LATINAE LOQUENDI FORMULAE IN USUM SCHOLASTICUM CURA G. DORN SEIFEN
None
Abdére se Uteris, of in literas, etc. in de letteren begraven. Zich geheel aan de studien overgeven. Abdicate magistratam, of se magistratu, sityt ambt (tusschen tijds) nederleggen, Aberrare via, of a via, van den teg afdwalen. Abesse alicai, iemand niet behulpzaam zijn. Abesse prope a vero, niet verre van de waarheid zijn. Abhorrere aliquem, zieh met afschrik van iemand vet- wijderen, Abhorrere refOf a re, van eenen afkeer hebben. Abiecto animo esse, moedeloos zijn, wanhopen. Abire se alicai, o/ad pedes alicuius, iemand te voet vallen. Abire ab emtione, den hoop niet houden. Abire mnnere, zgn ambt nederleggen, Abire praeceps in of ad perniciem, naar ztjn verderf ijlen^ Hoc tibi non sic abibit, hiervan zult gij zoo niet afkomen, Abi in malam rem, of pesiem, of crucetn, loop naar degalg, Abiadicare aliquo^ iemand iets bij von- nis ontnemen, A BrTpi in of ad qaaestionem, gedwongen tot getuigenis ge- vo^d tporden, AbrOgare legem, eene wet aftchaffen. Abrogare aliquid alicui, iemand iets ontnemen, AbscondSre aliqnid terra, of in terram, iets in de aarde verbergen. AbsistSre incepto, van zijne ondememing afzien, Absdnas alicni rei^ of ab aliqaa re, bij eene zaak nietpassende, Abstinere se cibO) of sl cibo, zich van spijs onthouden. AccedSre alicai, het met iemand houden, Accedere ad aliquem, of ad aliqaid^ tot iemand^ of iets na- deren 6f komen. Accedit plariibam p'retio, de prijs atijgt zeer, Accendi in aliqaid, van begeerte tot iets branden, Acceptas es mihi, gij zijt mij aangenaam, Acceptum ferre^ of referre aliqaid, iemand iets te danhen hebben. AccidSre ad genaa.o/ pedes alicaius, iemand te voet vallen. Accipit mihi nihil acerbius ex hac re, Meruit is mij niets smartelijker overgekomen, Accipiare aliqaid aeqo animo of in bonam partem, of in malam partem, iets ten goede, of ten kwade opnemen. Accipio omen, ik neem het voorteeken ten goede op. Accommodare se rei, of ad rem, zich naar eene zaak sehikken. Accommodare laterl ensem, den degen op zijde hangen. Accommodatus naturae, of ad naturam, met de natur over- eenkomende. Accommodare rei, of in re, in eene zaak berusten. - 3 — Accommodare a lassttndine, ruslen van vermoeidheid, Actam est de me, Iiei is met mij gedaan, Actam est bene mecam, men heeft mij wel behandel, of ik het wel gehad. Ad diem, op den bepaalden- dag of ter regter tijd. Ad multum diei^ tot ItuU op den dag. Ad calendas (kalendas) Graecas, nooit. Adaeqnare nrbem solo^ eene stad lot den grond toe slechlen. Addicit Pra etor bona alicui, de Praetor stelt iemand in het bexit van goederen, Addictas alicai, om schulden veroordeeldy om voor zijnen sehuldeiseher te werken, Addictas neutri parti, onzijdig. Adducere of impelière aliqaem in spem, iemand in de hoop brengen. Res in sammam invidiam addacta est, de sfoak is zeer in den haat gebragt, Adesse alicai in re, iemand in eene zaak bijstaan qfhelpen. Adhibere modum in aliqua re, ergons in maal Iwuden. Adhibere modum ad panem, bij brood iets, eten. Adiacere mare, of iacere ad mare, aan zee liggen. Adiacere mare, of iacere ad mare, aan zee liggen. Adiacere aliqua, iemand iets geregtelijk toemjzen. Admirari ad rem, tot eene zaak voordeelig zijn, Admirari aliqaem, o/aliqaid, zich over iemand^ of over iets verwonderen. Admirari de maltitadine, zich wegensdemenigte verwonderen, Admiscere aliqaem ad aliqaid, iemand ergens in mengen. Admittere aliqaem ad se, iemand tot zich toelaten^ Admittere equum, hel paard den teugel vieren» Admittere aliquem in lucum^ iemand op eene plaats toelalen. Admittere debitores, schuldenaars manen, Admovere manas operi, de handen aan hel werk slaan. Adoptare aliquem fi liom testa men to, iemand bij testament tot zoon aannemen, Adrepere ad amicitiam, zich ongemerkt in de vriendschap dringen. Adversari alicui, of ve\, zich tegen iemand^ o^ eene zaak verzetten. Advertere animum stadiis^ of ad stadia, zijne oogen op iets rigten, Aemtirari alicai, iemand benijden, Aem Alari aliquem, iemand navolgen, iemand door navolgen gelijk trachten te komen of te worden. Aequiprare aliqaem of aliquid dignitate, iemand of iets in aanzien evenaren, Aequipam aliquem consalere; of here, iets ten goede opneten. Affectare munditiem, naar zindelijkheid sireven, A£Perre aliquid alicui, of ad aliquem de re, iemand iets over eene zaak aanbrengen, AiTerre vim alicui, iemand geweld aandoen, Affundre aqnam arbori, water bij eenen boom gieten, AgSre aliquem ream facti, iemand over eene daad b^ schuldigen. Agere, of agitare vitam of aetatem, leven, Agere animam, op sterven liggen, Agere cum animo, overwegen, Agere radices, wortelen schieten. Agere praedam, buit maken. Agere caussam, een proces voeren, Agere caussam alicuins, iemand voor hei geregt verdedigen. Agere Consalem, zich als Conml aamlelien, gedragen. Agere partes, eens vol vertuUen. Agere ofia, nieis uitvererenj ruslig leven, Agitar vita tua, of de vita, uw leven is in gevaar. Agitar vectigalia, de inkomsten van den stoat zijn in gevaar. Acti labores iacandi, na gedaan werk is goed rusten. Acta agere, vergeefsche of ennoodige moeite doen. Agitare aliqnid secam, o/animo, cam anirao, a/mente, iets bij zich overleggen. Agitare aDimam caris, zijn genegem met zorgen bezig houden, Agitare pacem, vrede ftebhen, Agitare dies festos, feestdagen vieren. Agitare coDsilia defectionis, plannen tot afval smeden, Agitantar indnciae y men heeft wapenslilsiand. Altidere caput ostio, met zijn hoofd tegen de deur bonzen, Aladere alicai of ad aliqaem, met iemand den gek sehe- ren of schertsen. Alienare bonos a se, braven van zich vertvijderen, Alternat arbor fr actus, de boom draagt om het andere jaan vruchten. Altero tanto longus, eens zoo lang, Altero tanto longipr, meer dan eens zoo lang, Animadyerto te, ik bemerk u, Animadyerto in te Exsilio, k straf u met ballingsehap, Annonam flagellière, o/incenderei o/comprimere, het kom duur maken. AnnuSre alicai, iemand toeknikken, inmlligen, AnnunSrare aliquaid alicai, iemand iets toetellen, Antiqai bomines, mensehen van den ouden stempel. Ante diem^ontijdig voor den bepaalden termijnj ook op den dag», In ante diem tertiam calendas, op den derden dag voor de- calendae. Ante lacem, voor den morgenstond. 600093789% — 8 — den, of kwaden ncuim hehhen, in eenen goeden of kwaden reuk slcum. Bene est mihi, hel goat mij weL Bene, of male cadere, goed^ of kwalijk uilvallen. Bene facece alicui| iemand weMoen, Bene se habet^ Ay bevindt zich wet. Bene emSre, goedkoop koopen. Bene vendSre, efiiur verkoapen. Bene mane, seer vroeg, Benevolentiam conferre erga aliqaem, iemand zijn wel-wilendheid be^nen, Benevolentiam habere, welufillend zijn. Benevolentiam capere, of captare, welwiUendheid najagen, Bitre auro, in of ex aaro, uit gouden bekers drinken. Bis tantam snuffieit; tweemaal zooveel is genoeg. Cadere caussa in iudicio, voor hei geregL zijn proves verr liezen. Gadere animo, den tnoed lalen zakken, Gadere in morbam, ziek worden. Fabnla cadit, hei tooneeUtuk wordt afyekeurd, Gadit mihi animns, de tnoed ontzinkt mij.. Gadit mihi dentes^ mijne tanden vallen uit, Gecldit ita res, de zaak it zoo uitgevallen. GaedSre (erga hostinm, op den vlugtenden vijand inhouwen, Galamniari aliqaem, iemand vaUch beschuldigen, GanSre classicnm, of bellicamt door blazon hot teeken iai den aanval geven, Canere of dare signom receptai, den aflogt blazon. Capaz naviam, of navibas, schepen kunnende bevaiten. Gapere finem, een einde nemen, Gapere aares, het gehoor innemen. Capere detrimentam, nadeel lijden, Gapere dolorem, smart gevoelen. Capere misericordiam, medelijdend warden. Capit me desideriam, ik verlang, Capi dalcediDe cantos, door do liefelijkheid van ftet ger- sang ingenomen worden, Castigare aliqaem verbis, iemand met woorden tuehiigen, of xoeken te verbeteren, Cairillari aliqaem, of cum aliqoo, met iemand den gek sckeren. Cedere nemini, voor niemand onderdoen of wifken, Cedere tempori, voor de iijdsomstandigheden onderdoen. Gedere foro, bankroet maken, Cedere vita, of e vita, sterven. Gedere alicnias virtati, of alicai virtute, voor iemands deugd onderdoen, de vlag strijken. Cedit mihi quaestas, de winst komt mij toe. Gedere patria, of e patria, het vaderland verlaten. Cedit res prospere mihi, de zaak valt voor mij gelukkig uit, Cedo (adv,) libram, geef het boek op. Gernsre hereditatem « zie h over de aanvaarding der erfüllten, of zich erfüllten, verklaren. Gertam est mihi, het stoat bij mij vast. Gessare nihil a victoria, de overmnning vervolgen, vortetten. Gibare aves, de vogelt eten geven. Gircumcidere samtus, de kosten besnoeijen. Gircumcidere errorem, de dwaling wegnemen. Gircamvenire errorem, de dwaling wegnemen. Gircamvenire urbem mnro, de stadmet eenen muur omgeven, Gircamvenire aliqaem amicnlo, iemand eenen mantel om/iangen. Circamvenire rebus, van zaken overvloeijen. Circamvenire aliquem, iemand op eene listige wijze schade toebrengen, bedriegen. Circamvenire aliquem, iemand op eene listige wijze schade toebrengen, bedriegen. Glaodicare in officio, in zijnen pliyt acMerlijk sijn, Gogere Senatam, den Senaai doen vergaderen, laden Cognitus est mihi a teneris oDguicalis. At; u mij van zijne vroegste kindtheid  vriende hav houden. Gévès amis, vriende hav houden. Gévès amis, in de handen klappen. Gévès de recolligere animam, weder moed vatien. Gévès de conferre sarcinas, inpakken, of zijnne goederen in orde brengen. Gévès spem in re, zijnne hoop in o? op eene zaak stellen, Gévès filiam alicai, iemand zijnne dochter ten huwelijk gevès, Gévès cam aliqua, met iemand geheime verstandhouding hebben, Committere proeliam, slag leveren, den slag beginnen. Gévès se fidSi alicaias, zieh op iemands goede trouvverlaten, Gévès se fidSi aliqua ad  aliqaem fratricldam, iemand broedermoorder noemen of als broedermoorder aanklagen. Compellere aliquem ad laquaeam, iemand er toe brengen om zieh op ie hang en. Gompensare labores gloria, o/cam gloria, de moeijelijkhe' den door roem vergoeden. Gompensare labores gloria, van geene tnisdaad met bewijs beschuldigd. Gompensare aliqaem, iemand berooven, afzeiten, Gompensare bellamt vrede maken, Gompensare dicta cam {dLCiis^ gezegden met daden vergelijken, Gompensare bellamt vrede maken, Gompensare dicta cam {dLCiis^ gezegden met daden vergelijken, Gompensare benevolentiam sibi, zieh ttelwiilendheid ver schaffen. Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare benevolentiam sibi, zieh ttelwiilendheid ver schaffen. Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus, zieh de liefde van edereen verwerven, Gonciliare sibi amorem ab omnibus Hier, %ioK iemand tot vriend maken. GoncSqaSre cibam, cle spijs verteren. ConcrSpare gladiis ad scuta, geraas maken door met de zwaarden op de schilden te sUmn. Gondere aliqoem in carcerem, iemand in degevangenis zett^n. Gondere diem, den dag eindigen. Gondere arbem, eene stad stiehten. Gondere laudes alicuius, iemands lof besehrijven, Gondere carmen, een gedichi maken, Conducere alicai ad coenamj of ad coenamj altcniaS; beiov&n bij iemand te komen eten. Gonducit saluti, of ad salatem, het is tot de gezondiiHd of het welzijn diensfig. — 12 — Conferre rem cam re, eene zaak met eene zaak vergelijken. Gondire se in urbem^ xich naar de stad begeven. Gondire se in urbem^ xich naar de stad begeven. Gondire cam aliqao de re^ met iemand over eene zaak een vergelijk treffen. Conficere sollicitodinem alicni, iemand bekommering ver- toekken, Conficere ne^rotium, eene zaak tot stand brengen. Conficere mandata, de bevelen volbrengen, Gonflich yetastas omnia, de ouderdom vemietigt cales, Confi dolore, door smart verteerd worden, Confidere virtnti, of virtnte, op de deugd vertrouwen, Gonglatinare dolus, het eene bedrog na het andere smeden, Coniigare hostes in Tagam, de vijanden op de vlugt slaan, Coniigare of connectére amicitiam, vriendschap maken, Gonqagri de ininria cam aliquo, zich over verongelij king bif iemand beklagen, ConsSqai aliqaem carsu, iemand door loopen inhalen. GonsSrSre manam cam aliquo, met iemand slag leveren, Consolari se spe, zich met de hoop troosten. Constare sibi, zich gelijk blijven. Constat mihi, het staat bij mij vast, of het kost mij. Constat inter omnes, alien gelooven. Gonsalere o/consultare aicai, c^/rebas alicnius, voor iemand zorgen, of iemand in zijne zaken bijstaan, Gonsalere of consaltare aliqaem, iemand om raad vragen. Gonsalere de salute alicoias, over iemands welzijn raadr plegen* Gonsalere crndel iter in aliquem, een wreed besluit tegen. lemand nemen. Contendere fides, de snare op het speelluig spannen. Contendere ad gloriam, naar roem streven. Contendere ad gloriam, naar roem streven. Contendere aliqua, met iemand veehlen. Contendere aliqua, met iemand veehlen. Contendere per loca sola, door eenzame pkuitsen trekken. Contineri hospitio alicaias, door gastvrijheid cum iemand verbonden zijn. Con tin git mihi, het gebeurt mij, Contingit me, hij raaki mij aan, Convenit hoc inter illos, hierin zijn overeengekomen. Convenit hoc tibi, of in te, dit past op u. Conditiones non convenint, over de voorwaarden komt men niet overeen. Convenit claritati, het is voor de Iielderheid dienttig, Convenit moribus illoram, het komt met hunne zeden overeen. Conyenire aliquem iemand spreken, of geregtelijk vervolgen. Con venire in unam, zamenkomen. Con venire in colloquiaro, tot een gesprek zamenkomen. Con vertere in colloquiaro, tot een gesprek zamenkomen. Con vertere aliquem ad salatem, iets lot.behoud doen keeren. Convertere ocalos ad se, de oogen tot zich trekken, Corumptere aliquem pecnnia, iemand met geld omkoopen. Corrampere aliquem, iemand met geld omkoopen. Corrampere mores civitatis, de zeden der burgers bederven. Credere aliquem, iemand iets toevertrouwen. Crescire lande virtutum, door zune deugden steeds bezroemder tvorden. Concordia res parvae cresennt, discordia maximae dilaban' tar, eendragt maakt magt, iweedragt breekt kraclit, Graentare manus sanguine, zune handen met bloed bezoedelen. Custodire aliquem ab iniuria, iemand voor verongelijking bewaren. Dare pecaniam matuam alicai, iemand geld ter leen geven. Dare epistolam ad aliqaem, iemand eenen brief geven. Dare epistolam ad aliqaem, iemand eenen brief zenden. Dare librum in Publicum, een boek uilgeven. Dare operam rei, of in rem, zijn best doen in eene %aah. Dare fidem alicai, iemand xijn woord geven. Dare pecaniam foenori, geld op rente zetten. Dare alicui pecaniam gratuitam, iemand geld zonder rente geven. Dare animam alicai, iemand geld zonder rente geven. Dare manam alicai, iemand geld zonder rente geven. Dare manam alicai, iemand geld zijn hoed geven, of zich aan iemand overgeven. Dare rem mancipio, den eigenen eener zaak overdragen. Dare homen, zieh tot krtjgsdienst Idten opsohrtjven. Dare poenas temeritatis alicai, door iemamd rnn zijne roe- kehosheid gesirajt worden. Dare ruinam, instorten. Dare fabalam, een iooneelstuk vertooneni Dare se somno, zich te slapen leggen. Res ita dant, de zaken gaan zoo. Data of dedita opera, de of ex industria, met opzet. Omnia samma tibi debeo, ik ben aan u met goed en bloed verbonden. Debere gratiam of gratias alicai, iemand dank verschuldig. Decedere alicui via, of de via, voor iemand nicht den weg gan. Decedere provincia, of de ex provincia, na volbragt be- stuur uit het vingewest vertrekken. Decedere de vita, sterven. Decedere of mori testate, mêt een testament sterven, Decedere o/ mori intestate, zonder testament sterven, Decedit febris, de koorts houdt op. Decernere proelio, slag leveren. Decidere in scelus, toi een scbelmstuk vervallen, Decidere in terrain op den grond nedervallen. Deddere cum aliquem rem, of de re, met iemand over een xaak een vergelijh treffen. Declamare orationenii eene redevoering ter oefening voor- drttgeh, Declare aliqaem Consalem, iemand als Consul bekendmaken. Deditus ventri et somno, een lekkerbek en luiaard, Deducere rempablicain in discrimen y de republik in ge- vaar brengen, Deducere aliquem. Em ad fletam, iemand aan het sehreijen brengen, Deducere de of a capite, van de kofsom afrekken. Res eo dedncta est, ut — de zaak is zoover gebragt, dai — Deesse alicai iemand van hulp verstoken laten, Deesse officio, stfnen pligt verzuimen. Honor non defuit illi, hem heeft geene eer outbroken, Defendere se ab hoste, o/ contra hostem, zich tegen den vij- and verdedigen, Deferre rem alicai, of ad aliquem, iemand eene zaak opdragen. Deferre Senatui, c/ad Sensitum, verslag aan den Senaat doen, Deficère animo, den moed verliezen, Deiicere ab amicitia ^Mamns^iemands vriendschap verlaten. Deficère ab amicitia ^Mamns^iemands vriendschap verlaten. Defectas annis, de stad is afgebrand. Defectas annis in terram, of in terra, te^* in den grond begraven. Degere aetatem, of yitam, leven, DegrSdi a proposito, eene uitweiding doen, Deiicere aliqaem de sententia, iemand van gevoeten doen veranderen. — 10 — DelSf^are alteri laborem, eenen anderen eene werkzaamfuiid opdragen. Semereri aliqaem beneiiciis, iemand door weldaden aan zich verbinden, Demttt^re aliquid in pectus, lets zeer ier harte tinmen. Depacisci cam aliqao, met iemand een verdrag sluiten. Depacisci sibi partem, zich een deel bij verdrag bedingen, Depacisci ad conditionera alicaias, zich met iemands voor- waarde laien bevredigen, Depell a grada, van zyn voordeel verdrongen warden. Deponere magistratum, zijn ambt {op zijnen tijd) nederleggen, Deponere exercitam in terram, het leger aan land zelten, Deprecari mortem alicai, voor iemand omz^n leven smeken. Deprecari aliquid ab aliquo, van iemand iets afsmeken. In hoc te deprecor, hiervoor bid ik u om vergiffenis, DeripSre of eripSre rem alicui e manibus, iemand eene Zaak uit de handen rukken, Derdgare aliquid legi, of de lege, iets door eene andere wet aan de oude ontnemen. Desciscere a veritate, van de waarheid afwijken, Deservire amicis, zijn vrienden ten diensi zijn, Deservire amicis, zijn gevoelen afstand doen, Desistere de of a sententia, van zijn gevoelen afstand doen, zijn gevoelen ver anderen. Besperare vitae, vitam, de vita, aan zijn Uvcn wanhopen, Despoliare aliquem bonis, iemand van zijn goederen be- rooven, Despondere animum, den moed verliezen. Despondere alicui filiam, iemand zijn gevoelen verloven, Despondere senectute, h^ is van ouderdom kindsch. Deterrere aliquem a 0/ de sententia, iemand van zijn ge- voelen afschrikken, DetrShcre bonorem alicui, iemand de eer onttrekken, Detrahere de alicuius fama, iemands goeden naam verkleinen. L. S. Cum a me, docendi munere depositor peteretur ut LaiincLi loguendi formulas, gymnasium discipulis edisceu" das, eolligeremy libenter in eo operam loeavi, ei hoe spe- cimen, a Firis amicissimmea collegis, ledum, aue- turn et probaium, nuiie^ in tueem edo, Eopempla e Cicerone^ Sajluftio ^ Caesare^ Livio et Ne- .1 a pote pUraque sunt desumia ^ -pttuca e poetis. Data opera nonnuUas formulas, quae ob eonvenientiam cum nostra patria lingua non Latinae esse viderentur, etiam adieci^ ut discipuli his iuto uii possent; ea autem exempla^ quae in mea Latina grammatical in nostro gymnasio tixu recepta^ leguntur^ non addidi; si vero etiam aliis Doctoribus hoc specimen adhibere placueritj qui in doeedon mea grammatica non uiuntufj in altera ^ si opus sit edi- Jione non deerunt, a Virisque eruditis ui emendationes et annotationes mecum benigne eummunicent, peto, Vbtbri ad BflRiiDa Tiaiectd, CaL. FjiBa. A MDCGGl. — 17 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 17 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 17 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 17 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 18 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 19 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 20 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 21 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 22 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 23 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 24 — DeYertSre ad amicum in hospiimm, b — 25 — I am and als gas in- keeren, Devincire aliquem sibi, of secara, zieh iemand toegenegen maken, of aan zich verbinden. Bicare libram alicui, aan iemand een boek opdragen, Dicare se civitati, o/ in civitatem, zich als burger laten opschrijven. Dicere caassam capitis, over halsmisdaad aangeklaagd syne saak verdedigen. Bicis caassa, niet in emst, of om zoo maar wat to zeggen, in schijn. Diem auctionis obire, op den dag bij de verhooping zijn. Diem auctionis obire, op den dag bij de verhooping zijn. Diem of diem suum of diem spremam obire, s(erven. In diem vivere, by den dag leven. In diem flos gignilur, de bloem wordt voor cenen dag dat is, voor korien tijd voortgebragL In diem reservare, toi laieren tijd bewaren. In diem em^re, op tijd koopen, koopen om later ie belalen. In dies crescere, bij den dag groeyen. De die in diem of eenen dag, van den eenen dag, Dilab rem familiarem sinere, zyne middelen van besiaan laten verloopen, Bilab in tarpitudinem, tot schande vervallen, DirimSre controversiam, een verschil einde aan den . slag, Discere tibia, op de fluit leeren spelen. Discedere in sententiam alicuius, zich bij temands gevoelen voegen, Discedere aequa mana e proelio, met gelyk verlies het slagveld ver laten. Discors sibi of sec am, met zich zelven oneens. 2 — 18 — Disiungere se ab aliquo of ab aliquo re, zich van iemand of eene xaak afscheiden, onihouden. Dissentire ab aliquo re, of da re, met iemand aver eene zaak verschitlen. Dissentire a malis motibus alicuius, met iemand zeden niel overeenstemmen, Dissidere ab of cam aliquo [of alicui bij de dichters] van iemand verschillen, Dissidere ab al. Quando, van iemand versehillend. Dissaadere rem alicai iemand eene zaak afraden, Distioère rem a re, eene zaak tan eene andere onder scheiden. Districtus re, of sl re ^ met eene zaak bezet. Bifllringere gladium, zijn zwaard trekken. Dividere agros civibus, de landerijen onder de burgers ver- deelen, Divulgare aliquid sermouibus, icts onder de menschen ver- spreiden. Dolere rem, re, of de re, over eene zaak smart hebben, Dolet mibi, of doleo, hel smart mij., Dommari in victos, over de overwonnenen heersehen, Eloquentia domioatur in liberis civitatibns, de welsprekend- heid vermag ket meest in vrije stateu. Dormire in lucem, een gat in den dag slapen. Dabitare rem, of de re, aan eene zaak ttviffelen. Ducsre aliquem, iemand leiden, oi iemand om den tuin leiden, misleiden, Ducere stamina, spinnen. Ducere tempus, of bellum, den tijdy of den oorlog rekken, Ducere genus ab aliquo, zijn geslacht van iemand afleiden. Ducere aliquid sibi laudi; zieh iels tot lof rekenen. Edere vitam, of animam, sterven. Edere oj ferre fractus, vruchten geven. EfTerre aliquem laadibas, iemand met lofspraak verhefen, EfTerre aliquem amplo funere, iemand plegtig begraven. Efflare aniinam, den  zich zeer veel moeite geven in de we- tenschappen, Elicere hostein e paladibus, den vijand uit de moerassen lokken, Elacere virtatibus, door deugden schitieren. Elacubrare orationem, eene redevoering bij het licht bearbeiden, Emendare vita virtatibus, de ondeugden door deugden uitwissehen, vergoeden. Emere ab of de aliqua van iemand koopen, Eminer, re % of in re, in eene zaak uitbiinken. Emittere vise, of de car^ere, uit de gevangenis Icslaten, of den kampstrijd in de renbaan doen beginnen, Emovere mnltitadinem e foro, de menigte van het forum of de markt jagen, Facere contra of adversus aliqaem j iemand engenegen of iegen iemand zijn, Facere alicai dolorem, iemand smart veroorzaken. Facere de accipisse, damn am, verlies de nadele lijden, Facere summam, de som opmaken. Facere aen alienam, schulden mahen. Facere argentariam, eene ujiseelbank houden, Facere närgeragiam, schulden lijden, Facere auctionem, verkooping houden, Facere närgeragiam, schulden lijden, Facere negotinm alicai iemand moeiie aandoen. Facere fidem alicai, iemand doen gelooven, overredefi, Facere fayorem alicai, iemand doen gelooven, overredefi, Facere alicai gratiam criminis, iemand vergiffenis van eene misdaad sehmken, Facere aliqaem certiorem, iemand vergiffenis van eene misdaad sehmken, Facere aliqaem magnam, iemand groot maken. Facere aliqaem magnam, iemand hoog achten, Facere pericalam rei, of ia re, eene zaak beproeven. Facere nihil reliquam, of reliquam niets overig hten, of maaken dat niets ontbreekt, Qaid facias hoc homine? Hoe zoudtgij dozen menseh behandten? Qaid facias ilH? Wat zoudtgij dozen menseh behandten? Qaid facias ilH? Wat zoudtgij dozen menseh behandten? Qaid facias ilH? Wat zoudtgij met hem beginnenf Facere ita esse, siel eens, dat het zoo is Fallaciam fallaciam fallaciam, list tegen list gebruiken. Fallendem fidem, zijn woord niet houden, Fallendi temporis caassa, uit tijdverdrijf. Non me fallit, het is mij niet onbekend. Spes cam fallit, hij wordt in zijn hoop bedrogen. Fama potior est, quam divitiae, een goede naam is beter dan schatten, Fastidire preces alicaias, iemands beden versmaden, of er van afkeerig zijn. — 23 — Feriari a negotii, vrij van werhzaamheden zijn, Ferre legem, eene wet voordragen, maken, Ferre of dicere sententiam, zijn gevoeien zeggen, of geregielijke uitspraak doen {van de Senalorcn), Ferre safFragianiy zijne stem uitbrengen, Ferre safe Fragianiy zijne stem uitbrengen, Ferre safe Fragianiy zijne stem uitbrengen, Ferre se obviatn alicui, iemand te gemoet gaan. Ferre aliqaid aequo animo, iets goedsmoeds verdragen. Ferre aliqaid ioiqao aDimo, o/moleste, o/graviter, o/aegre, iets kwalijk nemen, of met moeite verdragen, Ferre alictfi iadicenif iemand tot zijnen regter toarstelien, Non ferre capiditates, zijne begeerten beperken. Fert animas discere, ik heb lust te leeren. Res ita fert; de zaak brengt het zod mede. Prae se ferre facinnSi eene snoode daad, die men gepleegd heeftj openbaren. Hom fide, ter goeder trouw. Mala fide, ter kwader trouw, Mea fide, op mijn woord. Fiderei of fidem habere alfcai, op iemand vertrouwen, Fiderc re {dichterlijk rei), op eene zaak vertrouwen ftebben, Fidibus scio, catio, of ator, ik ken het snarenspel, Figere trabem in terrain, of\n terra, eenen balk in den grond slaan. Figere leges, de wetten in het openbaar ophangen, wetten maken. Findere lignnm in partes^ houi in stukken klooven. Finire tempas, den tijd bepcUen^ of eindigen. Fioire capiditates, Zijn begegerten bepalen, Firmare imperiam, de heerschapptj bevestigen. — 24 — Firmas eqaitatu of ab equitatu sieru in ruiterij, Fla(rrare cupiditate, van hegeerte branden. Flare aaram, goud smelten. Flectere aliqoem verbis, iemand door woorden bewegen. Flait flavias sanguine, de rivier sfroomt van bleed. Flait spes, tie hoop wankelt, Fortunet Dens tibi honorem, God zegene u in hel verkregen eerambt, Frangere vim alicuins, iemands geweld fnuiken. Frangere consilia alicuius, iemands plannen vernieligen, Frangere consilia alicai gnlam laqueo, iemand worgen. Frangere fidem, zijn woord breken. Fraadare aliquern pecunia, iemand door list van zijn geld berooven. Fractum capere of ferre e re, uit eene zaak vruchl genie- ten, voordeel trekken. Fagere congressus hominnm, gezelschappen vermijden. Fa git me, ik weet niet, het is mij onbekend, G. Gaadere in sinu, zich in stilte verheugen, in zijn vuist lag, Gemere rem, eene zaak bet Gemlnare verba, de woorden verdubbelen. Longe gentium, toijd of verre in de wereld. Minime gentium, volstrekt niet, Nusquam gentium, nergens ter icereld. Usquam gentium, ergens ter wereld. Ubicunque gentium, het zij, waar het zij. Ubinam gentium? Waar ter wereld toeh? Morem gerSre alicui, iemands zin doen, iemand gehoorzamen, Gerere rem ex sententia, eene zaak naar wensch volbrengen, Dum haec geruntur, ondertusschen. middelerwijL Gloriari rem, re, of de re, op eene zaak roemcn. Grassandum coDsilio, si nihil vires iuvant, waar gcweld niet helpt, moet men list gebruiken, of die niet sterk is, moet slim sijn. Gratiam alicuins inire, of aib ofde aliquio, iemands gunst veriverven. Gratiam of gratias habere alicui, jegens iemand dankzeggen, danken. Gratiam of gratias habere alicui, jegens iemand dank ge^ voeleUf iemand dank verschuldigd blifven. Gratiam of gratias pro re referre, persolvere, of rependere, iemand voor eene zaak dank vergelden. Gratiam gratiam parity de eene dienst is de anderc waard. In gratiam aliquem recipere, iemand in zijnne gunst we- derom opnemen. In gratiam cum aliquem redire, met iemand zich verzoenen. Exempli gratia, bij voorbeeld. Mea gratia, of cnussa, om mijnentwiL Gratificari alicui, iemand eene gunst bewi/zen, genoegen geven. Gravare aliquem re,, iemand met eene zaak bslasten. Gustare partem voluptatis, een gedeelle van het vermaak genieten, Gustare partem voluptatis, een gedele van het vermaak genieten, Gustare partem voluptatis, een gedeel van het vermaak houden. Habere bonam spem de aliquo, omlrent iemand goede verwachten. Habere aliquem caram, veel van iemand houden. Habere aliquem caram, veel van iemand houden. Habere, o/* dacSre rationem rei, of aWcmas, op eenezaakfOV iemand achfslaan^ achfge iemand achfge ven, o vooreenezaak, o? iemand zorg dragen. Habere rationem, aliquando, met iemand te doen hebben, in verbindtenis slaan. Habere rationem absentis, iemand in zijnne afwezendheid be- denken. Habere ratiooem temporam, of slæmeni temporibus, zich naar iijds omstandigheden sehikken- Habeo dicere, ik heb te zeggen, dat is, kan zeggen, Habeo diet am, ik heb gezegdy Habeo dieendam, ik heb te zeggen, dat is, ik moei zeggen. Habeo dieendam, ik heb te zeggen, dat is, ik moei zeggen. Hercdilas sine sacris, een onbezwctard voordeelj eene roos zonder doornen, Heres ex assc, alleen en geheel erfgenaam, Heres ex uncia, voor een twaalfde erfgenaam. Ab in testa to heres fieri, zonder testament erfgenaam Uforden, Homo fragi, een braaf menseh. Homo triam literarum, een dief. Homo igni spectatasi een menseh in nood beproefd. Homo omnium horaram, een menseh, altijd voor de genoe- Homo omnium horaram, een menseh. Homo igni spectatasi een menseh in nood beproefd. Homo omnium horaram, een menseh, altijd voor de genoe- Homo omnium horaram, een menseh. Homo igni spectatasi een menseh in nood beproefd. Homo omnium horaram, een menseh, altijd voor de genoe- Homo omnium horaram, een menseh. Homo igni spectatasi een menseh in nood beproefd. Homo omnium horaram, een menseh, altijd voor de genoe- Homo omnium horaram, een menseh. Homo igni spectatasi een menseh in nood beproefd. Homo omnium horaram, een menseh, altijd voor de genoe- Homo omnium horaram, een menseh. Gens der zamenleving gereed. Humo magnas, en menseh van groote verdiensten. Homo novus, en menseh zonder adelijk geslacht. Quota bora est? Hoe laat is hel? Horrere conspectam tilicaias, niet durven onder iemandsoogen komen. Horrere frigore, van koude rillen. Horret animus recordari; ik schrik, als ik er aan hetdenk. Horret ager hastis, het veld is bezaaid met spiesen. Hortari aliqaem ad ofin aliqoid, iemand tot iets aanspo retij trachten te bewegen, aanmoedigen. I. lacere graviter, zeer ziek liggen. lacere pro patria, voor het vaderland gesneuveld %ijn* lacSre in rosa, genoegelijk liggen. Panper abiqae iacet, de arme is nergens in tel. Pretia praedioram iacent, de prijxen der landgoederen sijn gering. Non iact in molli veneranda scientia lecto, men kan de geleerdheid niet zander moeite verkrijgen, lacere of iactare aliqua in aliquem, iemandmet iets gooijen, lacere fandamenta pacis, de grondslagen van den vrede leggen, Iactare virtatem, op z^ne deugd pogehen, Iactare se, ziek tcillen laten zien, zich pogehendvertoonen. Iactare virtatem, op z^ne deugd pogehen, Iactare se, ziek tcillen laten zien, zich pogehend vertoonen. Iactare navis scopulo, of ad seopalam, het schip stoot op eene klip. Illucescit dies, het wordt dag, lUudere alicai, aliqaem ^ of in aliqaem, met iemand den spot driven, Uladere dignitati alicaias, iemands teaardigheid bespotten, Ulastrare consilia^c/e pfonnen openbaren, aan den dag brengen, Imaginari aliquid per lomnam, droomend zich iets ver beelden, ImbaSre gladiam sangaine, het zteaard met bleed bevlekken. Imbaere se literis, zich ge Heel op de teetensehappen toeleggen. 28 — Qao seme! est imbnta recens servabit odorem testa diu, wat men long geleerd heefl, onthoudt men lang. Immergere manas in aqaam, stjne handen in water dompelen. Imminere alicai, aan iemand boven hel hoofd hangen. Imminere bonis of in bona, op goederen jagt maken. Immissere se alicuius negotiis, zich in iemands zaken tnengen. Immissere se in medios hostes, zich midden onder de vijanden werpen, Immissere se in medios hostes, zich midden onder de vijanden werpen, Immissere alicaius rei, rei of a re, vrij van eene zaak. Impatiens laboris, niet tegen arbeid bestand. Imperare alicai, iemand bevelen. Imperare alicai, iemand bevelen. Imperare gentibus, over volken heerschen, Imperare alicui pecuniam ad aliquid, iemand bevelen om foi iets geld ie geven, Impertire aliquid indigentibus de re familiari, van zijnne mid- delen iets aan de behoefligen geven, Actas paerilis his doctrinis impertiri dehei, de kindschejaren moeten in deze wetenschappen onderwezen worden. Impetrare rem ab aliquo, eene zaak van iemand verkrijgen, Impetrare civitatem alicai, voor iemand hel burgerregt verkrijgen. Impingere lapidem alicai, iemand met eenen sleen werpen. Impingere caput parieti, met het hoofd legen den muur stooten, Implere amphoram ad sammum, de kan tot bovenaan toe vullen,. Implorese se molestiis, zich in moeijelijkheden wikkclen. Implorese auziliam alicaius, iemand om hulp smeeken. Implorese auziliam alicaius, iemand om hulp smeeken. * Itnponere onns in hnmcros alicuiius, of alicui in humeris » iemand eenen last op de schouders leggen. - 29 - Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisfe hand aan een Imponere extremam of sarnmam manum carmini, de laaisf Gedicht leg gen. Imponere modum rei, aan eene saak paal en perk stellen, Imponere pileum alicui, iemand zijne vrijheid schenken. Imponere Yadimoniam alicai, iemand noodigen borg te slel- len, om op den be^emden tijd voor het geregt te ver- schten. Imponere aliqnem in eqaam, iemand op het paard zetten, Importare commeatus. in nrbem, levensmiddelen in de slad invoeren oi brengen, Imprimere sigillam in cera^ het zegel in was drukken, Imprimere culpam alicai, iemand de schuld geven. Quantum est in rebus inane, alles is ijdelheid, Incendi in aliquem j tegen iemand opgehitst^ of op iemand toornig worden, Incertus loci, onzeker omtrent de plaats, Incerlas de salate, onzeker omtrent zijn behoud. Ad of in incertam revocare, in onzekerheid brengen. Incessit mihi of me cupidilas, de begeerte bevangt mihi Incidere spein alicaias, iemand de hoop benemen, Incidere aliquid arbori, in arboreal; of in arbor, iets in eenen boom sujden. Incidit terror exercitai, of in exercitam, de schrik bevangt het leger. Incise scribere, in korte niet afgcdeelde, zinnen schrijven, Incttare aliquem ad laborem, iemand tot den arbeid aanzetlen, Inclamare aliquem nomine, iemand bij zijnnen naam toe- roepen, Includere aliquem carceri, in carcerc, iemand in de gevangenis sluiten, Inconfmddare rem alicui, iemand in eene zaak hinderlijk zijn, increpare omnes, alien toeschreeuwen- Increpare aliquid in aliqaem, over ieU tegen iemand uUvaren. Increpare aliquid in aliqaem, over ieU tegen iemand uUvaren. Incubare o?a, of ovis, eijeren uUbroeijen, Incambere gladio, of in gladiam, in zijn xwaard vailen. Incubare ad of in philosophiam, zich op de wijshegeerte ioeleggen, Incurrere o/incursare in Aliquem, op iemand aanvalien, Iacntere alicni timorem, iemand trees aanjagen, Indire nomen alicui| iemand eenen naam geven. Indicat mihi yallas mores, de gelaatslrekken maken m^ met het karakier bekend. Indignari aliquid, over ieU veroniwaardigd worden, Indormire caossae, eene regUzaak nalatig heliandelen. Inducere aliqaem ad bel]ani,<emafi(/ tot den oorlog brengen, Inducere aliqaem in errorem, iemand in eene dwaiing brengen. Inducere novum morem in rempablicam, eene nieuwe ge- woonte in de republiek invoeren. Indaci spe, door de hoop bewogen warden, Indu^re vestem, o/sibi restem, o/se veste, een kleed aandoen. Induere se in nubem, sich in eene wolk hullen, Indalgere sibi, of genio, syne liislen bot vieren, Indulgere dolori, zich in de smart toegeven, ie sterk treuren, Inebriare aliqaem vino, iemand eenen roes aanzetten. Inesse rei, of in re, in eene zaak in zijn. Inferre mensam secandam, het nageregt opbrengen. In periculum zich in gevaar storten. Inferre man us sibi, of in se, zich ombrengen, Inferre vim alicui, iegen iemand geweld gebruiken, Inferre belli caassam alicui, iemand eene oorsaak o^ voor- wendsel aan de hand geven, om ie oorlogen. Inferre corpus mortui, een lijk begraven. Inficere civitatem vitiis principam, de burger, met de on^ deugden der voornaamsten besmelten. Inficere hastam corpori alicuias, ienumd met eene spies doorsleken, Inflammare popalam in regem, hel volk tegen den koning opzetten, Inflectere aliquem lacrymis, iemand door Iranen roeren, tot zachtere gevoelene brengen. Iniligere, infringere, of impiDgere alicui, iemand eene oorveeg geven» Infodere aliquid ia terrain, iets in de aarde ingraven, Informare aetatem paerilem ad hamaoitatem, den kind- sehen lee/t^d beschaven, Infringere improbitatem alicui, iemand vergi/t insehenken. Infand^re venenum alicni) iemand vergi/t insehenken. Lafundere orationem in aurea, eene redevoering houden, Ingeinere of ingemiscre rei, of in re, over eene zaak Zuehten. Ingargitare se cibo et vino, te veel eten en drinken. Ingargitare se in flagitia, zich met slechte daden overladen. Inhaerere vesligiis alicains, iemands voetstappen naauwkeu- rig volgen. Inhaerent virlates virtutibas, de deugden zijn naauw met elkander verbonden, Inhiare heredilati, of hereditatem, naar de erfenis liaken of snakken. Iniicere aliquem in suspicionem, iemand in verdenking brengen. Iniicere aliquem in suspicionem, iemand in verdening verwekken. Inire gratiam ab aliquem, of supad ehiqnem, zich by iemand verdiemtelijk makefi^ of iemands gunst verwerven, Inire, of sabdncere rationem, optekenen, of  zwemmen, Innäheris, of in hamen's alicuias, op iemands sckouders steunen, Innötere alicai, iemand eenen wenk geven, Innötere in aliquem naar iemand onderzoek doen. Inscendere carrum, of in carrum, op den wagen klimmen, Inscribere, of insculpere, nomen statuae, of in slatua, zijnnen naam op een standbeeld sckrijven, oF graveren. Inscribitar liber, het boek heefl tot titeL j Inservire saluti alicuius, voor iemands wehtjn zorgen, Inserire temporibus, zich naar tijdsomstandigheden s.chikken, Insidere, of insldere in animO; o/mente alicuius, in iemands ziel gevestigd zijn, Insidere equo, te paard ziiten, Insilire eqao, of in re, iemand op den rug springen, Insimulare allqueni facinoris^ iemand van eene snooae daad beschuldigen, Insistere rei, of in re, iich op eene zaak v Inso. Es gen, oF op eene zaak blijven slaan, Insistere rem, eene zaak aanvaarden, Insistere malaram arlium, ongewoon aan kwade streken. Inspicere aliquem a pucro, iemand van een kind af ga- deslaan. Instare bostibus, op den vijand aandringen, of den vijand vervolgeri. Instare alicaius vestigiis, iemand op den voei volgen. Instat bellam nobis, de oorlogis voor ons op hel uilbreken, Instat nox, het is bijna nacht, hislat bora nona, het is op slag van negen uren. lustruire copias, de iroepen in slagorde stellen, Instraere aliquem ad rem, iemand tot eene zaak onderwijzen. — 33 — Insultare alicui, of aliqaeni, in calamitate, iemand in xtfn cngeluk bespotten, Integra aetata, in den bloeijenden ouderdom. Integra, of in integro, est nobis res, de zaak is in onxe magty of wij zijn geheel vrij in de zaak. Integrum non est mifai, ket staai niet meer aan mij. Intendere animum rei in of ad rem, zijnen geesi op eene zaak rig ten, Intendere tela alicai, of in aliqaem, j)ijlen op iemand rigten. Interdicere alicui aqua et igni, iemand bannen. Interdicitar mihi a lege, de wet verbiedt mij, Interesse rei y of in re, bij een zaak tegenwoordig zijn. Interest inter bellaam et hominem, tusschen een wild dier en eenen mensch is het onderscheid. Interire fame, van honger omkomen, Interponere se audaciae alicaius, zich tegen iemands stout' moedigheid verzetten, Interpratri scriptores alicai, iemand de schrevers verkla- ren of uitleggen, of vertalen, Intorquere talam, den enkel verkken, verstuiken, Invadere hostes, of in hostes, urbem, of in urbem, de vij- anden, of de stad aangrijpen, of de stad aangrijpen, of de stad indringen. Metus inyadit homini of hominem, de trees grijpt den mensch Invadere collum, of in collum, alicuius, iemand om den hals vallen of ofnhelzen. Invehi in aliquem, iemandem met wapenen of woorden, Invehi urbem, of in urbem, curru, op eenen wagen de stad binnenrijden. Inviderc honorem alicui, o/ honori alicui, iemand de eer benijden, de eer niet gunnen, 3 — 34 — Invideri nulla est via, overdl heefi de deugd toegang. Invita Minerva aliquid facere, iets tegen zijnen aanleg doen, loca agere cum aliquo, met iemand aardigheden praten, loca et aeria agere cum aliquo, zeer gemeenzaatn met ie- mand praten* locum alicni movere, iemand doen lagchen. Per iocum, uit jok. Per Indum et iocum, spelender unjs, Remoto ioco, 4n emst, zonder jok. Ire pedibns in sententiam, tot een gevoelen overgaan. If of abi in malam rem, loop naar den drommel, Irrepere arbori, op eenen boom kruipen. Irreversible in mentes hominum, in de ziel der menschen in- iluipen^ ot ongemerkt komen. Irritare aliquem, iemand bespotten. Irritare crabrons, gevaarlijke vijanden uitdagen, Irritare legem alicui, tegen iemand eene wet aan het volk voordragen. Irritare portam^o^ in portam, de poort indringen, lubere aliquid aliquem of alicni, iemand iets opleggen, bevelen. lubere aliquem regem, iemand tot koning kiezen, ludicare aliquid ex bono et aequo, iett naar billijkheid be- oordeelen, ludicare aliquem hostem, iemand voor vijand verklaren, ludicare aliquem hostem, iemand voor vijand verklaren, lungere vocem lidibus, zijne stem met het snarenspel pa- ren, of veroordeelen, Inng^re amicitiam cum aliquo, met iemand vriendschap maken, lungere vocem lidibus, zijne  iure, me het grootste regtvaardigheid. Stricto iare ^ naar de strengste regtvaardigheid. L. Fides socioram labat, de trouw der bondgenoolen wankelt, Labant mihi genua, mijne knikken. Labant mihi denies, mijne ianden slaan los. Labi in somnam, in slaap vallen. Labi of prolab longias, ongetnerki te ver afwijken, wijd- loopiger worden, Labi Hngaa, zich verspreken, Labi spe, van de hoop verstoken icorden. Labi facnUatibas, tot armoede vervailen, Labitnr disciplina, de tucht is in vcrtaL Cito pede labitnr aetas i ongemerkt wordt men oud. Labor improbas omnia vincit, onvermoeide arbeid overwint alles. Labores solis et Innae, zons- en maansverduisteringen. Labores catenati, aanhoudende werkzaamheden. Labores act! labores, na gedaan werk is het goed rusien. Laborare ex intestinis, buikpijn hebben, of loslijvig zijn. Laborare pedibas, o ex pedibas, het Voeteuvel heben. Laborare ex renibus, pijn in de lenden hebben, Laborare sacro morbo, de vallende ziekte Ihebben, LacSrare bona patria, de vaderlijke goederen verkwisten, LacSrare bona patria, de vaderlijke goederen verkwisten, LacSrare mibi cadant, o/ manant^ gandio, ik schrei van biijdsehap, Lac non est lacti similias, zij gelijken elkander als twee droppels water, Laetari re, of de re, zich over eene zaak verblijden. Largiore yino uti, te veel wijn drinken, Largiri aliquid alicui, iemand met iels beschenken, Largiore aliquid alicui, iemand met iels beschenken, Largiore poQere, den aap uit de mouw laten komen. Bene qui latait, bene vixit, er is niets beter dan eeh vergeten burger ie zijn, Legdre aliqaem in senatam, iemand in den raad kiezen, Leo domi^ foris lepas est, h^ is een pochhans, Libi^rare aliquem meta, iemand van trees bevrijden, Ligna ferre in sylvam, water in de zee brengen, 66k eenen cent in het eakje leggen. Lingua patria, of vernac Ulla, de modo, de modo. Lingua insidiativa, eene angenomie vreemde taaL Lingua peregrinae eene vreemde taaL Locare se in insidiatis, zich in hinderlaag plaatsen, Locare operam alicui in re iemand in eene zaak voor loon dienen, Locare filiam alicui nuptam of nuptiis, of in matrimonio, iemand ztjne dochter uithutDelijken. Locare statuam facicndam, een standbeeld aanbesteden. Loco fratris esse alicui, iemand als een broeder zijn. Longum esl narrare; het is te lang om te verhalen, Loqui cum aliquo, dichterl^k alicui, de re, met iemand over eene zaak spreken, Ludere aliquid, met iets den spot driven. Ludere pilam, of pila, met den bal spelen. Lupus in fabula, als men van den drommel spreekt^ is hij digt bij, Lustrare agros, de akkers godsdienstig reinigen o£ tvijen. Lustrare exercitum, het leger in oogenschouw nemen^ mon^ steren. Lustrare aliquid animo, iets overdenken. Luxuriant animi rebus plerumque secundis, meestal bewerkt voorspoed weelde, of het moeten sterke been z^n j die de weelde kunnen dragen. Mactare aliqaemmortecradeli, iemand tpreedaardig dooden. Mactare aliqaem morte, iemand met lof vereeren. Mactare virlute! Bravo! Feel geluk! Heil u! Madet vino. Ay heeft eenen roes aan, Madet meta, hij zweet van angsL Magdam partem, of magna ex parte grootendeeU. Male and ire, eenen ktoaden naam hebben. Male se habet res, liei is met de zaak slecht gesteld. Manant ex vitiis peccata, uH de ondeugden komen de mis- daden voort. Manat malam in dies, b^ den dag breidt het kwaad zieh uit, Mandare aliquid faciendam alicai, iemand opdragen iets te verrigten of te maken, Mandare aliquem humo, iemand ler aarde besfellen, begraven. Bene of multo mane, of plane mane, %eer vroeg, Hodie mane, dezen vroegen morgen, Gras mane, morgen vroeg. Postridie mane of postero mane, den volgenden morgen v Heri mane, gisteren morgen vroeg, Manere loco, of in loco, apad aliqaem, op eene plaals bij iemand blijven, Manere aliquem, of aliqaid, op iemand, of op iets wachten staan, Manns manam lavat, de eene diensl is de andere waard, Man am de tabala, geen woord meer, niet verder. Manam comparare of facere, eene bende soldaten op de been brengen, Manam conferre of cons^rere, handgemeen worden, Manibas pedibasqae, met alle kraeht, E maem emittere seryam, of mann mitlere, eenen slaaf zijne vrijheid geven. - 38 — Ad of in matias venire, in de handen komen^ of handge- meen worden. In manam con venire, trouwen {van de vrouwen), Mann of in manu tenere, in de hand houden^ zeker weten. Sob manam of sub manam, bij o'onder de hand, in de nabijheid. In mano; of ad manum esse, in de magi, of bij de hand zijn. Marcesse desidia, van werkeloosheid krachteloos worden. Vario marte pugnare, met verschillend krijgsgeluk veehien. Sao marte aliqaid facere, iets op zijn eigen houfje, o'zan- der vreemde h%dp doen. Matura est Liems, de winter komt op zijnen tyd, Mederi invidiae, den nijd wegnemen, vernietigen. Meditari animo, jo/*secam, rem, o' de re, bij zich zelven eene zaak overwegen. Me dius fidias, waarlijk, in de daad, Mediis esse non jicet nobis, wij mogen niet onzijdig zijn. Mentionem facere o'inferre, rei of de re, of de aliqao, van eene zaak of van iemand melding maken. Mercari aliqaid alicai ab aliquo, iets van iemand voor te- mand koopen, Merere of mereri stipendia sub aliqio, ah soldaat onder %»• mand dienen, Merere equo, als ruiter dienen. Merere bene de aliquo, of erga aliquem, zich b^ iem and verdienstelt jk maken. Merere male de re, in eene zaak slecht handelen. Ut sementem feceris, ita et metes, g^ zult loon naar wer- ken ontvangen, Mihi nee seritur, nee metitar, de zaak gaat mij niei aan. MetuSre insidias ab aliquo^ voorhinderlagen van iemandvreezen* Mens sum^ t^ ben mtjn eigen meester^ hang van niemand of. Meas est^ h^ is^in mijne magi^ of At; is mijn vriend. Micant arteriae, de pols klopt. -. 39 — Migrare de of ex vita, sterven, Minari alicui mortem, iemand met den dood dreigen, Ministrare alicoi, iemand bedienen, Mirum in modam, ongemeen, zonderling, Miscere rem re, eene zaak met eene zaak tnengen. Mtscere samma imis, alles ten onderste boven keeren. Misce mihi, ^uer, jongen (iiaaf)^ schenk mij eens in, Miserum est^abuisse et nihil habere, het is beter, ik heb, dan ik Jiod, Miltere rem alicui, <>/ad aliquem, iemand eene zaak zenden, Mittere aliqaem alicai anxilio, aan iemand ie hufp zenden. Rem missam facere, eene zaak laien varen. Moderari irae, zijnen toorn bedwingen^ matigen. Moderari eqaum, het paard besturen, Moerere patriam, of patria, zijn vaderland betreren. Moliter ossa cubent, zacht moge zijn gebeben. Morari ossa cubent, zacht moge zijn gebeben. Morari aliquem, iemand doen vertoeveny ophouden, Moliter se loco, de of e loco, zieh uit eene plaals in be- wegting stellen^ of opbreken. Movere bell am alicui, iemand den oorlog aandoen. Movere castra, met het leger opbreken. Hoc me movet, dit treft mij^ of roert mij^ of brengt mtj tot andere gedachten, Hultam esse nomen est, hy is in hooge achting, Mnltum esse in re, lang met Eene zaak zich bezig houden, VnvLS e multis, een eenvoudig of gewoon mensch, Matare rem re, een zaak met eene zaak verrut/en, of verwisselen. Gandium in moerorem mntatam est, de vreugde is in droef- heid veranderd. Mntuari aliquid ab aliquo, van iemand iets leenen of in gebruik nemen. — 40 -. Homo emnnctae narii een sehrander mensth. Homo obesae naris, een dom menseh. Narrare alicoi aliqua of de aliqua re, iemand iefs veriel- leriy verhaten, Narraa male mihi, gij geeft mif sleehte Hjding, Nasci ad omnia samma, tot alles groots geboren worden, Nascitar bine, nt —, hieruit volgt, dai —. Pro re nata, of e re nata, naar omstandigheden, zoo als de 2aak zieh voordoet. Natat pavimentam aqna^ de vloer zwemt van water, Navare alicai operam rei, of ad rem^ iemand in eene zaak dienst doen^ hulp betoonen, NaTem aabducere, het schip op strand halen, Navem deducere in mare, het schip in zee brengen, Nayigare mare, of in mari, op zee varen. Navigare in porta, ik ben in veiligheid. In eadem naW Tebi, of ferri, of esse, een gel^k lot hebben, Ifect^re alicai catenas, iemand met ketenen beladen. Omnes virtates inter se nezae aant, er is een naauw ver- band tusschen alle deugden. Nego, me aadire, ih zeg, dot ik niet hoor. Ife{;are aliqaid alicai, iemand iets weigeren. Negligere pecaniam in loco, op zijnnen tijd zijn voordeei laten varen. Quid mibi tecam negotii est? Fat heb ik met u te doen? Nemo est, qai nesciat, iedereen weet» Nimias est in hac re, h^ doet in deze zaak te veel, hy gaat te ver. Niti cnbito, op den elleboog rusten. Niti ad gloriam, naar roem streven. j Niti in vietum, naar het verbodene streven. Niti gratia de rejdoor gunst eene zcuik bevorderen. Nolle alicni, iemand niet gunstig of toegenegen zijn. Notare aliquem verbis, iemand met woorden beritpen, Notare civem, eenen burger best raffen (van den Censor gezegd), Notom est in valgus, iedereen tveet ket, No varum reram capidas, naar verandering in de regering begeerig oproerig, NamSrare aliquem in primis, iemand onder de voomcuim" sten tellen. Nummi boni of probi^ echt geld, Nammi adalterini, valsch geld. Nammi circamforanei of aes circamforaneum, opgenomen geld^ schulden. Nammi vacoi^ of pecania otiosa, renteloos kapiiaaL Nummi caati, verzekerd geld. Nammi omnis notae, allerlei geld. Nundlnari a indice ins ad atilitatem saam, eenen regter . omkoopen^ om het regt tot zijn voordeel te verdraaijen. O. Obducere callum dolori, de smart vergeten. Obdacere frontem, het voorhoofd rimpelen. 