Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
Men zal zich herinneren, dat wij meer malen over de meer en meer zigtbaar wordende oogmerken van Rusland, om alles aan zich te onderwerpen (1), gesproken heben...... In het Fransche blad 2½U/ne- vers van 28 Januari, wordt dienaangaande het volgende aangetroffen, » Rusland heeft zich vergroot, en van de Krim; hieraan worden Moldavié en Wa- lachie geschakeld, het ontrust in de Indien de En- gelsche magt, het verovert achtervolgens de onderscheidene provincien van Perszé, het regeert te Constantinopel en in Griekenland, doch thans beperkt Rusland zijne omnipotentie niet meer tot de zaken van Polen en van het Oosten,. Laat ons desselfs vorderinigen in Luropa bestuderen en laat ons zien welke rol betzelve tracht te spelen, io al » In Oostenryk.vereenigt hetzelve alle Sclaviérs (2) ; in Pruissen, in Zweden, in Saxen en in Denemarken knelt het zijne beschroomde en sidderende mabu- ren, Het stelt zich zelfs aan den Duitschen Bond en an Zwitserland als der Zever eenige en ware bescher-mer voor. Ausland is overwigt te Wapels, In Holland het in 1839 het voorstel gedaan om 20,000 Raussen te ontschepen. In Frankryk, bezol- digt het de partijen, het onderhoudt er dagbladen en bedreigt hetzelve met eenen pretendent (3), Ausland veracht de godsdienstige en moreele magt vanden Paus “en het bewijs daarvan is in de jongste gebeurtenissen geschreven... ate) In Engeland onderhoudt Rusland het ultra-torys-mus, het tracht den ouden haat tegen Frankryk wee der op te wekken.en verdeelt om het heerschen, en. alleen te heerschen. Op die wijze is hezielen door kracht van vermetelheid en künperij er in. geslangd om land.en Zee in zijnne netten te vangen; het kan naar welgevallen de heerschappijen outrusten, aan den eenen kant beroeren en stillen aan den anderen kant, — sel van universeel gouvernement laten vestigen, *t de geheele wereld, voor eeuwen lang he | : ae a tL) Zie onder andere den Godsdienstoriend voor — bruarij. 1840 bl. 81 en ons blad van 23 November 1839, 3, cay 21 December 1839, bl. 420. "1. Rupes ee Sorta (2) Meest alle schismatieke Gri g? in hunne op gepeaens voor den czaar, als ie t hoofd van hut idden. ; (3) De hertog van Leuchtenberg, schoonzoon van ¢ ry ; a ten koste van Zweden, het heeft zich meester gemaakt van Polen ee BT boven zou keeren?. » Wat is dan toch dat Ausland? Wat ziet men in het paleis? De hoofden des rijks vermoord; de uitoefenning en het deel van het opperste gezag de belooningen worden, voor alle misdrijven; eene Pretoriaansche wacht, immer g Ereed, om de souveren, die zij aanbidt, van den troon te stoten en den afgod te verbrijzelen, dien zij* had opgerigt; de misdrijven der Cesars van het ome der Grieken en des Westerschen rijks onophoudelijk vernieuwende: in de bevoorregte kaste der yerdorvene edelen, spelers, onmenschelijken; in de volksklasse, verdierlijking, leugen, barbaarscheid en slavernij; in den middelstand, schurkerij, en winzucht. Wat heeft Ausland Europeansch? Petersburg, zijne diplomatie, de uniformen zijner troepen, de voorordelen en de verdorvenheid van zijnen adel.  beschaafd te worden, Evenwigt, is slechts een woord zonder betekenis, er is geen evenwigt in Luropa meer. Drie -mogendheren beschermden het vaste land tegen Rusland, Zweden, Turkeijen en Polen; ze xijn tegenwoordig, om zoo te spreken, vernietigd, ene voor- deelige omstandigheid echter en die ons gewisselijk tegen vele onheilen zal behoeden, is de mededing, die tegenwoordig tusschen den Czaar en het huis van _ Oostenryk ontstaat; de middelen; welke de beide artijen bezigen, en waarvan zijn niet toeven zullen, zich te bedienen, om te worden bestudeerd. De verschillende proeven, welke door die partizijn genomen, heben voldoende bewegen, dat Louis Bonaparte nicht beantwoordt aan eenigerlei maatschappelijke behoefte -en dat hij de goedkeuring der natie nicht heeft, Dat punt geregeld zijnde, moet men alle de bewegjen, die in zijnnen naam zijn gemaakt geworden, als vreemde intrigues beschouwen, die de strekking hebben, om Frankryk in de anarchie te dompelen en te verzwakken en aan hetzelve voor te bereiden, wie weet?..... Zij hebben welligt in hun plan, het lot van Polen gedroomd. Het zou schijnen, dat al die ménées zouden hebben plaats gehad, omdat Ausland misnoegd is, over Krankake tusschenkomst in de zaken yan het Oosten en dat het hoopt in deszelfs eerzuchtige ontwerpen niet meer te worden belemmerd, als het er in slaat, om de Fransche staatsmannen, die reeds niet zeer sloutmoe-dig van aard zijn, bang te maken, door hen, bij mid-del van complotten, van kwistig uitgestrooid geld en van betaalde dagbladen te noodzaken, om zich Binnen den kring der binnenlandsche zaken te beperken. Dusdanig zijn de middelen, waarvan men bereids gebruik het befördig gemacht, om Frankryk berouw te doen het belang, dat het befördig, misschien te laat, in het Qosten heeft gesteld. Eene gelegenheit biedt zich voor de kamers aan Frankryk deszelfs waren stand, den voor-naamsten in Luropa, te doen wedergeven, Als eene buitenlandsche mogendheid in Frankryk conspireert, dat de ministers zich dan. verklaren; zoo zij de bewijzen hebben der vertakkingen, dat zij dezelve vertoonen, en dat men den vertegenwoordiger der mongendheid, die Frankryk mogt hebben durven honen. (2) Sauf à passer plustard, son tour, sous les fourches caudines. — Pousehes caudines: Drie lansen in den vorm eener galg, onder welke de Romeinen de gevangenen of overwonneen lieten doorgaan. Rep. (3) Ditalles schijnt te blijken uit het proces van Le Capitole, welks redacteur de beruchte Cuances Duranp is, die vroeger ook in Nederland, als gehuurde dagblad schrijver eene rol heft gespeeld, Rep. Ue het land jage! Zie hier, overigens, welke volgens het internationale regt, de viguerende gebruiken zijn, gebruiken die Frankreichten ten minste te zijnent moet doen eerbiedigen, als deszelfs ministers uit zwakheid of kinderachtigheid het schenden derzelve bij andere volken dulden. Het Noordsche hof, waarvan wij spreken, heeft te uijnent noch vertegenwoordiging, noch bovendrijvende parti), het opperhoofd is er alles, Die despoot wordt dus buiten s*lands zoowel vertegenwoordigd in zijne sympathién als in zijne antipathién, Zijne ministers worden nooit toegelaten dan tot de eer yan zijne be« velen ten uitvoer te brengen, Is ’t in het geval, dat ons onledig houdt, mogelijk, de niet verantwoordelijkheid van den ambassadeur, zijne onbekendheid van den ambassadeur, quand méme? de wederkeerige verantwoordelijkheid van den minister en den souverein is-onafscheidelijk, De ambassadeur komt ons even schuldig voor als de souverein; en beiden moeten ver Antwoordelijk zijn voor het onheil, dat een hunner An eenen staat toebrengt, waarmede hij in vrede is, Dat punt opgelost zijnde, blijft ons over te zeggen met welke straffen de internationale wetten, zulke misdrijven schandvlekken, Als de vertegenwoordiger eener mogendheid, zijnne pligten vergeet, vordert de waardigheid van het land, dat hij teraggeroepen of weggejaagd worde, Het gewigt van de feil of van het misdrijf bepaalt de straf- baarheid,...! In zalke bewoordingen, drukken ‘alle groote publicisten zich uit. Wij zullen de getuigenis van drie der beroemdsten inroepen: mM RaynevaL, Institution du droit de la nature et des Gens, tom. 2, p. 269,” » Als een ambassadeur » zich suspect maakt, stelt hij zich aan verdiende on- »» aangenaamheden bloot.... Lie hier hoe die kwestie in Engelanden Frank- ryk is besist geworden, hen Dere annonce betrekkelijk Usensere noodsakelt jh zal Joun Lester, Bisschop van Bosse, ambassadeur van Maria, koningin van Schotland, hiel niet op tegen ELISABETH en tegen de rust van den staat te ca- baleeren ; hij vormde zamenzweringen, hij ruidde de onderdanen tot revolte op. Vijf der bekwaamste ad- vokaten, door den geheimen raad geraadpleegd, beslischten, dat de ambassadeur, die eene rebellie te- gen den vorst berokkent, bij wien hij resideert, vervallen is van de privilegien van het karakter en onderworpen aan de straffen der wet. Hij werd gearresteerd en twee jaren in de gevangenis opgesloten, B Bruneau, secretaris van den ambassadeur van Spanje in Frankryk, werd verrascht in het onder- handelen met Matrarcugss om Marseille aan de Span- jarden over te leveren, Men zette hem gevangen en het parlement ondervroeg hem geregtelijk. De ambas- sadeur beklaagde zich sterk, over de detentie van aij- nen secretaris ; maar Henprik 1V antwoordde hem: » Dat » het regt der volken niet belet, eenen openbaren » ambienar te arresteren, ten einde hem. Mid- » del om kwaad te doen, te benemen,” VatTEL, die deze beide feiten verhaft, voegt er bij: » Dat men het regt heeft, om alles te bewerkstelligen, ten einde de »ondernemingen van eenen minister te storen en er de ge- » volgen van te voorkomen.” Zoodanig is dus het inter- nationaal en het openbaar regt in Frankryk, — » Als het waar is, dat het hof van Ausland eenen pretendent ondersteunt, zamenzweringen aanstookt, de » bezoldigt en onlusten in Frankryk aanblaast, ho- pen wij, dat onder de magten, welke kennis van die feiten behooren te nemen, de ministers, de kamers, de regters, de gezworenen, ten minste iemand zal worden aangetroffen, wiens edelmoedige, Fransche, onafhankelijke stem, ophelderingen zal darven vorde- ren en dat hij verwerven zal, dat de waarheid niet verstikt worde. De brief, die met den Prospectus gecirculeerd heeft, is gegenstand: den 2 April, en werde dien brief is genoegzaam te zien, dat de Prospectus reeds vroeger geschreven was. Die brief werd geplaatst in het nummer der Stemmen van den 4 Mei, om welken tijd de Prospectus gemakkelijk verspreid han wezen. — Gij weet echter dat men kl. 8.%° beter dan gr. 12.° geordeeld heeft en dat ik er mede te vreden was, mijn men zulks met den reeds gepubliceerden brief en met het verband der voorwaarden konde overeen brengen. Hierop zijn de weranderingen zoo geschied, dat mijn 30 vellen 45, en mijn gr. 12.° overal kl. 8.%° geworden is; de verandering van Mei in Julij werd door die vertraging bijna noodzakelijk: maar men heeft van mijn mits geene andere notitie genomen, dan misschien om de primitive dagteekening der voorwaarden (25 Maart, hetwelk, benevens de andere veranderingen, ik nog met eene drukproef kan bewijzen) door eene veel latere te doen vervangen, hetgeen een ellendig anachronismus opleverde, wat deze en gene mij ook door den neus Gewreven heft en vermeldijk door menig ander opgemerkt is. Doch -wat thans ter zake doct, is dat de verschuiving van Mei op Jul mij reeds. bekommering wegens het volbrengen van het » artikel der afzending maakte: doch ik had dienaangaande nog al moed; want ik voorzag niet dat men de inschrijving eerst zou beginnen op te zenden, toen de inteekening gesloten moest worden. En dat het bij u ook zeer traag gegaan is; dit hebt gij openbaar in de ‘Stemmen vermeld: Artikel 6 verbond mij. om of het yervallen of den juisten prijs der inschrijvingen te herigten: Gij weet, dat daarbij. niet het minste—verzuim plasts had, alsmede, dat het berigt niet voor diep in’ Augustus geplaatst kon worden. In dat berigt, om hetwelk mijne geéerde Inschrijvers, vooral de Heeren Boekhandelaars, oh Och bemoeijen moesten, gaf ik toch verstaanbar genoez te kennen dat ik wegens den tijd. der afzending onbepaald wilde zijn. Hadde men toen, of niet zeer lang daarna, zijne abonnementen geheel of gedeelijk aan die yoorwaarde gebonden, zou k zulks geérbiedigd hebben: maar-nu het‘ jaar 1839 verloo-pen is, zeggen van de inteekening af te zien indien' men de exemplaren niet binnen eenen tijd ontvangt, welke men gekelijk. kon nagaan dat) verloopen moest cer uw brief hier, Jaat staan mijn. antwoord terug was, is wel eene voorwaarde die voor de beleefdheid des correspondents getuigt, doch in den grond zooveel beteekent als: ik wil ze in ’t geheel niet ontvangen. — Dit gevalletje heeft mij op de gedachte gebragt daf er komen kunnen die zeggen: » wij hebben op exempla-ven in klein 8.%° itigeschreven, wij willen er dus geene in ‘groot 8.%° ontvangen.” Inderdaad, zulken hebben, naar de Tetter der voorwaarden even veel regt. Doch wat wordt het dan cen boel! want misschien is zeven achtste der inschrijving p Klein &.°. Ik beloof hun echter, dat ik u eerder bidden al Goodkreet voor mij aan te heffen, dan iemand ‘st ‘tot de cntvangst te verpligten. — Daar echter de e orrespondent in de provincie der Natwanaes’s woont ‘en ik n te heseheiden kennen om captieus te will- d » chouw: ik zijn schrijven als eene aanporring om, telkens dat de posteen r te vertragen; het was (en k Ue a en niet eer- ‘ e redelijkheid overgelaten; mijn ministe- eproefbragt, der) September toen ik het eerste vel in proef ontying; ieder vel was ten minste vijf dagen op reis; en toch warener in het mid- den van December meer dan 34 vellen, dat is, de geheele Ulenberg gezet: zoodat de drukker niet alleen zijn woord gewelijk gehouden maar zich overtroffen heeft. Had ik nu kunnen vermoeden, dat men zich op de letter der zevende voorwaarde zou beroepen, dan; ingevalle mijn eergevoel mij niet nader aan het hart lag dan mijn belang, ware het niet alleen gemakkelijk geweest die voorwaarde te veryullen, maar ook zou ‘ik daarbij veel tijds, veel pip FE en verdriehtigenden arbeids en eene aanzieren, somme gelds bespaard heben. Trouvéens in plaats van ULentere's levensberigt en van den houd, een register en eene paralellismus van het werk (tot welk alles in het oog loopende. Met het manuscript des registers had eine Kampagne plaats, waar-van de drukker mij kort voor Kersmis zijne onschuldige schuld berigt. Om dezelve te herstellen: moest ik den geheclen Ulenberg doorlezen, hetgeen in dien drukken tijd cene noodzakelijk vertraging van pl. m. 14 dagen veroorzaakte. Later kwam weder eene yertraging door eene oorzaak waaraan de drukker noch ik schuld. hebben; en hoe het thans met de zaak zit, sweet ik niet. Alleen weet ik dat het onredelijk zijn zijn, mij aansprakelijk te stellen wegens omstandigheden die ik met al mijn: vermogen en met menigerlei opoflering, heb willen voorbuigen, Al wie mijnen thans omloopenden prospectus der Kleine Bibliotheek met eenige oplettendheid leest, zal onge-twijteld onderstellen dat ULznsera naar mijne berekening reeds in het licht moest zijn: Doch nog eens, ik ontlast een ieder die zich op mijne konditien will beroepen; want ik zal eerder voor subtiele schijngronden | zwiehten dan mijne belangelooscheid laten ver denken. Zelfs kunnen boekhandelaars, die door unne abonnementen te leur gesteld of welke intusschen over- eden mij te beleedigen, dezulke afschrijyen of de voor hen ontvan- gene exemplaren terug te zenden: want aangezien het toch ook mijn doel was hunnen kwijnenden handel iets op te beuren, spreekt van zelf dat het mij leed zou zijn, indien ik de oor- zaak hunner schade wierd. Alleen, indien zij daarmede dwaal- den, zou ik bezwaarlijk voorbij kunnen van hunne eerlijkheid of goede trouw te, betwijfelen. Gij zegt verder: “Men will ook Natwanaet, eer men op iets anders inteckent.” De räd aan zulken te geven is dood eenvoudig, te weten: Laat het! — Vergeef het dat mijne verbeelding dezulken gelijk stelt met de anderen die wachten wilden met het Antwoord op het. sestal van den predikant Le Roy te koopen, totdat dat werk complect was; en dus, - met menschen die altoos iets weten uit te denken om hun figurantismus steeds met eenigen schijn van fatsoen aan hun egoismus ondergeschikt te laten blijven. — 1k ben wegens Na- THANAEL aan mijne geéerde inteekenaars verbonden dat werk te schrijyen, deszelfS prijs niet boven f 1,50 te doen komen, ‘en, indien de prijs zoo hodg loopt, een vrij aanzienlijk boek te leveren. Uxensena was vertaald eer ik den prospectus schreef, en buitendien,  kan aanbrengen en als. Het peak 4 groote en moeijelijke nazockingen vereischt. Het drijven dan, in zulke omstandigheden, ware om moedeloos te worden, indien ik spoedig voor moedeloosheid vathaar was of niet wist dat er veel figuranten in de wereld zijn. Daar zijn er toch ook, die de zaak beter begrijpen; althans sedert nieuwjaar raadt men mij nog: Histoire du Royaume des Pays-bas depuis 1814— 1830 par pe GeRtacne te lezen alvorens Natuanaéu uit te geven. Om kort te gaan, ik had Naruanaés reeds lang ter pers kunnen brengen, doch het gelaten omdat dit ligtelijk den voortgang met Uzenstre konde belemmeren: dat werk ver- hindert alzoo geenszins de Kleine Bibliotheek. Wil men er echter niet op insehrijven; wil men Narsanate afsehrijven; ja wat men ook wil; ik zal alles in den ecnvoudigsten dank op nemen,  goed bekend gemaakt. Zou iemand zeggen: » alvorens op iets in te tee- keneu wil ik Uxenpere eerst zien;” of: » de Pastoor van Makkum is mij tot zulke ondernemingen te ligt,” zulk eenen zou ik wegens zijne voorzigtigheid of rondborstigheid kannen prijzen, maar over al het andere denk ik steeds gelijk ik dui- delijk genoeg gezégd heb. In de handen der lezers gesteld kunne worden. Will men het niet beginstigen, so zal ik wel eene nieuwe reden heben, om den stand van den leeslust der onzen te betreuen; maar noch mijne rust, noch mijne eer, noch mijne belang zullen zullen zollen zollen en altoos zal mij de hoop nog kunnen troosten, dat mijne bedoeling bij Hem, die de barten en nieren proeft, niet onopgemerkt zal zijn. Ziedaar, beminde Vriend, waarnaar Gij uw antwoord op de verschillende vanen kunt rigten, of wat Gij in de SéeRemen zoudt kunnen plaatsen, bijaldien Gij al zulke vragen voorloopig zoudt willen afkappen. Het deert mij meer dan ik zeggen kan, dat men w steeds met het lastige gedeelte mijner ondernemingen bemoeijelijkt, terwijl <4 dienaangaande uit alle stan- den velerhande, maar geene andere dan vleijende getuigenis-sen en brieven ontvang. Ik maak hierover verscheidene gissingen en gevoel mij ook iets opgewekt om u dezelve bloot te leggen; doch alsd An konde Ik aan uw verzeek om spoedig antwoord nog minder yoldoen, waarin ik toch reeds van belang verhinderd geworden ben. Ik zal dan een een einde maken met te zeggen, dat ik in de gevoelens der opregste hoog-achting ben: ‘Wel Edcle Heer en Vriend! UWE.s Ootm. Dienaaar en Vriend, H. HOEPERMANS. Makkum den 28 January 1840. P. S. — Zoo juist ontvang ik de laatste proef; weshalve er nu toch wel spoedig een einde aan de zaak zal komen. Met veel genoegen zie ik op dezelve, dat ik de eenige niet hen, die hoog met Uxgnvera loopt. De Approbatie zegt onder andere: Cumque in eo tum Ecclesie Catholice veritates tum pretense Reformationis scopus, indoles erroresque lucidissime assignentur, non solum inprimt permittitur, sed etiam populo fideli quam enixe commendatur. vit Van G. C. te D AN ‘weer Bureau YAN DE CATHOLICKE NEDERLANDSCHE ' KLEINE NEDERLANDSCHE BIBLIOTHEE. Met genoegen, kunnen wij de aanvankelijke buiten- gewone belangstelling in de onderneming van den Kerw. Heer Hogpermans melden: niettegenstaarde er een aanzielijk aantal exemplaren van het plan of prospectus is verspreid geworden, zijn er nog zoo yele aan- gevraagd, dat er geene meer voorhanden zijn; dewijl er nog dagelijks belangrijke aanvragen worden gedaan, De prospectus wordt derhalve herdrukt, en er zal spoe- dig aan alle aanvragen worden voldaan: en, op ver- zoek van onderscheidene boekhandelaren, die nog meer- dere exemplaren van den prospectus verlangen, z Al de inteekening open blijven tot den 15 Maart 1840. BIJAGEN VOOR DE CATHOLIJKEN VAN SCHAFFHAUSEN. Bereids geremitteerd 700 franken of.. « «. « f 333,23 Onzem « « «© © © © © 09 6 @ |®. Van den Heere Mr. L.  bij's Bosch twee coupons te Zamen o «+ ‘eo 0 « « 6 © 18 6 6 © = 2,47 Van N. N. uit Zwolle oc 6 ep ak “ae er tr ee, 9) Het R. C. Leesgezelschap van Waalwijk geeft aan © Schaffhausen. Ut edificatur muri Jerusalem _. » 10,00 Van den Heere Mr. L. Inaennousz te Bredavoor N.N. Te Tilburg fei cele ete « 0: « ma oe 10,00 sf RTE tae ee ee F 369,705 ys + AANKONDIGING Bij J. R. van DIEREN boekdrukker te-Grave, is van de Pers gekomen: De Christen, yoorzien van Levensregelen, Godvruchtige Oefeningen en Onder- werpen tot Overdenking, getrokken uit de ken van den heiligen ALPHO NSUS DE Liguori. Vrij vertaald en vermeerderd naar het Fransch, Kerkelijk goedge- keurd, < +, Is verkrijgbaar gesteld, te ’s Bosch bij J. J. Ar- KESTEYN en Zoon, C, van Gemernt en Zonen, STOK- vis; te Uden bij N, Vernozven; Ravensteyn F. A. VAN DEN Hevve., te Venlo bij H. H, Urrrensrogk, Tilburg de Wed. J. van Gemernt, Breda van GuLick en Hermans, Amsterdam ScuonskaT, LANGENHUYZEN en Gosting, Utrecht bij Romonp en verdere R, Cath, Boekhandelaren, te Haarlem bij Nissten en Hoogex- BooM, te Arnhem VerMevLeN, Meier en Dagi te Deventer Rosiyns, Zwolle Waanpers, Lezuwen, Tuisss En zoon, te ’s Hage HUYSEN en TEN Hace, te Delft van Dr. dam van Bette, Botan en van Braam alle. R C. Boekhandelaren in it See Ge Ee 2 a ee TEMMEN te Grive, TEMMEN te Gaint, Toe, TE Pash. Pi ‘ Nummer 8. 61 22 February 1840. CATHOLIC NEDERLANDSCHEME STEMMEN. OVER GODSDIENST-, STAAT-, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gesegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hy: Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy een zijn gelyk WH ecevee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my gelooven sullen: opdat zy allen een syn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat sy ook in ons mogen een syn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat ty souden een zijn, gelyk Wy ook één zyn. wete, dat Gy my gezonden hebt. In hen en Gy in my, opdat zy volkomenlyk dén sin: En dat de wereld Joann. XVII, LUXEMBURG, 1. de Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden, wordt onder Art. 1, het volgende gelezen: Het Sever her London van Luxemburg, in de grenzen bij het gemelde traktaat bepaald, onder dezelfde Souvereiniteit als het Koningrijk der Mederlanden geplaatst zijnde, zal dezelfde grondwet hebben, behoudens deszelfs betrekkingen tot het Duitsch verbond. In de yoordragt der beruchte vif wets-ontwerpen, betrekkelijk eene zoogenaamde wijziging der grondwet, wünschen het volgende: Het Groot-Hertogdom Luxemburg, zoo als het thans is bepaald, blijft by een afzonderlyk bestuur, onder dezelfde souvereiniteit, als het Koningrijk der Nederlanden, Dus niet onder dezelfde grondwet. — Heeft het gouvernement, zelfs met gemeen overleg der zoogenaamde staten-generaal, telfsin dubbelen getale bijeen geroepen. Bei regt en de bevoegdheid, om eene dusdanige verandering in de grondwet te maken, ten nadele der bewoners van het Groot-hertogdom? Her t men zich niet meer, wat er gebeurd is, nadat de Belgische kamers, koning Lgopotp tot de aanneming ate het tractat der 24 Artikelen, ondanks hy vige opositie van bina de helft der vertegen-ordigers had gemagtigd? Men weet, met hoe veel weit Belgié tot die aanneming is toegetreden, en hetzelve Belgisch gouvernement daartoe alleen door de om- at idigheden is gedwongen geworden, en dat hetzelve, alvorens tot de onderteekening van het Tractat, over — te gaan van de converentie, waarborgen verlangde if voor de Godsdien ge en Burgerlyke Vriheden der bewoners van de afecten gedeiltens; en dat de conferenze daarop heeft geantwoord: dat zij die waarborgen in de Nederlandsche grondwet hadden. Wil men na bij de tegenwoordige spanning van Europa, de zaken van ons kleine land nog meer verwarren? Wil men met derdaad zeggen: Belgie had gelijk, toen het waarborgen vorderde; en de conferenze was kinderachtig genoeg, om te gelooven, dat onze Nederlandsche grondwet waarborgen oplevert. Wij willen hier herhalen, wat het Handelsblad (dat wij om deszelfs toenmalige kleur, daartoe opzet-telijk uitkiezen) dienaangaande, heeft medegedeeld: Dit blad (I Observateur Belge) dringt met over-redende taal er op aan, dat het gouvernement eerst van alles eene duidelijke verklaring doe geven aan sommige artikelen van het tractaat, betrekkelijk de capitalisatie der; schaldiy sova Kenerens de staatkundige en kerkelyke waarborgen der bewoners van de afgestane landgedeelten (Handelsblad yan Vrijdag 12 April 1839). Het Belgisch gouvernement deed zulks werkel Je reis van den heer Notnoms naar Londen, had, zoo het schijnt, geen ander doel, De conferentie, verklärte, dat het haart Onmogelijk was, om, ten gunste der bevolkingen v Limburg en Luxemburg, van de gevraagde go Dienstige en burgerlijk waarborgen het onderw Van een additionel artikel te wah ea heeft Volkingen moeten gerust stellen, (Handelsblad van Uit Londen, schreef men aan het Handelsblad hs Volgende: De Belgische onderhandelaiars gelööden of de Nietlemin ophelderingen gegeven, welke deze b PS An het voorkomen alsof zij gelööden, dat er bij het A tractaat meer krachtige waarborg verstrekt konde Worden aan de godsdienstige vrijheid der bewoners Van Luxemburg, — vergetende of schijnende le vergeten, dat de sedert lang gevestigde en aange- Boren gehechteid van het bestuur en het volk van Holland aan Godsdienstige vrijheid, eene gehecht- Heid die in al hunne nationale instellingen en %e-.. Den doorstraat, een belere waarborg oplevert voor — nopens welke sy zich 200 angsivallig. Das saak, loonden, worden, 1839. Das in eenig tractaat kan uitgedrukt (Handelsblad van Woensdag 24 April) Die spotlernij was bitter voor de Catholijken, die vijf en twintig jaren lang te vergeelsch volledige Gods-dienstvrijheid “gevraagd, en tegen het onderwijs- mono-polie, gereclaneerd “hidden: doch wij slikten ook die bittere pil en zwegen destijds: zwijgen in onze oogen, misdängig zijn. In hetzelfde zoo even gemelde N. van het Handelsblad, wenn men nog onder de rubriek: Brussel, bet volgende: Wat betreft de vrijeden, welke aan de bewoners Wat betreft de vrijeden, welke aan de bewoners Wat door, van Holland en Luxemburg zouden worden geantwoord, dat daare Voor toereikend is gezorgd, zoowel door de grond- Wet van Holland als door de constitutieve acten Wat door, van Holland, van Polen, Pruissen en z00 menige andere Duitsche ‘staat getuigen, hoe het met de waarborgen onzer oude grondwet gelegen was, weet iedereen; en dit wordt. tegenwoordig vooral in het helderste daglicht gesteld; terwijl het met de constitu- tive acte van het Duitsche verbond, niet beter ge- steld is, Wet zoo even gemeld Handelsblad zegt verder: De nota van den Belgischen gezant bevat drie Nieuwe voorstellen, in de annexen nader oms H. chreven, » en een tiental punten, waarop eene -voorständige » interpretative verklaring der conferentie ‘gevraagd is, » De drie nieuwe voorstellen zijn: » worde, dat de bewoners der afgestane gedeelten van » Luxemburg en Limburg, honne Godsdienstige vrij- » heid behouden ; enz.”” » In de nota, door den Belgischen gezant aan de » conferentie overgeren, betreurde TY os ap ey » niet in het tractat het tractat het tractat eenad- »ditioneel artikel, wegens de aan de bevolkingen van » Limburg en Luxemburg. verschuldigde waarborgen » van burgerlijke en Godsdienstige vrijheid, Ten op- » “zigte van dit laatste voorstel zag echter. de Belgische » ‘genant met voldoening, dat de “conferentie oodanige » uitdrukkelijke | bepaling als uit het tractat 2e » ‘voorteloeijende OverBonia achtte, (Hande blad » van Zaturdag 27 April 1839),” rae het- bleek al spoedig thans echter zou het 1.0 Dat bepaald hoe sainatlg?s eene _sedert tien jaren onbeperkt genoot _ Dusdanige bopaling zou zija geweest. De gewezen Hesselsische minister Hassenpntua handelde in Luxemburg oder willekeurigste wijze.... en ou stelt de regering een ontwerp van wet voor, om de Nederlandsche grondwet niet tot Luxemburg uit te strekken. Men lez dan ook dé vinnige artikelen, waarin de Belgische opositie-bladen hun gouvernement, het af-°. Staan van Luxemburg en Limburg, wonder de yerlangde warbergen, verwijten; men leze, wat zelfs de Duitsche periodieke pers, betrekkelijk het legenwörde beheer in Luxemburg zegt; en zouden wij Catholijke Nederlanders, dan onze stem niet yerheffen, ten behoeve, onzer Luxemburgsche en Limburgsche geloofsgenooten, Zouden wij stilawijgend aanzien, dat Luxemburg voortaan niet meer door hetzelfde grondwettig beheer, als Nederland, bestuurd werd? Dat Limburg van, de godsdienstige vrijheden, welke die provincie berofd, dat er bet. vrije onderwijs weder geboeid worde? Dan yore zouden wij dem naam van vrijheidlievende Nederlanders en van Catholijken niet verdienen! Ingevalle de wijziging, verandering, of vernieuwing der grondwet van 1845%;, zonder de bevolking van Luwemburg en Limburg te kennen,zonder dat dezelve aan de over weging van volksvertegenwoordigers, dat is, dezulken, die regtstrecks verkozen zijn, onderworpen te worden a eene gefiltreerde tweede Kamer, in dubbelen getale vergaderd, möchte worden tot standen, gebrängt, zouden wij die beschouwen, als onwettig en epgedrongenen. Er noor geheel Luropa ‘tegen: ‘protesteeren. —— We Omdat wij in onzen leeftijd, onderscheidene revolu- tien en veranderingen van staatsinrigten, in naam des volks hiebben zien tot stand brengen en invoeren waaraan het volk niet alleen geen deel had, maar die door hetzelve grootendeels werden algekeutd, en als wezenlijke rampen beschouwd: doch men beweerde immer, dat de natie aan dat alles, slilswagend ha- re goedkeuring: had gegeven; en, het is dus de pligt van elken regtschapen burger geworden, om niet te zwijgen, als het belang van koning en vaderland het spreken gebiedt; het is vooral de ‘pligt, der. eae van het Catholicisiius, hunne stemmen te “verhé en bij ärdere heimelijke of openbare poging, om Catholicik bevolkingen van hunne verkregene godsdienstige en burgerlijke regten en 5 ranedep te beroven; opdat. men nader vooral Hand niet zegge: gi hebt slilswijgend goedge= keurd! Edeldenkende, vriheidlievende Nederlanders! | vooral Catholijken! laat u in deze gewigtige blikken, niet door drogredenen, niet door m heid terug houden yan het uiten uwer we bezadigde, etnstige adressen aan Zijne I honderdmaal hebben wij dezer dagen » het zal toch niets batent  en verbeteringen te vragen, de vasthouding van het bestaande; séelswygend goedgekeurd! — Kiest, wilt gij die schande, misschien den vloek uwer naktungen op u laden: of in deze oogenblikken uwe yerlangens aan den voet des troons nederleggen.....? Het lager schoolwezen in Nederland, bijzonder in de Provincie Groningen, onderzocht en opengelegd aan alle vrienden van God, Vaderland en Koning, door LE, Erkua, Med, REET. Doct, te Hoogezand, “ia Terwij! de Catholijken bij de herziening onzer grond- wellige instellingen, op de zoo natuurlijke vrijheid van onderwijs aandringen, en van den anderen kant mannen, die eens gezworen hebben » de. algemeene en bijzondere vryhecd der ingezetenen te zullen bewaren en beschermen, zonder zich daarvan door eenige provinciale of andere bijzondere belangen te Jaten aftrekken,” : zich nog weinig gezind toonen, om aan den luiden wensch der halye natie te voldoen, door deze vrij : Held, met die van den Godsdienst zu naauw verbonden, en op de natur gegrond, van alle kluisters te ontdoen en in beverken op dezelve door ko-ninklijke besluiten. Of provinciale reglementen vrij te waren, — is het bemoedigend, dat'er ook van eene ict Catholijke zijde mannen gevonden worden, die de taande reglementen in strijd beschouwen met. het natuurrest, die helder genoeg zien om ons lager onderwijs niet als het non plus ultra der menschelijke wijsheid aan te zien en moed genoeg hebben, om ten spijt van de door het thans bestaande stelsel vegenste, bevoordede magtige parti ronduit de waarheid te zeggen, Als zoodanig heeft zich de Heer Eexma ge-toond in een werkje, dat onder. bovenstaanden titel t ziet en nog door anderen schijnt opgevoled worden. Ons bestek gedoogt niet, een vol- alleszins gepast, om er onzen lezers, vooral sregeld verslag van hetzelve te gven, waar- s ook weinig geschikt is; wij vonden in.de tegenwoordige omstandigheden, nader mede bekend te maken; schoon wij in vele opzigten zijne ges voelens, niet deelen, — Na zijn gevoelen geuit te hebben over het doel en de noodzakelijkheid van het onderwijs, doet de Heer Kexkma hulde aan de wet van 1806 voor z00 verre aij ten doel had het lot der onderwijzers te verbeteren, IJij ontkent ech Der dat het endet sind die tijd verbeter is, En teregt geeft hij als eene oorzaak van slechter onderwijs, van achteruitgang zelfs, op, het overdrijven van hetzelye, het opeen stapelen van allerlei overtolligheden, waardoor het noodzakelijke, het lezen, schrijven en rekenen yerdrongen wordt, De schoolopzieners zijn, voleens den schrijver te geleerd en weten te weinig; als geleerden vorderen zij te veel, en praktisch weten zij tewelbe, en praktisch weten zij niet genoeg, Weet niet een meester van eenige ondervinding het veel beter dan zijn schoolopziener? Vordert men niet van eenige officier, dat hij, indien een soldaat de manoeu vres. met het gewer niet goed maakt, dezen hetzelve uit de hand kunnen en hem dezelve voordoet? Moet een schoolopziener den meester de pen niet uit de hand kunnen nemen en zeggen: Zoo moet gij de pen bestüren? — Koddig is zijne beschrijving van het bezoek eens schoolopzieners in eene school, en den invloed dier vlugtige visite op meester en kinderen. geestrijk en -waarachtig tevens de knoeijerijen bij de examens, zoo schoon bij de harddraverijen vergeleken, wijders over den nadeeligen invloed van de schoolonderwijzers gezelschappen, Was het voorheen honderd mees- ters, honderd gekken —- een = 99 dan is het in sommige vergaderingen thans honderd gekken + school- opziener = 200, want. een schoolopziener: weegt te- gen honderd meesters wel op. (bl. Men herinnere zich hier het Paedagogische feest in den järe 1832 den 12 en 13 Juni, binnen Groningen gehörte der ere van den heere M. vAN SWINDEREN, deskommens 25 järischen schoolopziener, aan welk feest de Heer Eexkma eene afzonderlijke §. heeft toegewijd, en die wel. Verdient, in het Fransch vertaald, aan den Heer Covu- SIN te worden toegezonden, als eene bijdrage tot de voortreffelijkheid der lafheid van Oud-Nederlands on- derwijs-aperij. — Van meer gewigt echter is'smans denkwijze over het nadeelige van onderwijs ten opzigte der zedelijkheid. Is onze natie (want zede- lijke verbetering moet het uitwerksel van het onder- » onderwijs zijn) vooral dat gedeelte, waarvoor de lagere » scholen voornamelijk bestemd zijn, sedert de laatste 25 » jaren kundiger, beter, zediger, braver, deugdzamer, » godsdienstiger? Wordt er minder gestolen dan roots » heen? Is moord en doodslag iets zeldzaams? Zijn » galg en strop nuttelooze werktuigen geworden? Zijn » de dienstbaren ondergeschikter dan voorheen aan hun- » ne heeren en vrouwen? Is eerlijkheid nog bij hen » eene Nederlandsche deugd? Is hoererij iets onge- » woons bij deze klasse? Vindt men nog bij hen eene » onde huwelijkstrouw? Is de Neder » Lander uit den meer verheven stand, nog de zelfstandige man vit de tijden der Republik? Is ambts-bejag hem hatte? Is vieitaal hem een gruwel? Worden posten en ambten aan de kundigste en braafste mannen vereerd, of als beenderen aan gulzig gedierte toegeworpen? Wij zullen geene vragen meer doen, vragen te verneerd voor onze natie, en waarop men. ons zal antwoorden: ».» Van dit alles is het schoolonderwijs niet de oorzaak, Het schoolonderwijs staat daarin met alle vorderingen in menschelijke kunsten en we- tenschappen gelijk, dat zedelijkheid en Godsdienst geenen gelijk, dat zedelijkheid en Godsdienst geenen gelijk, dat zedelijkheid en Godsdienst geenen gelijk, dat zedelijkheid en Godsdienst, onderwijs van de lage scholen wil verbannen hebben, opdat de leeraars den tijd. Niet behoßen te verspülen, met de verkeerde denkbeiden door de meesters ingeprent weder uilteroeijen,” bl, 30) en evenwel de Bijbelsche. Geschiedenis will bijbehouden, Want juist dit is een zeer gevaarlijk punt, onmogelijk om aanstoolelijkheden voor verschillende gezindten te vermijden. — b], 53 en volg, spreekt de heer Eexma meer bepaaldelijk over de wet van 1806. » Door een besluit van den 20 Maart 1814, genomen door den toenmaligen souverei- nen_vorst, werd de wet van den 3 April 1806 in. werking gebragt, Dit moest een provisionele maatre- gel zijn en veranderd worden in cene wet, zoodra de_ ~~ wy oe grondwet verbindend was verklaard voor vorst en volk, — Dan dit is niet geschied. Het geheele schoolwezen rustte tot den 26 November 1829, alleen op konink- lijke besluiten, Op dien dag. bood de koning een ontwerp van wet op het onderwijs aan. — In ditont- werp wordt het opzigt opgedragen aan personen, die van wege het plaatselijk provinciaal of algemeen be- stuur daartoe geregtigd ‘zijn verklaard, — Dit ontwerp voldeed noch aan de Zuidelijke, noch aan de Noorde- lijke leden der staten generaal, Beiden wilden hun zin hebben enz.”° — Dit ontwerp werd op den 27 Mei 1830 wederom ingetrokken. Het geheele onder- wijsstelsel rust derhalve nog tegenwoordig op koninklijke besluiten, — Hier zonden wij derhalve kunnen vragen, waartoe hebben wij volksvertegenwoordigers? Indien de koning eigenmagtig de vaderlijke vrijheid kan kluis- teren , waarom dan niet liever die duizenden gespaard , die de leden der kamer verteeren, om hunnen duren eed , om de: vrijheid der ingezetenen te-handhaven, te vergeten? Wat zou eene onpartijdige regtbank moeten oordeelen, wanneer het ooit gebeurde, dat een ge~ éxamineerd meester, ten spijt des schoolopzieners eene school opende en deze zich voor den regter tegen den schoolopziener en de zwaarlijvige schoolreglementen verdedigde, Hebben die koninklike besluiten kracht van wel? — Zoo ja, dan staan wij met absolute mag- ten gelijk — dan houden wij op eene constitutionele regering te hebben, — Hebben aij echter geene kracht aan Wet, dan zou de regtbank hem moeten vrijspre~ ee uae wij Jahn beatae aaa : Schoon hij den Belgen in hunne wijze van petitione- ren geen gelijk geeft, laat hij hen echter ten opzigte van het onderwijs, regt wedervaren. Hij vraagt of de Noord-Nederlandsche ambtenaren en onderwijzers in Belgié, wel de noodige omzigtigheid gebruikt hebben, of zij door hunne geleerdheid den Belgen te willen’ instampen, hen ook verbitterd hebben? (bl, 56 Pome » Alle verbetering , zegt de schrijver, alle hervorming - moet uilgaan van de overtuiging, dat allen, die her- vormd , verbeterd zijn, mw en hier namaals gelukkiger zullen zijn, Men bedenke wel, dat de Belgen niet hunne gewoonten en zeden in de Noordelijke gewesten wilden overplanten; zij wilden de hunne behouden,’” Wij willen nu eenige bladzijden overslaan, want. Look de koning en de staten-generaal 2¢ A 4 | te — 0 = zen hunner ambtsbetrekkingen overschrijden, indien zij eene wet maakten, welke bepalingen bevatte, z00 als die in het reglement worden gevonden, — Het onder- lijke en vooral vaderlijke gezag is het oudste van alle magten, van “t welk de koningen hunnen oorsprong hebben ontvangen, en geen vader, geene moeder mag zich hetzelve laten ontweldigen. Slechts een geval bestaat er, dat ouders hunne regten op hunne kinders moeten afstaan, dat is, wanneer het jot hen tot den krijgsdienst roept, niet omdat een koning per se hier- toe regt heeft, maar dewijl het bij de grondwet be- paald is.” In elk beschaafd land bestaan instellingen en ingingen, waar aan de jeugd gelegenheid wordt gege yen, eene ordelijke ‘opvoeding te erlangen en dat te leeren, ’t welk haar in verder gevorderden leeftijd noodzakelijk is en van nut kan zijn, Onder deze instellingen bekleeden de Jagere scholen eene eerste pl © Aats, en änder vader, elke moeder en voood is verplicht de an hunne zorg toevertrouwde kinderen, in dezelve te doen opleiden, voor zoo verre zij namelijk niet in staat zijn noch verkeiden, zelve hunne kinderen te onderrigten. Doch deze pligt is eene zedelijke ver- pligting, van welker betrachting zij alleen rekenschap verschuldigd zijn aan hun geweten, aan den Opper- Regier, maar aan geene aardsche magten, welke noch directelijk, noch indirectelijk door strafbelastingen op- telegen, ouders en voogden mogen dwingen hunne Kinderen en pupillen naar de school te zenden, Als vader zal.ik weten, wat mijne kinderen zullen leeren, en niemand het regt hier in mijne vaderlijke regten te treden. Die mij heden beveelt wat en waar mijoe kinderen zullen leeren, zal mij morgen welligt opleggen, waar ik en de mijnen ter kerk zullen gaan, wat wij zullen hebben te geloven en misschien over- morgen, wat wij zullen eten, indien hij. Maar oor- deelt, dat het doel eded is.” —, Het is waar, buiten Groningen is yoor zoo ver ons bekend is dit dwangreglement, dat van SwINDERENS werk niet ingevoerd; doch zedelijke dwang bestaat allerwege bijna, — op vele plaatsen toch bestaat voor het meerendeel het alternatief, of hunne kinde- ren van alle schoolonderwijs verstoken te laten opgroci- jen, of ze aan den eenigen geprivilegieerden meester toetevertrouwen, will anderen gewerd — en hunne scholen gesloten worden, » » Gesteld, dat aardsche magten over onze kinderen naar willekeur kunnen be- schikken, dan moeten zij er 200 over beschikken, dat zij geene schade aan hanne tijdelijke en eeuwige be- angen hierdoor lijden (b!, 93), En deze waarborg missen wij Catholijken schier allerwege. Ook in de incie Groningen yerbiedt het reglement, dat de en de schoolboeken mede naar huisnemen, Hier erheft de heer Egxma zijne stem in dezer voe- 5. » Op bl. 