Een bliksemschicht der XIX eeuw
Charles, Rudolf, editor
School of Theology at Claremo nt i Wh Il The Library SCHOOL OF THEOLOGY AT CLAREMONT WEST FOOTHILL AT COLLEGE AVENUE CLAREMONT, CALIFORNIA Digitized by the Internet Archive in 2021 with funding from Kahle/Austin Foundation https://archive.org/details/eenbliksemschichOOOOchar EEN BLIKSEMSCHICHT XIixXe HE EU W. KEN BLIKSEMSCHICHT DER el Xoo ha Ue W. ere Eiarot is ZAMENGESTELD UIT DE DRI FLITSEN: 10, HET VERBOND DER VRIJE GEDACHTE, 20, DE REGTBANK DES ONDERZOBKS, 3°, DE TIJDGENOOT OP HET GEBIED DER REDE. DOOR RUDOLF CHARLES. AMSTERDAM, Bae Cy Min AL io, 1859, sox" Ae Theology |_ibrany SCHOOL OF *!-SOLOGY AT CLAIRiEMONT California OPGEDRAGEN AAN DE MENSCHHEID ros : EN HARE VRIENDEN, IN HET ALGEMEEN, EN AAN ’ t ; ‘ GEDACHTENIS VAN DEN ONVERGETELIJKEN ARBEIDER TOT HARE * = VEREDELING EN HAAR GELUK, ‘ i - } ~ aaa Ae = ms! - -ROBERT OWEN, Fe * nm te Newtown 14 Mei 1771 en aldaar overleden 17 November 1858, ‘ 7 IN HET BIJZONDER, a é OT BATE EE © ) A Boxe ot s 7 o Clil Yo ee? GaLaA aee ike . 5 ) 7 u aes ae Le (et AOL, of ht  in den duisteren poel der vergeteldt trachtte zij voor hare eigenen oogen, hare schuld en hare schande te verbergen. En de jeugdige eeuw schreed voort, en de aarde zoog langzaam het bloed in dat der slaven wraakzucht in blinde woede had doen stroomen, en de stilte des grafs volgde op het woeden. Toen naderde behoed-zaam en voorzigtig, schuifelende langs den grond, door den schaduw der sombere treurwilgen gedekt, de slangdraak, die bloedend en verminkt in zijne diepste holen den strijd had verlaten, het wree-kende zwaard der geregtigheid was ontvloden. En naarmate hij voortschoof verspreidde eene digte duisternis zich over de aarde en Al wat haar betrad werd in eenen nevelmantel gehuld. Dat was de mantel dien hij in zijnen vlugt had gescheurd, en welks flächen in het oog der opgeuide menigte, door hunnen somberen weerschijn te midden van het licht, aan de bloedkleur eenen behagelijken gloed hadden gegeven, Maar die flächen, — zij waren bedolven, vergaan in het bloed dat zij hadden doen vlieten, en door de gaten die zij in het kleed hadden veroorzaakt, stroomde de liefelijke zonne- schijn des daags, en worstelde met de duisternis die zich onder het loodware kleed verzamelde. — En de eeuw schreed voort, zij gend doch fier, en sloeg die worsteling met welgevallen gade. Die worsteling was de voortzetting van den arbeid, waarover hare voorgangster had gewaakt. — En thans: — eene heilige stilte, een plegtige ernst rust op de natur, doch in de opgezwollen vaten tintelt en kookt het bloed. — Zij poost, haar blik dringt Vorschend in het verschiet, en met verhelderd gelaat treedt zij voort op haren weg.— Sombere wolken pakken zich aan den horizont ” zamen, de dampkring is drukkend en loom, doch eene botsing doet het elektricke vuur ontbranden, een blikseraschicht doorkruist het zwerk en de lucht, die hij op zijnen weg doorloopt, wordt gezuverd en gereinigd, — En telken male wanneer het uit de duisternis ont- wikkelde licht, op het fulpen kleed van den vorst der duisternis ne- derdaalt en ecene nieuwe bres breekt voor den afstroomenden gloed, dan dartelt een glaat van welgevallen om het edele gelaat der ecuw, — en telken male wanneer eene kreet van smart en woede eene nieuwe wonde verraadt die het monster ontvangt, dat onder dat kleed verborgen zit, dan schittert haar oog van vreugde, want in dat drictakkige licht heeft zij met moederlijke trotsheid herkend een Bliksemschicht der KHK° eeuw. Amsterdam, 1 January 1859. RUDOLF CHARLES. yh, JANUARY 1858. HET VERBORD DER VIE GEDACHTE. DE NATUURWET. DE ZEDEW ET. Aanrekking. - Beweging. - Ontwikkeling, Liefde, - Licht, - Veredeling. Pag. MMGEOPM 1. Maandelijksche Kronijk. 2.2.... 11. Officiel gedeelte van de Dagerad. DeMBrievenbusii es. 205 se es ete 14, : Statuten. 4. | Mei DOeK hij teaemaeterimrk ons strats es 15. —  beslvot dien ten gevolge een nieuw Tijdschrift op te rigten en uitsluitend toe te wijden aan het gronddenkbeeld der vereeniging: phet verbroederen van alle vrije denkers en het aancensluiten hunner loor alleen kan men met rede verwachten vruchten van zijnen arbeid p zien, en krachtig mede te werken tot de verwezenlijking der voor- ellen, die ik op de Algemeene Vergadering van den 44 October, in belang van ons doel vermeend het te moeten doen, Thans, nu ik 2°, Het Stichten van Neven-vereenigingen. 2°. Het Benoemen van Correspondenten, in plaatsen, waar geene ver- eenigingen zijn. 3°, Het Uitzenden van een klein dagblad. 5°, Het Uitgeven van een klein dagblad. 6°. Het Briefwissenschaft von voor als erreichen, voor als erreichen van tijdschrift als orgaan der Vereenigung, dat de beste stukken uit de büttenlandsche bladen overnam. 8°. Het oprigten van bibliotheken. 9°. Het oprigten  voorstellen heb ik sedert alles aange-wend wat in mijn vermogen is: ik heb mijne briefwisseling nog aan-merkelijk uitgebreid, ik heb zorg gedragen dat het verslag onzer fees-telijke bijeenkomst door de Belgische pers werd openbaar gemaakt, ik heb cen tijdschrift opgerigt tot het verspreiden van die uitingen der vrije gedachte, die niet in den kring der beschouwingen van den Dageraad vallen, en waaraan de buitenlandsche letterkunde thans zoo rijk is, om in DAGERAD en TIJDGENOOT vereenigd alle rigtigen in Ne-derland vertegenwoordigd te zien, en eindelijk treedt ik heden met een special verbindingsorgaan te voorschijn, waaruit met der tijd, gelijk ik hoop, het dagblad zal groeijen, waarvan ik in n® 5 der voorstellen melding maak. Wijders zal men in de wijze van bewerking van ~he Verbond der Vrije Gedachte” zien, dat ik, behalve het algemeene nut, alle punten te kunnen bespreken, ook door deze uitgave reeds het regt-streeksche voordeel heb, n°. 9 bepabt te vonwelen em Met Verbond der Wielis Gedachte, zal gedurende het eerste jaar maane delijks worden uitgegeven in afleveringen van zestien octavo bladzijden, compressen drk. Tedere aflevering zal bevatten: 1°. Hen hoofdartik 20, Officiel gedeelte der vereeniging de Dageraad”; 3°. zoo veel mo gelijk eene maandelijksche kronijk; 4°. boekbeschouwing en boekaan- kondiging; 5°. opgaven van ontvangen ‘gelden; 6°. Mengelingen, enz enz. Elke twee maanden wordt er als supplement bij gevoegd een vel van gelijke uitvoering en grootte, gewijd aan stukken van oordeelkut dig onderzoek over religicuse wetboeken en lerstellingen, onder den af- gonderlijken titel ~de Regtbank des Onderzoeks.” De prijs van ieder ‘yel is bepaald op 15 Cts., hetgeen voor 18 vel, die te zamen jaarlijks het licht zullen zien, 72,70 bedraagt. Daar ik dus van mijne zijde alles aanwend het doel bevorderlijk te %ijn van de vereeniging, aan welker hoofd ik sta, vermeen ik ook het ‘reget te hebben op de medewerking van alle vrienden van waarheid, ‘Yooruitgang en broederschap te mogen rekenen, en noodig ik hen diens- ‘volgens bij dezen beleefdelijk daartoe uit. ” De wijzen waarop men mij behulpzaam kan zijn, zijn menigvuldig en Werschillend, tot gemak stip ik er slechts eenige weinige van aan. 1®, Door het toezenden van Kranten of Tijdschriften die over de Ver- eeniging, onze vrijzinnige Tijdschriften, of de geheele beweging . tot ontwikkeling in Nederland spreken. 202, — — — van exemplaren of opgeven van titels van nieuw uit- gekomene of weinig bekende boeken, die in de Bibliotheek nut- tig zouden kunnen zijn, en ter aanvulling van het bibliographische gedeelte van dit blad zullen kunnen strekken. , 3° — — van letterkundige bijdragen over onderwerpen, die in het belang van de zaak Van den vooruitgang kunnen dienen, of door het verwijzen naar ter overneming doelmatige stukken van anderen. 49,— — — — van kennisgaven en inlichtingen, die voor de maan- delijksche kronijk nuitig en belangrijk kunnen geacht worden. 5°, — — — van verslagen over dev vooruitgang van de zucht tot onderzoek in alle plaatsen, en het bij het bestuur der Vereeniging bekend stellen van geestverwanten, naar verkiezing, met of zon- Kr der vergunning tot openbaarmaking der feiten of namen. 6°, — — — van deistische stukken aan het Tijdschrift »de Dageraad”, of Materialistische, Pantheistische etc. etc. aan mij voor ude Tijdgenoot op het Gebied der Rede”, en door het vertalen van buitenlandscke werken, in den eene of de andere rigt. 7 — — — — van inteekeningen op de verschillende thans beständigen organen der Vrije Gedachte, ten einde hun vortbeständigen ongeführten, te verzeidenen en hunne uitbreiding te bevorderen. 39 — — — — van geldelijke bijdragen tot verwezenlijking van een of meer der voorgestelde middelen, om de bereiking van ons doel behulpzaam te zijn. Bij deu Secretaris, den Penningmeister en bij mij, als Voorzitter der Vereeniging, zullen inschrijvingslijsten ter teekening liggen, ten behoeve 1°. van het algemeene fonds tot bevordering van het doel der Vereeniging; 2°. van een eigen lo-kaal; 3°. van de bibliotheek; 4°. van een op te rigten verstoote-lingsgesticht, etc. van deze inschrijvingen of stortingen zal gegeld in dit Tijdschrift opgave worden gedaan. 92 — - — — — van cen bewijs van toetreding tot het lidmaatschap van onze Vereeniging, en adhaesie aan de pogingen die wij aanwenden om ons doel te bereiken, en daardoor reeds ons behulpzaam te zijn in het stichten van neven-vereenigingen, of wel tot Bekenden van correspondenten, in plaatsen, war het aanstellen van bepaalde vereenigingen. 10°, Door het bekendmaken van ons doel en onze werking en de verspreiding van onze schriften en dit ons orgaan. Mogt op deze wijze ons gemeenschappelijk streven sprengenden invloed uitoefenen op de ontwikkeling van het geluk der maatschappij, dan zullen wij voor ons de blijde genoegdoening smaken, ons werkelijk het bezit te hebben waardig getoond van die rede, die alle ons mensch doet zijn, en ons in de herinnering van het dank-bare nageslacht een eeuwig leven hebben verzekerd. R, C. MEWER. Officiel Gedeelte van de Vereeniging »de Bageraad’. {7 Het Bestuur brengt ter kennisse van de degen, die de vergaderingen mogten. wenschen bij te wonen, dat deze gehouden worden alle Zondag ochtenden, van 10 tot 1 uur, in het Lokaal Casino, hoek Zwanenburgerstraat en Amstel. BS) yA Sey U paclioe Eis oN der Vereeniging »de Dageraad”, herzien September 1857. eee HOOFDSTUK I. Doel en Werkzaamheden. Art. 1. Het doel der Vereeniging is: 1°, het zoeken naar waarheid, geleid aan de hand van natuur en vede, en het verspreiden, der bevindingen, verkregen ten gevolge van dat zoeken. 2% het bevorderen van onderlinge kennismaking en verbroedering onder geestverwanten. 3°, het practisch medewerken tot het geluk der maatschappij. Art. 2, Ten einde dit doel te bereiken, zullen de hoofdwerkzaamhe- den der Vereeniging bestaan in: 1°, het voeren van vrije discussién over verschillende systema’s en wijsgeerige punten. 2°, het verzamelen van tot het doel dienende boeken, ten gebruike der leden. 4 4°. het in correspondentie treden met andere In dezen geest beständigenen Vereenigingen en tot het doel medewerkende personen. Pit HOOFDSTUK IL ud Over het Lidmaatschap. a Art. 3. Ieder, die het Lidmaatschap der Vereeniging mogt verlangen, zal, zoo dra zijn verzoek, schriftelijk en eigenhandig onderteekend, door een der Leden bij het Bestuur zal zijn ingediend, als Lid worden ‘ingeschreven. Art. 4. Door het Lidmaatschap verkrijet men aandeel in de goederen der Vereeniging en wordt men stemgeregtig. Art. 5. Teder Lid verbindt zich van af den dag zijner aanneming tot gan het einde van het werkjaar. Dit jaar wordt gerende te beginnen den 1st November van elk Art. 6. Aan een Lid kan, om gewigtige redenen, nadat hij vooraf zal gehoord zijn en na een besluit der Vergadering, met meerderheid yan stemmen te nemen, het lidmaatschap voor een bepaalden tijd ont- e worden, gedurende welken tijd hij niet mag geintroduced worden. HOOFDSTUK MIT ' Van het Bestuur. Art. 7. Het Bestuur bestaat uit een President, een Secretaris, een Thesaurier en twee Commissarissen-Plaatsvervangers. Art. 8. Het Bestuur wordt op de laatste vergadering in de maand September van ieder jaar met meerderheid van stemmen uit de Leden ae Bestuurderen, niet herkozen zijnde, treden op den 30st" September van elk jaar af. Art. 9. Het Bestuur treedt overal voor en namens de Vereeniging op. De President leidt de vergaderingen en waakt tegen personaliten, oneighedenen en wanorde. De Secretaris is belast met het houden der notulen, de correspondenz: is bewaarder van alle eigendommen der Vereeniging en tevens Bibliothekaris. De Thesaurier administreert de gelden der Vereeniging. De Commissarissen-Plaatsvervangers bekleeden de plaats van een af- vezig Lid van het Bestuur. Overigens verdeelt het Bestuur de werkzaamheden naar goedvinden der zich, blijvende ieder voor zijne eigene handelingen alleen aan- Het Bestuur kan eigenmagtig niets doen en handelt, behoudens de vi deze wet opgedragen werkzaamheden, als orgaan der vergadering. Art. 10. Op de laatste vergadering in de “maand cies wordt lor het Bestuur aan de een overzigt gegeven van den toestandler Vereeniging en de gedane werkzaamheden gedurende het verloopen ferkjaar, en rekening en verantwoording afgelegd van den staat der as en het beheer der gelden. HOOFDSTUK IY. Van de Vergaderingen. Art. 11. Er zahl minstens iedere vere tägigen, des Zondags, in den daartige geschikt locaal eene vergadering gehörenden worden, welche den wur des morgens zahl beginnen. Art. 12. Personen, die geene Leden zijn, zullen tweemaal in een var zonder betaling de gewone vergaderingen kunnen bijwonen. Art. 13. Mogten zijn verlangen, d de ‘gewone vergaderingen meermalen bijwonen, dan kunnen zij tegen Wetsline van 25 centen voor übergehen kannen. Art. 14. Ieder Lid zahl op de gewone vergaderingen meermalen kunnen, hin de Leden de namen hunner geintroducerden inschrijven. Art. 15. Ieder Lid zahl op de gewone vergaderingen eene redevoering kunnen voordragen; er zahl, ten einde de orde te handhaven, gelegenheit zijn, om bij den Secretaris op eene lijst teekenen, volgens welke daartoe het woord zal gegeven worden. Indien de tijd niet toelaat, dat allen, die geteekend heben, het Word voeren, dan zal deze lijst voor eene volgende vergadering dienen, Indien er tijd overig is, zal het Bestuur dien tijd aanvullen door het uitlokken van onderlinge discussién over verschillende on ee in den geest der Vereeniging. Alle staatkunde, niet regtstreeks met het doel der Verecuinete i verband staande, wordt gewerd. Art. 14. Bestuur is geregtigt personen, geene Leden andes) tot het houden van redevoeringen uit te noodigen. Deze zullen vdér alle ausgere sprekers het oad voeren. Art. 15. De redevoeringen, bij art. 13 en 14 genoemd, zullen niet, dan op aanvrage aan het Bestuur door de meerderheid der aanwezige Leden en met toestemming der Sprekers, gedrukt worden. feder Lid zal zes exemplaren daarvan ter gratis verspreiding ontvangens Meerdere exemplaren zullen aan een Lid voor 7/g cents, aan niet- leden voor 10 centen per vel druks, ten behoeve der kas verkrijgbaar gesteld worden. Art. 16. De laatste vergadering in de maanden Dateien. Maart, Juni en September zal, desgevorderd, eene huishoudelijke zijn, waarop al de gedurende het vierendeel jaar bij het Bestuur schriftelijk ingekomen gemoti-veerde voorstellen zullen ter tafel gebragt, besproken en, bij aanneming, als wijzigend appendix op de statuten gearresteerd worden. Art. 17. Het Bestuur zal, met opgave van redenen of punten van be-handeling, te allen tijde buitengewone vergaderingen kunnen bijeenroepen. Art. 18. Alle beslissing geschiedt met meerderheid van stemmen. HOOFDSTUK V. 7 Over de Contributie. Art. 12. De Contributie is bepaald op f 3, /6,/9, of meer des jaars. Teder Lid kiest zelf bij het aanvang des werkjaars, de klasse waarnaar hij contributie wenscht te hetalen. Dezelve moet op de eerste vergadering van elke maand aan 1 den Thesaurier voldaan worden, Art. 20. Langer dan drie maanden in de betaling nalatig geneszijnde, verbeurt een Lid zijn lidmaatschap. 94 Art. 21. De contributie is verschuldig van af de maand, waari men als Lid is aangenomen, tot aan den 1stea October van ieder jaar, Art. 22, Het Bestuur kan op magtiging der vergadering enkele eden van de contributie vrijstellen. HOOFDSTUK VI. Van de Bibliothek. Art. 23. De bibliothek wordt bewaard teu huize van den Bibliothek- Garis, tevens Secretaris. Deze zorgt voor het maken en bijhouden van en catalogus. Art. 24. Ieder Lid kan, tegen requ, een boek voor ééne week ter lezing bekomen. Het zonder aanvrage langer houdende, verbeurt hij ten centen per Fc of gedeelte daarvan. Art. 25, Niet meer dan éen deel wordt tegelijk aan één persoon afgestaan. Art 26. Jeder Lid zal gehörden zijn, de door hem aan de Vereen- ging berokkende schade, wegens het geheel of gedeelijk onbruikbaar Worden of verloren raken van boeken, hem toevertrouwd, te vergoeden. SLOTBEPALING. Art. 27, Door de onderteekening dezer Statuten verbindt zich een Lid tot de geheele nakoming daarvan en ook van alle veranderingen of bijvoegingen, die daarin mogten worden gemaakt. De Statuten worden, zoo noodig, niet dan op de laatste vergadering in de maand September herzien, ate wanneer de tot dien tijd door de Wergadering genomen besluiten worden opgenomen. De Statuten zullen worden gedrukt en aan elk Lid een exemplar gratis worden uitgereikt. — CORRESPONDENTIE MET LONDEN. St a hh POST ae Sele BET ENTE Lonpun, September 1857. AAN DE VRIJE RELIGIEUSE GEMEENTE VAN HOLLAND. Geestverwante Broeders en Teutoonsche Stamgenooten! De medeleden van de vrije godsdienstige gemeente van Londen zen- den u groet en handslag. ‘Onze predikant, Johannes Ronge, heeft onderrigt, dat gij In Bevéadize gemeinschaftliche werkkommen werking, tot de bevordering der nieuwe ‘teformatie met ons wilt treden. Uw wensch is ook de onze, en wij zouden u reeds geschreven het den, wanneer wij kennis gedragen hadden van het bestan van uwen ge- Beenie, u kunt u daarom overtuigd houden, dat wij u met blijde en liep gevoel te gemoct. komen. Zoodra wij de aankomst van uwen afge- aardigde vernamen, hebben wij eene vergadering gehouden, en hem Jaarin ontvangen, om daardoor onze achting voor uit te drukken. Je berigten die hij ons mededeelde, waren bemoedigend voor ons allen. Kort daarop kwam het bestür te zamen, en nam op voorstel van den Voorzitter, verscheidene besluiten, die als grondslagen voor onze gemeenschappelijke werking kunnen dienen. Wij deelen u dezelve hierbij mede, en verzoeken u zoo spoedig mogelijk ons uwe voorstellen, in bet belang van onze zamenwerking, te doen toekomen. Wij hebben niets in deze Statuten opzenomen, wat wij onder de tegenwoordige omstandigheden, niet nakomen kunnen, wij hopen echter bij den bloei van onze zaak er nog veel bij te voegen. NG. uw uM uM a” BEPALINGEN VOOR EENE GEMEENSCHAPPELIJKE WERKING MET 8 Besloten den 4den September 1857, door het Bestuur der Humane Religieuse Gemeente te Londen. DE VRNE RELIGIEUSE GEMEENTE VAN HOLLAND. Wij verpligten ons der Hollandsche gemeenten regelmatige be- rigten over onze werking en opstellen in hun orgaan te zenden,. hun goede geschriften van onze schrijvers, voor hunne biblio- theken toe te zenden, en de vertaling van go Eede Hollandsche werken in het Engelsch bevorderlijk te zijn. De leden der Vrije Religieuse Gemeenten van Holland zijn eereleden van onze Gemeenten, en hebben als zoodanig het regt, onze beraadslagende vergaderingen bij te wonen, en daaraan deel te nemen, vocr zoo ver het reeden, onde beredelijk ondervindingen hebben opgedan met betrekking tot het nieuwe schoolwezen, hun de behulpzame hand te bieden tot het stichten van schoollokalen inzenden, wanneer zij zulks behoven, en waneneer zij zulks behoven, en waneneer zij zulks behoven, en waneneer zij zulks behoven. Wij willen eene bijdrage tot  van het bestuur naar Londen komen, om zich hier te vestigen, of in andere omstandigheden, onvangen onze raad en onzen bijstand, zoo ver het onze zaak vervoled worden. Er zal zoo spoedig mogelijk eene vergadering van afgevaardigden, uit onze en de Hollandsche gemeenten gehouden worden, om een volkomen plan voor gemeenschappelijke werking op te stellen. (W. G.) gouaANNES RONGE, President. W. ROBERT WARNER, Secretaris. Na ontvangst van uw antwoord op deze punten, zullen wij de han-— den aan het werk slaan voor uw Tijdschrift. Wij hebben reeds menigen — zwaren strijd doorgestaan, en moeten voortdurend groote krachtsinspanningen doen, om zoo vele en wel geheime kuiperijen het hoofd te bie- den. Londen hevat eene groote schaar Jesuiten (de kardinaal Wiseman is han aanvoerder) en spionnen uit alle landen, die  onopgemerkt jeden kunnen. Zij sluipen in de familién, die hunne kinderen in onze holen zenden, en noemen onze Godloochenaars, en noemen onze Godloochenaars, en geene onze gemeenten, en geene onze gemeenten, en geene onze broedergemeenten kwam ons op onze gemeenten, en geene onze bestan, vriendschappelijk te gemeent, hoezeer Wij ook, in die eerste dagen van ons bestan, medewerking inriepen. Slechts bee de krachtigste werkzaamheid en onvermoeidheid, gelukte het ons scholen te stichten, en de aandacht te vestigen op onze grondstellingen voor het hoogere onderwijs. Niettemin zijn onze pogingen op het gebied van het onderwijs, met een heerlijk gevolg bekroond geordnet geordnet. Worden. Dikwijls worden wij bedrogen, eu door zwakke vrienden in den aan u gerigt schrijven, maar gij zult in ons luurzame vrienden vinden. "Laat ons dus ons jeugdige verbond, hartelijk en vol vertrouwen knoopen, en ons wederkeerig bijstand bieden. De rappe stoombooten, die Wan onze wederzijdsche kusten, dagelijks heen en weder vliegen, zullen fiet aileen het handelsverkeer, maar ook ons dienen, om onze gedachten en denkbeelden herhaaldelijk met elkander te wisselen. Door woord am daad der broedermin, zullen wij zeker een schoon verbond der cenheid knoopen, eerstens tusschen de Vrije Religieuse Gemeenten Van heide fanden, en met den voortgang der religieuse ontwikkeling, ook tus- hen beide natién. Met hoogachting teekenen in naam der gemeente, (W. G.) JOHANNES RONGE. WILLIAM ROBERT WARNER. SAAN DE HUMANE RELIGIEUSE GEMEENTE TE LONDEN. Geestverwanten, Broeders! Bb. leden der Vereeniging »de Dageraad” zenden u groet en heiligen eene dwaling berustende, daar zij officiel geenen afgevaardigde aan afzonden, toch noemden zij het toeval gelukkig, dat hun geacht mede- d, den heer F., in uw midden braet, en verheugden er zich innig over. Nadat van uw schrijven, benevens van de bij u gehoudene redevoe- mg, eene overzetting was vervaardigd, werd een en ander in eene onvergaderingen voorgelezen, en met toejuiching ontvangen; ieder hzer prees de juistheid waarmede de denkbeelden, daarin vervat, waren eengezet, lieder onzer was getroffen door de warme menschenliefde, er in doorstraalde, en drukte den spreker, den ijverigen apostel der maniteit, in den geest de broederhand. 10 ze adhaesie. — Bij rijper naden kechter, kwam bij ons de vraag op, of de Humane Religieuse Gemeentep te Londen, wel genoeg bekend was met ons beginsel, en de wijze van in beoefening brenging daarvan, toen zij ons hare voorstellen deed? Als eerlijke mannen, wenschten wij vooral goed begrepen te worden alvorens een verbond te sluiten, en meenden daarom verpligt te zijn, aan hen, die ons met zoo broederlijke, hartelijkheid de hand boden,# allereerst ons doel te doen kennen en de middelen die wij bezigden,} om dat doel te bereiken. a Ten dien einde zonden wij u een exemplaar onzer statuten, waar im art. 1 en 2 dat doel kortelijk wordt uitgedrukt. Vit die statuten zal und dus duidelijk gebleken zijn, wat ons streven is; dat wij alleen aannemen, wat de wetenschap tot klaarheid heeft gebragt, en dat wij door eigen onderlinge gedachtenwisseling, dat-gene tot klaarheid trachten te brengen, wat tot het onzekere of twijfelachtige behoort, zonder iemand onzer te verpligten, iets van dat onzekere of twijfelachtige behoort, zijn het niet met zijnne wijze van zijn of gevoelen strookende is. — Onze kenspreuk is dus: Haud Dogmata sed Pacem colimus. — Wij meenden, dit tot grondslag onzer Vereeniging kiezende, immer gelijken tred met de wetenschap te kunnen houden, en alzoo de klip te kunnen vermijden, waarop alle godsdienstleeren zijn gestrand, namelijk vah den tijd hunner juiste werking te hebben overleefd, en daarna met kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen: vooroordeel, bijgeloof en gewetensdwang, dat leven onnatuurlijk te hebben moeten kunstmiddelen gelijk aangemoedigd, zijn gevoclen en denkbeelden in eene redeyouiaay uiteen te zetten. De werkzaamheden op onze vergaderingen zijn dus verdeeld in voorle=\| zingen en discussién daarover, terwijl tevens voor een kritisch historisch onderzoek der schriften, welke aan de onderscheidene zodsdienstleeren ten grondslag strekken, wordt gezorgd, om na ze te hebben ontdaan van haren fabdlachteen en tegenstrijdigen omhang, alleen de daarin als” kern aanwezige zedeleer, te toetsen aan natuur en rede, in hoeverre 2ij- in overeenstemming is met de eeuwige liefde, ons verkondigd in het openbaringsboek lex natuur, en met de zedeleer, die voor dén mensch. Daarvan het uitvielleisen en verbindend moet zijn. Se Zie daar in korte trekken, ons zedelijk standpunt geschoum — aan- gaande het stoffelijke, kunnen wij u mededeelen, dat onze Vereeniging — nog slechts een jaar bestaat en circa honderd leden, van allerlei stand, zoo in Amsterdam als in de Provincién telt. Onze financiéle aangele- genheden zijn slechts even genoegzaam, ons in de positie, welke wij p dit oogenblik innemen, staande te houden. Ben eigen orgaan heb- en wij zelfs nog niet, terwijl door velen verkeerdelijk daarvoor het dschrift »de Dageraad” gehouden wordt. — Wat de vooruitgang on- per vereeniging aangaat, deze zou, in Holland buitengewoon kunnen ijn, want geestverwanten tellen wij in massa, zoo niet de geestelijken yaarop inwerkten door intimidatie, en men lid van de Vereeniging »de Jageraad” wordende, niet behoefde te vreezen in zijne maatschappelijke jositie te worden benadeeld; dit gaat zoo ver, dat velen onzer daar- loor belet worden de vergad eringen bij te wonen. Wij zijn echter vol moed, ons beginsel, hiervan houden wij ons over- migd, moet tot iets goeds leiden, en daarom werken wij met volharding; e tijdgeest is met ons! De menschheid is der kindschheid ontwassen, in zal er eindelijk toe komen ons pogen te begrijpen en met alle krachten. En thans, Geestverwanten, Broeders, na ingelicht te zijn, gelooft van uwen kant nog, dat een verbond met ons wenschelijk is, dat mze wederzijdsche grondslagen niet te veel uiteenloopen, om het zapenwerken nuttig te doen zijn? — Wij van onzen kant reiken u van panscher harte de broederhand, en belooven ter goeder trouw alles te jullen aanwenden, wat wij kunnen, om het groote doel, veredeling van pet menschdom door liefde, te bereiken. — Kunt gij die broederhand oan aanmen, nu gij ons kent? Zoo ja, en wij hopen en vertrouwen it, welan dan, moedig en met vertrouwen aan het werk, roep onze uwe hulp, volgens de door u reeds omschre-en grondslagen, rekenen. Gedaan in onze Vergadering van 7 Dec. 1857. R. C. MEIER, Pres. A. VERBEEK, Secr. MAANDELIJESCHE KRONIJK. Het kan en zal niemand bevreemden, dat ik bij den aanvang van seze serie het e Erste om de Vereeniging de Dageraad’ denk. De liefde ot zich zelf en de zijnen openbaart zich immers allerwege het cerste van Men, en hoe wijsgeerig en stipt regtvaardig men ook moge wezen men jal zich toch nimmer kunnen wederhouden aan zich en de zijnen eerder e denken dan aan diegene die niet zoo zeer in de onmiddelijke nabij- ieid leven. Ik zeide dan in mijne inleiding dat de Vereeniging “de Dageraad” n de Buitenlandsche bladen zeer druk besproken wordt; deze opmerk- ‘aamheid heeft zij zonder tegenspraak te danken aan de algemeene verga- lering van.geestverwanten die zij den 44en October ll. heeft gehouden. fen uittreksel van het officielle verslag van die vergadering, op kosten der Vereeniging door den Heer F. Giinst uitgegeven, werd met eenige indere bijzonderheden ons betreffende door de redactién van den NATI- ONAL te Brussel de 18 December, den TRBUNE te Luik de 21 December en LA REVUE TRIMESTRIELLE te Brussel, van deze maand, welwil jedend in hunne kolommen opgenomen. In dat uittreksel kwam o. a. voor}, de brief van adhaesie van den geleerden Dom Jacobus (als dichter zoo) gunstig bekend onder zijnen waren naam Charles Potvin). De EMANCI-PATION te Brussel geraakte bij het lezen van dit stuk in den NATIONAL in eene hevige verontwaardiging, waarmede de NATIONAL in zijn blad van 22 December niet nalaat duchtig den spot te drijven.. In Belgié hebben voorts nog verscheidene organen meer of minder van ons congres melding gemaakt, als, 1° bevriende: LE CONGRES LIGERAI en LA LIBRE RECHERCHE, 2° vijandige: LE JOURNAL DE BRUXEL LES en LE BIEN PUBLIC. Het gevolg hiervan is geweest dat ik van den Heer B. te Bergen en den Heer D, te Doornik (beide steden in Hene-gouwen) brieven van toetreding heb ontvangen. De specTaTEUR te Parijs (vroeger de Assemblée nationale) waarvan de hoofdredactie toevertrouwd is aan den fusionist Guizot maakt zich vreesselijk ongerust over de ge-volgen die ons bestaan op het lot der maatschappij kan hebben. Ik las) eene particuliere correspondentie aan een der Nederlandsche bladen gegründig, doch daarin niet opgenomen, waarin mede van de belangstelling werd gewaagd die dit artikel van den spEcraTEuR te Parijs verwekt had, De sikcLEe beantwoordde den spECTATUER op ecene wijze die de moeite waard is te vertalen. De SPECTATEUR is bepätigt sein succursals van den UNIVERS, de Amsterdam heeft zich een vereeniging van vrije denkers gevormd; wonder de benaming van de Dageraad. Zij houdt zich bezig op het wvoorbeeld van Mallebranche, de waarheid te zocken. De spacTATEUR vis hierover verontwaardigd, hij maakt zich hoofdzakelijk ongerust wover de betrekking waarin ~de Dageraad” staat tot de Revue philosophique van Parijs; den Jahrhundert van Hamburg; de Londensche wydschriften: the Reasoner, the Londen Investigator, the Humanistic Journal; de Ragione van Turijn; as Revue trimestrielle, den National, wden Congrés #ibéral van Brussel. De Clericalen heben een vreemde manier de kerk te verdedigentlich schrijven er boven: breekbaar. Het schijnt dat zij bij de minste vademtogt, bij de minste schok op het punt staat omvergeworpen te worden! Het ware vrij wat beter der tegenspraak het hoofd te bieden, wze uittelokken, alle ontkenners, alle vrije denkers, alle ongeloovigen wer toe uittenoodigen. De nederlaag die deze dan ongetwijfeld zouden— wijden, zou voordeelig zijn voor de zaak die de Spectateur en de Univers wgezamelijk voorstaan, af DE AUGSBURGER ALGEMEINE ZEITUNG vVerhaalt in eenen particaliere correspondentie uit Parijs dat wij in den eersten tijd van ons bestaan zoo weinig hekend waren, dat zelfs de Univers er niet van bewust ondeach dat wij thans oneindig meer gewigt hebben verkregen sedert de Vereeniging een zeer aanzielijk jongmensch van eenen buitengewoon — groten invloed als LorenennQor aay te Parijs heel aanseeeay De wart even als de Augsburger ae Vereeniging met het Tijdschrift van denzelfden naam en zeet dat de Heer cu. porirus een materialistisch — dschrift zal oprigten en in París op denzelfden voet als, maar toch niet ondergeschikt aan de Vereeniging de Dageraad” zal werken. Om Heze verwarringen en deze valsche voorstelling van de Vereeniging (zie ifet eerste artikel van onze statuten en mijne openings rede bij pelea anera er algemeene vergadering) in het vervole te voorkomen het ik aan ile redactie van den NATIONAL surssu verzocht de feiten betreffende de feschiedenis van onze oprigting en ons bestaan naauwkeurig uit een te zetten, waarop ik eergisteren een schrijven van Chaua-de-Fonds ont- ting dat mij de mededeeling bragt dat aan mijn verzoek behoorlijk zal yevolg worden gegeven. Onder de Nederlandsche kranten die ons behulpzaam zijn de noodige Nekendheid te verkrijgen, behoort in de eerste plaats: LE COURRIER DE “4 MEUSE van Maastricht. Deze haalt in zijn N° van 21 en 22 Decem- yer cen betoog aan van den Spectateur dat de woelingen en de vooruit- ss der vrijzinnige beginselen in Belgié te wijten was aan die vlugte- lingon uit alle landen, die met Louis Blanc den eed van Hannibal vegen de maatschappij hadden gezworen. enz. Na deze aanhaling ipgezegd te hebben gaat de vrome Courrier aldus voort: » Het is zeer ‘matuurlijk dat wij, met het oog op dit beteekenisvolle feit, met leed- fwezen zien, dat deze zelfde mannen, deze ~oproerlingen van alle ‘landen” zich reeds bij ons hebben weten in te dringen. Te Amsterdam, ‘in de hoofdstad zelfs van het land, hebben zij hunne ofliciele verte- ‘genwoordigers, namelijk, zij hebben eene hoofdvereeniging opgerigt met het voornemen propaganda te maken, Door de volgende mededee- ‘ingen die wij aan den fameusen Brusselschen National ontleenen. ‘zal men zien dat er op het programma van deze vereenigung gesteld, andere vereenigingen in de voornaamste steden van Holland te stichten, dagbladen uit te geven en bockerijen op. te rigten: drie vermogende middelen om in den geest van het volk die verderfelijke denkbeelden te doen insluipen, die men will verspreiden. Wij, hebben vermeend onze landgenoten te moeten waarschuwen vor dit nieuwe gevaar dat hen bedreigt. Een iegelijk, zonder zijne gevoelens of godsdienst in aanmerking te nemen, heeft er belang bij het te bestriiden. Dat ieder dus zijne pligt doe!” Hierna volgt het tuk in den National en den Tribune, met weglating echter van den choonen, kernachtigen brief van Dom Jacobus, — waarom? De ARNHEMMER KRANT heeft een gedeelte overgenomen van het arti- fl in de Augsburger, de AMSTERDAMMER KRANT deelt in eene parti- uliere correspondentie uit Paris, met een erbarmelijke scherts haren szers het plan mede waarvoor ik, sedert mijne eerste openbaarmaking a den Londenschen »Reasoner van 23 Nov. 1856, gearbeid heb; het Ouden van een ALGEMEEN CONGRES VAN VRIJE DENKERS. De KERKE- KE KRANT heeft in haar le nummer van dit jaar een curieus, harer rdig artikel over de Vereeniging enz., en eindelijk de NEDERLAND- CHE SPECTATOR beantwoordt in zijn 4¢ nummer, den bangmaker der erkelijke heeren. eze Zijn de organen die mij tot heden bewusst zijn als bijgedragen heben tot die bekenden die wij in den laatsten tijd hebben erlangd. Zeg hun allen openlijk dank en hoop in de gelegenheid te worden gesteld, ook met andere organen kennis te maken, die de Vereeniging reeds hebben besproken of nog voornens zijn dit te doen, ten einde ook hun mijne hulde te brengen. Ten hunnen gerieve werd door mij dezer dage eene circulaire in de fransche taal, ongeveer van gelijken inhoud als de inleiding van dit blad, naar verschillende landen verzonden. R. C. MEIER. De BRIEVENBUS. De onderkundige, mede-oprigter en voorzitter der Vereeniging »de Dageraad”, noodigt bij dezen openlijk de Redactie van den COURRIER DE LA MEUsE te Maastricht uit, de bewijzen te leveren, dat een of meer der vlugtelingen van verschillende landen afkomstig, en thans in Belgie of elders gevestigd, eenigermate betrokken zijn in de oprigtig dier Vereeniging, zoo als gezegd wordt in het N°. van den 21 en 22 December 1857, ter voorkoming, ingeval die bewijzen niet kunnen gelever worden, zich van logen overtuigd te zien, alleen geschikt de verdeeldheid aan te vuren, die wij ons beijveren in vrede en broederschapte verkeeren. Hoe groot zijne persoonlijke achting voor vele edele mannen zij, die thans in ballingschap rondzwerven, zal hij niet dulden dat de er van de stichting der Vereeniging »de Dageraad”, hem en zijnen drie oorspronkelijke mede-bestuurderen, door of ten gerieve van wie ook, wordt ontroofd. Amsterdam, 20 Januari 1858, R. C, MEIJER. De heeren B. te Bergen En D. te Doornik, zullen mij verpligten mij te melden, of zij geheimhouding van hunne namen begeren, dan wel mij veroorloven dezelve openbaar te maken. Eenigen inteckenaren op de vertaling van Dr. D. F. Strauss, Leben Jesu, het genoegen mede te declen, dat het plan tot uitgave in het geheel niet opgegeven is. De helft der benoodigde inteekeningen is mij geworden; zoodra ik geheel voor de te maken kosten gedekt ben, gegen de uitgave bepaald door. Hoogstaangenaam zal het mij zijn, daar-toe spoedig in de gelegenheid te worden gesteld. Ken onzer geestverwanten, die het slactoffer zijner argeloosheid is geworden, zukt eene administrativer betrekking. Door velen terugge- stooten om zijne liefde tot onderzoek, bid ik dengenen mijner mede vrije denkers, die hem een geschikte plaatsing kan aanbieden, hem de broederhand te reiken en daardoor het bewijs te leveren dat hij, alinea b. van het eerste artikel onzer Statuten, niet als een bloot ge- loofsformulier beschouwt, maar ook begrijpt dat die verbroedering hem evens den pligt oplegt, eenen waardigen geestverwant te ondersteunen yaar hij vermag. Ik zal mij volgaarne met den ontvangst der voor vem bestemde brieven belasten. R. C. MEIJER. DE BOEKERYUW. Inhoudsopgave van onlangs verschenen afleveringen van vrijzinnige Tijdschriften. JAS JAHRHUNDERT. N°. 1,2en3 (1858). Am ersten Januar 1858. Neueres Jaus dem gelobtem und (Luxemburg). Brief aus London. Bérsen-Lite- ratur. Jakob Moleschott von M. Hess, Heine weitere post aus Kanaan (Lux Embrung. Die Restauration der Standesherren und Ritter in Hessen-Darmstadt, Württemberg und den Sachsischen Herzogthümern, I und II. Schleswigsche zustande, V und VI. Der Kampf um die Seele von R. Wagen, von Mathilde Reichardt. Über geschenkte Landes-Verfassungen. Brief über die neueste Literatur, III. B. Auerbach. DER Dissippnt. N° 1, 2 en 3 (1858). Neujahrs-spruch. Das Dogma der Dreieinigkeit. Zum neuen Jahr 1858. Luther und die Civilehe. Aus Thuringen. Aus der Tagegeschichte. Nur nichts versaiimen. Ein Wort oder ein Principien-streit? Mystagogos. Aus der Tagegeschichte. An Brugger etc. von Joh. Ronge. Befangen oder unbefangen? Aus der Tagegeschichte. An Brugger etc. von Joh. Ronge. Befangen oder unbefangen? Aus der Tagegeschichte. Poèles. Un Jordon de 1685. Causes du Rétablissement de l'Empire Française. Discussion sur le libre-change. Ua Campagne de 1815. Le Tunnel sous-marin. Revue politique. Revue philosophique. Chronique des Conférences. Correspondance. Revue littéraire. LA REVUE critique. 10 Janvier 1858. Organisation de l'éducation civique. Vues générales. La Littérature française en 1857. Poèles. Lectures publiques de Mr. Bancel. Racine. Conférences de Mr. Chavée, 2e¢ et 3e conférences. Conférences de Mr. Max. Veydt sur influence de la diplomatie française au XVIe, XVIle et XVIIIe siècles. Poèles. Revue analytique. THE INVESTIVATOR. January 1858. The Crisis. Report of the Committee of Inquiry of “147” (The Fleetstreet-House). Report on the Fleetstreet-House. Social Science League. The fanatical Monkeys. Robert Burns. Report of the Society of Materialists. DE DAGPRAAD. January 1858. Onze Zedeleer. Historisch-Kritisch onderzoek et v. Nadere beoordeeling van de schriften van het Nieuwe Verbond. Aan hunne vruchten zult gij ze kennen. Katholicismus en Protestantismus. Ultramontanismus en Katholicismus. De Heidelbergsche Kathechismus. Book beschouwing. Ingezonden stukken. De Licut. Aislevering VII. Protestantismus in Belgié. Jezus Christus, zijne leer en hare toepassing. Pantheismus of leer van het God-Heelal. Briefwisseling. Goethe en Schiller. Wijsgeerige Overdenkingen. Professor Scholten en da Costa. Brieven van een Katholijk, Naamlos Schriven. Waarheid. Pauperisme of Volksverarming. EN PAUS IN JAPAN. De Moniteur der Vloot te Sinoda (eene vreemde ha: ven van Japan) bevat in zijn nommer van 15 Julij 1856, een belangrijk berig over den Paus van Japan, Dairi genoemd, door eenen Hollander medegedeeld die als eenen Japanuees vermomd, de hoofdstad van dezen Paus bezocht. He Japanesche rijk heeft omstreeks 40 millioen inwoners en wordt door een Keizer (Kouba) bestuurd, die met willekeurig gezegend met eenen Paus, die als eenen Go op aarde wordt vereerd; al wat hij aanroert is heilig, hij sterft nooit, maa zijn zicl wordt van tijd tot tijd vernieuwd. Hij bewoont de stad Nio, heeft aan zijn hof 2,200 Priesters, en voor zijn gebruik 4,000 tempels. Op den Isten Julij 1856 werd de Diari ongesteld en stierf vijf dagen later. Na zijnen dood begaven zich de Priesters in al de kerken en verkondigden dat de Diari op het punt stond tot de zeven groote Goden des hemels op te stijgen, om zijne ziel in den boezem van den eersten God te hernie Oogenblikkelijk werden gebeden aangeheven, en daarna werd het paleis gezenden en werd het volk den toegang verleend om hunnen Paus te zien, die het niemand veroorloofd is, gedurende zijn leven te aanschouwen. 