Algemene konst en letterbode
None
De Maatfchappij der Nederlandfche Lecterkunde te Ley- den Digitized by Google c m > den heeft, in liare Jaarlijkfche Vergadertng* gehotiden deft 7den JuliJ dezes Jaars , tot Leden verkozen de Heeren Mri A. van Goudoever, Profesfor en Rector te Zwolle; Jacob Grimm, Bibliothekaris van den Koning van Westfalen , te Kasfel ; A. ten Broecre Hoekstra, te Haarlem; R. W. J# van Pabst van Bingerden, tc Klee f; Mr. Th. van S\Vin* dbren , Infpecteur van de Akademie te Groningen ; en W. J« Zillesen, Rector te Arnhem. De Maatfchappij heeft dit Jaar geene Verhandeling be- kroond, maar een befluit genomen, dac met bekrooninge , nagenoeg gelijk ftaat. Zij heeft' tiamelijk, uit aanmerking, dat bet werk van haar waardig medelid^ den Iloogleeraar A, Ypei), gefiteld: Beknoptc Gefchtcdenii dcr Nederlandfche Taal , niet flechts aan haar opgedragen, maar ook aan eene door haar uitgefchrevene vraag zijnen oorfprong verfchul- digd is, op het loffelljk berigt van hare Gccormmitteerden, x>nder anderen inhoudende, dat dit werk, fngevalle van tlj- dige inzending, naar hunne gedachten, met den goudenEer - ■penning had kunnen bekroond worden, goedggvonden erf beHoten, aan den geleerden Schrijver eene verklaring op perkament ter hand te ftellen, waarin hare goedkeuring vaa zijnen arbeid, althans wat den hoofdzakelijken inholid aan- gaat , werd uitgedrukt, en tevens om van dit befluit mef* ding te maken in het door haar uittegeven Programma, tea eiilde op die wijze, zoo vee! in haar is, het voorgenoem- de werk aan alle Letter- en Vaderlandminnende Hollander# ten ernftigfte aan te bevelen. — Voorts heeft deMaatfchap- p\J nog befloten de volgende Vraag op te geven, om beant> woora te worden vOor den iften Jantiarij 1815. ,, Welke verfchillende Dialekten zijn *er in de Nederland - ,, fche Taal , dat is, in die der gewezene zeventien Neder-. ,, landfche Provincien? en welke zijn de bijzondere eigen*. „ fchappen, waardoor zij zich onderfcheiden ? . Het ftaat een’ ieder vrij , ook den Leden der Maatfchap- pij > om naar den prijs te dingen: alleenlijk worden de Ge- committeerden ter beoordeeling der ingekomene Verhande- lingen van die vrijheid uitgeftoten. Aan den genen, wiens Verhandeling de beste, en aan het oogmerk der Maatfchap- pij voldoende zal gekeurd worden, biedt de Maatfchappij een’ gouden Penning aan, ter waarde van 150 guldens, De Verhandelingen moeten zijn in de Nederduitfche of Latijnfche Tale, met eene duidelijke hand, vanieraand, die geen Lid der Maatfchappij is, afgefchreven : ledere Ver- handeling moet, met eene Zinfpreuk geteekend, befloten worden in een’ verzegelden omfiag, welke den titel en de Zinfpreuk der Verhandeling ten opfchrift heeft. Hierbif moet gevoegd worden een verzegeld brief je, in hecwelk de naam, waardigheid en woonplaats van den Schrijver » en boven op hetwelk de Zinfpreuk der Verhandeling ge- fchreven is. * a, 4 Het \ Digitized by Google (. *74 } Het eeti en slndef meet in ecn’ buiten- omflag, fen tijef^* bier boven bepaald, vrachtvrij , bezorgd zijn in handen varf den tegenwoordigen Secretaris der Maatfchappij, Profes- for M. Siegenbeek, of van den Brieffchrijver, Mr. C. J. Kneppelhout, beide wonende te Leyden. Voor het ove- rige zijn de Wetten, volgens vvelke de Maatfchappij naatr een’ Prijs laat fchrijven, te vinden in het tweede Deel vaa hare Werken. NIEUW - UITGEKOMEN BOEKEN, • * 2376. Commandowoorden voor de Infanterie, ten dlen-* fte van de Nationale Garde, in het Fransch en Hollandsch. In 8®. } bl. opl. 500 exempi. Drukk. van J. Oomkens ceGro* ningen. Bij denzelven afdaar.* 2377. Jaarboekje enz. In 8®. 14J. bU opl. $00 exempt Drukk. van Altorfer te Middelburg. Te Middelburg bij 3* C. Altorfer en Zoon en bij J. Ooms. fr. 3. * 2378. Wandelingen van een Lediggnrtger door de Stra- in van St. Petersburg. Uit het Fransch vertaald. Gr. 8°. 52 bl. opl. 500 exempi. Drukk. van P. E. Brief te Amfter- dam. Te Amfterdam bij C. Timmer f 3-:-: 2379. Evangelifche Gezangen enz. In 8®. 25 bl. opl* 1200 exempi. Drukk. van J . Ruys te Amfterdam. In den Ilaag by J. Allart. f 1 - 19-: Beoordeelingen van Holla kdsche Geschriftem IN Buitenlandsche Tijdschriften. • Van Schulttngii et Smallenburgii Not* ad Digesta , waarvan de Rec. in de Gott. Cel. Am. 1806, St. 59. het eerfte Peel heeft aangekondigd , is reeds in 1809 het tweede Dee! verfehenen, hetwelk dan weder eene Pars der Pandecterf behelst, namelijk de tweede, gelijk het eerfte Dee! de Pro - ta bevattede. De Rec. verheugt zich opregt. over den voortgang dezer onderneming; want eerst wanneer dezelve voleindigd is, zal zij regt algemeen nuttig worden, daarwij over de Pandecten zoo veel hebben, dat onvoltooid liggen is gebfeven, en dus alleen bij de eerfte,- niet bij de laatfte boeken gebruikt worden kan. Het oogmerk des Rec. was 00k toen, den voortgang des Werks te bevordcren, ert niet, dien te verhinderen, kn het doet hem van harte Iced, dat zijne aankondiging in Holland voor cenigzins koel ge- houden is, en men gemeend heeft, dat dezelve den aftrek des werks konde fchade doen. Nu is deHr. Prof. Smallen- burg wel ver ’er van daan, van vcSdr zijn tweede Deel een* prologus galeatus tegen elite, niet bloot Iofmitende, reccn- fie des eerften Deels te zetten; echter vindt Rec. wegens Digitized by Google C 175 ) 'fcij^omlere redenen noodig, zich eenigzitis nader re vtfrfcfo- xen. Dat een werk het burgerlljk regt betreff’ende als die, waarbij het op geleerde beleZenheid en beoordeeling van het gelezene aankomt, door den naam van Schulting bij alien, en door dien van den Heer Prof. Smallenburg al- thans bij die beoefenaren van hetzelve, die zich aan lerter- kundige kennis hunner tijdgenooten laten gelegen liggen, yan zelf genoeg aanbevolen werd; — die had Rec. voor- onderfteld; en het fcheen hem overtollig, en zelfs eenig- zins onbeleefd, een paar voorbeelden na te gaan, en aan te raerken, bij deze en die plaats is eene emendatie te regt verworpen, bij die en die andere is eene door eenig vir claris ft mus voorgedragene meening over het hoofd gezien enz. Van een werk als dit moet het algemeen hec aanwezen vernemen, en daartoe heeft de Rec. ook reeds in twee Uittrekfels het zijne gedaan; en het opgeven yan de inrigting des werks is het eenige, wat ’er nog bjj te voegen is. Deze aangaande, fchenen twee aanmerkin- gen te pas te komen. Vooreerst, dat niet genoeg op debe- fparing van plaats gezien, ten andere, dat geene vergelij- king der verfchillende uirgaven gefchfed was. Giltt. GeL /inz* 30 Nov. 18 11. St. 191* STERR.fi- f. n WEfiRKUNDIGE WAARNEMINGEN. • KopenhAgen, den 26 Julij, Wij hebberi deze tnaand eenen grand van warmte ondervonden , die bijna met die der Antilles geiijk flaat; in de fchaduw geplaatst tcekende de Thermometer van Reaumur 23 — 245. De fntte is in Zwe* ded en Rusland ook buitengemeen fterk geweest. WEERKUNDlGE WAARNEMINGEN, BUITEN HAARLEM. fBARO- 1 ! THER- wjNn- LUC! ITS* IKI3 < ME- MOMR- STREEK. GRSTELD- Aug. 1 TER. I TER. HF.in. f3°» 3l 62 N. W. 25 v<>- 3! 64 — bcwofkt; icts buijig. Iso- 34 N. f3 o* 3 58 N. 0. 26 <3^ -1 75 1 — ' bewolkt. (.30. 2| 52 — f3°- if 5? N. N. W. | ±7 ^ 3°* if 70 N. W. bewolkt; ’savonds buijig. I30. if 57 — f3°» of 60 N. W. hcwolm; incest omtrcnt *8 < 3°* 1 68 — betrokken; tusfehen beide (30. i§ — icts rcgenaclitig. f3°. 2 57 N. 0. 29 <3°* 2f 7 1 — wolken ; omtrcnt helder. a3°* 55i n. r. 0. f3°* 2i 62 N. W. 30 <30* 3 66 W. t. N. ointrent licldcr. (30. 3* 5<5 W. N. W f3°* 3$ 60 * N. W. ’s morgens ices regert; voormidd. 31 <3°» 3 73 N. betrokken ; rcimidd. bewolkt ; ho. 2* 54 N. 0. *s avonds hcKlcr. Te Haarlem, bij A. LOOSJES Pz. Tci DtUKKiRilE van V. Loosjf.s te Haarlem* (Lange Vecrflraat W. 3. N. 6.) I ALGEMEENE K O NS T- I • £ N LETTER-BOD VOOR HET JAAR t S i j. .t *. . N°. 41. , Vrijdag den Io den September*. - 1 ~ - - — - — ■ - ■ — — »- - ■ 1 — Volgens KEIZERLIJK BESLULT van den a6fl:en September t8if* it de uitgave van dit YVeekblad definitief toegcjlcaiu r .f *. - 1 B £ R I G T E N. . • ' ' , " * p-ruTTCARD* De groote Verzameling fiijbels Van dc Boekerij dezer Stad werd onlangs vermeerderd met eene Vertaling , van bet Evangelie van Joannes , in de taal der Mosfas, eeii klcine volksftam aan de Rivier de Madira, in 66n deel in 8°* voor rekening dcr Bijbel- maatfehappij te London gedrukt. Ook heeft men. ’er . eene Overzetting der Hagiographici in de taal vanOrys* fa ontvangen, een land tusfcneu Golconda en Benga- kn gelegen; dezclve is te Serampore gedrukt* 4 . » s > r Amsterdam, den zden September * Maandag eu Woensdag 1. 1. heeft het Inftituut van Wetenfchap- pen, Letterkunde en Schoone Kunfben , in deze Stad, deszelfs gewone Algemeene Zitting, in deszelfs H6- tel, genaamd het Trippenhuis* gehouden. Bij deze zitting,- waarbij zecr vele L&len tegenwoordig wa- ren, is de vemieuwing van het Bureau aangekondigcf; geworden: de Heer van Swinden is tot Prelident van de eerfte Klasle, de Heer de Vries tot dkxi van de tvveede, de Heer van Lenn£P tot dien van - il, Dkel. M ' de # * C X \j. de derde, en de Ueef Apostool tot -dien van de vierde Klasfe benoemd; laatstgemelde zal tevens alle de algenietne zoo gewone als buitengcwone Vergade* ringen , gedurende den loop van het volgend jaar ge* lioudcn wordende , prefideren# r ** # j % 1, « * • • * « L E V E N S B E R 1 ,G t VAN DEN pRANSCHEN DlCHTER JACQUES DELILLE* ( Uit ondcrfchctdcn narigtcn opgemaakt ,y Jacques Mon-Tanier .Delille werd den aarten Junij 1738 te Aigue-Perfe geboren, eene kleine Stad in Limagne, het vruchtbaarst en romaneskst gedeelte van Auvergne. * Hij was een natiurrlijke -Zoon van den Heer Montanier , die hem daarvoOF echtcr erkende* Zijne Moedcr was van fatfoenlijke afkomst en tetde onder bare Voorouders den onffcrfelijken Pascal > doch daar zlj door de fortuin misdeeld was , wilde de Vader van den Hr. Montanier tot eene huwelijksverbindtenis met haaf geene toeftemniing verleenen, Hij werd dus 00k Jac- oues Montanier gedoopt# Reeds vroegtijdig kwara hij uit zijne geboorteplaats , welker omitreken zoo dik- wijls door1 hem geroemd werdeti, te Partjs aan, waar: llij in het Collegia van Lifieux (ludecrde. Hoezeer men van de eene zijde ftellig bewcert, dat zijne Vader bijzondere zorg voor zijne opvocding droeg en hem efen jaargeld toeftond, dat de familie hem tot zijn* dood zou betaald hebben , fchijnen ’er van den anderen kant goede redenen te zijn , om to gelooven , dat alleen de *bepaaldheid 2ijner inkomften heur noodzaakte, voor dat hij zelf zijne ftudien voltooid had, zich met de opvocding van anderen be2ig te houden. Hoe het zij* m. her Collegie vap Lifieux kerde hij zljn model ken- neiT,*beoefende hii Vi r gilt us, en was het deze ftudie , welke zijnen fmaak vestigde en zijn talent wijzigde. Bij zijn vertrek uit het genoemd Collegie, werd hij zelf i tf9 > tiooglecraar bij het hieuwe van Amiens , w abi hij deli Hr. Delambre, thans een zeer geacht geleerde eif Thefaurier der Uniyerfiteit ^ oridef zijne Kweekelingen mogt telleri;. In het Vadcrland van Gresset ondernam hij de verta^ ling der Gcorgica , cene onderneming, wclke zoo vele moeijelijkheden aankleven , en die hij met zoo vee! roem Voltoolde. Te Parijs teruggekeerd , verwierf hij een Profesforaat bij het College de la Marche , en tverd dik- wijls door de Univerfiteit benoemd , om bij het Parley irfeht en andere Mfcgiltraats - Vergaderingen , en Akade-. fnifche plegtigheden , Redevoeringen te doen. Wei- dra deed hij zich kennen door eenige Oden en vooral door eenen Brief aan den Hr. Laurent ; in dozen Brief befehreef hij op eene bevallige en dichterlijke wijze de Vorderingen def Kunsten; reeds toen kon men zijn ta- lent onderfeheiden , om de moeijelijkfte bijzonderhedert in eene taal uittedrukken $ die langen tijd arm en ver«* achteHjk gerekend werd. Eenmaai dong hij mode naar den Prijs der Diclitkunde van de Fra niche Akademie; het onderwerp was de , Weldadigheid. De Hr- Tho- mas, zijn landgenoot -tn leermeester, behaalde den- zelven , dock bij de openbare voorlezing zijnef Ode venvierven verfeheiden gedeelten van dezelve de leven- diglte toejuleliing. Niet lang na zijne terugkomst te Parijs voltooide hij de vertaiing der Gcorgica en gaf dezelve in het licht. De Zoon van den grooten Raci- ne , waarmede h‘fj in vriendichappelijke betrekking leef- de, had hem vooraf het Handfchrift van de vertaiing der Gcorgica door le Franc de Pompignan mede- gedeeld , maar deze koude en ftijve navolging kon De- lille in de voortzetting zijner onderneming niet Itui- ten. Bij de uitgave vait de zijne , verwonderden zich de Franfchen, dat hunne taal geichikt was, om alle de fchoonheden der ouden en de werkzaamheden van den landbouw uittedrukken, waarvoor tot dien tijd hunne poezij onvatbaar fcheen. Deze vertaiing is inderdaad niet alleen een arbeid verwonderlijk , om de menigte van overwonnen hinderpalen en te onder gebragte voor- oordeelen, maar ook van dren aard, dat zij onder alle Gedichten , federt meer dan cene ecuw uitgegeven , on- ttgcnzeggelijk voor de Franfche Potzij de onbekendftd. en nie invite rijkdommen, heet't aan het licht gebtagu M a Vol* s Digitized by Google . p C } Voltaire ze If, die in geene betrekking tot DeLille Bond, was over dit Werk zoo getroffen , dat hi| met alleen de Franfche Akadenne in eenen brief aan- fpoorde , om in het heiligdom der Lettcren een’ man toeteiaten , wiens talent de Letterkunde het gebied der Dichtkunde en den roem der Natie vergroot had, maar lieitf ten bliike zijner vleijendfte bewondering Publius Virgilius Delille noemde# • Het ontbrak ecbter niet aan dezulken, die, door wangunst verleid , den goeden uitflag zijner pogihgen trachtten te benadeelen: alle krachtcn werden daartoe ingefpannen. Delille liet deze uitvloeifelen van den mid onbtantwoord , maakte zich de aanmerkingen zij- ner beoordeelaars ten nutte, als hij die gegrond oor- decide, beleed openhartig zijne misflagen en wist om zijne fraaije verzen verfchooning te vinden. Naauwelijks viercndcrtig jaren oud (1772), werd hi} benevens den Hr. Suard tot Lid der Akademie verko- zen. Op betoog van den Maarfchalk de Richelieu, dat de Vertaler der Georgica nog te jong was, daar zelfs Voltaire niet vroeger dan met zijn vijfenvijftig- £le jaar was tocgelaten , beval de Koning ecne nieuwe verkiczing te doen. Twee jaren later, op nieuw hier- toe benoerad, vergoedde de betuiging van achting, welke de Koning bij de bekrachtiging zijner verkiezmg voegde , het onaangename der vorige weigering. Weinige jaren na zijne aannemiiig bij de Akademie, voltooide Delille zijn Gedicht: Les Jardins geti- teld. Andermaal ontwaakte de nijd; ganlche Boekdee- len met fcherpe beoordeelingen zagen het licht; die icherpe beoordeelingen zijn vergeten .en het Dichtftuk is in alle talen overgebragt. Zeker man van vernuft aan Delille een itukje toezendende, waarin zijn Ge- dicht vrij ongenadig word behandeld , fchreef hem daar- bij : ,, men moet bekennen , dat uwe vijanden niet zeer live rig zijn; zij zijn eerst aan hunne zevende beoordee- ling; en gij reeds aan uwen elfden druk.” De zacht- heid van zijn karakter veroorlooicie hem even min op deze uitvallen als op de vorige te antwoordea; een derzelve ecbter deed hem die zachtheid vergeten. In zeker bijtend Hckeldicht werd Delille, bij meerdere perfo- naliteiten, de duisterheid ziiner afkomst en eerlte le- vensjaren verweten. Vcroutwaardiging blies hem het eeni- Digitized by Google C 181 ) - eenige Puntdicht in, dat hij zich in zijne uitgeftrekte loopbaan veroorloofde , bet was tegcn Baruel Beau- vert, Kapitein der Dragonders , gerigt, dien men algcmeen als den vcrvaardiger van het Hekeldicht dood- vervvde, en van dezen inhoud: • i Ddbontmirc en champ- do s , brave fur V Helicon , Qjtand Vitgile cst Abb 6 ( * ) Meevius est Dragon • Hoezeer de verdienften van dit Dichtftuk algemeen thans erkend zijn, komt men echter daarin overeen, dat het geen regelmatig work uitraaakt, maar eer eene verzamcfing van fraaije verzen is. Weinig tijds daarna vergezelde hij den Hr. Choiseul Gouffier, een’ zijncr vrienden, op eene reis naar Konftantinopel. De fchoone luchtftreek van Grieken- land was hy te nabij gekomen, om plaatlen, der Zang- godinnen zoo dicrbaar , niet te bezockcn. Met een fchip begaf hij zich naar Athene. Door het gezigt der aloude Gedenkftukken bctooverd, die hij in het vader- land van Sophocles en Euripides mogt aanfchouwen , fchreef hij van daar een’ brief aan Mevrouw de Vai- ses te Parijs, wclke grooten opgang maakte , en over- vloeide van de geestdnft , die hem het gezigt der bouw* vallen van die vermaarde Stad inboLzemde. Van Athe- ne te Konftantinopel weder teruggekoraen , bragt hij daar den winter en bijna den geheelen zomer in het be- koorlijk landhuis Tarapia, vlak over den mond der Zvvarte Zee gelegcn , door; waar hem het prachtig fchouwfpel der ontelbare fchepen de oogen ftreelde, die de Zwarte Zee en. den Bosphorus in- en uitvoeren ; waar hij eene menigte ranke, verguide en gebeeldhouw- de vaartuigen, elkander in dezen zeearm onophou- delijk zag kruifen en denzelven zoo veei levendigheid geven; waar hij eindelijk aan de overzijde de overheer- lijke landouwen van Azie, van fchoone boomen be- lommerd, van fraaije rivieren doorfneden en met een ontelbaar getai kiosken verfierd, aanfchouwde. In de- ze fraaije landouwen vertoefde hij alle morgens, aan zijn Gedicht f Imagination arbcidende, van tooneelen om- (*) De Hr. Delille, zonder tot de Orde te behooren, droeg toen nog, le petit coles , het onderfcheidend kenmerkt der Abbes » M 3 Digitized by Google t ( t«* ) omgcven*, die zoo geheel befekend waren, om de ver- beeldiijg gaande te maken. Zijn grootfte vermaak was dagelijks in Azie het ontbijf te nemcn en in Europa ]bet miiidagmaal te houden (*).”, In zijn vaderl^nd teruggeUecrd ? 11am Delille met een’ even goeden uirilag weder zijnen post als Hoog- leeraar in de Fraaije Letteren bij de Univerfifeit en die dej: Poezij bij het College de France waar , wclke laat- fte zijnenthalve was daargc field. Zeei* talrijk waren de toehoorders , die hem Juvenalis , lloratius , en bo- Venal zijnen gcjiefkoosden Virgilius9 hoorden vcrkla- ren# De wijze , waarop hij de verzen las, deed zijne hoorderen zeggen , dat Diehters verklaard mogten gore- kfnd worden, wanneer hy dezelve gclczen had. Dit yerbod niet kunnende ingetrokken krijgen , be (loot hij cen* Janitfaar omtjekoopen, die hem alle nachtcn in het ge- heim naar de voorftad Galata bij een’ grijsaard bragt, die Itoffjj en llkeuren verkocht, De nachtwandelingen van den Abt werden weldraontdekr , en veeUigt yermoeddemen eene min onichuldige aanieiding tot dezelve, Een naauwkeurig pnderzoek fpoorde fpoedig de ware reden op. Terfiond ging men van wege den Hr. de CiioiSEUL.den Turkfchen grijsaard verbieden, om nan den Franschman koflij te ver- koopea, die el ken avond daarom bij hem kwam. Daar nan kan ik niet gehoorzainen antwoprdde deze, en gedrongen zich wegeus deze weigering te veiklaren, ging hij voort: pnze godsdienst beveelt ons voor lieden van die foort ,, de grootfte achting te hebben *-n him niets te wejgeren.” peze verklaring fcheen nog dnisterder dan het overigeT Wei nn gelooft gij , hernam de Turk vol ongednld, dac ik niet terfiond zag, wat die vrecmdeling was? Het ichijnt-, dat hij niemand zirt; Irj fpreekt hard op, kan ,, niet ttil liaan, wandelt door mijn’ winkcl, gebartn ma- „ kende; bij Allah! het is gemakkelijk te zien, dat hij da ,, Nor van V Gezant f chap is.” Men pordeele over het luid gelach, dat deze misvatcing veroorzaakte : de goede Abt erkende gaarne, dac zij zeer verfehoonbaar was; en hij be- /Jijcid pp de geheele reis den bijuaam van Nar van V Gezant-: '{chap* * '•* ’ - Digitized by Google C >«3 > - ’ I wcrf las hij zijne eigene verzen , na die van Virziliu) opgezegd te hebben , en alzoo bekwamen zijne Kwee- kelingen twee raodellen tcgeliik. In zijnen mond beza- ten de verzen eene ongeloofelijke bevailigheid , maar de wijze, waarop zij bij derzelver uitgave in druk ont* vangen werden, heett getoond, dat hy de misleading xler voordragt niet behoefde, om derzelver goeden uit- flag te verzekeren (*). In dit tijdperk was hij in al- gemeene achting en even zcer bij geletterden als liedeti van de wereld gczien. Met moeite onttrok hij zich aan de fchitterende kringen, welke zijne tegenwoordig- heid , die even aangenaam was wegens zijn gezeliig karakter als geestig vemuft , gaame altijd wilden ge- nieten, om aan zijn Gedieht l Imagination en de ver- taling van de Acntis te arbeiden. < Van hoe veel belang het is, om fijne anatomifche praeparaten en zeidzame dieren in hitnne volkomeue ge- daanten en voor alien bederf te bewaren, zal het wel niet noodig zijn, eenig bewijs aan te voeren, Dat hier- toe het beste en gdcbiktlte middel zeker vocht zij, be- Wijzen de overhecrlijke verzamelingen , in beide die vak- : ken V , Wanneer zijn Gedieht, Les Jardlm , het liclit zag, $iaakte de Graaf van Sciiomiiepsg, die de verzen, toen hij zelf ze las, nog fraaijer gevonden had, hem dit kiesch an tevens vleijend kompliment : Ik heb u immers altijd ge- Zegd, dat gij uwe eigene verzen niet lezen kunt. ,. (-M Hoe weinig hij diezocht, blijkt uit de volgende Anecdote. De Hr. Turgot, dien hij ga^rne zag, werd tot het Ministerie geroepen. Langen t\)d yerzuimde Deulle * om zich bij hem te vertoonen. De Hr. Turgot hem bij toeval ontmoetende, zeide vriendelijk tegen hem: Hoe nn federt ik Minister ben, ben Ik in uwe ongeuade vervallefl. M 4 t Digitized by Google C 184 ) ken, door de Hoogleeraren F. Ruisch, te Amfkr * dam , B. S. Albinus en G. v. Doeveren, te Ley* den, nagelaten. Dan grootelijks is het te beklagen, dat die wijdbe- roemde mannen het vocht, totdat einde door hun ge* bruikt, en in alien opzigte voldoendc, als ziinde goed* hoop , balfamiek of bederfwerende , wcinig vcrvliegende^ folder en doorfchijncnde , wo/V bevriezcndc , en dus *<?- ytarmte en koude bejland , altoos zorgvuldig hebben geheim gehouden. Gelijk 00k het geval was met een dergelijk middcl, door den adelijken en beroemden Rotterdamfc/ien Ontle- der Ludovicus de Bils , Heer van Copensdammc , Boncm enz. , Iloofdfchout van Aardcnburg; dan deze laatfte heeft echter zijn geheim niet met zich in het graf genomen, gelijk men in het gemeen dacht. Want zijn Ed. heeft de ontdekking zijner geheimen in * / bal- femcn der Ugchamen en V ontleden derzelvcn , zoo\yel yan levende als doodcn , met en zonder bloedftorting t eigenhandig op perkament gefehreven en (bij wijze van een befloten testament, behoorlijk verzegcld, door No-» taris en Getuigen bekrachtigd) voor de nakoraelingfchap bew^ard, Dan wat voordeel heeft tot nog toe het na- geflacht van die goede en welmeenende voorzorg? daar, #oo als door den tijdelijken Secretaris van het loifcUjk JZceuwsch Getiootfchap , voor het i4de Deel van deszclfs Verhandelingen , in h^t jaar 1790 uitgegeven , bl. ■xl, Itlleenlijk berigt wordt, dat de Heer Yosmaer dezelve ftukken aan die Maatfchappij ten gefehenke gezonden hebbe, maar dat dezelve niet weJvQegejijk onder de Verhandelingen des Genootfchaps konden geplaatst, en opder de zeldzaamhedep ter bewaring zijn weggelegd. Grootelijks ware het te wenfehen, dat het Gcnoot- • fchap konde goedvinden, die geheimen (waarover zoo- vele geieerden in de i7de en- i8de Eeuw getwist en iiaar welker ontdekking zoovelen verlangd hebben, gelijk men uit de verzameiing van Stukken door G. Burnius , die in het jaar 1671, te Rotterdam bij Arn. Leers, in is pitgegeven , ep tjians voor mg ligt ( * ) , over* * •>» * * (*) De beroemde Hoogleeraar H. Boerhave prijst die JJVerkie in zyqen i\Jcthodm Diiccndi Mcdicinam , p. 363, ais zeer % Digitized by Google ( 185 ) ' • overvloedig bevrijzen kan) ten algemcenen nutte der liefhebberen , ’t zij door dit of andere tijdfchriften be- kend te maken. • Dan , terwijl dit nog onder de pia defideria behoor- de, htbben een aantalwgelecrden getracht het liquor van Prof. Ruisch (dat zijn Hooggel. hier en daar in zijne werken Liquor noster Balf amicus noernt) trachten na- tebootfui. Om het beftek vran dit weekblad niet te buiten te gaan, zal ik mtj vergenoegen, met ecnige Schrijvcrs aan- tenalen , waar men vele gisfingen , zoo omtrent het een als ander , benevens de proeven deswegens genomen, ' vinden kan, en tevens mijne waarnem ingen , gedurende meer dan 30 jaren , omtrent dezelve optegeven , en be- iluiten met de raededeeling van een liquor , onlangs door iiiij beproefd en in alle opzigten voldoende bevonden. - j. C. Rieger int roduct io in notit i am rerum nat . et 4irte factarum , . Tom. I. part. 2. p. 580, zegt, dat het liquor van Ruisch beftond uit overgehaaldcn bran- jdewijn of moutwijn met een derde water vermengd, en dat ’er bij de destillatie een weinig zwarte ptper ge- mengd was,' om te beter in de vlcezige deelen'te kunnen indringen ; (volgcns het handfehrift van Prof. Ruisch , met 2ijne prseparaten aan den Rusfifchen Keizer Peter den Grooten verkocht,) en Tom. 2. part. 1. p. 52. na yerfeheiden gisfingen over het balfemen van lijken; 00k volgens de manier van Bilsi us (waartoe hi) de volgen- de werken aanhaalt : I. Ton. Andrew Bilaux Exacta Bilfiana. et Clarulcriarut balfamationis , Amjl . 1682 in 120. II, Bartholin. Act . Med. Uafn. Vof. 3. obf. 5. >velke zpgt, dat de beroemde Steno de lijken in pckel bewaarde. III. Bartholini. EpiJL Cent. 3. p. 385, die aldaar p. 410 voorgeeft het. geheinv van Bilsius te bezitten, zonder echter te zeggen, waarin het beftaat. IV. Mangeti Bib[. Pharm . I. I.'p. 356.) te hebben opgegeven, verhaalt hij de geheele manier van behan- deling van Ruisch, omtrent het ontieden en bewaren der lijken , aau hem uit het genoemde handfehrift door den zeer zeldzaam voorkomende, met de volgende woorden, aan : hi futit egregii tractatus , qui tam raro habentur in quibut $aweti optime fir ip jit^ M 5 Digitized by Google C 186 ) den Rusfifchen Akademist Blumenstrostius medege* deeld , — dan men heeft vele redenen , om aan de echt* beid van dat berigt te twijfelen. Steph. Blanc ard us geeft in het HolL Jaarrc • Cister of Coll . Med . Phyf. p. 3. een geheel ftrijdig erigt wegens het geheim van Bilsius als het voor* gaande. De Schrijvcrs der Natuurk, Verh . geven in hun ade Deel, bl. 42, een uittrekfel uit C. A, v. Bergen Element a Anatomic expertm . verfcheiden kunstbewer- lingen aan de hand , om vele ioorten van dieren lange jareri goed te houden, en eenige derzelven door kunst na te bootfen, waarin onder anderen 00k uit Buffon Eifloire Naturellc Tom. 3. p. 71, en in de Nederd* nitgave in 4% p. 41. vveder een geheel !ander zamen* (Id van het bewaarvocht van Ruisch wordt opgege* ven, namelijk zwarte tot poeder gewreven peper, ge- xuiverde cardamom en kruidnagelen , van elks een lood, dit in een ijzeren kolf gemengd en ’er 14 ponden bran- dewijn op gegoten zijnde, hangt men een knopje met 4 lood kamler in het midden van de kolf en haalt het dan in een waterbad over, totdat *er geen vocht inecr over zij ( ♦ ). Mecr andere vochten naar hunne gis* ling 00k bij Ruisch voorheen in gebruik geven zij opt doch de meeste zijn zeer kostbaar. Ook halen zij aan het liquor van Monro , befehreven in de, Genecsk, proeven en aanmerkjngcn van het Genootfchap in Edith vurgy 111. p. 85. en Tent am. Circa Method* Injiciendi p . a . p> 68 (f). In de G cnccs- , Natuur- en Huish , Jaarboeken wordt in het 4de Deel, ilte Stuk, bl. in, gezegd, dat het liquor van Ruisch alieen zoude beftaan in brandeivijn over kalk overgehaald , dan deze laat door den tijd, vooral bij koude, kalkpoeder op den bodem zakken, zoo als ook gefehiedt bij eene oplosfing van bijtendc fublimaat in v/ijngeest of water 7 opgegeven in de (Rcon. Cou* (*) Dan tot mijne fchade heb ik ondervonden, dat alle vochten , die kamfer bevatten , door de minste kqude vlokkig en troebcl worden. < (f ) Bij mij zeer goed bevonden, (fchoon ook kostbaar) cn vooral niet gefehikt voor beenderen van jonge vqorwer- pen of fchaaldicren ; de eerfte niaakt hfctzackr, de Iaatftd lost het op, zoodat ’er aiets overblijft. Digitized by Google ( *«r ) (Soar. A°. 1800, N°. 329 en door den Iloogl. Ypey in zijn Schcik. Hand bock , 2 D. p. 486; dan behalve de kostbaarheid van bet eerfte , het bevriezen der twee* de menging bij winterdag, waardoor de flesfehen bre- Jcen en de praeparaten vcrloren gaan, hebben beide nog liet gebrek van 00k kalkflof op den bodem der flesch of op de praparateu zelve te doen yallen , dat beide een onaangenaam gezigt opleywrt. Mijn onlangs overleden Vrieud en Lcermeester J. L. F. van Berkhqy gebruikte gclijke deelen regemvater 4 Waarin fuiker lot verzadiging toe opgdost was cn vijngccst. Onlangs heb ik, met een goed gevolg tot heden, eene proeye gonomen met een menglll, beftaande uit gelijke deelen gevvone Jenever cn Alurias Calcis of Calx Salt t a (bercid volgens de Pharm. Batava p. 173) < in water opgelost en door vloeipapier gczcgLn, (naar aanleiding van een’ vriend, welke opgemerkt had, dat deze Alurias Calcis liquid a bij den hoogiten trap van koude niminer bevricst) waarbij dan een weinig 1 vittc Kandij-fuikcr gevoegd wordt ; leverende dit nicngl’el een vocht in alien deele overeenkomftig of dezelve eigen- fchappen bezittende* alsdat, aan het hoofd dezes opge- geven. Indien Ik door de niededeeling van het bovenftaande eenig nut en vermaak aan de beoefenaars der Natuurlij- ke Historic ei) Ontleedkunde hebbe toegebragt, zal ik mijne moeite in dezen dubbel voldaan rekenen, vooral indien daardoor de ontdekking en algemeenmaking der Bilfiaanfche geheiinen mogt worden bewerkt. Delft Wilh. Greve, den 15 Aug. 1813. AJcd. en St ads Doctor* NIEUW-UITGEKOMEN BOEKEN. C430. Neues deutfehes buchftnbier und lefebuch , etc* von L. II. Meyer. In 8°. 4 bl. opi. 500 exempl. Drukk. Van Brttyn te Amllerdnm. Bij Poster aidaar. 12432. Karaktertrekken , uit de Algemeene en Vad. Ge- fchiedenisfen door N. Anslyn Nz. ade Druk. In 8.4} bl. opl. 1000 exempl. Drukk. van Herdingh en du Mortier £e Leyden. Bij D . du Mortier en Zoon aidaar. * 2433. Zeemans Woordenboek, enz., door A. C* Twent. Iu ’t Hull., Fr. en Eng. Gr. 8P. i2\ bi. opl. 600 cxeuipl. Digitized by Google c 188 ) exempl. Drukk. van G. van Tyen te Amfterdaui. By den Hcngst en Zoon aldaar. / 2-4-:- 2434. Met gevoig van een gemaskerd Bal, Blijfpel, naar het Franfche, door C. Vreedenberg. In 8°. 4J bl. opl. 200 exempi. Drukk. van E. Maaskamp tc Aralterdam. Bijden- zclven aldaar. 2435. Tijdverdrijf een Mengelwerk , enz. , eerfte Stuk. In 8*. 4 bl. opl. 400 exempl. Drukk. van Belinfante teAitt* flerdam. Bij denzelven aldaar. pr. fr. x-5. * 2436. Reglcment op de exercitie en de manoeuvres van de Infanterie, enz. In 120. 9* bl. opl. 500 exempl. Drukk. van E.Maaskamp te Amfterdam, Bij denzelven aldaar / 1 WERKTUIGEN en KUNSTSTUKKEN. Beweegbare Baktrog ran den Hter Lambert, QBakker in de Straat Montblanc N°, 3.) ^ ) Deze beweegbare Baktrog beftaat uit eene vierkante kist, acbt en tachtig centimetres lnng, een en veertig wijd , en vijf en veertig diep, zamengefteld uit fterke planken van cikenhout, zoodanig vereenigd en hecht aan elkanderen gevoegd, dat ’er volftrekt geene opening blijft. Deze kist, welke, van boven, e$n weinig wijder is dan op den bodem, wordt hermetisch gefioten door middel van een dekfel, dat, aan alle zijden, wordt vastgehouden door fchroeven, die in een doorboord ftuk ijzer gaan> dat aatv het dekfel is vnstgehecht: het binnenfte is gcheel ledig. Aan elk einde zijn twee beweegbare fpillen vast op asfen, die in de ftijlen van het voetftuk gemaakt zijn. Deze fpil- len gaan niet door het binnenfle der kist. Eene van dezel- ve is voorzien van een ijzereo rad, beltaande uit acht en iwintig tanden, dat in een rondfel van acht tanden fluit, *tgeen op defpil van het handvatfel ofvan den zwengel vase Is. Deze ineenfluiting regclt de beweging der kist, en maakt dezelve gemakkelijker, terwijl de rainst geoefende hand tot dit work in ftaat is. Deze Baktrog rust op een voetftuk , uit zware eiken dee- Ien zamengefteld : een fterk hout, dat men onder denzelven plaatst, dient, om hem te onderfteunen, en voortekomen, dat hij, bij het vullen, omkantele. G E B R U I K. Men heeft, den achtticndcn September laatstleden, onder het • . .. (*) Reeds vroogcr mnakten \vy korteljjk van dit Werktuig melding* (ale Alg. K. cn Letterb. 1812. Iflc Dl. bU 127), doch oordeelden deze breederc en naauwkeurigere bcl'chnjving nict overbodig. Red* Digitized by Google C i8p ) het oo g der leden van den Raad van het beftuur def Maat* fchappij t6r Aanmoediging , de proef van dezen Baktrog genomen. De Heer Lambert deed eerst in de kist , zestien kilo- grammes meel, het zuurdeeg hier onder niet begrepen* ert zes kilogrammes water, en (loot daarop het dekfel. Dit ge- floten zijnde, gaf hij , aan het werkcuig eene heen en we- dergaande beweging, ten einde het meel den tijd te geven, om het water op te nemen. Vijf minuten hiermede heb- bende aangehonden, deed hij den trog langzaam en traps- wijze flerker omdraaijen, en ging daarmede, gedurende vijftien minuten, voort. Van tijd tot tijd werd de kist ge- opend, en het deeg, dat zich aan de wanden gehecht had, welke echter, ter voorkoming daarvan, met meel gepoe- derd of beftrooid waren, met een werktuig, coupe -pdt& (deeg-fpade) genaamd, losgemaakt. Na verloop van een kwartier uurs was het werk verrigt, en verzocht de Heer •Lambert de tegenwoordig zijnde leden den ftaat van het deeg te Willert onderzoeken, ’t geen volkomen overeen* komftig, en, in alles, gelijk bevonden werd aan het op de gewone wijze geknede. " De Heer Lambert heeft, met dit werktuig, Legerbrood bereid, dat beter Is, en zijne vochtigheid langer behoudt,. dan het brood, ’t geen met de hand gekneed is. Hij is voomemens, door middel van dit zijn werktuig, al het brood te kneden, dat hij voor het Publiek bakt, en onver- \Vijld, bij hem, eenen beweegbaren trog te doen maken van acnt voeten lengte, en vier honderd ponden deeg, het zuurdeeg ’er onder begrepen, kunnende bevatten. Hij verzekert, dat ’er geene drie kwartier uurs tijds gevorderd wordt, om deze hoeveelheid te kneden, welke ^een fterk kneder, met zeer veel arbeids en vermoeijing, niet dan in een uur kan toebereiden, en dat, dit werktuig zeer ge- makkelijk te behandelen zijnde, de jonge leerlingen daar- toe kunnen gebruikt worden. Een tweede, niet minder belangrijk,- voordeel van dezen trog is, dat men, in de groote bakkerijen in de hospitalen , voor do legers en voor het zeewezen bijna geheel geene feoefende werklieden of eigcnlijk gezegde bakkers noodig eeft. De Soldaat kan zijn eigen brood bereiden, en ’er behoeven, bij elken oven, niet meer te zijn dan een enkel bekwaam perfoon, om het brood in denzelven te fchieten, en een handlanger. Alleen moet men een weinig acht ge- ven bij het indoen van het noodige water, wanneer men hec meel in den trog fchudt, en het bijvoegen van de vereisch- te hoeveelheid zuurdeefem: weldra verkrijgt men daarvafi eene hebbelijkheid. Het werk, voor het overige, met do handen verrigt wordcnde, kan men onderftellen, dat zes menfchen, zonder het bakken te verftaan, even zoo veei arbeids, en met minder vermocijenis , verrigeen zullen* als Digitized by Google C'1$K> ) ils vijftien of twiiitig gcoefende bakkers. — De Kornm/#-' farisfen hebben befloten, dac dc prijs van vijftien honderd Livres, door de Maatfchappij , voor een werktuig tor het kneden van brood, Uitgeloofd, ann den Hcer Lambed behoorde te worden toegewezen , ’t geen ook gedaan is. Hydraulic!:? Pert , gcmaakt in de werkplaatfcn van i den Hcer Pokier, te CJiaillot. I * De Tlceren Betancourt en Fierier hebben in Frankrijfc eene Engelfche uitvinding ingevoerd, die voor de Kunften en het vervanrdigen van floffen van een g root nut moet zijn„ Deze uitvinding beftaat in eene Ifydrauliekc Pers, welke , met het voordeel van een ongelijk flerker vermog;en dan al- le tot heden bekende, en yt geen men, naar welgevallen kan wijzigen, tevens dat vcreenigt van zeer eerryoudig tfc zijn in haar zamenftel, weinig, ruimte intenemen en minder werk en moeite te vereifchen. Bchalve dit kan. men nog aan de platen of bladen dezer Pers al die uitgebreidheid ge- vcn, welke men goedyindt, door de punten der drukking t'e vermcnigvuldigcn , die alsdan beftendig onderling volko- men gelijk zullen zijn, ’t geen men, door fchroeven , niet verkrij«;en kan. , Deze Pers zal, in het biizonder, van nut zijn in de Pa- piermakerijen. Door eene fterkere drukking te maken, zal zij een betcr papier geven, en dc fpoedige drooging be- vorderen. Zij zal, zoo men die hegeerr, door het water in beweging gebragt worden, op eene gemakkelijkere en eenvotidigere wijze dan de Perfen met fchroeven, en, in nlle omflandighcden , deze lantftc, met voordeel, vervan- Sen. Eindeliik de Fabriiken van lakens, dock en ftoffen, ie van tabak, de olieperferijen , pottebakkerijen, bus- kruid- fabrijken enz. zullen groote voordeelen uit dit nieu- we raidtlel van drukking of perfing trekken; zelfs zal hec dienstbaar kunnen zijn voor de fchroeven, waarmede het geld geftemneld wordt, en voor alle nndere werktuigen van tvelken aard ook, die een groot vermogen vorderen } zoo als de Glansmolens enz. > Beschrijving. De beginfeien van dit Werktuig zijn gegrond op de on- Zamendrukbaarheid {Incompresfibiliti') ytm het water, en op de wetten der Hydrostatica. Men ftelle zich eene hoeveelheid water voor tusfehen twee zuigers van onderfeheidene middellijnen , op welkcr kleinfte gedrukt wordt; dan is het dufdelijk, dat het ver- mogen, ’t geen op dezen werkt , den grooten zuiger drukt met eene kracht, die vermenigvuldigd wordt door hec ver- • ' • fchil Digitized by Google C m ) * ffrhll vfln het vlerkant van de middellijn der bcfde zuiger*. Bij voorbeeld, de kleine zuiger een duim en de groote zes duimen middellijns hebbende, zal ddn pond vermogen, op den eerften aangebragt, op den tweeden de kracht doen van honderd ponden. Men kan dus, naar deze berekening, die werktuig zoodanig zamenftellen, dat het julst dien graad van drukking daarftelle, die gefehikt is voor het voor- werp, dat men bedoelt, ’t geen men met fchroeven niec uaauwkeurig kan bewerken, wijl deze noodzakelijk, in de moeren, eene wrijving veroorzaken, meer of min- fterk* aaar mate van de meerdere of mindere volkomenheid in der- aelver zamenftel. Het Werktuig beftaat: * i°. Uit het raam eener Pers, dat men van hout of van JJzer kan maken; s°4 Uit het ligehaam eener Pomp van acht duimen middel- lijns, voorzien van zijnen zuiger, welke vast is aan eenen llevigen ftijl, op welken de plaat of het blad rust; 3°. Uit een tweede ligehaam van 6ene pomp van eenen duim middellijns , insgelijks voorzien met zijnen zuiger; welk ,^door eene klep, gemeenfehap heeft met het eerfte, terwijl, aan het benedenfte einde van deze pomp, eene tweede klep is, geplaatst in eenen bak vo! water, en onder de Pers gefteld ; ' * Eindelijk uit eenen hefboom, dienende, om de klei- ne pomp in beweging. te brengen. w‘ ~ U 1 TWERKING. . * » . r * • 1 , . • • Zoodra men den hefboom in beweging brengt, zal de kleine pomp het water uit den bak ophefFen, het noodzaken in de groote pomp overtegaan, en, gevolgelijk, den zui- ggr en.de plaat opligten. Indien nu eenige ft of, hoedanige ook, welke men wil perfen, tusfehen deze plaat en die, welke het dekfel der Pers drnkt, gelegd wordt, zal dezel- ve gedrukt worden door een vermogen , dat gemakkelijk te berekenen is. * * ’ Men heeft gezien, dat de groote zuiger acht duimen, en de^kleine een duim middellijns heeft, gevolgelijk zal hee vermogen van den kleinen zuiger zich op den grooten zui- ger vier en zestig maal vermenigvuldigen. Zoo de armen van den hefboom, die den kleinen zuiger in beweging brengt, eene betrekking hebben van tien tot £<*n, is hec duidelijk, dat het vermogen, op het einde van dezen hef- boom aangewend, zich op den grooten zuiger door zes honderd en veertig zal vermenigvuldigen, eneenmfcnsch, die eene kracht doet van vijf en twtntig pond, op de ftof, die geperst wordt, eene drukking zal te weg<* brengen van Zestien duizend ponden. . — Men kan deze drukking wijzigen zoo als men goedvindt, v • • ■ en Digitized by Google C *9* ) * •n naar de onderfcheidene gebrniken ; tmrtde men die werktuig wil bezigeti* • De kraan, aan het berieden einde der groote pomp ge * plaatst, dient, om de Pers te openen. Het water, in de groote pomp bevat, zal alsdan in den bak weder uitloopen^ en den grooten zuiger gelegenheid geven# ©m te zakken. Het is klnar, dat deze handelwijze oneindig eenvoudiger is dan die met de, tot hiertoe, bekende perfen, wijl ’er even zoo veel werk noodig is, om die open- als om ze toete- draaijen. • • • - De Schrijver voegt ’er nog eenige bijzonderheden bii text tanzien van het gebruik, van dit werktuig bii de fchroeven tot het nmnten van geld, dan htcromtrent zifn wij verpligt den Lezer te verzenden tot de Verhandeling van den Heef Pf.rier, vergezeld met eene plnat, geplaatst in het 92 van het Bulletin de la SocUti d' encouragement • ' STERRE- en WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN. . » ** ■ WEERKUNDIGE .WAARNEMINGEN, v BUITEN HAARLEM. « «■ , . r . , . » «S.3 4 Sept. r} 8AR0* ME“ 1 L TER. f THER- MOME- TER. WlNIK STREEK. - • . - V -UTCHT9* . • gesteld* HEID.. [3<>. 1 30. o| L*9- 9§ 58 7 4 ^3 0. Za 0. 0. t. z. z. z. w. bcvvolkt ; *s avonds regen.- 1 . < \%\ l U9. 9 62 73. 61 I z. z. 0. z. w. ) bewolkt; regen buijen ; I *s avonds Imrdc w ind. : . ^ [30- ,30. 0* i.30« 0 62 72 59 z. z. w. , Z. t. W. 1 bewolkt ; incest omtrent helder. % » •'H "29. 9* ,*9’ 9* Lap. 9 70 80 64 z* z« 0« j z. t. w, * • > bewolkt. * . r ♦ [*29. S* 29. 8 L29. 8 “2 62 5r>i z. z. 0. . Z. z. z. w. bewolkt; 'smidd. buijig^ , *s avonds helder. . . * 6 ] "29. 5l |29# 5i L29. 5I 67" .70 56 z. t. 0. z. z. w z. voonnidd, zware regenbuijen; verders bewolkt ; wild rig. 7 1 J*9. 5t 1 52 f 66 56 1 z. z. w. bewolkt $ *s namiddags en *savond* regenbuijen met dooder. NB, Op aanflaanden Dings dag zal 'er weder een N°m Worden uitgegeven. Te Haarlem, bij A. LOOSJES Pz. Tec Drukke rjje van V. Loosj es tellA* rleiu (Lau^e Veerftraat W. 3, N. 6.) Digitized by Google t ALGE'MEENE K O N S T- '■&? ? * letter-bode f * «' V - - • a * t - J VOOR HET lAAlt 1813* » > 4 • • , i. # » .' ■ * » N°. 42* Dingsdag den i\dcn September .. ■t Vo^ens KEIZERLIJK BESLUIT van den atfften September t8n# , « de uitgsv $ Van dit Wbekblad definitief toegtftaan. B E R I G T E N. » , ^Japels* Sedert larigeri tijd vefwondetdeft ^ictl fa Oudheidkundigen daarover, dat van de medailles aan der Stad Napels toegekend, op fomiftigeti in het dorisch dialect N sx#o\irQv , en op anderen in het attisch dialect NwroAfrtfv ftond. De Hr* RomanElli heeft dit be- Zwaar uit den weg geruimd* door te orlderftellen , dat *er in Apulie eene Stad heeft beftaan Neopolis gehee- teri; die hij gelooft dezelfde te zljn ala het tegenwoor- dig Pollgnano, welks naam voorheen Pdi-Neanum zou geweest zijn. Hij hervindt deze plaats in een ge- deelte van Polybius , dat op Napels toegepast een* met de Aardrijkskunde ftrijdigen zin zou opleverem In den Moniteur der beide Sicilien vindt men voorloopig zijne nafporingen deswegens, en de vcrfchilleri , waartoe zj) aanleiding gaven* * ♦ tot * Gottingen. De Klasfe der Mathematifcbe Weten* fchappen der alhier gevestigde Koninklijke Maatfchap- pij , had ten Prijsonderwerpe opgegeven eeue Verzame-f IL Deei*. . N ling. Digitized by Google * ~ ( m ) at ling der refill taten van de wijzigingen , welke dc declina* tie en inclinatie van de Magneetnaald in onderfcheiden oorden van de wereld ondergaan ( * ). Niettegenftaan- de dat deze vraag door het bijvoegfel ; „ Bij de keuze der waarnemingen vvordt juist niet zoo zeerop de hoeveelheid als wcl op de vfraarheid en deugdelijkheid derzelve ge- zien : ox>k zal -dd Maatfchappij de laatfte goede-eigen- fcb^p boven dc'eerfte’den voorrang geveni mdien dez© mislchien fnogt verlangd worden,” geraakkelijker te beantwoorden viet, ontving de Klasfc geene Verhande- lingen hierop. Gelukkiger was zij ten opzigte van de Huishoudkundige Prijsvraag: Hoe kunnen de nsuieelen* die na de afTchafffng der Broederichappen of Gilden onN ftaan , verhoed of verminderd worden , waafop zes tnt- woorden zijnr ingekomcn, waarvan echter drie na den beftenulen tijd waren ingezonden en de zesde althans niet mcde na den Prijs kon dingen, daar de Schrijvef zijn’ tiaam onder den begeleidbrief gezet had* Om de* ze en andere redenen heeft de Maatfchappij goedgevon* den deze PrijsVFaag op nieuw uittefchrijven , en dezel* ’ ve als nu tot i Julij dezes jaars uitteftrekken. 