Algemene konst en letterbode
None
Een Fabrijk van groen Koperrood of Zwavelzuur IJzer oprigten. — Een middel opgeven om uit Mariner alle vlekken weg te nemen. — Den (loom van kokend water rot het bereiden van Zeep bezigen. — De mid- delen opgeven die foms de Botermaking vertragen. — Een middel opgeven om de vervalfching der Olien te ontdekken. — Boetfeerkunst in Was proeven daarvan'in- zenden. — Proeven van Schilderkunst op glas inle- veren. Alle de nog ter beantwoording openftaande Vragcn van vroegerc Jaren , nevens de hiervoren gemelde^, met de voorwaarden , waarnaar men fcich bij het • beantWoor- den hebbe te gedragen , zijn bij haren Drukker te beko- men , zullende die , welke dit Jaar voor ’t eerst uitge- fchreven en Hiervoren in hitn geheel zijn gemeld gewor- den, als een vervolg daarop, eerstdaags bij denzel veil de te verkrijgen zijn. Antwoordcn cn Stukkcn bij de Maatfckappij inteleve- reli, moeten op den tijd bij de Vraag bepaald, aan een der r effective ^ Depart cmcnteti , of aan.de Algemeenen Se- cretaris J. T. Siegel, te Haarlem ^ gezonden wor- den. 1 * t . * i ♦ « \ W m GEBOORTE-, TROUW- bn STERFLIJGTEN* VoORBEELDEN VAN LaNGLEVENDHEID. # • I Waltsch (in Bohemen). Alhier Ieeft nog eene Wedn- we 1 13 jaren oud; zij is nog zeer welvarende. Voor tfffhige Jaren lieeft zij eene Zuster, die reeds pp Jaren be-" reikt had, verioren. ’ * * * » - Amsterdam. Nog met Inng geleden heeft deze Stad eea. vrij zeldzaam voorbeeid van langlevendheid opgeleverd. Onlangs namelijk ftierf hier Mozes Gomes Carvalho, dfe in 1706 in Portugal geboren was, In 1*29 van dnar nit hoofde Van den Joodfchen Godsdienst, dicn hij be- leed , herwaarts verhuisde, en dus nu den hoogen ouder- dom van 107 jaren bereikt had. Hij is tweenjanf getfouwd gewcest, en verwekte in zyne huweJijkeu ondericheidene kin-* / ( 3i ) kinderen, zijnde het oudfte in den ouderdom van 78 jaretf overJeden, terwiji zijne jongfte Dochter nu pas 22 jaren oud is. In 1798 nog verloste zijne tweecfe Vrouw van een* Zoon, die echter kort daarna overleed. In 1804 hi) reeds In eencn nchterkleinzoon , thans negen jaren oud, zijn vijfde Geflacht ; beloopende Zijne nakomelingen thans een getal van 35 perfonen. Tot aan zijn dood had hij het gcbruik van alle zyne vermogens, zeifs bij zijn* over* lijden, miste hij nog geen’tand, nooit heeft hij zich van eenen bril bediend. Ilij dronk enkel water, fomtiids met een weinig melk vermengd, cn gebruikte dagelijks eene zeer kleine hoeveelheid fterken drank. ' » r / , , STERRE-en weeriojndige WAARNEMINGEN- W E F. R K t J N D I <? E WAAllNEMINGEN^ BUI TEN HAARLEM. .18 T 3 Junij r HARO- 'S ME- i TER. THER- MOME- TER. WIND- | STRERK. tucirrs- GE5TELD- HEID. f29. 8 * 60 Z. YV. bewolkt; Yvindrig; \snamidd. 30 Vv- 2! 7 2i. en ’savonds regenbuijen. (29. 8$ 67 Z. 0. • m 0*9* 7* 1 61 I w. z, w. 1 S 2®- 62 W. t. N. bewolkt; buyig; Yvindrlg. U9. 7\ 5<5 1 W. N. YV. ( 29. 7! 62 I W. N. W. j UKukhcit ; veel cn ZYvare 2 < 29* 7k : 53 W. t. N. regenbuijen; zeer windrig. C29 . 7i 53 1 > f29. 7l I | 62 W. N. W. bewolkt ; nicest omtrent 3 « <29. 8 68 N. YV. betrokken. ; wrodrig ; (.29. 9J | 5^ 1 N. ’s morgens regenbuijen. f3°- 0 57 N. YV. bewolkt ; een Yveinig buiiig; 4 * <30. I 64 « harde Yvind. UO* il 59- N. YV. t. N. f3°* 2* 60 N. YV. 5 4 <30. 2} 67 — bewolkt. t3°. 2| 52 — f3°« 2 j 1 57* I W. N. YV. 6 - <30. il i YV. t. Z. bewolkt; meest omtrent liclder. L3°» o\ 1 54 1 NB. Dit N°. met het Plaatje kost 4* Stoivers. Te Haarlem, bij A. LOOSJES Pz. Ter Drukkerije van V. Loosjes te Haarlem* (Lange Vecrftnuu \V. 3. N, 6.) l Digitized by Google ALGEMEENE f K O N S T- EN LETTER-B VOOR HET JAAR i8r N®. 32. Vrijrhtg den i6dcn Julij, VoJgcns KEIZER LI JK BESLUIT van den a5flen September is de uitgayc van dit YVekkblad definitief toegeftaan. B E R I 6 T E N. Parvs # Jen <iden Julij . Op heclen hield de Klasfe der Gefchiedenis en oude Lettcrkunde van het Keizer- lijk Inftitiiut hare openlijkc jaarlijkfche Vergadering on- der voofzitting van den Hr. Quatrem£re de Quincy. Het onderwerp van een der Prijsvragcn, verleden jaar onbeantwoord gebleven en toen tot dit jaar verfehoven * was: JVelke was de jlaat der Franfchc Poezij in de twaalfdt en dertiendc Eeuwen? en welke foorten van Poezij werden het meest bedefend? Onder de antwoor- den , daarop ingekomen , vestigde dat geteekend met N°. 2. bijzonder de aandacht der Klasfe, door de uitge- ftrektheid der nafporingen , welke hetzelvc bevat. De ftoffe wordt ’er met de vereischte geleerdheid behandeld; men treft ’cr verfeheiden nieuwe opmerkingen be trek- kelijk den invloed der Anglo-Normandifche Dichters op den oorfpong en de eertte vorderingen onzer taai en poezij in aan , en het voorgelte^de vraagftuk wordt ’ec U. D£el, C volt - Digitized by Google a 34 ) volkomen in opgelost. De Prijs werd aan die Verhan* deling toegekend, ten fpreuke voerende: Sainz Pox U mcstres de la gent Nos dis en fon enfclgnement , Que quanqut est en livre eterit , T est tot por nostre profit , ' Qye nus escriz riest tant frarins f Ne devices as Sarrazins , Dont Pan ne puisfe exemple train De mal laisfer et de bien fcire • {Roman *' P*rtnnt>pex de Blots MSS, de Is tStbliothique Imptr. N°, 1830. G.). Pc Schryver dezer Verfiandeling is de Hr. Roque* eort 9 Lid van de Koninkl. Maatfchappij van Gottin* fen en verfcheiden andere geleerde Genootfchappen. De rerhandeling N®. i« met de Spreuk: On le pent , je Vesfaie; 9* plus fay ant te fasfe • ©nderfcheidde de Klasfe van de overige; als derzelver Schrijver maakte zich bekend de Hr. Benoiston de Ghateauneup. De (Ioffe der andere Prijsvraag was : Dot men opfpo- rcn zou 7 al wat de oude Schrijver s en Gcdcnklcekencn ons wegens dc Gcfchiedenis van de vcstiging der Griek - fche Volkplantingen kunnen Iccren , zoowel die , vtelkc 9 tiit cenige Steden van Griekenland voortgekomen 9 zich in hetzelfde land ne der floe pen , ah die 9 we Ike zich in andere landflreken vestigden; dal men zal aatrwijzcn het tijdperk en de omflandigheden van de vcstiging dier Volkpl ant ingen , en dat men die zal Iceren kermcn , w el- ite of vernicuvfd of vermeerderd zijn door rolgende ver - huizingen , die , wclke door verfchillcnde Steden daar - geflelct zijn , het zij in hetzelfde tijdperk y het zij in latere tijden en eindelijk de Volkpl 'ant ingen der Volk - plantingcn. Ingevallc men de St ad Rome als eenc Griek fche Volk - planting befehouv/de , is men ontheven van wegens dc Volkplantingen uit haren boezern voortgekomen te fpre ken, / Ook Digitized by Google I < ss ) - ' Ook op deze ontving de Klasfe verfcheiden Veirttifti* dellngen ter beantwoording , onder welke zij die getee* kend N°. 2. de voorkeur gaf* Hare fpreuk is : filv oLv kbit si tot T pvi'xA , net) fieri fecCtat , yi'jttf* txi rig ttyodovg xxl rig fierxvxgireig rvv£0yJ9 rtiv re fietp* fiipoov sifLot , jcjti r<£y EAA;jya>v f/y/ ypytretfiiv uu irpbg rfy Ti?g xWorptxg K&t&xTvpw xKk& xxi rpb ru5y Tpwi'x£v fy rtLbtsu T() , re yip UeKatryui/ jjjy (pvtov , xa) roly K*t/xtfya?y , xa) AsA^yuy. (Strabo XIL p. 572 C.)* Deze Verbarideling dfaagt blijkefl Van zeer gfondlge ett uitgeftrekte . kunde en vereischte eenen nioeijelijken ar* beid. Niets heeft de Schrijver verzuimd, om allcs bij- een re bfrengen , Wat men in de Schrijvers en oikle Ge- dcnkteekenen nopens de ftichting en gefchiedenis del* Griekfche Volkplantingen kan opfporen# De talrijke bouWftoffen, door hem verzameld, fchikte hij in eene zeer goede orde en zijn oordeel is altijd juist en toont een opgeklaard Verftand* Den Prijs aan deze Verhandeling toewijzende* mag de Klasfe zich geluk Wcnfchen dit belangrijk onderwerp te hebben opgegeVen , daar zij langs dezen weg aan de Lettcrkunde een werk verfchaft het geen haar ontbrak, en bij uitftek nuttig voor de oude Gefchiedenis zijn zal. De Schrijver van dezelve is de Hr. Raoul Rochet- te , Hoogleeraar bij het Keizerlijk Lyceum * Voorts werd door den Hr. Ginguen^ in deZe zitting verllag gedaan wegens de werkzaamheden der Klasfe ge- durende het afgcloopen jaar , Waama onderfeheiden voor- dragten plaats hadden* De bellendige Secretaris der Klasfe, de Hr. Dacier, las een Levensberigt Van den Hr. Ameilhon ; de Graaf de la Borde eene Verhan- deling over de gebruiken en zeden der Duitlche Rid- ders gedurende de middeleeuwen ; de Hr. Amau- ry Duval eene over het Hekeklicht aan Sulpicia toe- gekend, voorafgegaan van eenige navorfehingen nopens de Vrouwen die onder de eerlte Keizers te Rome de Letteren en vooral de Poezij beoefend hebben; de Hr. Bernardi eene over den oorfprong der toonceimatige Vertooningen en de Wetten betrekkelijk het beltuur der Schouwtooneelen te Rome; de Hr. Boissonade ein- C 2 . de<* ( 3<* ) delijk eene over de Brieven van Diogenes den Cy* fUCUS * Bij deze gelcgenheid wcrd als Priisftof voor de jarert 1814 en 1815 door de Klasfe opgegeven: De gcfchicdc- tiis der A lex and ry nfche Sc hole , federt haar begin tot de ecrjlc jaren ran de Derde eeuw der Christelijke tijd -» rekening . De dingers - den Prijs , mocten den ftaat der Wetenfchappen , Letter en cn der irijsbegeer - dn deze School , gedurende het aangeduidc tijdperk 9- met den tocjland derzelfde kundigheden in Griekenland en de vcrfchillende dcelen van het Rijk , Alexan- der gcflicht , Verge Hi ken ■ 00k de oorzaken der ver- f chi lien , wf/fc cfc Alcxandrynfchc Scholc kenmerken 9 opfporen , voorts doen zien , /fod oorzaken den growl tot de leer der nieuwe Platonifche IVijsgecrcn gelegd hebhen, De Prijs bdlaat in eene Medaille ter waarde van 1500 Francs; de antwoorden , in het Fransch of Latijn op- gelleld , nioeten fliptelijk voor den illen April 1815, van biljetten, fpreuken enz. als naar gewoonte voorzien 9 inkomen , zuilcnde de toewijzing op den ecrlten Vrijdag van Julij in 1815 plaats hebben- Bij Keizerlijk Befluit van den 13 Junii 1. 1. heeftB het Z. M. den Keizer en Koning behaagd, aan Mevrouw de Gravinne Lagrange , uit hoofde van de groote dienften , welke haar overledcn echtgcnoot aaa de Wetenfchappen bewezen heeft, een jaargeld van 6000 Francs toetcilaan* EtBuRG, den ylen Junij . Op den aSften, Qpften en 3i(len Mei 1. 1. werd het gewoon voorjaars-examen en promotie der Leerlingen van het bloeijende Inflituut alhier gehouden, hetwelk Z. Exc. de Ilecr Rijks-Graaf Senateur van Kinsbergen, Stichtcr cn Befchermer van lietzelve, de Heeren Riddcrs van Stralen en Hooft, Curatoren, en ccn aanzienlljk getal van ge- leerde tochoorders met hunne tegenwoordigheid wel hebben gelieven te vereeren. Op den 12 81 ten werd van acht tot twee uren examert gehouden 9 in de Franfchc, Engelfche, Iloogduitfche en Holiandfche , en van vijf tot zeven uren in de Grick- fche en Latijnfche Talcn. Op den 29llen werden de vorderingen der Kweekelin- gea Digitized by Google C 37 ) i gen onderzocht in de Aardrijks- , Reken-, Stel-, Meet-i Natuur- en Zedekunde, de Natuurlijke en Algemeene Gefchiedenis ; de gemaakte Teekeningen werden be- fchouwd, ert des avonds htinne bckwaamhcden in de Muzijk gehoord. Op den siftcn des ’s morgens kwamen de Directie, Leermecsters en de Kweekeiingen in de Zaal van bet Inflituut te zamen, en begaven zich, voorafgegaan van twee voortrefFclijke Jongclingen, die het Grootbock van Verdienften drocgen, op eene plegtige wijze naar xle Kerk, ahvaar zij met Orgelmuzijk ontvangen werden, die door etn Symphonic afgewisleld werd, bij het bin- xienkomen van Z. Exc. den Heer Rijks-Graaf Senate ur van Kinsbergen , afgehaald door de Directie en ver- gezeld van den Heer Maire der Stad. Nadat de Rector van de Latijnlche School, Mr. H. Hoefhamer, met eene korte aanfpraak de plegtigheid geopend, de oorzaak van dczeive, en het te verrigtene ontvouwd had, bcklommen, onder afwisfeling van een keurig vocaal en inilrumentaal Muzijk, waartoe zieh het Zang-Gcnootfchap wel inede had gelieven te verle- digen, vier Kweekeiingen na elkander volgende het Spreekgeftoelte , waarvan A. C. J. Schimmslpennink. van der Oije, eene Rcdevoering in de Latijnlche taal deed ,, over de Vaderlandsliet'de J. J. Weimar in de Hoogduitfche taal „ over de pligten, welke Kinder ren aan lunme Ouders en Vrienden verfehukiigd zijn,” G. Roozeboom in de Engeliche taal ,, over de Op- voeding,” en P. J. Gilenbroek in de Franlche taal ,, over het geen ’er noodig is, om met cer zijn t’ortuin in de wereld te makcn.” Waarna de Secretaris van 't Inflituut, de Heer R. O. 11. van Manen de voorle- zing deed van die Kweekeiingen, die iji het leerjaar en bij het gehouden examen het meest in vorderingen uit- gemunt hadden, die in het Grootbock van Verdienlten fngelchreven en met Eercprijzcn begittigd zouden Wor- den, welker uitdeeling gelchiedde door den Prefident van Curatoren, den I leer Ridder van Stralen, en .waarvoor in verlchillende Talen op de bevailiglte wij- ze bedankt werd door die Kweekeiingen , die den eerften Prijs of Medaille behaald hadden , door de jneeste vorqje.- ringen in een der Talen, Kunsten en Wetenfchappen geinaakt te hebben , 200 als i\ J, UiknbrQck in de • C 3 ’ Griefc C 38 ) Griekfche taal , A. C. J. Schimmelpcnnink van der Oije en S. P. C. Cambier in de Latijnfche, //. L, JVytine , J. Jarman en P. Fiers in de Franfche, N. //, Boerrigter in de Hoogduitfche , G. Rozeboom in de Engelfche en IV. A. Vos in de Hollandfche taal , J, H . G. de Vos van Steemvyk in de Aardrijkskunde , J» J' Weimar in de Rtkenkunde, W, Top in de Stel* kunde, R . G. B. de Vaynes van Brake l in de Meet* kunde, J. Frouin in de Zedekunde, G. P. C. CouP baut in de Natuurkunde , A. S. Nyzingh in de Natuur* Ipke Gefchiedenis , A. S. Krudop in het Teekenen , H. A* P. van Dompfelaar in de Muzijk, Ook in dit leerjaar hadden twee JoTigelingen , met name P. J. Ui * ienbrock en A. C. J. Sc him melpetmi nk van dcr Oije , £00 bijzonder in verfchillejide vakken uitgenuint, dat die tot eene onderfeheiding in de Klasfe van Eer ge* plaatst werden, bij welke gelegenheid de Heer Prefident hun een gepaste aanfpraak deed, hun den verdienden lof toezwaaijende , en Z, Exc, de Rijks-Graaf Sena* teur van Kwsbergen hun eigenhandig met het Eertee* ken vedierde, hun aanfprak, aanmoedigde en tot een voorbceld ter navolging aan de overige Kweekelingeu voorftclde , hetwelk een aliertreffendst tooneel ople* Verde, Eindelijk befloot de Rector van de Latijnfche School deze plegtigheid met een fchoon uitgewcrkt HoHandsch Vers; de Muzijk, die gedurig afgtwisfeld had, lie* £ich op nieuw hooren, en de Directie, Lecnncesters tn Kweekelingen van ’t Inftituut verlieten op dezelfde plegtige wijze de Rerk , als zij deceive binnen gekomen wren, Amsterdam, den yden Julij, In deszelfs zitting van lieden heeft het Inftituut van Amfterdam , tot Com* jnisfarisfen voor het Monument van den Berg Cenis be* noemd, de Heeren C. Apostool , R. Vinkrles, A, van der Hart, B, W, H. Ziesenis en D. Dupr£, van de vierde. Klasfe ; J. H, van Swinden en F, R. T, Kraijenhop van de eerfte ; W. Bilderdyk en J* PE Vries, van de tweede; en D, J, van Lennep en Stuart, van de derde Klasfe. Hetzelve heeft te ftlijker tijd befloten, een adres aan H. M. de Keizerin egentes’af te zenden, teo einde fcL M« voor het ver* * trou« i i Digitized by Google C 39 ) trouwen, waarmede hoogstdezelve het Inftituut heeft gelieven te vereeren, te bedanken. Uittrckfd uit een gedruht berigt van Prof. J. Go rres tc Cob lent 2. » „ In gemeenfehap met een Duitsch Geleerde, die tot ons doel reeds federt vijf jaren met onvermoeide vlijt te Rome werkzaam is, kondige ik eene ,, Biblio- theca Vaticana van Oud-Duitfche Gedichten” aan, wier uitgave ik bezorgen zal. De ondememing is be- rekend op vier dikke Octavo Deelen. Het eerfte voor de Dichtitukken , die met den Gothifchcn en Lombardi - fchen Heldenkreits , het Nibelungcn - Lied en Heldenbock in verband ftaan. In het tweede zal de Normanfche kring ter aanlcliouvving geopend worden, vooral door de kroon dezer Dichtitukken, Reinoud van Montal- ban , een Werk in 15000 verzen, dat nimmer kan vol- prezen worden, en waardig de Nibelangen op zijde ilrceft, als de Odysfea nevens de Ilias; Ogicr de Dcen , de Tooveraar Malegys , beide voortreffelijke Dichtvver- ken , en het oudfte en ooripronkelijkfte van alien , het xnerkwaardige Gedicht van Roelattd en Karel den Groo - ten , waarvan reeds een Fragment in Schilteri The/. Antiq . Teuton . uitgegeven is. De volgende Deelen zul- len in verfchillende Afdeelingen alles behelzen, vvat met Koning Art us en de Tafelronde in naauvve betrekking flaat^ voorts de bewerkingen van Oud-Griekfche en Latijnfche ondenverpen in uitgelezene Fragmenten, en eindelijk gemengde kleine Gedichten, Romances, Ver- tellingen , Puntdichten enz. , waarvan uit rijkc ftof eene . zorgvuldige keuze gefehieden zal , opdat zoo deze Ver- zameling, buiten eenige grootere Gedichten, welke door anderen afzonderlijk bewerkt worden, het merkwaardig- fte en uitgclezenfte van meer dan duizend Oud-Duitfche Handle hriften , die zicli in de Vaticaanfche Bibliotheek bevinden, in klein beftek mededeele. — - — — „ De bij onze Natie weder ontwaakte geest, om aan hareij v66rtijd te herdenken, heeft andere dergelijke ondeme-' cungen behulpzaam onderfteund t welke audexs uoodwen- C 4 dig •% Digitized by Google C 40 ) * p dig aan de tegenwoordige ongunftige omftandighcden fchipbreuk geledcn hadden; zoo mogen wij hopen , dat oojc de tegenwoordige , ondanks al bet donkere , een gunftig onthaal zal vinden. Heeft niet bet poodlot die fchatten in den blocdigen krijg, van welken af bijzon- der de minachting onzer Oudheden begon , in den 1’choot der Kerk voor baren ondergang verfcholen , om ze thans 9 jiii de langjarige verblinding ophoudt, weder in liaar eigen Vaderland terug te voeren; hoe zouden wij dan vreezen , dat dit gefehenk met koelbeid afgewezen wer- de (*)?” IIet L E V E N VAN DEN HEER. N. MASKELYNE. : I ( Vervolg van bladz. 25.) « In Frankrijk bragt dezelfde onoplcttendheid gelijke uit- ^verkfels te weeg. De Heer Lf.monnier , onnrent den Jare 1-40, eene Gefchiedenis van het Hemel - (lellel , in navof- ging van die van Flamstead, wilienrie uiegeven , gaf een £>ecl in het licht, het geen de waarneihingen van Picard en JL, a Hire, tot aan den Jare 1685, bevatte. Deze verza- ineling, eene halve eeuw te laat verfehijnende, had bijna alle zijne waarde verloren, en was, toen zij van een we- zen- (*) ,,De Prijs der vier Deelcn in gr. 8°., op fraai druk- pap ier en kleinen druk, wordt door de Boekhandelaarsil/fl^r en Zirnmer^te Heidi lb erg , als Uitgevers , bij Inteekening be- paald op <*en Carolin (/ 11 & 12), Wij kunnen verzeke- ren, en de uitvocring zal leeren, dat geene Boekverkoo- pers-fpeculatie achtcrdeze ondernemingfchuilt , maar, gelijk wij, om eenigzins zcker te gaan, inteekening (geene voor- nitbetaling) moeten vragen, zoo zal het enkcl van de groo- tere deelneming van het publiek afhangen, hoe zwaar elk. Deel zal worden, en of zij dezelve met fac -ft wile's en om-. trekken der teekeuingen dpr Handfcbriften enz. zullen kuc- iieu verfieren.” j - • • ♦ Digitized by Google C 41 ) zenlijk nut had kunnen zijn, gehecl onbekcnd. Lemonnib* beloofde een tweedc Deel; maar de geringe aftrck van het eerfte verhinderdc hem woord te h.ouden. Door een bij- zonder voorregt , ecliter , werd hem vergund, dat zijne waarnemingen op de Drukkerij vnu de Lpuvre zouden ge- drukt worden; doch ’er bleef een open vak van 60 Jaren, het geen nimmer is aangevuld geworden. De Ileer Cassini had eene gcfchiedenis van het Hemelftelfel aangekondigd , welke aile de waarnemingen zijner drie voorgangers zoude bevatten; maar het voorbeeld, mogelijk, van het geen aan Lemoa\nier was overgekomen, en de rampen der omwen- teling, welke hem zoo zwaar getroffen hebben, verhinder- den de uitvoering van zijn plan. La Caille vond geen an- der middel, om zijne Fondemcm de V Astronomic publiek tc maken , dan om 20 Jaren lang, om nict, de Sterretafelen te vervaardigen , waar voor een Boekvcrkooper van zijn werk zoo vele exemplnren druktc, als hij noodig had, om aan de Sterrekundigen van zijnen tijd te fchenken. A 1 1 e de waar- nemingen, welke hij na dien tijd gedaan heeft , zijn niet in het licht verfehenen. Sedert de oprigting van een Bureau van Lengte-meting in Frankrijk , worden de Sterrewaehten van Parijs en Green- C 5 wick Digitized by Google I C > with gcnoegzaam naar dezelfde beginfels beftuurd, en Ieve- ren, daar zij van gelijke werktuigen voorzien zijn, jaariijks van derzelver waarnemingen even naauwkeurige berigten, welke onderling, indien het noodig zij , tot bevestiging dier waarnemingen gebruikt worden , en tevens dienen, ommal- kanders aanteekeningen , bij eenen bewolkten iiemel op een der beide Sterrewachten , aantevullen. De mededeelingen zijn aanhoudend en de verpligtingen wederkeerig, want in- dien onze tafels grootendeels nog op de werkingen der En - gflfchen gegrond zijn, zoo zijn de berekeningen der Engel - Jcheti naar onze tafels ingerigt , waarvan de juistheid , ten minfte, door een gelijk getal Franfche en Engelfche waar- nemingen is bevestigd geworden. De Heer Maskelyne verliet mi zijn Obfervatorium niet meer: ookbleefhij ’erin 1 769, om den voorbijgang van Venus waartenemen , fchoon hij jlechts voor een gedeelte zigtbaar was; niaar hij vervaardigde voorfehriften voor deSterrekun- digen, die Engeland naar andere gewesten wilde zenden; verzqmelde hnnne waarneiningeij, en maakte ’er de paral - taxis v an dc Zon en haren afftana van de aarde uit op. Zijn befluit was hetzelfde als dat , het welk de Heer Du Sejour wit het geheel der beide waarnemingen omtrent de voorbij- gangen van 1761 en 1 769 getrokken had. Nimmer onttrok hij zich aan de belangrijkfte en moeije- Jijkfte waarnemingen, zoo als die van de Maan waren, en liet het alleen in minder moeijelijke en min wezenlijke op zijnen medehelper aankomen. Hij volgde met eene ftipte mauwkeurigheid de handelwijze door zijnen beroemden voorzaat Bradley vastgeftcld, dien hij zelfs in de dagelijk- fche waarnemingen in naauwgezetheid overtrof; bragt de manier van Flamstead, om in eens de regte opklimmingen der Sterrcn en die van de Zon te bepalcn tot meerdere volkomenheid en gaf eene nnamlijst van Sterren, niet grooc in getal maar met bijzondere naauwkeurigheid be- arbeid, in het licht, welke, gedurende 30 Jaren, bij- na alleen tot eenen grondflag voor alle Sterrekundige nafporingen gediend heeft; met <*en woord, men kan van de vier Deelen met waarnemingen, door hem in het licht gegeven , zeggen , dat, indien de wetenfehappen door eene groote omwenteling mogten verloren gaan, en dit werk alleen bewaard bleef, men daarin de aanwijzing. zoude wedervinden, om bijna het geheeie gebouw der lie- dendaagfche Sterrekunde op nieuw weder optetrekken , het geen van geen ander werk kan gezegd worden , vermits het zijne, boven de verdienfte eener zeldzaam geevenaarde en nooit overtroffen naauwkeurigheid, het voordeel eener veei Janger reeks van waarnemingen bezit. Deze waarnemingen zijn zoo juist, dat *er weinige waarfchijnlijkheid is, dat men ’er veel zal kunnen bijvocgcn. Zij zijn uitmuntend voor den tijd, waaria zij gedaan zj]n, en deze tijd is die, waaria Digitized by Google C 43 ) waarln men het naait aan de volmaaktheid geweest Is. Zfl zullen in waarde toenemen, naar gelang zij ouder worden, ^hec geen ongelukkig het geval niet is van de waarnemingen van Tycho, van die van Helvetic* , noch zelfs van die van Flamstead en La Hire, die in hunnen tyd het genot van al de naauwkeurigheid gehad hebben, welke men zich toen konde verbeelden, maar die, te na aan de tegenwoordige eeuw levende, nooit, alhoewel ouder zijnde, de juistheid van de groote Sterrekundigen der XV<IIde Eeuw konden evenaren. De Heer Maskelyne hleld briefwisfeling met alle de Ster- rekundigen der wereld, zoo als duidelijk blijkt, wanneer men de gedenkfchriften der geleerden van elke Natie door- Joopt, die hij bij de Koninklijke Socieceit vertegenwoor- digde. Zelf heeft hij niet zoo dikwijls gefchreven, ais men wel gewenscht had; maar het is ook moeijelijk voor eenen Sterrekundigen, belast met de waarnemingen van ieder dag, en bijna van elk oogenblik, om verhevene, befpiegelende nafporingen te ondernemen, welke hij zich telkens ge^ noodzaakt ziet, aftebreken. Intusfchen onderfcheiden zich de weinige fchriften, door hem nagelaten, door wnarach- tige begrippen, juiste denkbeelden en een verlicht oordeel. Van dien aard is eene verhandeling over de vergelijking van den tijd, waarin hij, met alle behoorlijke acbting voor Zijne kunstgenooten , eenen misflag aan La Caille ont- fnapt en een minder grove dvvaling van La Lanue, aan- wijst. Indien het ons geoorlooftl zij, op onze beurt, in zijne Formule iets te berispcn , zouden wij ten min- fte oordeelen, dat de kleine onoplettendheden , die men *er in kan opmerken, geen nadeelig gevolg te wegc bren- gen, en hij dezelve niet weggenomen heeft, orndat zi] volftrekt niet gevaarlijk waren. La Laayde nam de foort van les, welke hij ontving, zeer wel op; maar Bernouilli, zeven jaren later eene overzet- ting van de Verhandeling van Maskelyne, in zijn Recueil pour les Astronomes , plaatfende, koos een der Kweekelingen van La Lande, (d’Agelet'), de partij van zijnen Mecster op eene wijze, welke tuslchen de beide belanghebhende partijen verkoeling zoude hebben kunnen vcroorznken. Gelukkig had deze twist geen gevolg, en bleven de beide Sterrekundigen hunne onderlinge verftandhouding, even als voorheen, voortzetten. Men wilde de lengte en breedte van Greenwich eenigerma- te in twijfel trekken , doch de Heer Maskelyne, aan wien het verliag gezonden werd, betoogde met zijne gewone re- deneerkunde en gematigdheid , dat de geopperde bcdenkin- ' gen niet den minften grond hadden, zonder zich tegen de voorgeflagen middelen te verzetten, om dezelve wegtcne- men. Het is aan deze gelegenheid toetefchrijveu, dat de En • C 44 ) En^elfchen , die bijkans nog niets in die foort van gewlgtige aardrijkskundrge bereketiingen, waarin de Franfohen had- den uitgemunt, verrigt hadden, op hunne bcurt zich op eene allcs overtreflende wijze ondcrfcheidden, en dat de Heeren Cassini en Legendre de eerfte proef van den cir- kel van Borda namen. Bouguer had, ten vervolge van zijnc graadmeting in Pe- ru, getracht, om de aantrekking derbergenenhareninvloed op de miswijzing der loodlijn van den fterrekundigen Sec- tor tc bepalen. Hij ontdekte eene wezenlijke en onbe- twistbare aantrekking, dock die de helft minder was , dan men uitdenomtrek van den berg moest opmaken, waaruit hij befloot, dat dezelve hoi was, en door onderaardsch vutir ondermijnd werd. Men zoude een befiuit kunnen in twijfel trekken, door werktuigen van eene middelmatige foort, op- gemaakt , en Bouguer zelf gaf den wensch tc kennen, dac de procf in Europa met meerder naauwkeurighcid en beter werktuigen mogt hervat worden. De Heer Maskelyne on- dernam dit onderzoek met den Sector , waarvan hij zich op St. Helena had bediend , doch waarvan hij de wijze van hangen verbeterd endeverdeeling veranderdhad. Ilij verkoos tot zijn oogmerk den berg Shchaflicn in Sc hot land , en men behoeft flechts zijn berigt intezien, om overtuigd te worden , hoe vele moeite en zorg dit, naar het fchijnt zoo gemakkelijk, werk hem gekost hebbe. Hij vond 5",8 voor de afwifking van den drand door de aantrekking van den berg; belloot, dat deszelfs digtheid de helft van de middelbare digtheid der aarde moest wezen; leidde hieruit af, dat de digtheid in het binnenfte van de aarde grooteris, dan op de oppervl akre* het geen reeds door de graadmeting en den (linger (pcndule') bewezen was, en trok u it dit allcs dit gevolg, dat de aarde omtrent vier- of vijfmaal digter dan het water is. Caven- dish bepaalde door proeven van eenen jmderen aard de digt- heid op vijfmaal en een half, maar hij twijfelde zelf aan de juiste naauwkeurigheid zijner gevolgtrekking, en daar die van Maskelvne insgclijks op eenige vooronderftellingen rust, die niet ten voile naauwkenrig zijn, kan men, in af- wnchting van nieuwe bewijzen , de middelbare digtheid der * aarde op bijna vijfmaal zoo groot, als die van het water, be- palen. De Heer Maskelyne erkent als eene zeer mogelijke zaak , dat de ongelijke digtheid, zclfs op de oppcrvlakte , het verfehil heeft kunnen veroorzaken , het geen tusfehen de onderfeheiden graad-meting gevonden Wordt. Deze zijn de voornaamfte Verhandelingen, door den Heer Maskelyne in druk uitgegeven: hij heeft wel verlcheiden anderen nagelaten, die echter tot hiertoe het licht niet go- zien hebben; doch waaromtrent de geleerde wereld met ge- noegen zal vernemen, dat de openbaarmaking aan den Heer , Vince, Hoogleeraar in de Stare- en Proef^ondLTvindelijkff Digitized by Google K 45 ) Natvmrknnde te Kameryk, bekend door eene Srcrrekundigc Verhandeling en eene befchrijving van de thans meest ge- bruikt wordende Werktuigen, is opgedragen geworden. Wij zullen ’er mogclijk ecnige nieuwe berfgten omtrent eenen Micrometer in vinden , welke uit een prisma is zamengefteld , die zich, even als die van de Heeren Rochon en P. Boscovicii, naar de as van den kijker rigt. Tot die laatftc Werktuig heeft de Heer Maskelyne het eer- lle denkbeeld aan de hand gegeven, en beweert Boscovich, dat hij de tweede uitvinder ’er van geweest zij. Trouwcns het gebeurt wel , dat £en en dezelfde uitvinding, bijna ge- lijktijdig, door verfchillende perfonen gedaan wordt, die met malkander niet de minfte gemeenfehap hebben. Tot hiertoe echter is de Heer Rochon de eenigfte, die de geda- ne waarnemingen met dezen Micrometer heeft bekend ge- maakt: het denkbeeld, om zich van de dubbeleftraalbreking te bedienen, is ontegenzeggelijk alfeen het zijne, en Bosco- vicii zelf ftemt toe, dat de Heer Maskelyne zich ftechts van gewoon glas bediende. Het fchijnt zeker, dat hij de beweging van de prisma in het binnenfte van den kijker heeft uitgevonden, en wij moeten dus alleen weten, welke partij hij nit deze wijze van zamenftelling getrokken heeft. De Heer Maskelyne, de geheele waarde van voortref- felijke werktuigen kennende, bediende ’er zich van bij aan- houdendheid; doch droeg ook alle mogelijke zorg , ora de- zelve te bewaren, en door bijvoegfels te verbeteren, wel- ke hem de ondervinding en zijnen fraaak voor de Ge- ztgtkunde aan de hand gaven; en het is aan hem, dat men de beweegbaarheid van het oogglas te danken hebbe , waardoor men alle parallaxis kan ontwijken, wanneer men het oog tegen over ieder der vijf draden rigt, weike de Bar beurtelings doorloopt, ook was hij het, die de moeije- lijkheden der fmalle luiken erkende, weike op alle Stcrre- wachten in gebruik zijn, en die van Greenwich lict verbre- den, nadat hij vooraf door zijne proeven de noodzakelijk- heid had aangetoond, om de kijkers zoo vecl mogelijk in de vrije lucht te plaatfen. Ondertusfchen is men in deze laatfte dagen , in wcerwi! van zoo vele mocite, op het vermoeden gevallen, dat zijn quadrant door de wrijvingen, gedurende een aanhoudend gebruik van meer dan 50 jaren, van zijne naauwkeurigheid zoude verloren hebben. Het was zeer nacuurlijk, dat de Sterrekundige , die dagelijks aan zijne waarnemingen dezelf- de mate van oplettendheid befteedde, en daar te boven aan zijn werktuig niet het minfte kenmerk van veroudering ont- dekte, deze in zich zelve weinig beduidende veranderingeo niet het eerst befpeurde. Men kwam door andere, nieu- wer, werktuigen, naar verfchillende beginfels gemaakt , ea in hauden van oplettende Sterrekundigcn gefteld tot het eer- fle ( 4« j - vermoeden. Het geringe verfchi! echrer lean op gene Wijzeverklaard worden, welke kan dignen, om den quadrant Van Greenwich eenigermate van deze vermoedens vrij te plei- ten; gelijk dan ook de Hn. Bessel en Oltmans daaraan uit- leggingen gegeven hebben, welke niet van al[en grond van waarfchijnlijkheid ontbloot zijn. Dan, het zekerfte mid- del beftond in het annfchaffen van nieuwe Werktuigen , en de Hr. Maskelyne floeg ook dien Weg in* Hij liet door den beroemden Troughton eenen grooten, uitmuntenden Cirkel vervaardigen , welken hij echter het genoegen niet had, in zijn Obfervatorium te plaatfen, maar dien hij in han- den van zijnen opvolger liet. De Hr. Pond zal ons de ge- breken leeren kennen, welke door ouderdom aan den qua- drant zijn te weeg gebragt, en te gelijk de verbeteringen aanwijzen, welke in de Iaatfte waarnemingcn van Greenwich moeten gemaakt worden , om dezelve in waarde met de eer- lle te doen wedijveren. Zoo zietmen, dat de werktuigen nog fpoedlger verouderen dan de menfehen, en het gebeurt zelden, dat een Sterrekundigc het gebruik der zoodanigen goedkeurt, waaraan zijn voorganger gewoon was. De Hcer Maskelyne ftierf den <?den Februarij des jaara 1811, in den ouderdom van meer dan 78 jaren. Behalve zijne vier Folianten met waarnemingen , de Verhandelingen , waarvan wij boven gefproken hebben , en de 45 eerfte Dee- len van den Zeevaartkundigen Almanak, onder zijn opzigt vervaardigd en door hem herzien, heeft hij nog de volgen- d e Werken nagelaten , als : het Engelsch Zeemans Handbook , de ftoodige Tafels voor het gebruik van den Zeevaartkundigen Alma- nak , Vernandclingen over de Sterrekunde ter Zee , en het ge- brutk van den Octant , en eindelijk zijne nog onuitgegeven werken, waarvan ons de inhotid’ nog onbekend is, en die met een reikhalzend verlangen door de Sterrekundigen wor- den te gemoet gezien. Wij hebben hem tot hierfoe als geleerde befehouwd, doch als man, vader en vriend verdiende hij geene mindere achting. Ieder Sterrekundige en Geleerde vond in hem eenen broedcr. Dit getuigenis geeft hem de Heer Cha- bert, na zijne terugkomst u it London , werwaarts hij in de kommervolle dagen der omwenteling gevlugt was, en waar hij van den Koninglijken Sterrekundige het minzaamst ont- haal, gepaardmet de teederfte oplectenheid , en de edelmoe- digfte behandeling genoot. Hij won door zijn toegeeflijk en beminnelijk karakter de achting en liefde van alien, die het geluk hadden, hem te kennen, en zijnen dood thans diep betreuren. In vroegeren leeftijd tot den geestelijken Band beftemd, bewaarde hij alle de deugden en gevoelens, welke eenen meer bijzonderen pligt van denzelven uif- maken. * Hy ftierf, gelijk hij altoos geleefd had, namelijk als een • • Chris- Digitized by Google C 47 ) Christen, bevestigd in zijn geloof, en vervuld van de few vendigfte hoop van eenmaal in de tegenwoordigheid van zijnen Schepper, wiens werken hij zoo lang bcfpiegeld en bewonderd had, te zullen worden toegelaten, Hij heeft eene eenige dochter, Mejufvrouw Marguerite Maskelyne, nagelaten, die ons onderrigtiitgen heeft ge- geven, waarvSn wij gewenschc hadden een waardfger ge- brink te kunnen maken. Wij hopen echcer, dat zij niec zonder eenig genoegen de gevoelens van achting en erken- tenis zal ontwaren, welke haar verdienftelijke Vader aan zijne medebroeders in Frankrijk , en wij durven zeggen aan tile Natien, heeft ingeboezemd. NIEUVV - UITGEKOMEN BOEKEN. 1976. Kort begrip der KerkelijkeGefchiedenisren, ten ge* bruike voor de Scholen en van het Algemeen, door G. Ben- them Reddingius , enz. In 8*. 7* bl. opl. 1250 ex. Drukk. van W.Zuidcma te Groningen. BiJ denzelven aldaar./* :-6-s 1971. Naamregister der Kooplieden, Fabrikeurs enz* te Amfterdam. In 120. 5 bl, opl. 400 exempl, Drukk. van C. Van Tyen te Amfterdam. - HANDEL en ZEE V A ART , LANDBOUW, HITTSHOUDKUNDR en wat daar- TOE BETREKKINO HEEFT.' Nieuwe Claques , om de voeten Voor hct vocht te bcveiligen , door den Hecr Bai- n£e , Stnid te Parys • Deze Claques beftaan nit eene zool van bout, ligt genoeg, om het gaan niet moeijelijk te maken, en van eene genoegzame dikte , om te verhinderen , dat hct wa- ter met tot de zool van den ichoen doordringe. De hiel is bekleed met eenen rand van dun ijzer, dat gc- verwd is, en drie tot vier lijnen opftaat, ten einde de fchoen ’er niet zoude afglijden , rnaar in vast gehouden Worden. Om den rand van de houten zool is een kleine neus • van leder wel fterk vastgefpijkerd , om ’er den teen van den voet in te fteken , en , omtrent het midden van den voet, zijn twee banden van zijde vastgeinaakt, die, op v \ ‘ dc J C 48 ) * de wreef van den voet, worden zamfcngeftrikt , zoodat, dit overlchoeifcl afdocnde , men in een vertrek kan gann, zonder dat men behoeft te vrcezen, den grond of te tapijten te zullen vuil maken. I let fpretkt van zelf, dat deze Claques mocten inge- rigt worden naar de grootte van den voct dcr genen, die dezelve moeten dragon. Men heeft ’er dus gemaakt van ondcrfcheidciie grootte, zoo voor mans als voor vrouwen. Doze Claques kunnen verfclieidene jaren duren , en kosten nict metr dan gevvone fchoenen. Men vindt ’er eene gcheele fortering van in het Magazqn van den I leer Leblanc, Winkelier in IJzerwerk, in de Straat du Four Saint-Germain N°. 3a, of bij den Uitvinder, don Hoor Bain£e, in de Straat Busfy N°. 31. # STERRE-en weerkundige ;* WAARNEMINGEN. WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, BUITRN HAARLEM. f P.ARO* 1 TIIER- WINTV Lucirrs- 1813 < ME- Mi >ME- STRERK. GESTELO- Julijl l TBR. 1 TER. HEID. (29. 9^ 6l z* z* 0« 7 <2i)* 9* 7*S 0. Z. 0. omtrent ncidcr. (29. R* 6o\ 0. , * f29* 8 ' 66 \v. z. w. voormidd. bewolkt ; S < 29 . 7\ 78 w. namidd. regen. <.29. 7\ ^3 N. O. 1 r 29. 6 70 • O • • N voormidd. l>etrokken \ tusfeben 9 <29. 7 67 z. w. beidc recen en zeer winding; I29. 8 57 w. verders bewolkt. (29. 8i 66 N. bewolkt ; meesc omtrent 10 81 7°§ N. W. betrokken. ; windrig. U9- 9 59 — (29. 8* 6i* N. W. IX •^29. 8i 66 — betrokken; windrig; dampig. I29. 9 60 N. N. W. (29. 9 68 N. W. meest omtrent betrokken; 12 9 72 iets dampig. I29. 9 60 • C29, oi 65 W. i omtrent hekkr; 13 <29. 8$ 75 W. N. w. ; iets dampiir ; I29. 8i Ci\ Z.W. t. w. j ’s avonds bewolkt. Tr Haarlem, bij A. LOOSJES Pz. Ter D r u k k r 11 ij e van V. Loo $ j es tc Haarlsu. Q Lange Vcwftraat \V. 3. N. 6.) Digitized by Google A L G E ;M E E N KONST- LETTER- VOOR HET JAAR 181^ — ■ — — — i — *-■«£.!< -N°. 33. Vrijdag din i$flcn Juliji Volgens Kfc.IZER'lljK: BCMAjii den September iiiii is de uitgayc yen dit Wee kb lad acjmitirf torge fleam B E R I G T E N< « Pressure, den liden junij. Uit het Comitaat vari Arad en uit den Bannaat berigt men ; dat eene foorc van Vliegen, daar bekend onder den naam van Kolotn- batz , zich zoo vermenigvuldigd en over het land Ver- ipreid heeft, dat zij aan het Vee de grootfte fchade toebrengt. TeBamak heeft de Heer dier plaats alleeh meer dan 200 ftuks vee verlorem Te Verfetz kwameri ’er 500 onu Te Toegg heeft *hefi beproefd deze infecteii door middel van rook te doodert$ waardooT brand drit-^ Raan is,\ Waarbij tien hiiizefi werden in asfche gelegdU Deze infecten* fchoon naauwelijks zbo groot als eene luis, brengen de fchrikkdijkfte uitwerkfeleh voort$ iril groote hoeveelheid in de neusgaten eh ooren der.befcs- ten dringende en dezelve zoo heVig ftekende j dat zi) binnen 5 of 6 ureri fterven; Tegen het eirfde van April of het begin Van Mei komen de Kolorribatz bij 2wer-* faeu aan , het zij uit de omllreken Yan Mehadia en dd II. Dee l. D Givi Digitized by Google ( 50 ) Grot die van Veteran geheeten, het zij uit den om- trek van Orchowa in Turkye: van verre zou men de- zelve voor digte wolk-en houden. Dan vlugt alles, menfchen en kudden van de velden , om zich binnen de fteden op te fluiten, om van dezen geefel bevrijd te zijn. Dr. Rozsa, Geneesheer van het Comitaat van Arad heeft het befmeren der neusgaten van het Vee met wagenfmeer als een voorbehoedmiddel aan de hand gegeven. Koppenhagen, den nftcn Junij. De Akademie van Soroe , een klein eiland, vijf mijlen van hier gele- gen, is een prooi der vlammen geworden. De fraaije. JSoekerij , de verzameling Wis- en Natuurkundige Werfe* tuigen , alles is verloren gegaan. Londen. In de zitting van 17 December 1812 der Koninklijke Maarfchappij alhier, befchreef Dr. Wol- laston een’ eenvoudigen toeflel, gefchikt tot het be- vriezen van het water in het luchtledige , volgens de ont- dekte manier van Leslie. De Koninklijke Sterrekun- dige Pond heeft nieuwe tafeletr van breedte aangebo- den , met ecne zeldzame naauwkeurigheid bearbeid , door middel van den grooten Cirkel , die de Heer Trough- ton vervaardigd heeft. Men droeg 00k eene Ver- handcling over den Alkohol voor van den Hr. Bran- ds, dienende tot een bijvoegfel op zijne eeritq navor- lchingen nopens deze vloeiftoh Hij fchijnt ’er eindelijk: in gellaagd te zijn , om Alkohol uit verfcheideu geestrijke vochten, zonder behulp der destillatie, to. bekomen. Hij heeft met azijnzuur lood en falpeterzure tin gewerkt en verkrceg door deze verbindingmiddelen zui- veren Alkohol. Den c>4ften las men eene tweede Verhan- deling van den Hr. Lambe over het Rattekruid. Ge- durende zijne proeven is deze Scheikundige op het ver- moeden gekomen, dat de kool-, ftik- en waterftoE flechts wijzigingen van een en hetzelfde beginfel zijn. . * * Rome, den i$den Junij. De opgravingen, welke de regering alhier heeft latcn ondernemen , 1 om den grondflag van antieke gcdenkftnkken te ontblooten, heb- beu reeds tot verfcheideu ontdekkingen aanleiding gege- yen en aan dc Oudheidkundjgen ltotfe tot belangrijke Digitized by Google C 50 verhandelingen opgeleverd. Onder deze vefhandeliiigen onderfcheidt men die, welke de Hr. Aurelio Vis* conti onlangs in de RomeinfcHe Oudheidkundige Aka- demie voordrocg. Zij heeft ten onderwerp: de beftem- ming en dagteekening van de oprigting eener kolom, die men in het oude Forum Komanum , tegenwoordig het Ca?npo vaccino , ziet. Tot hiertoe wist men niet, tot welk gedenkteeken deze kolom behoorde : beurtelings beweerde men , dat zij een deel van den tempel van pitcr Stator of Van de galerij van Caligula was; maar het opfehrift, dat op een der vlakken van het voetftuk gefneden is, heeft alle onzekerheid uit den vveg ge- ruimdk Deze kolom ftond , naaf het fchijnt, op zich zetve, en diencje om het vergulde Standbeeld van Keizer Phocas te dragen. De Hr. BianchI, Ingenleur van het Gouvernement , heeft eene fchets van hctzelv’e ontworpen cn de tv^nredigheden gemeten ; de ganfche hoogte is 54 voeten en 1 duim , te weten de kolom, de bafis cn het kapiteel, 43V. ad. ^n het voet- ftuk of piedeftal 10 v. 11 dm. De Hr. Aurelio Visconti meent dat het voetftuk van vroeger tijdperk is en tot den tijd der Antoninusfeit opklimt. Tot onderfte uning van deze gisfing haalt hij verfcheiden voorbeeldcn aan, ten bewijze dat, in het Nederrijk en gedurende het verval der Kunften , men ge- woon was gedeelten van oude4 gedenkftukken te bezi- gen , om ’er nieuwe mede te verbinden. 