De Kracht der Waarheid, Gebleken in de Bekeering van den Eerwaardigen Heer
Scott, Thomas
Het is blikbaar, dat velen, die voorwenden deze opregle begeerte te hebben om de Waarheid te kennen, nict gekweld worden door achterdocht, dat xij dwalen, of kunnen dwalen. Zij hebben hunne gevoelens reeds bepaald, eer 2ij hun onderzoek beginnen; en daarom zull gij hen niet genegen vinden om iets toe te gven, maar hen, in het behandelen 8 yan het geschil, stijf en sterk op hun stuk zien staan, om alles, tot de minste bijzonderheid toe, vast te houden, en alles aangrijpen, wat hun dienstig schijnt om hunne zaak goed te maken; en als hun bewij- zen ontbreken, zult gij hen zien gebruik maken van de andere hulpmiddelen der twistkunst, welke de be- drevenheid in het behandelen hunner wapenen, of het misnoegen tegen hunne parltij, hun aan de hand kunnen geven. Waar gij ooit een leergevoelen op deze wijze zict staande bouden, kunt gij ligtelijkk begrijpen, dat miets van die ernslige begeerte om de Waarheid te leeren kennen, en van die angstvall Elegement om nict mis te tasten; niets van dat wantrouwen yan ons zelve, of van dat verdenken onzer tegenwoordige kennis en gevoelens, waarin die opregheid bestaat, welke den onderzoeker tot Gods Woorden en Geest om onderwijs en besturing leidt, te vinden is. Men vergelijke nur dit alles met elkander, en over-wege mijne vorige denkwijze omtrent de Godsdienst, mijne hooggevoelendheid en gehechteid aan mijne eens aapgenomene begrippen, mijne tijdelijke belan-gen en mijne achling onder de menschen, — beide, naar allen schijn, in onvermijdelijk gevaar, — mijne opregteid in het ouderzoek maar de Waarheid, dus blijkbaar bewezen, en men stelle dan, dat mijne tegenwoordige gevoelens enkel dweeperij en verderfelijk bedrog zijn; zal men dan niet in gemoede moeten oder, dat niemand minder bloot stond dan ik, dat het van geen mensch ter wereld minder te verwachten ware dan van mij, om daarloe te vervallen. II. Ik ga dan over, om, in de tweede plaats, op dat verhaal aan te merken, dat deze verandering in mijne gevoelens zeer langzaam en trapsgewijze ge-schiedde. Waner iemand plotselings van de eene Gods-dienstige belijdenis tot eene andere, welke zeer veel van dezelve verschill, overgaat, dan is zulks een vrij Sterk bewijs van eenen yeranderlijken en wispelturigen aard. Het geefi reden om te denken, dat hij in zijne vorige gevoelens niet behoorlijk gegrond en gevestigd was; dat hij dezelve op gezag van anderen had aangenomen; dat hij onkundig was van de be-wijzen, waardoor dezelve verdedig, eu van de bedenkingen, die er tegen ingebragt konden worden. Indien tijdelijke belangen, achting order de “men-schen, vieeschelijk gemak of vermaak zijne verandring schijnen te begunstigen, dan is er reden om te vermoeden, dat dit alles eenen onbehörlijken in-vloed op hem gehad heeft. Zoo niet, dan zou men kunnen denken, dat hij zich door een’ gunstigen schijn had laten verblinden; dat hij zich geen’ tijd gegeven had, om de redenen vddr en tegen naauwkeurig te wukken en te wegen; dat hij slechts de eene Godsdienstbelijdenis voor de andere, het eene leerstelsel voor het andere, verwisseld had, zonder bet cene of let andere bedaard te overwegen of te beoordeelen. Zulke bedenkingen mag men-billijk maken; en de gevolgen yan zulke haastige verandringen welligen die maar al te dikwijls. Dan schoon ik altijd, en nog in andere zaken, van eene driftige en oploopende geaardheid ben geweest, en, al ik eenmaal iets voorgenomen heb, wegens gestaadige aandrift van mijnen geest, niet rusten kan, voor dat het volbragt zij, hand Elde ik in dit bijzonder geval echler geheel strijdig met mijne naturilijk inborst. In het eerst, wel is waar, verried ik in som- mige opzigten maar al te kennelijk mijne aangeborene onbesuisdheid. Doch op dien tijd ging ik nict te werk als onderzoeker, maar in het vast vertrouwen, dat ik de zaak der Waarheid voorstond; en ik dacht z00 weinig, ooit te worden hetgeen de wereld een’ Methodist noemt, als om een Mahomedan te worden. En nadat die eerste storm over was, off- schoon doorgaans ernslig, en somtijds niet weinig beklemd en ontroerd in mijnen geest, was ik, ten opzigte van de uilwendige betooning, bedaard en welgemoed; en kon den meesten tijd, na eenige overdenking, gelooven, dat zoo ik thans nog ergens in dwaalde, ik ten eenigen tijd tot de Waarheid zou geleid worden. Mijn besluit om mij tot dit onderzoek te begeven, vioeide niet zoozeer voort, uit angstvallige bekommering over de behoudenis mijner ziel, als wel uit een diep besef, in Herr gedruckt, van het groote gewigt mijner bedingung, van de wäardij der zielen, die aan mijne zorg waren bevolen, en van de geduchte reken-schap, die ik eenmaal daarvan zou mocten geven. En daar ik zonder ophouden er mijn werk van maakte, om mijne gemeente naar mijn beste welen te onder wijzen in hetgeen ik gelöde de Waarheid te zijn, zoo werd ik daardoor bevrijd van ontstellende vrees, of onmatige kwelling des gemocds. Ik zette mij der- halve tot het onderzoek der Waarheid met eene groote bedaardheid van geest; ik ging er op eene langzame wijze en met de uiterste voorzigtigheid in voort; geen éen gevoelen nam ik op menschelijk gezag aan; geene van mijne stellingen liet ik los, totdat de bewijzen, waarmede ik geleerd had dezelve te verdedigen, on- twijfelbaar en overiuigend beantwoord waren; ik liet geene nieuwe artikelen in mijn leerstelsel toe, totdat, of alle tegenbedenkingen tegen hetzelye waren opge- lost, Of dat ik van den anderen kant door andere en nog onoplosbaarder zwarigheden gedrongen werd. Veel, zeer veel biddens en overpeinzens ging er vooraf, eer ik een nieuw gevoelen ombhelsde; en bijkans drie ja- ren verliepen er, sind S den aanvang van mijn onder-zoek, eer ik tot cene vaste bepaling komen, wat Waarheid was. Z66 lang onderzocht ik naauw-keurig, en van stuk tot stuk, de voorafgaande stellingen, eer ik zooverre ging, van mijn besluit er uit op te maken. Overvloedige stoff vind ik, om mij te schamen over mijne onleerzaamheid; want met zulke goede hulpmiddelen en gelegenheden als mij vergund werden, zou ik, indien ik er behoorlik gebrüik van had gemaakt, in veel korter tijd, met dezelfde overtuiging, tot de kennis en het geloof derzelfde Waarheden hebben kunnen geraken. Doch de Heer heeft mij, zoo ik vertrouw, langs dien weg gegeleid, en mij zooverre aan den natuurlijken hoog-moed van mijn hart overgegeven, opdat het des te klaarder zoude blijken, dat ik mijne leerbegrippen mit van menschen ontvangen, maar waarlijk, in de eerste plaats, uit Gods Woord, en door het onderwijs van Zijnen Geest, verkregen heb. Ill. Laat mij, in de. derde plaats, hicromtrent anmerken, dat gelijk ik in mijne Godsdienstbegrip- pen, zoo als boven gemeld is, vrijwillig, en uit over- tuiging mijns gemeld is, veranderde, ik zulks ook deed zonder eenig onderwijs van iemand dergenen, wier ge- yvoelens ik thans omhelsd heb. Een’ geruimen tijd, nadat ik mijn onderzoek naar de Waarheid begonnen had, wilde ik zelf nict eens lezen hetgeen, dat zi yoor hunne stellingen inbragten. Ik trad, wel is waar, in briefwisseling met den Heer xewron; doch mijn oogmerk was geenszins, om iels van hem te leeren, maar om met hem in redestrijd te komen; en zag ik zag, dat hij dit ontweek, liet ik de gemeenschap met hem varen, ep zag niel meer naar zijne brieven om, oordeelende dezelve het herlezen niet waardig. Van dien tijd af, vermeed ik ook zijn gezelschap; en wilde, nog lang daarna, hem zelfs nict hooren prediken. Ik wil hiermede nict te kemnen geven, alsof de Heer newron mij n Let nultig war geweest: Hij is mij wel dey van veel, van zeer groot nut geweest, en is zulks nog; en ik vind op den duur overvloedige stoff om God te danken, dat Hij mij zulk eenen vriend, en die mij in alle gelegenhen z00 nabij is (*), geschonken heeft. Doch dit gelof ik *) [Men herinnere zich, dat de Heer newton toen nog Predi- ny was te Olney, in hetzelfde graafschap met den Heer scotr, en wel, zoo het schijnt, op cen’ kleinen afstand van hem. ] vastelijk, dat al hadde ik hem nooit gezien, nadat zijn voorbeeld mij tot nadenken over mijn eigen ge- drag had opgewekt, ik echler tot dezelfde begrippen aangaande de Evangeliewaarheden zou gekomen zijn. Het nut, dat ik van heut, ik van heut, was doorgaans in auke zaken wij eenigermate overstemden, niet in zulke waarin wij verschilden; want ten opzigte van deze, wilde mijn hoogmoedig hart hem niet als leermeester dulden. En ofschoon mij, ten zelfden tijd, alle boeken van Dissiderende en Metho- distische schrijvers, naar mijne keuze, werden aangeboden, wees ik die alle van de hand. Ook had ik sedert omlrent twee jaren geene derzelve met genoeg- zame aandacht ingezien, om mij iets van eenig be- Jang daaruit te kunnen te binnen brengen. Ik 1eg dit niet, om die boeken te verachten; want integen- deel ik moet bekennen, dat vele derzelve, die ik toen in mijne onkunde versmaadde, mijns bedunkens, 2ulk eene bondige, oordeclkundige en voortreffelijke God- geleerdheid bevatten, als ooit sedert de tijden der Apostelen beschreven is. Maar ik heb mijn leerstel- sel uil dezelve niet ontleend; want dil stelsel was reeds bijna vollooid, eer ik van mij verkrijgen kon, die Boeken te lezen. Mijn onderzook bepaalde zich, naast den Bijbel, voornamelijk tot schrijvers van bekende achting in de LEngelsche Kerk; van welke ik vyer-scheidene opgenoemd heb. In hetgeen, daar zi onderling in verschilden (gelijk zekerlijk T1oTson en HOOKER, JORTIN & BULL eM TALL Zeer wijd uit een loopen), poogde ik voor mij telven te oordeelen, en hen allen te vergelijken met Gods Woord, en mel de Arukelen, Homilien, en Liturgie der Hn-gelsche Kerk, En uit zulke schrijvers, dus met elkan-der vergeleken, heb ik, voor zooverre als mensche-like schrifien aan deze verandering iets toegebragt hebben, het grootste deel van mijn tegenwoordig leer-slelsel gehaald. Ondertüsse moet ik hier in het voorbijgaan op- merken, dat hoe hooger men deze streomen naspoort, tot aan de bron der gezegende Kerkhervorming, hoe auiverder dezelye, naar mijn tegenwoordig inzien, zullen bevonden worden. Ook twijfel ik niet, of ik zoude, indien zulks vereischt wierd, met gepaste hulp- middelen onwedersprekelijk kunnen aantoonen, dat er thans niets wezenlijks door mij onder den schandnaam van Methodisme gepredikt wordt, hetwelk niet reeds gepredikt is deor die uitmuntende manuen, die, na den grondslag onzer Kerkleer gelegt te hebben, hunne ligchamen overgaven om verbrand te worden, tot staving der Waarheden, die zij verkundigden. Het ware zeer te wenschen, dat hunne levensbeschrijvingen, hunne redevoeringen in hun leven en bij bun sterven, en hunne nagelatene schriflen meer algemeen onder ons bekend waren, en niet, zou als thans gebeurt, voor de wereld verborgen lagen in groote folianten, in de geleerde talen, in uitverkochte of zeer zeldzaam Yorkomende jockeyen; waarvan het gevolg is, dat de leden onzer openbare Kerk in het gemeen volstrekt onkundig zijn van de aangenomene leer dier Kerk, en, niet wetende hoe verre wij van dezelve doorgaans afgeweken zijn, in hunne onkunde diegenen, die de eigene leer onzer eerste Hervormers ijverig voorständig het lezen en overdenken der Heilige Schrift in deze verandering gehad heeft. Wij zijn al te zeer geneigd, om vele zaken zonder naauwkeurig onderzock aan te nemen; onze begrippen aangaande de Goddelijke Waarheden uit andere boeken te halen; en slechts eenige weinige plaatsen uit den Bijbel, welke ons te voren reeds opgevat gevoelen schijnen te begunstigen of te staven, aan te grijpen; verzuimende, of maar ter loops inziende, zulke plaat- sen van Gods Woord, als ons min dienslig voorkomen tot ons oogmerk. Wij zijn veel te gereed, om gebruik te maken van den arbeid der taalkundigen en schriftverklaarders, ons blindelings aan hunne leiding over te gevoelen, en te wanen dat wij bewijs genoeg hebben voor ons gevoelen, als wij slechts het gezag van den een’ of anderen beroemden naam, die hetzelfde gedacht en geleerd heeft, kunnen bijbrengen, zonder bedachtzaam te onderzocken, of hij het wel, dan kwalijk heeft gehad. Dus bewijst men aan mensche- lijke uilleggingen dien eerbied, welken men alleen aan het Goddelijk Boek, waaromtrent die uilleggingen gaan, verschuldig is. Wij leeraars, in het bijzonder, ofschoon wij bijzonder, of schoon wij bijzonder, of onze ordening plegtig beloven, al ons onderzoeck alleen daarnaar in te rigten, zijn zeer geneigd, om onzen tijd en onze gedachten te laten innemen door studién en bezigheden, welke daarmede geene gemeenschap hebben, er tegen strijden, of, op zijn best, ons maar zooveel tijds overlalen, om het onderzoek van Gods Woord als een bijwerk waar te nemen. Van hier, dat wij doorgaans niet half zooveel ons werk maken van het lezen en overpeinzen der Heilige Schrift, om geestelijke dingen met ges- telijken, de Schrift met de Schrift, te vergelijken, en daarbij acht te geven op helgeen in ons hart om- gaat, en wij rondom ons in de wereld waarnemen, als wij doen van zaken van veel minder aanbelang, weshalve het zeer waarschijnlijk is, dat indien wij ons te eenigen tijde met ernst zetteden om den Bijbel in zijn geheel te onderzoeken, wij zouden vinden, dat het een gansch ander boek is, dan wij ons verbeeld hadden Dus is het althans mij gegaan; en welligt zouden anderen hetzelfde ondervinden. Gods Woord geeft ons te verstaan, dat de ware wijsheid, de zaligmäkende, ondervindelikke en beoe- fenende kennis van Goddelijke zaken, niet te verkrijgen is, zonder een zeer ernslig en vlijtig onderzock en nasporing. Spreuk. Il: 1-5. Mijn zoon! z00 gy mijne redenen aanneemt, en mijne gehoden bij u weglegt, om uwe ooren naar wijsheid te doen opmer- ken; zoo gij uw hart tot verstandigheid neigt; ja! zoo gij tot het verstand roept, uwe stem verheft tot de verstandigheid; zoo gij ze zoekt als zilver, en naspoort als verborgene schatten: — dan zult gij de vreeze des Heeren verstaan, en zult de kennisse Gods vinden. Maar indien wij onze wijsheid ver- kregen hebben, zonder ooit iets te hebben onder- yonden van die vurige begeerte, en zonder gebruikte maken van die ingespannene vlijt en arbeid, waar- mede een geldgierig mensch haakt en zockt naar schatten, dan heeft men veel reden om te denken. dat ze niet van de echte  welke zich als van zelve aan mij opdeed, en die ik met weinig zockens kon vinden; maar nu ben ik overreed, dat bet slechts eene gewaande wijsheid was, eene schoon-schijnende, doch inderdaad verderfelijke dwaasheid. Maar die wijsheid, welke ik thans acht de ware te zijn, indien ik ze slechts mogt verkrijgen, is, naar het mij voorkomt, zoo gemakkelijk miet te bekomen. Toen ik eerst begon deze wijsheid te begeeren en te z0e- ken, begaf ik mij daartoe met die verzekerdheid, dat ze in de Heilige Schriften en nergens elders te vinden was, alzoo die alleen ons kunnen wijs maken tot zaligheid. Als een Christen, en veel meer nog als leeraar, achtte ik mij derhalve verpligt, den Bij- bel te bestuderen. En aangezien het gansche Woord van God beschreven was door Goddelikke ingeving, en hetzelve in zijn geheel werd aangemerkt als nuttig tot heteen of ander einde, achtervolgens de onderscheidene oogmerken, die de Heilige Geest daarin bedoelde; zoo moest ik het ook geheel tol het voorwerp mijner studie maken, zonder iels uit te kippen, of voorbi te gaan. Dus leerde ik allengs den Bibel beschouwen als mijn uitdrukkelijk voorschrift, mijne Jnstructie, door mijnen Heer en Meester, bij het aanvaarden mijner bediening, mij ter hand gesteld, om mij daar- naar sliptelijk te gedragen; en dat ik dus daaruit al mijne leerstellingen, onderriglingen, vermaningen, waarschuwingen , voorbeelden, regelen ter pligtsbetrach- ting, beweegredenen en aanmoedigingen daartoe, moest afleiden; daarbenevens dat de Bijbel was aan te mer- 125 ken als der geloovigen handvestboek , waarin hunne voorregten beschreven zijn; vervaltende in zich uwit- nemend groole en dierbare beloften, milsgaders al — datgene, hetwelk God dienstig geacht had, te open- baren, aangaande de onuilsprekelijke en onbegrijpe- hijke goederen, die Hij uit oneindige barmhartigheid voor degenen, die Hem liefhebben, bereid heeft. Ten einde, over zulks, de boodschap, welke ik van den Hoogen God in last had, getrouwelijk aan de zielen der menschen voor te dragen, vond ik het voor- mij volstrekt noedig, wél bekend te zijn met elk deel der Heilige Schrift, en dezelve voor mij te verkiezen, zoowel als aan anderen voor te stellen en aan te pri- zen, als eene lamp voor onzen voet, en een licht op ons pad. En niet alleen rekende ik mij verpligt, op de letter acht te geven, maar ook op de ware meening, den zin van Gods Geest in het Woord. Dit vond ik een werk te zijn, dat veel tijd, groote naarstigheid , rijpe overweging en een eenyoudig onbevooroordeeld gemoed vereischte. Met deze gevoelens over de zaak, deels verkregen, en zich alleng klaarder en klaarder aan mijnen geest voordoende, begaf ik mij tot het onderzoeken en be- peinzen van Gods Woord; en heb nu sedert bijna vier jaren een zeer aanmerkelijk deel van mijnen tijd daaraan besteed, zonder het gebruik van gepaste hulp- middelen te versmaden, maar ook zonder veel op dezelve te steunen. Geduriglijk was het mijne op- regte zucht, de Waarheid te mogen vinden, en tot dat einde las ik de Heilige Schriften, niet als eens menschen, maar als Gods Woord. En hoe- wel er, gedurende die jaren, tijden van verslapping zijn geweest, wanneer andere bezigheden en studien aan dit hoofdwerk maar al te veel in den weg stunden; hoewel ik in het eerst verre was van de vereischte onpartijdigheid, met een blind yoor- oordeel ingenomen zijude tegen die leerstukken, welke ik thans geloof het ware Evangelie van sEzus curistus te zijn; heb ik nogtans, binnen dien tij 126 Den Bijbel verscheidene keeren doorgelezen, met alle mogelijke oplettendheid op de bijzonderheden, die ik ontmoetle. Zeer weinige plaatsen zijn er, die eenige betrekking hebben tot het leerstellige, welke ik niel bij herhaling, en met de uiterste naauw-keurigheid, heb onderzocht, vergelijkende die alle met elkander, en de eene zaak tegen de andere over leggende, met alle zorgvuldigheid en bedacht-zaamheid. En zelden stapte ik van het bepeinzen eener schriftuurplaats af, tenzij ik tot eenige gemoedsvoldoende vaststelling aangaande derzelver waren zijn en overeenslemming melt andere plaatsen gekommen was. Geheele riemen papier, dit mag ik in waar-heid zeggen, heb ik vol geschreven met Godgeleerde anmerkingen, leerredenen, verklaringen en brieven; in alle welke ik den Bijbel, als ware het, vam stukt tot stuk, tot het allerkleinste deel toe, ontleed en doorzocht heb, om zooveel bewijs uit de Heilige Schrift, tot mijne onderrigling en bestuur bijeen te zamelen, als immer mogelijk was. Et verdiente de laatverloopene twee jaren, heb ik naauwelijks éenig boek inge zien, dal niet over Godsdienstige onderwerpen han- delde; en al dien tijd waren mijne gedachten, van den morgen tot den avond, dag op dag, onophoude- lik. bezig met het overpeinzen van de groote Waar- heden van het Evangelie. Dus kan ik waarlijk zeggen, dat ik in Gods Woord, dien Akker, waarin alleen deze dierbare Sehat verborgen ligt (*), gezocht heb naar Wijsheid, naar de zielzaligende kenuis der Goddelijke zaken, als naar zilver, en dezelve nagespoord als verborgene schatten. En hoofen ik overltuig ben, dal, in vergelijking met velen, die ik in persoon ken, en nie! minder met hen, wier werken ik lees, mijne kennis van de Heilig Schriften oppervlakkig is, de kennis van een kind, van eenen nieuweling in de school van curisTus; yerlrouw ik echter, dat ik, voor zooveel de Hoofd- waarheden van het Evangelie aangaat, volgens de Goddelijke belofte eenigermale de vreeze des Heeren heb leeren verstaan, en de kennisse Gods gevonden heb. En vergun mij, geliefde lezer! u te mogen herinneren, dat tenzij gij, in een’ zekeren trap, met dezelfde naarstigheid het gansche Woord yan God hebt (*) Matth. XII: 44. onderzocht en nagespoord, gij groot gevaar loopt, om in het beoordeelen van menschen en leerstukken gewel- dig mis te taslen. Zie wel toe, wat gij doet. Laat die menschen met vrede, toldat gij, naar het voorbeeld der edele Bereers, met een onpartijdig gemoed’ Gods Woord naauwkeurig onderzocht, en alle bijzonderhe- den aandachtig overwogen hebt, om te weten of de dingen, die zij gelooven en leeren, alzoo zijn, of niet; opdat gij miet, zoo als waarschijnlijk gebeuren zou, in het tegenslaan en veroordeelen van hen, bevonden wordt, tegen God te strijden! En och! of het den Heere gunstiglijk behaagde, mijne bede te hooren, en te geven, en door Zijnen Heiligen Geest de harlten van allen, die deze bladen lezen zullen, krachtdadig over te neigen, om, overeenkomstig hunnen tijd, hunnen stand in dit leven, hunne verpligltingen en gelegenhe- den, hunne Bijbels dus opmerkzaam te lezen, niet als het woord van menschen, maar als het Woord © van den levenden God zelven, sp Krekende van den hemel tot hen, aangaande de eeuwige belangen hunner kostelijke en onsterfelijke zielen! Laat de raadgever zijn wat hij wil — veracht, en waardig als een Methodist veracht te worden: — de raad zelf is ontwijfelbaar goed; — een raad, waarvan ik gegen berouw zal heben, u dien te hebben gegeven, in het gewiglig slervensuur, en in den geduchten dag des Oordelels; — een raad, welken gevolgd te hebben, nie-mand van in die aannaderende vreeselijke stonden berouwen zal, ofschoon het u moge aftrekken van meer verlusligende, en in deze dagen meer geroemde studién, of den tijd wegnemen, dien gij gewon 7ijt van meer vermakelyjke en naar den heerschenden trant geschikte bezigheden op te offeren; doch welke, verwaarloosd zijnde, de wroegingen van het geweaten in alle eeuwigheid onbegrijpelijk veel verzwaar. En möglichen zu,  en achting, en gunst onder de menschen, dienstbaar zijn; maar het is alleen de kennis der Heilige Schriften, welke hen in staat kan stellen, om in diervoege op zich zelve en op hunne leer acht te geven, als dienen kan tot eeuwige behoudenis hunner zielen, en van de zielen dergenen, die hunner zorg zijn aanbeyolen. — Verre zij het van mij, dat ik mij zoude aanmatigen, om mijne gevoelens te stellen tot een’ toetssteen der leer, of eenen regel van bet geloof en de prediking mijner medebroederen in deze heilige bediening. Maar hoe geringer ik ben, zooveel te minder kan men met reden er iets tegen inbrengen, dat ik hun bij deze gelegenheid herinner: dat — indien iemand hunner van de blijkbaarheid dezer zaak in zijn gemoed mogt overtuigd zijn, en bij zich zelven overreed was, dat hij waarlijk te dezen opzigte schuldig stond, en meer werks gemaakt had van andere bezigheden en studién, dan van hetonderzoek van Gods Woord — het dan z Ener moge-lik is, dat hij in zijn begrippen aangaande de leer van het Evangelie dwaalt, en, zelf dwalende, ook anderen misleidt, tot gevaar van hunne onsterfelijkke zielen. Want hij kan niet zeker zijn, of hij miet, in gevalle hij eenige jaren zich tot deze studie alleen bepalde — hetgeen hare aangelegenheid wel verdient — den Bijbel zou vinden een gansch ander boek te wezen, dan hij gedacht had. V. Widers met ik op het voorgaande Verhaal anmerken, hoe het gebed eenen aanmerkelijken in- vloed op deze verandering gehad heeft. Ik weet, dat de wereld, ofschoon z den naam van Christian draagt, tot zulk eenen trap van het gekommen is, dat de enkele melding van zulk eenen zaak in vele gezelschappen voor ongemanierd, ja! als belagchelijk zou aangezien worden; en dat het genoeg is, bekend te staan als iemand, die dagelijks leeft in de oefening van het gebed, en gemeenschap met God, om den naam van een’ Methodist te krijgen. Onderlusschen behoeft het naauwelijks gezegd te worden, hoe Gods Woord vol is van bevelen,onderligingen, yermaningen, opwekkingen, beloften en voorbeelden tot dat einde. Hij heeft nooit zijnen Bijbel gelezen, die dit niet weet. Geen mensch kan ook, onder wat voorwendsel het zijn mag, den spot drijven met dezen grooten pligt en dit onschatbaar voorregt van eenen geloovige, zonder Gods heilig Woord te verachten en de uitmuntendste karakters, die ons in hetzelve als voorbeelden worden voorge-steld, den Heere snzvs zelven niet uilgezonderd, samadheid aan te doen. Laat der halve de menschen, terwijl zij belijdenis doen van het Christendom, zoo ongodsdienstig en goddeloos zijn als zij willen; ik zal mij miet schamen, van zulk een onfatsoenlijk onder- werp te spreken. Want zoo het Woord van God waarheid is, dan heeft hij nog nooit iets gekend, gelijk men behoort te kennen, nooit het geloof ont- vangen, nooit zich waarlijk bekeerd, nooit, in zijn gansche leven, een’ eenigen pligt op de regle wijze betracht, die niet al zijne wijsheid, kennis, geloof, bekeering en kracht om God te gehoorzamen, door vurige, herhaalde en aanhoudende gebeden gezocht heft. Er was een tijd, zelfs sedert mij het opzigt over de zielen van anderen was aanbevolen, dat ik leefde in het verzuim van dezen pligt, en dus zonder God in de wereld. Maar sinds ik, door de langmoe- digheid en genade van mijnen ontfermenden God, de behoudenis van mijne ziel en de zielen van anderen met ernst ter  hierover verder te spreken, dan met betrekking tot mijn tegenwoordig onderwerp. God beloft, in Zijn Woord, den Heiligen Geest te gewenden, die Hem daarom bidden. Die Geest is een Geest der Waarheid, Hij leidt ons in alle Waarheid, leert ons alle dingen, en onderzookt en openbaart de diepten Gods. Eene voorname helofte, aan de Kerk gedaan, is: dat al hare kinderen van den Heere geleerd zouden zijn, Jes. LIV: 13; met opzigt tot welke, de Heere sezvs verklaart, dat nie- mand tot Hem kan komen, tenzij hij van den Vader getrokken, en van God geleerd zijn; Joh. VI: 44, 45. Overenkomstig hiermede, schrijft de Apostel pauus: "Maar de naturwissenschaft niet de dingen, die des Geestes Gods zijn; want ze zijn hem dwaasheid, en hij kan ze niet verstaan, omdat ze geestelijk onderscheiden worden, 1 Cor, Il: 14. De sprekwijs, de naturwissenschaft, quxnos, wordt door den Apostel supas yerklaard, van zulken, die den Geest niet hebben; hetgeen blijkbaar de meening van pautus is, in de aangehaalde plaats. Want in het vorige vers zegt hij, dat hij het Evangelie predikte, niet met woorden, die de menschelijke wijs-heid leert, maar met woorden, die de Heilige Geest leert, geestelijke dingen met geestelijke zamenvoe-gende. Op deze gronden besloot ik, dat's mensehen natuurlijk verstand de kennis der geopenbaarde verborgenheden niet op eene geestelijke wijze, en tot" zijn wezenlijk het, bevatten kan, tenzij het verlicht worde door den Heiligen Geest. Ik verstond ook, dat het waarlijk plaats had, dat de Satan, de God of Vorst dezer were Id, ’s menschen oogen verblindde; en dat diensvolgens ons yerstand gesloten is, en een dek-sel op ons hart ligt, wanneer wij Gods Woord lezen; in welk geval de letter der Heilige Schrift, zonder den Geest, slechts doodt. Van hier de noodzakelijkheid dat ons verstand geopend worde, 200 wij de Schriften zullen verstaan; bij mangel waarvan, de duidelijkste redevoeringen van den Zaligmaker tot Zijnne Discipelen, over Zijn lijden, dood en opstanning, voor hen bedekt waren, zoodat zij die miet verstonden; en dat het deksel van ons hart worde afgenomen, bij. gebrek van welk de Joden, in het lezen des Ouden Testaments, de uildrukkelijkste verklaringen van mozes en de Profeten, aangaande den beloofden Verlosser, niet kunnen verstaan. — Ik leerde ook begrijpen, dat de ware Wijsheid eene gaaf van God was, en dat elk, die wijs wilde worden tot zaligheid, dezelve van Hem moest begeeren; dat de verborgenheid des Heeren is voor degenen, die Hem vreezen; en dat zij, die de liefde der Waarheid niet aannemen om zalig te worden Overgegeben worden aan eene kracht der dwaling, zoodat zij de leugen gelöst heben; opdat ze allen verordereld worden, die de Waarheid niet gelöst heben, maar een welbehagen hebben gehad in de ongeregtigheid; 2 Thess. IL: 10-12. Op deze en diergelijk gronden, en in verlrouwen op de beloften en uitnoodigingen, z00 overvloedig alom in het gansche Woord van God verspreid, begon ik, ioen ik mij tot het onderzoeck der Waarheid begaf, tevens te roepen tot den Heere, om Zijn bestuur en meer aangedaan werd, en ik het steeds moeijeliker vond om mij uit de doolhoven der verschillende gevoelens te redden, vermeerderden ook mijn ernst en mijne aanhoudendheid in het bidden, en droeg ik mijne begeerten meer in bijzonderheden aan den Heere voor. Mijne standvaslige bede tot God was, verlost te mogen worden van hoogmoed, vooroordeel, blindheid des harten, verachting der Waarheid, hardnekkigheid, dweeperij, onkunde en dwaling; dat de Heer mij wijsheid en kennis wilde schenken, mij leiden tot de Waarheid, zoo als ze in sezus is, mij yverstand operen, het deksel van mijn hart wegnemen, en mij den weg der behoudenis, in Zijn heilig Woord aan zon-daren ge openboard, bekend maken. Dus op den Heere wachtende, volgens Zijne eigene verordning, vertrouwende en pleitende op Zijne beloften, van dag tot dag, werd ik voortgeleid van het eenemaal veranderd waren; het geenemaal veranderd waren; het geenemaal verlichtte, de Schriften voor mij opende, en, door het verdrijven der nevelen van dwaling en yoor-oordeel, mij bekwaam maakte om de geestelijke Waarheid, in dezelve vervat, aan te nemen. Dan, hoewel ik mij niet schaam te betuigen, dat mijne hartelijkke begeerte is, steeds biddende en in gemeenschapsoefening met God te leven; bedoel ik, met dus openlik daarvan te spreken, niets anders, dan de verbreiding van Gods eer, en de bevordering van het wezenlijk heil mijner medemenschen. Als in de Goddelijke tegenwoordigheid, verklaar ik, dat ik omirent vele der gewigtigste plaatsen van Gods Woord, kapittel voor kapittel, en niet zelden vers voor vers, opzettelijk tot God gebeden heb, onder de angstvalligste bekommering, van welligt de Waarheid te zullen verwerpen, of miskennen, of eene onwaarheid te omhelzen; gepaard met de vurigste begeerte, om te mogen weten, welke die leer was, die srzus en Zijne Apostelen geleerd hadden. — Ik ben mij zelven voor God bewust, dat ik overvloedige oorzaak heb om mij te schaenen en te yverootmoedigen over het dikwerf nalaten van het gebed en over het gebrekkige, dat altijd mijne gebreden bezoedelde; maar Zeker als ik gelööt, dat Gods belöffen getrouw zijn; zoo zeker als ik gelöt, dat Hij een God is, die het gebed hoort:— 266 zeker gelöt, dat vleesch en bloed mij de leer, die ik thans predik, niet geopenbaard hebben, maar God zelf, door Zijnen Heiligen Geest. Lezer, wie gij zijn moogt! Indien uw geweten tegen ugeluigt, dat gij tot hierlo geleefd hebt in het verzuzieren zijn, of dat gij denzelven enkel uit sleur, op eene geestelooze wijze, zonder ernst, en als een bloot lippenwerk, hebt waargenomen, terwijl uw hart onzangedan was, en uwe gedachten willens omzwierven tot aan het einde der aarde; indien gij u niet gewend hebt, om door vurige gebeden wijsheid van God te zoeken, door het onderwijs van den Heiligen Geest; indien gij niet weet, wat het is, de beloften, die u voorgesteld zijn, door het geloof aan te nemen, en al biddende op dezelve te pleiten bij een’ getrouw en waarachtig’ God; indien gij al uwe kennis van Godelijke zaken verkregen hebt, door te steunen op uw verstand; indien gij, in het onderzoek van Gods Woord, meer hulp gewacht hebt van geleerde Taalkenners, Uilleggers, en Schriftverklaarders, dan van de yerlichtende invloeden van den Heiligen Geest, en niet Goodig voudt, Hem oolomme de bidden, dat Hij uw verstand wilde openen, het deksel van uw hart wegnemen, en u die wijsheid schenken, welke van boven is: — dan moogt gij u verzekerd houden, 200 anders de Bijbel waarheid is, en deszelfs inhoud ook ons raakt, dat gij op eenen verkeerden weg wandelt, dat het licht, hetwelk in u is, duisternis is, en gij nog niets kent, gelijk gij behoort te kennen. Mogt de Heer uw hart krachtdadigljk overbuigen, om eenen anderen weg te kiezen, en de wijsheid te zoeken, waar ze alleen te vinden is: bij den Heere, den Vader der lichten, en Gever van alle goede gave en volmaakte gifte, die u vriheid geeft, ja u noodigt, om biddende van Hem te vragen alles, wat gij behoort, en het zal u gegeven worden! VI. Mijne zesde Aanmerking is: dat er niets in het gegeven Verhaal voorkomt, hetwelk met reden als Enthusiasme, of dweeperij, kan veroordeeld worden. Das er warrik zoodanig iets is, het zer dikwijls met Godsdienstigen ijver gepaard gaat,— dat het in eenige zijner werkingen een zeer schadelijk kwaad is, (ik spreek van het bedorven Enthusiasme,) en vele operet van het bedorven Enthusiasme, en vele operet van het bedorven Enthusiasme, en alle ijverige leeraars er zorgvuldig tegen waken moeten; — staan wij gereedelijk toe. Dat de jongste herlevendigingen van de Godsdienst, welke men zonder onderscheid met den schimpnaam van Methodisme geteekend heeft, in gevolens en praklijk geheel vrij geweest zijn van Enthusiasme, zal niemand met grond kunnen beweeren. Waar, of wanner herleefde ooit de Godsdienst op eenige aanmerkelijke wijze, zonder dat.er diergelijke ergernissen mede verzeld gingen? Daar de Heer Zijn goed zaad zaait, zal de vijand altijd zijn onder mengen. Ja! Men most bekennen, dat zelfs eenige der uitmuntendste werktuigen in die goede zaak—wier namen, wenn het vooroordeel eenige zal wijken, met roem, als brandende en schijnende lichten, tot de laatste tijdvakken der Kerk zullen overgebragt worden —zich door den gloed van hunnen ijver uit menschelijke zwakheid vervoeren lieten tot gevoelens, uitdrukkingen, en gedragingen, welke in sommige opzigten met regt, als Enthusiastisch, te berispen waren; en hunne vijanden hebben ook niet verzuind, zich daarvan tegen hen te bedienen. Maar welke misslagen of onbedachtzaamheden ook door bijzondere personen, die deze leerstukken gepredikt hebben, mogten begaan zijn, dit kan, in het oordeel yan bescheidene en onpartijdige menschen, in het allerminst de algemeene zijn. Het is niet de achting of het gezag van bijzondere personen, noch het belang van eenig Gods-dienstigen genootschap op zich zelf, maar de leer van Gods Woord, en der yastgestelde Kerk van England, waarvoor wij pleiten. Deze zal waarheid blijven, en haar gewigt behouden, nietlegenstanden van hen, die dezelve ijverig en met vrucht verkondigden, niet geheel vrij te spreken waren van Enthusiasme. Alles wat ik wilde aanduiden, is dit: dat een mensch, langs den weg van bedaard en redelijk onderzoek tot het geloof dier leerstukken, welke men als Methodistisch brandmerkt, gebragt kan worden, en dezelve ijverig kan prediken, zonder een Enthusiast te zijn. Het zou zeer goed wezen, dat eenigen van diegenen, die zoo gereed zijn om geheele maatschappijen van schijnbaar Godsdienstige menschen van Hnthusiasme te beschuldigen, de goedheid hadden, ons eenen juiste betecken van cenen Enthusiast. In deszelfs oorspronkelijk gebruik, heeft het woord ELnthusiasme eene zeer gunslige beteckenis, en geeft niets meer te kennen, dan: door eenen Goddelijken invloed op de ziel, vervuld te zijn met eenen brandenden ijver voor de zaak, welke wij voorstaan. Maar in het goede altijd te ijveren is goed: en wanneer de drift onzer ziel door Gods Geest is aangeblazen, bestuurd wordt naar Gods geopenbaarden wil, en ten doel heeft de eer van God; dan is ze de edelste, wenschelijkste, ver- hevenste en heilzaamste werking yan ’smenschen geest. In alle andere zaken, buiten de Godsdienst, wordt eene zckere geestdrift, die men dikwerf door het woord Enthusiasme aanduidt, -veroorloofd en geprezen. Een poétisch, een militair, een patriottisch Enthu- siasme, al voeren ze den mensch buiten de stipte palen van bedaarde redenering en naauwkeurige voorzigtigheid, zullen nooit missen bewonderd te worden. Het schijnt dat onze ijver in alles, ongeläkte, mag brandend zijn, uilgenomen wanneer wij ijveren voor de eer van God en de behoudenis van onsterfelijke zielen! Dan er is een Lnthusiasme van deze soort, hetwelk mij toeschijnt de hoogste verheffing en de edelste poging der menschelijke ziel te zijn; — zulk een Lnthusiasme, als den grooten Apostel pavtus be- zielde, in al zijne zelfverloochenende pogingen en lij- dingen, en hetwelk, onder de leiding van den Heiligen Geest, zijne Schriften vervulde met zulk eenen blakenden ijver voor de eer van zijnen dierbaren Verlosser, en zucht voor het het het van de zielen der menschen; — zulk een Enthusiasme, als hij uit- drukt, in 2 Cor. V: 13, «Hetzij dat wij witzinnig zij, wij zijn het Gode; hetzij dat wij gematigd van zinnen zijn, wij zijn het ulieden. Want de liefde van curistus dringt ons.» Van aulk een Enthusiasme wenschte ik veel te bezitten! — Maar er is ook, aan den anderen k ant, gevaar, van tot een valsch, een verderfelijk Hnthustasme te vervallen; en dit is het, waaromtrent wij thans onderzoek doen. Mijns oordeels, moeten bij iemand, die aan dit kwade Lnthusiasme schuldig staat, de volgende dingen, of althans eenige derzelve, blijkbaar plaats hebben: — de drift, welke in de ziel verwekt wordt, moet ontstaan uit eene verhille inbelding, of uit eene begoocheling van den Satan, in stede van gewerkt te zijn door eenen Goddelijken invloed; — of, de zaak, waaromtrent die geestdrift werkzaam is, moet eigenbelang of dwaling zijn, en niet de zaak van God en der Waarheid; — of, ‘1ij moet zich werkzaam betoonen in laakbare handelin- gen en bedrijven. Maar indien de ijvergloed, die ons bezielt, niet van dien aard is, als strijdig is tegen Gods Woord, niet zoodanig, als tot onéer van God strekt, en indien hij, in zijne werking, niet buiten de regelen en vyoorschriften van Gods Woord gaat; hoe sterk dezelve dan o Ok wezen mogt, kan ik geene reden zien om denzelven te berispen; ten ware een mensch al te ijverig konde zijn yoor de eer van God en de behoudenis van zielen. Dan welk ook het onderscheidend kenmerk van Enthusiasme 1ijn moge: ik stel vast, dat men be zwaarlijk uit eenige bijzonderheid, waarvoor ik in mijn Verhaal pleit, zal kunnen aantoonen, dat ik aan Enthusiasme schuldig sta. Nooit ontving ik eenig onderwijs, bij wijze van indrukselen op den geest, onmiddellijke inspraken, gezigten, droomen, of openbaringen; uilgezonderd in zooverre, als de werking yan den Heiligen Geest, tot verlichting van het verstand, om de Waarheden, die in Gods Woord vervat zijn, aan te nemen, somtijds eene Openbaring wordt genoemd. Andere openbaringen heb ik nooit verwacht, noch ondervonden, noch anderen geleerd, die te verwachten. Niet, alsof de Heer niet vrijmag- lig ware, om met het Zijne te doen z00 als Hem behaagt; en alsof Hij niet, wanneer Hij zulks goed- vindt, — en zoo als ik denk, dat Hij somtijds waarlijk doet, — in het bekeeren van eenen zondaar, of het besturen eener verlegene, of vertroosten eener neder- gebogene ziel Van den gewönen weg zou mogen af- wijken; maar nimmer deed ik een’ enkelen stap, in vertrouwen op zulke buitengewone tusschenkomsten, noch raadde ooit iemand, zulks te doen. En geen mensch, buiten verklaarde ongeloovigen, zal het im- mers Lnthusiasme noemen, te gelooven dat Gods Woord de regel en toetssteen der Waarheid is, en dat Gods beloften getrouw zijn, en in het gelof hiervan, te zoeken naar de kennis der ware Evange- lieer, op die wijze, zoo als verhaald is? Dus doende, zijn mij geene nieuwe Waarheden geleerd, maar eeniglijk, zoo ik vertrouw, is mij langs dezen weg bekend geworden de meening, het gebruik, de strek- king, de bestaanbaarheid, overeenstemming, wijsheid, Gode-betamelijkheid en verhevenheid dier Waarheden, welke blijkbaar in het Goddelijk Boek begrepen zijn, doch, die ik te voren, uit hoog moed en onkunde, verdraaide, verwaarloosde, beschimple en dwaasheid rekende, Ik matig mij ook geenszins de onfeilbaar- heid aan. God heeft Mij, 200 ik hoop, niet zoo on-vast gelaten, dat ik op den wankelen vloed van verschillende gevoelens zou dobberen, en door allen wind der leere omgevoerd worden, door de bedriegerij der menschen, door arglistigheid, om listiglijk tot dwa-ling te brengen. Wat de Hoofdleerstukken van het Evangelie betreft, welke ik als noodig ter zaligheid heb pogen voor te dragen: deze zijn zoo onzeker niet, noch z00 moeijelijk, als men ons gaarne wilde diets maken. Aangaande de andere leerstukken, welke ik voor mij geloof, (ofschoon die in mijn oog 266 klaar zijn, dat er geen twijfel omtrent derzelver waarheid bij mij overig blijft,) ben ik niet begeerig om anderen daar- toe over te halen, veel min hun dezelve op te drin- gen, maar laat die gaarne aan hen over, als zaken, waarin feilbare menschen zonder gevaar kunnen Yer- schillen. En wat aangaat mijne bekwaamheid, om mijne bediening, tot eer van God, en tot heil van onsterfelijke zielen, te vervullen: ik vertrouw, dat de Heere te dezen opzigte mijne hoop en verwachting, die eeniglijk op Zijne beloften rusten, niet zal te verstellen. Voor het overige tast ik dagelijks mis, en vind mij geduriglijk in gevaar, om mijne eigen geest te volgen, in plaats van Gods Geest. Wanneer ik ooit de Waarheid predik, of verstandiglijk handel, Gode zij daarvan alleen de eer! want ik ben niet bekwaam van mij zelven, iets goeds te den Kälte. Wanneer ist oonwaarheid spreek, 143 of dwaselijk handel, mij 2ij de schande; want het is de naturallijk vrucht van mijn eigen bedriegelijk hart. Indien dit Enthusiasme is, dan is het een Enthusiasme, dat niet alleen in Gods Woord, zoo als ik heb trachten te bewijzen, maar door de gansche Liturgie onzer Kerk, gewettigd en goedgekeurd wordt. Wanneer wij tot de heilige dienst geerdend worden, betuigen wij allen: «dat wij door den Heiligen Geest beweegd zijn, om de bediening te anvaarden;» maar wij kunnen niet door den Heiligen Geest beweegd worden, indien wij den Heiligen Geest niet onlyangen hebben; en wij mogen ook, zonder dit, Zijn hulp en leiding niet verwachten. Wij bidden alle zamen: "dat de Heer op den weg der Waarheid will brengen al dezulken, die dwa-len en misleid geworden zijn; dat Hij alle Bisschoppen, Kerkedienaren en Diakenen will yerlichten, met de ware kennis en verstand van Zijn heilig Woord; dat Hij onze harten wil reinigen, door den invloed (*) van Zijnen Heiligen Geest; dat Hij ons gven wil rekeering, en Zijnen Heiligen Geest;" en. Ik houd mij derhalve verzekerd, dat zulk een verirouwen, als ik te kennen gaf, niet veroordeeld kan wor-den als Enthusiasme, zonder tevens lijnregt onze Kerkformulieren en openbare Godsdienstoefening van betzelfde kwaad te beschuldigen. VII. Mijne zevende en laatste Aanmerking is deze: betrekt grootelijks tot ons nadeel, dat onze bestrij-ders en yerachters zich zeer zelden gewaardigen, ons On der oort behörlijk onderzocht te hebben of regt te weten, wat eigenlik onze gevoelens zijn; ofschoon 2ij in de menigvuldige schriften, die voorhanden zijn, overvloedige middelen en gelegenheid hebben, om zich dienaangaande naauwkeurig te onderrigten. Door sterke vooroordeelen zich tegen ons hebbende Jaten innemen, vormen zij zulk een verachtelijk deuk- beeld van ons verstand en onze schriften; dat zij_ het der moeite niet waardig rekenen, zooveel acht ons te slaan, van slechts een’ enkelen keer onze boeken te lezen. Eenen Schrijver een’ Methodist te noemen, is bij velen een genoegzame reden, om nooit zijne werken in te zien. Van hier gebeurt het, dat bij mangel van onderrigt, onze leerstellingen met de ha- telijkste kleuren worden afgeschilderd; en in het ge- meen raken de aanvallen, die op ons gedaan worden, schoon ze onze personen gehaat en veracht maken, in het allerminst de zaak niet, waarover wij verschil- Jen. Alles wat de meesten onzer tegenpartijders van onze gevoelens weten, zijn slechts afgescheurde stuk- ken en brokken, door overlevering aangenomen, waarin noch het verband, noch de bestaanbaarheid, riging of toepassing dier gevoelens bewaard is. Geen wonder derhalve, dat wij gehoond en verguisd wor- den, wegens dingen Wärten wij ten eenemaal yreemd zijn, of die wij verfoeijen, en waartegen wij elken dag des Heeren de sterkste betuigingen doen, waar-tegen wij ook niet nalaten, in al onze schriften, door kracht van redenen onze lezers te waarschuwen en te vermanen. Wat mij belangt, ik wil gaarne bekennen, dat mijne sterkste bedenkingen tegen dit leerstelsel eenig-lijk ontstaan waren uit waubegrip ea misvalling. Daar ik hunne boeken niet gelezen had, had ik al mijne kundigheid van de leerstellingen der Methodisten enkel door het gemeen gerucht en van hunne vijanden verkregen; terwijl mijne eigene vruchtbare verbeelding er den uilleg aan gaf, en de gevolgen er uit afleidde; zoodat, wanneer ik er tegen predikte, ik gelijk was aan iemand, die tegen zijne eigene schaduw vecht, en, daar ik kwalijk sprak van hetgeen ik niet verstond, mijne onkunde en hoog moed verried. — Niet beter gegrond zijn de beklagelijke uitroepen, die hedendaags tegen ons en onze leerbegrippen gehoord worden, alsof wij poogden, de Rede, het gezond verstand en de zedekunde uit de wereld te yerbannen, en in derzelver plaals een deel hersenschimmige dweeperijen in te voeren, welke geen’ den minsten ground hebben in de Rede, of io de Heilige Schrift, en geenen invloed, of lever eenen zeer verderfelijken invloed, oefenen, op ons gedrag en wandel. Wanneer zulk eene Declamatie geéindigd is — Wie zou wie zou het durven wagen, dezelve te stooren? — vraag dan den Declamator, wat een Methodist is? — Hij zal u naauwelijks antwoord kunnen geven. YVraag hem, welke hunne gevoelens zijn? — Hij verstaat ze niet. 