De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
iLgypte, eenmaal het moederland van alle befchaving, wijsheid en wetenfchap, thans alleen belangrijk voor oudheidminnaars door de gedenkftukken der allervroegfte gcfchiedenis van den raenfchelijken geest, wordt bij de Turken en ^raUeren Misr genaamd, naar misr aim, den zoon van cpAM, gelijk men wil. Die land, aan de noordoostkust van y^frica gelegen, is ten noorden door de Middellandfche zee , ten oosten door de Roode zee, ten zuiden door I^ubii en Abysfinie, en ten westen door Barbarye bepaald , wordende in de lengte doorfneden door den Nyl, die, in Neder- Egyp. T— iMl'Wr fi E G Y P T E. 183 lalle :hans naars egfte ;esc, Misr van n de i ten ten door door ngte 'der- gyp- Egypte vooral, tiisfchcn twee bergketenen vloeit. Dit gedeelte van Egypte is het noordelijke; hct ziiidelijke wordt Opper- Egypts gcnoemd en is het oude Thebais^ hoogstmerkwaardig door de oudheden van het vermaaide Tlieben , welks grootheid en rijkdotn nog verwondering wekt, door de grootfche overblijfzcls van deszelfs tem- pels, paleizen, zuilen en beelden. De luchtftreek van dit land is zoo warm, dat het in Louwmaand niet zelden heeter is, dan bij ons in de Hondsdagen Ct), en dat men in Zomerniaand dikwijls eene hitte gevoelt , als ware men voor den mond van cenen gloeijenden oven geplaatSt , zijnde dan zelfs des nachts het ijzer bij de aanra- king zoo heet , als men het in Frankryk in dezelfde hondsdagen op den middag voelt aan de zon blootgefteld (2). Deze fchier ondragelijke hitte, die twee Fran- fche krijgslieden van zich zqIvq deed val- len (3) , heeft wel veel minder in Neder. , dan Co Denon Reize mar Opper- en Nedet' EgHpte. Amfl. bij j. all art 1804. D. II. bi. »54. (a) Denon D. ir. bl. 304. (3) Denon D. IIF. bl. 8. M 4 I !-. I: ( ; ■••H f Vjllj ■^fe^ r i«4 E G Y P T E. dan in Opper-Egypte plaats, maar is toch daar ook van Lenteniaand tot Slachtmaand toe des morgens ten negen uren reeds voor den Europeh'r lastig , zijndc de lucht dat ganfche jaargetij door zoo drukkend als heet en den herael onbewolkt. Het falpe- terachtige der lucht brengt dcs nachts en in den vroegen morgen eene aangename verkoeling voort, dte zelfs wel eens tot koude overgaat en den Europeer naar vuur doet verlangen ; eene koude €chter, die meer naar de koelte gelijkt, welke onze Bloeimaand vergezelt, dan naar onze Wintermaand, zijnde bagel en fneeuw verfchijnzels, welk menig E^ptenaar van Vijftig jaar niramer heeft gezien (i). Men verdeek bier het jaar flechts in twee ge- tijden , het koele en heete , of ook bet vochtige en drooge. In bet laatfte regent het nimraer , in bet eerfte zelfs flechts in geringe mate ; de eerfte regendroppelen rrekken daarom ook de menfchen uit hunne ^lui- (i) VoLNEY Rcize door Syrie en Egjpte, D. I. bl. 54—69. liENON D. II. bl. 37. Po- cocKE Befchiijving van het Oosteii. Doek IV. ■jat^ ^ t 0 Y T r E. >«f5 hulzen tot algemeen gejulch, hetwelk den naam van God dankbaar uitroept. Het wa- ter door den grond ingezogen bij de over- ftrooming van den iVy/, en de daauw , die in de zomernacliten valt , vergoeden een gemis, hetwelk ons eene onbcftaanbaarheid zou fchijnen. De wind heeft hier ook zijnen vastgezetten tijd ; bij de nadering der zon gaat hij uit liet zuiden in het noorden over en biijft 'er met geringe afwijking ten oos- ten often westen ftaan; met de herfstevc- ning neenithij het oosien in; de winter- maanden behouden hem in het zuiden, en tegen de nachtevening der lente fchiet hij wederom door het westen in het noorden op. Wanneer hij uit het zuidwesten waait, heeft hij eene zeer verfchrikkelijke uitwer- king, de lucht wordt duister, de zon ver- liest haren gloed en wordt eene paarfche fchijf, een graauw llof bezwangert den dampkriog, de warmte wordt, bij de min- fte duurzaamheid , a! ondragelijker , de adem^ halmg wordt raoeijelijk , de huid ver- fchroeit, manner, ijzer en water worden warm, fchoon de zon niet doorfchijnc, planten en kruiden verdorren , en de M 5 dooj ,,i I. I I 1 1'. iB6 E G Y P T E. dood der verfHkking wordt ceniglijk one- wckcn , door zich fchuil te houden in hui- zen of tenten , neder te dalen in gegrave- ne putten , of zich op den grond wer- pcnde dien vergifdgende ofliever heeten wind over zich henen te laten gaan. Ge- meenlijk duurt deze wind drie dagen ; ge- vaarlijkst 2ijn zljne aanrukkingen , boveti- al voor volbloedige of vcrmoeide men- fchcn (i). De grond van Egypte is eene bedding van witten en zachien kalkachtigen (leen met fchelpen vermengd , zoo als men ze in de twee naburige zeeen vindt, zljnde room ovcrdcktmet een menigte zand,behalve ter plaaife, waar de jaarlijkfche overftrooniing een zwartachtig, lijmig en kleijachtig flib op de oevers der rivier heeft achtergeUten. Overal is de grond met zout bezwangerd; op fommige plaatfen vindt men marmer en granicfteen , elders ook ferpendjnfteen ; ook vindt men wel eens fmaragden en ge- waagden de Ouden van kopererts. Langs de CO VoLNEv D. I. bl. 54—59. Demon D. H. bl. 304. PococKE B. IV. il. 6» WgCJf j^MIt-^ tVlWKtt-»WW^» fi G Y P T E. 187 de kiist der zee vindt men foutmljnen, voor gansch Egypte genoegzaara Ci> De Nyl is de bron van vruchtbaarheid , rijkdom en oorfpronkelljke befchaving des lands , en daarom wcleer als eene Godheid vcrcerd, en nog Heeds heilig, gewijd, ge- zegend genoerad. Deszelfs water is echter onoogelijk van kleur , onzuiver door nijk en walgchelijk bij den minften ftilftand in den zonnegloed door ftank en gewormte , weshalve men hec zorgvuldig laat bezin- ken of doorzijgen en 00k wel met welrie- kende toevoegzels herftelt. De ophooping van deszelfs flijk bij den uitloop der rivier bragt de Delta voort , het voortreflijkfte gedeelte van Neder-Egypte. De Jaarlijk- fche overftrooraing der rivier vangt na de helft van Zomermaand aan , neemt onge- voelig toe en duurt drie raaanden lang, al- vorens het water binnen de gewone bed- ding temgkeen (a). In de woestijnen of op (0 VOLNEY D. I. bl. 13—15. DeNOM D. ir. bl. 13 2. Browne Jleizc vaar Africa iii l7pa— 1798. D. I. bl. pi, 6$. (2) VOLNEY D. I. bl. 17. POCOCKE It IV. II. 7. Denon D, I. bl. lao. I t^^ w: . fit n If I oil- r 1 I 'i«8 EGYPT E. op den onbcbouwdcn en oobcbouwbartt grond van Eg^jpte wordcn enkclde fontei- nen gevonden ; dezelve zljn evenwel niec alien bruikbaar voor de menfchen (0; de ftilftaande wateren inzonderheid worden in d«e gewesten alora brak bevonden (a). De Efiyptifche grond is , door deszeifi jaarlljkfche overftrooraing , niet voordeeiig voor het planienrijk, fchoon allervrucht- baarst voor hetgwan, waardoor die land cenc der koornfchuren plage te zijn van het Romcwfche Rijk , geUjk hec zulks nog is voor alle westelijke deelen van hee geluk- kig Arable. Nergens vinde men eenige bofchaadje, al hee geboomee worde in tui- nen aangekweeke en fchijnt van uitland- fche afkomsc, bchalve de Dumez of Fa- rads vijg, wiens hout, toe doodHisten ge- bruikt, de eeuwen verduurd heeft nevens de gebalfemde lijken, die 'er de Ouden inleg- dcn, alsraedede dadel of palmboom, wiens base toe allerlei eouwwerk , wiens bladen tot matrasfen en vlechewerk, wiens twijgen tot vogelliouwen en pakmanden, \yienihowt tot bin* (0 Demon a II, bl. ip/. , , (2) Browne D. I. bJ. i7q. ' ' '* K C Y P T E. i8p binten en balken , wicns vrucht totverwar- ming en verftetkin^ dcr maag diensibaar isC i ); en de Doem • pilmhoom o{ Docm van T/te- baity die zlch in vcrfchcidcnc takkcn van acht tot vijftien in getal ultbrcidt, enzijne houtachtige vrucht bij irosfen aan hct cin- do der hoofdtakken in ruige bosfen draagt , die bet loof van dezen boom uitmaken. Deszelfs driehoekige vrucht hecft de groot- te van een ei , wier ecrfte bekleedzel een honigzoet fap is ; onder hetzelve is eene dradige bast, die zulk eene hardheid aan- neemt , dat men 'er koralen van raaakt, die gepolljst worden (O. De gom, on- der den naam van Arahifehe bekend, wordt ook hier door eetie infnijding in den Egyptifchen doom met welriekende goud- gele Woemknoppen getrokken (3). Het gevogelte is veelvuldiger, dan men het zou verwachten op eenen zoo kalen grond. De zwaluw en het vliegenvan- gertje hebben hier hare bijzondere foort. Siruis- (i) PococRE B. IV. H. 8, "■ CO PococKE B. V. H. 18. Demon D. II. b!. 9. (3) Denok D, I. bl. 454. I ^ I : i t90 E G Y P T E. Struisvogels , gieren, arenden , /^«-vo« gels, tot het geflacht der kranen behoo- rende, oijevaars, uilen , kwakkels, gan- zen, eendvogels, patrijzen, vijgeneters en duiven bo venal zijn aan Egypte eigen (i). De iVy/ is vischriik in geHachten , die voor de Europeers vreemd zijn, behalve alleen de aal en barbeel : hare oevers zijn echter verfchrikkelijk door de krokodil, fomiijds veertig voetcn groot , kwaadaardig van na- tuur en tegen vijandelijk wapeniuig door ondoorboorbare fchubben gedekt , doch met dat alles door het Franfche krijgs- volk min gevarelijk dan verfchrikkelijk be- vonden (i). Het iVy/-paard fchijnt zelden uit de al- leropperfte deelcn van Egspte af te komen; de tijger, de hajena en de leeuw worden even aeldzaam in de nabijheid der ganfche rivier gevonden. De kernels en droramedarisfen , de paarden en ezels , de gazellen en vos- fen, de buffels en runderen zijn zeer tal- rijk. (0 PococKE B. IV. H. 5. Denon D. III. bl. <;a. (2) PococKE B. IV. H. 7. Denon D. II. bl. 261—264. Browne D, I. bl. loi^ '^M'nweaiiKirA w* asRsris. '•'*"""'*^"-''«»*iiH^ i^mmm^am^imm 9 Ibis - vo« nen behoo* 'kels, gan- jeneters en Jigen CO. :hten , die balvealleen zijn echter , fomtijds lig van na- ituig door kc, doch he krijgs- kkelijk be- uic de al- e komen ; irden even the rivier edarisfen , I en vos- 2eer tal- rijk. lENON D. ON D. 11. 01, E G y P T E. ipi rtjk. De eerften dezer dieren zijn voor het dirre zand als gefchapen, de paarden fraaien mak, de czels grooc en fchoon, de runders kloek en rood met zeer korte horens, de gazellen de fchoonften van hun veelfoortige geflacht (i). Sprinkhanen van rosverwige kleur met zwarte vlekken, woest , fterk en moeilijk te vangen , zijn de geefel der vruchtbare velden, welke zij als in flagorde overtrek- ken met eene zoo groote menigte , dat der- zelver gezamelijke opiogt het drijven van cene wolk fchijnt (2). Egypte heeft het minsi van alle landen, die aan veelvuldige overweldigingen van onderfcheidene volkeren hebben blootge- Jlaan, deszelfs oorfpronkelijke bewoners onvermengd gehouden. Zints drie en twlutig eeuwen onder Perjisch ^ Mace- donisch , Grieksch , Romeinsch , Ara- hisch , Georgisch, Tartaarsch en Turksch oppergezag, is het te verwonderen, dat men flechts vier voornarae geflach- ten CO PococKE B.IV. H.p. Demon O. II. bl. 104, 283. D. I. bl. 242. (2) Demon D. II. bl. 278. . i i I.. fill? ipx E G Y P T E. flachten kan onderfcheiden in de tegeh-' woordige bewoners van dit land. Fkt eerfte en talrijkfte is dac der Arahieren, in Fellahs of Landbouwers , die 'er zich in 640 van onze jaartelling nederzetteden , -^ mWestelijke o^ Barbaryfche , die handwerk met landbouw vereenigen , — en in Bedouins of JFoestijniers onderfcheiden, die onder hunne tenten een trekkend leven leiden en in eeuwigen krijg zijn met hunne huis- zittende landgenooten. Het tweede ge- flacht isdat der Kopten^ de eigenJijke af* ftammelingen van dat volk , hetwelk door de Arabieren overweldigd werd , maar zelf een mengzei was van oorfpronkelijke Egyp- tenaars met Perfianen en Grieken , die dit land zoo lang in bezit hadden. Het derde geflacht is dat der Turken^ hetwelk zich echter minder verfpreid heeft en zich ceniglijk binnen Kairo bevindt , alwaar het de kunften oefent en de krijgsambten be- kleedt. Het vierde eindelijk is dat der MameMkefiy van den Caucafus afkomftig, die de kruisvaarders *er in de dertiende eeuw vonden , en die zich , na eene onder- werping van derde halve eeuw aan de Turken , weder hebben weten te herftellen toi / 1 "^?>"m'- T EGYPT 111 J93 tot in het beheer zelfs van allc regerings- posten (i). De Arabieren hebben leven- dige en fprekende gelaatstrekkcn, ingczon- kcne doch vurige oogen , dunne lippen, fraaije tanden, gefpierde arraen, maar zijn over het geheel meer rap, dan fchoon, meer fterk, dan regelmatig (a). De kleur der Kopten is, even als die der Arahieren^ vuil bruin. Zij hebben, volgens den on en voLNEY, platte voorhoofden, wolMg haar, kleine en aan de hoeken uitpuilen- de oogen, dikke wangen, platte neuzen, groote monden , dikke lippen ; en zljn in de oogen van den laatstgenoemden ken- nelijke gedenkteekenen van derzelver Ne- gtfr-afkomst (3). Browne daartegeo zegt uitdrukkelijk: „ zonder voor het ove- rige naar JSegers te gelijken , hebben zij zeer zwarte oogen en dikmaals gekruld haar, minder even we), dan men het fora- tijds bij de Europeb'rs ziet ; in het aJgemeen heb- (1) VoLNEY D. I. bl. 70 — 93. (2) Denon D. r. bl. 153 — KJ4. (3) VuLNEY D. I. bl. 77— i>a. Denon D. I bl. 154, 155. VI. DfiEL. N ^ i. , 'i \\ n u ifT i: !i 11 II r* !P4 E G Y P T E. liebben zij ecnen nrcndsneus en vrij zelc!- znam dikke lippenCi)." Bij deze wijd nic- eenloopcnde bcrchiijviiigcn komen do af- beeldini;en te ftade , vvelke denon van vijf Kopten heeft gcgevcn en waarvan wlj 'cr cene voor onze afbeelding liebben over- genonien. In gecne derzclven ishet eigen- lijkc A^^rcr-gclaat, gelijk denon in bun ook flcclirs eene foort van taankleurigc Niibie'rs zag, voltj;ends zijn eigen oordcel gehecl nict gclijkende naar do Ncgers van de westkust van /Ifrlca (2). Volney zelf kwam ecrst op dit dcnkbceld bij hec zien van de vermaarde Sphinks , maar die door den tijd te veel aan den nous hcefc geledcn en alzins te grofvan kunstwcrk is, om tot zekercn grondflag der bcoo deeiing van hec KoptlJ'che gelaat te llrekken (3). De- (1) p. ROWNE D. I. bl. 110, (2) Denon D. [. PI. XII, bf. 154. Vergef. met bl. 16 1. D. IIF. !>'. 131, 13a. (lij vund editer in alie de nienfchcnbeelden bij da F.gyptS' tiaars ecu zeker Jfiichinsc'i g*;hcel , wnarvan hem het Nrgfi- -s,Qhn hot uitL-rtte en inijfchien het oor- fpronkeiiike fchien. Denon D. 11. bl. 63, 64. (3) Denon D. I. PI. XV. bl. coS. Vol- KEV worut opzettelijii wcdcrlegd door eroviTne. D, I. bl, S52— 265, *^^g*feini>ifrjg#iii(a*^^iisaiai;;g^-ta^^ A E G Y I» T E. 195 '^m Denon fchrijfc voorts weinig beva'lig- hcid toe aan de geftalte dcr Kopten , we* gciis hunue kronime en kuitelooze beenen met phutc teenen. De Tiirken onderfchci- dcn zich door zware oogledcn , dikken neiis , Iraaljen mond en lippen , langen zvvartcn baard , min tanige kleur , vettcn hals en ftijve loomheld; tcrwljl diC Mame- lukken aan hun blonde haar bijzondcr ken- nclijk zijn CO* Dc Egyptifche vronwen zijn over hct a!- gemcen klcin, doch welgemaakt. Die van lioo;i;en rang zorgen bijzonder voor de blankheid der huid , die ncvens de zwaar- lijvighcid voor een hoofdvereischte der fchoonheid wordc gchoiiden. De Kopti- fclte vrouwen vooral liebben een innemend voorkomen, groote zwarte oogen en zijn welgemaakt. Van de JSIamdukfche vrou- wen is de grooiftc onhef, maar derzelver aanfchonwing mag minder gebeuren en de fmaak AcvTurken voor vrouwelijke fchoon- heid fchijnt te veel bepaald tot bet bJanke en poefelige aileen , cm op dcrzclver oor- deel CO Oemon n. r. bj. 157,203. nRovv^E D. I. bl, t I 0 — 1 I J. N 2 1^ iH; . i Ip5 E G Y P T E. deel veilig af te gaan (i). De vrouwen van lageren ftand fchijncn minder bekore- Jijkhedcn dan welgeftelde ledet?, te heb- ben en nicer zwierig dan dartel in voorko- men te zijn ; derzelver boezem hangt bij gevorderden leeftijd zvvaar en lang ; derzel- ver kleur is tanig en dof; zij fchilderen zich de oogleden en de kin , zonder daar- door veel in aanvalligheid te winnen y maar munten uit door eenen ongedwongcn en vasten tred (i). Reeds met het veertiende of vijftiende jaar treden zij in het huwelijk , doch met het twintigfte zijn cok hare be- korelijkheden al aan het wijkenCs). De bevolking van Egypte is niet jaist op te makcn , wijl dezelve voor een grooc gedc'clte geene vaste woonplaats heefc en gaarne het donrdringend cog ecner onder- drukke;,de regering ontwijkt : daar men echter het geral dcr fteden en dorpen niet liooger dan drie en twintig honderd kan brcngcn en men voor eike plaats , door el- kan- (i) Browne D. I. bl. lop, no. Vol- WEY D. 1. b!. 103 , 104. (2) Den ON D. I, bl. 165, 166, (3) I5R0WNE D. I. bl. lop. :*aSB""^" E G Y P T E. »97 kanderen gerekend, niet meer dan duizcnd zielen mag ftellen , moet de geheelc bevol- king op zijn hoogsc twee en eenc halve millioen zielen bedragen , hetwclk eene zeer zwakke bevolking te achcen is , wan- neer men niet flechts aan de eon en tvvintig tig honderd vierkanie mijlen bebouwbaren grond van Eg-^jpte denkt , niaar daarbij voor- al in aanmerking neemt, dat deze landen nimmer ledig liggen en alle vruchtbaar zijn (i). Opmerkelijk zijn ook de ongemakken en ziekten, die aan dit land bijzonder eigcn fchijnen. In bet oog vallcnd en aandoene- lijk is inzonderhcid de veelvuldige biind- heid en de Jgemeenheid van ooggebre- ken, weike worden toegefchreven aan de fchadelijke gefteldheid der lucht , vooral in de nabijheid der zon, en aan bet zwaar dekken van het kaal gefchoren hoofd, waardoor hetzelve tot de voorname zweet- plaats van het ligchaam gemaakt wordt, werwaarts dan ook alle fcherpe ftofFcn uic het ligchaam opklimmen, die uit onguur voed- (l) VOLNEY D. r. bl. 22^—228. B R 0 W- MB D. I. bl. ti I , I la. N 3 % f OMBH 198 E G Y P T E. i vacdzcl bij her gcmecn rljlcolijlc wonkn gcborcii ; wnarna de vatbaarhcid voor ziii- kingcn op de 00 ;en als eene erfkwaal op de kinderen fchijnt over te gaan. Vcle blindcn hchbcn cchter hoc gcz'gc in de kin- derziekte vcrloren , die zcer verkeerd wordt behandcid en door de bijgeloovige moedcrs toegcfchrcvcn aan hct kwaadanrdig aanzien van eenen nijdigcn toovcnnar, waar- tcgen de laliswnns van klcinc lapjos roode ftnf, tnkjes koraal of llulijcs gc:cl gins hct gelaat dcr klcinen nict hcbbcn kunnen be- vciligcn. Aan beroovering, fclirik of on- reinheid fclirijvcn de Egypteriarirs al mcde die zifkte toe, wclkc de ontuchc ftrafc Zij is in de groote flcdcn algcniccn ,vaitzcer bc- zwrifcliik re genezen, doch fchijnt wcgcnsdc natiireUike uif\varcrairgald:,ar min kwaadaar- dig, zoo dat men tachtig jarigc mans met dit fmcc bezoedcid aantreft , hctwelk ech- ter voorde kindeis, die hetzelvc terwercld brcngcn, zeer noodlottig hcvonden wordt. Ceheel bijzondcr cigcn is hior een uitHag van do liui.I , die gcregeld rict hec begin van Ilooi.iiaand hct ligchaam met vurige puisrcn bcdcl-t en aan het gebruik van het nicuwe A'j/- water wordt tocgtfchrevcn , jnaar kyy E G Y P T E. 199 maar eene zuivere ofJrijving van bctlorvcno vochtcn is. l)e algomeenheiil van warer- brciikcn woi\lc gcweten aan het oHinatig gebruik van vvarmc back'n en van die. Met het voorjaar vvorJcn dc Egyptcnanrs door kwaadaarJige koortzen aangotast, wier bc- finctlijkhcid vccl gcmeenlchap mec de pest hcefc , die bljzonder landeigen aan Egypte geiicht wordt en echter dcrvvaarts cenij^lijk overgcbragt fchijnt tc worden iiit Conjhiii' titwpolen; zij heerscift voornaiTjolijk in don winter, die /acht en vociitig is, en ver- dwijnc voor den zoincr , wicns drougc Warnuc alle verroctiiig vvccrt (i). Met karakter der E^yptenrutrs is niec min vcrfcliilJcnd, dan bun uiccrlijk gehuit, bij zoo vcelvuldige vermenging van volhe- ren. In het algemcen wordc hetzelve va I- zig genoemd en ais zoodanig toegefcbrovcn aan de lustbenemende wannte der 1uc!k- ftreek. Men fchrijft bun 00k vccl lisr, achtcrdocht en wangunst toe, als gcbre'rcn uic ondcrdrukking van vreeindc overv/cldl- gers geborcn : hunne herbergzaamhcid ech- ter houdt alle de regten der gastvrijheid hci- (1) VoLNEy D, I. bl. 225 — 247, N 4 : 1 \ \ 1 I i r* * \ m aoo E G Y P T E. heilig, weike zlj van de ^rabieren fchij. nen avcrgenomen te hebbcn. Dezen nog- tans zljn zeer roofzuchtlg en makcn de min beboiiwde ftreken onvcilfg. De Zen- delingen van bet Turkfche hof zijn door- gaans heerschzuchtig (i) ; de Mameluk- hen vrolijk en onbczonncn, doch tevens geldglerig en knevelend (a^ ; dc uiter- ile argwaan tcgen den vreemdeling be- keerscht alien (3); tegen den vijand inte- gendeel fchijnen zlj geenen bijzondcrcn wrok te votden na noch in den krijg (4;. De minnenijd vervoert bun tot moorddadi- ge woedc (5). In fpijs en drank zijn zij maiig. De bewoners der Delta beminncn de gezeiligheid raeer , dan de overigen. Allen ftaan zij voor zeer (lechte betalers hunner fchulden te boek (jS} , en de roove- rijen (1) PococKE B. IV. H. 5. Denon D. I. bl. ai3— ai5. Browne D. I. bl. 5a. (,2) Browne D. I. bl. 78, 79. Cs) NiEBUHR Reize naar Arabie D. I. bf. 47. (4) Denon D. I, bl, 180. (5) Denon D. I. bl. 80—82. (6) Denon D. I. bl. loi en 340. Po- cocnE B. IV. H. 5. E G Y P T E. aoi Po- rijcn op den Nyt zljn )o al^^cmeen , Jat de uiterlle waakzaamheid naauwchjks de fchccpvaart bcveiligt (j). De Egypti/c/te klceding heefc zeer vcel ovcrecnkomst met de Turkjche^ die vooral in den voornamen en middenfhnd gcvolgd wordt. De mans dragen ecn hcmbd, zon- der boord of kraag en ondcr hctzclve eca linncn ondcrbrock met linnen kousfen en dunne lederen zokken aan de voeten ; voorts ccnen langen rooden overbroek met gele lederen kousfen 'er aan vast , op wclken zij in hiiis gewoon zljn te gaan , doch waar- bij zij op ftraat roode pantotFcls zonder hielen voegen ; bet boyenlijf is verder met meer dan een klecd met naauwe mou- wen gedckt , en met eenen gordel omge- ven , over welk alles een ruim gewaad komt met zeer wijde mouwen , bet gcen fchier op de voeten hnngt. De voet- en hoofddekzels kenraerken de ftanden en ran- gen ; de Turken alleen dragen geele pantof- fels en de Franken of Europejche C/triste- nen, die zich aldaar bevinden; de Kopten hebben ze rood, de Joden blaauw. Vier en (i) NiBBUHR D. r. bl. 5<f, N 5 ;• ', a! SOS E G Y P T E. en vecrtig ondcrfclicicicne hoordtlckzels heofr Nin BuiiR afgobccid, die alien vcr* fchillondc llanJcn en rangcn bij dc A^y/)- teraarSj in naarvolgin^ dcr Tiirken^ aan- lUiidon. Vtioral dc hoolilvvrc^ng omlcr- fchcidt dc Titrken van dc Ko[)ten en Am- biereu ; dc ccrllen allcen diaLi;cn die wic» dc andcren met wittc of blaauwc flrcpcn; Jict f^emccn hceft in hoc gehcci gccnc lioofd- wrong om dc niiits , die zij van grof wit katocn ol' van gcic of rooJc wollcn ftof • dragon. In allc gcvailcn blijfc dc grocnc kiciir bij klocdcnlragt hct lioogc voorregc dcr DIahomeddncH (i). Dc klecding dcr vroiiwcn verfchilt nict vcci van die dcr inanncn, allcen zijn dc mccsten barer on- dcrklcedcren en ook hare brocken van zijde; alien zijn zlj cchtcr korter dan die dcr mans, bebalve haar opperkleed, wclks moinvcn haar tot over dc handen hangr. Op geen gedeelte barer klecding llellen de Egyptifc/ic vrouwen mcer waarde, dan op den dock , dien zij voor hct aangczigt dragen van ondcr de oogcn en over den neus , en zoxu (0 POCOCKE B. IV. II. 5. NiEBUIIR D. I. bl, 152 — i5 7. T^ » EGYPT E. 3<?3 ioncler wolkcn zlj zich niitimcr nan vrccnvlc mans latcn zicn ; vcnnsclu /oiulor .lo 'cn dock gc!iriiil;cii zij al , wat Heches dioiien k:\ m dcszclfs phats, al zoiulcn zij dcii coni;;cti Cchaamdoclv, die Iv.nr in hcc bad del;r,djnr- toe bczi^;;cn , gclijii Mr: n una zcif zicli niccrinulcn door gchccl naakte bocrcnnicis- jes uit ovcrmaac van nicuw.sTicriglieid zag te gcmoct loopon , die cchtcr nimmcr vcr- getcn InuUlen, hct gclaat ic bcdckkcn. Vc- Icrlci fieraad vvordt aan ooren , hooj'd cti liaar godragcn; tot in don ncns zoo wel , als cm dc anncn cn bccnen wordcn fraaije ringcn bij fommigcn gchangcn; aan dc lip- pen en dc kin , tusfchcn dc bor.^t cn op hct bcncdcniijf, hcbbcn Tatoi/erhgeri \^]x\ts, van zwartc of blaauwc huulverficrfcis; do hanJcn cn voctcn creol cn de naircls rood te vcrv;cn wordt inzondcihcid cene onwc- dcrftandciijicc bLkorciijkiicid geacht. Al Je- zc praal is hct bijzonder cigcne dcr vrou- wen , waarvan dc mans zich fh-en;'- ont- houdcn.die, wannccrzij zich war optooijcn vviiicn, hun finaak ten roon fprcidcn aan hct paurdcntuig, hetwelk dan met allcrlei Zilvcren ol' verzilverd pronkwerkis vcrnjkt. Van ai het haar des hoofJs, hetwelk bij de S04 E G Y P T E. m "k. § 'K ! 'i s hI de vrouwen met velerleije kostbaarheid behangen en beftoken is , wordt bij de mans flechts eene viok midden op bet hoofd bewaard, terwijl bet overige gansch kaal gefchoren wordt ; eene klcine roode muts bedekt die enkelde vlok , waarover voorts de tulband wordt gedragen CO- De kinders loopen in de open lucht fchicr geheel raakt (2). De Kopten zoo wel als de Ttfrken ont- hoiiden zich van zwijnenvleesch ; 00k cec bet gemeen alleen bet vleesch van bufFels. In bet beete jaargeiijde vooral gebruiken de Egyptenaars flechts peulvrucbten , moes- kruiden en ook viscb ; de rijst wordt als €en voorwerp van weelde befchouvvd. Uijen daartegen is de algenieenfte fpijs bij alle rangen en ftanden Cs). Uit de Mats, gierst, garst en rijst trekken zij gegesten drank, aangenaam van fmaak en belder van kleur , doch in den beeten tljd flecbts eenen dag goed biijvende. Zij bebben ook nog eenen (i) PococKE B. IV. a 5. NiEBum D, I. bl. 158, I;)i>. (a) Browne D. I. bl. 115. O) Browne D. I. bl. 202. '**^^'>i^«>M^2$^m^mmm^mmi^aivs^m '^1 ■«? E. kostbaarheid wordt bij de dden op bet verige gansch kicine roode k , waarover edragen CO* I lucht fchicr Turk en ont- ch ; ook cec I van bufFels. al gebruiken chten,moes- J3t wordt als befchouvvd. tide fpijs bij ^it de Mats, zij gegesren n helder van lechts eenen en ook nog eenen *JlEBUH» D, E G Y P T E. 205 eenen dadeldrank en wijndrank uit kleine Corinthifche druiven gepersr. Water is de gewone drank , te huis komende drinken zij van hetzelve altijd eene ruime teug (i). De tafel is een rond of achtkanc bankje, waarop een groot koper blad gelegd wordt ter aanrigting der fpijs en kriiiderijen; rond- om dezen disch zet men zich neder mec kruizeling onder hct lijf geflagene beenen; de vingers van de regterhand dienen voor mes en vork. Na den maaldjd wordt kof- iij voorgediend. De Arableren fpreiden zich eene dierenhuid op den grond , rondora welke zij aanzitten , en bakken zich , zoo dikwijls zij eten , het brood tot ronde koe- ken. Men fpijzigt liefst in den morgen en in den avondftond cm beider koelte; huize- lijk zijnde eet men bij eene der vrouwen, die, hoe aanzienelijk ook, zelve de fpijs bereiden , en daartoe elk hare eigene keuken hcbben. De gastvrijheid der Ara- bleren vindt zich beledigd , wanneer de vreemdeling niets wil gebruiken van de fpijs en drank, die zij terftond aanbieden; met elkanders brood te eten is ook alle vijand- («) VOLNEY D. I. bl. 18, rp. iio6 E G Y P T E. IS ti viiandfthap veivocnd , wijl hetzclve nict Mm wordcn anngchodcn nocli aangcnomen ;5omlcr oprcgcc vergccflijkheid en vriend- fchap (i). , De grootfte verkwikking dcr Egypte- naars is hcc bad, bij wclks gebruik zij gc- wreven, allc Iiunne Icdcn geknakt, gewas- fchcn en gclloofd worden, en waarna zij zich in ccn iniii warm vcirrek op een rust- bed nedcrligt^cn , om in de allergemakke- lijkfte houding koffij en tabak te gcbriiiken en onder dac genot twee of drie uren te vcrtoeven (2). Men rookt den tabak uit zeer lange pij- pen , wier houtcn buizen fomtijds met zij- dcn flof of (\]n lakcn bekleed zijn , hctwc'k men, fn het Iicete jnargetijde, met water begiet, om de buis koel te iiouden en den rook zoo veeJ aangcnamer te maken. De kop of kerel van de pijp is vnn gebakken aardc. Men gebruikc ook de Ptn-fijche piip, met wclke men den rook door hot ■water haait; de jicmecne man maakt zich die van eenc kokosnoot , op wclke hij ecn (0 PococKE n. IV. JT. 5. (0 PococK* D. iV. IJ. 5. , !| *'^^^^^^'S^mi^m^muammm0msi T E G Y P T E. 20;' cen orbakken kop of ketel zet, wolks rie- ten llcel tot nabij den bodcm van den uit- geholdcn en half met water }j;evuldcn noot doorgaat ; door ccnc andcrc lniis,die niet in hcc water komt,"zuio;t men de bovenlucht in de noot wcg, wicr plaats dan gedurigingc- nonien wordt door de rook , die uit bet wa- ter opdijgt en allcraangenaamst door zijne koclte is. Dc weelde fchitterc bovenal in de fcof en bet kimstwerk dezer pi, pen, wier gebriiik nogwns zcer belemmerend is voor alien antk'r bcdrijf, zoo dat men een afzonderlijk drievoetje bebben nioet, cm haar op te laten rusten , wanneer men on- der bet rooken flcchts bet minftc bandwerk te vcrrijrcen liccfc (i). De vermaken van cen veelal ledic: pnand volk , wclks fmaak genoegzaam verfijnd is, zijn veeivuldig. De vcornamc Turken houdcn tweemaal ter week Ininne fteekfpe- len, gelijk aan die der oude riddertijden ; 00k oetcncn zij zich in bet boog fchieten , waarbij de eerzucbt door openbare gedenk- teckenen voor den overwinnaar geprikkeld wordt. CO NiEBUHR D. I, bl. 1(58, i6<). ( ♦ t i ^■1 .0' I ft m so8 E G Y P T E. wordt. Wanneer de Nyl hoog is , vcr- maakt men zich met fpelevaarten en klinkt het alom van feestgeluid, terwijl zich al- lerlei vuurwerk in de lucht vertoont. De dienaars der voornamen oefcnen zich in hec werpen van den knuppel; het gcmeen zclf heeft opcnbare wedftrijden in het worfte- len , knijppelen , klopvechten en andere ligchaamsoefeningen. Men heeft draaimo- lens, avontuurraderen , fchongels en derge- lijken voor bejaarden zoo wel als kinders. Daq;en lang zit men bij het fchaakfpel en damfpcl, hetwelk opeengeruit dock wordt opgezet ; men fpeelt ook het molenfpely den negenhoek en velcrlei werpfpel, meest- al cm de eer of het genoegen alleen. Het bikkelcn , bal flaaii en fpringen zijn de fpe- len en vermaken der kinders en jonge kna- pen. Des avonds beminnen dc bejaarde mans in bijzondere kofFijliuizcn onder hun- ne pjjp te zitten luisteren naar vertellers, zangers en fpeelliedcn , die zich op die plaatfcn om kostvvinning lacen vinden. Daar men zich echter , in eenig aanzien zijnde, fchamen zou, iet vp.n de toon- of danskunst te verltaan , zijn dQZQ kunflcn wei- Li.. E G Y P T E. ftoj) Wcinig gevorderd in Egypte ; men kcnt zelfs het gebruik der noten voor de eerfte niet. Evenwel fchijnt het gerpeel en ge- zang niet onbevallig, doch alle fpeeltui- gen en ftemmen latcn zich eentoonig lioo^ ren, hetwelk den Europeer^ aan zijne rij- ke zamenftemmingen , oplosfingen, vervan- gingen en tegenwcrkingcn in de toon- kunst gewoon, niet meer misliaagt, dan de Egyptenaar afkcerig blijfc van onze fraaist uicgevoerde toonvverken , die hem fteeds a!s ccn wild en onsangcnaam gc- fchreeuw in de ooren klinkcn, der ernst- haftighcia van eenen man onwaardig. De verfcheidenheid der (Irijk- . klop- en blaas- fpeeltuigen is aanmerkeiijker, dan derzel- ver volkomenheid: al het fnaartuig gelijkt wel , maar blijft zeer ver beneden, den cither en de viool ; het blaastuig nadert, maar op vcrren afftand , aan de fchalmeij, dwarsfluit en fagot; de groote trom, met gard en bal geflagen , de tamboerijn en doedelzak zijn de volkoraenfte , waarbij de bazuin of overgroote trompet , de luid- klinkende bekkens, de . fchelfluitende ruis- • • pijp en het zoogenaamde hakkebord nog VI. DEEL. 0 ygf. i ■ s l:* t mm SIO E G Y P T E. verder in aanmerking komen (i). Het danzen is eenlglijk der vrouwcn zaik, die zich in hetzelve niet alleen ocfenen , om aan de oogen dcr mans te behagen, raaar die ook ondcrling zlch hiermede als in wedftrijd vermaken , met geene minde- re vertooning van fchoonheid , praal en kunsrvArmogen , dan als of zij naar den prijs bij hare minnaais dongen. Dc mans verlustigen zicli bij hoogtijden en andere gelegenheden met het aanfchouwen van de kunsc der openbare danzcresfen , die in benden, flcchts van cenen fpeelman eneen paar oude vrouwen vergezeld , van de eene naar de andere plaats zwerven, ge- reed om overal te danzen voor Mahomeda* Ken en gehuwde Christenen , zijnde haar zulks voor het cog van ongehuwden onder de laatften ongeoorlofd. Het -Tiogt even- wel den Franfchen Krijgsbevelhebbers in Egypte gebeuren , deze Almehs , gelijk zij genoemd worden, in derzelver voile krachc te zien en daarbij op te merken, hoe wei- ' nig (0 NiEBUHR D. I. bl. 162—175. Brow- ne D. I, bl. 138, mmuHiSi I). Het zaik, die len , om £?n, maar le als in i minde- praal en naar den Do mans •n andere n van de , die in n eneen van de /en, ge- ihomeda- nde haar en onder gt even- ibbers in gelijk zij le krachc hoe wei- nig • Brow* E G Y P T E. a„ hig godsdienftlge gemoedsbezwaren vocg- den aan of omtrenc vrouwlieden , die den gemecnen krijgsraan zelven walgden door hare onbefcliofte dartelheid. Zij verfche- nen wel eerst in het gewone vrouwenge- waad mec eenbedektaangezfgtenlieten zich niet overreden , om het gelaat te ontbloo- ten , fchoon zij achteloos waren bij het Uitkomen barer geftalce:maareerlang verga- ten zij iets anders te vcrbergen voor i)ct on- befcheiden oog, en fchenen zeIfs,door het van tijd lottfjd vcrfchikken eenes losfen gor- dels, die met twee groote gespen praalde, hetzelve tot zich te willen trekken. Het ganfche opperkleed werd bij den dans afge- legd en daarna bleef ook het gelaat niet ver- borgen. Zij waren zeven in getal, doch dansten bij afwisfeling twee aan twee, ter- wijl de overigen zongen. De danzenden hadden kastanjetten aan de vingers, waar- ni«de zij de maat barer bewegingen aanga- ven. Grof en gccstcloos zijn ook de fchouw- fpelen , waarmede zich de Egyptenaars verniaken. De armoedige kleeding der too- neelfpelers wijst derzelver geringe bezol- diging aan. Zij zijn ook dienstvaardig methunne kunst aan elk huis, waar zij ge- roepen worden , en bchoeven flechts eenen hoek , om zich te verkleeden , zonder too- neelfcherm of valdoek noodig te hebben. NiEBUHR zageen hunner fpelen , waarbij een Stabler, wiens baard hem telkens ver- raadde, dc rol had van eene vrouw , die alle voorbijgaande vreemdelingen in hare tent noodigde, daarna van alles beroofde, (i) NiEnuHR D. I. bl. 175—179. Po- cocKE E. IV. IF. 5. Browne D. I. bl. 133, Denon D. I. bl. 173—175. D. III. bl. 82, = L *^j;x,_^ T rouwvolk hot een gecindlg- n ondra- aan, en zedeioos- Jtvvclk in m vindt fchouw- 'ptenaars der too- ;e bezol- stvaardig ar zij ge- ts eenen ider coo- hebben. , waarbij ;ens ver- iw , die in hare eroofde, en 'p. Po- bl. 133. )1. 83. E G Y P T E. tr en zevoorts dc tent deed uitkloppen. De Marionettcn zijn bij hun min ongevallig, door volkomene verberging , onderfchei- dene ftemverandcring en vaardige handgre- pcn van den fpeler , wiens poppen door- gaans elkandcrcn eerst deftiglijk begroeten, en daarna in twist gcraken , tot dat de ver- tooning met eene vechtpartij afloopt. Het fpel der fchaduwbeclden of der fchimmen is den Europe^r alleraanaootelijkst , wijl hlj zich in hetzelvc doorgaans befpoilljk «iet voorgefteld. Even zeer ergcrt hlj 2ich , wanneer hij bedelaars zich als gevan- genen van Maltha met groote ketenen ziet vertoonen en al zingende hoort verhalen , wat zij aldaar in flavernij geleden hebben. Met meer genoegen vindt hij hier de go- chelaars weder, en ontmoet hij bij de hon- den- en apen-dans , het onfchuldig ver- maak zijner kinderlijke jarcn , terwijl hij met verbazing een flangendans aanllaart op de raaac af van den troraflag (1). Geen volk kan voor vermaak alleen leveti en hoe groot ook de lediggang zij, de be- hoeften des levens en der befchaafde maat- fchap» (0 NiEsuna D. I. bl. 180—183, 03 '. n gtmm w fi4 E G Y P T E, t:;-- ■■' I II fchappij vooral vorderen veelvuldige werk' zaamheden. Met wordt alzoo tijd dor Egyp- tenaren ernftiger bezigheden gade te llaan en ze in hun bedrijf , handwcric, kunsten on wetenfchappen op te merken. De arbeid is den Egyptenaar geen lust, maar door- gaans groote last ; dezelve verlaat bij hem de gewone fleur nimmer en nooii lege hi) lich op verbetering toe van hot geen een- maal gevonden is. Afkeerig van al , wac hem zou lioodzaken over eind te ftaan bij 2ijn werk, zit hij als fchrijnwerker, fmid, timmerman , hoeffraid en nietzclaar. Slcches eene foort van gereedfchap gebruikende tot allerlei werk, zou zijne kunst verwonderlijk fchijnen , indien zij flechts in zijn werk uit- blonk (i). Men bouwt ongaarne en men herdelt het vervallenc nooit; de puin zslh van ecn ingeftort verblijf wordt niet ver- der gevoerd , dan volftrekt noodig is , om ruimte voor een nieuw huis te hebben, van waar men in den omtrek van alle fledeo niet flechts heuveltjes , maar ganfche ber- gen, aantreft van onvervoerden puin Ca> » Dal (i) VoLNET D. I. bl, rp5, 1^6, (3) DsNON D. I. bl. 315, f ■% E G Y P T E. «I5 Dat echter een min onderdrukkend oppcr- geza:; en mecr bemocdigend gebriiik der arbeidzamc handen de Egyptifche wcrklie- den fpoedig uit dien ftaat van lusteloosheid zou verheffen, oordeclde denon uit de vaardigheid , waarmedc zij de Franfche be- vclen gchoorzaamdcn , zoo dat hlj zelf daarna gedrongen wcrd , den Egyptenaar perzonelijk Juchtig en handig te noenien, en zich zelven te verwonderen over het geen hij al met zijne vingers en zijne voe- ten bij gebrek van ander gcreedfchap weec te doen , met hoogen lof tevens zijner vrlj- heid van alle eigenzinnigheid en zijnes on- vermoeijelijken gedulds (i). Deze aan- merking geldt inzonderheid omtrent de boeren , die voor de tafel hunner Heeren rijst en koorn maaijen, doch voor zich zel- ven flechts de Dura behouden, van wclke zij brood maken zonder gest en zonder fmaak ; welk brood , op een vuur van ge- droogde koe- en bnficlsmest gebakken , he- vens water en raaiwe uijen, het gehcele jaar door hun voedzel uitmaakt , gelukkig genoeg als zij 'er van tijd toe lijd wat ho- nig, (i) Denon D. IF. bl. 40. 04 1 'if ^1 ., h4 m kitf E G Y P T R. nig, kaas, zure inclk en dadols bij bcko- men en zlch op de fcestdagcn aan viccsch niogcn vcrgasten. Ilunnc ganfcho klccdinj^ bcrtaat in ccn grof blaauw linnen hcmbd en ccn zwartcn mantel van dun en grof dock. Bene hkenfchc routs met eene roodc wrong dekt hun hoofd ; armcn , bcencn en borst blijvcn naakt, de mcestcn dragen zclfs gee- ne broeken. Hunne woningen zijn aardcn hutten, vol rook, vochc en vuilnis en bo- vcnal vol kommer voor de plunderingen der zwcrvcndc ^rabieren. Van dezen toc- ftand vcrfcliillcn de geringc arbeiders in de fteden maar weinig, wicr fchamelc armoe- de te aanftootclijker affteekt bij de over* daad en pracht dcr vcrmogendcn (i). De merkwaardigdc wcrktulgcn in Egyp- te zijn die, welke ftrekkcn om den zegen der vruchtbare watcren van den Nyl aller- meest te verfpreiden en allerlangst te be- waren. Vclerleije fchcpraderen brengcn het water van lagere naar hoogcre plaat- fen, alwaar het door affchuttingen voor het wcgvloeijcn bevvaard wordt. In O/)- per-E^ypte zijn dczQlve min kunftig za- (0 VOLNEY D, I. bl. IS0-.IP5, i E G Y P T E. «'? mengcftcld , dan In JS'eder-Egypu ; do vcrdceling van het vatcr fchijni aUlaar echtcr met mccr ovcrlcg , dan wel alhicr gcmaakt tc zljn. Alio dzc waterwcrkcn wordcn door rosmolcns gedrevcn , even ols dc korenmolcns , zondcr dat men cr- gens water- of windmolens aantreft (i). Men ploegt en dorscht met osfen; hct gebruik van wagens en karrcn voor den landbouw kent men niet ; in plaats van fchop, vork of fpade bediont men zich in hct opnemen van moddcr, mesc of aardo van de beidc handen (3). Hoc bereiden van Salammoniak uit rocc van gebrande mcst van allcrhande dieren is zoo veel to opmcrkelijker by de Egyp- tenaars. Kieine meisjes verzamelen de mcst, die de kernels en ezcls op wcg laten vallen; deze mes: vvordc met korc ftroo, hetwelk van den dorschvlocr komt, vermengd en tot koeken gcmaakt die te- gen de zijdcn der huizen of tcjrcn de hcu- vels aan in de zon gedroogd worden. Hct root, (0 NiEDUHR D. I. hi. 141 — 146. De- mon D. I. bl. 319. Browne D. I. bl. iqo. (2) NiEBuiiR D. I. M. n6—i/^7, O5 ■■""'•'''■^^ik- 9l8 E G Y P T E. '1 ' 'f Toec, welk zich van het verbranden dezer mestturf aan de wanden der boeren hut- ten zet, wordc tot geringen prijs aan den jimmoniak - fabriek verkocht. Aldaar wordc het in glazen flesfen gedaan, en drie da- gen achter een in den oven geftookt, wanneer het begeerde zout den hals der flesfen vult (i). Niet min belangrijk is de eijerbroederi) door kunstwarmte. Dezelve gefchiedc alleen inde z^i koudere maanden, om dat inhec andere jaargetijde vele eijers bederven, en heeft ook eeniglijk te Kairo plaats, waar zich de Pacha zelf deze broedery toeei- gent, zoo dat elk, die eijers broedenwil, dezelven in zijne ovens brengt, alwaar ze door teekens onderfcheiden en bij uitleve- ring der Jciekens verantwoord worden. De ovens zijn gewelven van klei , in dezelven worden de eijers op planken naast elkan- der gelegd , zoo dat zij zich onderling niet aanraken. Vijf- of zesmaal daags worden zij zachtkens gefchud ; met den achtften dag ondcrfcheidc men reeds derzelver vrucht- CO NlEBUHR D. I. M. 147 I4J). Po- cociiji \\, V. W. 10, Bkowne D. I. bl. 131. %ii E. branden dezer • boeren hut- prijs aan den Aldaar wordc , en drie da- en geftookn , den hals der eijerbroederi) ifchiedc alleen )m dat in hec bederven, en plaats , waar oederq toeei- broeden wil , ;c, alwaar ze n bij uitleve- worden. De , in dezelven naast elkan- inderling niec laags worden den achtflen 3s derzelver vrucht- — I4j). Po- D. I. bl^ 12 1. E G Y P T E. aip vruchtbaarheid ; na twee en twintig da- gen vindt men de ledige doppen. Men zorgc voor de gelijkmatige warmte , die tegen het uitkomen der kiekens tot op den trap der dampkringswarmte verminderd wordt; voorts worden de kiekens in on- deraardfche hokken opgekweekt (i). Overvloed van fuikerriet in Egypte zoa de fuikerfabriek te Kairo in ftaat flellen, om gansch Konfiantinopolen van zuiker te voorzien, indien niec de geldvorderingen door de Regering dezen tak van nijver- heid te zQtv hadden onderdrukt. De Eg'^p^ iifche fuiker was wel eer zeer vast en wit van korrel , daarna is zij zeer fchaars en flecht geworden (2). Men maakc oak buskruid, maar zeer ruw C3). - Lijwaten, wollen en zijden ftoffenzijnde handwerken , waarmede de Egyptenaars niet alleen zich zelve kleeden , maar waarvan zij ook, wat ten minfte de eerstgenoem- den CO NiEBUHR D. I. bl. I4P— 15,. po. cociJE B. V. H. 10. Browne D. I. bl. lai, 133. (2) Browne D. I. bl. lao. (3) VoLNEY D. I. bl. 196. ■-**«*.-. ,ij.^ 220 E G Y P T E. il den betrefc, vcrzendlngen plegen te doen naar de Barbaryfche kust , door gansch Turkye, naar Italie en Frankryk. Onder het wollcn - handwerk behoorc het breed- geHreepte tapijcwerk tot kusfens voor Divam of Sofa's; de zijden (lofFen worden met bloemen en goudene draden opgeluis- terd en dienen zoo wel tot overtrekzels van kostbare Sofa's en peuliiwen , als toe kleeding , tooi en z.ikgebruik der vrouwen ; de facijnen en taffen fchijnen de minfte verdienften te hebben. — Het vlas wordt met geen wiel, maar aan een rokken uit de hand gefponnen, evenwel niet aan zulken fijnen draad als het Egyptischvhs vermaard gemaakt heeft in den ouden tijd (i). De oorfpronkelijke neiging der Turken tot den koophandel maakt van de gelukkige ligging van Egypte geen minder gebruik, dan zulks van oudtijds gefchiedde. Men heeft te Kairo fterk gebouwde , ruime, gemakkelijke en zindelljke magazijnen, waar de verkoopitigen in het groot worden gehoiiden, tervvijl men op de markten in het klein gerijf kan vinden , alwaar men ver- CO POCOCKE B. IV. II. 5. te doen r gansch Onder It breed- tis voor 1 worden opgeluis" Ttrekzels . als toe rouwen ; ; minde s wordc n uit de zulken ^ermaard 0- Turhen elukkige •ebruik , Men ruime , azijnen , worden kten in lar men ver- E G Y 1» T E. saf rerfcheidene rijen van winkels aantrefc met allerleije waren rijkelijk voorzien. Elk bijzonder koopbcdrijf heeft 'er zijne afzonderlijke wijk ; ook heeft men vele makelaars, die den kooper en verkooper even vaardig dienen. Van de iiirgaande waren is het ruwe leder een voornaam ar- tikel; men rckent de huiden , welkc men uitvoert, op zevcntig of tagtig duizend. Van den faffraanbloem , die in het einde van Bloeimaand en het begin van Zomer- maand wordt ingczameJd, en welks ver- koop op eene algemeene markt gefchiedt, die omtrent dertig dagen duurt , wo/dt van vijftien tot achttien duizend QitintaUn ingezameld , hetwclk meeftendeels wordt uitgevoerd. Het lijwaat, de katoen, het Salammoniak, maar de rijst vooral maken de hoofdartikels uit van den Egyptifchen handel. De duurte en flechtheid van de fuiker doen de Enropeers de Amerkaan- fche boven de Afrkaanfche verkiezen ; ook fchiet 'er van het gele wasch zeer weinig in Egypte ten uitvoer over. Totdedoor- gaande goederen , die over .Egyptifchen bodem worden gevoerd , behoort vooral de Arabifche goni , waarvan jgarlijks in Wijn- m i •: i' SSft E G Y P -K E. Wijnmaaud zes of zcven hondcrd Quinta- Un in twee of drie kleine Karavanen door de Arahkren uic Afts tot op een kwarticr uur gaans van Kairo worden aangevoerj. Zij verkoopen de gom in onbereide en te «amen genaaide vellen bij de roes en ge- doogen de opening der pakken niet, voor de koop getrofFen is, zonder eenige terug* neming of vergoeding bij ontdekt en aan- gewezen bedrog ; zij ruilen daarvoor klee- deren , geweer en andere behoeften en ver* trekken daarna onmiddelijk weder naar de woestijnen. Ook komen 'er jaarlijks van Grasmaand tot in Zomermaand roeerdere Karavanen uit de binnenlanden van Africa met gom, tamarinde, eJpenbeen, flaven, papegaaijen , ftruisveders en ftofgoud, waar- voor zij lijwaat, koralen, barnileen, fa- bels en allerhande kleederen terug nemen ; de gom , door de e Karavanen aangebragt , beloopt jaarlijks tusfchen de vier en vljf. 