Johannes Egede in Mattheus Stach, bladzijden uit het leven der eerste zendelingen in Groenland en Labrador [microform]
None
IMAGE EVALUATION TEST TARGET (MT-3) O // L<P Ko^ ^"sr :A 0^ 1.0 IT 5 0 illllU 1116 I.I ZQ 1.8 1.25 .4 1.6 ^  method of filming, are checked below. L'Institut a microfilm, à meilleur exemplaire qu'il lui a établissement de se procurer. Les details de cet exemplaire qui sont peut-être uniques du point de la bibliographique, qui peuvent modifier une image reproduite, ou qui peuvent exiger une modification dans la méthode normale de filmage sont indiqués ci-dessous. Coloured covers, couleur, couleur, covers damaged,  du materiel supplementaire D Tight binding may cause shadows or distortion along interior margin. La reliure serée peut causer de l'ombre ou de la distortion le long de la marge intérieure Blank leaves added during restoration may appear within the text. Whenever possible, these have been omitted from filming. II se peut que certaines pages blanches ajoutés lors dune restauration apparaissent dans le texte, mais, lorsque cela étaient possible, ces pages n'ont pas 6d filmdes. D Only edition available. Suule Edition disponible Pages wholly or partially obscured by errors, slips, tissues, etc., have been refilmed to ensure the best possible image. Les pages totalement ou partiellement obscurcies per un feuillet d'errata, une pelure, etc., ont 6d filmées. A nouveau de façon doble la meilleure image possible. Additional comments Commentaires supplémentaires: This item is filmed at the reduction ratio checked below. Ce document est filmé au taux de riduction indiqué ci-dessous. 10X 14X 18X 22X 26X 30X y L—^ 19Y baa^^ t^^^mm IfiX 20X 24X 28X 32X I tails I du odifier une mage The copy filmed here has been reproduced thanks to the generosity of: Library of the Public Archives of Canada The images appearing here are the best quality possible considering the condition and legibility of the original copy and in keeping with the filming contract specifications. Original copies in printed paper covers are filmed beginning with the front cover and ending on the last page with a printed or illustrated impres- sion, or the back cover when appropriate. All other original copies are filmed beginning on the first page with a printed or illustrated impres- sion, and ending on the last page with a printed or illustrated impression. L'exemplaire filmd fut reproduit grdce d la g6n6rosit6 de: La bibliothdque des Archives publiques du Canada Les images suivantes ont dt6 raproduites avec le plus grand soin, compte tenu de la condition et de la nettet6 de l'exemplaire film6, et en conformity avec les conditions du contrat de filmage. Les exemplalres originaux dont la couverture en papier est imprimde sont film6s en commengant par le premier plat et en terminant soit par la dernidre page qui comporte une empreinte d'impression ou d'illustration, soit par le second plat, selon le cas. Tous les autres exemplaires originaux sont film6s en commenpant par la premidre page qui comporte une empreinte d'impression ou d'illustration et en terminant par la dernidre page qui comporte une telle empreinte. The last i-ecorded frame on each microfiche shall contain the symbol — ♦- (meaning "CON- TINUED"), or the symbol V {meaning "END"), whichever applies. Maps, plates, charts, etc., may be filmed at different reduction ratios. Those too large to be entirely included in one exposure are filmed beginning in the upper left hand corner, left to right and top to bottom, as many frames as required. The following diagrams illustrate the method: Un des symboles suivants apparaltra sur la dernidre image de cheque microfiche, selon le cas: le symbole — signifie "A SUIVRE", le symbole V signifie "FIN". Les cartes, planches, tableaux, etc., peuvent dtre filmés d des taux de reduction différents. Lorsque le document est trop grand pour dtre reproduit en un seul cliché, il est filmé d partir de l'angle supérieur gauche, de gauche d droite, et de haut en bas, en prenant le nombre d'images nécessaire. Les diagrammes suivants illustrent la méthode. errata I to 9 pelure, on d 13 1 2 3 32X 1 2 3 4 5 6 M JOHANNES EGEDE EN MATTHEUS STACK Bladzijden uit het leven der eerste Zendelingen in Greenland en Labrador. PIT HEX KNQKL8CH. MKT AFKKLDINOKN. TE ZEIST Bij J. W. EVERSZ. 1868. In de volgende bladzen worden den lezer eenige bijzonderheden uit het leven der eerste zende-lingen van Greenland en Labrador medegedekt. Zij zijn uit het Engelsch vertaald, door een tweetal vriendin-en der Zendingszaak, en behoeven wel geene aanbeveling, daar zij op eenvoudig-aandoenlijke wijze, de oberingen ons schetsen, welke deze mannen zich getroost, en de gevaren welke zij getrotseerd heben, om het Evangelic te brengen aan de volken die op de kusten der Noordpool-ijszeen nederzaten in den donkerfcn nacht van Heidensche ellende. Maar zij leveren ons tevens het bewijs, dat de zegen des Heeren rust op de zwakke pogingen zijner vrienden, die geringen door de liefde van Christus, met alie magt doen. Wat hunne hand vindt te doen. En zoo moge dan de lazing ook van dit werkje, menigeen tot zegen zijn en velen opwekken om medearbeiders Gods te zijn an het het het van medezondaars. Zeist, 14 Julij 1868. L. H. F. C. SCHEME. Zendeling op Greenland. 1868. Let is eeu ander die zaait eu eu auiler die rnaait," Onder de dienstknechten van Clirisius aan wic liet opgedrageu werd Letzt zaad uit te stroojen, maar niet te oogsten, zijn er welligt vveinigen in later tijd gewecst, wier geloof en hoop zoo zwaar beproefd zijii geworden als die van Johannes Egede, den vader der Groenlandsche zending. Hans of Johannes Egede werd in Noorwegeii geboren, in het jaar 1686. De eenvoudige, ruwezeden, welkte het huiselijk leven der Noorwegers kenmerken, gewennen de jongelieden vroegtijdig aan de bezigheden en de uitspanningen der ouders, zowelte land als te water. Maar de bezigheden en de uit-spanningen, aan welke Egede deel mogt nemen, verminderden zijn leeslust niet; hij was zeer begeerig om kenuis te vergaderen, en de lange winteravonden in de Noordsclie streken verschaften hem overvloeden. 1 2 gen tijd voor zijiu^ geliefkoosde studien. 11 ij bezat ecu lieiliebbend, deelnemend hart, dat steeds beste hoopte en gereed was hulp te bieden, en toen hij den volwassen leeftijd bereikte, bespeurde men dat liefde O God de voorname bron was, waaruit zijne liefde tot den naaste voortvloeide en tevens de drijfveer die hem geheel bezielde en in alles leidde. Hij had gedacht an zijn' Schepper in de dagen zijner jciigc- lingschap en hartelijk gewenscht zijn gansche leven door te brengen in de dienst zijns Heeren. Drie en twintig jaren oud, werd hij belast met de zielezorg der gemeente te Vogen, in jct Noorden van Noor- wegen, en het scheen dat doze werkkring hem reeds het toppunt zijner verwachtingen en wenschen had doen bereiken. Hij zag zich tot een zeer werkzaam leven geroe-pen, maar het was een arbeid dien hij liefhad: hij was de steun en de troost van bejaarde ouders en vereenigd met eene echtgenoote in alle opzigten zijner waard In weerwil van de zorgen en teleurstellingen welke somtijds het hart bedroeven van de zorgen, kon Egede zich zelven gelukkig achten en werde ook als zoodanig beschoi^wd door zijne naburen. Maar God had eene betrekking voor hem w^ggelegd waaraan meer moeijelijkheden en minder verblijdende werkzaamheden verbonden werden. Het zal niet ougepast zijn hier den lezer te her- inneren, dat in het tijdperk waarop ons verhaal be- 3 trekking hceft, ile kouiiigrijkeii Denemarkcn en Noor- wegen onder e^c^ne regering en 66n' koning stonden. De regerende koning Frederik IV Imd eenige jaren vroeger het voorbeeld gegeven eener godvruchtige on- derneming, door de oprigting van een' zendingspost onder de Heidenen te Tranquebar iu Oost-Indie. Eenige gunstige vruchten verheugden reeds dc liarten van de getrouwe mannen die zich derwaarts begeven hadden; en de brieven, in welke zij hunne ervaringen beschreven en de wijze waarop het Evangelie ontvangen werd door de afgodische volkeren van dat land, wer- den met levendige belangstelJing gelezen door de God- vreezende leden van de Deensche kerk en vonden ook hun weg in bet aangrenzende koningrijk Noorwegen. Nergens echter verwekten deze verhalen van "den zendingsarbeid meer belangstelling en medegevoel, dan m de afgelegen pastorie te Vogen. Zich zeer ver- heugende dat Christus aan de Heidenen van die ver verwijderde Indische kusten gepredikt werd, begon Egede te vragen of er geen middel zoude zijn^ ora diezelfde gezegende boodschap aan de in nachtelijk donker verkeerende menschen van andere landen te brengen. De vreemde kolonien van Denemarken , waren wei- nige in getal. Alleen Tranquebar in Oost-Indie en eenige klei- ne eilanden in West-Indie behoorden daartoe. In vroegore jarcii ecliter liiulden Deeiischo en Noorwecg- sche nmiiiien , van alle Europeers de meest stoutmoe- dige en voorspoedige ondernemingen gewaagd en ko- loiiien gesticht. Zich begevende naar liet Oosten en Wcsten, liet Noordcn en Zuiden, haddcn zij landen en koningrijken overwonnen en aan hunne nakome- lingen rijkdommen bezorgd en bezittingcn uagelateii, grootcr en vruchtbaarder dan liun elgen land. Egede nui herinnerde zich, dai er eene kleine Noorweegsche kolonie bestan had, welker geschicktenis eene treurige tegenstelling opieverde, met die van hinnen meer bevoorregte brooders. Ten tijde dat de zoo beroemde Britsche koniug Alfred genoodzaakt word een tijd lang de wijk te nemen voor een menigte Noormanneu, die een in- val in Engeland deden, had een gezelschap Noor- wegers, door graaf Ingol aangevoerd, Island in bezit genomen (874). Yan daar was eene eeuw later Eric de Goode uitgezeild, om een nieuw vaderland te zoeken en had in het Westen een onbewoond land ontdekt dat hij Groenland noemde (982), een naam die bijzonder oneigenaardig schijnt, daar ijsveldeu, naakte rotsen en met sneeuw bedekte bergen de meest in het oog vall Ende voorwerpen zijn, welke de zeeman ontdekt wanneer hij de kust nadert. Evenwel vindicat men op deze meest uit ijs bestaande kasten hellingen en valleijen door de rotsen ingesloten, welke de korte Noordsclie zomer met groen bekleedt. Tallooze vogels boiiwen liunne nesten tusschen de klippen en cilaiidcn, rendieren grazen in de valleijen en het kudden van zeehonden kocsteren zich op het strand. Het scheen een gewenscht land voor Eric en zijne manschappen, die liij dan ook overhaalde om met hem daar liun geluk te be- proeven. Zij vestigden zich op de Westkust, van tijd tot tijd zich verderbegevende uar het Noorden en Zuiden, toeu hun getal was vermeerderd door nieuwe Island- sche en Noorvveegsche kolonisten. Tot hierten waren de bewoners dezer landen Heiden, die Thor en Odin, de goden der Scandina-viers, aanbaden. Maar de Christelijk godsdienst drong door tot Noorwegen. De koning Olof schaarde zich an de zijde der geloovigen, en vurig de uitbrei-diug wenschende van het geloof, dat hij zelf had ora-hclsd, zond hij een Christelijk ouderwijzer om de Norwegers van Groenland te bekeeren. Eric hoorde naar hem en nam het Christendom aan, terwijl de meesten der landverhuizers zijn voorbeeld volgdeu. Zijne zon, moedige en ondernemende zcelieden, traden in de voetstappen huns vaders, en zeilden van Groenland nog meer Westelijk op, ten een nieuw grondgebied te vinden. Zij bereikten de kust van Noord-Amerika en bragten orastreeks twee Jaren door in een boomrijk land, dat waarschijnlijk een gedeelte was van de nu tot Canada belioorende landstreek. De zooiis van Eric ioben liet //Wijnland", om de wilde wijngaarden welke in de bosschen groeiden. Tot dus ver hadden zij er geen roensclien ondekt; de vogelen in de lucht en de wilde dieren des wouds scheinen de eenige bezitters te zijn van deze schoone streken. Maar in het derde jaar verder Noordwaarts zeilende, ontdekten zij een klein donkerkleurig volk, waarschijnlijk een stam der Esquimoo's, welke zij spottenderwijs Skroe-lings of dwergen noemden. Deze nieuw bekeerde Noormannen, hoewel zij tot op zekere hoogte de Christelijke godsdienst hadden aangenomen, kenden weinig Of niets van haren eisch om vrede te houden met, en welwilendheid te beoefenen jegens alle menschen. De veracliding, met welke zij de Skroelings beschouwden, weerlield hen niet van dadelijke betonmg van vijandschap, Zij vielen hen aan, doodden verschieden van hen uit dartelen moed-wil en lokten zoo doende een strijd uit met den geheelen stam, in welken hetNoorweegschopperh'-'ofdgedoodwerd. Niettegenstaande dit onheilspellend begin, vertrokken landverhuizers uit Groenland, Island en Nöööwegen naar dit nieuw ondekte gebied, vestigden zich aldaar en waren een tijd lang voorspoedig. Hadden zij in vrede met elkander kunnen leven, dun zou den de kolonisten van Wijnland de Amerikaanschc vaders zijn geworden van een natie van Europeeschc afkomst, mim vier eeuwen voor de groote ondekkin-gen van Columbus; maar zij waren een liocgmoedig. Om ersten, dekt; de schreiben, skroe-e Nooristelijke of iets welwil-iclitinge eld hen j vielei I rnoed-sheelen d werd. Noor-tigden, danken zou-mscbe esclie 3kkin-loedig. En twistziek ras, en de woonplaats van de nieuv.eko- lonie werd weldra door tweedragt en bloedstorting verstoord. Sommigen van hen, die dezen storm overleef- den, bleven in het land, maar de kolonie was uiteen- gespat en Wijniard werd niet verder bevolkt. In de volgende eenw ondernam een ijverig Groenlandsch zendeling de reis derwaarts, hopende de af- stammelingen van zijue landgenooten werd en ze tot het Christendom te bekeeren. Maar het schijnt dat zijne menschlievende onderneming niet met goed gevolg is bekroond geworden. De vroegere ontdekkingen van de Noormannen waren langzamerhand ait het geheugen gewischt en het lot hunner Amerikaansche broeders werd nooit geheel bekend. In dit opzigt was de geschiedenis van Wijnland eene Voorhees voorhees van het let, dat eenige eeuwen later de Groenlandsche Noorwegers wachtende was. Gedurende vier honderd vijftig jaren onderhield Groenland geregeld , maar slechts van tijd tot tijd gemeenschap met Noorwegen. Een overheidspersoon door den koning afgczonden bestuurdc de burgerlijke zaken, en eene reeks van bisschoppen, door den aarts- bisschop van Drontheim aangesteld, had het opper- bestuur over de kerk van Groenland. Deze bragt ook hare jaarlijksche schatting o]) nan den pans, niet in, geld, hetwelk in dc kolonie zeer schaarseh was, maar in ivoren walvischtandcn. 8 Even al« liuime landslieden in Noorwcgen , wa- ren zij jagers, visschers en veehoeders, maar in te- genstelling met hunne ondernemende voorvaderen, be- raoeiden zij zich zeer weinig met de zeevaart, waarvan de moeijelijklieden met de jaren schenen toe te nemen. Oiitzettende ijsbergcn welke langs de kusten dreven en dikwijls dc inhammen vulden, werden met verwon- dering aanscliouwd door de eerste ontdekkers van Greenland; maar nu vormde de altoos toenemende hoeveelheid ijs gedurende vele maanden als 't ware eene blokkade voor den ingang der fiords of baaijen aan welker kusten de kolonisten woonden. Jaren ver- liepen er soms dat er geen schepen van Noorwegen aankwamen. Maar hoe zeldzaam Greenland ook in aanraking kwam met de meer beschaafde gedeelten van de wereld, men bleef er echter niet verschoond van den geesel der pest, welke in het midden der 14'^'' eeuw in Europa woedde. Deze verschrikkelijke plaag was bijzonder noodlottig voor de bewoners van Noord- Europa. Niet alleen het menschdom maar ook het vee werd een slagtofFer van haren vergiftigenden invloed; ook zegt men, dat het plantenrijk er ouder leed. Een jaar vddrdat de pest in Greenland uitbrak, werde de kolonie door een gezelschap Kreelings of Esquimoo's. De Noorwegers, even als hunne vaderen hoogmoedig op hunne kracht en gestalte, en vergetenden dat God nit eenen bloede. Hi 9 liet gaiische meusclielijk geslacht geinaakt lieeft om de aarde te bewoneu, verachten liunne dwergachtige bezeichneten lien met smadeb'jke beleedigingen. Eene schermutseliiig volgende, in welke de wapenen van de zwakke vreemdelingen voor verscheiden lünner aanvallers noodlottig bleken te zijn. Zij togen af, maar wamen het volgende jaar in groote getal terug, toen de reeds niet zeer groote bevolking van de kolonie, door de pest tot op do helft verminderd was. Een Eige der aangenamste valleijen hadden al liunne bewoners verloren. Van deze maakten de nieuwe aankomelingen zicli meester en kregen langzamerhanden de overhand op de verzwäkte Noorwegers. In Noorwegen zelf had bet volk schrikkelijk veel van de pest geleden. Gedrukt door de eigen raoeijelijkheden, sloegen zij gedurende eenige jaren geen acht op de broederen in Greenland, en toen zij 'later met hen weder in onderhandeling traden, waren de tijdsomstandigheden onguns-tig. Do kroon van Denemarken, Zweden en Noorwegen was (1397) op een hoofd gekoraen, narae-lijk op dat van Margaretha, de zoogenaamde Semi-ramis van het Noorden. De zorg voor de drie koningrijken liet haar en hare opvolgers weinig tijd overig om tc zorgen voor die kleine, verafge Bezitting. Tcr zelfder tijd vergingen ten gevolge van storm versclieidenc schepen , wclkc door Bergensclic kooplieden 10 voor Groenland bevracbt wareii. Daardoor ten euner- male ontmoedigd, gaven zij dien liandel gelieel op en liet gerucht Hep, dat al de Groenlanders door eeiie vij- andelijke vloot iiitgeroeid waren , terwijl echter niemand wist van waar die vloot gekomen zoude zijn. Hoewel dit berigt niet algemeen geloofd werd, verliepen. er een honderdtal jaren eer er iets werd gedaan om de on- gelukkige kolonisten op te zoeken. Toen beproefde eindelijk Walkendorf, de aartsbisschop van Drontbeim, met medelijden bewogen over hunnen droevigen toestand, om eene vernieuwde gemeenschap met Groenland aan te knoopen; hij was op middelen bedacht om het volk van leeraars te voorzien, zocbt gescbikte personen om daarbeen als kolo-nisten te verhuizen, en verzamelde alle römische inliclitten voor de zeelieden die deel zouden nemen aan die onderneming. Ongelukkig verviel Walkendorf in angenade bij zijn vorst, begaf zicli in vrijwillige balingischap en stierf in een vreemd land, terwijl zijue menschlievende plannen met hem ten grave daalden. (1521) Gedurende het tijdsverloop van 60 jaren vormden drie koningen plannen om hunne verlorene bezitting weder terug te krijgen, beg Onnen schepen uit te rus-ten en voorbereidselen voor de onderneming te maken; gegen van die plannen echter werd ten uitvoer gebragt. In dien tijd lieeft de Engelsche zcevaarder John Davis op drie reizen welke hij maakte om zoo mogelijk. II eener-el op en eene vij-niemand Hoewel n. er een de on-; aarts-)ewogen ouieuwde hij was te voor-Is kolo-jke in-len aan dorf in?e bal-I zijue (1521) rüden zingelijk een' Noord-Westelijken doortoclit naar Indie te zoe-ken (1585 — 1587), herhaaldelijk de Westkust van Greenland bezocht, waar hij echter slcchts Esquimoo's zag die zeer bereid waren cm ruilhandel te driven met vellen van zeehonden. , rendieren en witte haben. Van dien tijd at' liebben de Engelsche schepen de Groenlandsche kust aangedan en hunne voorstelung van de voordeelen, die te behalen zouden zijn door koophandel drijvende schepen, spoorden de Deensche vorsten aan, om eene nieuwe poging aan te wen, ten einde de oide volkplanting op nieuw te ontginnen. Koning Christiaan II nam een' Engelsch zeeman aan, die zer bekend was met de reis naar Greenland, om tot loods te verstrekken bij die onderne- ming. De schepen bereikten veilig hunne bestemming. Zij ondekten verscheidene plaatsen die hun aangenaam en vruchtbaar voorkwamen en waar veel gras, laag hout en bezien groeiden. Maar de Denen wekten vrees en verbittering onder de Esquimoo's, door sommigen hunner gevangen te zetten en mede naar Denemarken te nemen, zoodat zij bij latere bezoeken aan die kusten, het volk vast besloten vonden om alle onderhandelingen van de hand te wijzen; ja zelfs maakten zij toebereidselen om hen tcrug te drijven, indien zij eene landing mogten ondernemen. Op die wijze werd men teleurgesteld in deze onderneming. Nog audere Reizen uaar Groeiiland werden door sommigen der volgende konnenen, maar het ijs belette eenige schepen de kust te naderen, en zij die aan wal wamen bragten geene gunstige berigten mede. Verscheidene reizen naraen de Denen eenige Esquimoo's mede; daar ecliter niemand hunne taal verstond, was het onmogelijk, eenige inlichting van hen te ontvangen. Het lot van deze arme lieden was allerongelukkigst: sommigen kwijnden weg uit verdriet over hunne scheiding van land en betrekkingen, auderen ont-kwamen de gevangenschap door zich in zee te werpen. Geheel ontmoedigd, gaven de Denen aan het einde der 17° eeuw hunne nasporingen op; en zelfs van de Noorwegers herinnerden zich weinigen dat eene kolonie van hunne landgenooten en mede-Christen En in oude tij-den in Greenland eene verblijfplaats hadden gevonden en dat er welligt nog nakomehngen van den daar konden aanwezig zijn. Egede echter dacht veel over de zaak na en begon zich af te vragen, wat er kon geworden zijn van deze arme verlaten beden. Enkel door nieuwsgierigheid gedreven, zooals hij meende, schreef hij aan een vriend die reeds eenige reizen als walvischvaarder naar de Davisstraat gedaan had, hem mededeeling verzoe-kende van alles wat den tegenwoordigen toestand van Greenland en zijnne bewoners betroffen. Het antwoord van zijn^ vriend bragt hem tot do overtuiging, dat de inaimen van Noorweegsche ufkomst, sedert zoo langeii tijd door hunnc landgenooteii uit het oog verloreii, en geheel van Christelijke onderwijzers verstoken, te-ruggekeerd waren tot het Heidendom. Egede wist dat zelfs in Noorwegen. Worwärte God's in der openbaar in de kerken gelegen werd, in sommige afgegegebenen streken, nog heidensch bijgeleistige van de oude afgodische tijden was overgelegenen en meer of minder leefde in het lart der volken. Men kon niet hopen, dat in Groenland het licht der waarheid ooit zoo helder had geschenen als in het moederhmd, want de geräuschap met de kolonie had lang opgehouden vddr de hervorming, in een tijd toen het Evangelie van Christus bedekt en verduisterd was door mensche- Hjke overleveringen en vonden. Hij stelde zich voor hoe het overblijfsel der Christelijke Groenlanders langzamerhand het weinige licht verloren moest hebben, waarin hnnne vaders zich verblijd hadden, en zich vermengd hebende met de Heidenen, die bezit haddeu gen omen van hunne verlaten woonplaatsen, allngs-kens hun gelijk waren geworden zonder hoop in leven en in sterven. Diep medelijden met dit ongelukkig en beglagenswaardig volk vervulde nu zijn hart. Het scheen het de pligt van het ongelukkig en beglagenswaardig volk vervulde nu zijn hart. Het scheen het de pligt van het ongelukkig en beglagenswaardig van het Evangelie te brengen; zijn geest hield zich onophoudelijk bezig met naar mid-delen te zoekeii om dit menschlievcud doel te bereikeii. Spoedig kwam de wensch bij hem op om zelf een verkondiger van Gods blijde boodseliap voor deze verlorene zielen te zijn. Maar op dit punt deden zich vele moeije-lijkheden voor. God had reeds aan zijne zorg eene kudde toevertrouwd, — had hij vrijheid deze te verlaten? Daarenboven had hij niet alleen eene vrouw en een jong kind, welke hij vreesde aan de gevaren derzee bloot te stellen, maar ook eene oude moeder en andere naastbestaanden, voor wier onderhoud hij zorg-de — en wat moest er van hen worden als hij wegging? Overstelpt door deze bezwaren trachtte hij Groenland geheel uit zijne gedachten te zetten, of het alleen Gode an te bevelen als het voorwerp van het medelijden en de zorg van den Almagtige Dit ecliter was hem onmogelijk. Door een' dage-lijks sterker en magtiger aandrang voortgedreven, maar tevens teruggehouden door gehechteid aan zijn gemeinde, door zijn geworden, door zijn geworden, had hij geen vrede en rust in zijn gemeinde. Gedurende vele maanden was zijn innerlijke strijd alleen hemzelven bekend. Aan degen die hem omringen scheen hij als altoos bezig met de belangen van zijn gemeente, met zijn studien, of met de behartiging der liefdediensten door welke hij het dnge- ft m .15 lijksch leveii verligte eu veraaiigenaauulc van hen, die aai zijn zijn zorg toevertrouwd waren. Eindelijk nange-moedigde door den ijver, met welken koning Frederik dc zending op Tranquebar voortzette, waagde Egede bei om in liet jaar 1710 dc aandaclit van de over hem gestelden te vestigen op de lang vergeten Groenlandsche kolonie, in de hoop dat eenige van zijn geestelijke breeders betere gelegenheid zouden hebben en meerder geschikte dau hij zelf, om de . Zu erzählen, ronddoolende in het hind der duisternis, op te zoeken. Hij rigtte een adres aan den koning in het welk hij bescheiden, maar met veel ernst de Noorweeg- sche Groenlanders aan het welwillend medelijden hunner landgenooten aanbeval. Overtuigd echter, dat de plannen vin een weinig bekend jong mensch de aan- dacht van de regering niet zeer zouden trekken, zond hij afschriften van zijn adres aan den bisschop van Drontheim, en aan dien van Bergen, de plaats waar inzonderheid handel gedreven werd met de Noorde- lijke zeeen. — Die adressen gingen vergezeld van brieven, waarin hij hen verzocht hun invloed te ge- bruiken, om de zaak der Groenlanders bijzonder aan te bevelen aan den koning en den raad. Het antwoord hierop was Nadat de bisschoppen tijd genomen hadden om over het onderwerp na te denken, dat zij van harte het plan van den heer Egede goedkeurden en hun best zouden doon het te helpen bevorderen; maar 16 Hi zij oppcrdcn vele bezwaron die voor hut tegouwortlige het aanvangen ecner zcnding in Groenland zou- den in den weg staan. - Egede zelf liad or cenige van gevoeld, voornamclijk dat de oorlog, wulken de ko- king van Denemarken toen met Zvveden voor dekkeren voor eene dergelijke onderneming. Hij hoopte evenwel dat dit bezwaar spedig uit den weg zou worden geruimd, bij het terugkceren van den vrede; en verzekerd, dat hij alles had gedaan, wat mogelijk was onder de tegenwoordige omstaudigheden, keerde de rust weder in zijn gemoed. Spoedig echter werd die kahnte gestoord door voorstellen, vragen, ja zelfs verwijtingen van zijn eigene faniilie. n voorde, ha len voor eene enwel dat dit dich geruimd, verzekerd, dat o»der de te- I'ust weder in J"te gestoord gen van zijnc in'ets meege- inboezemde; sschoppen te '' besprokeu Je toeii ter verwonderd ■edikant van lad voorge- oodig, zelf 5clierj)elijk, noemden, •^e zwartste moefjelijk- naar eeji land zoo koud en moeilijk te bereiken, ten gevolge zou- den hebben. Zoo drongen alien bij Egede aan en be- zigden zij al hun invloed ten einde hem van zijne onbe- kookte plannen af te brengen. Egede zag steeds op dit gedeelte van zijn leven terug, als op ecu zeer moeije- lijk tijdpcrk. Hij was iemand van diep gevoel, zoodat de tranen en smeekingen van Zijne vrouw en moeder hem bijna van besluit hadden doen veranderen. Gedurendo een korten tijd slaagden zij er waarlijk in, om hem to doen denken dat hij gedwaald had met te veronderstellen , dat hij wel deed , om zich met zulk eene onderneming in te laten. Hij dankte God zelfs dat liij hem bevrijd had, van hetgeen hij toen ge- loofde eene verzoeking van den Satan te zijn geweest, om hem af te trekken van de pligten van zijn eigen ambt. Zijne betrekkingen waren grootelijks verheugd over deze verandering in zijne gevoelens en een* tijd lang was hij zelf in staat in hunne vreugde te deelen. Ma»r nietlang duurde het, of de woorden van zijn' hemelschen Meester: //Wie vader of moeder meer lief heeft dan mij, is mijns niet waardig," doorsneden als een zwaard zijne ziel. Zijne vrouw beraerkte zijne diepe droefheid en trachtte te vergeefs hem te troosten. Noch de aan- genaamheden van den huiselijken haard , noch de meest getrouwe vervulling van zijne herderlijke pligten, kon- den hem eenigen blijvenden troost geven, tot dat hij in deze zaak zijn eigen wil geheel overgegeven had 2 I M I IS aan deu wil van God. Maar de droefheid zijner vrouw veroorzaakte hem veel kommer. Zij kon den naam van Greenland niet. hooren, en kon niet gelooven dat zij ooit verpligt zoude zijn om deel te nemen aan cen plan , dat haar zoude scheiden van hare eigene moe- der en haar noodzaken om hare kinderen bloot te stellen aan zulke moeijelijkheden en gevaren. Tot dusver hadden Egede en zijne betrekken- gen viel uitwendigen vrede en voorspoed genoten. Zij werden nu met een opeenstapeling van moeijelijkheden bezocht; de zwaarste vloeiden voort uit de wraakzucht en kwaadwilligheid van eenige menschen van wie zij betere dingen verwacht hadden. Deze moeijelijkheden en vervolgingen bedroefden de echtgenoote van Egede zoo zeer, dat zij begon te wenschen, dat haar man naar eene andere gemeente mogt verplaatst worden. Hij vermaande haar, niet zoo veel te denken aan de tweede oorzaken en de bewerkers van hunne moeijelijk- heden, maar ze te beschouwen als middelen door welke God hen wilde losmaken van eene plaats, waar zij zich zoo- zeer te huis gevoeld hadden, opdat zij mogten worden be- re. Id gemacht om haar op zijn bevelte te verlaten en uit te gaan naar de woestijn. Hij zegttot ons, zeide hij: Staat op en verferekt: hier is de plaats uwer ruste niet. Deze taal van Egede trof zijne vrouw en zij volgde den raad van haren man, bragt al hare bekommeringen en bezwaren tot God, en stortte haar hart in den gebede er vrouw en van van ven dat 1 aan een pne moe-bloot te trekkin-3teii. Zij likheden lakzucht wie zijeden en uifc een uifc. Zij verkreeg sterkte en troost, als ook de vaste overtuiging dat deze beproevingen. Härte te gegensteten werden, om haar te versterken in meerdere zelfverloochening en in de dienst van Christus. Van nu af moedigde zij de zendingsplannen van haben, in plaats van er zichten te verzetten. Hij had groote belioefte daaraan; want vele jaren van uitstel en tcleurstelling wachten hem. Hij had bijna Paulus woord tot zinspreuk kunnen nemen: //Dat het mij eene groote droefheid en mijn hart eene gedu- rige smart is,... voor mijne broeders, die mijne maag- schap zijn naar het vleesch." Hij stond geheel alleen. Hij had gehoopt dat deze of gene geestelijke, die wijsheid en ondervinding bezat, zich voor deze zen- ding zou hebben aangeboden. Zijne eigene onbekwaam- heid gevoelende om een' nieuwen en moeijelijken zondakker te ontginnen, wenschte hij onder het toezigt van een ander te werken, liever dan dat het geheel aan hem zelven werd overgelaten. Maar niemand scheen geneigd mede aan het werk te gaan; eene groote part In het land had zelfs bezwärzt in de onderhouding van de zending in Indie, al was die daar reeds gevestig dar en gekenmerkt door teekenen van Goddelijken zegen. Het voorstel om eene zending in Groenland te beginnen werd door iedereen bespot en als onuitvoerbaar verordeeld. In 1715 werd door Egede een klein stukje uit-gegeveu, waarin hij de verschillende bedenkingen te-gen zijne plannen weerlegde en derzelver nietigheid betoogde door bewijzen aan de rede en de Schrift entend. Maar al waren Egede's tegenstanders wederlegd, zij werden niet tot zwijgen gebragt, en wanneer zij niet langer spotten over de dwaasheid zijner plannen, zij waren onbeschaarad geuoeg om de zuiverheid zijner oogmerken in verdenking te brengen. Iloewel zij hem vroegerliadden beschuldigd van wreedlieid tegen vrouw en kinderen, waar liij hen noodzaakte om gemak en genoegen te verwisselen voor ontbering en gevaar in een vreemd en woest land, beschuldigden zij hem nu, dat hij een geest van onvergenoegdheid verborgen. onder het dekkleed van godsdienst; zij beweerden dat zijn wensch om eene zending in Greenland op te rigten, voortkwam uit de begeerte om in de wereld vooruit te komen en niet uit het beginsel van vroom-heid en menschlievendheid. Hij echter ging geduldig voort, getrouw zijne pligten in de gemeente volbren-gende, maar tevens de zaak van zijne Groenlandsche breeders bepleitende, telkens als zich daartoe eene ge schikte gelegenheid aanbood, door brieven of verzoek-schriften aan hooggeplaatste personen en aan het Bestuur der zendingzaak, zijnde eene commissie door den koning ingsestela ter regeling der zaken betreffende de Indische zending. Maar toen er zeven of acht jaren voorbij gegaan waren, zonder dat er eenige voortgang werd bespeurd, bemerkte  geeischt werd, en in het jaar 1718 besloot hij, met toestemming van zijnen bisschop, de gemeente Vogen in andere handen te doen overgaan. Het afscheid van haar en van vele dierbare vrienden en betrekkingen ddar wonende, was he eene zware beproeving. Zijne begeerte om de Groenlanders te bekeeren had in geenerlei wijze zijne gehechtbbid verminderd jegens de kudde, die aan zijne zorg was toevertrouwd; en toen hij de laatste keer voor hen zoude prediken en hen vaarwel zeggen, was hij geheel overstelpt van droefheid. Naast God was zijne vrouw zijn steun. Zij offerde de huiselijke gemakken en het gezelschap van geliefde wrienden met zoo veel tevredenheid en instemming met den wil des Heeren op, dat haar man Door haar voor-beld werd aangemeldig en met nieuwe kracht vervuld, om voort te gaan op den weg van zooveel zelf-verloochening. Eeu der voornaamste beletselen, weike den koning van Denemarken verhinderden om eene nieuwe zendiiigzaak te ondernemen, werd in dien tijd opgeheven, door den dood van Karel XII van Zweden, welke ongelukkigerwijze op den ll'Jen December 1718 dood-gesclioten werd, terwijl hij rredrichshal in Noor-regen belegerde. Het was te voorzien, dat de vrede nu op voor Denemarken eervoUe en voordeelige voorwaarden gesloten zoude worden. Egede nam dit gelukkig oogenblik waar, vertrok naar Kopenhagen, leverde bij het Zendingsbestuur een verzoekschrift in ten belioeve van Groenland en werd ten gehoore bij. Den koning ontvangen, welke aandachtig naar zijne plannen luisterde en hem Het gaan met de vereerende verzekering, dat hij die zaak zorgvuldig zoude onder-zoeken en trachten de middelen te vinden, om de voorgestelde zending te kunnen ondernemen. Dien ten gevolge beraamde koning Frederik het plan om landverhuizers op Groenland te vestigen en eene geregelde gemeenschap daar te stellen tusschen de kolonie en het moederland, waarvoor een handels- huis zou worden opgerigt. Het scheen hem toe dat dit plan aan het tweeledig doel zoude beantwoorden , zoowel om de uitgaven der zending te dekken, als om te midden van de Groeulanders eene Christelijke gemeente te stich- ten , door welker voorbeeld zij eenige beschaving zouden leeren, terwijl zij tevens door de zendelingen bekend 23 )ning van zending- ^en, door elke on- 8 dood- 1 Noor- le vrede )rdeelige lain dit iliagen , lirift in jehoore ar zijne eerende onder- om de k het ^stigen 5schen ndels- it plan el om lidden stich- 3uden Jkend zouden worden met het Evangelic. Men kon dan te ge- lijk met vertrouwen hopen, dat door dit middel de oude kolonisten niet alleen teruggevonden , maar dat zij tevens tot hunne vorige welvaart teruggebragt zouden worden. Eeu koninklijk beveischrift werd aan de overheid van Bergen gerigt, waarin liaar gelast werd de kapiteins en de loodsen die zich bezig hidden met de walvisch- vangst op de kusten van Greenland, te ondervra- gen, ten einde alle mogelijke aanwijzingen door hen te bekomen ten voordeele van de kolonisten. Pe ko- ning wenschte ook dat zij die bereid waren om de nieuwe kolonie te helpen stichten, Lenbaar zouden maken, welke voorregten zij er aan wenschten verbon- den te zien, en beloofde leder redelijk verzoek te zul- len toestaan. Egede was nu vol van goede verwach- ting, die echter weldra jammerlijk werd teleurgesteld. Geen der zeelieden die te Bergen door de overheid ondervraagd werd, had een enkel goed woord en gunstig berigt over Groenland mede te deelen. Zij stemden alien overreen in de voorstelling van de reis als zoo hoogst gevaarlijk, en van het land als zoo on- vruchtbaar, dat de meest moedige ondernemer geen lust gevoelde derwaarts te vertrekken. Niet lang te vorcn had een gerucht Noorwegen bereikt, dat het scheepsvolk van een' gestranden walvisclivaarder, het- welk in een' gestranden was door de wilde inwoners. Dit berigt was pran (!! 24 niet geheel, rnaar toch gedeeltelijk waar; het werd ten ten voile gelofd, waardoor men de gruwelijkhedeu jn het kannibalisme voegde, bij de overige weiuig aitl (!! 24 niet geheel, rnaar toch gedeeltelijk waar; het werd ten ten voile gelofd, waardoor men de gruwelijkhedeu jn het kannibalisme voegde, bij de overige weiuig aitl (!! 24 niet geheel, rnaar toch gedeeltelijk waar; het werd ten ten voile gelofd, waardoor men de gruwelijkhedeu jn het kannibalisme voegde, bij de overige weiuig aitl (!! 24 niet geheel, rnaar toch gedeeltelijk waar; het werd ten ten voile gelofd, waardoor men de gruwelijkhedeu jn het kannibalisme voegde, bij de overige weiuig aitl (!! 24 niet geheel, rnaar toch gedeeltelijk waar; het werd ten ten voile gelofd, waardoor men de gruwelijkhedeu jn het kannibalisme voegde, bij de overige weiuig aitl (!! 24 niet geheel, r okkende bijzonderlieden van een verblijf in Greenland. Egede had voor zielen een enkel maar alleszius voldoend antwoord op iedere tegenwerping, namelijk het bevel des Heeren: //gaat been en ouderwijst alle volken" en zijnne belofte: //k ben met u tot an bet einde der wereld," of,/Als Hij voor ons is, wie zal tegen ons zijn?" Maar deze bewijsgronden waren van weinig gewigt voor munschcn, die de verlmizing naar Greenland alleen beschouwden als een middel van tijdelijk bestaan en voordeel. Egede evenwel, die reeds lang over dit onderwerp had nagedacht, en even als de menschlievende aartsbisschop Walkendorf allerlei berigten ook dat de koop-lieden van andere natien, vooral de Hollanders veel voordeelig uit hun handel met Greenland; en waarom zou dit niet even voordeelig zijn voor zijn voor zijn voor zijn eigene landslieden? Hij liet niet na deze vraag bij le-dere gelegenheid voor te honden aan de kooplieden, met wic hij in aanraking kon komen, en hoewel hij erst veel tegenstand en bespotting ondervond, werd zijn onvermoeide volharding eindelijk beloond. Eenige kooplieden werden dan ook door zijn aanhouden bewogen om iets te wagen ten voordeele van hun land en ter uit-breiding van  weder gunstig op auderen. Eiudelijk werd besloten een handelshuis op Groenland op te rigten. Met dit geld werd een sich gekocht en belioorlijk uitgerust, om Egede en zijne medgezellen naar Groenland over te brengen. Zij noeraden het de Hoop. Een bestuurder werd benoerad om aan het hoofd van den handel te staan, en verscheiden werklieden en menscheu, die aan landelijke werkzaaralieden ge- woon waren, werden door de compagnie gekozen om eene kolonie te stichten. Twee kleiuere vaartuigen zou- den de Hoop vergezellen; een voor de walvischvangst, het andere om naar Noorwegen terug te keeren ten eiude tijding van hunne aankomst en welstand te bren- gen, zoodra de kolonisten op Groenlandschen bodem zich zouden gevestigd hebben. Vodrdat de voorbereid- selen geheel gereed waren, kwam er eene blijde tijding van het -Z " Endings bestür, nämlich, des konings goed-keurig en de onderneming van Egede tot predikant en zendeling voor de nieuwe kolo-nie, met een jaarlijksch inkomen van y 725. De koning had zelfs lastgegeven, dat aan Egede dadelijk/1200 zouden worden uitbetaald, ter goedmaking van de erste onkosten voor hem en zijn huisgezin. Elf jaren waren verloopen sedert Egede voor bet erst de aandacht zijn erlanden op den treurigen geestelijken toestand der Groenlanders had gevestigd. Menigwerf had hij in die jaren gezegd, //alle din gen zijn tegen mij"! en hij deelt ons mede, dat hij zeer geneigd was met God te twisten, die in zijn hart de onweerstaanbare begeerte had gelegd om het Evangelic in Greenland te gaan prediken, en die toch iedere Pogliig verjüdelde om dien wensch te verwezenlijken. Maar nu was hij vol vreugde en dankbaarheid. Den gden jyjgj 1721 ging hij, vergezeld van zijne vrouw en vier jonge kinderen, aan boord van de Hoop en werd aan de zeelieden en landverhuizers, omstreeks veertig in getal, voorgesteld als het opperhoofd der aanstaande kolonie. Maar de schepen konden eerst tien dagen later de haven verlaten. Den 12^^" Mei vertrokken zij eindelijk naar hunne bestemming en zagen zich gedurende de eerste achttien dagen door vrij goed weder begunstigd. De 4'^^" Junij passeerden zij Staatenhoek, de Zuid- oostelijke spits van Greenland, en vleiden zich dat hunne reis spoedig ten einde zoude loopen. Het weder echter veranderde en werd zeer stormnchtig, terwijl de schepen veel ijs ontmoetten. De walvisch- 03^8773 /1200 van de oor hefc eurigen vestigd. dingen lij zeer bart de angelie ere po- 1 lij ken. 1 Den vrouw oop en streets >fd der eerst '" Mei Dg en I door Zuid- h dat Het ihtig, dsch- 27 vaarder had hen in het begin der reis reeds verlaten , en zij zagen hem niet weder. Hij was door een ruk- wind omver geslagen, had zich weder opgerigt met verlies der masten, en was naar de kust van Noor- wegen gedreven; — een slecht voorteeken voorzeker voor de handelsonderneming der Compagnie. Be Hoop en het andere schip bleven ongeveer drie weken bijna op dezelfde hoogte, zonder nader aan hunne bestem- ming te koinen; de kapitein, die wanhoopte aan een gelukkigen uitslag hunner reis, was bijkans besloten naar Bergen terug te keeren, toen zij eene opening Het scuip ,/DK hoop" xe miuoen van den stosu. Ill 1' ill ' li I! • ( ! 1 i '. In het ijs ondekten. Na gepoogd te hebben er een eind wegs door te varen, bemerkten zij dat zij niet verder konden komen. Gaarne zouden zij nu de voile zij, maar de wind was tegen en blies zeer hevig. Het kleinere schip stootte op het ijs en kreeg een lek; beide schepen verkeerdeu gedurig in het grootst gevaar door de ijsschotsen die er op aandreven. En ora hun^ treurigen toestand nog te verzwaren, kwam er een sterke mist op, die alle voorwerpen voor hunne oogen bedekte. In dezen toe-stand verzocht de kapitein der Hoop al de reizigers, om zich Tot den dood voor te bereiden, die hun elk oogenblik konde overvallen. Zij echter klemden zich vast aan God en werden gered. Zonder dat zij het beerkten, bereidde Gods voorzienigheid hun verlosung door den storm die hen dreigde te vernielen. Deze verbrijzelde en verstrooide het ijs, en toen de mist optrok bevonden zij zich tot hunne verwondering in open water. Dagelijks waren nu de oogen der emigranten zorgvol naar de kust van hun nieuw vaderland ge-rigt, maar eerst den 3^^" Julij bereikten zij de kust bij de Baalsrivier, op 64'^ Noorder breedte. Die kust herinnerde hen in sommige opzigten aan het land dat zij hadden verlaten; maar Alleen de meest wilde eu woeste gedeelten van het Noorweegsche landschap waren hier te zien; de tallooze eilanden, rotsen, in- hammen aan het strand, en de majestueuse bergen op bben er een ^^^ zij niefc »u de voile en en gedurig en die er and nog te S die alle dezen toe- reizigers, ie hun elk nden zicli ^^ zij het m verlos- vernielen. In de mist, lering in aigranten land ge-de kust. Die kust, den land, st wilde und schapen, in-gen op. 29. Den achtergrößen. Maar de sneeuw, de ijsbergen, de barheid en de onvruchtbaarheid van Greenland den hen opmerken, dat zij inderdaad ver verwijderd waren van hun eigen voortreffelijk kustland met zijne groot-sclie fiords, nu eens wijder, dan weder naauwer, met hunne duizende bogten en kanalen; die prachtige kusten nu eens ingesloten tusschen statige graniet-klippen, dan weder breede raeeren vormende, op wier vruchtbare boorden rijke boerderijen en grazige weilan-den elkander afwisselden met uitstekende, puntige rotsen, bosschen en watervallen. 