Precis of the archives of the Cape of Good Hope
Cape of Good Hope (South Africa). Archives | Leibbrandt, H. C. V., ed | Riebeeck, Jan van, 1619-1677
in plaetse van eeden ter requisitie ende versoucke van den gerechte deser fortresse, dat sijluijden gehoort ende gesien bebben dat Adriaen den geweldiger (beschoncken sijnde) boven de corpus du garde, te koij wilde gaen 't geene hem geweldiger van 't volcq die boven waren (soo hij seijde) belet wierdt, ende 'tselve aen Marqus den Corporael (die mede beschoncken was ende de waght hadde) claeghden seggende, Corporael 't volcq wil mij niet laten passeren ; waerom hij Oorporael naer boven ginok daer hij met sijn rotting begond int hondert te slaen sender t weten wie den geweldiger belet hadde ende 't volck siende dat sender oorsaeck geslagen wierden begond een ijder te roepen wat het beduijden dat hij Corporael haer sloegh dewijle sijt niet gedaen hadden. Waerop den Corporael naer beneden ginck, als doen den genoemde gewel- diger (sender van ijmant gemollesteert te worden) vredelijok naer sijn coij gingh. Een weinigh daer naer is Gerrit Fagels beneden gecomen om sijn water te maken die van te vooren van den 368 1653. beaten by the corporal upstairs — and that when going through the 19.th~Nov. passage he was again beaten by the corporal, who said, " There is Q-errit Fagels, who believes that nobody dares to thrash him." That upon this Fagels said, " you beat me unjustly as you did Febus upstairs." That upon that he went outside, and on his return went to bed, thinking that everything was at an end. That the corporal again commenced with his cane. That upon this the cadet, Symon Huybrechts, roused by the improper pro- ceedings, of the corporal, who had no cause to continue beating Fagels, kindly took the corporal round theiieck and said, " Do not beat the man any more as he is innocent." That the corporal, however, would not listen and continued beating Fagels, who, being in his shirt, could stand it no longer, and after a severe struggle managed to get outside. That the corporal then dropped his cane at the door, which Symon returned to him, but that he was asked, "What have you to do with my cane, do you want to usurp the command ? " the corporal at the same time lifting it on high in a threatening manner. That Symon, fearing that the corporal would strike him seized it by the end, but the corporal forcibly wrenched it out of his hand, and at the same time drawing his sword in great wrath, endeavoured to stab Symon, but missing him, the weapon stuck fast in a pole standing near ; that the corporal had to draw it out Avith great force, and that thereupon lifting it again, struck Symon with it, who cried, " Halloa ! Corporal ! you are not in earnest." That the latter again struck out and wounded Symon, but that in conseqence of the darkness and the number of the men who rushed towards the spot, we could not see the wound given. That re any then came near and that the corporal Jan van Gulick and Dirck Gerrits, lance-corporal, also approached, and with sweet words calmed down their comrade. And that Symon, finding himself wounded, quietly slipped outside to have his wound dressed by one of the surgeons. (Signed by) JOHANNFS CLAASSEX and three others. Declaration affirmed by oath on the 27th November, 1653. Alle 't welcke sij attestaaten verclaren waer ende waeragh* te wesen ende presenteren des noots ende daertoe versocht sij ml e t selve fallen tijde vocr alle heeren hoven gerechte ende rechters met eeden te bevestigen ; in teijcken der waerheijt hebben sij com- paranten desen nevens de ondergeschreve getuijgen ende mij boekhouder voors. onderteijckent. November 19th. — The Tindersigned declare at the request i9th~Nov °f Marcus Robbeljacht, corporal, that they have heard that the sergeant, after having made the rounds, ordered the corporal not to allow the provost to leave the corps de garde. That the latter, wishing to go to bed, was consequently prevented from doing so by the men upstairs, and went to complain to the corporal. That upon that Marcus went upstairs, and, standing on the ladder, beat all indiscriminately, amongst them Fagels, who was descending to go outside for some reason, but whom the corporal would not allow to go, again beating him. That Fagels, having returned, said, ' ; You beat me without cause as I am not the one who prevented the provost from going to bed." That the corporal answered, " You may go to bed," but 371 Actum in't fort de Goede Hoope ten dage ende jare als voren ter presentie van Jan Woutersen ende Caspar van Weede, adsist : berjde geloottwaerdige getuijgen hier toe versocht. JAN WOUTTERSSEN. JOHANNIS CLASEN. CASPAR VAN WEEDE. WILLEM Q-ABRIELSZ : Mij present, JAN HENDHICKS : DORN. F. VERBURGH. HARMEN FOGELAER. Ons onderges: dese neffenstaende attestatie te tweede male distinctel: voorgelesen sijnde blijven bij ons« daerbij gedane verclaringe persisteren, soo waerlijok moet ons Godt Almachtigh helpen. In't fort de Goede Hope desen 27en November 1653. Oris present : JOHAN VAN ElEBEECK, 1653. WlLLEM GABRIELSZ : JACOB REINIERSZ: JAN HENDRTCKSZ : DORN. JAN VAN HARDENBERCH, 1653. HARMEN FOGELAER. F. VERBURGH, Secrets : No. 9. Op huijden den 19 November 1653 compareerde voor mij Frederick VTerburgh,bouckhouder deser fortresse de Goede Hoope in dienst van de Vereenigde Nederlantse g'octroijeerde Oost Indische Compe d .' eersame Gabriel Linwol, adelborst, Jacob Gerritsen, adelb: Hendrick Maijer, mede adelb: ende Johan Jurgen Witborgh, sold*, alle in gemelte dienst ende in geseijde fort bescheijden welcke gesamentlijck verclaren bij hare manne waerheijt in plaetse van eeden ter requisitie ende versoucke van Marcus Robbeljacht corporael, dat sijluijden gehoort hebben dat den sergeant (die alvoren de hoofft ronde gedaen hebbende) aan hem corporael belaste dat hij den geweldiger niet uijt de corps du garde soude laten, alsdoen hij geweldiger naer coij willende gaen, 't geene hem van 't volcq, die boven waren (soo hij seijde) belet wiert waerover aen den corporael sijn beslagh dede, seggende, sij willen mij daerboven niet laten passeren, waerover Marcus daer naer toe is geklommen ende op de leere staende heeft int hondert geslagen en is onder alien Gerrit Fagels, bossr, comen te slaen die daerop naer beneden gingh om sijn water te maecken 't geen den corporael niet wilde toestaen, heeft hem andermael geslagen waerop Gerritse Fagels voors: seijde (die alsdoen sijn water buijten al gemaeckt hadde) gij slaet mij te onrechte want ick die man niet ben die den geweldiger tegen gehouden heoft ; waerop hij corporael seijde gij mooght te coij gaen en niet ophoudende op 372 .1653. nevertheless did not cease from thrashing him. That upon this jL9th~N<«r ^he ca(let, Symon Huybrechts, left his bed and asked the corporal why he beat Fagels as he was innocent, and wishing to take hold of the corporal, the latter's cane dropped. That it was picked up and returned by Symon to the corporal, who cried out, " Keep off, whoever touches my cane touches me." That thereupon, drawing his cutlass, he made a plunge at Symon, but missing him, the weapon stuck fast in a post standing near. That Symon, seeing that the corporal was in earnest, wished to escape, but the corporal, having wrenched the cutlass from the post, wounded him in the thigh. (Signed by) GAHRIEL LUIJENWOLT and three others. Above declaration confirmed by oath on the 27th November, 1653. '27th Nov. November 27th. — The undersigned declare that they have heard and seen that the quarter-master, Jan Matthys, being drunk, was lying asleep on a box outside of the guard house. That when he awoke 373 Gerrit Fagels te slaen, is Sijmen Huijbreghts., mede adelb: (alhier sijn dienst waernemende) beweeghi sijnde van de coij gesprongen seggende tegen den corporael voornt: waerom slaet ghij den man want hij onschuldig is, ende hij Sijmon den corporael willende vatten liet denselven sijn rottingh vallen, die door Sijmon voors: opgeraept wiert ende aen den corperael weder- gaff, die daerover moeijelijck sijnde heeft, geroepen staet van mijn lijff aff, en oock seggende, die mijn rottingh aentast die tast mij oock aen, daerop sijn degen treckende stack naer Sijmon voors: ende 't selve voorbij sijnde raecktent in een stijl daer omtrent staende dat den deegen daerin bleef steecken, 't welcke Sijmon voors : siende dat het met ernst : op hem gemeent was wilde onder den degen (die den corp weder uijt de stijl getrooken hadde) lopen maer wiert daermede eijndelijck int dick van sijn been gequest. Alle 't weloke sij attestanten verolaren waer ende waerachtigh te wesen ende presenteren des noots ende daertoe versocht sijnde 't selve 't alien tijde met eedete bevestigen in teijcken der waerheijt heb- ben sij comparanten desen nevens de ondergenoemde getuijgen ende mij bouckhouder onderteijckent. Actum in't Fort de Goede Hoope ten dage ende jare als vooren ter presentie van Casper van Wede adsistent, ende Jan Woutersen beijde gelooffwaerdige getuijgen hier toe geroepen. CASPER VAN WEEDS. GABRIEL LUIJENWOLT. JAN WOUTERSSEN. Dit merck X van Mij present. JACOB GERRITSZ : F. VERBURGH. Dit merck X van HENDRICK MAYER. JOHAN JORGEN WlTTBORGH. Ons onderges : dese bovenstaende attestatie andemael distinctl : voorgelesen wesende blijven daerbij alsnoch persisteren, soo waerl : moet ons Godt Almaohtigh helpen. In't fort de Goede Hope, desen 27 Novemb : A° 1653. Ons present, JOHAN VAN RIEBEECK, 1653. GABRIEL LUIJENWOLT, JACOB REIJNIERSZ : Dit X merck van • JAN VAN HARDENBERCH, 1653. JACOB GERRITS : JOHAN JORGEN WITTBORGH. F. VERBURGH. No. 10. Op huijden den 27 Novemb: 1653, compareerde voor mij Fredrick 27en NOT. Verburgh, bouckhouder deuer fortresse de Goede Hoope, in dienst van de Vereenighde Nederlantse g'octrooijeerde Oost Indische Cornp6 d' eersaeme Gabriel Linwol, adelborst van Steerenburgb, 374 1653. jje began to sing and make a noise, which Corporal Willem Muller 27th~Nov. forbade him to do, telling him to go to bed and keep quiet, upon which Matthys said, you gallows bird ! I won't be ordered by you to go to bed. That at the same time drawing his knife and hold- ing it in a sinister way he tried to stab the Corporal, who, becom- ing aware of it, retreated backwards, and so fell over the boxes. That thereupon the sentry raised his pike and prevented Matthys from approaching the Corporal. That Matthys was then pulled back by Gabriel Anwol, who, with the assistance of Muller, took the knife away from him. (Signed by) GABRIEL LUIJENWOLT and another. The above declaration confirmed by oath on the 27th Nov. 375 ende Jan Baltesz : van Hoorn, Cartiermeester, beijde in gemelte l(55;i- dienst, ende fort bescheijden weloke verclaerden bij hare manne 27on"Nov. waerheijtin plaetse van eeden ter requisitie ende veraouoken van den gerechte deser fortresse dat sijluijden gehoort ende gesien hebben dat Jan Matijsz :, cartiermeester, beschoncken sijnde op een kist buijten de corpus du guarde staende lagh en sliep, ende denselven wacker wordende heef t beginnen te singen ende geraes te maken, 'tgeene hem door den Corporael Willem Muller ver- boden wiert, seggende, stelt u gerust ende gaet nae ooij toe, waerop Jan Matijsz: voors : seijde, gij schavot springer, ick en wil van u niet te ooij gaen ende opstaende heeft sijn mes ttuokx- gewijse uijt sijn naet sack gehaelt ende 't selve avereghts in de hant neniende, meende den Corporael daermede te doorstooten 't geen den Corporael voors : gewaer wordende heeft achter uijt getreden, ende is over de kisten comen te vallen als wanneer den sohiltwaght sijn pieck nam ende heeft den cartierm : Jan Tijsz : het toetreeden opdat den Corporael niet gequest soude worden, belet als wanneer Gabriel Linwol, voors : hem Jan Tijsz : achter over haelden, ende door hulp van den Corporael Willem (opgestaen sijnde) hem het mes hebben ont- weldight. Alle 't welcke zij attestanten verclaeren waer ende waerachtigh te wesen ende presenteren des noots ende daertoe versocht sijnde 't selve t' alle tijde voor alien rechten ende rechteren met eeden te bevestigen, in teijcken der waerh4 hebben sij desen met hare gewoonelijck signature onderteijckent.— Actum int fort de Goede Hoope ten dage ende jare als voorn : ter presentie van Casper van Wede, adsistent ende flendrick Boltingh Jonghe, barbier, getuijgen van goeden gelove hier toe versocht die desen nevens d' attestanten en mij bouck- houder hebben onderteijckent. GABRIEL LUIJENWOLT. Als getuijgen : JAN BALTESSE. CASPER VAN WEEDE. HENDRICK BOLTINGH. Mij present, F. VERBURGH. Ons onderges : dese bovenstaende attestatie wel ende distincte- lijck ten tweede male weder voorgelesen sijnde persisteren bij deselve onse versz : getuijgenisse, soo waerl : moet ons Godt Al- maghtigh helpen. Aotum int Fort de Goede Hope desen 27 Novemb : 1653. Ons present, GABRIEL LUIJENWOLT. JOHAN VAN RlEBEECK. JAN BALTESSE. JACOB BEIJNIERSZ. JAN VAN HARDENBERCH, 1653. P. VERBURGH, Secret. 376 1653. November 28th. — The undersigned officers and sailors of the 28th~Nov. R°°de Vos declare that they have never heard such things of their mate, Jan Symonsen as our surgeon (barber) Cornells oflthe galiot the Roods Vos has declared and said ; nor that they have heard it from any other person. (Signed by) ADRIAAN JORISX: and eight others. Confirmation of the above by oath on the 29th Nov., 1653. 27th Nov. November 28th. — Surgeon Cornells told us in the first place that the mate borrowed an inherited new testament (erf testament) from the gunner, Corn elisGerritsen. In the second place that Surgeon Cornelis Uldericksen fetched an inherited key (erf sleutel) belong- ing to Surgeon Aryaen to commence his operations. In the third place that the mate read from the said testament, out of the gospel of John, the first chapter, where the words are thus — " In the beginning was the Word and the Word was with God and the Word was God ! " That then he stuck the said key in the said testameii> and asked, " has Cornelis Oldrichsen taken or mislaid my ring r If so, 377 No. 11. 1653. Wij offijcieren ende matrosen van't galijoot de Rode Vos 28enNov. bekennen met ons konsiensi ende waerheijt dat wij noeijt suloke diengeu gehoort hebben van onsen stuerman Jan bijmonsen als onsen Mester Cornells, berbier, van't galijoot de Rode Vos heeft verklaert ende geseijt heeft, ende van geen menschen sulcks gehoort en hebben ; waer van wij dit bekennen, ende met ons eijgen hant onderteijckent hebben. Actum den 28 November, in't jaar 1653. Dijt us heet X maerck ADRIAEN VAN DB PAVBRT. VAN VA ELDERS JANSEN. Tus JORISZ: Dijt us heet X maerok SI.IWERT CLAESEN. Van JORGEN ROODE. CORNELIS MAOHIELSZ : Dit us heet X merck van PIETER JAXSEN. HEIJDREI.TCH RHODAS. Bij raij CORNHLIS USBRANT ARRIJAENSZ : KRIJGER. CLAESZ : Ons ondergesz : dit bovenstaende ten tweede male in rade voorgelesen sijnde, blijven bij 't solve persisteren, soo waerl : moet ons Godt Almachtigh helpen. In't Fort de Goede Hope, desen 29eu Novemb : 1653. Ons present, Dit is 't merok x van BALTES JANSEN. JOHAN VAN RIEBEECK, 1653. Dit is t 'merck X van JACOB REIJNIERSZ : JURGEN RODE. ELBKRT CORXELISZ : KES. Dit is 't X merck van JAN VAN HARDKXBERCH, 1653. HENRICH CLOETAS. ADRIJAX VAN DE PAVERT. Tus JORISZ : SIJUERT OLAESENS. IJSBRANT ARIJAENSZ : KRIJOBR F. VERBURGH, Secrets. No. 12. Een memorij van het seul van de sohipper ende steurman als 27en Nov- dat ons meester Cornells vertelt heeft voor eerst heeft de steur- man een erf testament geleent van onse konstapel Cornells Ger- retsen ten tweeden heeft Meester Cornells Uldericksen een erf sleutel gehaelt van Meester Arijaen om dit werck te beginnen. Ten derden heeft de steurman geleesen in het voorschreven testament in den Evangel! jum Johannus het Eerste Kapittel, daer de woorde aldus luijde:— In den beginne was het woort ende het woort was bij Godt ende dat woort was Godt. Ende doen heeft hij de voorschreven sleutel in het testament gesteken ende heeft gevraeeht heeft Cornells Oldrichstn mijn 378 1653. turn thyself round in God's name ! " but the testament remained 27th~Nov. immovable. He then again asked, " has Cornelis Jorissen taken or mislaid my ring ? If so, turn thyself round in God's name ! " but the said testament again remained immovable. For the third time the mate said, "has Elbert Cornelissen taken or mislaid my ring ? If so, turn thyself round in God's name ! " And then the said testament turned round of itself. The surgeon, becoming frightened, said, " mate, has this not been done by your own will ? " And then he did it over again and said, " Look well," and then he repeated the words mentioned, and the book turned again. Then the surgeon said, " I wish for a rix dollar that I had not seen it ! " but the mate answered, " You see who has been pointed out, but who dares to reveal it ? " These are the words which the surgeon Cornelis spoke to us as the witnesses show. (Signed by) ISEBRANT ARIJAANSZ: KRIJCHER and two others. The above declaration confirmed by oath on the 27th Nov., 1653. 23rd Nov. On the 23rd Nov., 1653, 1, Cornelis Uldricksen, sat on a Sunday evening with the mate in the hut at dinner. After dinner, the mate commenced speaking about the skipper, how he had heard on shore that the commander knew of it, and that it would be revealed. The mate asked me if I would maintain my words, for, he said, " if you don't, you will get into trouble." I, Cornelis, then answered, " Mate, Jan ! neither for yon nor anybody else will I burden my conscience, and oppose the truth, for you know that you have done so. In the first place you asked 379 rijngh oock genoomen of oock verleit soo keert u om in Gkxlts l653- naem ende het testament is stil staen blijven. Ende doen heeft hi] weeder gevraecht, heeft Cornells Jorissen raijn ringh oock genomen of oock verleit soo keert u om in Godts naem ende het voorschreven testament bleef weder stil staen. Ten derden heeft de steurman geseit heeft Elbert Cornelisz : Kes mijn ringh oock ghenoomen of oock verleit soo keert u om in Q-odts naem ende doen dreijden het voorschreven hem om waer over de meester seijde ende verschrikte steurman kan men dat niet al willens doen, ende doen heefft hij het weeder verdaen ende seijde: Kijck nu te degen toe, ende doen heeft hij de voorgaerule woorden weeder gesprooken ende het boeck dreijden doen weeder. Doen seijde de meester ick wilde wel om een rijckxdaelder dat ick het niet gesien had ; doen seijde de steurman nu siet men wien beurt dat het gevallen is maer wie deurt het te openbaren. Dijt sijn de woorden die de meester Cornells tot ons gesproken heeff als de getuijgen uijtwijsen. Bij mij Jsebrant Arijaensz : Krijcher. Bij mijn Cornelis Claesseen Preenck. Bij mijn Cornelis Machielsz : van Amsterdam als getuijgen. Ons ondergesehreven dese voorstaende verclaringe ten tweeden maele dinstinotelijck weder voorgelesen sijnde blijven bij onse daerbij gedaene verclaringe persisteeren soo waerlijck moet ons Godt Almaghtigh helpen. In't fort de Goede Hoope den 27 November 1653. Ons present, Bij mij USBRANT ADRIJAENZ : JOHAN VAN RlEBEKCK, 1653. KRIJCHER. JACOB REI.JNIERSZ. Bjt mij CORNELIS CLAESSEN, ELBERT CORNELESX : Kes. ' Preenck, Capitant. JAN VAN HARWARDEN. Bij mij CORNELIS MACHIELSZ. F. VKRBURGH, Secrets : Vrijl : No. 13. 1653, den 23 November op een Sondach savonts heb ick, Cor- 23en nelis Uldricksen, bij de stierman in de hut .geseten dat wij de maeltijt deede deselvige gedaen sijnde heeft de stierman begonnen te praten vant werck van de schipper, hoe dat hij aen lant gehoort hadde dat hedt de Heer Commandeur wiste en dat hedt selvige aen den dach komen soude heeft mij de stierman gevraecht ofte ik de woorden die ick gesprooken hadde wel stant wilde houden want hij seijde bij aldien ghij deselvige geen stant en hout soo suit ghij jn de klem loopen. Waerop dat ick Cornelis geantwoort hebbe : stierman Jan jck en wil om u nochte om niemant van de werelt mijn gemoet beswaren ende strijden alsoo tegen de waerheijt want Rhij weet wel dat ghije sulckx gedaen hebt, te weteu dat B]', 2 380 1053. me> wnat is your name ? which I told you, and then you stuck the 2?,rdNov. key into the testament and spoke the words — " In the beginning, &c." — the testament not moving at all. Secondly, you asked the name of the cabin boy, which I also gave, when you uttered the same words without any movement of the testament. Thirdly, you asked the name of the skipper, which I gave as Elbert Cornelisz:, and then you spoke for the third time — " Elbert Cornelisz:, have you been in my chest and taken the ring from it or mislaid it ? so turn round in God's name ! " Upon that, the book commenced turning. All this I related to him, upon which he answered, " If you say so, I will say that you lie like a rogue, for my lie will be as good as your truth, and nobody will believe you as you have before denied it, and if you say so I will bring much trouble upon you and make it hot enough for you." I answered, " if you give me the lie you will do so as an impious man ; I took you for another man, not believing that if you appeared before the Com- mander you would deny such true things." I did deny the above and say that I knew nothing about it, because I did not like to have anything to do with other people's affairs, not thinking that they would take such a turn, and also because I feared that yon would deny it, as you are already doing, and your words would be more readily believed than mine." (Signed by) TYS JORISZ: and another (sailors). The above declaration confirmed by oath on the 27th Nov., 1653. 381 ghij ten eersten mij gevraecht hobt seggende hoe is Ul. naem 't 1G<53- welck jck geseijt hebbe endo doo hobt ghij de sleutel jn 23eu~^ hedt testament gestoken endo dese woorden gesproocken: — In den beginne was dat woort ende dat woort was bij Gtodt en dat woort was Qodt etc., waerover dat hedt voorez : testament geen beweginge gehat heeft, ten 2de" soo hebt ghij gevraecht hoe de kajuijtwachter sijnen naem was 't welck jck oock geseijt hebbe ende ghij hebt deeelvige vorechreve woorden daer weder over gesproocken van den welcke hedt voorschreven testa- ment ten 2de mael geen beweginge gehat heeft; ten 3d en eoo hebt ghij na de schipper sijn naem gevraecht 't welck jck seijde Elbert Cornelisz : en doe hebt ghij ten J3de mael geseijt Elbert Comelisz: hebt ghij in mijn kist geweest, en daer de ringh uijtge- haelt ofte deselvige verleijt soo keer om in Godts naem, 't welck hem hedt boeck terstont begon te bewegen ende te draijen, ditalles heb ick hem verhaelt waerover hij mij Cornells Uldricksen tot antwoort gegeven heeft, indien ghij sulcx seght, jck sal seggen dat ghij 't lieght als een schelm, want mijn leugen sal soo goedt sijn als ul : waer, en oock soo suit ghij daerover geen geloof hebben, door dien dat ghij 't eerst ontkent hebt, ende bij aldion ghij sulckx seght jck sal u veel dingen op u hals werpen jck zal u lastich genoech vallen, waarop jck geant woort hebbe, jndien ghij mij belieght, soo doet ghij als een onvroom man. Ick had u voor een ander man gehouden niet geloovende alst voor Mijnheer Commandeur quam dat ghij sulcke waerachtige dingen soudt lochenen, dat! jck het voorgaende ontkent heb en geseijt daer niedt van te weten, dat heb ick gedaen, door dien dat jck mij niet geern met een ander sijn dingen woude bemoeijen niet menende dat het werok soo veer soude verspringen en oock door oorsaecke dat jck vreesde dat ghij stierman hedt selfde soudt lochenen gelijck ghij nu alreede doet, ende dat u woorden oock meer geloof gehadt soude hebben als de mijne. Bij mijn Tijs Jorisz : ghehoort heb Bij mijn Cornelis Machielsz : Seijlaes, getuijgen. Ons ondergesz : 't voorstaende distinctel : in rade voorgelesen sijnde persisteren bij alle 't solve behalfen eenl: dat de stuijrman in plaetse van mijn leugen sal soo goet seijn als ul. waer, geseit heeft, mijn neen sal soo goet sijn als ul. ja. Soo waerl : moot ons Godt helpen. In't fort de Goede Hoope, den. 27 November 1653. TIJS JORISZ: Ons present, CORNELIS MACHIELSZ : JoiIAN VAN ElKBEECK, 1653. JACOB REIJMERSZE. ELBERT CORNELISZ : KES. JAN VAN HARUENBERCH, 1653. P. VERBURGH, Secret""' 382 1653. !9th Nor. November 29th.— The men of the Roode Vo* declare that, at the request of Jan Symons, mate of the said galiot, they had heard and seen 'that Cornells Ulrichs, surgeon of the said vessel, had said to the mate mentioned, " you are a lying rascal ; your statements are villainous and so are all your witnesses. (Signed by) JURGEN ROODE and three others. The above declaration confirmed by oath on the 29th Nov., 1653. November 29th.—- Declaration of the undersigned, that Surgeon Cornelis had said iu their presence loudly, " 1 wish that this day 383 No. 14. 1883. Op huijden den 29 November 1653 compareerde voor mij 29en NoT* Fredrick Verburgh, bouckhouder deser fortresse de Goede Hoope in dienst van de Vereenighde Nederlantse g'octroijeerde Oost Indische Comp" d'eersame Jnrgen Roode, cartier meester, Claes Beusingh, bossr, Cornells Maghielsz :, boots" ende Adriaen van de Pavert, sold*, alle in gemelte dienst ende op't galjot de Roode Vos varende, welcke gesamentlijck verolaerden bij hare manne waer- heijt in plaetse van eede ter requisitie ende versoucke van Jan Sijmonsz : stierman op't voors : galjot dat sijluijden gehoort ende gesien hebben dat Cornelis TJlreghs, meester des meer genoemde gal jots, tegens den stierman voors : geseijt heeft gij bent een logenachtige schelm, u ding-en sijn schelmaghtigh, ende al u getuijgen. Alle 't welcke sij attestanten verclaren waer ende waerachtigh te wesen ende presenteren des noots ende daertoe versocht sijnde 't selve 't alien tijde voor alien rechten ende rechteren met eeden te bevestigen ; in teijoken der waerheijt hebben sij desen met haer gewoonlijcke signature nevens de onderges : getuijgen ende mij bouckhouder voors : onder- teijckent. Autum iut fort de Groede Hoope ten daegeende jare als vooren, ter presentio van (Jasper van Wede, assistent, ende Jan Wouters : van Middelb : beijde getuijgen van goeden geloove hier toe versocht. Dit X merck is van Als getuigen : JURGEN ROODE. CASPER VAN WEBDE. KLAS : BUIJSEIN. JAN WOUTERSSEN. CORNELIS MACHIELS : Mij present ADRIJAEN VAN DE PAVERT. F. VERBURGH. Ons ondergeschreve 't voorstaende distinctelijck in rade voorge- lesen sijnde persisteren bij alle 't selve ; soo waerlijck nioet ons Godt Almaghtigh helpen. In't fort de Goede Hoope, den 29 November 1653. Ons present. Dit X morek is van JOHAN VAN RlEBEECK, 1653. JuKGEN LioODE. JACOB EKTJNIERSZ: CLAS : BUIJSEIN. ELBBRT CORNELISZ: KES. CORNELIS MACHIELSZ : JAN VAN HARDBNBERCH. 1653. ADRTJAEN VAN DB PAVBRT. F. VERBUKGH. No. 15. Ick Klucs Peusen ende Hendrijok Oloutasbekeimen met onse kon- siensij ende waerheijt als dat meester Cornelis, berbier, in presensij van ons beijden heeft geseijt ende gesproken luijdende aldus: ijck woade dat desen dach al f,en eijnde was en dat ick 384 had already come to an end, and myself were at liberty with 50 2Sth~NoT. cu^s ou my posteriors." That we had replied, " Surgeon, if you are not guilty, you need not fear a thrashing for uttering any truth whatever." The sur- geon replied, " the mate would do well by saying that he (the mate) had done it, when he would get off, and the mate could well say so without incurring any risks." We replied, "if he is not guilty of it, he cannot say that he is, with a clear conscience." (Signed by) FREDERIK CLOETAS and another. The above declaration confirmed by oath on the 29th Nov., 1653. 2uth Nov. November 29th. — The undersigned declare that they have heard the butler saying that " he would help the mate to the devil and bring him into all possible trouble," and also other similar things, in order to create great quarrels among the officers and men, trying as he does every day more and more to do so. Great mischief is accordingly caused by the butler and that secretly, so that the mate can have no idea of the abuse to which he is subjected. (Signed by) ADRIAAN VAN DE PA VERT and two others. The above declaration confirmed by oath on the 20th Nov., 1653. 385 met 50 slagen voor miju gat vrij was. Wij antwoorden wederom meester hebije geen schult, ghij hebt geeu noot voor slagen voor geiiige swaericheijt, waer de meester wederom antwoorde en seijde dat de stuerman soo wel doeu woude ende seggen als dat hij 't gedaen hadde weerover ick dan soude verschoont wesen, ende de stuerman kon dat wel seggen sender eenige perijkul daer af te verwachten. Wij antwoorden daer weder op, meester als ghij daer geen sohult toe en heeft soo kan hij dat niet seggen met een vrij gemoet ende konsiensij. Dit bekennen wij voor alle hoge raden ende met ons eijgen hant ondergeteijckent; dese voorschreve dingen sijn geschiet den 27 November, voor middagh, actum den 28 November 1653. CLAS BUNSSIN. Dit is X 't merk van FREDRICK CLOUTAS. Dese ommestaende onse verclaeringe voor den gerechte deser fortresse de Goede Hope andermael distinctel: voorgelesen sijnde blijven bij deselve voor als nooh persisteren. Soo waerl1 moet one Grodt Almachtigh helpen. In 't fort de Goede Hope, desen 29 Novemb: 1653. Ons present, CLASS BUNSSUIN. JOHAN VAN RIEHEECK. Dit merok X is van JACOB RKIJNIKHSZ: FREDRICK CLUETAS. EL BERT OORNELISZ: KES. VAN HARDENBERCH, 1653. F. VERBURGH, Secrets. No. 16. Wij bekennen met ons konsiensi ende waerheijt als^dat^wij 20enNor. alle dagen van de bottelier gehoort hebben als dat hij seijde dat hij wilde de stuermau voor den duivel brengen ende in alle moeijten helpen soo verre als 't mogelijek was ende dit ende veul andere woorden wordende geseijt ende dat om grote twist te maken onder de offisieren ende 't volck ende soecken 't nooh alle dagen meer ende meer soe datter een groote quaet valt van de bottelier ende dat al in 't heimmelickheijt sender de stuerman daer eenig dunck van te weten van sulcke scheltwoorden. Dit bekennen wij ende met ons eijgen hant onderteijckent. Actum den 20 November in't jaer Ons Heeren 1653 ADRIJAEN VAN DE PAVERT. CORNELIS MACHI^LSZ : KLAS BTINSIN. Dit bovenstaonde ons voor den gerechto van 't fort de Goodo (Hope) andemael distinctel : voorgelesen sijnde, blijven bij t 386 April 16th. — Jan van Ghilick and Abram Abramse declare that 16th April, they have heard and seen the sailor Grerrit Fagels of Oldenburgh, when ordered to go to work this morning, say the corporals may order us to proceed to our duties, but they may also speak in our favour to get us more food, upon which they had heard a soldier, Evert Barents: of Grroeningen, say — if they were all of the same mind as I am, they would all lie down, and if they wish to beat us for it, we should break the necks of two or throe of them. It is better to be beaten to death than to be starved ; and when ordered by the Commander to be arrested for saying so, said arrogantly, fill their stomachs; and oilier impertinent things tend- ing to create dissatisfaction and mutiny. 1653. Nor. 387 selveals noch persisteren, soo waerl: moet ons Godt Almachtigh "&'< helpen, In t fort de Goede Hope, desen 29 November 1653. .,^r~ ADRYAEN VAN DE PAVERT. CORNELIS MACHIELS/ : KLAS BUNSIN. Ons present JuHAN VAN RlEBEECK 1653. JACOB REIJNIERSZ: ELBERT CORNELLS : KES. JAN VAN HARDENBERCH, 1653. F. VERBURGH, Secrets. No. 17. _ Op huijden den 16°" April A"16~>4 conipareerde voor mij, Fred- 1654. rick Verburgh, bouckhouder ende secretaris van dese fortresse de Goede Hope, d' eersame Jan van Gulick en Willem Muller, cor- 1Geu April poraels, ende Abraham Abrahams :, matroos, in dienst van d' E. Cornp" in de gemelte fortresse bescheijden, ende den getuijge na- genoempt, weloke ten versoeeke van Jen gerechte deser fortresee voornoeinpt verclaeren ende getuijgheu bij hunne maune waer- heijt in plaetse van solemnelen eede, als te weeten eenel : Jan van Gulick ende Abraham Abrahamse dat se hadden gehoort ende gesien Gerrit Fagels, van Oldenburgh, matroos alhier, oock bescheijden desen morgen na 't werck wordende bevolen te gaen seggen de corporaels cunnen ons wel t Willem Muller ende j r • •* •• i gemelte Abraham Abra- aen den wberjt commanderen, sij mogen oock Iiamse getuijgen dat. voor ons spreeoken dat men wat meer eeten crijglit, £ waerop eenen Evert Barents : van Groennigeii, soldaet, hadden horen eude sien seggen indien se alle malen gesint waren als ick men soude maer gaeii leggen neder, eude als se ons dan slaen wilden mochten wijder 2 a 3 den hals breecken. 't Is beter doot geb(r)oohten als doot gehongert eude soo als daer over van den Commandeur gelast wierd g'appre- hendeert te worden seijde wel opiuiatel : geefft se soo den buijck vol, met meer andere opstinate ende alts trotse woorden nict weijnigh na oproer ende tumulte hellende alien welcke sij attes- tanten alsoo verclaren d' oprechte cincere waerh1 te sijn ende alsoo in daet gepasseert te sijn, preseuterende des noots sijiide alien 't selve met solemnelen eede gestant te doen. In teijckeu der waerh1 hebben sij comparanten dese neffens d' onderget. getuijgen ende mij vers : met eijgen handen onderteijckent. In't fort de Goede Hope ten dage ende jare als bovca ter presentie van Casper van Wede, adsisteut, ende Henr : Boltiagh, jongh barbier, getuijgen van goeden gelove, hier toe veraocht. Als getuigen. Dit merck x van JAN VAN Guncu. CASPER VAN WEEDE. WILLEM MULLER. HENURICK BOLTINGH. ABRAM AHRAMSE. 388 1654. 29th Mar. The undersigned declare that they have heard out of the mov of Gisbert Jans: van Haverbesch also called the " schout," a sail that he knew a man who carried two knives for the Commander the Fort ; but had heard nothing more nor the reason why. Hi heard it the day before the departure of the Roodc Vos — the £ instant — for Madagascar. Above declaration confirmed by oath. 1st June. The undersigned declare that when they folt Jan Daniels: v 389 No. 18. Op huijden den 29en Maij 1654, oompareerde voor de onderges : 29«» nets persoonen ende raij gesubstitueert Secrets : van de selve ''eersame Jan Matijs : van Duijnkercken ende Adriaen Jans : aeerbroecq, matrosen, mitsgaders Jan Jans : van Nijkerck, flelborst, alien ten dienste van de g'octroijeerde Oost Indische temp1 bescheijden in de fortresse de Q-oede Hope weloke ten ©rsoucke van den gereohte der selver fortresse verolaerden bij nere manne waerheijt in plaetse van solemnelen eede dat uijt en monde van Qlsbert Jans : van Haverbeecq (in de wan- elingh toegenaempt Schout) mede matroos in dienste van '' opgemelte Compe alhier bescheijden, hadden verstaen, dat hij 3hout een man wiste die 2 messen droegh op den Commandeur «,n't fort, sonder ijts meer offte waerom gehoort te hebben, alien welcke sij comparanten ten versoucke als boven verclaren d' arechte ende cincere waerh* te wesen ende geschiet te sijn daeghs oor't vertreck van't galjot de Eode Vos, den 8en stantij, na ffadagascar verseilt; met vrijwillige presentatie omme 't selve des /oot ende vereijscht met solemnelen eede gestant te doen. L.ldus gedaen in't fort de Goede Hope ten dage ende jare als oven ter presentie van d'onderges : raets personen die deze wffens de bovengenoemde comparanten ende mij gesubstiti^ secret8. »ebben onderteijokent. Ons present, COHAN VAN EIEBKECK, 1654. Bij mijn JAN MATTTJSEN. IA.N VAN HARDENBERCH, 1654. Bij mijn ARRIJEN JANSKN »AN VAN HARWARDEN. LEERBROECK. T'oirconde, B. DE MAN, 1654, Sub* Secret6, JOHAN NETJKERK. Bovenstaende comparanten vers : hare verclaringe andemael raijdel : voorgelesen sijnde blijven bij deselve volharden. In't ort de Q-oede Hope, desen pmo Junij 1654 ; soo waerlijck moet mn Q-odt Almachtigh helpen. Ons present, Bij mijn IAN MATTIJSEN. IOHAN VAN RIEBKECK, 1654. Bij mijn AERIJEN JANSSEN AN VAN HARDENBERCH, 1654. LEERBROECK. "AN VAN HARWARDEN. JOHAN JAN NUKERK. T'oirconde, B. DE Man Sub* Secret8. No. 19. Op huijden den Eersten Junij comparareerde voor den raedt ien J«ni. lleser fortresse de Goede Hope d'eersame Jan van Hardenbercl* 390 1654. Wurne, surnamed " Doctor," to know whether he carried any 1st June sharp instrument about him, he had said, what do you know, I never in my life carry any knives about me. Above declaration confirmed by oath. •2nd June. June 1st. — The undersigned declares that on the 6th April ult., he had left with the smack for Robben Island to fetch penguins, and had then heard from various persons that Jan Daniels: van Veurne, arquebusier, commonly known as " Doctor," had most shamefully cursed him behind his back and raged against him without any cause whatever. Returning from the island to the fort he had asked 891 sargt, ende Jan van Harwarden, Cap" des armes, mede raetsper- 1654. sonen ende hier ter plaetse bescheijden, welcko ten versoucke van le,,yuni den gereohte derselver fortresse verolaeren eude getuijghen bij hare manne waerh* in plaetse van solemneelen eede hoe waer ende waer- achtigh is, dat doen sij Jan Daniels : van Wurne toegenaempt doctor (d'eerste mael voor den raedt geroepen wordende) bevoelden off ooit eenigh scherp bi] sich had, den selven gesecht had wat weet gij iok draagh mijn leven noijt geen messen bij mij ; alles 't welcke sij comparanten verclaren d'oprechte ende cinoere waerh* te wesen, presenteerende totmeerder becraghtinge des noots ende versocht wordende 't selve met solemnelen eedetebevestigen. Aldus gedaen in't fort de GoedeHope ten dage ende j are alsboven ter presentie van de onderges : raets personen, die dese neffens de comparanten ende mij gesubstitueert secret" hebbenonderteijckent, Ons present, JAN VAN HARDENBERCH, 1654. JOHAN VAN KlEBEECK, 1654. JAN VAN HARWARDEN. Dit is 't merck X van JAN VAN GuLIJCK. WILLEM MULLER. T'oirconde, R. DE MAN, gesubs* : Seorets. 1654. De comparanten andermael bovenstaende hunne verclaring wel ende duijdel : voorgelesen sijnde, blijven bij deselve persisteren, soo waerl : moet haer Godt Almachtigh helpen. Datum ende ter presentie als boven. Ons present, JAN VAN HARDENBERCH, 1 654. JOHAN VAN RIKBEECK, 1654. JAN VAN HARWARDEN. WILLEM MULLER. T'oirconde, R. DE MAN, gesubs : Secret". No. 20. Op huijden den 2*u Juni 1654 corapareerde voor de onderges: 2enJuni. raedts persoonen ende mij gesubst : Secretaris van deselve Juriaen Roode van Lubeck, quartierm : ten dienste van de Neder- lantse g'octroijeerde Oost Indisehe Compr besoheijden in dese fortresse de Goede Hope welcke ten versoucke van de E. gerechte ilereelver fortresse heeft verclaert, bij sijn manne waerheijt in plaetse van solemnelen eede, dat hij getuijghe, op den 6en April pass" met d' opgeboeijden boot was vertrocken nae 't Robben Eijlant om peguijns te haelen ende doen ter -tijt van verscheijden per- soonen hadde verstaen dat eenen Jan Daniels : van Veurne, bosschieter in de wandelingh genaemt doctor hem seer lelijckende schandel: achter den rugge hadde gevlouckt, ende getiert, sonder in 't minste daertoe nochtans eenige reden ofte oorsaecke te hebben dos hij comparant wederom van 't voors : eijlandt in dese fortresse comende, ende den gemelten Jan Daniels : van 1861. yan Veurne why he had so shamefully ill-treated him behind his 2ndjime back, when he was t old that he had never said such things and that it was untrue, upon which the quartermaster replied that he was well informed that such words had been spoken, upon which Jan Daniels: answered, if they again order me to the island and force me to flay seals as they did before, I will bowl over one or two, or they must do it to me. Upon this witness answered, " 1 don't think so," and the " Doctor " replied, " I don't mention names "; upon this we parted. 6th June June 6th. — The undersigned having been asked by the Court whether Juriaen Bode of Lubeck, quartermaster, after his return 393 Veurne daer over aenspreeckende ende hem affvragende wat 1654> redenen bij hadde om hem aehter rugge soo schandel : ende ._)enTuui. qualijck te bejegenen, d* voors : doctor daerop in antwoorde, ontkennende sulox geseijt te hebben, endo oock dat het onwaer- achtigh was, daerop den gemelte quartier mr. seijde wel te wetea dat soodanighe woorden bij hem Jan Daniels : waren gesproooken op 't welcke den voors : Jan Daniels : tegen hem comparant weder seijde soo 't gebeurt dat ick wederom werde geoommandeert om nae 't Eijlandt te gaen, ende aldaer soo geprest wordt aen 't robben villen als sij mij voor desen hebben gedaen soo sal ick er een ofte 2 op 't oor nemen, ofte sij sullen 't mij doen, waerop hij comparant seijde dat denok ick immers niet ende antwoorde den doctor wederom ick en noeme niemant, waermede van den anderen waren gescheijden, alle 't welcke hij comparant ver- claerde d' oprechte waerheijt, ende alsoo in der daet geschiedt te sijn, presenterende des noot, ende daertoe versocht wordende 't selve oock met solemnele eede gestandt te doen. Aldus gedaen in't fort de Goede Hope ten dage ende jare als boven ter presentie van d' onderges : Raedts persoonen die desen nevens den voorn. oomparant ende mij gesubs'1' Secretaris hebben onder- teijckent. Dit is 't merck X van JURIAEN ROODE., Ons present, T'oirconde, JOHAN VAN RIEBEECK, 1654. R. DE MAN, JAN VAN HARDENBERCH, 1654. Sub* Secrets, 1654. JAN VAN HAR WARDEN. Den comparant andermael bovenstaende sijne verclaringe wel, ende duijdel : voorgelesen hebben : blijfft bij deselve persisteren, soo waerlijck most hem Godt Almaohtich helpen. Datum den 6ea Maij 1654. Dit is 't merck x van JURIAEN ROODE, Ons present, T'oirconde, JOHAN VAN RIEBEECK, 1654. R. DE MAN, JAN VAN HARDENBERCH, 1654. Sub* Secrets, 1654. JAN VAN HARWARDEN. No. 21. Op huijden den 6en Junij 1654, compareerden voor d' onderges : 6en Juni. Raedts personen van't fort de Q-oede Hoope, Mrs. Jan Jans : van Naerden ende Cornells Ulricx: Gerdis, onder barbier ten dienste van de Generale Nederlantse g'octroijeerde Oost Indisehe Compp in dese gemelte fortresse bescheijden haerl : Comp1" gerechtel: door desselffs Raedt affgevraegt sijnde, off Juriaen Rode van Lubecq quartiermr mede alhier sijn dienst cc 394 from Kobben Island, had not been at the house of Surgeon eth Jime Matthys Witsma and whether at that time there was not a certain Jan Danielsen van Veurne there, surnamed the " Doctor," at present a prisoner, also whether they had heard, seen, or understood that Juriaen Rode had, amongst others, asked said Jan Daniels: what reason he had to libel him so shamefully behind his back, and whether the Doctor did not say, if I am again ordered to go to the island and ground down so much in flaying seals, as they did before, I will first bowl over one or two or they shall do it to me ; — declare that they had not heard and had no knowledge of the same. 14th July. July 14th. — The undersigned declares that 3resterday afternoon coming into the redoubt from the Groufslhm he had found Willem Huytjens very drunk, and having asked him what had made him so intoxicated, he had replied that Pieter Borgers had made him a present of 5 or 6 pipes of tobacco, which had made him drunk. Further, at night when Van Harwarden also arrived at the redoubt Fagels asked him whether he had given any liquor to Huytjens, to which he said " No." Upon this witness and said Van Harwarden at once proceeded to the powder room to look at the things of the 395 waernemende lestelijck van't Dassen Eijlandt, wederom met 't 1654 galijot de Rode Yos gecotnen sijnde, niet en is gecomen ten huiise Ifr "If J-J.1_ * * TTT« J y~w* • J 0671 van M . Matthijs ^ Witsma, opper Chierurgijn alhier, ende off doen ter tijt ten huijse voors : niet mede was, eenen Jan Daniels : van Veurne, in de wandelingh toegenaampt den doctor, Jegen- woordich 'a heeren gevangen, ende dat de voors : comparanten niet hebben gehoort, gesien, of te verstaen dat Juriaen Bode den voorn : Jan Daniels : van Veurne onder andere vragende wat redenen hij haddo om hem soo groffel : ende schandelijck achter rugge te sohelden, ende daerop den gemelten doctor tegen hem quartierm : niet en seijde soo ick wederom werde gecommandeert om nae 't eijlandt te gaen ende aldaer soo geprest worde aen't robben villen als sij mij voor desen hebben gedaen soo sal ick eerst een ofte twee op't oor nemen ofte sij sullen 't mij doen. Verclaren sij comparanten sulcx niet gehoort, noehte geen kennisse van te hebben. Aldus gedaen in't fort de Goede Hoope ten dage ende jare als boven, ter presentie van d' onderges : Eaedts persoonen, die dese nevens d' voorn : comparanten ende mij gesubstitueerde secret aris hebben onderteijckent. JAN JANSEN, van Naerden. CORNELTS ULTDRICKSEN GERDIS. No, 22. Op huijden den 14en Julij 1654compareerden voor mij secretaris Hen Juli. 