Catalogue of documents from 16th September 1795 to 21st February 1803, in the collection of colonial archives at Cape Town
Theal, George McCall, 1837-1919
11 terwijl onse ketel met rijst op ’t vuur stood te kooken en wij onse schuijt voor de dreg leggende, d’ eene hier mede, dJ anderen daar mede besig was, zijnde bet al om treat 8 uuren in den avond als wij wat meenden te eten, soo badden d'’ inwoonders onse ketel gestoolen, wij liepen haar wel na, maar vermits sij veel snelder in ’t loopen dan wij waaren, soo konden wij deselve niet agterhalen, sijnde alsdoen genoodsaakt om dien avond wat droog broot met water, ’t geen ons niet ontbrak, te eeten, en continueerende den regen nog al tot den morgen. Woensdagh den 8n : do: Js morgens met redelijk weer de wind uijt den o: band, gingen dien morgen omtrent ten 11 uuren met de vloed van daar, badden dien voor de middag nog aan de coral geweest, om te sien of wij onse keetel niet weder konden krijgen, maar te vergeefs, want soodra als wij in de coral kwamen, namen sij haar geweer in de band en loogende als dat sij die ketel ges- toolen badden, en overmits wij hier geen geweld dorsten maken gingen wij van daar weder naar onse schuijt. Hier komende soo kwamen ons 5 a 6 van d^ inwoonders na loopen, en wij ruijlden wat inbantje van haar, gingen weder met de vloed van daar na boven de nvier op * * * * Hier komende en bet thije verloopen zijnde, moesten wij bier blijven leggen, alsoo bet tegens den avond gingh, meende bier een zeekoe te schieten, alsoo er haar in dese bogt wel 5 h 6 vertoonden, maar de vloed te hard gaande konden wij haar niet op scboot krijgen, ten anderen, soo was bet dese nag’t sulken harden weder met regen en donder, dat bet scheen of hemel en aarde soude vergaan hebben ; des avonds gingen wij aan de wal om wat rijst te kooken en gingen dien nagt in ons scbuijtje leggen, alsoo wij ons aan de wal niet vertrouden, sagen hier geen inwoon- ders. Donderdag den 9n : do : *s morgens met redelijk weer, dog een weinig reegen en een z : o : wind, gingen met de vloet weder naar boven, moesten dit oproeijen, hier vonden wij een riviertje met vers water, dat niet liep dan als ’t geregend hadde, meenden hier met de schuit in te roeijen, maar door dien }t soo geweldig bard liep, moesten wij weder terugh van hier * * * * het thije hier weder ver- loopen zijnde, moesten doen de thije stoppen ; hier schoot een van }t volk een zeekoe, maar hi j bleev onder water leggen. Hier kwamen d’ inwoonders bij ons met wat hoenders en callabassen, pattattos, mitsgaders boontjes, dese berigten ons dat sij van haren koningh Tembie uijt gesonden waren, willende dat wij met haar souden gaan, dog alsoo den avond begon te vallen en de nagt op 12 Reis naar Deltgoa Bani. handen was, resolveerden wij om des anderen daags met haar te gaan, slaande haar versoek dier halven met beleevdheid aP, waarop sij weder na haar honing gingen en wij bleven dien naght daar yoor onse dregh leggen, dese nagt wast soo een hart weder met regen, donder en wind verseld, dat het scbeen o£ hemel en aarde soude vergaan hehben, duurende 7t selven tot den morgen. Yrijdagh den lOn : do: 7s morgens met mooij weer de wind uijt den z : hand, dien morgen kwamen d' inwoonders weder bij ons om te ruijlen, met boontjes, inbantje en een klein bosje hennip, }t geen sij in plaats van tabak rookten, dit land is hier seer vrugtbaar en overal met bosschadie beseth en tusschen met plantagie besaeijt, en voort overal met schoon gras versien, daar men tot de dijge toe door gingh, het geboomte is hier door den band heel krom, haar lengte van omtrent 18 a 14 voet, en op de stam 16 a 17 duijm dik, hier staan ook verscheide boomen daar de inwoonders haar canootjes van maaken, zijnde 15 h 16 voet lang, en ongevaar 3 voet dik, en sijn binnen heel breed uitgehold soodat daar wel 14 a 15 man met bekwaamheid in sitten kan, gelijk ik verscheide maal gesien hebbe. Hier was ook verscheide aard van gevogelte, als geele fluijtende vogeltjes lange staarten hebbende, en hier en daar met blaauwe vlecken versiert, dese maken haar nesten over ’t water, al hangende in boomen, om alsoo voor 7t ongedierte bevrijd te zijn, dit land is seer volkrijk en sijn dese menschen door den band seer groot van statuur en minsaam om mede te handelen, bleven hier tot den mid- dagh alsoo de vloet niet eerder kwam, gingen van daar omtrent een uur * * * * Hier kwamen wij ’s avonds omtrent ten 10 nuren, hadden al dien weg moeten roeijen, hier konden wij niet ver- der koomen, vermits de vloed verloopen was, hier was ’t vol zee- koeijen, meenden er een te schieten, maar alsoo het wat te helder weer was en sij ons vernaamen, soo en kwamen sij niet op de wal, en in 7t water was geen kans vermits de harde stroom, dogh daar wierd er een gekwetst, maar so dra hi j de schoot gevoelden ging liij onder water, soodat wij daar niet van en kregen, vonden hier geen menschen en vermits het nagt zijnde, wij nog geen end sagen, en dat de rivier hier heel nan begon toe te loopen, resol- veerden wij met de laatste ebbe wederom na om leeg te gaan, gingen dierhalven dien nagt weder naar om leeg tot 7s anderdaags smorgens ten 4 uuren. Saturdagh den 1 In : do : 7s morgens ten 4 uuren quamen wij weder bij het vers rivier tje, hier bleven wij leggen tot dat de vloet verloopen was, kookten wat boontjes voor ’t volk, hier kwamen d7 Beix naar Dclagoa Baca. IS inwoonders wederom bij ons met hoenders en boontjes, gingen wij van bier weder na om laag, namen twee van de inwoonders mede cm ons de weg te wijsen, om bij den Koning te komen, gelijk zij ook deeden, kwamen daar na de middagh omtrent ten drie uuren, bleven daar met ons schuijtjen, en ik en de sergeant met den quartiermeester Willem Ckristiaansz gingen op na den ICooningh, die omtrent £ mijl het land in woonden van deze rivier ; bier gekoomen zijnde, soo vonden wij dien grooten koningh niet thuijs, alsoo bij met den Engelsen capitain naar sijn boord was, maar den onderkoning kwam bij ons, die wij een kleetje schonken, alsoo het bier de gewoonte was, dat men wat schenken moesten. poenen en waterlimoenen, calabassen ea veelderhande vrugten, die d’ inwoonders tot haar spijs gebruijken en in haar bier doen, Jt welk sij van koorn maken, ’t geen een goede smaak heeft, hetselve is heel wit, dit koorn dat hier groeit is heel kleen en groeijd gelijk de milje, bier bleven wij dien nagt in de rivier ten anker leggen en den Engelsman ging met den Koning na sijn palleijs vernagten, dese nagt was Jt redelijk weer. Sondagh den 12n : do : *s morgens met mooij weer, de wind uijt den n : hand, bleven daar nog tot omtrent ten 10 uuren tot datd' ebbe ging, gingen terwijl weeder na den koning toe, hem seggende dat wij Hollanders waren die hun Flamingos noemden, ’t welk hij ver- staan hebbende, soo was ’t hem kwalijk de pijne waard om met ons te spreken, want hij vraagde den Engelsman of hij met ons spreek- en wilde, welke wel in onse presentie seide ais dat wij goed volk waaren, dog wat hij in onse absentie dede konden wij wel denken. Eindelijk kwam ’t sijn koninglijke majesteit te passe om met ons een weinig te spreeken, staande van sijn koninklijken setel op dat een groot bloeq was, ’t geen in de eerste 30 jaaren niet gekapt was; een weijnigh met hem gesproken hebbende, soo deden wij ons be- klag van wegens het ontschaaken onser ketel, waarop hij ons ten antwoord gaf, dat hij daarvan niet en wist, en was omtrent even soo veel of wij tegens den oven gaapten, alsoo het hier al dievje en dievjes maat was, alsoo ’t volk seer dievagtig is, tot den koning in- kluijs, en wij geen apparentie siende om onse ketel weder te krij- gen, namen ons afscheid van den koning en gingen weder na onse schuijt, vertrokken omtrent ten 10 uuren, hadden regt in de wind, roeijden omtrent 2 mijl, hier kregen wij de thije tegen, bleven hier leggen, hier viel de coe op de regte zijde, want als wij hier kwamen en geen menschen sagen, so vonden wij een parthije seer goeden honing, rnaar een weinig hier geweest zijnde, soo kwam daar een van de in wonders, die deesen hooning daar gebergen hadde, en sien- de als dat het nesje geroovd was, soo sag hij soo vrundelijk als een oirwurm, en pratende tegens ons soo maakte hij dat wij ’t gedaan hadden, en bragt ons bij een mantje met slangen of palin- gen en krabben, meende dat wij die van hem souden ruijlen, maar ter contrarie liepen daar van wegli, stelden hem te vreden, hem een stukje oud lijnwaat gevende, het thije weder verlopen zijnde gingen wij van daar naar ons galjoot, alwaar wij omtrent ’s nagts ten 11 ^ uuren kwamen. Maandagh den 13n : do: ’s morgens met mooij weer en een z : o : wind, dien morgen met de ebbe ligten wij ons anker om na de Reis naar Delarjoa Baai. 15 versche rivier toe te loopen, die omtrent z : ten o : van dese afleid, stelden onse cours van hier regt z : o : aan, maar vermits ’t heel sti 1 was, soo moesten wij '’t gat uijtdryven en boegseei’en, het gat uijt sijnde, soo bekwamen wij wat  : in, digt langs de \v : wal, regt in de mond is ’t 7, 6 k 5 vaam, men moet meest de w : wal houden, alsoo ’t daar dieper is, Iiepen dien avond tot op 5 vaam ten anker, lietent daar leggen, 's avonds in den donker kwam een van d’ inwoonders met een eanootje aan oils boord en bleef dien nagt aldaar. Donderdag den 16n: do: ’s morgens met mooij weer en een z : w : wind, iigten ons anker en gingeti onder seil, laveerden de rivier op * * * twee mij) in deselve, bleven dien nagt hier. Vrijdagh den 17n : do : ’smorgens met mooij weer en een n : wind omtrent ten 7 uuren Iigten wij ons anker, Iiepen de rivier weder op * * * * hier is de rivier aan d’ eene sijde met groot bosch, alwaar sig veel wild onthout, voor dese hoek raakten wij weder aan de grond * * * * Saturdagh den 18n : do : ’s morgens met redelijk weer en een z : o : wind, dien morgen sloegen wij onse vaten vol water en kwamen d’ inwoonders aan ons boord met hoenders, boontjes, pattatas en een jong’ bokje djrt onbekwaam was, dien morgen meende onse sergeant bij den koning te gaan, maar konden dien dag daar niet komen. Sondagh den 19n: do: ’smorgens met mooij weer en een z : o: wind, ’smorgens ruijlden wij wat hoenders, bier en honing mitsgaders een veersje van omtrent 2 jaaren, voor 5 vadem blauwe bafta ; dien morgen ging ik met de schuijt de rivier omtrent 4 mijlen op, dees liep heelom de w : vonden daar een eijlantje in omtrent J mijl van ’t galjoot, dit was al te maal bosch, boven het eijlantje wierd de rivier ondiep tot op 1| vaam, stunrden dierhalven weder naar het galjoot. Maandagh den 20n : do : ;smorgens met mooij weer en een z : o : wind, dien morgen Iigten wij ons anker en gingen weeder om leegh omtrent f mijl, hier kapten wij wat brandhout, namen daar soo veel in als ons van nooden was, dit was geel iserhout, doen de vloet verloopen was gingen wij weder onder seijl, Iiepen de rivier uijt ****** Saturdagh den 25n : do : '’smorgens met mooij weer en een z : o : wind, Iiepen vooreerst langs de wal omtrent ^ mijl z : o : dit 16 Reis naar Delayoa Baai. was omtrent J mi jl beoosten 't gat van Jan Jakes eijland, van bier liepen wij n : w : aan langs de wal, passeerden weder het eijland, liepen doen w : ten z : aan na de overvval aan de w : zijde en in dit vaarwater vonden wij de diepte van 3 vaam, dan heeft men b Olipbants eijland z : van bem, en dat op £ mijl, dese cours houdende, soo vind men 7, 8, 11 a 1:3 vaam, de verheid van 6^ mijl, dan komt men voor een riviev alwaar de Portugiesen een logie in besetting hebben, voor dese rivier lei jd een groote sandbank, omtrent ^ mijl breed, en leid een balv mijl van de vaste wal, bier kwamen wij ten anker op 12 voet, na de middag ten 4* uuren bier gekomen zijnde, ging ik met onse seknijt om de gelegentheijd van b gad te sien en bevonden n : n : o : van ons sebip dat dese rivier regt voor’t gat met een groote sandbank beset was dat met bet boogst thije 11 ^ 12 voeten water op is en als ’t wat doorkoelt soo brand bet daar seer op ; om in de rivier te komen, soo moet men aan de n : sijde van dit rif en tusseben de vaste wal inkoomen, daar vind men digt Jangs de wal 7, 8, 5, a 3 vadem en niet minder, dan mag men sonder perijkel met een n : o : gang bet gat in loopen, want in dese rivier lag een gemeen sebip ten anker. Sondagh den 26n : do : b morgens met redelijk weer en een z : o : wind, bleven dien dagb daar leggen, tegens den middag begon b wat bard te waijen met een o : z : o : wind, tegens den avond betrok de luebt met een donderbuij, en b begon Js avonds ten 9 uuren soo bart te waaijen en te donderen, mitsgaders soo geweldigb te regenen dat bet scheen of bemel en aarde soude ver- gaan, middelerwijl wierd laag water, doen brak ons touw, dreven omtrent een cabels lengte terugbwaard, en dat naar 1 rif, daar wij al vrij wat op stieten, lieten terstond ons anker vallen, daar b ter- stond op draeijde, dit weer bleev ons bij sonder opbouden tot den dagli en het galjoot stiet soo geweldigh, dat bet scheen of’t van malkanderen wilde, en snee mij door b bart, hadden anders geen gedagten of souden daar sebipbreuk geleden bebben, en tegens den dag het weder op sijn slimste zijnde, soo brak ons tuijtouw, dreven wat nader aan b rif, dog' bier was ’t wel soo diep, alsoo de grond bier met kuijlen was, stieten derhalven sooveel niet, lieten ons plegtanker vallen, b geen terstond bield, doen liep de see over b galjoot of het een blinde klip badde g'eweest, loopende tnijn en den schipper alsoo wij aan b lood stingen gedurig over b boofd ; in den dageraad begon bet weer wat af te nemen, ligten ons anker en seijlden een weinig booger na de Souterivier toe, op 2 vaam, bleven bier tot bet seboon ligt dag was. jRm' naar Delagoa Baai. 17 Maandagh den 27n : do : ’s morgens met redelijk weer en een betrokken lugt, het weder wat afnemende en liet water wat slechter zijnde, liepen weder op onse oude plaats daar wij ons anker verlooren hadden, hier gekoomen zijnde vonden wij onse beide ankers weder op die plaats en baalden die beide thuis, bier leggende en siende als dat dit geen plaats voor ons was om te blijven, en geen bans siende om in de rivier te komen, alsoo de wind ons tegen was, resolveer- den dierlialven met malkanderen als dat bet best was dat wij in de Soute rivier weder ten anker gingen, ligten bierop ons anker en stelden onse conrs na de Soute rivier, alwaar ’s avonds omtrent ten 9 uuren ten anker kwamen op 14 vadem water omtrent ^ mijl van onse oude plaats. Dingsdagh den 2Sn : do : ’smorgens met redelijk weer en een z : o : wind met stilte, lagen ten anker, alwaar wij den Engelsman nog vonden, die ons ■’smorgens aan boord kwam met sijn scbuijt, ons verbalende dat bij dien voorleden nagt ook soo een onweer gehad badde, tegens den middag ging ik en den sergeant aan de wal om wat te ruijlen, vonden niet dan een callabas of twee met een weijnig pattattos en 2 annanassen ; dien avond vond onse bootsman mede met de koorts besogt, sijnde doen met baar vieren en d’ andere rest begon ook te klagen, dese nagt was ’t redelijk weer. Woensdag den 29n : do : met mooij weer en een oost wind, dien morgen ging ik met de scbuijt aan de wal om te sien off daar niet wat te ruijlen was, bekwamen een partbije callabassen en water- limoenen, met een weinig melk en boontjes, hier was wel een coe- beest, maar wilden die niet ruijlen, vermits wij hem niet konden bewaaren, en insoutende soo werd het vleesch bier dadelijk meelig ; voor den middag ten 10 uuren ligten onse scbipper het anker en gingen onder seil, om onse reis naar de Caab de Goede Hoop te vervorderen, laveerden dien geheelen agtermiddag ende den geheelen nagt tot dat wij tegens den dag de Caab St : Maria te boven waaren. Januarij Anno 1689. Dingsdagh den 4n : Januarij 1689. ’S morgens met mooij weer, lagen nog in stilte en dreven, konden ter nauwer nood bet land sien, stelden dierlialven ons cours weder naar de w : wal, liepen langs de wal, in de voormiddag wacbt waarschuwde den quartier- meester Willem Christiaanse onse scbipper als dat bij meende bet land te sien, alwaar bij sijn schip verlooren badde, daar wij tegens den middagh kwamen, gisten ons op de br : van 29 : 28, de gegiste cours en verheid z : w : 4 gr : z : 21 mijl, maar ’s middags hoogte D IS Iieis naar Belagoa Baai, genoomen hebbende, bevonden wij ons op de breete van 30 : 1, soodat wij wat z : waaren dan wij gegist badden, bier kwamen wij alwaar den voornoemden quartiermeester sijn scbip verlooren badde, mitsdien wij 2 mijlen n : n : w : naar de wal toestaken, lieten ons anker vallen op 10 vadem water, lagen regt voor 7t gat en regt voor een ronden hoogen boek, dese boek was van ons z : z : w : mijl, van dese lioek strekt een rif met klippen z: en n : alwaar de zee geweldig op aanstoot, rontom dese boek leggen klippen, die haar in zee vertoonen, als of 7t een schanse of borstwering was, ons anker in den grond leggende soo sagen wij 7t volk op bet land loopende en wijsende ende vuur makende, setten dierbalven onse scbuijt uijt en roeijden in Godes genade b gat in, bevonden op bet droogste 2 vaam waater met bet leegste water, omtrend 3 uuren zijnde en twee dagen voor de voile maan, soodat wij bet gat inkwamen met onse scbuijt, kwamen binnen alwaar wij twee Hollanders vernamen, met een swart, sijnde de bootsman en stnurmans jonge van Sta“ venisse, waren heel naakt, behalven dat sij een linnen broekje aan badden, sprong-en ten eersten in 7t water, bij ons komende soo kusten onse schipper en mijn, God dankende dat sij bij cbristenmen- scben waaren, wij baar in de scbuijt hebbende, staken weder van de wal, en gingen weder naar ons boord, met groote verkeugingk van ons volk, die nagt bleven wij bier ten anker leggen, met een z : z : o : wind, die al vrij wat doorkoelde, maar maakten geen slag van water, mitsdien 7t een aflandigen wind was. Woensdagk den 5n : do: 7s morgens met redelijk weer en een z : z : o : wind bleven bier nog leggen tot bet boogste water, bet welk op desen dagli nademiddagb omtrent ten 4 uuren was, tegens dese tijd soo ligten wij ons ankers, lietent over bakboort vallen en dreven doen naar de wal, want de wind wierd heel stil, lieten dier- balven ons anker weder vallen en brogten een werp uijt tot op 2 vadem, zijnde regt op de bank, dit werp uijt zijnde, bragten ter- stond nog een werp uijt, dit rekte tot over de bank op 2£ vadem water, dit werp uijt sijnde ging ons anker dat vcor ons scbip lag deur, maar wij met ter liaast daarbij zijnde, haaldenhet werp thuijs en kwamen soo door Godes genade in dese haven, met bet boogste waater, omtrent ten 5 uuren lieten ons anker vallen op 4A vaam omtrent mijl bet gat in, alwaar ons d7 inwoonders met kragt aan een lootlijn introkken } tegens den avond ging ik met den bootsman van Stavenisse en onse quartiermeester Willem, met den jongen van Stavenisse na haar logement, daar gekomen zijnde soo vonden wij daar nog 6' beesten, die heel scboon waren, bonden Reis naar Delagoa Baai. 19 der savonds een vast om tegens den aanstaanden dag te slag ten, dien avond ging ik met haar na een negerije toe en aten wat melk en brood van het nieuwe koorn, bevonden dese luijden seer minsaam en beleevd, dog en vonden geen de minste vrese Gods in kaar. Donderdagh den 6n : do : ’s morgens met mooij weer en een z : o : wind, met het opgaan van de son slagten wij een van de beesten tot verversching voor ons volk, en stuurdent met de vrouwen naar ons boord, na de middagh liet onse schipper al onse sieken aan dese post brengen, zijnde 4 in 't getal, waarvan het volk er een in sijn hangmat boven droegh, en naardat deselve een half uur of wat ge- legen hadde, soo is hij overleden, hij was Claas geheten en storv na de middag ten 2 uuren, dese sieken dan hier met den sergeant, en meester, mitsgaders nog een man of twee om op haar te passen blijvende, begroeven sij des avonds den doode op dese berg, die ge- naamt wert d' Engelsche logie, tegens den avond ging ik met ons volk aan boord, na dat wij vers water gehaald hadden, dat hier in groote kuijlen stingh en ons d’ inlandsehe vrouwen met groote potten aan boord of in de schuijt bragten. Yrijdagh den 7n : do: 'smorgens met mooij weer en een z: wind labber coeltje, dien morgen kwamen d' inwoonders van de oversijde van de bhaaij tegens ons schip over om te ruijlen met melk en pompoenen, mitsgaders brood, men ruijld hier omtrent een mengelen melk voor 6 a 7 corallen, soo dat ons schip overal met melk stong en wij tot ons rantsoen in overvloed genoeg kregen, twee boendei’s voor 6 a 7 corallen, en voor 6 a 7 pompoenen 8 a 9 coral- len, soodat dese inwoonders liever corallen hebben dan kost, want men ruijld omtrent ^ pond brood voor 5 a 6 corallen ; dien dagh liet onse schipper de kok met sijn gereedschap aan land setten, latende al het vleesch braden, omdat het te minder soude bederven, vermits wij niet veel sout hadden, ten anderen soo konden wij het van weegen de groote hitte niet goed houden ; dien avond ging den bootsman van Stavenisse met den quartiermeester Willem Chris- tiaanse weder naar onse sieken toe, .om met een des anderen daags naar den koning te gaan, om te sien wat daar te ruijlen viel. Saturdagh den 8n : do : 'smorgens met redelijk weer en een s : w : wind, dien morgen ging onsen bergwerker ook naar den koning', nevens nog een man, en souden den bootsman met den quartiermeester bij de sieken vinden, en alsoo gesamentlijk opgaan, onse sieken begonnen wat te verkomen, de inwoonders kwamen weder om te ruijlen met melk en brood, tegens den avond begon ’t wat hart op te koelen uijt den w : omtrent tot middernagt. D 2 20 Reis naar Delagoct Baai. Sondagh den 9n : do : 'smorgens met mooij weer en een o : wind, Jabber coeltje, tegens den middag ging ik en den scliipper met onse schuijt na boven, om de sieken te gaan soeken, en soude bet volk terwijl water balen, boven komende soo vonden wij dat onse bottelier weder slimmer geworden was, den quartiermeester Erasmus was redelijk en den soldaat Jan Bekker was weder ingevallenj na de middag gingen wij weder na ons boord, de wind begon doen uijt den z : w : te waijen met een stijve coelte, dien nagt bleev de wind soo doorkoelende tot des anderen daags. Maandagli den lOn : do: ’s morgens met mooij weer en een w : wind topzeils coelte, dien dag wiert bier niet uijtgewerkt dan dat aan de Engelsche logie op de sieken gepast wierd, die nog al even eens bleven, tegens den avond liep de wind weder na het oosten en bleev soo dien geheelen nagt. Dingsdagh den lln: do: ?s morgens met een betrokken lugt, de wind uijt den w : band met stilte, dien morgen begonnen wij ander water te halen, alsoo ons water R geen wij in de bhaaij Rio de la Goa gehaald hadden niet veel dogt, konden twee halve leggers te gelijk balen, dit water baalt men omtrent ^ mijl van ’t galjoot, alwaar ’t van d’ inwoonders met potten aan de schuijt gebragt werd, dit is seer goed water, Jt geen in groote kuijlen staat ’t welk daarin regent. Hier is in ’t gemeen ’t gebeele jaar door water, de sieken wierd en niet beter, den bottelier wierd heel slegt, soodat men van hem niet anders dan de dood verwagt, dien dag liet den sergeant een jarig kalv slagten voor de sieken en stuurden een bout naar boord. AVoensdagh den 12n : do : ’smorgens met mooij weer, de wind uijt den w : hand, met een labber coeltje, dien morgen ging onse schuijt weder om water om alsoo twee togten *s daags te doen, tegens den middag kwam onse meester aan boord om wat medica- menten voor de sieken, die zoo hij rapporteerde nog niet beeter waaren, maar wierden slimmer, soodat hij meester niet en meende den bottelier levendig te vinden, vervoegende sig met den eersten wederom na sijn hospitaal, om daar als vooren met den sergeant op de sieken te passen ; na de middagh ging onse boot weder om water, kwamen tegens den avond weder aan boord met het hoogste water, en bragten weder een parthije melk mede, tegens den avond g’ing ik op na de logie om een beest te slagten en in de rook te hangen. Donderdagh den 13n : do : 'smorgens met grauw weer en een w : wind, stijve topzeijls coelte, ■’s morgens soo kingen wij het geslagte beest in den rook en kwamen d; inwoonders dien morgen Reis naar Delagoa Raai. 21 weder aan ons hospitaal met een weinig melk en broot ; tegens den avond ging ik weder aan ons boord om aldaar aan den schipper te sesnren als datter nog: een man bii de sieken moest komen om te waaken en met een op Jt gerookte vleeseb te passen, alsoo 't de honden anders bij nagt souden stelen, aan de boord komende sond de schipper den soldaat Gerrit weder na de sieken toe met een 3 a 4 van d* inwoonders. Yrijdagh den 1 I n : do : ’smorgens met grauw weer en een w : wind met koude, dien morgen ging onse stuurman na boven om te sien hoe dat bet met onse sieken al was, kwam teegens den middag weder aan boord en rapporteerden als dat den bottelier Jacob Andriessen overleden was, sijnde op den 13n : des avonds omtrent ten 10 uuren gestorven, dese nagt beeft bet redelijk weer geweest met wat regen. Saturdagh den 15n : do: ’smorgens met mooij weer en een betrokke lugt, de wind uijt den z : hand met stilte, dien morgen kwam onse meester met bet andere volk aan boord, dat des anderen daags bij de sieken gebleven was, rapporteerden aan den schipper dat sij den bottelier des avonds te vooren begraven hadden en dat den quartiermeester Erasmus nog heel slegt was, gelijk of bij simpel waar, dese nagt beeft bet wat geregent. Sondagh den 16n: do: ’s morgens met mooij weer en een o: wind, dien morgen ben ik en stuurman Theunis, en den stuurmans jongen van Stavenis overgevaren, aan de noord zijde van dese bhaaij gaande langs strand om ’t selve te visiteeren, gingen omtrent 2 mijl langs strand heen, bevonden ’t selve seer stijl, dog altemaal scboone sand strand en sonder klippen, van dese boek daar ous galjoot lag ongevaar 2 mijl, vonden wij een riviertje dat in zee uijtliep en was van binnen met een klein baaijtje dog onbekwaam om in te koomen, want bet aan de mond met een seer enge kil inliep, bier een mijl opgaande soo vonden wij versch water en goed volk die ons ten eersten melk voor wat corallen gaven. Van bier gingen wij bet land door met 3 k 4 van d’ inwoonders, die ons de weg wesen en gingen al singende met ons langs de wegh tot aan bet galjoot, alwaar wij omtrent een uur voor sons ondergangh kwamen. Tegen den nagt begon ’t wat te regenen met een w : wind tot omtrent ten middernagt de regen begon weer op te klaaren, desen dagb kwamen onse land gangers wederom tbuijs, hebbende agt dagen uijt geweest, den bergwerker bragt wat steen mede met wat roode glinsteragtige sand steen, en hadden van’t galjoot naar gissingh 4 k 25 mijl noordwaard aangeweest, omtrent een parthije 22 Reis naar D'elagoa Baai. vlakke bergen die men op bet galjoot sien kan, dese bergen sijn> boven op seer vlak en even, met scboon gras bewassen en goede aard, dogb sonder volk. Maandagk den 17n : do : ’s morgens met regenagtig weer en een noorde wind, de swarten kvvamen weder na ouder gewoonte aan cns boord met melk, en alsoo d’ inwoonders van de andere sijde mede bij ons wilden komen, soo gingen die somtijds wel met leeg water over de bkaaij en in bet overgaan sijnder twee verdronken, te weten een man met een vrouws persoon. Na de middagb begon ’t weer wat op te klaren en de wind wat uijt de w : band, maar tegens den nagbt begon ’t weder te regenen tot den dageraad. Dingsdagb den 18n : do : ’s morgens met regenagtig weer en een betrokke Ingt, de wind uijt de o : band, tegens den middag. ging ik met ouse sebuijt naar boven om water te balen en met een wat goed van’t volk, om tegen des anderen daags aan boord te komen, desen dag beeft onze sergeant mede de koorts geliad. Woensdagh den 9n : do : ’smorgens met redelijk weer en een w : wind, dien morgen kwam den quartiermeester Willem en den bootsman van Stavenisse met 3 koebeesten die sij geruijld badden doen sij met onsen bergwerker in’t land waren, aan ons boord, welke wij slagten, onse meester kwam mede aan boord, raporteerende als dat den sergeant en quartiermeester Erasmus nu wat be ter waren, desen dag practiseerde onse schipper een dreg op onse sebuijt van een ijsere lioepel met 4 isers van’t galjoots tent. Donderdagb den 2 On : do : ’smorgens met mooij weer en een o : wind, met stilte, dien morgen ging onse sebuijt na bovenen om onse sieken te balen en voort bet andere goed dat daar nogb was ; na de middagb ging ik aan de overwal om te ruijlen, overkomende soo waren daar wel 1 00 inwoonders met melk, boontjes en lioenders, soodat ik omtrent een sak vol boontjes ruijlde en omtrent een balv aam vol melk, 10 it 12 lioenders en 16 pompoenen. Hier omtrent een uur geweest zijnde gingen wij weder naar ons boord, daar lcomende, soo kwavn onse sergeant met bet andere volk van boven- en met bet goed, na de middag omtrent bet lioogste water begon de wind wat daar te koelen uijt den o : band, waaren van meeninge om uijt te loopen, maar alsoo de wind eontrarie was, soo resolveer- den wij om de naaste wind te verwagten, bleven dierhalven leggen. Yrijdagb den 21n : do: ’smorgens met een betrokke lugt, de wind nog als voren ui jt de w : band met een topzeils koelte, dien morgen gingen onse stuurman Tbeunis met den bootsman van Sta- venisse aan de wal, om te sien of sij een kalv konden ruijlen voor “Reis mar Delagoa Baai. 23 tie sieken, en om met eens drie brievjes aan de wal te bestellen bij een vertrouwt vrund, zijnde een invVoonder alwaar den bootsman en den quartiermeester Willem Christiaansz langen tijd gewoond bad- den, wel een jaar langb, en alsoo sij versekerd waren dat do : swart dese brievjes wel bewaren sonde, soo sijn se hem vertromvd ; tegens den avond kwamen onse maats wederom thuijs met een beest van omtrent drie jaaren, lieten’t aan de Wal staan om des anderen daags te slagten, dese nagt heeft het seer bard geregend met een o : wind tot den morgen toe. Satnrdagb den 22n : do : *s morgens met redelijk weer en een wi wind, met slappe koelte, konden nog niet uijtkomen vermits de stilte, dien morgen beeft onse scbipper het beest laten slagten en een parthije daar van laaten insouten ; dit gedaan zijnde is hi j met den sergeant aan de oversijde gegaan om te ruijlen, alsoo ck in woon- ders daar wederom gekomen waaren, en nadat sij omtrent 2 uijren uijtgeweest waaren, soo sijn sij weder aan boord gekomen, met hoenders en melk, mitsgaders een parthije pompoenen, tegens den avond ligten wij ons een anker, om tegens den anderen dag beter klaar te zijn. Sondagh den 23n : do : ^smorgens met mooij weer en een w : wind, met den dag  weer en een z: w : wind, ^smorgens als er drie glaasen uijt waaren in de dag wagt passeerden wij die voors : klip, kwamen ten anker omtrent l i mijl beoosten deselve, regt voor een groote rivier, alwaar ’t seer geweldig voor branden, soodat wij geen kans sagen om daarin te komen, hier ten anker komende, setten wij terstond onse schuijt uijt om het Volk te haalen, roeijden naar den wal met 6 man ; omtrent de branding koomende, soo lieten wij een dreg vallen en den bootsman Arij Kient (sijnde die wij van Terra de Natal veriest hadden) sworn door de brandingh aan de wal, met een brievje om aan de Hollanders te laten behandigen, T geen terstond door de inwoonders (naar dat haar ’t selve van den bootsman belast was) volbragt wierd, waarop do : bootsman wederom naar de schuijt geswommen is, koomende terstond wederom aan boord, en sulx den scbipper rappor- teerende als dat het volk daar terstond sonde koomen, want sij om- trent drie uuren van daar woonden, en vermits denselven ten 2 uuren omtrent na de middagh daar kwaamen, is de schuijt wederom na land gestooken. Aleer die aan de brandingh kwam, soo kwam een van't volk haar ink gemoet swemmen door de brandingh, sijnde een 24 Reis naar Belagoa Baai. oud man, met namen Paij Isaaq, maar den anderen dervde niet door de brandingh gaan, bleev dierhalven aan de wal staan, op conditie als dat wij hem van die groote klip souden koomen baalen, alsoo daar beter gelegendheid voor hem was om door be branding te koomen, waarop de sebuijt weder na boord gegaan is, brengende dese oude man mede, die soodL’a hij aan boord kwam God dankte, ons rappor- teerende als dat twee van’t volk die bij liaar geweest waaren, den 1 Januarij liaar cours gesteld badden om naar de logie te gaan alvvaar wij den bootsman en den jonge van daan gelvaald badden. Middeler- wijlen begon het tegens den avond wat door te koelen, soodat wij genoodsaakt waren ons anker te ligten en in zee te loopen, alsoo des anderen daags weder bij de klip te sijn. Snagts begon het so hart te waaijen, dat wij een bijlegger moesten maken om alsoo niet te veer van ons bestelc te raken; na de middernagt staaken wij weder na de wal, kwamen met sons opgang weder op onse oude plaats. Saturdagb den 29n : do : morgens met sons opgang kwamen wij weder op onse oude plaats, konden niet boven de klip koomen, vermits de harde wind die nog al uijt den z : w : woeij, moesten bet weder van de wal afleggen, tegens den avond kwamen wij weder omtrent de wal en dat beneden de voors : klip, hadden die van ons af w : ten z : moesten weder van de wal vermits de harde zee, staak- en weeder in zee tot ’s anderen daags ’s morgens. Sondagh den 30n : do : 'smorgens met sons opgangk de wind wat uijt den o : band, staaken weder na de wal doender drie glaasen omtrent uijt waaren in de dag wagt sagen wij de klip, stelden onse cours daar weder na toe, kwamen daaromtrent als er G glaasen uijt waaren in de dag wagt, bier komende staken ten eersten bij, bleven soo onder de wind leggen, setten terstond onse sebuijt uijt om te halen, de sebuijt aan de branding komende, soo lieten sij kaar dreg vallen en den voors : bootsman sworn liem met een lootlijn te gemoet, bij dit siende begav sig mede te water tot dat sij op 2 schuijts lengte bij malkanderen waaren, ’t geen wel in de grootste brand- ingb was, en vermits ;t daar toen ter tijd wat hart aan branden, keer- den den geblevene weder, na de wal, dorst sig niet verder betrouwen ; den bootsman dit siende riep tot hem dat bij nog maar een weinig nader bij soude komen, maar bij ter contrarie keerde sigh weder na de klip, en daar gekoomen zijnde, soo wenkte bij als dat sij maar souden voortgaan, waarop deu voors : bootsman weder na de sebuijt geswommen is, koomende terstond weder aan boord, en ons sulx met sclirijende oogen verhaalden, wij bet bier niet langer konnende gaande houden, vermits de harde o : wind en de stroom, settender Reis naar Delagoa Baai. 25 onse zeilen wederom bij en lietent voor de wind been loopen, sagen geen middel om hem daar van daan te halen, alsoo dese wal overal met een steene rif beset is, daar de zee geweldig op brand. Smiddags bekwamen wij de hr : van 33 : 22 en 1 : van 50 : 0 : waren omtrent een mijl van’t land, hadden wij de klip van ons o : n : o : 1 0 ^ mijl, soodat dese klip omtrent 33 s : br : en 50 : 45 1 : leijd, soo seijlden wij van de klip langs de wal. In passant sagen wij 1* rivieren, maar geen van alle bekwaam om in te loopen, tegens den avond sagen wij nog' soo een groote klip, die wij passeerden ; in ■’t ondergaan van de son begon de wind overhand aan te nemen, de son onder zijnde sagen wij een eijlandje dat op de oost hoek van de baaij de la Goa lag, bier moesten wij met een halve storm voor- bij, de stroom setten ons seer geweldig voort, setten bet desen nagt z : w : heen tot’s anderen daag's. Sondagh den 6n : Febrnarij 1 689, ’smorgens met mooij weer, lagen nog al in stilte en dreven, waren doen regt agter den Leeuw- enstaart, schokten soo met de vloed bet gat in tot dat wij kwamen op de hoek van de Duijntjes, alwaar ons de z : wind diende, liepen doen op 3 | vadem ten anker op de rbeede aan Caab de Bon Espe ranee. Van de Saadi de Vi/Hers Co., Bep evict, Druklcers,Kaapstad. REISEN NAAR INHAIBANE. 