Handelingen
Genootschap voor geschiedenis, Bruges
Voir Willem, N°56; Snellert, N°58; de Coussemaker, N°56; Uhland, 2i6; Firminich, II, III; VON Erlach, I, 176; III, 62, 471; IV, 48, 206; [Vunderhom I, 79; Mittler, N° 273; Hoffmann VON Fallersleben, H, B. II. N° 31 k 33; XI, N°87. — Simrock, N°23, fait remarquer que les notes sur cette chanson sont au nombre d'une legion. XLVIII. BEPROEFETROUW. Allegro. Wij zijn er met den a - vond vroeg sla- pen ge- P^ ^m V- ^-^- t-A gaan, wij zijn er met den mor - gen vroeg op - ge- i ferz:P=n- staan; on - derde groe - ne r^^r.:^ den, of ^^m IMZ^ JO. ik mijn zoe - te - lief niet en zou vin - den. I. Wij zijn er met den avond vroeg slapen gegaan, Wij zijn er met den morgen vroeg opgestaan; Onder de groene linden, Of ik mijn zoctelief niet en zou vinden. — 93 — 2. Alhier en aldaar kwam een heer gegen, Hij vond er eene vrouw maged alleene staan : " En telt gij er de groene boompjes Of plukt gij van deze zoete geele bloempjes. " 3. " Ik en telle voorwaar de groene boompjes niet, Noch 'k en plukke van deze zoete geele bloempjes niet, Maar 'k hebbe mijn zoetelief verloren, K en kan er geen nieuwmaren meer van hooren aldaar? 4. " En hebt gij uw zoetelief verloren voorwaar, En kunt gij er geen nieuwmaren meer van hooren aldaar? 5. " En is er mijn lief in Seerlands daal, En promeneert hij met ander jufvrouwen? Ik wensch hem veel geluk en zd, En aan zijn zoetelievetjes diebij hem zijn. 6. Mocht ik mijn lief nog eens aanzieren, 'k Zoud' er van den avond nog eens derrewaarts rij-cn. 7. Wat trok de ruiter al uit zijn maal? Een keten die blonk van roode fijn goud. 8. "Al ware de keten nog zoo lang, Dat ze van uit den hemel op de aarde hangt, Ik zou liever zoo een keten verliezen, Als een ander zoetelief te kiezen. 9. De ruiter nam af zijn helmen-hoed. Het meisje veranderde al zijn bloed. Voir WILLEMS, N° 90; SiMROCK, N° 85; FiRMINICH, III, 768 (dia- lecte hoUandais); VON Erlach, III, 140; IV, 5; Hoffmann von Fallersleben, H, B, II, N° 26; Buesching undvoN der Hagen, 193; Wimderhorn, I, 70; Müller, N° 54; Talvi, N" 419. — 94 XLIX. DE DRIE KONINGSDOCHTERS. Op de konings leave Zat er eene zwarte rave, Op de konings schouderen fijn. De koning had drie kinderen fijn. 5. De eerste Zei: "Vrouv-moeder, 'k ga naar de kerk. De tweede zei: "Vrouw-moeder, 'k ga naar 't sermoen. De derde zei: "K En wil niet gaan. Zij is op haar vrouw-moeders slaapkamer gegaan, Zij heeft daar al haar kleeren en juweelen aangedaan. Zij heeft haar kousen gebonden met roo zijde linten, Zij heeft haar schoen doen blekken met roo zijde strek- Zij heeft haar haar gefriseerd met roo zijde strek- Zij heeft haar haar gefriseerd met roo zijde draan, [ken. Zij is alzoo in den spiegel gaan kijken, 15. Om tezien of 't wel zou gelijken. Zij is al naar den dans gegaan, Om te zien of 't wel zoo gaan; Dansen en springen is voorengegaan, In plaats van naar de kerke te gaan. De tweede kwam t'huis met pijn in haarhoofd, De tweede kwam t'huis met booze kwa wille. De eerste stierf's nuchtends vroeg, De tweede stierf's nuchtends vroeg, De tweede stierf's avonds late. Toen kwam de pastor al te late. Zouden wij niet eene kiste doen maken, Om alle drie die zieltjes naar 't graf te doen geraken? Zouden wij niet eene koetse doen huren, 30. Om alle drie die zieltjes naar 't graf te doen slcuren? Als 't eerste al op het kerkhof kwam, 't Sprak daar nog een woordetje te samen: "Zou mijn vader niet droevelijk zijn, Omdat wij alle drie op eenen dag en eenen nacht ge- 35. Sus, sus, vader, en en krijsch niet meer, [storven zijn.^ Ik hoop dat wij alle drie zuUen zijn bij God den Heer. " Als 't tweede op het kerkhof kwam, 't Sprak daar nog een woordetje te samen: "Zou mijne moeder niet droevelijk zijn, 40. Omdat wij alle drie op eenen dag en eenen nacht ge- [storven zijn? Sus sus, vrouw-moeder, en en krijsch niet meer, Ik hoopdat wij alle drie zullen zijn bij God den Heer. '* Als 't derde al op het kerkhof kwam, 't Sprak daar nog een woordetje te samen: [storven zijn? Sus sus, vrouw-moeder, en en krijsch niet meer, Ik hoopdat wij alle drie zullen zijn bij God den Heer. '* Als 't derde al op het kerkhof kwam, 't Sprak daar nog een woordetje te samen: [storven zijn? Sus sus, vrouw-moeder, en en krijsch niet meer, Ik hoopdat wij alle drie zullen zijn bij God den Heer. '* Als 't derde al op het kerkhof kwam, 't Sprak daar nog een woordetje te samen: [storven zijn? Sus sus, vrouw-moeder, en en krijs 45. "Zou mijne scholevrouw niet droevelijk zijn, .Omdat wij alle drie op eenen dag en eenen nacht gestorven zijn? Sus, sus, scholevrouw, en en krijsch niet meer, Ik hoop dat wij alle drie zullen zijn bij God den Heer. " Er kwamen twee witte duivetjes gevlogen, 50. Zij hebben elk een zieltje opgenomen. Zij zijn daarmee gevlogen van aan d'hemelsche brugge [tot aan d'hemelsche poortier. " Hemelsch poortier, doe open, doe open, Ik heb hier nog twee geloovige zieltjes. " De hemelsche poortier heeft opengedaan; 55. Het eerste zieltje is ingegaan, Het tweede volgde zijn zustertje na, Het derde bleef voor de poorte staan. "Waarom meet ik voor de poorte staan? Ik en heb nooit mijn leben geen kwaad gedaan. 60. Ik heb alle dagen een rozenhoed gelezen voor d'hcilige [Threse, Ik heb alle dagen een keersje gezet voor d'hcilige [Elisabeth. " " Zwijg, zwijg, gij en hebt dat niet gedaan. Gij hebt op uw vrouw-moeders slaapkamer gegaan, Gij hebt daar al uw kleeren en juweelen aangedaan. 65. Gij hebt uw kousen gebonden met roo zijde linten, Gij hebt uw schoen doen blekken met roo zijde strekken, Gij hebt uw haar gefriseerd met roo zijde draan, Gij hebt uw tuite gezet en uw kaken geblanket Gij hebt alzoo in den Spiegel gaan kijken, 70. Om te zien of 't wel zou gelijken. Gij zijt alzoo aan den dans gegaan, Dansen en springen is voorengegaan, In plaats van naarde kerk te gaan. " -96- Er kwam daar nog een oud mannetje gegaan : 75, " Zieltje, wilt gij met mij mee gaan, Waar dat er bloempjes en jesamintjes staan? " " Waar dat er bloempjes en jesamintjes staan en vvil ik Ik moet bij mijne twee zustertjes gaan. " [niet gaan, " Gij en zult nooit bij uwe twee zustertjes gaan, 80. Zieltje, gij en hebt er niet naar gedaan. " Er kwam daar nog een oud wijvetje gegaan : " Zieltje, wilt gij met mij mee gaan, Waar dat er appels en peertjes staan. " " Waar dat er appels en peertjes staan en wil ik niet 85. Ik moet bij mijne twee zustertjes gaan. " [gaan, " Gij en zult nooit bij uwe twee zustertjes gaan, Zieltje, gij en hebt er niet naar gedaan. " Er kwam daar eene zwarte rave gevlogen, Hij heeft dat zieltje opgenomen, 90. Hij is er mee gevlogen van aan d'helsche brugge tot [aan d'helsche poorte : " Helsche poortier, doe open, doe open, Ik heb hier nog een verloren zieltje. '* De helsche poortier heeft opengedaan. En dat zieltje is ingcgaan : 95. " Zieltje, kunt gij wel zitten? Lucifer zal u een stoeltje maken van twee krikken. " "Ik kan er voorwaar wel zitten, Lucifer en moet mij geen stoeltje maken van twee krik- ** Zieltje, kunt gij wel drinken.^ [ken.*' 100. Lucifer zal u een tasje schinken. " " Ik kan er voorwaar wel drinken, Lucifer en moet mij geen tasje schinken. "Ziel, kunt gij wel eten? Lucifer zal u een broodje geven. " "Ziel, kunt gij wel eten, Lucifer zal u een beddetje maken. " "Ziel, kunt gij wel slapen. " Lucifer zal u een beddetje maken. " "Ik kan er voorwaar wel slapen, "Lucifer en moet mij geen beddetje maken. " "Ik kan er voorwaar wel slapen, "Lucifer en moet mij geen beddetje maken. " "Van onder lag dat beddetje tsent, "Van onder lag dat helsch serpent. Zielte, kunt geworden, künst ge wenig en gapen. Lucifer zal u een venstertje maken. "Ik kan er voorwaar wel kijken engapen, Lucifer en moet mij geen venstertje maken. Als 't zielte door zijn venstertje keek, Het zag van ver zijn vader komen: "Mag mijn vader alhier wel komen en alhier wel zijn?" "Zijn er hier geen boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" "Er zijn hier wel boeken en paternosters, "Maar zij enkunnendat zieltje uit de hel niet verlossen." "Mag mijn moeder alhier wel komen en alhier wel "Uw moeder mag alhier wel komen en alhier wel zijn?" "Mag mijn moeder alhier wel komen en alhier wel "Uw moeder mag alhier wel komen en alhier wel zijn?" "Zijn er hier geen boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen." "Mag mijn moeder alhier wel komen en alhier wel "Uw moeder mag alhier wel komen en alhier wel zijn, "Mag mijn moeder alhier wel komen en alhier wel "Uw moeder mag alhier wel komen en alhier wel zijn, "Zijn er hier geen boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" "Er zijn hier wel boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" "Er zijn hier wel boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" "Er zijn hier wel boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" "Er zijn hier wel boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" "Er zijn hier wel boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen?" eken en paternosters, Maar zij kunnen dat zieltje uit de hel niet verlossen. " Als 't zieltje door zijn venstertje keek, *t Zag van ver zijn scholevrouw komen; [zijn?" "Mag mijn scholevrouw alhier wel komen en alhier wel " Uw scholevrouw magalhierwel komen en alhier wel zijn, Maar zij en kan u niet verlossen uit de hel sche pijn. " 140. "Zijn er hier geen boeken of paternosters, Om dat zieltje uit de hel te verlossen? " " Er zijn hier wel boeken en paternosters, Maar zij en kunnen dat zieltje uit de hel niet verlossen. " De eerste nagel die Jacob sloeg, 145. Het zieltje riep: "Het is algenoeg! Het is al genoeg, en geefmij niet meer. Want gij doet mijn arm zieltje zoo een zeer. " Voir DE COUSSEMAKER, N"49 ; SiMROCK, N" 67 ; VON ERLACH, II, 573, in, 65; Wunderhorn^ II, 211 k 213; MiTTLER, N°^ 481 \ 485. Cette pi^ce se chante sur I'air des N°^ xxxviii et XL. 98 - L. GRISELDIS. Moderate. gfe Ei -^-5=;- ^: m 5=>e: EE^ Aan-hoortzon - der rer-mij -den, groot jammer wordt u be- Wat er in kor - le tij - den in I - tal - jen is ge- ^ A^-#— #^ t-^- ^ ^'^ ^W=^ E -.zntzi^it fr^^ ]_. u m died, schied. Hoe dat er eenmarkgra- ve tot zijn'huis-vrou-we E:^^:^ nam con schamel ar - nic slave, die vcel drocfheid o-vcr- kvvam. Aanhoort zonder vermijden, groot jammer wordt u bedied, Water in korte tijden in Italjen is geschied. Hoe dat er een markgrave tot zijn' huisvrouwe nam Een schamel arme slave, die veel droefheid overkwam. Voir, pour la suite. Van Paemel, N*» 24, avec Tindication de I'air : Maesiricht^ gij schoone siede, L'histoirc de Griselle ^tait autrefois un de ces ouvrages classiques ^ I'usage des enfants, commc les Allemands en ont tant fait r^imprimer. Elle^tait trcs-r^pandue, non-seulementen Flandre, mais aussi en Angle- terre, commc lo prouve le passage suivant de Shakspearc : " For patience she will prove a second Grissel." Taming of the shrew, Act II, Sc. i. La chanson raconte comme suit les dpreuves de \?l fevime patiente : Lc margrave Gauthier (en Italie) pressd dc se marier pour avoir un successeur, Spouse une pauvre paysanne qui gardait les troupeaux, en mettant pour conditions qu'elle lui sera tou jours enti^rement soumise, qu'elle se montrera toujours joyeuss et qu'elle ne lui gardcra jamais rancune, quoi qu'il arrive. Les noces sont égalées avec déclat, mais h peine Griselle à-elle, mais au monde une fille, que le margrave fait enlever celle-ci, disant qu'elle doit être mise k mort. La mère embrasse son enfant et la remet au domicile en s'écriant : "Que ne puis-je mourir pour toi, ma fille!" — Gautier envoie l'enfant à sa soeur la comtesse de Boulogne, qu'il charge de l'éclat. Le fils qui nait ensuite, est enlevé de la même mère. Quatorze ans après, le margrave, songeant à faire revenir ses enfants, signifie à sa femme que, d'accord avec le conseil de l'état, il la répudie, et va apposer une jeune princesse qui est attendue. Il lui ordonne de se dépouiller de tout ce qu'elle tient de lui, et la renvoie, ne lui laissant (lue le vêtement indispensable. A son retour chez elle, son père laissant à haillons qu'un vague pressentiment l'avait engagé à conserver. A l'arrivée de ses enfants, Gauthier mande Griselle, et lui ordonne de prendre soin de la vaisselle de l'agent, pendant les f. Les qui sont données à l'occasion de son nouveau mariage. Au diner le margrave fait venir Griselle dans ses haillons, et lui présente sa fille comme sa future Spouse. Sans rien perdre de son inalterable douceur, Griselle le supplie de la traiter avec bonté, et da lui appargner les dépreuves qu'il lui a fait subir à elle-même. Gauthier n'y tenant plus, se l'ave de table et se jette dans les bras de sa femme en lui demandant pardon. Les enfants de même embrassent leur même ; on la révét d'habits conformes à son rang, et son père est complète d'honneurs et de richesses. Cerci forme lamaliire de 69 couplets, dont le dernier contient la morale : " Hier mag nu elk aanschouwen degroote gestadigheid Van deze goede vrouwe. Griseldis, die schamel meid, Hoe dat ze hunn' mans verheven zullen gehoorzaam zijn. LI. PYRAMUS EN THISB6. Poco lento. 3 i^ .&- ^ ^ komt hier, gij jong-mans van inoe-de kloek, en 4. ^ ^ ook gij, doch-ters vroom van zin-nen, dievroegstu- — 1(X) — tr. S m dee-ren in Ve-nus boek, wacht u van dwa - ze- pi r^=!=~r ^ \ L ■■=i=s: ^ ^ rid-- lijk te min - nen. Vc - le zijn er vcr - dronkcn eer t m TtUlf I — h zij 'ivva - ter ken -  zoo als men Den ziet. I. Komt hicr, gij jongmans van moede kloek, En ook gij, dochters vroom van zinnen, Die vroeg studeeren in Venus boek, Wacht u van dwazelijk te minnen. Velc zijn er verdronken eer zij *t water kenden, Zij en kenden het water der liefde niet. De liefd' is blind zoo als men hcden ziet. 2. In Babilonien, hoort mijn geklacht, Waren twee kinderen groot van fame, Die men somtijds ophouden zag Van hun ouderen te samen. Hunn' huizen tegen malkander kwamen. Pyramus de jonker en Thisbd de maagd, Die aan malkander van jongaf liefde draagt. 3. Pyramus was er cen frisch jongman En oud omtrent de achtien jaren. Jong ende schoon, hoort mijn verklaren. Während zij op malkanderveißen waren, Eer dat zij wisten wat minnen was. De Heidel verwint twee jonge zinnen ms, 4. De ouders van Thisbd hebben dat verstaan, Z' hebben hunne dochter doen bewaren, Dat zij nooit ten geenen stond, Met Pyramus en zoude paren. Solfer en vier ziet men vergaren. Dit hebben de ouders geordonneert, Welke de ouders niet en estimeert 5. Pyramus' vader heeft dat verstaan, Hij heeft zijn zoon 00k gaan bevclen, Dat hij noch ten geenen stond, Met Thisbd nog en zoude spelen, Eer dat hij zoude kapabel wezen. Pyramus vergat zijn vaders raad, Gelijk het heden met de jonghcid gaat. 6. Dees kinderen waren nu in getreur, Van liefde en wisten zij niet wat maken. Er was maar een spleet in den muur, Waar zij malkander door spraken Tijden en stonden om te geraken, Aan een fonteine in het zoete dal, Waar zingt de nachtegaal met een blij geschal. 7. De nacht die was lustig de mane schong klaar, De vogelen zongen met vreug Diese höchst. Pyramus die kwam aldaar gegaan, Hij zagde leeuwen bebloed weg loopen. Zijn herte-bloed heeft onderkropen. "This is dood!" sprak hij op het pas, En met zijn zweerd heeft hij hem doorsteken ras. 8. This is dood! "sprak hij op het pas, En met zijn zweerd heeft hij hem doorsteken ras. 8. This is die kwam aldaar omtrent en hoorde Pyramus [zuchten. Nous complètons la chanson d'après une version trop incomplete pour pouvoir être imprimée. Langs eene groene weidc is zij gepasseerd, — I02 — Zij hoorde nog Pyramus zuchten, Haar herte was vol ongenuchten; Bedroefd zoo ging zij nog een weinig voort, Daarvond zij Pyramus met zijn zweerd doorboord. Zij trok het zweerd daar uit zijn hert, Zij kuste het op den zelven stond. Zei:" Bloedig zweerd, wil nu doorsnijden Mijn maagdig hert in zwaar verdriet. Adieu, wiederholt, nicht mehr, wie erst das ganze, Alle geschreven, al naar 't mooi meisje van Pa- 4 M-F|* 5tqF=i: m rijs, de brieven en waren en waren geschreven, de m t t kei-zer van Zweden had brieven geschreven, de m t kei-zer van Zweden had brieven geschreven,  at heeft er wel zevcn jaar bij mij gediend, Zeven jaren en eenen dag. Weerdinne, logeer mij van dezen nacht. Maar's avonds 't mooi meisje moest slapen gaan, 't Moest er wel zestig trappen opgaan, Van icder trap dat zij opging, De tranen liepen over haar aanschijn. 'empereur lui dcmande pourquoi elle pleurc, elb rdpond: 'En is voor vader, 't en is voor moeder, 't En is voor zuster, maar 't is voor broeder. De keizcr van Zweden is mijn hecr broeder. Voir WILLEMS, N° 70 dans les notes; Simrock, N° 20; Uhlano, 273; voN Erlach, II, 146; IV, 131; IV, 120; IV, 120, 121. Allegretto. LIII. PRINS KAREU ^=f l-P=-i ii-i<gL3^3:J11|jS S-r ! Prinse Ka-rel had been dochter, 'twas deschoonste van Pa- rijs. Hij en ^i^Ei ^^1 Vaz:-3: ^ir-^H: wil - de z'aan niemand ge ven, prin- se, grave nochte ko- ning. — 104 — 1. Prinse Karel had een dochter, 'T Was de schoonste van Parijs. Hij en wilde t! aan niemand geven, Prinse, grave nochte koning. 2.'s Zondags kwam er een schipper gevaren, 'Maandags zat hij al op het schip. Als zij al verre gevaren waren, 'Maandagdetje weende zoo bitterlijk. 3. "Waarom weent gij, waarom treurt gij? Zeg het aan mij, schoonze zoetelief. Is 't voor vader of voor moeder, Of is 't voor uw kleen zustertje lief? " 4. " 't En . is voor vader noch 't en is voor moeder, 't En is voor mijn kleen zustertje niet; Maai' 't is voor mijn zeven gebroeders, Die te Parijs schole zijni 5. 'k Zou wel eenen brief doen schrijven Naar de schole van Parijs, Om tehooren of te weten, Ofzi] doodoflevend zijn. 6. Schipper, als gij een schipje doet maken, Maak er liever twee als een, Een van witte bresilianoore, En een van zwart marmersteen. — 105 - i i LIV. HET DOODSHOOFD VAN COESVELD. Lento assai. f 4 ^ * ■ — ^.^ * 4 I i Er was een heer en j'had drie vrou - wen be- — S — \ _> — ^ ^^m  Zijkwam haar va-der dik-wijls te leeren met woor - den $ -^ zoet. 1. Er was een heer en j'had drie vrouwen Begraven in een korten tijd. J'Had een dochter tot zijn behouen, Ter roomsche schole wierd zij geleerd. Zij wierd geleerd in de vreeze des Heeren, En opgevoed. Zij kwam haar vader dikwijls te leeren Met woorden zoet. 2. " Ach! vader, gelooft gij gcen predikanten? Ga naar dc kerk en lees de schriftuur. — io6 — Gij zult daar zien, van alle kanten, Hoe God daar spreekt met woorden puur; Hoedat hij degoede zal komen teloonen Met lauwerier; Hoe hij de kvvade zal komen te straffen Met 't helsche vier. " 3. "  datgelooven ze zijn al zot! Maar *s achternoens, omtrent den vieren, De vader kwam over een kerkhof gegaan. Wat vond hij daar liggen onder zijn voeten? 'Was een doodshoofd met veel haar. Hij schipte dat doodshoofd tegen zijn tanden Metschimp en spot. Is 't dat het waar is dat zij zeggen, Dat er nog leven is na de dood, Kom 't avond aan mijn tafel eten Van mijn erf brood; Van mijn brood aan mijn tafel eten, Gij zijt genood. Maar *s avonds de heeren waren gezeten Met hun confraters in den wijn, 'Spook kwam aan de belle klinken. De knecht riep: "Duivel, wie mag dat zijn?" De knecht deed open met schrank en schroom. Toen sprak de dood: "Zeg dat ik hier moet binnen komen, 'k Ben hier genood. " 7. De knecht is in de zaal geloopen, En zei: " Ach! meester, aanziet, aanziet, Een leelijk spook, zijn oogen branden Lijk koolen vier. 'TZegtdat 't hier moet binnen komen, 'T Is hier genood; 'T Is hier genood om aan uw tafel te eten Van uw erbrood. " 8. Maar 't spook kwam allengskens nader en nader, Tot dat het in de zale kwam; 'T Pakte cen stoel en 't zette hem neder, En 't schonk ze zelven een ruimer wijn. Zoo gauw geschonken, zoo gauw gedronken: " En wilt gij nu weten wie dat ik zijn? Ik ben uw eige grootvader, Gij moet met mij; Gij moet met mij in d'helle branden, En stöegemmet d'hersens tegen den muur, Dat al de heeren in onmacht vielen, Van kleen tot groot; Dat zij er geen leven aan en zagen, Schier totter dood. Voir Van Paemel, N° 14. L'invitation à son souper adressée à une tête de mort se trouve aussi dans de la Villemarqué. Voir le Camaval de Rosporden, H, p. 55. LV. BARBEL. Andante. 143^33^^ Wei, Bar-bel, zei hij, Bar-bel, en waar - om en % Wei, Jan, en wat zou - de ik ummm -&-- I zin - gen, bij drie da-gen en ziet gij mij niet meer. "Wei, Barbel, zehn hij, Barbel, En waarom en zingt gij niet meer? Wei, Jan, en wat zoude ik zingen? Bij drie dagen en ziet gij mij niet meer. Wei, Jan, als ik kome te sterven, En trouw met geen booze huisvrouw, Alle drie onz' onnozele kinderen, Hun hertje zou scheuren van rouw. Nachts omtrentden twaalf uren, Vrouw Barbel die gafharen geest; Er kwamen bijduizendeengeltjes Al om haar ziele 't was allermeest. Als 't drie dagen en drie nachten geleden was, En Jan trouwde met een ander huisvrouw. Alle drie die onnozele kindertjes Hun hertje die scheurde van rouw. Maar's nachts omtrentden twaalf uren, 'Kleenste kind die gaf een schreeuw, En zij riep naar haren oudsten zone: " Kom, paai er uw booze Machiel!" En zij gaf het wel een kaaksmete, Dat het met zijn hersens vloog tegen den steen. " Zij zoete, mijn jongste gebroedertje, Zij zoete, En krijsch er niet meer. 7. Morgen uchtend ten negen uren ZuUen wij naar 't grafvan ons eerste vrouw-moedertje 's Morgens om negen uren 'gaan. Zagen wij deze drie kinderen gaan. 8. Als zij op 't kerkhof kwamen, Zij vielen op hunne knieen, En zij lazen en zij baden, En de aarde sprong open in drien. 9. En zij nam het eerste kind op. En zij steld' het op haar schoot, En zij steld' het op haar schoot, En zij gaf het wel eens te zuigen, Gelijk een vrouw in haar leven zou dcen. 10. En zij nam het tweede kind op. En zij steld' het nevens haar zij, En zij gaf het wel eens te spelen, Met de beentjes die op degewijd' aarde zijn. 1. En zij riep naar haren oudsten zone: "En ga bedel uw dagclijksch brood. En als de bedel komen te geven, Zeger nu altijd: "God loon't!" 12. En doedrie maal uw reverentie, Ja, uw reverentie geheel schoon. En als de bedel komen te vragen, Wie heeft er u dat geleerd? 13. Vrouw Barbel, mijn eerste vrouw-moeder. En ik hoop dat zij is bij den Heer. De zoon keerde hem omme, En hij ging er alzoo zijn gang, 14. Tot aan een koningspoorte Waar hij aan de belle klonk. En hij zei cr altijd: "God loon't!" En hij deed cr wel drie maal zijn reverentie, Ja, zijn reverentie geheel schoon. De bedel kwamen te vragen: "Wie heeft er u dat geleerd? " "Vrouw Barbel, mijn eerste vrouw mocder, En ik hoop zij is bij den Heer! " 17. En de zoon keerde hem omme, En hij ging wel zijnen gang. Maar's nachts omtrent den twaalf uren En de zoon gaf zijnen geest. — no — Voir SNELLAULT, N^ 63; DE COUSSEMAKER, No 58; HAUPT Uftd Hoffmann, I, i86; Talvi, 237, Die Mutter im C/Vo^c' (traduction dii danois). Dans un feuillet manuscrit qu'on nous a prêté, la pièce commence par les vers suivants : Er waren twee sneeuwwitte duivetjes, En zij vlogen den wijngaard op, En zij begosten zoo schoone te zingen, J a, te zingen in Maria's lof. Als Maria's lof gezongen was, En zij zagen die duivetjes n!et meer, En de klokjes luidden zoo schoone. LVl. DE DOCHTER UIT DE KROON. 1. Er was een heer, hij had eenen zoon, Hij beminded' een schamelmans dochtertje fier. De vader sprak met groot ongeduld: "Kegge dat gij haar laten zult!" 2. "Weil, vader, zoud' ik haar laten gaan, ZoudMk haarbrengen in schande? 3. "Wie, vader, zoud' ik haar laten gaan, ZoudMk haarbrengen in schande? 3. "Was op een morgen zoo gezeid, Hij klopte zijn zei: "Schoon lief, k heb gehoord dat uw vader niet Dat wij te samen zouden trouwen." [hebben en will 4. Hij trok den ring al van zijn hand, Hij zei: "Schoon lief, daar is een trouweand. Wil het mijn vader niet gedogen, Wij zullen trekken uit's ouders land Zoo verre uit hunne oogen. " 5. "Was op een zondagvoor den noen, De dochter zoude gaan naar een sermoen. "En heeft haar niet verdroten, Als zij al op het kerkhof kwam Dees maagd wierd dood geschoten. — Ill — 6. "Dat heeft den koopmans zoon gchoord, Aldaar is liij geloopcn. Hij nam zijn lief al in zijn arm, Hij kuste ze al aan ha Ren bleeken mond. 7. Hij zei: "Schoon lief, zijt gij gewond? Niet gewond maar dood geschoten! Dit heeft de vader van mij gevveest, Hij zal het zoo diere bekoopen. " 8. 't Was op een zondag voor den noen, De koopman zoude uit eten gaan, De koopman wierd gevangen. Hij heeft ze zelven door duivels list, In de gevangenis verhangen. 9. Alsde zoon dit heeft aanhoord, Hij en wist het niet op wien wreken, Hij heeft ze zelven gaan doorsteken Met den degen van zijn zijde. ID. De mare die Hep voort en voort: Er zijn nu vier schoon' lieden dood, De koopman en zijn zone aanhoort, De dochter uit de kroone, En 't kleen kind dat zij bij haar droeg, Zijn dat geen vier persoonen? Cette pièce se chantecomme les N° xxxviii ct XL ci-dessus. On trouve dans Mittler, N° 19, un morceau intitule Des Graf en Tochterlein, Q^x prèsente certaines analogies avec le notre. Nous lo donnons ici en entier, surtout parce que nous le considérations comme originairement flamand. 1. Ich weis ein graffen lochterlein, Sie wohnet zu Strasbourg auff dem Rhein, Sie hat ein bulen verborgen, Dann durch der kleffer zungen frey Kamen sie beyde in sorgen. 2. Das megdlein war drey sieben jar alt, Sie hat einen freyer von hertzen stolz, Si wolt nicht lenger beiten (i), Sie nam den reuter bey der hand, Und gingen zu lustieren. (i) Warten, barren. — I 12 — 3. Er legt sie in den rosengarten, Dar so manch vogelein war vergadert, Sie sungen von hertzen bey. Wie das des graffen tochterlein Sol kommen in groszes leiden. Der reuter brcit den mantel ins grasz, Das megdlein sprach auf selbig bas Mein schons lieb auszuführen, Wann du deinen willen hast voUenbracht, So las nich nicht verloren. Der reuter sprach sonder verdries, Schons lieb so furcht euch nicht, Das ich euch solt laszen in schanden, Ich wolt lieber mein lebenlang, Gehn doch ( i ) achter lande. Sie sprachen so manches freundlich wort, Das haben die falschcn zu geben, Zum graffen seind sie gegangen, Wie das sein jingstes tochterlein Ging spacieren mit einem manne. Der gräft war ein zornig man, Er has dis so bald verständig Er ging mit seinen knechten gar kühnen, Da land er sein jüngstes tochterlein Beim reuter in dem grünen. Der graff mit zomigem mut, Er warf den reuter unter die füß, Seine knecht namen in gefangen, Er sprach zum reuter, hub guten mut, Morgen zu mittag solten hangen. Das wort hat der reuter so bald verständig, Er liesz so manchen heißen thran, Des mus sich Gott erbarmen, Und das ich armer junger held, Mus sterben um ein jungfrawen. Es geschah auff einen montag, Das de reuter ward vor den graffen gebracht, Man solt jhm sein haupt abhawen, Dach er sich der junge held, Voj meinen und jungfrawen. Der reuter ging knien für das schwerdt, Sein schones lieb kam dar ungefchrt, Man hörte und weinen, Steh auff, sprach sie, mein schones lieb. Ich will auch für dich sterben. (1) MUTTLER wurde doch zu par dulden (souffrir); selon nous, c'est le mot flammer. and den jungen (erreicht), en allemand umherren. — 113 — 12. Die jungen fraw die gingenden auf ein sehr, Sie kniet vors schwerdt mit herzustellen, Ach vater last mir mein haupt abhängen, Und spart den allerliebsten mein, So sprach die schon jungen. 13. Der reuter sprach zu der Hebsten sein, Steh auf herzustellen mein, Ich will so fromlich vor dich sterben, All tregstu ein kleines kindlein von mir, Ich bitt es nicht verderben. 14. Der graff sprach mit worten gut, Steh auff reuter, bis wolgemut Ich geb die mein jüngstes tochterlein, Zu einer eh ein frawen. 15. Urlaub jr knechten und meldet all samt, Die bey der nacht ausfiefen gand All hastu eins reichen müssen tochter lieb, So hält dich vor den kleifem quät, So kompstu nimmer in schande. LVII. HEIR BRANDMERK. Air: Qui est si, la fouche, 1. 't Kwam te Rijsel te geschicken Dateen dienstmeid, om haar kwaad, Wierd gestraft voor alle lieden, Door het edel magistraat. Zij wierd gegeeseld voor haar schande, Al door een scherprechters hand; En daarna het lijkmerk branden, Zoo gebannen uit het land. 2. Zis in Luikerland gekomen Bij een heer zeer hoog van staat, Waar z'in dienst wierd aangenomen Omtrent den tijd van drie jaar. De heer Het zijne zinnen zinken Op de schoonheid van dees meid; Hij zei: "Wilt gij mij uw trouwc schenkcn, Ik ben totuwen man bereid. " 3. 7J heeft die kanse waargenomen, En zij kwam in echten trouw. — 114 — Z' is tot hoogen staat gekommen, J a, zij wierd zelfseen mevrouw. Zij Icefden in vree tesamen, Wei den tijd van negen jaar; Naar Gods wetten en betamen Wonnen zij twee kinderen te gaar. 4. Satan kwam de deugdbenijden Van dit lief getrouwigpaar Hij stak zijn listen ten alien zijden. Tot hun ruYne en gevaar. Hij gingeen tooveresse spreken, Om dat paar zoo met geweld, Wreedelijk te gaan doorsteken, Beloofde haar een somme geld. 5. De tooveresse vol listen, Met haar vloekweerdige tong, Z' is gegaan al om te twisten Naar het huis, wat boozen vond. Zij zei: "Mijnheer, de groote stad, Sprak zij met listen, de tooveresse, Ach! Mijnheer, de reden vat. 6 Uw masceur heeft die gegeven, O Mijnheer, z'is zeer gestoord! Zij heeft van uw vrouw erleden Groote schandvlekke gehoord. Hij trok zijn vrouw al uit haar kleeren, Zag het brandmerk, riep geheel gestoord: "Vervloekt, schendcres vanmijn eere! " Hij heeft ze vreedelijk vermoord. 7. Hij is in boosheid gekomen, Hij Hep al naar zijn kinderen toe, Hij heeft z ook alle beide genomen En gedompeld in hun bloed. Hij roept nu tot den hemel om wraak. Nam een touwen maakt' een strop. Duivels! helpt de kramme maken. Hij heeft hem zoo gehangen op. — 115 — 8. De tooveresse Ls gekomen Bij den duivel om haar geld. De duivel zei: "Gij doet mij zelfs schromen." En hij vluchtte in het veld. Hij riep luidop: "Gij doet mij zelfs schromen, 'K Ben bevresd als ik u zien!" Hij heeft een lange pers genomen, En kwam haar 't geld zoo aantebien. Voir The diary of ajudge, by Henry R. Addison, f. s. a. Brussels 1838, The Brandy p. 69. L'auteur, qui a longtemps habité Bruges, a probablement puise le fond de sa nouvelle dans la chanson que nous reproduisons, ou dans  der soldaten, Ruim twintig jaren oud, De wereld gaan verlaten? O dood, verschoon mij toch! En laat mij leven nog. 4. Darligt mijn zij-gewer, Mijn rotting en mijn kleeren. Want ik en kan niet meer Soldaten exerceeren. Draag mij maarals een lijk, Naar *t eeuwig doodenrijk. 5. Hier hgt een korporal, Oud twee-en-twintig jaren, Een meester van den praal, Zeer in 't muziek crvaren, Geboren uit Hessenland, Hier ligt een muzikant. La chanson, tres-connue k la fin du dernier si6cle, a vingt couplets, comme dans Van Paemel, N" 13; elle commence par un dialogue entre Ic jeune homme et la mort. Nous reproduisons les couplets (i, 12, 4, 14 et 29), qui se rapprochent le plus de ceux qu'ont publics Simrock, N° 309, et Mittler, N° 1415. Suivant la tradition, le soldat besoisdont il est question, serait mort Bruges entre 1775 ^^ I7^> et aurait k Bruges entre 1775 ^^ I7^> et aurait. Que vers Cette douteau soldat allemand soit mort k Bruges, et ait 6i6 enterrd k I'endroit ddsignd, rien n'est plus probable, et en ce cas la chanson allemandechant de par sescamarades apu servir demodélekla n'est. 4. Écamom tomiqnts et satixiqnts, Ci)an0on0 H 'amour. LIX. DE MINNEBODE. (A.) Moderate. Achter rozendaletje zoo staat er een boompje, 1. Achter rozendaletje zoo staat er een boompje, 2. Nachtegalletje, gij kleen vogeltje fijn, Zoudt gij niet willen een van mijn liefde bodetjens zijn? 3. Een van uw liefde bodetjens wil ik wel wezen, Maar ik moet t' avond naar Engeland reizen, Maar ik moet t' avond in Engeland zijn. 4. *K Pakte dat brievetje al op mijn monde, 'k Vloog er mee over te korten stonde, 5. Te korten stonde over *t graven kasteel, [kwam. Tot dat ik aan den kant van mijn zoeteliefs venstertje 6. 'k Gaf dat venstertje eenen vuist- [niet t' huis? " 'k Zei: ** Schoon lief, slaapt gij, of waakt gij, of zijt gij 7. ** 'k En slape noeh 'k en wake zoo vaste niet, Maar 'k hoore wat dat er mijn lief aanbiedt. — ii8 — 8. Mijn lief aanbiedt ermij in ^cn^nparler Dat hij zou trouwen met een ander meid, Trouwen en houven een oud wijf. " Voir WILLEMS, N° 96; SNELLAERT, N" 38; DE COUSSEMAKER, N„48; SiMROCK., N"86; Uhland, 47; Hoffmann von Fallersleben, //. y/. 11, N*« 89, 90; MiiTLER, N^ 589. LX. DE MINNEBODE. (B). Moderate. Er zat een sneeuwwit vo - gel - tje, en i^i^:^. I In-go-din, er zat een sneeuwwit vo - gel - tje, en J^ in-go-dan. 'tZat op een ste- kend doom - tje, en P A,V F^F^ in-go-din, 'tZat op een ste- kend doom - tje, en Zirzj ^- in goedan. I. Er zat een sneeuwwit vogeltje, En ingoedan. Er zat een sneeuwwit vogeltje, En ingoedan. TZat op een stekend doorntje, En ingoedan. — 119 — 't Zat op een stekend doorntje, En ingoedan. — 119 — 't Zat op een stekend doorntje, En ingoedan. Dat vogeltje sprong op en neer, En ingoedan. Sprong van zijn stekend doorntje, En ingoedan. Voir la note de la chanson précèdente. -^m LXI. HET WEESMEISJE. Alia marciu I=± r^^^^g^^l Aan den oe - ver van cen snel - le vliet een fe '^^^^M jeug - dig meis - je zat. Zij weend' en schrei-de van ver - driet, het gras van tra-nen nat. Zij m T smeet de bloem-pjes die zij zag mis - troos - tig in den ^m sstrooni, en riep: Ach! lieve va-der, achlAch! 1t===: -^ g lie - ve broc-der, kkoom! — 120 — 1. Aan den oever van cen sncUe vlict Ken jeugdig meisje zat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tranen nat. Zij weend* en schreide van verdriet, Hct gras van tran Breckt zijn mecdoogend hert. Hij sprak tot haar: "Wee, lieve meid, Spreek op, en wees niet schuw. Zeg mij waarom gij kermt en schreit, Kan 't zijn, zoo help ik u. " 3. Zij zuchtte en zag hem troostloos aan, En sprak: " Ach! brave man, Een arme wees ziet gij hier staan, Die God slechts helpen kan. Ziet gij dat groenebergje niet? Dat is mijn moeders graf. Ziet gij den over van dees vliet? Daar viel mijn vader af. 4. De fellc stroom verwon hem dra, Hij worsteld' en hij zonk. Mijn broeder sprong hem achterna, Eilaas! ook hij verdronk. Nu vlucht ik't weezenhutje uit, Waar niets dan jammer is. " Zoo sprak zij hare klachten uit, Het hart vol drocfenis. 5. De hcer sprak: "Kind, en ween niet meer, Uw hert verdient geen pijn. Ik wil uw broeder en uw vriend. En ook uw vader zijn. Hij nam ze minzaam bij de hand, En noemdchaar zijn bruid, En deed haar langs den watcrkant Haar slechte klccren uit. 6. Nu hccft zij spijsen Ickkrcii diank, Al waar haar hert naar lust. De rijke man verdientwel dank, Dat hij zoo cdel dacht. Voir WILLEMS, N" 91; SNELLAERT, N" 70; VON Erlach, IV, 36. LXll. ROSALIXDE. Allegretto. M tc^ ^ ^ yi^a^i Lief- ste Ro - za - lin - de, waarom wee net gILp^3i;|g ^^ -t — y M^^m Zeg mij, wat is d'oorzaak  wat is d'horzah van uw droef geschrei. Ik zal u misschien nog konnen maken blij. — 122 — Waarom zucht gij, Waarom ducht gij? Zeg het mij. 2. Ach! Leander, mijne nood is al te groot Ik beween mijn vadersen mijn moeders dood. Ik zit hier alleen, ik ween, ik zucht, ik krijt; Vader, moeder, Zuster, breeder, 'k Ben 't al kwijt. 3. Zoete Rosalinde, 't doet mij zelve pijn, Wenscht dat uw droefheid kost wezen de mijn, Of dat uw gezucht onder ons wierd gemeen, Ik zou helpen Ende stelpen Uw geween. 4. Daar en zal nooit van mijn geween zijn kom-af, Voor dat ik zal rusten neffens hun in 't graf. Ach! mijn lieve moeder, waar ik toch bij u! *k Ben het leven, Dat ik levc, Nu al mu. 5. Sus, sus, Rosalinde, sus, en krijt niet meer! Troost u met den wille van God den Heer. Peis dat être mensch, dien God het leven gaf, Eens moet sterven, En bederven In het gras. Dank u zeer, Leander, dat gij, in mijn smert, Zoektte zijn de trooster van mijn droevig hert. Gij troost mij met woorden, maar 'k en krijg daarom Mijn beminde Doode vrienden Niet weerom. Is 't dat mijnen trouwen dienst aan u behaagt, Ik zal uw vader wezen, zoete maagd. De man daar men d'ouders om verlaten moet. Is u nader Als uw vader En uw bloed. Voir WILLIAMS, N° 138; De Coussemaker, No 124; Van Paemel, N" 55. Hoffmann von Fallersleben H, B, II, N° 124, donnele texte de Willems, N° 138. Sur I'observation de Snellaert, que les changements introduits sont de Willeros, il fait remarquer qu'il n'est pas dit en ouoi ils consistent Cest ce qui nous aengagé k donner la première moitie de la chanson, qui est encore généralement connue. LXIII. HERTZEER. Andante. tn- r 4-f 4 ^ ^CTTp: F=&^ § la: % ^■ I— P = ^ 1 — I- :ii — *^ ^i Ik be-min ee-ne zoe - te maagd uit zui-ver V. JO, ' tXl^^L lief - de al om te pa - ren^ en die er ¥-^t=P -~-F--g- _^ ^'A 1 mijnjong hert be-haagt.Maar,eilaas! totmijngroot be-zwa- ;fc=?2— =F T : L-purqi— zp -^- -F=F 1 ren. 'tis te-gen mijn ou-ders ge - moed dat m /">. £E:^ ^^ ik met de - ze maagd ver ke< re, maar zoo ik haarver-la - ten moet, zoozalik, zoozalik, creveren van hert- — 124 — fa^^E ^^F ^^ zee - re, zoo zal ik ere  Maar, eilas! tot mijn groot bezwaren, *t is tegen mijn ouders gemoed Dat ik met deze maagd verkeere, Maar zoo ik haar verlaten moet, Zoo zal ik creveren van hertzeere. 2. Daar en is op het aardsche dal Geen schooner dochter in mijn oogen. Geleerd in de fransch en vlaamsche taal, Zou ik haar geen liefde betoogen. Zij kan een ieder wel aanspreken; Zij is ookgoed voor mijnen stiel, Wie zou zoo eene maagd versteken? 3. Zij is zeer ecrbaar van gemoed, Waardoor zij speelt in mijn gedachten. Omdat zij is minder van goed, Komt mijn moeder haar te verachten. Zij is 00k stille van manier, Zij komt met niemand te vcrkeeren, Nooit en ziel men haar op den zwier. Menig maagd moet van haar leeren. Als een jongman eene dochter vrijt, Hoort men van wcdcrkanten praten. Maar die mij dagelijks b En plesier heben in mijn rouwc, Zij zullen mij, na korten tijd, Met haar zien treden in de trouwe. LXIV. DE WANHOPIGE MINNAAR. Andante amoroso. Dwa-ze mindiezoover - draait, netge - lijk de winddie was - it. Ach! mijn lief heeft mij ver - la - ten.Waaris bar lie - fe- lijk pra - ten, die zij aan mij heeft ge- zeid. O ver - keer - de loo - zc meid! Dwa-ze min die zoo verdraait, Net gelijk de wind die waait. Ach! mijn lief heeft mij verlaten. Waar is haar liefelijk praten, Die zij aan mij heeft gezeid. O verkeerde loo^e meid! 2. Zij zit bij een ander lief, Zij, die was mijn hertedief, Door hare liefelijke reden P2n al haar bevalligheden. Zij zwoer mij met woorden groot, Trouw te blijven totter dood. — 126 — 3. Ach! hoe kuntgij van mij scheen, Daar wij onder ons tween Vaste trouw hadden gelokcn? T' samen hand aan hand besproken Van malkander noort af te gaan, Voor de wreede dood kwam aan. 4. Zon en maan getuige geeft, En al wat op de aarde zweeft Moet mijn droevig lot beklagen. Ho! veranderlijkedagen, Daar ik bij die h'efelijke blom Was zoo lief en wellekom. 5. Zij zit nu aan Leanders zij, Ik zie van ver haar in de wei, Met gespel en zoete reden. Kom nu, 6 dood! met rasse schreden, Ruk mij gauw de wereld af, Haastig in het duistergraf. 6. Wreede dood! ruk mij in 't graf, Snijd den draad mijns levens af. Ik wil haar ontrouwe vreken En mij met mij zweerd doorsteken. Adieu dan, 6 wreede maagd, Die aan een ander behaagt. Onder dezen groenom bohem, Moet de min, tot ieders schroom, Met mijn bloed worden begoten. De tijd heeft mij zoo verdroten. Adieu dan, 6 wreede maagd! Die aan een ander behaagt. — 8. Hij, vol spijt en droefheid groot, Met zijn zweerd stak hij hem dood, Tot een spiegel van minnaren, Die op een maagd stellen hun welvaren. Ten einde *t somtijds verkeert Gelijk de ondervinding leert. — 127 — Ici, moins encore qu'ailleurs, nous garantissons Toriginalitd de la mdlodie ; les personnes qui lachantaient vers 1805 ayanr, a tort ou k raison, la reputation d'altdrer ou de changer les airs k leur fantaisie. LXV. DE ONTROUWE HERDERIN. Lento. 