First book of exersizes for the use of the Dutch classes in government schools
A. S. Robertson | Changuion, A. N. E. (Antoine Nicolas Ernest), 1803-1881
Digitized by the Internet Archive in 2014 https://archive.org/details/firstbookofexersOOasro 8 OCT. m\ MERENSKY - B1BLIOT0EK UNIVERSITY YAH rr.:T3.pA. Klasnommer.. Regisiernommer.. mar- FIRST BOOK OF EXERCISES FOR THE USE OF THE DUTCH CLASSES in THE GOVERNMENT SCHOOLS IN THE MISSION AND OTHER SCHOOLS RECEIVING AID THE COLONIAL TREASURY CAPE OF GOOD HOPE. CAPE TOWN: A. S. ROBERTSON, HEEREGRACHT. 1843. SAUL SOLOMON, J3T. GEORGE'S-STREET, CAPE TOWN, PREFACE. This Elementary Text Book is the first of a series which is being prepared, with the view of enabling the Dutch pupils in the Government Schools to study their own language in its pure form, and, through the medium of their own, to acquire a correct and intimate knowledge of English. The work is divided into three sections, which may be thus briefly described Section I contains a series of progressive Reading Lessons in Dutch, consisting of simple sentences and extracts in natural history and physical science — interspersed with amusing and instructive narratives. To this is annexed an Interlinear Key, in which the words of each exercise are arranged in the order to be observed in translating into English; each word being literally rendered by the corresponding word or term placed under it. And in order that this literal translation may conform to the idiom of the language into which it is made, the barbarisms in each page are marked as they occur, and a correct translation given of them at the bottom. Section II consists of Fables, and of Allegories selected from Addison's works, which have been expressly translated for this Text Book by Professor Changuion. To these, notes have been attached, explanatory of the more difficult passages, and, at the same time, illustrative of such forms of expression and inflection as are peculiar to the Dutch language. The notes have been drawn up by the same Gentleman, who, it may be proper to remark, has been entrusted, in a great measure, with the superintendence of the work in passing through the press; though in no way responsible for the plan, method of arrangement, or selection of passages from the various authors to whose writings recourse has been had. Section III contains the Inflections, or, as they are technically called, the Accidence of the Dutch language, with the corresponding forms in English. This has been taken, in an abridged form, from Marshall's Dutch Grammar— with several important corrections and improvements, however, by Professor Changuion, — especially as it regards the conjugation of Compound Verbs. To this section has been annexed a series of Exercises in English, to be rendered into Dutch either orally or in writing. They have been selected with a view to render this necessary exercise as varied and instructive as possible. The means of translating the more difficult passages in the Exercises have been supplied by Professor Changuion. and placed in the form of notes, with corresponding marks, at the foot of each Exercise. Cape Town, 28th June 1843. EERSTE AFDEELING. Uitgezochte Vohinnen en Verhalten. De lucht is het. De heilige is rood. De zon is undergegaan. Ik kan spittet. Ik heb geen inkt. Het is mijne bijl. Waarom zijt gij droevig? Ik heb den sleu-tel van de doos, Hij knijpt mij met zijne nagels. Ik heb hem bij geval ontmoet. Zijn ontwerp slaagde niet. Waarom plaagt gij het kind? Gij hebt eene heldere stem. De stad verveelt mij. In welk land werdt gij geboren? Aan wien is hij geld schuldig? Aan zijnen bunrman. Wiens huis en wiens tuin is dat? Het is het huis van uwen vriend, en de tuin van mijnen oom. Toen wij rijk waren hadden wij vele vrienden. Dat verwondert mij geenszins. Gij hebt gelijk en hij heeft ongelijk. Hoe brengt gij uwen tijd door? Het kind weent, weende en zal weenen. Zij zullen in hunne onderneming wel slagen. III. Hij maakte vele vorderingen in de Engel- sche taal, dewijl hij er zich op toeleide. Weest beleeft jegens ieder een, en gij zult bemind worden. Deze daglooners zijn ge- wend aan hitte en koude. Hij bedroefde zich over dit groote ongeluk. Hij bedroefde zich over dit groote ongeluk. Hij bedroefde zich over dit. Wonnen. Deze kinderen lezen hoe langer hoe beter, maar gij schrijft hoe slechter. Zij sliepen des morgens veel te lang. IV. Weet gy ook hoe laat het is? Zie op uw horologie. Het is kwartier over twaalve. De klok staat stil, zie op den zonnewijzer. Zij komt altijd te onpas. Ik kan het u niet zeggen, maar ik zal er naar vernemen. Wees op uwe hoede, hij zal u bedriegen. Hij doet altijd zijnen pligt en is omzigtig. Hij leest de levens van de twaalf Caesars. Ik heb reden om er aan te twijfelen. Wij maken staat op u. Hij is zesjaren uitlandig geweest. V. Ik sloeg geen gelöt aan hetgeen hij mij verhaalde. De schilderijen hangen aan den muur. Ik wil dit voor u niet verbergen, maar u mijn gevoelen zeggen. De kin-deren zijn beminnelijk, die naarstig leeren, en hunnen meester stiptelijk gehörzamen. Van dien tijd af aan is hij boos op ons. Zij zijn naar den Engelschen smaak gekleed, en leven zeer prachtig. Hoe zij zijn naar den Engelschen smaak gekeled, en leven zeer prachtig. Hoe zij wij beschut voor den regen, en kunnen wat rusten. VI. Het is onze dagelijksche gewoonte. Ik lieb mijne levenswijze niet gekozen. Wat moet ik dan doen? De ark van Noach was in drie verdienen. Hij heeft zijn ambt overgegeven. De bui zal haast overgaan. Wat moet ik dan doen? De ark van Noach was in drie verdienen. Verdeeld. De Aartsvaders had den zeer talrijke kudden : — Hunne zeden waren ten hoogste eenvoudig. In dit verhaal is er eenige aandacht verdient. In de Ostersche landen is het de gewonte, dat de vrouwen haar hoofd met een sluijer bedekken. VII. Hij leert mij lezen, spellen en schrijven. Zijn hielden zich niet op in de vruchtbare vakten. Voor de schaaphoederij zijn de bergegangen streken zeer voordeelig. Zij verruilden him vee tegen andere dingen, die zij behoefden. Zij hebben altijd omgezworven zonder vaste woonplaats; en om dat zwervend leven gemakkelijk te kunnen leiden, wonen zij in tenten van geiten-vellen gemaakt. Een huisgezin staat onder het gebied van den huisvader, wiens bevel en gehoor. zaamd moeten worden. De struisvogels namen oogenblikkelijk de vlugt, met eene vaart en snelheid, die bijna aan den loop van het snelste paard gelijk is. VIII. Nu begint de nacht zijn schaduw over het aardrijk uit te spreiden en den hemel met sterren te bezaaijen. Hoe vrieildelijk A % omhelsden wij elkander! Hoe hartelijk was onze wederzijdsche vreugd! De sterren, die gij met uw bloote oog beschouwen kunt zijn maar weinig in getal, en niet meer dan duizend. De beleefdheid bestaat thans veelal in woorden, bedekt vele onbeleefdhe-den, en doet de vriendschap in schijn overal heerschen. Hetiseen donkere nacht, neeni een gids en een licht met u, want daar is een sloot in bet veld. Het geen men zich vroeg anwent, doet men eindelijk zonder moeite. Zindelijkheid en zuinigbeid op kleederen en boeken zijn twee der voornaamste zaken, die de kinderen zich zeer Vroeg moeten aan-wennen. Hij verdient bij niemand gelöst; verontrust u derhalve niet over hetgeen hij van u mogt gezegd heben. IX. De wisselende maan verdrijft de duister-nis van den nacht, gevende den bewoneren der aarde gelegenheid om hare schoonheid naauwkeurig te beschouwen. Hij ontweek alle zinnelijk vermaak, om zich aan hoogere geneugten geheel te kunnen toewijden. De landman wenscht naar regen, ten einde zijn akker bevochtigd en vruchtbaar worde. Hij is noch met goedheid noch met hardheid te regeren. Hij ontkende het gedaante hebben. Ik had pen, papier, noch inkt; gevolgelijk kon ik u niet schrijven. Men moet niets verwerpen, omdat het oud, en niets voorstaan, omdat het nieuw is. Ik heb ge Slapen, hoezeer ik voornam niet te slapen. Wij sterven reeds, terwijl wij wanen nog eene 5 lange loopbaan voor ons te zien. Hoe snel vieden niet de dagen onzes levens henen! te snel voor hetgeen wij hier te verrigten hebbeu, dikwerf te snel voor onze uitzigten en betrekkingen. Daar bij te arm was, om iets groots te knnnen ondernemen, zoo zag hij van zijn ontwerp af. Ik zag haar, in diepen rouw gedompeld, bij het lijk van haren echtgenoot nederknielen. X. De vernederende bewustheid van onze eigene tallooze gebreken, behoort ons ver- draagzaamheid met de zwakheden van an- deren te leeren. Hoed u voor gevaren, die gij, zonder uwen pligt te verzuimen, vermijden kunt; maar vrees dezelven niet, wanneer gij ze niet ontgaan kunt. Beijvert U, om van die zaken, welker behoofen kennen voor u noodig of bijzon-der nuttig is, niet alleen juiste, maar ook duidelijke denkbelden te verkrijgen. Door de rede leeren wij, het bestaan en vele eigenschappen van den Schepper uit de schepselen, de vermogens en de gezindheid der menschen uit hunne daden kennen. Het hart en het verstand der kinderen zijn de twee voorname voorwerpen, oontrent welke de opvoeding zich moet bezig houden. De besmetting van het een sleept de besmetting van het andere ligtelijk na zich. Van de overige lotgevallen des senrij-vers voor het tijdstip zijner reis naar het Oosten, is mij niet genoeg gebleken, om daaruit eene levenschets op te Maken nogtans genoeg om hem als eenen persoon te doen voorkomen, geschikt om zulk een enen, vollzutem. Een buitengewoon verschijnsel van vlekken op de oppervlakte van de zon heeft zich enige maanden vertoond. Eene zeer groote is nu zigtbaar door een berookt glas, of aner middel van bescherming tegen de schittering van het licht. Derzelver meting is, naar de geringste berekening, niet minder dan honderd duizend mijlenlang. Samuel begaf zich van Gilgal naar zijn huis te Rama, en bekreunde zich verder niet om Saul. Hij weigerde voortaan hem tot hulp en raad te strekken, vermits Jehova hem verworpen had. Orde en geregeldheid in onze daden en bedrijven, verscharfen ons, in welken stand of beroep wij oo weelen, zoo vele gewigtige voordeelen, dat wij dezelve nooit vroeg genoeg kunnen leeren. XII. In het dierenrijk zijn er tw Ein klassen, Zog dieren en vogels, met warm roodbloed; twee, amphibien en visschen, met koud rood bloed, en nog twee, insekten en wormen, met koud wit bloed. De adem- haling is by de twee eerste de volkomenste, en daarom is hun bloed warm; bij de insekten en wormen is de ademhaling de onvolkomenste, en zij geschiedt noch door kieuwen, maar door velerlei andere gelijkredige werktuigen. Hij, die dooden, wier ligchaam reeds het verderf ter prooije is, uit het graf kan op- wekken, Hij kan ook zonnen aan het uit- spansel te voorschijn roepen; Het wonder ware in het eene geval niet grooter, in het andere niet geringer. Wij menschen merken daarin slechts verschil op, omdat wij gewoon zip, om naar het uitwendig groote te zien. Maar het stoffe is ook eene wereld en in het kleinste vindt men het grootste weder. Eene zandkorrel telt gij niet, maar de zonnen des hemels boeijen uwe blikken : indien gij de zandkorrel kunt scheppen, zoo kunt gij ook werelden te voorschijn roepen. Slechts hij, dien de Zoon vrij maakt, is waarachtig vrij : — slechts hij, die in Hemhet licht der wereld herkent, wandelt in het licht. Zoo laat ons dan afleggen de zonde, die ons nog altijd aankleeft en onstraagdoet zijn in het goede, en laat ons opzien tot Jezus, den oorsprong en den voleinder onzes gelös, als tot de lichtende Noordstar onzes levens. Hij heeft ons de poorten des Hemels en der Eeuwigheid ontsloten, toen hij het kruis verdroeg en de schande verachtte, en "nu gezeten is aan de regter hand Gods. XIII. De tooneelen der kindschheid en der jongelingschap blij ven ons algemeen het geheele leven dierbaar, omdat toen de eerste en aan-genaamste indrukselen op onzen geest werden gema. akt; omdat toen de teedere liefde eener moeder, de zorg van eenen vader, de genegenheid van eenen vader, en het gezel- schap van eenen broeder, in al derzelver be- langlooze gulheid, door de onbedorven ziel der jeugd genoten werden. Toen Europa nog bedekt was met ondoor- dringbare wouden vol van wilde dieren; Amerika nog geheel onbekend, en Afrika, met uitzondering van Egypte, waarschijnlijk eene woestijn, toen was Azie reeds vould met volkrijke natien en bloeijende steden, waar de kunsten des beschaafden levens eenen aanvang genomen hadden en ijverig werden voortgezet. XIV. De stad Lima in Peru, is, sedert hare stichting door de Spanjaarden, verscheiden malen door aardbevingen verwoest, waarvan sommigen zoo geweldig waren, dat er nog jaarlijks plegtige vast. En worden gehouden, tot herdenk van dezelven, en tot erkennen dat de stad niet geheel vernield werd. Wanneer de wolken bij een donderbui groot zijn, springt de bliksemstraal dikwijls tusschen twee wolken, op een aanzienlijken afstand van elkander, en is de straal kort. Een korte bliksemstraal is vergezeld van eenen korten schrepen slag, en een lange straal, van een lang ratelend geluid. Het wezeltje is van het grootste nut voor den landman; want het vangt rotten, müzen en zelfs mollen, die het somtijds in de onderaardsche holen doodt; doch dit dier maakt ook eene groote verwoesting onder het wild; het doodt duiven, konijnen en andere huisdieren, en is zeer verlekkerd op eijeren, in wel. Ker schaal het een klein gaatje makt en er den dojer lutzuigt, — den dop jaat het liggen; de rotten en andere dieren slepen de eijeren uit de nesten, en zoo zij zij ze niet breken, maken zij er een groot gat in. Uit dien hoofde weet men altijd wanneer een Avezeltje in een boerenwoning anwezig is. Men geeft voor dat de haas, op het. gezigt van dit diertje zoodanig schrikt, dat de kracht om te ontvlugten hem ontbreekt en hij aldus de prooi zijns vijands wordt. De haas is een vreesachtig en onschuldig dier, en wordt in al de noordelijke deelen des aardbodems gevonden; — het is zoo algemeen bekend, dat wij van hetzelve bijzondere beschrijving behoeven te gevven. Wij willen evenwel opmerken, dat of schoon de haas van alle verdedigensmiddelen verstoken is, de natur hem niette min zoodanig gevormd heeft, dat huj de gevaren, die hem bedreigen, trotseren kan, Zijne uitpuilende en groote oogen stellen het in staat de voorwerpen van alle kanten te onderscheiden; zijne lange en wijd geopende ooren kunnen zich in alle rig.tingen. Vanden te entloopen. XVII. Het hert is het schoonste van het geslacht der herkaumwende dieren. De fraalheid zijner gedaante, de buigzaamheid zijner le den en de lengte van zijne horens, geven hem eene zigtbare meerderheid boven alle andere boschbewoners. Het oog van dit dier is buitengewon schoon en vol vuur, de reukscherp en het gehoor buitengemeen fijn; deszelfs stem wordt helderder naar mate hat in jaren toeneemt. De kop van het mannetje prijkt met horens, die in het laatst van February of in het begin van April afvallen. In de eerste jaren wordt men op den kop der jonge herten slechts een klein uitwas gewaar, dat met een dun en harig vel bedekt is; vervolgens krijgen zij horens, waaraan jaarlijks e. En tak meer komt, tout dat zij er zes heben; deze dieren heben alsdan hun' volkomen wasdom bereikt. XVIII. Vervolg. — Wanneer het zijnne ho- rens afwerpt, verschalt het zich in het digtste der bosschen en eet slechts des nachts ; de- wijl anders de vliegen zich op het dunne vel, of op het gezwel, dat op de plaats der horens zit, zouden vestigen, hetgeen aan het dier eene onophoudelijke pijn veroorzaakt ; dit gezwel wordt van dag tot dag grooter ei\ "1 cindelijk schieten er twee takjes uit. Het hert doet dit harig vel afvallen, door zich den kop tegen de boomen te wrijven. Deze dieren grazen bij troepen ; zij zijn zoo gaarne bij elkander, dat het gevaar al- leen hen noodzaakt zich te scheiden. Er worden vele voorbeelden aangehaald van den hoogen ouderdom, dien het hert kan bereiken ; doch men heeft "1 cindelijk Zich tegen woor-dig overtuig, dat dit viervoetig dier zelden oder wordt dan vijftig jaren. XIX. De bij en leven onder elkander en arbei-den gezamenlijk. Men vereenigt ze in bij-enkorven, waarin zij bij- duizenden wonen, en onder de opperheerschappij staan eener koningin, aan welke zij alien onderdanig zijn. Aan de bewonderenswaardige nijverheid der bij en hebben wij den honig en hebben was te danken. Zij maken van het was honighuisjes of raten, in welke zij den honig en hebben wij den winter bewandert wordt; doch de huisjes, waarin de honig voor het dage-lijksch gebruik ligt, staan steeds open, De bijen hebben, even als de wespen, een En angel, wiens steek pijnelijk is ; doch deze diertjes sterven, indien de wond blijft zitten. De bijen, — Vervolg. — Er zijn drie soorten van bijen in ederen korf, te weten: de werkbijen, die het meest in getal zijn; — zij schijnen alleen bestemde te zijn, om te arbeiden en de jonge bijen van het noodige voedsel te voorzien. Verder zijn er ook de hominelbijen, die donkerder van kleur, langer en een derde dikker zijn, dan de werkbijen. Zijn zijn hoogstens hon-d in getal in eenen korf van zeven totacht duizend bijen. De derde soort wordt Koningin-bijen genoemd, die, zoo als men zegt, al de eijeren leggen, waaruit tegen hebe saizoen, een geheele zwerm moet voortkomen. Deze laatste zijn nog veel dikker dikker dan de liommels en minder talrijk. Eenige natuurkenners hebben in de meening verkeerd, dat er si edits eene Koningin in ärderen korf aanwezig was; doch de laatste waarnemers verzekeren, dat dikwijls vijf of zes Koninginnen in eenen korf gevonden word en. XXI. De pellikaan is een watervogel van de grootte der zwaan, en heeft een' bek die negen duim lang is; de kop en de vleugels zijn blaauw, de staart zwart, en het overige gedeeite des ligchaams wit. — Deze vogel wordt zeer oud, en is zeer gewoon in Afrika en Amerika. De ouden, altijd ingenomen met al wat wonderbaar scheen, en mogelijk getroffen door de ongewone gedaante van den pellikaan, geloofden aan de fabelachtige stelling, dat deze vogel, door ouderliefde gedreven, zijn hongerige jongen met zijn bloed laafde, en zich daartoe de borst open-reet; de waarheid komt echter hieropneder : — de pellikaan heeft onder den bekennen zak, waarin hij het voedsel, dat in visch bestaat, voor zich en zijn jongen bewaart. Deze vogel is droefgeestig van aard. Hij is zeer vraatzuchtig en slikt gemakkelijk eenen visch, die tien pond zwaar is, naar binnen : sommige schrijers verhalen, dat hij ook rotten en ander klein gedierte eet. XXII. De arend, de koning der vogel en genaamd, is een roofvogel, die, wanneer hij vliegt, zeer schoon is, doch eenen zeer plompen gang heeft. Zijn gezigt is zeer scherp, en bek en klaauwen zijn buitengewoon sterk. Hij is zeer wreed, eet duiven, kippen, hazen, en valt zelfs lamineren en kinderen aan. Het is iets bijzonders bij den arend, dat hij vogels, die bezig zijn te nestelen, niet stoort, en de jongen niet aanvalt voor dat zij kunnen viiegen. De arend bewoont de bergen en Wordt zeer oud. Geen vogel stijgt zoo hoog in de iucht als hij; het is zeker oni deze reden, dat de Onden hem den naam gege- ven hebben van hemel-vogel, en dat zij hem in de voorteekenen voor den bood- schapper van Jupiter hielden. XXIII. Alhöweel de olfant, het zachtste en ge- duldigste aller dieren is, is by echter vat- baar voor wraak. Een tam gemaakte olifant, op het eiland Sumatra, had de gewonte zijnen snuit in de vensters der huizen te steken, wanneer hij door de straat ging ; hij kreeg dan van de inwoners bedor- ven vruchten of wortels. Op zekeren morgen, begaf hij zich, door zijnen Cornac geleid, naar de rivier om te baden ; — voor het huis van eenen kleermaker gekomen, stak hij zijnen snuit door het venster van den winkel, maar in plaats van hem naar gewonte te onthalen, stak de snijder hem met eene naald. De olifant scheen geen acht op deze beleediging te slaan, maar ging bedaard naar de rivier. Na zich te hebben gewasschen Zog hij eene groote hoeveelheid van slijkerig water in zijnen snuit, en toen hij de stad doortrok, stak hij dien door bet venster van den kleedermaker en overstroom dezen en zijne knechts met zulk geweld, dat zij doodelijk verschrikt van de tafel tuimelden. XXIV, De papier nautilus is een weekdier zu de mong en bijna zoo dun als papier. Het wordt gevonden in de Mid-dellandsche en in de Indische zee. Het is de beroemde nautilus der ouden, en mengelöst dat hij het is geweest, die den mensch het eerst op het denkbeeld der scheepvaart heeft gebragt. Wanneer hij op de zee wil zeilen, werpt hij eene groote hoeveelheid water uit zijn schaal, hetgeen hem ligter maakt en hem op de opper-vakte drijven doet. Alsdan steekt hij twee zijn erleden ledematen uit, die aan derzelver ein-den met eironde vliezen voorzien zijn en welke eene soort van zeil daarstellen. Dezes andere armen steken aan beide kanten buiten de schaal nit, en dienen tot riemen. Somtjds, wanneer het weder kalm is, ziet men een groot aantal dezer zonderlinge dieren zich vermaken met aldus te zei-len; doch zoodra er een storm opkomt of dat zij gestoord worden, trekken zij hunne armen in, vullen de schaal met Avater en laten zich zinken. Iedere lichtstraat bevat zeven hoofd kleu- ren, als: — rood,oranje, geel, groen, blaauw, purper, en violet. Hierdoor hebben alle dingen eene kleur, want sommige deelen van het licht worden door de licht worden door de licht worden, en wel door ieder naar zijn gelegen, opgenomen en andere terug gekaatst. Die licht-deelen, welke terug gekaatst worden, maken in ons oog de kleur van het licht opnem het licht opnem behalve het groene, dat zijn der bladen der boomen groen, omdat zij al het licht opnem behalve het groene, dat zij terug kaatsen. Een licht keine licht-deelen, dat geen licht opneemt, maar alles terug kaatst, is wit, en dat, hetwelk alle licht verzwelgt, noemen wij zwart. — Het licht is eene allernuttigste stoff, voor de geheele natur, zoo dat buiten hetzelve de aarde woest zou Zijn. Voor alles wat leeft is het dus onmisbaar. Dit blijkt uit de planten, die weinig licht heben — hoe- schraal en bleek schieten zij op, zonder p-eur, kracht of vastheid! Ook nienschen en dieren, die in donkere plaatsen moeten leven, verliezen de gezonde kleur en worden bleek, zwak, droefgeestig en zwaarmoedig. Zulk eene weldadige stof, kon God alleen voortbrengen. Vestigen wij onze aandacht op de verhevene en majesiueuze wijze, waarop de daad der schepping van het licht, on in de Heilige Schrift wordt voorgedragen. God sprak: Daar zij licht: en daar was licht! De lucht, die als een oplossingsmiddel op het water werkt, kan, bij eenen bepaalden graad van warmte, ook inaar een bepaalden hoevelheid oplossen en behouden : — zoodra de warmte vermindert, worden de water- deelen weder zigtbaar, en daardoor ontstaan de waterachtige luchtverschijnselen, als : dauw, mist, rijp, wolken, regen, hagel en sneeuw. — Dedanwis die vochtigheid, welke by warme dagen des avonds na het onder- gaan der zon, en des morgens bij derzelver opgang, zich in de gedaante van drppelen, op vaste ligchamen en planten nederzet. — Mist is niet anders dan een waterachtige nevel, die de voorwerpen bevochtigt en zich hooger in den dampkring verheft. — Hyp zijn bevrozene waterdeelljes, die zich in de gedaante van dauw op de plant En hebben nedergezet. De waterdeeljes, die benen zwevende, misl en nevel genoemd worden, heeten, wanneer zij hoog in de lucht oprijzen, en aldaar in menigte blijven hangen, wolken. Als de waterblaasjes van de wolken, bij eene meerdere koude, zich vereenigen, en daarop bevriezen, dan ontstaat er sneeuw. Maar bevriezen de waterbelletjes bij vereeniging niet, dan vallen zij in druppen neder en helen regen. Dock zoo deze druppen onder het vallen bevriezen dan is het hagel. XXVII. De edele Keizer, Antoninus Pius, beschouwde zich als den vader zijner onderdanen, en als zoodanig verpligt, hun vrede te verschaffen. Hij herhaalde-dikwijls met genoegen de woorden van Scipio den Afrika. An: "I will never even enkelen burger behanden, dan dulden vijanden dooden." Bij zijnen dood werd hij door de Romeen beweend, als den beslen Vorst en den zachtmoedigsten mensch. Alphonsus de Grootmoedige, Koning van Arragon, belegerde Gaeta, eene stad in het koningrijk Napels. Toen de levensmid-delen in de stad schaars begonnen te worden, dwong men de vrouwen, de kinderen, de grysaards en alle nuttelooze personen, dezelve te verlaten. Alphonsus nam henstond op eene menschlievende wijze in zijn leger op ; — en toen zijne bevelhebbers hem tot eene minder grootmoedige handel-wijztrachten overte halen, voerde hij hunte gemoet: — "Meant gij dan, dat ik gekommen ben, om tegen vrouwen en kinderen oorlog te voeren?" XXVIII. De beroemde Grieksche schilder, Apeles, had de gewoonte van zijne stukken in het openbaar ten toon te stellen, om de anmerkingen te hooren, waarmede hij niet naliet zijn nut te Doen, wanneer dezelven gegrond waren. Een dat een schoen-maker een aanmerking op een voetzool gemaakt had, verbeterde Apelles, die de anmerking gegrond vond, het gebrek. De schoenmaker, hierdoor aangemoedig, wam den volgenden dag op het denkbeld, om ook op het been aanmerkingen te maken, die echter on gegrond waren. Bij deze gelegenheid zeide de schilder tot het deze woorden, die tot een spreekwoord geworden zijn: — "Ne Sutor ultra crepidam." "Schoenmaker houd u bij uw leest." Toen Epaminondas door de Thebanen an het hoof der regering gesteld werd, zond Artaxerxes, die een verbond met dut volk wenschte, hem rijke geschenken; maar Epaminondas zond hem deze terug, zonder zelfs te willen toestaan, dat de gezanten van den Koning van Perzieze hem aanboden, zeggende: "Wanneer uw meester niets verlangt dan het geen voordeelig is voor mijn vaderland, dan is het niet noodig, dat hij mij in zijn belang tracht over te halen; maar indien zijn bedoelingen in strijd zijn met mijne pligten, zeg hem dan dat hij niet rijk genoeg is, om mij om te koopen." Eenboer, die een proces had, ging zijn adokat spreken, die hem zeide: "Mijn Friend, gij verliest uw proces; de wet spreekt volstre In uw nadeel bij welke woorden, hij hem te gelijker tijd, in zijn wet-boek het artikel der wet met den vinger aanwees: "Pleit maar, Mijnheer," was het antwoord van den boer, "wie weet of de regters zich niet zullen bedriegen." Op dat oogenblik was de advokat ge-noodzaakt om zijn kabinet te verlaten; hij laat den boer in hetzelve zoo lang wachten; en deze maakt hiervan gebruik, om het blad, waarop het artikel stond, dat de advokat hem had aangewezen, uit het wet-boek te scheuren en in zijnen zak te steken, waarop hij vertrok. De advokat intusschen wist zijn zako goed voor te dragen, dat hij de regters verblindde en, het proces won. "Mijn friend," zeide hij tot den boer, (van de pleitzaal komende) "gij hebt, tegen mijne verwachting, uwe zaak gewonnen." "O Mijnheer," antwoordde de boer, "ik konze niet verliezen, want ik had de wet, die tegen mij was, goed verborgen." Met deze woorden haalde hij het blad, dat hij uit het wet-boek gescheurd had, met trotsche zelf-voldoening uit zijnen zak. Noushirvan, Koning van Perzie, die in de zesde eeuw leefde, werd de Regtvaardige bijgenaamd. Eens dat hij opdejagt hon-gerig was, deed hij van het wild, dat hij gedood had, eenen maaltijd gereed maken; daar hij Echter geen zout had, zond hij in het naasle dorp om zout te halen, inaar verbood op strenge straffen, om het zonder betaling te nemen. Welk kwaad zoude er dan in zijn," zeide een der hovelingen, "dat men een weinio; zout zonder betaling nam?" "Wanneer de Vorst," zeide Noushirvan, "in den turn van zijnen onderdaan eenen appel plukt, zullen de hovelingen den volgenden morgen den geheelen boom nemen." XXXII. De beroemde Swift eens op reis zijnde, stapte vergezeld van zijnen knecht, aan eene herberg af, waar zij dien nacht logeerden. Zich's morgens kleedende riep hij om zijn ne laarzen, welke hem oogenblikkelijk gebragt werden, maar dezelven zijn: wat is dat Tom? nijne laarzen zijn niet Schoon gemacht. Neen, Mijnheer, hern am Tom ; ik dacht, wat zou het helpen ; daar gij gaat rijden, zullen zij gaauw weer vuil zijn. Zeer wel, zeide Swift, ga heen en maak de paarden gereed. Intusschen beval hij den hospes zijnen knecht gehen ontbijt te geven. De bediende terug komende, werd hem gevraagd of de paarden gereed waren? Ja, Mijnheer; — kom breng ze dan voor. — Maar ik heb nog gehen ontbijt gehad, Mijnheer, — O, dat is niet noodig; wat zou het eten helpen 1 gij zult toch gaauw weer honger hebben. — Zij gia-gen opzitten en reden af. Gassendi, de beroemde meetkundige, toonde reeds in zijne vroegste jeugd, wat hij eenmaal worden zoude. Naauwelijks had hij nog den ouderdom van zeven jaren bereikt, toen men hem dikwijls des nachts zagst, opstaan, om de sterren te beschouwen. Eens op eenen avond, kreeg hij geschil met zijne makkers over de bewegigen der maan en. Der wolken. Dezen waren van meening, dat de wolken onbewegelijk waren, en de maan voortging; de jonge Gassendi hield integendeel stand dat de maan geene merkbare beweg, had, maar dat de wolken zich met zuverlheid bewogen. Zijnne redeneringen bleven echter vruchteloos bij deze kinderen, die eerder hunne oogen meenden te moe-ten vertronwen, dan de beste redenen; men moest hen dus door hunne eigen oogen overtuigen; te dien einde bragt Gassendi hen onder eenen boom, en deed hun opmerken, dat de maan tusschen dezelide blade-ren doorscheen, terwijl de wolken verd wen en. Toen Canut de Groote, Koning van England, eens aan den zeekant wandelde, vergeleken hem de grofste vleitaal toe, vergeleken hem de grofste vleitaal toe, en beweerden dat zijne magt meer dan menschelig was. — Zonder hen te antwoorden liet hij erien stoel op het strand plaatsen, terwijl de vloed opkwam, ging met een verhevene houding zitten, en sprak de zee aldus an: — Gij zee, zijt een deel van mijne heer-schappij! Het land, waarop ik zit, is het mijne; niemand heeft ooit mijne bevelen oostrakt oontränen; niet verder op mijn land te komen, en noch mijne voeten, noch mijn kleed te bevocht. Gegen, Maar het water kwam, als naar gewoonte, op, en gehör- zaamde niet. Toen keerde hij zich tot zijnne hovelingen, verweet hun hunne belag- chelijke vleijerij, en deed hen gevoelen hoe gering en bepaald de magt van den grootsten monarch der aarde was. XXXV. Gedurende de oorlogen van het jaar 1760, werden door de overwinnaars en overwonnenen, een groot aantal wreedheden gepleegd : doch men voelt zich gelukkig, te midden dezer onmenschelijkheden eene daad aan het licht te kunnen bren- gen, die het gemoed treft en ons met de menschheid verzoent. Een ridmeester, gelast om te gaan fourageren, begaf zich, aan het hoofd zijnner ruiterbende, naar de hem aangewezen plaats. Het was eene eenzame vallei, waarin bijna niets anders dan Beschlossen gevonden werden. Hij werd een armoedig hujige gewaar; hij klopte er aan, en een oude hernhutter, met eenen witten baard, trad uit hetzelve, "Goede Vader" zeide hem de officier, "toon mij een veld, waar ik mijne ruiters kan doen fourageren." "Dat zal ik weldra doen" hernam de hernhutter. De brave man stelt zich aan het hoofen van de ruiters en gaat met hen de vallei opwaarts. Na een kvvartier uurs afgelegt te hebben, komen zij aan een schoon garstveld. "Deze plaats is ufterst ge-schikt voor ons," zeide de ridmeester. "Wacht nog een oogenblik," antwoordde de geleider, "en gij zult te vreden zijn." Zij gaan verder en komen aan een ander garstveld. De ruiters stijgen af, maaijen net graan af, pakken het op hunne paar-den en maken zich tot den terugtogt gereed. De ruiterhoofdman zeide toen tot zijnen leidsman: "Goede Vader," gij hebt on buiten noodzakelijkheid verder doen gaan dan noodig was; het eerste veld was veel beter dan dit." "Dat is waar, Mijn-heer," hernam de grijsa ard, "Marm het was tmyn eigendom met." XXXVI. Een Sultan zich een vermakende met eene wandeling, zag een? Dervis zitten, die een doodshoofd op zijnne knie had, hetzelve zeer ernstig beschouwde, en in eene diepe mijmering scheen te zijn. De Sultan verwonderd over zijnne houding en bezigheid, naderde hem, en vroeg waarom hij zoo diep in gedachten verzonken was. Sire, hernam de Dervis, dit doodshoofd heb ik dezen morgen gekregen, en van toen af tot nu toe, heb ik reeds te vergeefs getracht te ontdekken of hetzelve van eenen magtigen XXXVII. Het geheurde een te Athene, bij een openbare vertooning van een tooneelstuk, gegeven ter eere van het gemeenebest, dat een oud man te laat kwam om een plaats te krijgen, naar zijne jaren en stand berekend. Verscheidene jonge lieden, die zijne verlegenheid zagen, gaven hem een teeken dat zij voor hem zouden plaats makeri, indien hij naar hen toekwam. De goede man drong door de menigte heen, maar toen hij op de aangewezene plaats kwam, bleven zij alien zitten en spotteden met hem. Maar de Lacedemoniers, welke, gelijk andere vreemdelingen, hunne afzonderlijke plaatsen hadden, ziende wat er omging, wenkten den grijsaard, stonden alien, tot den laatstenman toe, op, ontvingen hem met de grostste achting, en gaven hem de beste plaats. De Oude man hierover getroffen, rippe uit: "De Atheners werden wählen, möchte der Spartanen beobachtet, möchte het." XXXVIII. Een zeer voornaam Heer zond aan Thomas More twee prachtige zilveren flesschen van hooge waarde, om hem, bij een gewigtig regtsgeding, in zijn belang te winnen. Deze magistraatspersonen de flesschen vullen met den besten wijn uit zijnen kelder, en zond ze den heer terag, terwijl hij aan dengenen, die hem dezelve gebragt had, zeide: "Zeg aan uwen meestern, dat al de wijn uit mijnen kelder tot zijn' dienst is." XXXIX. Op eenen zeer warnien zomerdag, stond de Graaf de Turenne, met een wit linnen kamizool aan, en eene witte muts op het hoofd, voor een open geschoven venster in zijn. Pässe. Een zijner bedienden, door deze kleeding in den waan gebragt zijnde, dat het een der koks, en wel een van zijn kornuiten is, bekrapt zijnen meester in stilte van achteren, en brengt het eenen zeer gevoeligen slag toe. Turenne keert zich dadelijk om, de knecht herkent zijnen meester, valt verschrikt voor hem op de knieen, en zegt stamelende : — "vergeef het mij, want ik dacht dat het George was." — "En gesteld nu dat het George ware," zeide Turenne, met zijne hand de plaats wrijvende waarop hij den slag ont- vangen had, "dan behoefdet gij immers nog zoo hard niet te slaan." De Sultan Saladin was een der grootste veroveraars in de twaalfde eeuw. Hij was echter evenzeer wegens zijne zachte inborst, zijne menschlievendheid, weldadigheid en regtvTaardigheid, als om zijne heldendaden beroemd. Te Damascus werd hij door eene doodelijke ziekte aangetast, en de geschied- schrijvers van dien tijd verhalen, dat hij kort voor zijnen dood aan zijnen gew Oen derd-drager het bevel gaf, om het doodkleed, waarin hij weldra stond gewikkeld te wor-den, aan eene lans gehecht, door de stra-ten van Damascus rond te dragen, en het volk daarbij toe te roepeii: "Ziedaar alles wat Saladin, den overwinnaar van het Oosten, van zijne ovenvinningen overblijft." Socrates was de zoon van den Beeldhöwer Sophroniscus, en beoefende in zijnje jeden de kunst van zijnjen vader; daarna oefende hij zich in de wetenschappen, en hiekl zich eindelijk met de zedeleer of de studie der roenschelijke pligten bezig. Daar hij steeds voorbeelden met zijnne zedeleer wilde paren, rede hij Alcibiades te Potidea, en Xenophon te Delium het leven; — mimtte door zijnnen moed in den slagbij Amphipolis nit; verzette zich alleen tegen het onregtvaardige vonnis, dat tegen de overwinnaars bij de Arginusische eilanden werd uitgeproken, en tegen de dvvingelandij der 30 Tijra nnen. Zijnne levenswijs was zeer matig einigetogen; hij was zedig en belangioos; zijn afkeer van rijkdommen was zoo groot, dat hij bij zekere gelegenheid. Een prachtig gastmaal ziende, uitriep: — "Wat ben ik ge-Jukkig, dat ik al die schatten ontberen kan!" Socrates beleed de godsdienst van zijn vaderland; doch, zich boven de vooroordeelen van het volk verheffende, geloofde hij aan eenen God, dfen hij als Schepper en Onderhouden van het heelal erkende. Naar de volgende grondstellingen kan men zich een denkbeeld van de zedeleer van Socrates vormen: — 1. Alle mensclien zijn breeders. 2. Men meet geen kwaad met kwaad vergelden. 3. Men meet zijne eigen driften steeds beteugelen en met die van anderen toegevendheid oefenen. 4. Door goed bloedverwant, goed vriend en goed burger te zijn, wordt men ge-lukkig. 5. W.anneer men nuttig voor de maat-schappij is, brengt men Der Godheid een offer. Men vernedert zich niet door arbeid, maar wel door luiheid. De wezenlijke roem is de deugd. De deugd is niets anders dan de heerschappij over de driften. 8. Men moet de Goden trachten te even- aren, om na den dood in hunne tegenwoor- digheid toegelaten te worden. 9. De grootste en gevaarlijkste leugen is, dat men voorgeeft de menschen te kunnen regeren, zonder daartoe de geschiktlieid#e hebben. Om deze grondbeginselen werd Socrates door de huichelaars, volksverleiders en d weepers van zijnen tijd gehaat. Ten laatste beschuldigde hem Melitus voor de regters, als die de vaderlandsche Goden niet erkende, nieuwe invoerde en de jeugd bedierf, en eischte de doodstraf tegen hem. Socrates wederlegde de beschuldigingen zijner vijan- den, en was op het punt om vrijgesproken 28 te worden, doch Anyius en Melitus bragten no- meerdere beschuldigingen tegen hem m het midden, en de laster zegepraalde over de onschuld. Socrates werd dus veroordeeld, en kon, volgens de wetten, van dne strai- ten eene kiezen, te weten : eene geldboete, ^evangenis of ballingschap. Daar echter eene keus nit deze straffen eene erkentems van schuld zoude zijn, zeide hij tot zijne reg- ters:— " Gij verlangt dat ik mijne eigen strai zal bepalen, omdat ik mij steeds aan de opvoeding der jeugd en aan de zedehjke verbetering der Atheniensers gewijd heb, en omdat ik daardoor niet gezocht heb om rijkdommen en waardigheid, welke door de menschen met zoo veel ijver worden nage- jaagd, te verkrijgen; ik veroordeel dus raijzeiven om gedurende mijnen nog ove- rigen levenstijd, in het Prytaneum, ten koste van den staat onderhouden te worden. Ik heb grooter aanspraak op die eer, dan de overwinnaars in de Olympische spelen." De regters hierdoor verbitterd; veroordeel- den hem om den giftbeker te drinken, en Hbcrates antwoordde hun: "Ik zal het tegen mij uitgesproken vonnis ten uitvoer brengen; van mijne geboorte af aan was ik door de natur tot sterven veroordeeld; doch de waarheid zal weldra over mijne beschuldigers zegevieren." XLII Slag van Mantinea. — Epaminondas viel op nieuw in den Peloponesus, en trachtte Sparta te overrompelen, doch Agesilaus 29 deed met spoed de stad bezelten en Epaminondas trok naar Arcadie. Hij werd weldra bij Mantinea tusschen twee legers ingesloten, en er had een bloedig gevecht plaats. Epaminondas deed wonderen van dapperheid, en de Thebanen door Zijn voorbeeld aangevunrd, verbraken de Lace-demonisclie slagord. Epaminondas werd echter doodelijk in deborst gewond, en men droeg hem op zijn schild weg, terwijl zijn krijgslieden de overwinning voltooiden. De heelmeesters verzekerden dat hij sterven zoude, zoodra men het stuk ijzer, dat in de wond was blijven zitten, daaruit haalde; dat veroorzaakte de grootste droefheid onder de omstanders. Hierop vernam Epaminondas naar den uitslag van den strijd en naar zijn wapenen; men toonde hem zijn schild, zeggende, dat de Thebanen de overwinning behaald hadden. "Dan heb ik took lang genoeg geleefd," zeide hij, "want ik sterf zonder ooit overwonnen te zijn geweest." Zijn vrienden beklaagden hem ook, omdat hij zonder kinderen achter Tetten, stierf. "Gij moet dezen dag nicht als de laatste van mijn leven beschouwen," antwoordde hij, "dezelve is veeleer het begin van mijn gelnk, en het toppunt van mijnen roem : Thebe heelt overwonnen, Sparta is vernederd en Griekenland vrij : — Ik sterf ook niet geheel zonder nakomelin- gen, want Leuctra en IMantinea zijn mijn twee dochters, en mijn naam zal door haar niet verloren gaan." Dit gezegd hebbende, trok hij zelf het ijzer uit zijn wunden en stierf. 30 Onder Epaminondas had Thebe hetlioog- ste toppunt van magt en roem bereikt ; doch na zijnen dood verviel deze stad weder tot den staat van afhankelijkheid, waaruit hij dezelve had weten te verheffen. XLIIL Een eenvoudig man van het eiland St- Kilda zou voor de eerste maal in zijn leven de rots waarop hij geboren was verlaten, om de wereld te gaan zien ; hij vertrok met eene boot naar het eiland Mull, eene we- reld op zichzelve in het oog der eenvoudige lieden van St. Kilda. De boots! ieden schep- ten vermaak iii de onnozelheid van den man, en haalden hoog en breed op van dewon- deren welk'e hij weldra zou aanschouwen. Daarna ondervraagden zij hem aangaande de kleinste bijzonderheden van St. Kilda, en lachten hem helder nit, wegens zijne onbekendheid met al de groote en heerlijke dingen die in Mull te zien waren. Hij verdroeg die scherts zonder in' het minst kwaad te worden, ja verdedigde zich met veei natuurlijke scherpzinnigheid en goede luim. Einde'.ijk vroeg hem iemand of hij ooit in St. Kilda van God had hooren spreken. Oogenblikkelijk werd hij hoog ernstig en ingetogen, en zeide: — "Tot wat voor een land behoort gij? beschrijf het mijeens?" " Ik," hernam de andere, "kom van eene plaats, die vrij wat verschilt van uwe barre rots. Ik kom van een land vol rivieren en velden, een land waar tarwe en gerst groeijen, alwaar de natuur haren 3i dvervloed en hare pracht voor het oog ten toon spreidt." " Is dat," zeide de man van St. Kilda, " de gesteldheid van het land waar gij van daan komt 1 Wei nu dan begrijp ik dat gij God kunt vergeten ; maar een bewoner van St. Kiida kan zulks nooit. Geplaatst op eene hooge rots, welke overeen afgrond hangt, of wel op den woesten oceaan her- en derwaarts geslingerd, kan hij nimmer zijnen God vergeten, — hij stennt gedurig op deszelfs arm." Bij deze trefende woorden, die wij van eenen oogge-tuige ontleenen, zwegen alien die in de bootwaren, stil; en men vroeg hem met geen enkel woord meer naar zijne Godsdienst. XLIV. De Spanjaard en de Indiaan. — Een Spanjaard kwam in eene wildernis een' Indiaan tegen; zij waren beide te paard. 