InkiJ. bl, i, eu Gdclj. bl. J £11 3- ^',^ie}f^;..j^._^-i ^^-■^&-i>m^.-^migmff^^^i^^^/^^ \ ^ A H o M V. ^ geloofclijk zlj van on.e nntnur^renooten in eencn gunsch anderen ftand van be/chavinff «iaar , ccnvouwdig en aan ons doel altijd getrouw, den mcnsch voordrngen, zoo ds nij ons aldaar voorkomt. Dahmy, van welk rijk de gerchfedenJa wemig gewag maakt voor deszelfs verovc ring van de naburJge,aan zee gelegene,Ko. ningrijkcn ^r^,v//; en lFh:,>dah , die van 1724 tot 17D7 voorviel , wordc gerekend 2ich van de kust af 150 toe =00 Engdfche mijlen landwaarcs iiic ce flrckken. Des^elfs hoofdftad ^^.;;,.^ Jigc op 7 graden en <a minuten Noordcrbrecdte en tusfchen de 3 en 4 graden OosterJengte van Granwich Do grond bevac eene diepe, roodachti- gcdci, van boven met ecn weinig zand doormengd , maar zonder eenen eeni^en fteen, die de grootce van eenei kan halen zoo dat men een paar fteenen, te zamen van twaalf of veertien ponden , mcer dan honderd mijlen ver ten hnizelijken gebrui- ke aangebragc, met eenen prijs ter waarde van vijftig guldens betaalc (Q. Be ^^CO D.tZHt.. In,, bl. 3 . ,. Gefch. bU. A3 m fH 1 D A H O IM Y. De Natuur , wcike dczen grond voor den Ian Jboinv hccfc toebcreid , en den min- ften nrhcid rijkciijk vcrgcldt met ovcrvlocd aan gewasfen, grancn ,groentcn, fpeccrijcn en vruchtcn (i), hecft de liiclufticck min aanf?»cnaamgcmaakt voor derzelvcrbevvoners. In Winccimaand , Louwmaand en Sprok- kelmaand waaic het dikvvijls iiit het noord- oostc ; deze wind , de Ilarw.attan gc- nocmd, houdt cenigen tijd Hand, ibmtijds vol vijf ofzcs, cok vvel eens vcertien, da- gen, en waaic flechtsmet gematigde kracht, maar gaat altijd met eene deinzigc Incht vcrgczeld, die zoo drcog is, dac alles op het veld verdort en kwijnt , in dc wo- ningcn barst en fplijc , en de hiiid aan 'siTicnfchcn ligc1-:nin fpringc en ileekt en fchilfcrt, fchoon tcvens zoo kocl, dat men zich tcgen dcnzclven met warmer klceding (lekt , en zoo weldadig voor dc gezond- licid, dr.t fchior allc ziektcn afncmen, alle kwalen vcrniinderen , alle gcnecsmiddclcn gclukki^jjcr werken. Zoo latig dczc wind dLuirc, bemcrkt men gcen dauvv noch ecni- gen fchij'n van vocht ; nogtans volgt hij mecr- (l) Dalzel Inl. bl. 3. fi A II O M Y. 7 mccrmalen onmiddcliik op eene regcnbui. In Grasmaand en Dloeimaand volgcn de gezette reirens, die cot Iiet begin van Oogstinnand aanhouden. Sterke winJvla- gen konHigen die regensaan, die nice z.va- re onwvdcrs gepaard gaan en den grond, die door cenc onvolgendc droogte van vjjf of zes maandcn onder ecnen verzvngdcn heiiicl gcfchcurd en door de Ilar'aatians van cen gcrecen is, eensklans overlldpen zonder de minfle vooibereidcnde drupping. Na ziiike buijcn, vvaarblj de regen heec is, als ware hec warm gcmankt water, wnrdc de danipkring befmet door de fcbadelljklle Uitwafemingen van den grond , die de luchc walgelijk niaken voor den reuk, en eene mcnigtc kwaadaardige ziekcen voortbren- g^^" CO- Bi.fTels , geitcn, fchapen , varkens en weinig goede paarden zijn het tamme vee dezer gcwesten, wier veeivuldige bosfchen vol zijn van verfchrikkelijk wild gedierre, hecvvclk ftouc genoeg is, om bij en in de ver- Ct) Dalzel Gefch. h\. 242-35, , en 94 A 4 ai ■f! '■\ 11 1 « D A H O M Y. verblijven dcr menfchen derzelver prooi te komcn zocken. De jakhals , boschkac en het luipaard zijn hierin gcmeenzaamst(i). De talrljkc meeren daartcgen Icvcren aange- namcn voorraad van velerJcijcn en overvloe- digcn -visch ; gclijk het ook gccnszins aan wild en tam, vcid-, bosch- en wacer-ge- vogclte ontbreekn (2). De Dahonmns zijn Negers van eene kloekc en welgeraaaktegcftaltc; wier vrou- wen, ondanks de zwartheid der huid, nice minder in hei oog vallen door fiaaiiicid van omtrek en bevalligheid in haar voor- komen , dan de mans ontzng inbocze- men door himne {ler|ifprckcndc trekken, blijkbare ligchaamsknchc en vaardige be- wegingcn (3). ]\Icn heeft opgemerkt dat witte Negers niet zeldzaam onder hun 2ijn C4)i waarin men echter lievcr eene ziekelijke geaeljahgid der voorwerpen , dan eene (0 DAr,ZEL In!, bl. 4.Gefcb.bI. ip5— 205, 258. (2) Dalzel Inl. b!. 4. (3) Halzel bl. 236 — 300. (4) Dalzel bl. 75. Prevost Hist. Be- fcJir, der Kcizen D. V. bl, is8. -•*^i'a--*Msasm««W«.ii»«a«ee^^«aMt«^»^ D A H O M Y. , eene fpcling dcr natuur, vooronderftcit d) Algemecner voorzeker zijn de gclaatvernn- deringcn, door de kindcrzickte ondcr deze Jnenfchen vcroorzaakc , wicr kwaadaardiV- he.d , door de hitte der Juchcflreek nice rnin , dan door de vcrkcerdlieid dcr belun- oeJmg, bevordcrd wordt (2). I)e klecding der mans bedaac in cene gcflreepre witte katoene broek , vvaarvoor ^.J^elvedefiof woven, en eenenruimea vierkantcn rok van hec zclfde of van Euro pcesch weefzel daarover. De Jen.te en ruimre van dezen rok verfehiJt natr ge- ang der Ibnden ; bij fommigen fleept hi} i-^gs den grond, nnderen fchorcen hem bij cle Jendenen op en maken hem ter flinker- ^.Jde met twee flippen vast. Meermalea vvordt een fluk zijde of fluweel van zestien o aehrt^n Engelfche elJen tot zulk een kleedgebruikt;hetweJk men van niet rnin- «^er dan vijf en twintig ellen fl u weel aan clcn Koning zou durven fchenken. Het gan- fche bovenlijf biijfc onder deze ruime en kosc- CO 7M onre rnfefdmg D. J. bl. 4,. (O Dalzel bJ. 33d. As I '|lT''^'f t'\m :*} •<mmiim» to D A II O I\T Y. kostbare klccdini.; naakt , bclmlve op rcis of bij den arbcid , wannccr zij den rui- mcn rok aflcgt^cn en ccn wambiiis zondcr moinvcn aanrchieccn. Dc Koning allccMi f'choeit zijne voctcn , hccwclk nicmand an- deis coorlofd is: dairtci!;cn ftaat het ook zijncn Staatsdionaars vrij, zicli, even als de Vorst, met ccnen gcpluinidcn hoed, nice goiid of silver omboord, te dckkcn. Gc- mccnlijk draagt mon cenen hartsvangcr of houccn knodsi bij dca Staarsdicnaar is de laatlle vanivoor, en, uichoofdc van desztlfs Idockcc , een link van hoop;e waardc, Avaartoo ecn ganfche clcfants-tand en dan noc; gccn klcine, wordc vcrbruikc; hcc ccn en andcr llrckc echter niecr tot ficraad dan tot ecn bc- Icdigcndwopentuig. Ecn tabakszakje, vuur- ficcn , vuurflag en tondel bcncvcns ecn of twee tabakspijpen in een nctten houcen ko- kcr zijn bij bun noodwendigbcdcn , -zondcr wclke men hnn zcldzaam onrinoet. Nog bchoort tot de dragt dcr Grooten dc zon- nefchcrm , die met ondcrlchcidenc ficra- dcn is opgcfciiikt , en minder ilrckt oin dc hitte dcr zon le kcorcn, dan vvcl oin dc aanzicnclijkheid van den Uar.d te docn be- ^w»^^«i*«i»^^^^w^fe^; No- r ^ A U o M Y. ir bc..crkcn , toe welken het misdaad is zlch onbcvocfrcl te vciheflen. (,). De klcoding der vroiuven bcflant ult voci ";eer,h,klccn, dan die dor ,.ans , fchooa c^erzclvcr ..aak.cl en dragr cenvouwdig i.. 2ij he.igcn vcrfchcidcnc (lofFcn en doc- ken van wclkc zij fomnii.en om dc Icnde- nenHaan, en andc-rcn, naar hct pas jrcefr ' gebruilccn om de borsc en het o.eri^.c uZ dm,n te dcU-cn. De l.al.s, armcn e'n en- l<clsz,Jnmccfchclpcnverfierd, de vingers J^c oorcn z.jn doorboord met een aat waardoor de pink kan vvorden geftoken; g^;i'jk^UerookkoraIen,rcbe]penenander ,^;>'g van die dikre in dragon. Jonge n.eis- J;f f''^''' ^"^^^^^^ <^cn rnoer koralen of fchclpenom de lendencn : hmvbare doch- Zt ;::; '^r ^^^^^"^ -^ Sehcel one. Schoon de kerving en beprikking der huKl zcer algemeen is bij hunne naburon, die 2;6 e>i 34.. =.--P. Gcfch. bl. CO Dalzel In/, bl. 2p, 30. «!i fisil MMMti la D A II O M Y. die naanwelijks ccnig gcJcchc vp.n hct r.nn- gezigt vrijl;\tcn, vcrgcnocgcn zich dc JJa- liomaus met ecnc lootlrci^tc inriiijciing tiis- fchcn de wenkbraiiwen (i). IIcc voedzcl dczcr mcnfchcn bcpaalt zich tot wcinige fpijzcn ; die zij evcnvvl^l zcer fmakclijk wctcn te bcrcidcn. Met lof gc- waagt men van hiinnc zwarce foop , gc- maakt van vlccsch , of ook van viscli , met eenc vcrfchcidcnhcid van mcclgcwasfen , wclgckruid met pcpcr en zout, en vcrrijkt net palmolic, die dc boter van hct lar.d is. Deze fchotcl wordt nog tocbcrcid met een mengzcl vsn iiitgcgest zaad van wildc tamarindc» waarvan ccnc gcringe hocvccl- hcid gczcgd wordt ccne uitnuinicnde gciir aan de focp mcde tc declen. Turhjchs tarw of Mllhio levert hun brood, fom- lijds tot een flijf poddingdeeg gckookt, fomtijds met of zondcr zuurdecg gcbak- ken. Gegest Indiaauscli koorn fchaft hun al mede eenc fmakelijke pap, doch dc uirge- dopte Callavaiices^ ccne foort van Tutk- Jcke booncn, Icvcrcn hun inzondcrheid een (i) Dalzel Inl. bl. 30. .i.!«:?iViJM'»*s*ai«'ai»iai5»*5Ssaa*»SSasa^^^B«T'. D «(^.'i zccr li'rc A II o M Y. » wic en kciirl '3 ':-:;";^K0. Men n:aakc zich hoc diJ^.n- '•''V^"-^'* ^^•^■"•"'^ ten mute, van waar de rinr^-tcn ovciladcn rAjn met allcrleij vlccsch R-;-'v.frcIcc en visch , uirgezonJerd hcc ylocschvandenbullcl, hctvvelk fcluarsch 1.S coch ver^;ocd wordt door dat der clc- -^•ncn, hctvvelk ecn ;;ecr grove fpijs je- vert, en door hot vJecsch dcr hondcn, her- wdk 'cr ocregeia to koop hangt (a). Aan vcrlcvvikhin^cn ontbrcekt hoc geens.ins in ct'i^. I:;n.l, waar ar-anasfen, melocncn . oran- jeappcLs, Jimoenen, Guy.:,.:, en nndere vruelucn in ovcrvloed worden gevon- ^•"^n C3). InzondcrlKiJ hccfc men' hicr J-.^-J..l|c ook ciders in .Africa , cenc zccr I^'^^nge vrucht, die i„ allc dcclcn, behal- vc i„ de kicnr. naar ccne kleine olijf gc- Jijlvc, zijnde danker rood , hi) den flcel '" ^^''^' -''^ ov.r,^aande. Het vlecsch is vast en fmakeioos en de pit hard, als van de oJijf, nuar, eene of mcer dier vriichten gekaauvvd hebbende , weJke men daarna " uit- 0) n.r.zEL fnf. b!. 43,^^ ^n 4. (O OAr.zELlnI. b!. 5. Gcfch. bl. 2 = 8. I •! 1 y;- 14 D A II O M Y. iiltfpuwt , doch ook fchailcloos dnor- flikc, procfc dc ton;; den azijn als zocicn wijn , linCen als rijpc gcurifrc cliina's rp- pc'is, en dc wrnngllc vruclncn als dc ik\'c- lijklle. Vocdzd of drr.nk , die pccn zuur in zicli hccfc , ondcrgaat in den fiiaak dczc vcrandcring nice ; alio ziircn dair- tcpjcn lattn nog larg dicn gciiri,;; zoctcn fniaak na. I\Jct doze vniclit maikt men ccne pap fr.iakdijk, die van tc cudbakkcn brood gcniaakt en Gtiddoa gcnocnui vvordr. Do plant zclve van dczc zondcrlingc vrucht , die liare hocdaniglicid allccn in harcn natuin'luiat bchouJt , zondcr inge- Icgd , gcdroogd of bcwaAid te kunncn worden , is ccn alcoos grocnc hnog rp- fdiictcnde hcestcr, wicns jonge bludcn naar die van den oiijf gclijkcn, en wicns vruch- ten in riosren al'liangen. Ilij wordc yhfa- hah door dc Dahommu en Cerafus Oxy- glyvtis genocmd in dalzel's gefchicde- nis (i). Dc landbouw wordt niet vlijr en ovcrlcg bcocfendi IVIen tech Tanis y aardappcls van fi) Vi ^\.?.v.■L In!, bl. 6 — p. VoorrcJe b!. VI en ViJ. -vy'-;.>^w.fC':'e'ii^^-i&tl^S^T^--S.;r^=-, IT D A II o M Y. jg van twee Jcrlc;;eroort, dc Casf:U-j o( C'^. .h'va ^n ISIaniokn , wcr kidcr pi:uu cloo- dchik ,s voor varkcns en andcrc dicrcn rn:^r vvicr anrclvrucht ecn grof mccl Icvcrl toe. Rcwoon voeJzcl als brood gcfchlkt CM in hngcland ondcr den naam van Tapil ca, nls hdl.aa>n in tering.lektcn. duurver- kocht. J)o Viamano^s en nammen behoo- rcn nl mede onder do nicest nan^rekv.oekte gcu-asfen. I\]cn plant tweemaal in hct jnar bij de Jentc- en dc hcrtVt -nachteveninir, navvelkcce rc-entijdcn plaacs hcbbcn ; en "len oogst twccmnaldubbeld, want, korc na dat de HLhs opkomt, plant men tnsfchcn cJerzelvcr rijen Callavances , hetwelk een Irani aanzien aan de velden gcoft 0) Ilet kunst- en handwork der Dahcumn overtrcft de verwachtini; , woikc bij dc i-u->vhud hunncr gcrccdlcbappen nict' daa Z""- gcring kan .ijn. Op himne jompc Aveefi^etouwen bereiJen zij katoenc lijwa- clen,aardigen dnm-.aam genoeg,om 'erhan- del in te knnnen drijvcn met de Europeen. Derzelver verwen ftaan het wasdhcn zeer wel uiti hiin blaauw vooral vcirchiet wci- (0 Dalzel I,)I. bl. 5, 8, p. nig. M^ t€ D A II O M Y. nio;. Zij woven ook lijwadcn van palm* bladcn, mccstal door hun j^jcdragcn in ilcr- zelvcr naturclijke kicur , ice hougcr dun JVdtiUnsrs. De blaasbalg tot hunnc fmc- derij bclhat iiit twee ledcrcn zakken, met cencn llok in hot midden en den loop van een geweer nan het cind , door welks ge- durigc ophab"ng en indrukking zij kracht genocg aan hct viiur wetcn te gcvcn, om twee (lukkcn Ijzcr aan een te zerten en rict ilcchis het gcrccdCchap voor den land- bouw, maar ook timmermans gercedfchap zoo wel als krijgstiiig, te vervaardigcn. Men treft ondcr hun ook velc kopcrllagers cnzilvcrfmeden aan, die het gcvcst hiinner houwers,hunnearmbandcn, ringcn en andere fnuisterijcn vervaardigcn, waartoe zij fmclt- kroezen van eigen maakzcl gebruiken, ge- lijk zij ook in dc pottebakkerij bcdrcven genocg zijn , om zich aarden potten , om fpijs te kokcn, waterkriiiken en andcr keu- kengerecdfchap tc vervaardigcn (i). D« kalabas vcrvult echter zecr vcel in liunne buishouding, hetgeen ciders dc pottebak- ker, glasblazer en kuipcr moetcn leveren, want 0) Oalkvi, Inl, bl. 41, 49. -:i^^K*i6«l*5^Sr D A 11 O M Y. »7 want ,m telve dicnc -n focp en andor. %svoor; ook dicncn zij eoe hortols en ^nnkrchalen,cndccvorgn,occ.dicron" 2011^ tot vvasclitobbcn gchmikc C.> Schoon mair welnig van dc rivlcr T.V^ vcrwijdcrd en in gcdorfgcn rtrijd met da bcwoncrs van dcT.elvcr boordcn en vnn do onku„d.gindorchecpvaart,d.t.ij,con/J. "" ''''''' '' ''^''^"'•^^n en in govechten te water zoo onbeduidend xij,, als vcrfchrik. S cir '""" "'"" " '" "^'"^ '' Hot ganfcbc bodtiur dcs rijb i, ocn eon- hoofdjg knjgsbc(hu,r en de ganfchc op- pervlaktc des lands doorfnedcn met bree- dckHjgswegen,diealIedeftodcnmetdc hoofdplaats in gemeenfchap houden en 2ich u.tftrekken tot nan do zccknst. De- zelven zijn dwars door .ware bosfchen he- gcvulde d.epten , en met br.g..cn , van hofden geraaakt, vereenigd over de moe- VI. Deel. u ra^ «rr i8 D A H O M Y. rasfen. Hct onderhoud dier wegen is den onderdanen aanbevolcn , naar de maac van een fnoer van licn roeden voor derzelver brccdte (i). Do troonopvolging gefchiedt bij verkie- zing uit des overleden Konings zonen door den ceiften Staatsdienaar , den Tamagan , en den Opperhofmecster , den Mayhou. De oudlle zoon is wel fteeds de vermoedelijke opvolger, maar kan door hun , wcgens lijfs- gebrek of ondeugd, worden voorbijge- gaan (2). De krooning gefchiedt daarna in het open veld met vele en fchrikkelijke plcgiigheden , bij welke gelegenheid de Koning bekleed wordt met een fijn en kost- baar kleed ten teeken van zijn opperge- zag (3). Na de afhankelijkiieid dezer ver- kiezing is 's Konings bewind eene volftrek- te dwangregering, die geenen middenftand tusfchen den Koning en den flaaf in de na- bijheid van zijnen perfoon overlaat, zijnde de eerrte Staatsdienaar even zeer verpligc, als de geringfte onderdaan , zicli in zijne te- (1) Dalzel bl. 29(f. (2) Dalzbl bl. H7, i<J3 en is. (3) Dalzel bl. 387 en 3i)i. M ^T^vm^:'* D A H O M y. ,p t^g-^nwoordightid «r n.dcr to wcrpcn on ^.jne willckeur over perfoon en ci^endom .0 ert„,„en (,). De geese eencniidelijke en weerlooze gehooraamheid m„ |n,„„en Oppervors, beheerseht .lie de Z)«/„„«,„ ook zoo fterk , d.u hunne gefchiedenU naau«eiiiksee„voorbeeMva„|e„,„,,:;'! It-ind of onttrooning opicverc (2). Ni^. n.or e« de Koning ,„ ,,„ opcntaar, n,en w.i zelfs „,e. weten , dat Mj in zoo verre mar gewone mena-hen gelijkt, dat hij voed- eofookflaapzonbehoeven: daarcege- f '""" "'J '''^>' g«»«ins , openliik ,e ^ nzen „„ blijk van .ijn, g,,,„J., ^„ v/ngl,e,d ,0 seven C3); ook is Mjnietaf- • k«"g, on, gezieo te worden, als hii dnnktC4). -s Lands rehatkisc is zijncigen' don. ; zij wordt gevuld door vrijwillige gif. «n der onderdanen ten tijde Jcr feesten, -iiaar heeft ook de inkomften van rollen op de koopmanfchappen , van den prijs der verkoeh.e krijgsgevangenen , en van de ,, . _ fchac- ^O DALZEr, r,ii. bl. ir, ^f^) ^^^^^u Hi, bl. ,6. Oefch. bl. ,.o, (3) Dai.zel Inl. bl. 2.13. B 2 m, ■!,;"'"!■:! ' 90 D A II O M Y. fchnrtin;; der ovcrwonncne volkcren; waar- uic dc Koning zijnc hofhouding bckostigt, opcnbare wcrkcn bctaalt, zclf zijnc fchac- tin^^ atin magiigcr nabiircn afgccfc, en ovc- rigcns met cenc milde hand uicdeelt aan de giootcn dcs rijks en zelfs aan geringerc on- dcKdancn, zoodat ontvangst en uitgaafdoor- gaans gelijk uickomcn (i). Dc Tarucgan , dc ]\layhou , clc ^gao\/ en do gallon zijn de vooinaaniUe perfoncn na den Vorsr. Dcs Konings vvillckcur ftrckt zich zclfs tot hec Icven van den eer- flen niet uit , fchoon dcze hetzclve tcl- kens bij zijne hulde daaraan onucrvverpt. De Tumegan helpt den Vorst in het rijka- bcfluur, dc IMciyhou xorgc voor alle pleg- tigl'.cden en buitcnlandfche bctrekkingen, de /tgaow is Opperbevelhebbcr van het le- gcr, dc Jahou is Opperregter en Opper- rer.tnicester tevens ; derzelver verkiezing, aantUllirg en afzetting llaan gehecl aan dea Vorst (2). De Koning bccft vciTcheidcne paleizen van zuik ccne uitgebrcidheid , dat elk fchicr (1) PAi.zRn 111!, bl. rj— 22, (2) Dalzsl bi. 210. 11 f <mm D A II o M Y. .1 rcliior ecne vierkante E;;gc/fc/is mill gronds bcnaat. Een niuur van kiei, om- trent twinti;,r voet hoog, omvanjt zullc ccn paleis; in hec midJcn vm c!kc yijdcj van dit vicrlcanc is een wachrlniis, met net gcdckc en mot bckk-encclcn bc;^ct; rondoiu de binncnplaacfcn tusfchcn de gebuavven, waaruit hct paleis vender bcfhat, zi]n gul' ierijcn onder rictcn nfd.kcn ; de vlo-'rc.i dcr biiinenplantfon zijn de gcvvone -rond. »nr.ar dcr gallerijen zijn vas^getredcn klci- hwcn ; de ramir is op ibmmige plaacfon met ccne foort van pijpaarde gcwit. Mid- «cn in dit ganfche geboiuv ftaat ccn gcaicin van twee vcrdiepingcn , omtrcnt dercig of vcertig voct hoog, bctvvclk meer tot praal dan gebruik fchijnt. Dc allerbinncnflc dee- pen des koninijlijkcn verblijfs wordcn zcld- zaam door iemand andcrs betredcn. Dal- ZEL werd eenmaal tocgelaccn tot 's Ko- nings flaapkamer, bij 's Vorllen ziekte, en vond hct ccn afgezondcrd rond vcrtrek van omtrcnt achtticn voet middeliijns, met een I<cgclvormig rietendak en gcwitre muron van klci , en omringj door cencn muur van drie voct hoog, rondora gclicci bezct nv mcnfchclijke bclikcnceleu , tcnviji dc h. B 3 gang .* I ,'| I ijf , I I ii ]) A H O IM Y. 11 gang met kakebecndcren gcplavcid was. De rustbnnk was van Eiiiopecsck maakzcl ; eene kleinc tafel , kist en twee of drie ftoc- len maaktcn het huisrand uit ; de vloer was met een klecd bcdekt (i). Schoon zelf zich nimmer larende zien bij hcc gcbruik van fpijs , onthaalt hij de Europecrs ^ die hem bezockcn, zeer gast- vrij aan den disch , meniginaal in zijne te- gcnwoordigheid aangerigt, fomtijds onder dc gallcrijcn van zijn hof, fomiijds in de opcnc lucht op eene van dcszclis binnen- plaatfcn , wanneer groote zonncTcbermcn boven hct hoofd der guscen worden gc- houden. Voorzien van koks , die in Ettro' pa of aan de Europefcke ftichtingcn langs de kust hunne kunst gclcerd hebben , is hij zelts in (hat , zijne gastcn naar de wijze hunnes lands tc ontbalcn. De tafcl is ge- tl-l>.L met ccn nicuw dock, an dien cinde gefnedcn en voorzien van mesfcn en vor- ken met zilveren hcchten , en de fpijs wordt in'fchotcls van tin of aardcwerk opgebragt; de Cabocel'rs , go]\']k de Grooicn van JJalw- 77iy genocmd v.'ordcn, — naar den Pontigt;- (i) D.^LzcL In;, bl. 22 — '.C. I> A II O M Y. fl3 fchen naam Cabfcsiro, een hoofdman(i) — en de waarfchijnlijko Troonopvolgcr zclf, plaatfen zich op den grond naasc de gas- ten, die liun van tijd tot tijd ecnigc fpijs toerciken, wcike zij fteclsgcwijze zondcr mes of vork gcbriiiken C2). Het gansch onthaal van Afgemrdlgden dcr Europefche llichtingcn aan de kustlbijdc 2onderIing door veelvuldige blijken van meerdere befchaving tegen de cigene rinv- hcid en wreedheid dcr Dahomans ondcr- iing enjcgens hunne overweldigde naburen. N o R R I s , een Engehch zaakgelastlgde , ondervond die in ,772. juj ^^g ^f^,,^ ^^^^ ftond bij z.-jne nadering der hoofdfhd be- grocc uit naam van den Mayhoti en ge- vraagd naar den dag zijner increde, cm met ftaatfie te kunnen ontvangen worden , wwr- toe de Mayhou en andere Opperhoofdcn met een talrijken en gevvapcndcn (loec hem te paard zoudcn te gcnioec njJen, en hem, ondcr do llhaduw van grootc zonnefcher- men, ecrst een gbs koud water, dnarna een klein glas ftcrken drank, cm op 'sKo- C') Dalzel Inl. bl. 19. Aant. (0 DaLZKL IiJ;. hi. 25, 27. B4 nings t I; '' ' ■ t m .III; h III r'i ,1 ,!»': '■" iinjjj». LHi<WPHi' «4 D A II O M Y. ningsgczondheid geledigd tc worden , zou- dcn aanhicdcn, tcrvvijl de gcvvapendc ftocc zichinknj.!;';vorigtingen zou bezig hoiidcn. Vijfticn kanonichoixn vcrvvclkomden hem aan de poort van Ahomuy ; de vcrcrckken dcr blanke licdcn vvcrden hem in 's Konings huis aangevvczon ; en ccn Ondcikoning noemde hem ii-; 's Konings nanni wclkom, weike bclccl'dheid gcvulgd werd door een gefchcnk van fpijs en drank van 's Konings wcgc. Den twcedcn dag na zijne komsE had hot gt.hoor plaats. De Ulayiiou onc- ving hem aan den ingang van de ccrlte hofpoort. Aan clke zijde van dezclvc lag ecn versch afgchouvven mcnfchcnhoofd met het aangczigt op den grond en den hals naar den ingang gekcerd. In het na- burige wachthnis vvarcn vecrcig vronwcn, met fnaphaanen en liouwcrs gcwancnd en twintig gefncuenen met bUmk-j ijzcren roc-* den in dc hand. l)c Blaylion gckiJde den Gcz;ant over cone binnenplaat;; naur ccne nveede hofpoort, wicr ingang even ver- fchrikkclijk was. Ilicr wierp zich dc I\Icy- hou tcr naido en kusehtc dxn grc^nd, waarop de dcur door eenc vroiuv t'-cD- pcnd Vvcrd, die d^; in_ai^^ vv>-\s v^.or con ivvce^ iiiijjj^i Li»mi9ii|< ■«' I hem corn, DA II O M Y. 25 twccde binnenhof , vvnar men 00k do Ta- mcgan vond, die met den ]\Iayhou nicer- inalcn den grond kuschce , op wclkcn nu zes menfchcnhoorden voor ccne derde iiof- poorc iagcn. Dczc gcopend zijndc vond men, al vvedcr op eenc binnenplaats , den Konin^r, gezetcn op eenen Itoel, met kar- ino//ijii flimecl bckJced en met goude franje vcrfierd, en gcpkuist up cen tapijt , on- der ecne ruime en koele tent. j:)c Ko- niiig rookcc tab.k , had zijncn gepluini- den en oniboordcn hoed op , was in cenen Joslen tabhard van karniozijn da.nast, met gele pantoireJs aan de voecen , om- ringd door verfchcidene vrouvvcn mec wauijers cm hem tc verkoclen , en paaii- wenveders. om de viiegcn te verja-'cn. eenc andere vroiuv lag gcknield voor hcni niet eon gouden kop voor zijn fpcekzel. De Tamcgan en M^^jhou kiiscluen iiu voord b!i herhaling den grond , naderdon denKoningal kruipendc, en zidi ccJk.ns eenc mcnigte llof n.cc dc bcidc handen op hct hoofd vvcrpcude. De Koning vergc- noegde zich met de buigiug van hct Ge- zantlchap, wees hetzelve ecn gedoeltc aan, dronk hct ccne tcng brandevvijns toe, ver. ■"5 nam ,: ''I !»i ^ %6 D A H O M Y. nam naar dc gezondheid van zijnen broe- der, den Koning van Engeland^ gclijl< hij hem noemde, en ontving de gefchenkcn. Hoc gefprek word door tolken gevocrd, die gccn woord van den Koning ovcr- bragtcn zonder tclkens ecrst den grond te kiisfchcn , hetwclk bij alle herhaling of ovcrbrenMin]; van 's Konings woorden of bcvelcn altljd en bet ganTche rijk door pilars beef:. Den volgendcn dag wcrd bet Gezantfchap onthaald op bofvcrmaken, in fpel en dans bcftaande , doch zoo go- varelljk voor de danzers, dat bet uitglip* pen van icmands been hem met zljncn val terdonJ zijn boofd deed verbeuren, wor- dcndc dit als zoo onheilfpellend aange- zien, dac bet lerftond door bet flacbtoflcr zelf moet worden afgcwecrd ; de dans gaat daarom even onverhindcrd voort. Tvvec- honderd en vijfrig opcnbare ligtekooijcn vervingen dit Vorftelijke bal. Eindelijk had cfin opto^t pJaats van 's Konings vrouwen, tusfchen de drie en vierduizend in cral Tot de grootbeid van dit fcesc bchoordc ecn zevental perfonen, veroor- deolJ, om den volgcnden dag te fterven, en nu aan hooge palcn gebonden, die in den -& D A II O M Y» a;^ don grond wnrcn gcHagen , met oven 7.00 vcel paardcn tegen zich over, op de/elfde wij^c vas'gemaakt en tot hct ;ccllde lot gclchikc. Verfchcfdenc dagcn gingcn on- dcr gclijkfoortige plegtige omgangcn en danzen voorbij , alien aan elkandercn gc- lijk in wrcedheid , zijnde telkens de in- gangen dcr hofpoortcn met nieuw bloed bcfprcngd en cen zckcr aantal flachtoffers de akclige getiiigen van alle dc feestver- tooningen. Met middagmaal wcrd door- gaans op eenc marktplaatsgehoudcn, wer- waarts men zich in plegtigen optogt be- gar, onder galgen door , wna.aan naakte iijken ten prooi van roofvogcls hingen. Het gansch onthaal des Ge.antfchaps ein- digde met de toelaring tot het fecst der gewoonte»(:o, gcltjk hctzclve wordt ge- noemd , vvelks verfchrikkelijkheid al hec gezag van onberispelijke ooggecuigen noo- dig heeft, om geloofd te kunnen worden. Dit feest wordt jaarlijks gevierd, duurt verfcheidene weken achter een en ftrekt bijzonder tcr verecring van 'sKonings voorouders , wier graven met hcc bloed CO n.M.zRt. bi. 20(^—241, • I'h;i| nti i )i|!J'm|| a8 D A II O M Y. vnn mcnfchcnofTcrs wordcn bcfprcnp;! PA) de aannadcrinj^ van die fccsc bcgccfc ilc Koniiig zich raai de oiulc lioofdftad y//'o- tney , waar de koninglijko graven zijn , tcrwijl hi) zijnc bodcn , Ilnlfhoofilcn \\c- nocmd, omdat zij half kaal zijn gc^fcho- rcn , aan de Bcvelhebbcrs dcr Europcjchs bczittingcn langs dc kust afvaardip;t , oin zo tor dit t'ccst tc noodii^cn. Z\] , die die aanncinen brcngcn gcfehcnkcn mode, wcl- kc door tcgcninften van gclijkc ol' nic. r- dcrc waardc v/oiden bcanavoord. Oni dc i vicrden dag of wd clkcn marktdag hccic €cne vertooning van dlt fccst plaats, tot hetwtlk in de tusfchcndagcn alios in ge- rccdhcid wordt gebragr. Ecn dicr dngen wordt aan zang en dans beHced; de licde- rcn vvorden door zangcrs vt;i herocp voor dc vuisc weg gczongcn en vcrniclden door- gaans 'sVorlten lof; ecn andere niarktdag wordt doorgebrngt in ecn aigcnicen volks- onthaal op 's Konings kosten; dan wcdcr vcrmaakt men zich met allcrlcijc fpcivcr- tooningcn, welk allcs cene ganfche maand duurt ; cindelijk hccfc eene gelchcnkuic- dceling plaats , die van cen hoog, daartoe opgcrigt , tooneel gefchiedc. llctzdve is jond* I> A II o M V. 29 ron(!oni bchan;rcn met allerleijc nofTon ea dool<cn en vcrficrd met wimpcls en via.- gcii en kostbarc zonncfchcmicn ; do mc- n.p;tewordc van hcrzelvc toe op zekcrc, at!f«nd gcwocrd door middcl ccncr doom- hog ; voorcs is bet vol^rchpdd met al- lcTle,iogoedcren,aI.sf.ocrcnvantwecdui. zend CW/vV-rchoIpen, llukken v«n rond- cnz.l.cr-lal<cn, .ijden nollbn , kon.aiihoe. ron, ^//r./../i7;^ ly^vaten , nrc^zillchc ta- bak rabakspijpcn , bottels voor ftcrke dranken en andcrc artikelen mccr. De Ko- ning zclf beklimt met alle zijne Grooten dit tooneel , vcr;^»nt elk hnnncr do k'^us van ecne der kostbaarheden, werpc daarna een fnocr van Cauris ondcr de mcnigte en wordt daarin gcvolgd door de overige Op- pcrhoofden , die allcs over de leunin.r L tooneels wcrpen, bebalvcn eenige Cauris. rnoeren, die bewaard worden voor enkelde gunaelingen , zich tusfchcn het tooneel en de heg bevindende. De meuigte zwoegt en drinat en vecht m onderiing, om zich deze giftcn toe te eigenen, mnar, bij die gclcgenheid zondcr wapentuig zijnde , zou cr gccn bloed gcdort worden, indien men n.ctwreedgcnoegwas, omookeencn,aa« ban- n :M 1: ' i <;" ff a. r 30 D A 11 O M Y. iiandcn en voctcn }i;cbornlon, nicnsch on- tlcr den hoop tc wcrpen , gclljktijdig met cenen gemuilbandcn krokodil , benevens ccn koppcl gekortwlekte duivcn, hctwclk dc fchrikkelijkftc verwarring en blocdgie- rlgde wocsthcid voortbrcngt, daar elk zich beijvcrt, om ecn gedecltc dezer olTcrs mag- rig te wordcn , waardoor die cllenilcling zoo wel , als deze dicren , fpoedig vvordt van een gcfchcurd (1). Oorfpronkelijk is deze gewoonte eene godsdienltigc inllcl- ling en geenszins een willekeiirig verniaak , hetwelk tc noodigcr moet worden opge- merkt, wijl daardoor de onmcnfchelljkhcid cenigzins verminderd en de verkeerdheiJ des begrips nieer beklagelijk wordc. Door deze gewoonte vicrt men den lijkdienst der ovcrledene Koningen , vvier graven de tijdelijke Troonbezitter jaarlijks moet be- fprengen met menfclicnblocd , en wlens menfchelijkbeid alzoo , hoc vrcemd het ous 00k klinke, lof verdient, wanneer hij dac offer flechts toe ccnen mensch begaalt, en daartoe geenszins de onfchuld of dc vicem- (0 Dalzel Iiil. bl. 33—40. Gcfcli, bJ. *55— 257. *iiSsfi^? w •^sm D A II O M Y. 3, vreemdcllngfchap , maar hct raisdrijf of de vljandfchap vordcrt Ci> Gcliccl andcrs gaat hct toe bij het -ovcrlijdcn dcr Koningcn. Op het oogcn- bilk dac de Koning dc gccst gccfc begin- ncn zijne vrouwen het allcrrchrikkclijdst bediijf; ccrst vcrmorzclen en verniclen zij al hct hiiisraad, kostbaarhedcn , gerccd- fchappen en alios, wai haar of den overle- dcn bijzonder hceft toebehoord , waarna zij elkandercn om het Icven brengen. De- zc vcrnieling en moord zijn niet te fluiten voor dat de opvolger benoemd is en bezic genomen hecft van den troon (a). In 17RP duurde dit fchriktooncel twee en een halvcn dag. Vijfhondcrd vijf en negentig vrouwen werden bij die gdegcnheid door harceigene gczellinnen vermoord, dat is, voigcns de bcgrippen van dat volk, afge- zon- Ci) R. NORRis woondc dit feeit der ge- wgouten bij i„ ,;,-a. L. akson, BrincA Gou- vcrneiir vnn fry^.„i ^ gedurende 27 jaar, matkt van hetzclve b.zondere melding voor de jarcn >?S8, 1798 en 179,. D/.LZEL, deszelfsop. voider in dnt IJewind , hceft beidcr aanreekeniu- gen verzniDeld en mer zijn gezsif bekmchtigd. CO IJalzel Gefctt. bl. 2^1— fl(j3. i.: k k 'I 1 , 1 II S9 D A H O INI Y. zondcn , om den overledcn in dc nnderc wcrcid ton dicnile te ftiian Q"!). Tn] 'sKonings uitvaart, die hinncn drie uren na dcszclfs dood reeds door dc CabO' ccl'rs wordt vcrzor^d, is het ganfche rijk in oproer ; hot voik (Inat zich op de borst , wcrpt zich op den grond en fchijnt zinne- loos van rouw ; vcrwarrinc; en rcc;criiip"- looshcid hcerfchcn aloni ; elkwapcnt zich en allcrlcijc gewelddadighedcn wordcn ftralTcloos gcplcegd. I let lijk wordt vervocrd naar het palcis te Ahomcy en aldaar begraven. Allen, die in het oproer Iheuvelcn , worden in het zclfdc graf gcworpen. lichalve dezen wordt een groot aanial menfchen Dpzettc- lijk daarcoe omgebragt, tcrwijl het eerllc bezofck door den Troonopvolger bij zijns vadcrs graf eenen ganfchen vvcg van bloed aflegt. „ Om mijnen vadcr te zien, wil ik den geheelen weg over door bloed tre- dcn :" was het woord van den Troonopvol- ger in 1789 , waartoe hij agt en tvvir.tig niansperfoncn gebondcn met zich nam , die van i:i. CO Dai.zel Gefcb. bl. ?5o, 351. — Rij de Ilc:t'.!cis verwoigdcn zich ile vrouwoii naastiie lijken hunner m;ins. i »ii^ PI D A II o M Y. 33 van afftand roc afihnd op zijn bevel ge- dood werdcn (i). ** wo?, 'f!'""'''^'' regcspleging beanc woordc nlz.„s aan dc wrcedheid van dir wangeloof. Dezelve wordt ten uitvoer r^e- bragr door de /M7..,/^,«, ,,, ,,,,^ ^'^^ don half gefchoren kruin bckend. van wiens ovenge haar een half dc.ljn fnoeren ,,n aan een geregene nienfchentanden over den regter fchouder, borsr en bulk cot aan de ^nker knie afhangt. Zlj brengen dea Konmg bet hoofd van den veroordeelden in eenen zak , vvanneer het vonnis ciders door bun is uitgevoerd ; anders wordt hec op eene paal ter ftrafplaatfe zelve geileld. 13ij de veroordeeJiDg tot den dood of fla- vernij wordt altijd de verbeurdverklarinff der goederen gevoegd ten voordeelc van den Ivoning, zoo welalsde flavernij van alle de dienaars, bloedverwanten en vrienden van den veroordeelden. Het regt zelf hangt daar- bij Koo zeer van de willekeur des Konings af , dat eene oproeping voor het geregc als de CO Dalzel Cefch. bl. 2^4, S4s>^25j en 382. ^^ •'•>* VI. Dekl, q ;., ill i ' iji if Hi 4tii^S p..' S4 D A II O M Y. de aankonuJ[!;ing wordt gehoutkn voor hot verlics van vrijheid of van levcn. Hct aan flukkcn kappcn dcr vcroordeelden , hct in- flann dcr herfcnen , bet oprijten van hec ligchaani , zoo vvel om gering inisdrijf zon- der opzec , als om voorbedacht en fnood gcweld, en de onverbetcrlijkkeid dcr open- bare dievcrij flechts to midden en gedurcn- de dezc onmcnfchclijke ftrafocf cningen , vcrvuUen den geest mec le grooten wre- vel, om bij deze trekken van barbaarsch- hcid langer tc vertoevon (i). Nice min wrccd, maar min affchuwe- ]i|k zijn de krijgsgcbruikcn dicr barbaren, wijl bet woedcn der hartstogtcn blj dczelve nog ecnigc vcrfchooning yordert,die aan dc koclbloedighcid der regtsplcging niec kan worden toegcftaan. De Koning onderhoudc eene ftaande krijgsmagt, ondcr hec opper- bevel van zijnen /Igaow mec verfcheidene Onderbevelhebbers , doch wier foldij voor- namelijk afhangt van den voorfpoed barer vcldtogten. In buitengevvone gcvallen moet al, (i) Dalzel Gefch. 185—187, 3<5l — 363. bl. 134 , 125 , T I 2 ;) J ■Hii •'mmmmmmmm ^ A II o M Y. al , wat weerbaar i. , ,ich vocgen onder 2ijnc ban.eren, wanncer elk ^oceer aan het hoofd zijncr onderhoorjgcn optrekt, en de Koning .df fomtiids te veld komc aan de fpits zijncr vrouwcn. Dezen wor- den daartoe geregcid in den wapenhandef eeoefend en verrigten alle krijgsbevvegin- gen niet min vaardig. dan de mans, heb- bende hare bijzondcre veldteekenen en ei- gene no„,meJs , trompetten en fluiten.cn ftrekkende hare krijgsvertooningen door- gaans toe ccn onthaal voor Europe/c/^e Af- gezanten, in vvier oogcn zij de ^«,^2„;,„ Ich.jncn van den ouden tijd Ci). De ge. wone dragt dcr krijgsh-edon is een gras- l^Ieed, geJijk men hct noemt, van gefple- ten en aan een geweven palmbladeren, hec welk met verfcheidene kleuren gevervvd en om de Jendcnen geHagen wordc. Zij heb- ben voorts ec„ patroontas van eigen maak- «el en een kruidkoker van eene kalebas. "let aJ erleijetooverteekenen befneden; ook met allerJeije figurcn, om ^ich verfchrik- ke« D. V. bl. ,2j. ^' '^- P'^^voiT C a Hi I !| M M li I ' III t ! i ft!' S(5 D A H O M Y. kclijk voor den vijand te maken (i). Elk krijgsman hecfc van 's Konings vvege eenen jongen bij zich , om zijn fcliild, mondbc- hoefccn en veldtiiig te dragen, die, in hec veld opgebragt , naderhand de bestc krijgs- man wordt. De geregelde benden , met musketten , fchilden en zwaardcn gewa- pend, zijn zeer bedreven in hec gebruik dier wapencn. Omtrent drie duizend man , in gefchikte verdeelingcn gefcheiden , waar van elke haren Bevelhebber en krijgsvaan had , trok "Voor het oog van n orris voorbij 's Konings paleis ; vlak voor des- zelfs ingang wierpen zich de gelederen op den grond, kuschten denzelven en fpron- gen weder op met verwonderlijke vlugheid en orde , en in den tijd van twee uren vuiirden zij meer dan twiniig malen af met de volmaaktfte gelijkheid (a). Het kanoa cchter fchijnt bij hun meer een werktuig van eerbewijzing, dan wel van krijgsgebruik te zijn. IVdidden in de hofplaacs vond n or- ris twee en twintig tweeponders en twee zesponders zonder aflfuiccn , flcchts op bai- ken (i) Dalzel Inl. bl. aS, sp. (a) Dalzel Gefch, bl. 85, D A II O M Y. 