De Kracht der Waarheid, Gebleken in de Bekeering van den Eerwaardigen Heer
Scott, Thomas
24 Ik verborg derhalve de beweegredenen van mijn gedrag onder het aanbod van mijn vriendschap en betuiging van de ernslige begeerle, die ik had om de waarheid te vinden, dewelke de Heer ook toen, ondanks al mijn yooroordeel en mijn steunen op mij zelven, zoo ik verlrouw, in mijn hart gelegd had. Met het grootste betoon van zedigheid en van eeu gemoed, dat open stond voor overtuiging, schreef ik hem eenen langen brief; voornemens zijnde, om 200- danig eene bekentenis en verklaring zijner gevoelens uit hem te lokken, als dienstig was, om in een re- dekundig onderzoek onder godgeleerde verschillen te geraken. De uitkomst beantwoordde echter geenszins aan mijne verwachting. De Heer newron schreef mij een vrien- delijk en uitvoerig antwoord op mijnen brief, waarin hij zorgvuldig vermeed die leerstukken te noemen, welke hij wist dat mij stooten zouden. Hij verklaarde te gelooven, dat ik God vreesde, en door den Heiligen Geest geleerd werd; dat hij het aanbod Mijer vriendschap met blijdschap aannam, geenszins genegen was om mij voor te schrijven wat ik moest gelooven, maar, terwijl bij mij aan des Heeren leiding aanbeval, zeer gaarne van tijd tot tijd, bij bekwame gelegenhen, getuigenis wilde geven aan de waarheden van het Evangelie, en mij zijne gevoelens over alle zaken in het verirouwen der vriendschap mededeelen. Op deze wijze begon onze briefwisseling, welke, oder het over- en wederzenden van negen of tien brieven, tot in December deszelfden jaars duurde. Doorgaans bleef ik bij mijn voornemen, en de Heer NEwTon bi het zijne; ik trachtte op allerlet wijzen hem in een’ redestrijd met mij te wikkelen, en vulde mijne brieven op met bepalingen, voorstellen, sluit- redenen, tegenwerpingen, gevolgtrekkingen; en verzocht hem, mij die allen onderscheidenlyjk en regt- streeks te beantwoorden. Hij daarentegen ontweek, zooveel mogelijk was, alle geschilvoering, en vervuide zijne brieven met de nutligste en minst stootende onderrigtingen; behalve dat bij nu en dan, als van ter zijde, icts deed merken van de noodzakelijkheid, den waren aard, en de kracht des gelofs, als ook van de wijze, op welke men moet trachten tot helzelve te geraken, en hoe het verkregen wordt, en over eenige andere onderwerpen daaraan verknocht, welke, zijns oordeels, mij in het nasporen der waar- heid bebulpzaam konden ziju. Doch dit liep te sterk aan tegen mijne voorvordeelen, het verschafte mij stoff tot twisten, en was voor mij op dien t Ivan wei-nig nut. Dit is undertauschen zeker, dat ik door de gansche briefwisseling heen met al de bewijzen, die ik be- denken kon, redetwistte tegen alles bijna, wat de Heer wewron stelde; dat ik over vele dingen, die hij voor- droeg, niet weinig geraakt was; dat ik een groot deel zijner brieven, en eenige boeken die hy my zond, met groote onverschilligheid, en zelfs met ver- achling, las; dat ik zijne ongezindheid, om + met mij in redestrijd in te laten, aanmerkte als eenc erkenlenis van onvermogen; dat ik in verscheidene gezelschappen mij beroemde, zijne bewijzen wederlegd en hem verstomd te hebben, Eindelijk, ziende dat ik mijn oogmerk niet bereiken kon, werd de briefge- meenschap, op mijn verzoek, afgebroken. ’s Mans brieven en mijne antwoorden op dezelve zijn nog onder mij berustende; en na eene opletiende lezing derzelve, vergeleken met alles wat ik mij dien-aangaande kan te binnen brengen, geef ik dit als een gelrouw verhaal van die briefwisseling; veel verschillende, van helgeen men daaromtrent elkander heeft trachlen wijs te maken. Zijn brieven zullen, zoo ik hoop, binnen kort door den druk gemeinen gemaakt worden (*); zijn zijn van zulk eenen inhoud, dat ze veel meerder nut aan anderen beloven, dan ik, wegens mijne hoogmoedige en twislzicke gesteldheid, uit dezelve konde trekken. De mijnen verdienen slechts vergeten te worden, uitgenomen, voor zooverre zij die-nen kunnen om mij te herinneren wat ik toen was, en om mijnen hoogmoed te fnuiken; terwijl ze het geduld en de bescheidenheid van mijnen wir mijnen vriend, waardoor hij zoo lang mijne onkunde en trotschheid verdroeg, en in weerwil van mijnen onleerzaam en twistgierig bestaan, in zijn liefderijke pogingen te mijnen beste bleef volh Garden, in Helden der daglicht stellen; maar vooral ook, als gedenkteekenen van Gods oneindige goedheid, die, schoon Hij van de hoovar-digen een’ gruwel heeft en hen wederstaat, echter de stouten van harte, en de hoogen van oogen kan vernederdl, niet slechts door den ijzeren staf Zijner Dit is sedert geschied, en wij bezitten die reeds in onze taal, in de canvirnonia, of gemeenzame Brieven yan den Heer NeWton, I. Deel bladz, 212, en volgende. verbolgenheid, maar ook door den gouden schepler Zijner genade. Op deze wijze werden onze briefgemeenschap en verkeering beide, voor dien tijd, bijkans geheel en al afgebroken; gedurende een langen tijd daarna, ont-moetten wij elkanderen maar zelden, en wisselden dan slechis weinig woorden over algemeene onderwerpen van gesprek. Echter zeide hij mij nog gedurig lijk bij elke gelegenheid tot mijn groot misnoegen, dat ik nog eenmaal zijne Godsdienstige leerstellingen zou ombelzen; dat hij op mijnen grond gestaan had, en dat ik nog eens op den zijne zoude staan; en hij verhaalde bij aanhoudendheid zijnen vrienden, dat ik, hoewel langzaam, echter zeker voorlging op den weg tot de kennis der waarheid. Z66 klaar kon hy de eerste schemeringen der genade, te midden van al de donkerheid der bedorvene natuur en halsstarrige wiederpannigheid tegen Gods wil, in mijne ziel ont-dekken! ’s Mans zekere verwachling te dezen opzigie was yoornamelijk gegrond op mijn gedrag in de volgende omstandigheden. Onmiddellijk ma het begin oner briefwis Seling, te waren, in Mei des jaars 1775, Ich mijne gedachten vervuld waren met eenige hoop op bevordering, gebeurde het, dat ik op een’ Zondag onder de openbare Godsdienst, zoo als de psalm, die gezongen zoude worden, opgelezen werd, het gebe- denboek in de hand nam, om het open te slaan, maar, — zal ik zeggen, toevallig? of, door de God- delijke Voorzienigheid? — ik sloeg het open, bij de Artikelen des Geloofshelijdenis der Se] 2.) Engelsche kerk; en het achtste Artikel, betreffende het gezag en de gronden der (Geloofshelijdenis van ATHANASIUS, trok terstond mijne aandacht. Mijn onge- loof aangaande de leer van drie Personen van hetzelfde Wezen in de eenheid der Godheid, en mijne ver- meende onpartijdigheid en opregtheid hadden altijd zamengewerkt, om mijnen haat tegen die gelofssteuze op te wekken; om die reden sprak ik er ook bij alle gelegenhen met de uiterste verachling van, en las dezelye nooit voor in de openbare dienst. Maar zoodra las ik miet de woorden: «dat hetzelve [leer-stuk] van ganscher harte moet aangenomen en gelofd worden, naardien het steunt op allerzeichsle gronden en getuigenissen der Heilige Schrift;» of mijn geest werd zeer gevoelig getroffen en aangedan. Zeer wijselijk wordt door den zoon van smRaci gezegd: «Mijn zoon! wanneer gij u begeven wilt om den Heere te dienen, bereid dan uwe ziel tegen verzoeking.» Tweemaal had ik die Artikelen onder- teekend, met dezelfde Godsdienstige begrippen, die ik thans vasthield. Dan, daar mijn geweten sliep, en ik in de dienst van God geen belang stelde, beschouwde ik de onderteekening als eene bloote gewoonte, eene. vereischte plegtigheid, en bekommerde mij daarover niet verder; maar thans, ofschoon nog vol van eigen- waan, eerzucht, en liefde tot de wereld, was min geweten niel meer ongevoelig, en mijn hart was in waarheid voor den Heere; ik durfde miet willens en wetens zondigen, om tijdelijk belang. De onderteke- ning van Artikelen, die ik niet gelöst, met oog- merk alleen om tot het leeraarsambt te geraken, beschouwde ik als een snood bedrog, eene hooggaande misdaad, waarover ik nimmer regt berouw konde hebben, indien ik niet chet loon der ongeregtigheid Ernstliche Hoch die per ik dit indacht, zuverlässige te sterker riep mijn geweten er tegen. Na een’ hevigen strijd derhalve tusschen mijn tijdelijk belang en mijn geweten, maakte ik mijne bekommen, en yerklaarde, niet te kunnen besluiten tot de onderteckening. Hierdoor sneed ik mij zelven het uitzigt tot bevordering ten eenenmale en vrijwillig af (*); terwijl ik, menschelijker wijze, niets anders te wachten had, dan met een aanwassend huisgezin in armoede en ellende te vervallen. Mijne beschroomdheid was, zoo als ik thans zie, onbehoorlijke drift en stijfzinnigheid — dit weet ik — openbaarden zich in het geheel beloop van deze zaak; waarover ik mij billjk moet veroot- (*) [Die bevordering, welke gemeenlijk door patronen of bis- schoppen geschiedt, is meerendeels afhankelijk van hunne denkwijze. Zijn die bisschoppen of patronen Artaans- of Socinianansgezind, dan zullen zij geen’ Calvinisgesind’ leerar bevorderen. Is, integden- deel, de leerar met Arianisme of Socinianisme besmet, en tevens te erlijk om Calvinistische leerstukken te onderteekenen — gelijk hier het geval was — dan belet het weigeren der onderteekening alleen, volgens de Engelsche wetten, alle bevordering in de kerk. | 50 moedigen. Doch dat ik de inspraken van mijn geweten volgende, en vasthield aan mijne opregtheid in zulke beproevende omstandigheden, daarvan heb ik noort berouw gehad, en zal zulks, zoo ik vertrouwe, nimmer hebben. Zoodra was mijn besluit niet ruchtbaar geworden, of het werd door vele van mijne vrienden zeer mis- prezen. Ik twijfel niet, of zij deden dit allen uit toe- genegenheid omtrent mij; doch met zeer verschillende hewijsredenen. — En schoon ik, over het geheel, door de redeneringen, waarvan-zij zich bedienden om mij van besluit te doen veranderen, in hetzelve maar te me Er hevestig werd, strekien die echter ten laatste, om mij te brengen tot das gewiglig voornemen: van niet te gelooven hetgeen eenig mensch zeide, 206, dat ik iets enkel op zijn gezag zoude aannemen, maar Gods Woord te onderzocken, met dit eenvoudig oogmerk, om te welen, of de Arukelen der kerk van Engeland, en deze leerstelling [de Heilige Drieen-heid] in het bijzonder, al of niet met hetzelve over-eenkwamen. Ik had te voren de Schrift eenigermate bestudeerd, met toeleg, om in de oorspronkelijke talen bedreven te worden, en losse plaatsen uit dezelve overte nemen, ter ondersteuning van mijn leerstelsel; ik had ook eene tamelijke kennis van het geschiedkundig en zedelverend gedeelte derzelve verkregen. Maar nooit had ik, védr dien tijd, deze dierbare schatkamer van Goddelijke kennis met dit bepaald oogmerk doorzocht, om in betwiste leerpunten de waarheid op te sporen. Zeer zeldzaam was ik gekweld geweest door achter-denken, dat ik mis had, of kon mis hebben. En zelfs nu yverwachtte ik veeleer, op schriftuurlyke gronden beter in staat te geraken om mijn genomen besluit te verdedigen, dan dat ik tot andere gedachten zoude komen. Ik zettede mij dan met ernst tot dit onderzoek. En de eerste plaats, zoo mij wel geheugt, die mij deed vermoeden dat ik welligt dwaalde, was, Jac. 1: 5: Indien iemand van u wijsheid onthreekt, dat hij ze van God begeere, die een’ iegelijk mildelijk geeft, en niet verwijts en zij zal hem gegeven worden. Deze woorden met cenige oplettendheid overwegende, werd ik bij mij zelven overtuigd, dat, schoon ik mij zeer wijs geacht had, ik echlter voorzeker niets van al mine wijsheid langs dien weg had verkregen; want ik had nooit, in mijn gansche leven, een enkel gebed van dien aard tot God opgezonden. Ik kon ook niet nalten op te merken, dat deze tekst een zeer gepast bestuur in m In tegenwoordig onderzoek aan de hand gaf, en eene aanmeedigende belofle behelsde. En daarom begon ik, van dien tijd af, op mijne gebrek-kige wijze God te bidden, mij die beloofe wijsheid te willen schenken. Niet lang hierna, dacht ik over Joh. VII: 16, 17, over welke plaats ik vervolgens predikte: Mijne leer is mijne niet, maar desgenen, die mij gezonden hekennen of ze wit God is, dan of tk van mij zelven spreek. — Het baarde mi geene kleine verwondering, dat ik nooit te voren op zulke aan-merkelijke woorden gelet had. Ik ontdekte weldra, dat ve een bestnur in zich behelsden, en eene belofte daaraan verknocht, 26d klaar en 266 voldoende, dat ze tot een gepast kluwen konden dienen, om elken opregten onderzoeker der waarheid wit dat doolhof van geschillen, waarin hij, vooral in het begin, gevaar loopt te verdwalen, gelukkiglyk te regt te brengen. — En hoewel mijn geest, door den waan van alles aan het gezag der Rede te onderwerpen, al te zeer opgeblazen was, om voor alsnog uit die dierbare Bijbelplaats al dat nut te trekken, hetwelk zij voor eenezie], die zich ootmoedig aan het Goddelijk onderwij S overgeeft, kan opleveren; echter, bewusst dat 7k gaarne alles wilde wagen om te doen hetgeen ik oordeelde Gods will te zijn, vond ik mij aangemoedigd, door de hoop, dat indien ik mogt dwalen, ik zulks ten eeni-gen tijde ontdekken zou. Dat het mogelijk was dat ik dwaalde, dewij ik tot hierloe de waarheid niet op de regle wijze gezocht had, werd mi verder zeer waarschijnlijkk gemaakt, door het overdenken van satomo’s vermaning, Spr. Ill: 5, 6: Vertrouw op den Heere met uw gansche hart, en steun op uw verstand niet. Ken Hem in al uwe wegen, en Hij zal wwe paden regt maken. Blijkbaar was het, dat ik tot hierlo niet op den Heere vertrouwd had met mijn gansche hart, noch Hem gekend in al mijne wegen, noch in al mijne paden van Zijn bestuur had zijn bestuur had zijn bestuur had. Majer dat ik, in al mijne Godsdienstige beschouwin- gen, hoogmoedig op het vermogen mijner Rede, geheel op mijn verstand gesteund had. Dan schoon deze Schriftuurplaaisen, en eenige an- dere meer, voor het tegenwoordige cen’ grooten indruk op mij maakten, en mij aanzetieden, om in mijne dagelijksche gebeden tot God te begeeren, dat ik in het onderzoek van Zijn Woord, bestuurd mogt worden tot een regt verstand van hetzelve; had echter mijn hoogmoed en mijne sterke geneigdheid tot rede- neren en zintwisten, gelijk eene doodelijke kwaal, mijne gansche ziel zoodanig besmet, dat zij daarvan niet op eenmaal kende genezen worden. Zeer verre was ik er van af, om aan een klein kind gelijk ge- worden te zijn, en mij nederig en eenvoudig aan ‘'sHeeren voeten te zetten, om vz elfs de allere erste beginselen der Goddelijke kennis van Hem te leeren. Ik had tot hierlo nog geene volkomene of bhjvende overreding, dat alles wat ik mij te voren van mijne wijsheid verbeeld had, dwaasheid was, en weder ent- leerd en schade gerekend moest worden, eer ik tot de utnemendheid der ware kennis van sEzvs CURISTUS konde geraken. Want hoewel ik het als waarschijnlijk begon toe te geven, dat ik in eenige weinige sltukken konde gedwaald hebben, vertrouwde ik evenwel, dat mijn leerstelsel, over het geheel genomen, waarheid was. — In deze gesteldheid des gemoeds, had ik voor eene bestendige gewoonte, om, wanneer ik my met legenwerpingen en sluitredenen tegen eenig van mijne gevoelens verlegen vond, en er twijfelingen in mijn’ geest oprezen, ten einde de onrust en kwelling, die mij dit veroorzaakte, te ontgaan, mi al de rede- neringen en uilleggingen van Bijbelplaatsen ten voor- deele van de andere zijde des verschils, zooverre mijn gehengen  mij af van Gods zuver Woord, veroorzaakten dat ik minder gezet en ernstig was in het bidden, en gaven mij wapenen in de hand tegen mijne overtuigingen, terwijl zij brand- stoff leverden aan het vuur mijnen hoogmoed en eigenwaan. Te dien tijde werd Locke's Redelijkheid des Christendoms (*), te gelijk met zijne Verdedigung van het Christendom (+), mijn geliefkoosd boek in de Godgeleerdheid. Ik bestudeerde dit, en vele andere werken van Locke, met groote oplettendheid, en met eene soort van blinde drift; terwijl ik hem bijna onbepaal-delijk voor mijnen leermeester verkoos, schier al zijne sluitredenen overnam, en naauwelijks iemand verdragen kon, die niet op gelijke wijze als ik met hem was ingenomen. Dit strekle mij tot groot nadeel, aan-gezien ik daardoor, in plaats van in mijn onderzoek der waarheid voortgeholpen, slechts yoorzien werd yan yvernuftige en schoonschijnende bewijsredenen, om mijne dwalingen te verdedigen (§). Reasonableness of Christianity. Vindications of Christianity. (§) Na dus vrijmoedig van de Godgeleerdheid van den Heer Lock, welke ik te voren 200 hoog waardeerde, gesproken te heben, schijnt de billijkheid te eischen, dat ik aan den anderen kant de groote verpligting erken, welke de gansche Godsdienstige wereld aan dien grooten man heeft, voor zijn uitmuntende Ver- handeling over de verdraagzaamheid, en zijn antwoorden aan de- genen, die tegen dezelve geschreven hebben. De gronden van de vrijheid in de Godsdienst, en de redenen, waarom het aan ieders keuze moet gelaten worden, om God te dienen overeenkomstig het licht van zijn geweten, werden misschien nooit, van ’s werelds Maar ik las, omtrent dien zelfden tyd, een ander boek, alleenlyk, omdat het door tocke met goed- keuring vermeld werd; en dit was voor mij van uitstekend nut — namelijk: Bisschop surners’ Herderlijk Zorg (*). Daarin vond ik maar weinig, dat tegen mijne vooroordeelen aanliep, en vele dingen, die indruk op mijn gemoed maakten. betrekkelijk mijne plötzlich sein, als leerar. Ik zal eenige weinige plätzen uit hetzelweise, door welke ik allermeist getroffen werden, onder het oog van mijnen lezer brengen. De schrijver, melding gemacht hebende van de vraag, welke hun, die tot dakenen zullen geordend worden, wordt voorgesteld; le weten: «Gelooft gij, dat gi inwendig door den Heiligen Geest bewegd zijt, om dit ambt te aanvaarden, om God te dienen ter bevordering van Zijne eer en de stichting Zijns volks? » — voegt er bij: «Voorwaar, he! antwoord, dat hierop moet geceven worden, vereischt wel eene hedaarde overwegging. Want wanneer iemand zegt: «Ik geloof dat dit zoo is,» terwijl hij echter niets weet van zulk eene beweging, noch eenige rekenschap van dezelve gven kan; dan liegt hij den Heiligen Geest, en doet zijne eerste nadering tot het allaar met eene leugen inrijnen mond, en zulks niet den menschen, maar God;» en een weinig verder: «Zal God hun geene rekenschap afeischen, die z onder eene Goddelijke zendung zich in de heilige bediening begeven, wanende aanvang af, algemeen begrepen, voordat ze, door die werken van den Heer tocke, onwedersprekelijk waren aangetoond. Pastoral Care. 36 Van Hem gezonden te zijn, terwijl 2) misschien geen het minste besef het groole gewigt der zaak, die zij aanyaarden? Ja! misschien zijn er, die er mede lagchen, als eene dweepachtige vraag, en zich zoo gansch onbedachtzaam in de bediening drin- gen! Zij komen tot curtstus om des broods wil; zij hopen van het altaar en van het Evangelie te leven, hoe weinig zij ook het eene bedienen, of het andere prediken. Daarom maken zij geene zwarigheid, om alles te belooven en te verklaren wat men hun vyoor- houdt, om tot de bediening te geraken, hetzij waar of valsch. Wederom, op eene andere plaats, na in zijn betoog over het groot gewigt van het heilige dienstwerk iets gezegd te hebben van de voortreffelijkheid van het ambt der kerkedienaren, voegt hij er bij: «Uit al het gezegde moet noodzakelijk volgen, dat, of dat de plegtige ordening der dienaren des Woords een trek van grove en schaamtelooze bedriegerij is, opgemaakt in deftige en hoogdravende spreekwijzen, om bij het eenyv Übergeben verwundeten verwundeten, en aan anderen stoffen tot heilige en vermeinte, en aan anderen stoffen tot  het Formulier geen’ enkelen keer gelezen, en was grootendeels onkundig van de verpliglingen, die ik op mij nemen zoude, tot op den laatsten oogenbhik toe. En naderhand heb ik er nooit bepaaldelijk aan gedacht, tot dat deze raad van Bisschop Burnet mij er aanleiding toe gaf. Op een andere plaats van helzelfde werk, spreekt de Bisschop aldus van eenen ontrouwen Geestelijke: «Zijn gansche leven is eenen aaneenschakeling van huichelarij, in den striktsten zin yan het woord; namelijk, een zekere rol te spelen, en een’ anderen persoon te verbeelden, dan men waarlijk is. Zijne zon-den gaan yergezeld met alle mogelijke verzwaringen : — zij worden begaan tegen beter weten, tegen wildrukkelijke en heilige geloften, en strijdig met zijn aan-genomen karakter, — zij behelzen in zich een moedwillige versmading van al de waarheden en pligten der Godsdienst, — en indien hij verloren gaat, dan gaat hij niet alleen verloren, maar sleept een menigte anderen met zich in het verderf, die, of door zijn verzuim in diepe onkunde sterven. Of door zijn kwaad voorbeeld in hunne zonden verhard zijn geworden.» — En elders, breedvoerig gehandeld hebbende van de wetenschappen, die eenen leeraar noodig zijn, bijzonder de kennis der Heilige Schriften; voegt hij er bij: «Ma ar, om met dit alles vrucht te doen, moet een leeraar, die naarslig studeert, ook een groot deel van zijnen tijd afzonderen tot verborgene en vurige gebeden, om Gods leiding en zegen in en over zijnen arbeid, om den gedurigen bijstand van Zijnen Heiligen Geest, en om een levendig gevoel van de geestelijke zaken; opdat hij moge gewaar worden, dat de indruk van dezelve steeds dieper en sterker worde in zijn gemoed; dit, en dit alleen, zal hem onvermoeid in zijnen arbeid doen voortgaan, en hem in denzelven zich altijd doen verblijden. » Maar het voornaamste nut, het lezen van dat boek aanbragt, was dit, dat ik er door werd opgewekt, tot eene aandachtige overweging dier Schrif- tuurplaatsen, welke van het ambt en de pligten eens lecraars spreken, en die ik tot hiertoe niet opgemerkt, of maar ter loops ingezien had. In het bijzonder ligt mij versch in geheugen, hoe ik aangedaan was, op de overdenking van de zorg yoor onsterfelijke zielen. Anbevolen was, en de geduchte rekken-schap, die ik eenmaal daarvan zou moeten geven. Hierlo kreeg ik aanleiding, door het denken over Ezech. XXXII: 7-9. Gi nu, o menschenkind! tk heb u tot eenen wachter gesteld over het huis Lsraélss zoo zult gij het wvord wit manen mond hooren, en hen van mijnentwege waarschuwen. Als ik tot den goddelooze zeqg: « O goddelooze! gij zult den dood sterven,» en gij spreekt niet, om den godde- looze van zijnen weg af te manens; die goddelooze zal in zijne ongeregtigheid sterven, maar zijn bloed zal tk van uwe hand eischen. Maar als gi den goddelooze van zijnen weg afmaant, dat hij zich van dien hekeere, en hij zich van zijnen weg niet bekeert, zoo zal hij in zijne ongeregtigheid sterven: maar gij hebt uwe ziel bevrijd. Ik was, met Bis- schop burner, ten volle overtuigd, dat deze waar- schuwing elken leeraar niet minder raakte, dan den Profect zelven. Het XX*° Hoofdstuk van de Handelin- gen der Apostelen, van vs. 17 tot het einde, was een ander gedeelte der Heilige Schrift, hetwelk door mid- del van Het gemeldet bock oder mijne overweggehörig en an mijn gemeldet werd; bijzonder vs. 26-28; welke als tot staving en opheldering der straks gemeldet werd; bijzonder vs. 26-28; welke als tot staving en opheldering der straks gemeldet werd; daarom het bloed van u allen. Want ik heb niet achtergehörig, dat ik u niet zoude verkondigd hebben al den Raad Gods. Zoo hebt dan acht op u zelve, en op de geheele kudde, over welke uw de Heilige Geest tot Opzieners gesteld heeft, om de Gemeente Gods te weiden, welke Hij verkregen heeft door Zijn eigen hloed. Kortom dit yoorbeeld noopte mij tot eene aandach- luge en herhaalde lezing van pauus’ Brieven aan tI- MOTHEUS en TITUS, als in zich bevattende het hoofdza- kelijke van den pligt eens leeraars in alle eeuwen. ik spoorde na en overwoog naauwkeurig al de plaat- sen, die ik in den ganschen Bibel vinden kon, welke hiertoe betrekkelyk waren. Een’ diepen indruk maakte op mijn gemoed de betuiging van pautus, 1 Cor IX: 16, Want de nood is mij opgelegd ; en wee mij, zoo ik het Evangelie niet verkondig! — En niet minder was ik getroffen door Col. IV: 17, Zegt aan ancurppus : « Zie op de bediening, welke gij aangenomen hebt in den Heere, dat gij die vervult.» Deze plaats werd met zulk eene kracht in mijn gemoed gedrukt, alsof de Apostel in persoon die woorden tot mij sprak. Maar inzonderheid werd ik en geleerd, en aangemoe- digd door het denken op 1 Petr. V: 2—4. Weidi de kudde Gods, die onder uis, hebhbende opzigt daarover, niet uit hedwang, maar gewill glijk; noch om vuil gewin, maar met een volvaardig gemoed; noch als heerschappij voerende over het erfdeel des Heeren, maar als voorhelden der kudde geworden zijnde. En als de Overste Herder verschenen zal zijn, zoo zult gij de onverwelkelijke kroon der heer- lijkheid behalen. De lezer zal, hoop ik, mijne breedyoerigheid in het spreken oyer dit onderwerp verschoonen, dewijl het zeer gewiglig is in zich zelf. En schoon ik geene nicuwe begrippen van de Eyangeliewaarheden uit dit boek verkreeg, ontving ik echter zulk eene gevoelige overtuiging van het moeijelike en gewigtige van het werk, dat ik zoo onbedachtzaam op mij had geno- men, en van het vreeselijkk gevaar, waaraan mijne ziel bloot stond, indien ik verzuimde my geheel aan het-zelve toe te wijden, dat in deze zelfde aldus verkregeen overtuiging de grondslag werd gelegd van geheel mijn volgend gedrag, en van die verandering van gevelen, welke daarvan het gevolg was. — Het is waar, ik maakte mij, na dus verre overluigd te zijn, aan onverantwoordelijk uilstel schuldig; en mij, meer dan noodig was, met andere zaken bemoeijende, verschoof en verzuimde ik een’ tijd lang, de inspraken van mijn gewelen op te volgen. Maar nooit verloor ik uit het Oog het ordenwijs, dat ik had only ontvangen; ik smaakte ook noont eenige gemoedsvoldoening, voordat ik, met afsnijding en ter zijde stelling van alle andere zaken, mij geheel en al had overgegeven aan die studien en pligten, welke tot het werk der bediening behoore. Ea hierom meen ik reden te hebben om God te dan- ken, dat het gemelde boek mij ooit in handen kwam. Met dit alles evenwel was mijn vertrouwen op mij zelyen weinig verzwakt, en mijne vordering in de kennis der Waarheid zeer klein. Hierna las ik t1- Lotson's Leerredenen, benevens de werken yan JORTIN ; en dewijl mijn tijd door andere bezigheden bezet was, liet ik mij tot de schandelijke gewooonte vervor- veran, om hunne leerredenen met weinige verandering uit te schrijven, om die voor mijne Gemeente te prediken. Dit benam mij de gelegenheit, om vrij over Gods Woord te denken, en bragt mij eenen tijd lang daar-- loe, dat ik mijne gevoelens op het gezag van anderen aannam. Mijne preken waren doorgaans van dat zoet en smakelijk mengsel van Wet en Evangelie, waardoor beide vervalscht worden, en het bewelk, daar het den hoogmoed en de vooroordeelen streelt, en het geweten gerust stelt, aan alle zorgelooze zondaren en werkhelige Naamchristenen behaagt, doch aan geen yan allen nut doet. Omtrent denzelfden tijd werd ik verstrikt, door mij dwaselijk in te laten in eenen kring Wan uilspannin- gen en bezoeken, meer dan ik ooit sints mijne ordening tot het leeraarsambt gewoon was geweest. Hierdoor werd ik ongeschikt tot de verborgene oefening des gebeds en ingespannene overdenking, en het maakte mij de Heilige Schrifien en andere Godsdienstige stu- dien smakeloos en verdrietig: — een nimmerfalend gevolg van die ligtzinnige toegeeflijkheid omtrent we- reldsche menschen! Mijn ij ver werd dan ook, gedu-rende eenigen tijd, verflaauwd, mijne angstvalligheden verdreven, en mijn onderzoek vertraagd. Nogtans, door Gods goedheid, verviel ik niet zdéverre, dat ik mijne Godsdienslige onderzoekingen geheel liet varen. Doorgaans stelde ik mij ten regel, elken dag iets in den Bijbel te lezen, en ik onderhield eene soort van dagelijksche Godsdiensloefening; doch in beiden ging ik vrij geesteloos en onverschillig te werk. Niet lang daarna geraakte ik echter in ernstige en diepe overpeinzing van het gesprek van onzen Zugmaker met nicopemus, zoo als het ons opgegeven wordt in het II° Hoofdstuk van het Evangelie van vonannes. Ik gevoelde eene hrandende begeerte, om deze gewiglige Bijbelplaats regt te mogen yerstaan, in het bijzonder, om te weten wat het was, weder-geboren, of van hoven, of uit den Geest geboren te zijn; hetwelk de Heere sezvs in den omtrek van vijf verzen tot driemaal tee verklaarde volstrekt noodig te zijn ter zaligheid. Het kwam mij toen reeds als ongerijmd voor, 'te denken dat zulke verhevene spreek-wijzen niets meer in zich behelsden, dan enkel ge-doopt te worden met water. De geschilbehandelende Leerredenen van TILLOTSON over dit onderwerp gaven mij weinig voldoening. Mij dacht, daarmede moest eene zekere groote en algehele verandering, niet slechts in den wandel maar ook in het hart, bedoeld wezen; dan daar ik die verandering niet kennelijk in mij zelven on dervonden had, kon ik met gemoeds-voldoening niet bepalen, waarin 23) bestond. Even-wel, na een- en andermaal op mijne gebrekkige wijze den Heere gebeden te hebben om licht in deze zaak, endernam ik, er over te prediken. Doch ik sprak erzeer duister van; besteedde een aanmerkelijk deel van mijnen tijd, met uit te varen tegen geestdrijverl en dweeperij, ep trok er dus weinig nut uil, Maar ik was 266 wel voldaan over mijn werk, dat ik, in den loop mijner briefwisseling met den Heer newron, hem deze preken ter lezing zond, die mij daartegen eenige van hem over hetzelfde onderwerp deed toe- komen. Dan, ofschoon ik waarlijk verlangde, de meening van den Zaligmaker in dat gewigtig stuk te yerstaan, was ik te hoogmoedig, en dacht al te laag van des Heeren newrow’s gevoelens, dan dat ik mij door hem wilde laten onderrigten; ik doorhiep der- halve zine preken slechts met een vlughg oog, en zond ze hem daarna weder, zonder eenige aanmerking er op te maken. Niets van belang viel er sind voor, tot in de volgende lente des jaars 1776; wanneer ik mij, door betgeen ik uit Bisschop Burner geleerd had, opgewekt vond, om in eene mijner gemeenten eene wekelijkksche openbare voorlezing op te rigten tot verkling van den Bibel. Dit gaf aanleiding, dat vele plaatsen, die ik tot hiertoe niet had opgemerkt, onder mijne aandachtige overweging kwamen; waardoor mijn nadenkende geest overvloed van werk vond, om te trachten die met elkander en met mijn leerstelsel overeen te brengen. Weinig was ik nogtans gevorderd, toen ik, in Mei des jaars 1776, een’ waardigen Geestelijke op den predikstoel in eene V’isitatie-leferrede, den predikanten hoorde aanprijzen het lezen van soame sennxn’s Verhandeling over de inwendige het lezen van het Christendom (*). Ingevolge die aunprijzing, las ik dat boek, en niet zonder nut. De waarheid en het gewigt der openbaring van het Evangelie, vertoonden zichonder het lezen van dat geschrift met overtuigende Blikbärheid aan mijn verstand, en drongen met kracht door in mijn hart. Ik verkreeg daardoor eenig meer onderscheiden en zieltreflend inzigt in het einde en oogmerk van God in deze openbaring van Zich zelven. En bijzonder werd ik er door opgewekt tot zeer ernstige overweg van de zaak, en niet min (*) Treatise on the internal Evidences of Christianity. vurig en aanhoudend bidden tot God, dat Hij mij leiden wilde tot, of bevestigen in de warheid aan- gaande den aard en de zekerheid der verzoening, door curtstus’ dood te weeg gebragt; want tot hiertoe was ik, ten aanzien van deze grondwaarheid, een Socinian, of zeer weinig beter. Doch, (als ware het) om tot een tegenwärtige aan dit Yordeel te strekken, werd D*. cranxe’s Schriftuurlijke leer van de Heilige Drieéenheid (*), en de geschil- voering, welke op de uitgaaf van dat werk volgde, een geliefkoosd deel van mijne studien. Het leerstelsel der Arianen schijnt 266 onbestaanbar met de Rede, dat, wanneer menschen, die alles door redenering wil- len beslissen, zich, ter ontwijking van die geheimzin- nige en 200 zij wanen onredelijke gevolgen, welke naar de ware meening der woorden in de Heilige Schrift vervat zija, hebben laten vervoeren om van dat on- faalbaar rigtsnoer z66verre af te wijken, dat ze Aria- nen worden, het een wonder is, wanneer 21) niet, om dezelfde reden, het slelsel der Socinianen toevallen. Dit is de naturilijke gang der niet verootmoedigde Rede: — van Arianisme tot Socinianisme, van Soci- nianisme tot Deisme, en eindelijk tot Athetisme. Vele en ontzetlende zijn de voorbeelden yan redeneerzieke en geleerde mannen, die, onder den naam van wijs- geeren, zich het voorregt van eene zeer verhevyene kennis en grondig doorzigt aanmatigden, doch bij de uitkomst maar al te blijkbaar toonden, met hoe weinig regt zij zulk eene meerderheid lieten dunken; daar zij de Heilige Schrift, den eenemaal van gekömmen en wandel, zoo niet ten eenemaal, voor het minst ten grootsten deele nutieloos en onbruikbaar maakten! Maar wanneer iemand zoo diep vervallen is, van het leerstelsel der Socinianen te omhelzen, niet enkel uit gebrek van onderrigt, of door blindeling en zon- deronkde kon der onderzoek de gevoelens van anderen over te ne- men, maar als een gevolg van het steunen op zijn eigen verstand en het verkennen van de uitspraken zijner Rede boven de onfaalbare getuigenissen van den Heiligen Geest; dan schijnt het iets zeldzaams, dat zulk een mensch immer trapswijze bij terugtre- ding van het gemelde pad, eerst tot Arianisme, en eindelijk tot de algemeen aangenomene leer der Heilig Drieéenheid wederkeere. En echter, dit was mijn zonderling geval. Doctor crarke scheen mij zijn stuk door uitdrukkelikke plaatsen uit Gods Woord 266 aan- nemelijk, en ondersteunde zijne zaak door het gezag van zoovele achtbare getuigenissen, dat ik aan den eenen kant buiten st Aat was om mijne Sociaansche gronden langer vast te houden, maar genoodzaakt, om dezelve, als onverdedigbaar, te laten glippen; en an den anderen kant, zag ik de zwakheid yan zijn stelsel niet in, noch bemerkte het gebrekkige zijner redener, of het natürliche en onyvermijdbaar gevolg van zijn middeler; nameljk: «Dat de Zoon en Heilige Geest, hoe hoog ook verheven, en met welke Namen en Titels verwaardigd, noodwendig bloote schepsels moesten zijn, of dat er anders drie Goden zouden wezen.» Dit nict gewaar wordende, en daar mijn nieuw opgevatte eerbied voor de Heilige Schrift en mine oonde gezetheid op redeneren en steunen op mijn verstand door dit schijnbaar aannemelijk leerstelsel gestreeld en yoldaan werden, ombhelsde ik zijn gevoelen met al mijn hart, en konde, voor een’ langen tyd, geene andere leer verdragen. Wijders viel er niets van aanbelang voor, tot om- trent December des jaars 1776, wanneer ik het Werk van Law, getileld: Ernstige Opwekking (*), een boek , dat ik tot dien tijd met verachting had beschouwd , zonder toeleg in de hand nam. Maar naauwelijks had ik het geopend, of ik werd getroifen door de blijk- bare oorspronkelijkheid yan hetzelve cn den geest en de overredende kracht, waarmede het geschreyen is. Dit zij alleenlijk gezegd met opzigt tot de wijze, waarop de schrijver zijne onderwerpen behandelt; want er komen yerscheidene dingen in voor, die ik niet kan goedkeuren; en zekerlijk was het zoo weinig Evange- lisch, als eenig Godsdienstig geschrift dat ik ken. Nog- tans, ofschoon geen zeer troostelijk bock op zich zelf voor een mensch, die ernstig bekommerd is ge- worden over zijne zielsbelangen, is het echter zeer nultig, om den weg te banen, om ons te doen beseffen , hoe zeer wij eenen Verlosser noodig hebben, en ons aan te sporen tot eene Godvruchlige naarstig- heid, in het gebruik der middelen, naarmate van het groote gewigt onzer eeuwige belangen. Dit laatste was het heilzame uitwerksel, dat het bij my had. Door het lezen vam hetzelve, werk ik ten volle over- (*) A Serious Call. Tugd, dat ik schuldig stond aan groot verzuim en onachtzaamheid; dat de pligten van de verborgene Godsdienst veel meer zorg en tijd verdienden, dan ik tot hiertoe aan dezelve besteed had; dat ik, als Christen en als leeraar, mijn gedrag in dit opzigt aan- merkelijk moest veranderen, en veel meerder vlijt en naarstigheid aanwenden in het zoeken en dienen van den Heere; zoo ik ooit hopen zoude Gode te beha- gen, en mijne ziel en de zielen dergenen, die mij hoorden, te behouden. Van dien tijd af, begon ik te overdenken, op wat wijze mijne Godsdienstoefenin- gen vuriger en welvoegender konden gemaakt wor- den; ik schreef, en bragt in mijn geheugen, verscheidene gebeden, die in den Bijbel vervat zijn; ik besteedde eenigen tid, aan het lezen in een gebedenboek; ik poogde zelf gebeden op te stellen; ik bad meerma- len, en ernstiger; en was, zoo ik hoop, meer ges- ielijk in mijne verborgene Godsdienstoefeningen, dan ooit te voren. Omtrent Dien tijd, na menigvuldig uitstel, volgde ik eindeliik de herhaalde vyermaningen van mijn ge- geweten op, en ondeed mij van alle andere bezighe- den, met een plegtig voornemen, om al mijne tijd belangen in de hand des Heeren te stellen, en mij zelven geheel en al toe te wijden aan het werk der bediening. Dus meester geworden zijnde van al mij- nen tijd, liet ik alle andere studien varen, en wendde den ganschen loop mijner overdenkingen, nasporingen en van mijn lezen eenen anderen weg heen, en sloeg sinds dien tijd naauwelijks eenig boek open, dan het- geen over de Godsdienst handelde. De eerste slap, dien ik dus van alle onnoodige bezigheden ontslagen had, was, aan-teekeningen te houden. Ik had een boek, waarin ik alle aanmerkelijke plaatsen uit andere schrijvers opteekende, en een ander, waarin ik alle teksten, die in den Bibel voorkwamen, betrekkelijk de gewigtigste leerstukken van het Evangelie, welke betwist worden, bij elkander schreef, om die met een’ opslag van het oog te kunnen vinden. Schoon ik dit maar korten lijd onderhield — want toen mijne bezigheden vermeerderden, liet ik er van af — vond ik het nogtans zeer nutlig, alzoo het mij eene menigte plaatsen uit de Schrift, daar ik tot nog toe niet veel acht op gegeven had, leerde kennen; en het baande den weg, om, als ik mijne preken over leerstellige onderwerpen schreef, de bewijsplaaisen uit Gods Woerd, bereffende het stuk, dat ik behandelde, als in een oogpunt voor mij te hebben. In Januari} 1777 kwam mij in handen Eene hooge lofspraak over de werken van Hooker, waarin hem onder andere de onderscheidende eernaam van den oordeelkundigen wooxer gegeven werd. Dit wekte mijne nieuwsgierigheid op, om zijn boek te lezen; het- welk ik dan ook, en tot mijn groot voordeel, deed. In zijn verhandeling over de regtvaardiging (*), ten jährlich 1682 gedrukt, ontmoette ik de volgende aan-merkelijke plaats; welke ik, ofschoon zij wat lang is, zoo uit aanmerking van derzelver voortreffelijkheid, als van de uitwerking, die zij op mijne Godsdienstige be- (*) Discourse of Justification, 50 grippen had, zal uitschrijven: « Al pleegde onze hand nooit eenig geweld aan onze broederen; ééne enkele geweld tegen hun leven maakt ons in Gods oogen doodslagers. Al openden wij nooil onzen mond, om eenig ergerlijk, beleedigend, of hatelijk woord te uiten; het geroep onzer verborgenste overleggingen wordt gehoord in de ooren van God. Al hadden wij de zonden niet begaan, die wij elken dag, ieder uur, met daden, woorden, of gedachten bedrijven; met hovel verrigten, allijd besmet! In hetgeen verrigt wordt, geeft God acht op het gemoed, het beginsel en het oog-merk des bedrijvers. Men zondere dan al die dingen uit, waarin w Ionze eigene eer bedelden; — die bedelden, welke wij doen om menschen te behagen, en om ons zelvenden genoegen te verschaffen; — die dingen, welke wij voor anderen doen, enkel uit achting: voor hen, en niet opregtelyk en auiver ter liefde van God: — en er zal zeer weinig overblijven, om het getal onzer waarlijk goede daden uit te maken. Men beschouwe de heiligste en beste daden, die wij verrigten: — nooit zijn wij beter omtrent God gezind, dan in het gebed; tmaar hoe worden menigwerf, wanneer wij bidden, onze gedachten en genegenheden afgetrokken! Hoe weinig eerbied betoonen wij voor de Hooge Hemelmajesteit, tot welke wij spreken! Hoe weinig schaamte en smart gevoelen wij over onze ellende! Hoe weinig zijn wij geiroffen door besef van Gods gadelooze barmhartigheid! Zijn wij niet veelmalen 200 onwillig om te beginnen, als geneigd om te eindigen? also? God, door tot ons te zeggen: » Roept mij » ons eene zeer lastige taak had opgelegd! — H etgeen ist, zu verder zeggen will, zu een weinig sterk kunnen schijnen; daarom, laat elk er van oor-deelen, zoo als zijn eigen hart hem zal zeggen, en niets anders. Onze bede tot het is, en moet altoos wezen, dat Hij met onze zwakheden geduld hebbe, en onze misdaden ossen. Op het lezen dier plaats, kreeg ik zulk een inzigt in de stiptheid en geestelijkheid der Goddelijkke Wet, en in de volmaaktheid, welke een reglvaardig en heilig God, ingevolge die Wet, noodzakelijk eischen moet in al de pligten Zijner redelijke schepselen; dat ik klaar-lijk bemerkte, hoe zelfs mijne beste pligtbetrachten, waarop ik tot hiertoe voornamelijk mijn vertrouwen gvestigd had, niels meer waren dan blinkende zon-den; en mijn gansche leven kwam mij yor, als nietsanders dan ééne aaneengeschakelde reeks yan overtreldingen. Duidelijkk zag ik nu de meening van den Apostel in, wanneer hij zegt: dat uit de werken der WET et geen vleesch voor God kan geregtvaardigd worden. Al de zwarigheden, die ik weleer in dit stuk gevonden had, verdwenen eensklaps. Al mijne onder-scheidingen en redeneringen, aangaande den zin der woorden /Vet en Reg Vergangig, en al mijne onleende verklaringen omtrent dezelve begaven mij op eenmaal. 1k kon mij daarmede niet langer volden, want ik was, boven alle mogelijkheid van twijfeling, overreed, dat alle menschen z00 blijkbaar overtreders waren van al de geboden der Goddelijke Wet, dat niemand van hen, met betrekking tot eenig gebod, voor God konde vrij verklaard worden. 1k was, voor my zelven, overtuigd, dat indien God al mijne zonden voorbi zag, en mij enkel, volgens de stiptheid Zijner vol- maakle Wet, wilde beoordeelen naar den besten pligt, dien ik immer verrigt had, ik als een overltrede: zoude verwezen worden; dat de beste mijner pligten, in die naauwkeurige weegschaal gewogen, te ligt zou bevonden worden. Dus bleef er geen de minste twijfel bij mij overig, dat, zoo ik ooit behouden werd, het langs eenen weg van onverdiende barmhartigheid en genade zou moeten geschieden; ofschoon ik niet cerder dan lang daarna duidelijk inzag langs welken weg Ik nam diensvolgens, bij de eerste gelegenheid, tot mijnen  moorr, oyer de Regtvaardiging, kwam mij op dien tijd al te sterk voor, om dezelve toe te stemmen. Maar de geregligheid, in welke wij gevonden moeten worden, indien wij geregtvaardigd zullen worden, is niet onze eigene: daarom kunnen wij niet geregtvaardigd worden door enige inklevende goede hoedanigheid. Curistus heeft de geregligheid verdiend, voor zoo velen als in Hem gevonden worden. God vindt ons in Hem, wanneer wij gelovven; want door het geloof worden wij cunis vus ingelijfd. Alsdan, ofschoon wij in ons zelve gansch zondig en onregvaardig zijn, nogtans, dien mensch, die een goddelooze is in zich zelven, vol van onge regligheid, en vol zonde — hem, daar hij in curis-Tus gevonden wordt door het geloof, en zijne zonden hem vergeven zijn, door boetvaardigheid: — hem be-schouwt God met een gunstig oog, neemt zijne zonden weg, door hem die niet toe te rekenen; ontslaat hem geheel yan de yerdiende straf, door hem de zonden te vergeven; en neemt hem in sezus curistus aan, als volkomen regtvaardig, als hadde hij alles volkomen regtvaardig, dan of hij zelf de gansche Wet vervuld had? Ik moet letten wat ik zeg; want de Apostel zegt: God heeft Hem, die geen zonde gekend heeft, zonde voor ons gemaakt, opdat wij zouden worden regtvaardigheid Gods in Hem (2 Cor. V: 21). 