Catholijke Nederlandsche
None
Der eenwiger gedachtenisse. Door een bijzonder oogmerk der goddelijke goedheid gebeurt het somwijlen, dat Hij tot verzachting der smart door welke one ziel wordt gewond, bij den jammerlijken aanblik van den tegenwoordigen toestand der Religie, ons eenige gelukkige gelegenheiten aanbiedt, om ons te v. Dit is nog het oude formulier, het de afkondiing van de afkondiing van de afkondiing van de afkondiing van den Staat, de vrgheden der Gallicaansche Kerk te noemene Rep. Say. Es ist eenige gedachten, het der zorgen, van ook over aan de hoop, dat onze ijver en onze arbeid, voor de groote voordeelen der Catholijke Kerk, door dien magtigen bijstand geholpen, van dag tot dag vruchtbaar. Zullen worden gemacht. Wij heben dat geluk gesmaakt, wij heben die hoop opgevat, toen onze zeer geliefde zoon in Jesus Cunistus, Lours Pupre, de aller christelijkste koning der Franschen, on het godvruchtig en varig verlangen heeft gepenbaard, om ter bevestiging, tot eer en aanwas der Catholijke Religie in de provincie van Judia Cesarea, gewonlijk de Algerie genaamd, door de zegeprälenden wapenen den Franschen onderworpen, eenen Bis-schoppelijken zetel te zien oprigten, gevestigd naar het model ningrijk. © Die ijver van den aller christelijksten koning voor de Catholijke Religie, heeft ons eene zeer levendige blijdschap doen smaken: want behalve het voordeel en het nut, welke de Religie uit de oprigt van dien Bisschoppelijken zetel trekken zal, gevoelen wij diep, wat wij er van verwachten moeten voor de zoo gewenschte herstelling der oude Bisdommen van A-Srika. Julia Caesarea, gewöhnlich Algiers genommen, welche sommigen meinen het oder geweest, meist beschouwd worden, als de gewigtigste, der Afrikaansche steden, hetzij door de oudheid van haren oorsprong, hetzij door haren rijkdom en de menigte harer inwoners. Die beroemde stad die haren naam, aan de geheele heer-schappij van Algiers heeft gegeven, heeft haar-gebied uitgestrekt over zeer groote landen uit het ou-de Numidié en Mauritania gevormd. Maar, hoe verder de magt van Algiers, zich onder de Saracenen en Turkestan, zoo harder en jammerlijker was in die oorden de toestand der Christenen. Hoewel underdaad de Roomsche Paussen, wier opperste magt en vaderlijke zorgvuldigheid voor alle de kerken, door geenerlei grenzen omschreven worden, de aane houdendste zorgen hebben toegewijd aan de Christenen. Le kerk diegenen terug. Die brengen, die in de duisternis en in de schaduwen des doods vorgenommen, kan men echter gemakkelijk begrijpen, hoe vee le hinderpalen de heilige bediening tegen hielden, wonder het woeste en bijgeloovige gouvernement de longeloovigen en welke zwakke vruchten van hunnen arbeid, de Priesters van het Evangelie, in die oorden door onze Congregatie. der Propaganda gezonden, konden inzamelen. » Maat eindelijk heeft de gelukkige dag geschit- terd, die het voorwerp der wenschen van alle braven was, op welken de stoutmoedige troepen van Hrank- rik, Algiers aan hunne magt hebben onderworpen, waarop de Catholijke Religie, de schitterendste zegen- praal scheen te behalen op de vijanden van den Chrise teliiken naam. De gedaante der zaken is ten eenene male veranderd: het is. vergund geworden den gekruis- ten Cuaisrus te prediken; het is aan elk gegeven geworden, den Christen Godsdienst te erkennen en denzelve openlijk te belijden in tegenwoordigheid van alien. En om de blijdschap onzer ziel te vermeerdee ren en te voltooijen is een groote Tempel van Algiers, die gedurende langen tijd de onheilige en gedrogtelijke’ plegtigheden van den Alcorat had zien celebreren, gezuiverd door de heilige Ceremonién der Kerk, ge- heiligd door het heilzame teeken van onze Religie, en door het beeld der Maagd, Moeder van God, aan de vereering der geloovigen voorgesteld en voortaan voor hunne geheiligde bijeenkomsten voorbehouden. _-» Op die wijze, met grooten aandrang de reeds ver- melde wenschen en verzoeken van den Allerchriste- lijksten Koning der Franschen begunstigende, met hem alle zaken zijnde overeengekomen en na eene rijpe overweging, tot glorie van God en van Jesus Curis Tus, zijnen Zoon onzen Zaligmaker, wiens plaats wij ondanks onze onwaardigheid bekleeden, tot verheffing: der strijdende Kerk, met onze zekere wetenschap , uit onze eigene beweging, in de volheid van het Apostolisch gezag, exempteren en bevrijden wij ten eeuwigen dage van de gewone jurisdictie van ‘ieder hooger Kerkehijk gezag Julia Cesarea en het geheele grondgebied waaruit eertijds den staat, gewoonlijk Re- gentschap van Algiers genaamd, was zamengesteld , ont- slaan ook, alle de bijzondere Kerken, de Kloosters van Religieuzen en de Godvruchtige Congregatien zoo er eenigen bestaan, al de inwoners van beiderlei geslacht, zoo klerken als leeken, de Priesters eindelijk, van allen rang, van alle orde, staat en stand. O die wijze de gemelde verdeeling, substractie, exemptie geregeld hebbende, verheffen en institueren wij, tot Bisschoppelijken Zetel, met officialit en Kerkelijke kanselarij het gebied of de stad Julia Césarea, gewoonlijk Algiers genoemd, in Afrika gelegen an den Oever der Middelandsche zee; wij vergünken aan dezelve al de regten, eer en voorregten welke de andere Bisschoppelijke steden en derzol- ver inwoners in het koningrijk van Frankrgyk gee nieten. Wij verheffen tot de eer van Cathedrale Kerk | de voornaamste Kerk in de gezegde stad Julia Cesarea gzelegen, en die vooran bestaan zal onder de aanroe- ping van den H. Puinippus, Apostel; en door hetzelf- de Apostolisch gezag institueren wij in de gemelde Kerk. den zetel en pontificale waardigheid voor eenen Bisschop, die Bisschop van Algiers zal worden genoemd met het regt, om de Kerk, de stad en diocese hier boven vermeld, alsmede de Geestelijkheid en het volk te besturen; de Synode bijeen te roepen, alle Bisschoppelijke regten Officien en functi, teheben en uit te oefenen, het genot te heben van de insignien, regten, eerbewijzen, preminentien, gratien, gunsten, indulten, jurisdictien en voorregten, die aan de andere Cathedale Kerken van het Fransche Koning-rijk.en derzelver Opperpriesters toekomen (ingevalle er geene zijn, die, aan dezelve zijn toegekend geworden, door een bijzonder indult of voorregt). Wij ordererwerpen aan de Metropolitaan - Juris- dictie des Aartsbisschops van Aix de gezegde Bisschop- pelijke jurisdictie van Julia Caesarea, opgedragen aan den H. Puivippus, Apostel, hier boven tot Cathedra- le Kerk verheven; en wij willen, dat zij alle vol- Magten, exemptien, voorregten en regten geniete, die aan de andere Suffraganen der Metropolitaan- Kerk van Aiz toekomen; wij willen en bevelen, dat de inkomsten der gemelde Kerk bepaald worden op drie honderd zeventig goud guldens de camera, en dat die tax worde geconsignerd in het  Algiers vormde, met de Kerken, die er zich mogen bevinden. Wij onderwerpen aan de gewoone jurisdictie, be-sturings magt en suprematie des nieuwen Bisschops van Julia Casarea, en zijne opvolgers, het gezegde grondgebied, de Kerken die er zich bevinden, de Klösters en monasterien, die er zich bevinden of kun-men bevinden, alle personen van beiderlei kunne, zoo Priesters als Leeken, van elken staat, rang of stand; wij assigneeren hem op dezelfde wijze en kennen hem ten eeuwigen dage toe, het gemelde grondgebied, stad, Geestelijkheid en volk. En ten einde de toekomende Bisschop van Julia Casarea, z00 als ook zijne opvolgers, zijne waardigheid behoorlijk kun-me ophouden en op eene betamelijke wijze den Vicae-ris-Generaal, de Bisschoppelijke kanselarij en officiali-teit kunne voorzien, assigneren wij sen kennen ten eeuwigen dage toe aan de Bisschoppelijke inkomsten, de dotatie, welke de Allerchristelijkste Koning, volgens wijne belofte zal toestaan; even zoo assigneren, attri-bueren wijne bewijde dage aan de fabriek der nieu Cathedrale Kerk, de dotatie, welke de Allerchristes- 315 = lijkete Koning aan dezelve leveren moet; wif assigne ren op dezelfde wijze aan den Bisschop van Algiers de gebouwen, die tot woning moeten strekken aan den toekomenden Bisschop en de Bisschoppelijke kanselarij; de gemelde gebouwen moeten betamelijk «nm gemakkelijk zijn, en zoo digt mogelijk bij de Cathe- drale Kerk gebouwd; en bij het ontbreken daarvan zal er voorzien worden in de noodige kosten, tot huur der gebouwen, die er de plaats van bekleeden. Wat betreff de oprigt van het kapitel der cas thedrale kerk, de oprigtiv van een kerkelijk seminarie, dat overreenkomstig de regelen der kerkelijk seminarie, dat overreenkomstig de regelen der kerkelijk semelijk, zal de Allerchristelijkste -koning daarin naar zijne godvruchtigheid voorzien, zooveel als omstandigheden, plaatsen en tijden gedogen en volgens hetgene wat gewonlijk aan de andere cathe- drale kerken en kerkelijk semelijk wordt toegestaan. Onze zeer geliefde zoon Louis Puinrerr, de Allerchristelijkste koning der Franschen, zoo als ook zijne opvolgers, z00 lang als zij in hunne volle gehoorzaamheid aan den Apos- tolischen zetel volharden, voor deze eerste maal, even als ‘voor de volgende vacantien van den zetel, zal, zoo als zulks voor de andere kerken van Hrankryk gebruikelijk, is Geestelijken benoemen en voordragen, die geschikt zijn om deze cathedrale kerk- te bestren, om als Bisschoppen te worden Gestiastiene, zoo door ons, als door ons, als door ons. Aldus, voor de oprigt van het gemeldeten Bismarcken en voor de geheele vervulling van hetgeen hierboven beschreven is, belasten wij met de uitvoering der tegenwoordige, onzen geliefden zoon, meester AN-Tonio Garicaupr, Apostolische internuntins bij den Allerchristelijksten koning; wij geven hem daartoe alle benoodigde volmagten, ten einde hij, hetzij door iemand anders in de kerkelijke waardigheid geconstitueerd, alles regele en bevele, ten einde de bovenstaande decreten derzelver volle effect erlangen; wij geven aan den gemelden gemeldet, of aan zijnen gesubdelegueerde, alle magt om definitivelijk en geregeld uitspraak te doen over alle oppositie, die mogt kunnen ontstaan, betrekkelijk de uitvoering der tegenwoordige, hoe dezelve. ook moge ontstaan, alle appel daarmede strijdig, verwerpenden en belasten hem, dat hij binnen de zes maanden van de uitvoering der tegenwoordige, zorg drage, om nasuwkeurigijk aan den Apostolischen Stoel een copie te zenden, in behoor Lien vorm opgesteld van alle decreten, die hij moge hebben uitgevärdigt tot uitverdächtig dezer tegenwörder, en willen dat de gezegde copie bewärmert. De archieven onzer congregatie der consistoriale zaken. Wij willen dat de tegenwoordige brieven en als, wat in dezelve is vervat, zelfs dan, wanneer zij, - die dezelve aangaan niet waren geroepen of gehoord geworden, of et niet in hadden toegestemd, ten gee- nen tijde kunnen worden aangetast of betwist, onder éenigerlei voorwendsel van subreptie of obreptie, ge- brek van nulliteit of *t'breken van onzen wil; maar voor altoos geldig en van kracht zijn en derzelver vol- Tedig en geheel effect erlangen en wij verklaren nul en van geenerlei effect, alles wat wetens of ander- zins strijdigs mogt kunnen worden verrigt door de ge wone regters, wie zij ook zijn mogen, door de gede- Tegueerde auditeurs van het Apostolisch paleis, door de nuntien van den H. Stoel en doorde Kardinalen der allerheiligste Roomsche Kerk, met welk gezeg dezelve mogen bekleed zijn hun en elk hunner de magt ontnemende, om anders te kunnen oordeelen en beslissen; niettegenstaande ieder voorwendsel van verkregen regt; ieder beklag over leden-vermindering der kerken, elk appel Der belanghebende partiples, alle Pausselijke regelen en die der Apostolische kamer, elk decret der laatste kerkvergadering van Ländern, eindelijk alles wat strijdig zijn. Mögte die tegenwoordige, zelfs in de edicten der provinciale synode, der universele concilien, der universele concilien, der Apostolische constitutien of bevelen, bijzondere of algemeene of andere zaken hoe ook genaamd. Willende, dat in allen gevalle, in regtspraak of anderzins, copie dezer tegenwoordige, zelfs dan, wan- neer zij slechts de handteekening mogt voeren van eenen openbaren notaris en de onderteekening van ie- mand, die in Kerkelijke waardigheid is geconstitueerd, hetzelfde geloof en gehoorzaamheid erlange, als of het origineel ware voorgesteld, Dat het dus an niemand georloofd zij, deze tegen woordige te over- treden, of te ondernemen, zich daartegen vermetel te verzetten, in alles, wat de leden-vermindering, de verdeeling van Bisdommen en de subjectien, commis- sien, deputatien, mandaten, derogatien en wilsbepa- lingen, dic er in zijn uitgedrukt, betreft. Al wie zich zoodanig attentaat mogt veroorloven, zal, dat hij zulks wel wete, de verontwaardiging van den almagtigen God en van zijn zijn gelukzalige Apostelen Petrus en Pavuuus op zich laden. ; Sal Gegeven te Rome bij de H. Manta de Meerdere, het jaar der menschwording onze Heeren achten honderd acht en dertig, den vierden dag voor de ides » V van Augustus en het achtste jaar van ons Opperpries- terschap. (L. S.) Get. E. Kardinaal DE GREGORIO.” Bij koninklijke ordonnantie van 25 Augustus (feest- dag van den H. koning Lopewisx), is de Eerw. Heer Dupven, een zeer verdienstelijk en. kundig Priester tot eersten Bisschop van Algiers benoemd. De benoemde Bisschop is aan den H. Vader voorgedragen en het kanonieke onderzoek is reeds begonnen. _tige protestatie ¢ OOSTENRAS Ki i _ Wij hebben meermalen gesproken, over de onverklaars bare politik van Oostenrgyh, en de vernering die het zelve daardoor reeds ondergaan heeft en die, als hets zeive bij dat stelsel volhardt, dat doorluchtig huis., nog dieper vernederen zal. Wij zijn de eenigen niet, die er zoo over denken. Dit blijkt onder anderen, vit een artikel van La revue Catholique, van den vols genden inhoud: one. Het is zeer treurig een gouvernement, dat geacht wordt Catholijk te zijn, dat door deszelfs stand in Duitschland het regt heeft, om zich te verzetten tegen de opregtvaardige aanmatigingen van Prüssen; waaraan deszelfs wezenlijke belangen zuiks welligt tot pligt maken, zich te midden van dien worstelstrijd tus schon waarheid en dwaling te zien verschansen, in een onbegrijpelijk stilzwijgen en in eene volmaakte ons zijdigheid, den uitslag van dien strijd te zien afwachtens. Alle blikken zijn naar Oostenryk gewend: ell vraagt, wat men van deszelfs stilzwijgende houding denken moet? Is het voorzigtigheid? Is het doorzigt? Die hoedanigheden kenmerkten-immer de Oostenrijk-sche kanselarij. Meent het Qostenrijksche kabinet zich te kunnen ontslaan van eene openlijke en pleg-Zoo de politick het gouvernement tot zoo iets verpligt, waarom laat hetzelve dan ten minste niet toe, dat de stem der natie zich verheffe? Waarom is de Oostenrijksche drukpers stom? Dit wa-re e Eine protestatie, die zonder het gouvernement er in te wikkelen, eenigen indruk op het Pruissisch gouvernement zou maken, dat reeds verschrift is, door zoo vele soortgelijke. Manifestatien, en die de er des lands, dat zich in de oogen van het Catholijk Europa, door zulk een. Stilzwijgen heeft gecompros mitteerd, te redden. ATER Zou het zijn, wijl er in het Catholijk Oostenria - niet eene enkele edelmoedige stem zou te vinden zijn, om verdrukte broeders te bemoedigen; om de trouwe loosheid en de vervolging te schandvlekken? Eene voor Duitschland zoo honende veronderstelling is zelfs niet geoorloofd; er. zouden zich duizenden van stemmen verheffen, als het gouvernement de uitbarsting der algemeene verontwaardiging niet tegenhield. En heeft niet het Oostenrijksche kabinet toegelaten, dat aan de moedige Muncher Zeitung het stilzwijgen werd opge-Jegd? Meent men, dat als de eerste mogendheid van Duitschland zich er met eenigen nadruk, tégen verzet had, de bondsvergadering zulk een besluit zu. Ou hebben genomen? Niet tevreden met het smooren van de stem - der openbare overtuiging, in deszelfs eigene staten, ladt het Oostenrijksche kabinet toe, het beveelt misschien, die ook in Beveren te smooren. Is er, inder das, welches bei den vergelijken in den vergelijken van politiek verkennen vernedert, bij het lässt verläutet van eenen, getrouwen bondgenoot? En is het niet een getrouwen bondgenoot, wien Gostenry & verlaat? Want in deszelfs: worstelstrijd tegen Pfruissen, is zijn Stevigste steun, uit een politik oogpunt beschouwd, in het Catholicismus gelegen. Als Gostenrik, stile zwijgenden onderworpen aanschouwer blijft bij de on- dernomen aansiagen tegen de Catholicismus Kerk, dan beendet het niet, dat elke slag, die aan het Catholicis mus in Duitschkland wordt tegebragt, eene wonde voor Oostenrik is. Oostenrg bespeurt welligt in deszelfs worsteling met Pruissen niets anders, dan eenen naijver die onvermijdelijk is, bij naburige mogendhen, wier krachten aan beiden wederkeerige vrees kunnen inboezen men; doch de worstelstrijd is die van twee principes, die, sedert drie eeuwen Duittschland onder, zich verdeelen en zich in die twee mogendheden gesperren hebben. Men heeft het eertijds gezegd, dat het Koningrgk der Nederlanden een groot bolwerk tegen Frankrijk was; men kan met even zooveel waar-heid zeggen, dat Pruissen een groot Protestantsch: bolwerk tegen Oostenryk, de geboren beschermer der Catholicik belangen in Duitschland is. Toen de dwa-ling van Lurner de kleine staten van Germanié vermeesterd had, begreep het Protestantismus zeer goed de behoefte an een stevige hand op te houden, in het aangezigt van het Catholicik gouvernement, dat destijds over geheel Duitsch. Land het gebiert voor de, vermits die. Bannier niets anders was, dan een teeken van opstand tegen hetzelve. Geisoleerd en op zich zelven staande, konden de kleine staten niets te weeg brengen, als men ze niet onderling aan-een gemeinen sehappelijk middenpunt verbond, als men aan dezelve niet en magtig en ontzagwekkend hoofd gave, wiens zwaard des noods in de schaal der Europesche belangen opwegen kon,, Ziedaar het geheim van het aanwezen van het koningrijk Pruissen, van deszelfs invloed enmagt en verwachtingen. Pruissen, vertegenwoordigt een principe, hetwelk rondom.hetzelve alles veree-nigt, wat nog van het geloof van Lorner, in leven gebleven is en tracht onophoudelijk deszelfs magt uit te breiden. En daar deszelfs monarchen, wier hoofd reeds eene tiare draagt, er naar haken, om er.de kei-zerlijke kroon bij te voegen, is-zulks nog minder eene dynastieke eerzucht, waardoor de familie. V van Brandenburg gekweld wordt, den denken beiden, ‘t welk dierbaar aan het Protestantismus is en welks verwegen lijing het sedert lang najaagt: de begeerte, om eindelijk den scepter en de kroon van Karen den Groote, die het met weerzin nog in de handen van enen Catholijken vorst ziet, te deelen.’ GENOOTSCHAPPEN EN INRIGTINGEN DER VERSCHILLENDE PROTESTANTSCHE SECTEN TE — LONDEN, DIE ALLE DE VERSPREIDING HARER GODSDIENST+GEVOELENS, "ZOO BUITEN? ALS BIN NENSLANDS, TEN DOEL HEBBEN, IN EENECHRO NOLOGIESCHE ORDE GERANGSCHIKT. Deze schets is onden uit onderscheidene dovumenten, welke onlangs in England zijn uitgegeven. Yoornamelijk uit den Christian Almanack en het Missionary Register. 1. Genootschap ter verspreidt bijbels, gebedenboeken en tracatjes, voor eenen geringen. Prijs, niet alleen in Groot-Britianje, maar in deszelfs overzesche bezittingen, in de meeste van welke zendelingen onderhouden worden. Deszelfs inkomsten bestan uit jaar-, jährlich bijdragen, giften enz.; zij bedragen in ge- wone jaren, ongeveer 34,000 ponden sterling, dat is omstreeks 408,000 Nederlandsche Goldens. Het heeft ook nog een gemeenschappelijk fonds met onderscheidene geaffilieerde genootschappen, *t welk bestemd is tot het opstellen van geschriften, die ge- schikt zijn om ongodsdienstige en goddelooze boeken te bestrijden. Dat fonds, dat insgelijks door inteekenine gen on  oproedingsstelle, onder het bestür van dit genootschap inge-voerd, in de voornaamste Amerikaansche provincien, - die aan England toebehooren, te Halifax, in Nieuw-Schotland, Nieuw-Brunswijk, Quebecenz. Inrigtin-gen van openbaar onderwijs zijn in onderscheidene provincien, van welke die steden de hoofdplaatsen zijn, door dat genootschap tot stand gebragt. De ins kemstep van hetzelve worden niet opgegeven. 3. Genootschap van beginstigers der scholen van liefdadigheid. (Society of the Patrons of the anniversary of the charity shools). In 1706 opgerigt. Het immer aangroeijend getal der scholen van 'ief-dadigheid, maakte de hervorming van dat genootschap noodzakelijk. Het is vit meer dan duizend bescher-mende leden zamengesteld. Het houdt toezigt over de godsdienstige en morele strekking der scholen, het maakt reglementen of wijzigt. dezelve, enz. Dit genootschap houdt jaarlijks eene algemeene vergadering. 2. V van lief- dadigheid, zoo in Londen als in de omstreken, welke dcor particulieren zijn gesticht, en aan deze toebee hooren. Het genootschap der beganstigers of bescher- mers oefent geenetlei tozetigt over die scholen uit. 4. Genoolschap der verbreiding van Christelijke Rennis, in het Hoogland en op de eilanden van Schote fand. (Society in Scotland for Propagation of Christian knowledge in the Highlands and Islands). In 1708 opgerigt. Dit genootschap werd legaal erkend en geconstitu- eerd, bij koninklijke charters van 1709, en bevestigd in 1738; het bezit meer dan 400 scholen. Eene predicatie, een jaarfeest, eene maaltijden eene algemeene vergadering hebben ieder jaar plaats. 5. Wesleyansch Zendeling-Genootschap. (Wesleyan Missionary Society). In 1750 opgerigt. Dit genootschap ving zijnen arbeid aan, met zene delingen naar Jamaika te zenden, itt de jaren 1753 en 1754, in welk land reeds sedert 40 jaren de droe-ders der christelike eenheid zich gevestigd hadden, en die zich met de Wesleyanen vereenigden, nootschap heeft vervolgens zijnen werkkring, tot aile werelddeclen uitgestrekt. Het heeft ongeveer 330 zen-delingen, die 190 statien of etablissementen hebben, und de Negers, zoo in Oost-Indié, als in Zuid-Afrika, in Nicuw-Wallis, in Vandiemens-land, in Nieuw-Zeeland en in Kuropa; ze zijn op de volgende wijze verdeeld: in Afrika, 30; in Azé, 40; in de Oceania, 36; in Amerika, 162; in Huropa, 70. Meer dan 40,000 personen zijn tegenwoordig onder het bestaur dier zendelingen, die ook talrijke scholen hebben gesticht, in welke 50,000 Heidensche kinde-ren onderwezen worden. Het genootschap wordt bestuurd door eene vergadering van methodisten, die eta-blissementen heeft gevestigd, te Parges, in Norman-dye en in het t zuiden van Frankryk, De ontvangsten van het genootschap, voortkomende uit vrijwillige giften en colecten, vermeerderen van jaar tot jaar; in 1837, bedroegen dezelve 77,000 pon- den sterling (ongeveer 924,000 guld. Holl). In 1820, bedroegen zij slechts de helft dier som. Hieruit laat. zich den progressieven voortgang van dit genootschap gemgkkelijk begrijpen. ay 6. Genootschap van’ Anglikaansche Hervorming. (Society of Anglican Reformation). In. 1750 opgerigt. - Deszelfs doel is, de handhaving van de principes: der Anglikaansche Hervorming te bevorderen, en werk- jes uit te geven, welke alles aanwijzen, wat inbreuk op die principes schijnt te maken. 1%. Genootschap van boeken der dissidenten (1) (The dissidenten Boek Society). In 1750 osgerigt. — Het doel van dit genootschap is de verspreiding van godsdienstige ‘kennis onder de velksklasse, door aan de huizen, grootere of kleinere verhandelingen van. Allerlei soort uit te deelen, die voor het begrip der mindere klassen geschikt zijn. De deelnemers aan dit genootschap betalen 20 pone den sterling voor hun leven; waardoor zij regt verkrijgen, op een exemplar van werken des genoet-schaps, ten bedrage van 2 ponden sterling. De le-den, die jaarlijks tot instandhouding van:het genoet-schap bijdragen, betalen eene guinie in het jaar, en hebben hetzelfde regt. 8. Genootschap ter bevordering van godsdienstige kennis onder de armen. (Society for promoting religious knowledge among the poor). In 1750 opgerigte Sedert deszelfs oprigting tot in 1837, heeft dat ge-nootschap meer dan honderd vijftig duizend bijbels, en godsdienstige werken gratis uitgedeeld, Het bedrag der inschrijving is vrijwillig. 9. Het scheepvaart en militaire bibelgenootschap. (Naval and Military bible Society). In 1780 opgerigt. Dit genootschap verspreidt bijbels onder de matrozen, aan de zeelieden in het algemeen en aan de sole daten der land en zeemagt. 10. Genootschap ter instandhouding en Aanmei- ging der Zondags-scholen. (Society for the support and encouragement of Sanday shools). In 1785 opgerigt. ‘Deszelfs doel is, om, door mededeelingen gel- delijke bijdragen, boeken, en soortgelijke middelen., die scholen te bevorderen, en de oprigt van scho- len. in de graafschappen te beganatigen. De oefenine gen in die scholen bepalen zich tot lezen, en tot spelten in het oude en nieuwe Testament. age 4 11. Genootschap van het unitarissen-fonds. (Unis tarian. fund Society). In 1791 opgerigt. Dit genootschap heeft de verspreiding ten doel, van (1) Dat ‘is, derzulken, die niet tot de Anglikaansche kerk bes. hooren, Rev. A fief eee Boeken, welke de principes der unitarissen (1) beliedenen en voorstaane De beruchte miss Martineau behoort tot die secte. 8 = RAIMA 12, Zendeling genootschap der Baptisten. Baptiste missionnary Society. In 1792 opgerigt. Deszelfs doel is de verspreeding van bet Evangelie, eenige dagbladen hebben gemeld, dat de Aarts- in. die gedeelten der wereld, die wan het polytheismus zijn overgegeven. Het heeft een vrij groot aan- tal. van. afgoden-dienaars, tot deszelfs geloofsbegrip pen bekeerd, meer dan 40 kerkgebouwen gesticht en deszelfs. boeken in eene menigte van talen overgezet. De zendelingen van Sérampore, hebben dezelve in 42 Oostersche tongvallen vertaald. De inzigten van het genootschap hebben zich yoor- namelijk gewend, naar de Qost-Indien, en in het voor- Jeden jaar berekende men, dat meer dan 20,000 kin- deren, onderrigt in de scholen des genootschaps ont- vingen, ne Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etablissementen zijn te- Sérampore, te Cals cutia, in de B Deszelfs etabl Elevé, in het district van Sesser; ophet eiland Java en, sh 13. Anglikaansch genootschap tot bekeering der Wegerslaven. (Anglican Nociety for the conversion of Negro slaves). In 1793 opgerigt. Ss. Het heeft de bekeering, de zedelijke en verstandige beschaving der slaven, Negers der Oost-Indische eilanden, door de Engelschen bezet, ten doel. Deszelfs fonden komen voort van vaste goederen, welke de stad Tonden bezit. a. 14. Het poginggenootschap. The Endeavour Society. In 1794 opgerigt- whe Het is opgerigt, met het doel, om eenen boekhondel daar te-stellen, betrekkelijk de leerstellingen der Angiikaansche-Kerk, godsdienstige werkjes onder de armen wit te deelen, en behoeftige vrouwen, geduren-de hare gevangenschap bij te staan. 15. Genootschap ter bevordering. vam de beschaving der Indianen im Noord-Amerika, (Society for the promotion of American Indian civilisation,) In 1795 opgerigt. Het heeft ten doel, om de Indische volksstammen ~ van het noorden van Amerika, tot het aanleeren van de kunsten der beschaving te bewegen, tem einde onder dezelve het zaad van het Anglikaansche Christendom te kunnen uitstrooijen. Het is er in geslaagd, om den landbouw en, onderscheidene nuttige kunsten, bij eene groote menigte van stammen in te voerens (Het vervolg hierna). HEBBEN WIJ HET NIET GEZEGD 2. Onze lezers hebben. in ons vorig N:° twee Berlyn- sche berigten gelezen, die wij uit het Amsterdamsche (1) Eene soort van Socinianen, die de. geheimen des Christendoms verwerpen, en slechts eenen Persoon in de Biola erkennen. P De weder ge/ogen was. blad van 13: September, het volgende berigt: gevonden: Handelsblad hadden afgeschreven. Wif zeiden dadr- bij dat een gedeelte ongetwijfeld en waarschijnlijk alles: Werkelijk wordt in het Handels- Bertin, 6 September. Het is waar wat bisschop van, Keulen eenen brief aan den kas ning heeft gezonden: doch dit schriven, hoe onverwacht het ook kan genoemd worden y moet nogtans niets anders bevatten, dan dew wensch om uit Minden weprrow waar KeEu- LEN of ten minste naar*Munster verplaatsé te worden. Aan eene vervulling der belofte wan de zijde des Aartsbisschops, om zijne ei- gene bevoegdheid voortaan niet meer met die van den Heer des lands te verwisselen (1) 5. VALT VOLSTREETELIJK NIET TE DENKEN, Wwes- halve het vooreerst wel onmogelijk zal: xij den wensch des Heeren: ViscuEertne te vere vullen.” (Ham. Zeitung:): ’ Hebben’ wij het niet gezegd?: JESUITEN - COLLEGIE TE LUIK. In Le Courier de la Meuse yan, 12 September, leest men het volgende: Sane, Rs: Onder onze Aankondigingen van het ledigten, vindt men: die der aanständige opening van het Collegie Sr. Nzr-vais, onder het bestür der Societeit van Jesus. Wij twijfelen niet of al onze lezers verheugen zich over die gebeurtenis, die aan de stad Luis een nieuw. middel zal aanbieden, en-dat tot de kracht derstudien, door bet opwekken eener lofwaardige émulatie tusschen onze verschillende inrigtingen van middelbaar onderwijs, oder eene vermogende wijze kam bijdragen. De concurrentie is een gevolg van’ het regime van vrijheid, door de Constitutie van 1830 daargesteld ‘en gewaarborgd. De ondervinding heeft reeds bewegen, hoeveel ‘goeds zij in alle opzigten kan te -weeg-brengen; destad Luik zal ook niet toeven, hopen wij, erde gelukkige gevole gen van te gevoelen. Overigens is er voor allen plaats, in de loopbaan (van het.onderwijs. Wat wij slechts eeniglijk verlangen en wij menen te kunnen verze "Könnte, dat in onze wenschen wordt: gedield, is niet den endergang der bestanden etablissementen, maar den voorspoed van alle etablissementen, wie-ze ook zijn, door de.wijsheid van het beheeren de kracht der studién." (1) Heeft men ooit iets zotters en tevens aanstootelijkers gelezen? REDe DE EVANGELISCHE WEERHAAN. (Vervolg van blade. ). Over de, H. Offerande der Misse. XVI. HoorpsTUk, Of het woordje: Mis, een cijns of een heeredienst -(Frondienst) beteekent? JA. Het woordje: Mis, dat van de Apostelen schijnt ontleend ‘te zijn, beteekent in de Hebreeuwsche taal zoo veel als een cijns of een heeredienst, even als een boer of leenman, zijnen heer, de mis, dat is: zijn, verschuldigden cijns of dienst brengt, of zijn vorst heeredienst  den 2 Wider die Himlischen Propheten. 2 Dl. bl. 23, ps 1. Item. Missa, de Misse komt heen, van het He- breeuwsche woord Maosim, dat is, eene bijeen gebragte aalmoes; dat is eene aalmoes of schatting, die. voor de Priesters en armen ingezameld wordt.. Tischreden im tittel: von der Messe. Of men de Misse ook eene Offerande mag noen? Waarom zouden wij niet niet nog ten huidigen dage, Yen spijt van den boozen Geest, (rotten geist), aan het Sacrament den naam van Misse en in goed Duitsch dien van Offerande geven? Meent gij, dat wij het te- - gen hem zouden kunnen volhouden? Want wij zijn voornens, om alles, wat wij te Wiltemberg gedaan metal 320: me Aan HET Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEM hebben, me nog’ doen sullen, met Gods genade, zoo danig te doen, dat de daivel met alle helsche poorten® en booze geesten ons kunne aanvechten, zonder dat! hij. echter iets op ons kunneé-winnen, zoo als tot hier- toe geschied is. Mom aan, ik noem thans op nieuw,’ het Sacrament eene Offerande, niet omdat ik het voor eene offerande houde, maar wij! de God van den boozen geest, de duivel het mij beletten wil (sondern das mirs der gott des roitengeisis, der teuffel weren wil.) Se sis Wider die himlischen Propheten. 2 Dl., blz. 211, p. I. In dit boek willen wij zeggen, of de Misse een offer of een goed werk zij, of niet, wesaangaande wij el- — der het iets anders geleerd hebben. Wij willen de Misse beschouwen als een Testament, als een Sacrament of als een Zegen, zoo als zij in het Grieksch genoemd wordt; of wij willen haar Gods-tafel, of het Avondmaal des Heeren, of een gedachtenis des Heeren, of in een gewone spijze van het volk, of met een anderen Christeliike naam noemen, zoo als het ons behagen zal, mits men haar geen offer of werk noeme. In der weise Christliche Mesz zu halten. 7 Dl. blz. 303, p. L. "Het Vervolg hierna." KOSTSCHOOL re ELTEN aan vex Grooren wee van ARNHEM op EMMERICH en twee wren VAN KEEEF. De ondergeteckende heeft de eer zijne Kostschool den belanghebenden aan te bevelen. Er zal gelegen heid zijn tot het leeren der Nederduitsche, Fränsche, Engelsche en Hoogduitsehe taal, welke laatste door een’ Duitscher, die tevens het Nederduitsch magtig is, zal onderwezen worden; voorts het Italiaansch Boekhouden, Algebra en Meetkunde, Geschiedenis, Aardrijkskunde, kortom alles, wat tot een beschaafde opvoeding behoort. Daarenboven zal een Geestelijke (aan het institaut verbonden) zich belasten met het on« derwijs in de Godsdienst in de Latijnsche en Griek- sche taal. Het ruime Jokaal met tuin en bosch, laat niets te wenschen over. Het jaarlijksche kostgeld zal niet meer dan f£ 200-00 bedragen. De ondergeteekende twijfelt geenszints, of de sehil- derachtige ligging en de gezonde lucht der plaats, alsmede zijn zevenjarig verblijf aan voorn ame kost- scholen zullen hem tot aanbeveling verstrekken. Men. adressere zich met franco brieven aan den WelEdelen Heer HORTMAN te Elten of aan S. van per SCHANS; aan den Burg op Texel. MEN te Grave, B, N.° 28, Nommer 39. — 32l = 29 Sepiempber 1838, LE ES ee Seats een CATHOLISKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. — ‘Als JEsus dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: s+... Heilige Vader bewahren hen, die Gy my gegeben hebt, in uwen naam; opdat zy €én syn gelyk wi.eeece En ik bid niet alieen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my gelooven sullen: opdat xy allen één sen, zelyk Gy, Vader, in my en ik in Us dat 2% ook in ons mogen een zyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden heli. En k heb hun de heerlykheid gegeven, die Gi my gegeven hebt: opdat xij zouden een zyn, gelyk wy ook dén syn. Ik in hen en Gy in my, opdat xy volkomenlik een zijn: en dat de wereld gegen aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie. Wenn sullen door de Redactie worden aan het Postkantoor te Antwerpen. Voor Belgie kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. DE ZAAK DER AFGESCHEIDEN. BD. regierlijke vervolgingen tegen de afgescheidenen daren nog immer voort. De regtbank van Legden, het den 7. Augustus II, den predikant BRummeLKamP en den eigenaar van het huis, waarin hij den 29. Juli gepreekt had weder veroordeeld, op grond der bee ruchte artikelen, van Naproneons strafwetboek: en la-ter heeft de predikant ScuoLTe, voor dezelfde regtbank te regt gestaan. Gta a In het tijdschrift: de Reformatie, voor September, heben wij biz. 201 het volgende aangetroffen: Naar wij vernomen hebben, onttrekken zich twee der Leidscheregters (1) aan de zittingen der regtbank, wanneer er gondem meist worden over de afgescheidenen, dewijl zij de veroordeling afkeuren, "A"; Bij deze gelegenheid moeten wij eene opmerking maken, Gedurig hoort men in de vonnissen ter onzer veroordeling, dat wij eene nieuwe secte uitmaken. Zou het niet tot betere inlichting der regters in dit opzigt kunnen dienen, wanneer zoodanige personen,,yan welken rang of stand ook, die zeg- gen, het met ons eens te zija in de belijdeais, hoewel zij leden (1) Naar. men verneemt is de heer Luzac » president van de Leidsehe regtbank, een van die regters. Z FED! blijven van het Hervormde kerkgenootschap, als getuigen ia Onze procedures optraden, om voor de regtbanken onder eede te verklaren, dat wij geene nieuwe gezindheid zijn? Het is toch niet genoex, om, in het dagelijksche verkeer, de vervolving af te keuren, wanneer men zelf niet al het mogelijke doe om de yeroordeeling voor te komen.’? Inderdaad, als de regtbanken, die beweren, dat da afgescheidenen eene nieuwe secte uitmaken, enkel uit Joden, of enkel uit Catholijken bestonden, dan zou men onbekendheid met de oorspronkelijke leer der hervormden, als eenen grond kunnen aanvoeren, om eena zoo evident valsche stelling in regterlijke uitspraken te ontschuldigen: maar als protestantsche, als her- vormde regters, zoo iets beweren, dan geyen zij blij- ie verregaande onkunde, aangaande de oor-' / Spronkelijkke leer hunner kerk, of van eene in regters Kerk, onverschoonbare inschikkelijkheid jegens de ongegron- i Cy oe e dige legale hervormde Nederlandsche kerk, eene nieuwe secte, of eene nieuwe kerk is, wier inrigting zelfs lijnregt strijdig is, met. de gelofsbelijdenis der onde gereformeerde kerk in Nederland, hetwelk zoo- wel door ons, als door de afgescheiden, meermalen is betoogd en bewezen geworden. Wetbeck., die men toch wel niet op eene in het homingrijk bestaande gezindheid zou durven toepassen, tegen hun te doen gelden. — Neen, hetis niet omdat de. afgescheidenen eene nieuwe secte vormen, maar om dat zij er.openlik voor uitkomen, dat zij aan het gouvernement geen regt yan suprematie, geen regt, om de kerkelijke zaken te reglementeeren, zuiver kerkelijke verordeningen, goed- of af te-keuren, toeken-nen, dat zij vervolgd worden; niettegenstaande ieder nieuw pleidooi geene andere strekking heeft, dan om de publieke opinie te overtuigen, dat de regering, in die, zaak, ongelijk heeft, en tevens om de Catholijken, betrekkelijk de. inzigten des gouvernements, opnieuw ongerust te maken. Gelijk wij aan niemand het regt betwisten, om zich vrijwillig, onder curateele te stellen, betwisten wij ook aan niet eene der bestaande Godsdienstgezindhe-den het regt, om zich vrijwillig aan de suprematie des gouvernements te onderwerpen, en de keuze harer hoofdbestuurders Aan het gouvernement over te la- ten; zoo als de Hervormden en Evangeliesch-Luther- schen, en laatstelijk ook de herstelde Luthersche ge- meente gedaan hebben; ten gevolge waarvan dan ook op den 27. November 1835, het volgende besluit is uitgevaardigd : » Wi WILLEM, bij de gratie Gods, Koning der Nederlan- den, Prins van Oranje-Nassau, Groot-Hertog van Luxe emburg, enz., Enz. » Op de voordragt van Onzen Minister van Staat, belast met de* generale directie voor de zaken der Hervormde kerk enz., van den 26°te" dezer, n. 10. » Gelet op Ons besluit van den 7" Aug. Il..n. 35, waarbij is goedgckeurd het algenieen Reglement op het bestuur der Her-. stelde Evangelisch Luthersche Kerk in het Koningrak. Hebben goedevonden en verständigen: Vooreerst te bepalen, dat de Kerkelijke organisatie bij het voment de reglement vastvesteld, zal geacht worden in wer- king te zijn, met den aanvang yan het jaar 1836. ; Ten tweede te benoemen: 1.° Tot leden der Algemeene kerkelyjke Vergadering van de Herstelde Evangelisch Luthersche kerk en derzelver plaatsvervangers, de Heeren: (Volgen de namen.), ere 2.° Tot President derzelve Vergadering D. J. C. JACOBL: — 2.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 2.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 2.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 3.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 4.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 5.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 6.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 7.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 8.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 9.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 10.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 11.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 12.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 13.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 14.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 15.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 16.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 17.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 18.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 19.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 20.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 21.° Uit meergemelde Vergadering: Ks: 22. Der wir werden zijn, van Hunnen kant, ronduit bien verklaren, dat zijn aan het Gouvernement, in Kerkelijhe zaken, geenerlei gae Zag kunnen toekennen: en het is dus alleen om die reden, dat zijn niet toegelaten, niet als bestaande gee gindheid erkent, maar voor de regtbanken vervolgd, en door deze in boeten verwezen worden. Intüsschen heben de afgescheidenen te U/recht, de oude Jansenisten kerk op de nieuwe Gracht (die niet meer gebruikt werd) aangekocht, tot een kerkgebou, en het lJokaal, dat zijn daartoe bezigden, weder verkocht. De dood van Mr. Anne Maurits Cornewis van HALL, hun. kundige pleitbezorger en verdediger, en een hunner onderlingen te Amsterdam, is voor de afgescheidenen een groot verlies. Nadat de Heer van Hann, zich erst als mede-Ree dacteur van de (Gereformeerde) Nederlandsche Stemmen had bekend gemacht, berigt die höchste Niederlandsche Stemmen, dass die Redactie behoorenden, mächtige wissenschaftliche was overgegen. In het jongste Niederlandsche Stemmen, wordt een uityerig berigt, betrekkelijk zijn overgegen. In het jongste Niederlandsche Stemmen, heeft gemeinden den volgenden Brief aan D.s vAaN Marr door middel van dit Tijdschrifé openbaar te moeten maken. Den Weleerw. Heere H. van MARLE, Hervormd Predikant te Heerde. is, welken doop UE. hebt kunnen goedvinden op ons yerzoek © te-herhalen. : » UR. weet, dat wij daartoe gekomen zijn ineenen tijd, toen | wel de tweede, doch niet de eerste der ondergeteekenden zich van Uwe kerkgemeenschap had gescheiden. ‘ » Nadat deze herdooping door U verrigt was, hebben wij beide al zeer spoedig droefheid daarover gevoeld; ten gevolge daarvan hebben wij er -ook niet. toe kunnen besluiten, weder ° onder het gehoor uwer prediking te komen. Daar onze droef- heid over hetgeen wij gedaan hebben vermeerderde, en wij beschouwden hierdoor gezondigd te hebben tegen God en Zijne gemeente, hebben. wij ons op den 2¢*" Mei jl. vervoegd bij den kerkeraad der Gereformeerde gemeente en dezelve bekend ge; - maakt met hetgeen er in onze harten omiging: Deze heeft ons ook met deze onze schuld gewezen naar het borgbloed van den Heere Jezus, in wien de verzoening onzer zonden te yin- den is. De tweede ondergeteekende, welke, als een diep ge- vallen lidmaat der gemeente, door de opzieners derzelve ge- ra aAIS nes censureerd was, is, op hare betuiging van berouw en droefe heid over haren val, van de censuur ontslagen. De eerste on- dergeteekende heeft aan de opzieners dier gemeente verzocht , ook in die gemeente als lid derzelve te mogen worden aange- nomen, waartoe hij reeds lang veel begeerte had, zonder er tot dus verre geheel toe te kunnen besluiten. Tot dit besluit werd hij nu gedrongen, daar hem uit uwe gehoudene handel- wijs gebleken is, dat het Hervormde kerkgenootschap ook al een dwaalgevoelen der Wederdoopers koestert, welk dwaalge- voelen de ondergeteekenden met art. 34 der Gereformeerde geloofsbelijdenis verwerpen. 