Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
De Formigas, of Mieren, een Lippetirecks, Auur Z. O. ten Osten van Pulta del: Gada, Leit dus naar de geftadige bewezing van de zee gsondom haar, welke er zeer trooge breking ver wekt. Ten N.:"W. ligt er, op det afftand:van — cone: mil,.cene:andere klippengroep, en 3 uur verder ten’ Westen Trdg cene derde.: © 1° - Dei Devolking “ der Visamfche.eilanden wordt verfchiliend) opgegeven... In r7#8:was ‘dq ‘opyave van’ den Buc du Chitelet als volgt: drvn soe inwoners;; Flores 2500, Fayal 4000, Picda8 ova, S. George 30,600, Gratiof 4000, &.: Michal 46,000, en §. Maria 6odo. -Tn-1'778 begrvotte Kapitein coox die vit’ Tercera Up “dojove, ett Ia sere bertkeningen die van 8.. Michal op ‘80,000, ca On die der günstigen günstigen günstigen op ruim 20°, einige, De Fesroe eilanden zijn 2¢ in getale, en lange günstigen 61° 35’, en 69° 9’ N. Bre, 327 uw van Noprwegon, en 67 uur van het Engelfche Hitlad. - Zij Mtrekken zich Noord en Zuid 6¢ mitt, en Ost en West 45 mijl. Men. leidt tunner naam af van foor; schap. en os, eiland, po men will, dat de eerite yolkplanters er een grogt pantal (chepen vonden, die er door de Noordfehe wrippuiters welke de allanden het eerste ontdeke ten, ep tot huane vereanigingsplaats maakten, warfn-agngebragt; of van for, vedaren, daav.de velerem det zeevogels den grottoen fchet varsy den, welke er te yinden was, of van soer, ver, om dat de groep ver van Noorwegen af lag. - De eilanden zijn alle gropte rotfige bergen, en rijzen, meestal tot kegtlvormige of hoekége topr pen van 1000 Of acop yort heogte, van kusten tar hoogte vam a00 of 900 voet, dic regtandig in see afloopen. De-grandftef is crap, metfeldr Feather, alimmer, en Spikkels van solite, Hescenige spokkels van solite, valkanisehe werking vindt mes. Ex in bafalszuilen, die er groote plekkan gronds balckken, - Menigvuldige Hoopan van losfe ‘stere nen ‘un groote retakiompen, in -het hangen der bergen’ op aieh zelven geplantar, ichijnen <éhigen Sotey fahok aan te.dniden, door welken eenige der gilanden van elkander gofcheurd kunnen wor don geacht... De.nevers bevatten velediepe holen, die het verblgf zijn AARDRIJKSKUNDE Voor aijn flechts door zeer naawwe tusfchenruimtes van- een-gefeheiden, door welke er beken ‘loopen, die watervatien vormen, en beweging aan korennolens geven. Er zijn alduar ook eenige zoetwater ted ren, ‘met aal en’ andere visch, en eenige warme Mromfens + 20. ee ‘Weinig: land: kan ot beploegd wortle’; daar ae ‘garde. op ‘dent rotsgrond doorgkans flechts‘eén of ‘rweée ‘Voet diep is. ° Gerst ‘en rogge is het echige ‘graan., det then er bouwt, en wortelen en aatdap- gé Len aéenige tuinfragen. Geboomté ‘bevati teri de cilanden niet; maat de stammen wan Jen vertioomen,: die men ef in den grond vindt, ‘be Wijzen, nevéns de veetladeren, dat er.voormaals geboomte is gewevet. -Kopererts heeft men er g vonden, en fporen ‘van goud, ‘doch daartnedd is het: 200 gefteld, dat.de kasten van mijfiwerken door de opbrengst hiet-vergoed zouden worden: - De luctit is: er, offehoon zeer miftig, niet on- gezond. De zomérs zijn:er-gemeenlijk vochtig, de winters ftormig, doch:niét-koud.'De. meeren, en poelen bevriezen ef ztlden tot eene: aanmetke- kelijfke dikte van’ ijs,. maar faceuw valt er:-gete metligvuldig.: ‘Het ‘Noorderlicht Mikkert tr dee nachts:genoepzaaih det gunichen witter dost,“ en fomtijis zetfs ih Aayuéats,: Do Otiann £lotst ef verfchrikkelijk “tegen. de“ cevers nan; sir'de-ftroo- men dringen int grobt geweld tusfchien de eilan- den 'ddor, en vormen: er naalftrooinen van sofortgelijken dird, als de Noorweegiche. Er. ZEEVAART sn KOOPHANDEL. 33 --Er loopen diepe inhammen in de eilanden op, welke er te zamen acht goede havens voor den winter. vormen; eu er zijn verfcheidene goede ree. des, die men er Zomerhavens noemt. * °. Wild gedierte vindt men er niet, dan ratten en wuizen; het tamme beftaat er uit rundvee, {cha pm, paarden, ecenige weinige varkens, honden enkzten. Er onthouden zich aldaar walrusfen, en velerlel andere robben, benevens een heer van watervogels , waaronder de donseend het meeste voordeel aanbrengt. Onder de wilde landvogels ziju de kwakkels en wilde duiven de voornaamfte. Tam gevogelte heeft men er van velerlei foort; maar geone kalkoenen. - Inxz8e was de bevolking 4409 zielen(*). Der- eelver voornaamfte bedrijf is het fteken van turf tot branding , landbouw , vee en {chapenfokkerij , het verwerken der wol, tot grof doek, of gebrei- de borstrokken en koufen ’ die men met mosfen, Waarvan er op de eilanden overvloed is, pleegt te verwen. Voorts vangt men er zeevogels, om ‘Gerzelver vederen en vieesch > welk laatite, versch of gedroogd, een voornaam deel van het yoedfel der eilanders uitmaakt. OP robben maakt men, ' om (*)} De tegenwoordige bevolking van de Ferroe ele landen en IJsland te zamen vindt men it de Aasmeck. Op pag. 481 des J deck vermeld, en dasr kandelt pag. 163 over de ontdekking, én pag. 485486, 0 over den Koop. bendel der Fertog eijgnden. V DEEL. C 34. AARDRIJKSKUNDE yoor om derzelver vellen. en traan, ook veel jagt. De vischvangst, die er voormaals aanmerkelijk plags te wezen, bepaalt zich thans enkel bij het nood- ge voor de eilanders, daar de visch de kusten veelal verlaten heeft. Dak mem.cr nog vangt, is : voornamelijk heilbot, kabeljaauw en kleine wal« visichen, die er in scholen van.tusfchen de 109 ‘ @i roco finks van tijd aankomen, en am derzeiver vieesch, zoo wel als om de traan, gee Vangen worden. De zuivere.opbrengst der cilany dem aan Denemarken is 172 Rigksdalers. + De zeventien bewoende Ferroe eilanden zijn: | ty Fugloe (Vogelen eiland), ten N. O. heeft § mijlen omvangs, eenige plekken gronds, die koren voortbrengen, em twee dorpen. a. Swinoe (Zwijnen eiland)}, grooter dam Fue gloc, beftaat uit twee bergen,.en wordt door cene groote baai aan.de Oostzikle, on ceneagn de West: aijde, na genoeg in twactn oie..Er.is aldaas flechts een dorp. 3. Videroe, 3 uur lang ea cen wir breed, heeft fiwee dorpen, en aan. de Oostzijde cen hol, dat Bit gee diep in het eiland op loopt, en gcc viet leng ise. Booten kunnen <r, als of het. de boog van eene lange brug was, in op varen. . 4+ Bordoe is 4 uur lang en-3,uur breed. Twee imhammen verdeelen het in twee {chiercilanden, die wederom elk in twee andere. verdeeld ziju. Hep heft eene goede wipterkayen yas den naam vay Klak-Sund, aan de N. W. «aide yen aeven dorpeny 5. Ku- ZEEVAART en KOOPHANDEL. ‘g. Munoe, 8 miffl lang en 2‘ miji breed, is een: Geil opgeande kegel, met drie dotpen. ‘to ¢%. Kelfoes 9 thijl lang en cette tilt breed,- keaft vier dorpen. a ' +.7. Ofteroe, sé infil lang en fro mil breed, be« vet betgen., welkie boven div dur andere cilatden uithteken. Er loopen-5 inhammen it hetacive ops od wimterhaven, Kotgshaven, aan da Z..W: ape, ia goed. Men vinde op het eiland twed scetwatermetrth, Verichtitiene bafaltztiles, - zee ven kerken em 26 dotpen, of lundhoeven. Mas ziet naby het efland in zee twee zonderlings weegende ftedneh. Denielver lengtd is.24 woot ‘en de breedte 18 voet, Zelfe als de sec volkdémeth Silis, waggelen zij cenigermate ; on by forth bewe- gen a§ ‘nicks titet con krakendd gelaid eentge dul men voorwaarts en achterwaarts..Dit gowieg ettilaat Zekettijk daartit, dat die. feened. opde (Oppea van andere zijn biijven hanpehi, na det de sarde, Wharop zij voormaals rustten, tasfchee hen en de ahdere is wegy Espaelt. Ot : §. Grote, het grootfte det eillanden, is 47 mn§) lang en 7 mijl breed, Het bevat céne fad th 8 dospen of Iandhoeven. De fad, Thorshaven 3 is de cenige van al de Ferroes, en 'ligt op de Zi O. zie des cilands, Het is de zetel des bestuurs, eo bet ntiddelpune van den hawdet. ‘Men telt.ck tov bouten huizen, tes even zoo- velt gedinnen ¢ voor de helft uit visfchers, bediendas of -ariien; Weitende. Ke i liter éone Latiiaichs fehcol, cone 7 C2 met. As 6 «=©0AARDRIJKSKUNDE voon met leijetr gedekte houten kerk, en een klein fors met een bezetting van 36 man. Kirkeboe, een dorp aan het Zuideinde des eilands, is het cenige, dat een fteenen kerk heeft, en was voormaals d¢ zetel der Roomschgezinde bisfchoppen. West- manhaven, aan de Westzijde, is de bette havene kom der ganfche groep. . g- Nolfoe CNaaldeiland) heet dus haar eenen, doorboorden berg, welks gat aan’ het oog var eene neald gelijkt. Het is 5% mijl lang en eens mijl breed, en bevat kopererts, dat van goud doore mengd is. Men vindt hier flechts een dorp. 10 en a1. Heftoe en Kolter zijnkleine eilgaden,: die elk eene landhoeve bevatten. 1p. Vaagoe heeft twee zoetwatermeeren, van welke het ecene 3 mijl lang en § mijl breed is, ea drie dorpen. 13. Mygenoes, het Weftelijkte eiland, is klein en moeijeliyk te naderen. Het heeft een dosp, waar er jaarlijks flechts een Maal een Gefängen komt. Men weidt er schapen en offen, welker vleesch op de Ferroes het besteis, Ten Westen vay diteiland ligt ex eenige plaate hieromftreeks is, waar er zich Solandganzen ophouden. 14 Sandoe is 13 mijl lang en 13 mijl breed. Het bevat drie meeren en 5 dorpen, is cen dep yruchtbaarfte: van de Ferroes, en brengt uitnce mende aardeppelen voort. x5. Skuoc,. cen kicin ciland, is in de jaarboe- ken der Ferroes beroemd, als het graf van derzele ver held sicisMUND BRISTESEN bevattende. 16. Groot Dimon is bijkans gansch ongenaake daar, en het eenige gezin, dat er-woont, heeft geene plaats, waar er eene boot op den wal kaa worden gehaald, en geene gemeenfchap met de andere cilanden, dan ais men hen vandaar bezoekt. De Geestelifke, die zulks elken zomer kommen, möchte met een touten den wal worden opgehen. Er onthouden zich op dit.eiland, even als op het naburige Klein Dimm, vele zeevogels. 17. Suderoe, het Zuidelijkfte der Ferroes, is 17 m§jl lang en 5 mijl breed, en heeft 6 kerkenen wodorpen. Mienige pickken 2ijn er met bafals-zailen bedekt, Dit eiland heeft twee goede wiederweise. Ten Zuiden van Suderoe yoert eene groote rotskomp den naam van Monnik. Dezelve is vat bringe klippen omringd, tusfchen welke er geweldig fterke en gevaarlijke froomen gaan. Nog veel verder ten Zuiden, en ten N. W. van ferland, ligt op 57° 39’ N. Br. en 18° go W.L. Rockal, dat aan een hooiberg gelijkt. Lion’s bank ligt op 56° 40’ N. Br. en 17° 434 W.L. Atkins rock (klip) op 55° 15’ N. Br. en 11° ty WoL: C 3 IER. "PTERBLAND 3 wordt van Groothrätanie doer het berfche Kanead afgefcheiden, dat-ank bet-Saneos van 5S. George genoemd wordt 5 ofichoen men desma beneming meer bijsonderigk candnarcifs Zuidelikesingang heches aiswanneer men den Noordelijken te¥ ondertt hele ding het Nvoordkansal neamt. De kleinfe breed> te, die-tusithen den Mul van Kintyre. ef Tor Head voorkomt, bedraagt a6 mijlen.. ° 2 ‘Jerland heeft een omvang. van 240. uur kyst, eA, met name aan-de Westzijde, waar de Atlanté {ehe oceaan~ erin volie kracht op aan dringts zake diepe infnijdingen, dat het 1¢ havens voor de grootfte {chepen, 17 voor Fregatten,-en 96 voor Kustvaarders, bevat; hoves weak alles ‘het nog 24 goede zomerreedes haeft.-- - «- ° I - Op welke: verfchillende wijzen de Rémeinad voor en ne over lerlands oorfpronkelijka bewoe mers dachten, vermeldt de Jnfaiding ¢*). bet land werd vervolgens. door de Gothen -bemagtigd ; etl er z Inn, volgens Sir William Petty, goeneral Blijken, dat de Jerem toen eenig gebouw van freen, eenig geld, eenigen buiterlandfchen handel, eenig onderwijs; dan in de Legeriden der Heiligen, haddens noch eenige fabriek, noch de minse bedrevenheid in schwereship of krijskunde.” De o». (*) Zie dlads. 143 en ‘147 des eersten deels. Je veroverte wan het efland door Koning genni il mag aangemerkt worden, als het bes gegen van volkplanting in cen land van barbaren, maar van barbaren, die sich niet Millijk-an  een eindelos groot bosch genoegzaam in eene ozakte woeftenyj. "De rebeltie van 164% dreef Tetland in de bar- baarschheid terngs fet verhief zich Aaruit op hieuw bif het lierftel van den troon, en de beftha- ving maakte er nieuwe vorderingen, tot dat de burgerkrijg der Engelfche omwenteHing het land op itieuw verwoestte, en er den nadeeligften in- Vlocd op de nijverbeid had. Met de fille rust | C 4 keer- "AARDRIKSKUNDE vooz" keerde vervolgens de handelterug, en meakte, on- danks alleverkeerdheden der wetgeving, woclingon der kabaalzucht, en ijefeljkheden van: cene berhealde rebellie, geftadige en-nog ftecds aamhour dende vorderingen. De bevolking wordt op 4; miljonen inwoners bee groot > en men verdeelt het land in Munster, ten Zuiden, Leinfter, ten Oosten, Ulfter, ten Noorden, en Connaught, ten Westen. Wij wien de befchouwing der kust met die van Muafter san- vangen, en langs het Z. W., Zuiden en Oosten, naar het Noorden rigten. De kust van het Graaffchap Clare reikt van Galway baai tot aan den Shapyon, en heeft ver- cheidene baajjen, doch daaronder. geene, die een goede haven oplevert.. De Shannon, de voer- naamfte rivier van lerland, ontpringt in het Graafchap Leitrim, en loopt door het Loch (meer) Allen. Daaruit wederom te voorichijn komende, verbreedt zij zich in de Lochs Eske, Ree enDerg, welk laatfle 18 mijl Jang en 4 mil breed is. Van hier rolt de Shannon waterrijk en wijd naar zee. Daarin werpt zij zich langs eenen zeer bre- den mond, 50 mijl beneden Limerick, tusfchen Loop Head, of Kaap Lean, in het Graafchap Clare, en Ballyleah, of Kerry Head, in het Graafichap Kerry. Die beide-punten liggen ZEEVAART gn KOOPHANDEL. y1 van: elkanderen, en er fisat op-Kaap Leap ean yuurtoren. De rivier is voor de grootite Koop- yaarders tot aan Limerick bevaarbaar, en voor kleinere tot nabij Killaloe, aga de de mond van Loch. Allen -, waar er cen rigghel van ippew dwars door hasr henen loopt, . Haw langs den oever, dic tot Clare behoort, opvaregde,-ontmoet men Kilrush. Clare, de fted des Graafichaps, aan ecene rivier van denzelfdep naam, 7 mil yan dezer mond, ia flechts yoor booten genaakbaar. Limerick, op den linker oder der Shannon, en ten deele op cen ciland, is de desde stad van ler- hod, en heeit 50,000 inwonese. Er zum aldaar sazienlijke fabricken van linnen, wollen Rogen en papier;.ep er wordt, benevens andere levens- middelen, koyen pärkere. Limerick was oud- tiids de fterk{te vegting van lenland., en is cerse yoor bikkans 40.faren ontmanteld geworden. Op de kust van Kerry, ten Zuiden van des den mond der Shannon, -is de cerfte pleats Trav lee, cene mijl van den mond der kleine rivier Leigh, die Dechts. voor vis{chers' vaartuig bruikbgar is. Het is, offchoon de Gad des Greafichaps, cena armoedige plaats, die bijkans enkel van het ha ringvisichen befigat. Nabij dit deel der kust zu er een aantal zandheuyels, door de winden geyv vormd, en op fommige punten. maakt de zee {chice Uik. voortgezette inbreuken op het land. Andere declen yan dene -kust bevatten de hoogite bergen C 5 vat és. - AARDRIJKSKUNDE. ‘voor: vit Tertend. Vandeville aus dem Dingle, -tusfehen Tralee en 'Castlemain; aché set liet werden Bratidod--Hill, cen: berg, die 2056 Voct hoog is, en tot verkenmiddel dient; zich Verheft. Vele der' ständige -evers zijn vol holen. Aan de Noordzijde van het sehreiland van Dingle verständige de havenkom van Smeerwick eene tegen de winden, behalve de Noordzijke e en N. w. P. Welgédtkte ankerpiaats. oo", . Dunmore Head: isde Westpunt van het schies eitand van Dingle, en die van gansch 'Iérland. Wevens hetzelve liggen de Blasquet eilahden, ‘12 itt-getalé, van welke het grootfke, Inisnior®, eer gtoote berg is, ter temgte-van-9, en: ter-breedte Wan dene mijf. ‘Dezelve hing, volgems de dververing, weleer met Terland te zanren 5 ‘offehoon het watér, Yat hem thans daatvan’ fchet, zeer dtep is. Het Getijde loopt aldadr met groote fnele heid.- Het gezepdé- -eiland bevat de ruindn van ¢ené oude ‘kerk, en--is het- éenige van dé 12, dat be« woond wordt, maar. dp- de overige weidt er vee, — en alle:zijn zij rijkelljk met -konijnen bevolkt. -. De baaf van Dingle is eene golf, die 6-uur ver het:land in loopt, en-op haren Noorder ‘oever Ventty, ‘eehe kleine ftad en goede haven heeft, 61 Dingle, met eene havenkom -voor {chepen var roo ton, : die er door het-land gedekt liggen. Er wordt. aldsar een weinig Boter en linnen uitge~ woerd.: CGastlemain is eene kleine ftad, aan de ris viey:dL Main, die zich in het binnenfte der baar van ry Din- ZEEVAART unx KOOPHANDEL. 4s Dingle.ontiest, doch im haren mächtige der bank heoft, weikefiechts schpen van 66 ton teolar, Er ein hier ruinen van eer oud keftel, dat nog feedes eenen loon: zonder werk trekkenden (finest re) Constabel heeft. rn cs ar t Met effand WValentis,.aan:de Zuidzijde van ‘den mond der. ba2i van Dingke, % s mip lang on zece vrachtbaar, en voriné de‘drie goede havens vin Valentin, Pere Magee ew Cahir; de stad gan dé laatite is cen armoedig plaatsje. ety gy if * De drie SkeHtigen aija klippen ten Z. Ww: vay Valentia, en 1a mijl van het wafte land: Ondef dezelve. heeft ‘de Groote Skellig. op'zich twee gib famidert wan naakte rots, die rusfeher sich Acres Vakkerr. grond-hebben, wagrop men eenige celitg tindt, dat. 200 2ls men. denkt,. kapellen zijn ges ‘weest, daur deze kilp fnts den tijd van S. paTRIed veel door: pe igrimsbezocht werd. Er plage opéezelve ook cene Augustijuer Atylij te wertn, en men siex et nog fteeds vele kruifen. Het viakke gedeelte flaat vol Jepelblad, en heeft twee putren, met cenipzins Drakachtig water, senige ellen hos ven de opperviakte der eet. Er plégen zich af a} de klippen zeevogels te onthouden. De dusgénoemde rivier Kenmare ‘iv ten xzedine ham, welke so uur lang.em' aan den ingang 3 wus bteed.is. Het-eiland Dufey, nevens de Zuiderpunt van den ingang der Kenmaré, 4 mil lang, en einem müßigen breed, beheortet der Graaffchap Cork. Bierzclve: is rotiig.en Daakt, en mes kan er, z2¢lfe bij goed weder, flechts op eene plaats aan wat geraketi. De Bantry baai vormt etne der ruimite travenkommen van -de wereld, als zijnnde 9 uur dang;en 2 uur breed, en van ontzagpelijk hooge tetiike cevers, tusfchen welke er flechts kleine piikken viak ftrand zijn, omgeven. Genoegtaam aniddets in dezeive: ligt bet Beeren eiland, 6 mit lang, oneffen en naakt, dat tuschen zich en den Woorder sever.eene haven vormt, welke voor de große vioter gefchikt is. Aan het bianenfte der baai ligt het eiland Whiddy, dat voor Ban-try., eene onbeduidende plaats zonder handel, eene uitnemende haven vormt, en zelf een hertene perk, en vele kongiten bevat 9 en eene weide voor schapen oplevert. De baat van Dunmahus wordt van die van Ban-try door een chiereiland aufgeführt, waarvan Sheepshead de buitenfte punt is. Op de Zuid= punt der baai'ziet men de ruinen van drie kastee- len, alwaarom die punt den naam van Jhree Castle: Head voert. ‘Dunmanus ligt op den Zut- der ZEEVAART en KOOPHANDEL. 44 der oever, en aan het binnenfte der basi, 5 uur van haren mond, vindt men de havenkom en heft kleine dorp Four Mile Water. Mizen Head, 3 mijl ten Z. O. van Threa Castle Head, is de Z. W. punt van Ierland, en draagt hierom bij PpTOLEMAUS den naam vat Notum. Het heeft ten Oosten van zich Crook Hiren, een vis{chers viek, mect cene haven voos fchepen, die 15 voet diep gaan, daar men er bij. laag water nog 3 vadem peilt. De Scull en Long Island haven, verder ten Oosten, ziju-ook voor diepgaande fchepen gefchikt. Roaring Water. Bast heet dus naar eene in haar vallende rivier, en vormt eene goede haven voor (chepen, die 14 - yor diep gaan. Tuschen Mizen Head en Baltimore liggen er werden eilanden, waaronder dat van Clear, gemeinden eiland geheeten, en het. Zwidelikfte land van Ierland, wel het merkwaar- digfte is. Het is 3 mil lang en eene mijl breed, en wordt-door 200 of goo vis{chersgezinnen in eenige gehuchten bewoond. Aan de Z. W. zijde ig er cene kreck, waar een ship, in nood, cene wijkplazts vinden kan, en midden op het ciland een meer, welks water zeepachtig is, en door de inwoners gebruikt wordt, om hun vias te was- Shen. Tusfchen Ierland en het gezegde kleinere filand ligt dat wan Inis Schircan, met de ruvinen van een Kasteel en eene Abdij; en § mijl ten Wes- Yen yar. Kaap Clear eiland eene gevaarlijfke klip yan den naam van Fastnct. Bal- es. AARDRIJESKUNDE voasnk. 1:Rakimore is cefe onbeduidende; fad. sen, ea® kleinen inbam, die, met -Inis Shirc Yer. An tex Weswten, voor fchepen, die 9 voet diep gaan, een vitweuntende, van land omringde, haven vormt. Net. is meldenswärter, dat Baltimore in 1639 der Algerijnen geplundert werd, waarwartet ganden, is, dat dit eene det gedenen is, waarom de plaats nict toeneemt. Ey joops wom hier cene kreek voor booten tot aay. De kom van den naam van Castlehaven heeft hij laag water 1§ voet diepte. Dasrop volgt Glanea dore, cene kleine haven, die door twee cilandes gevormd wordt. Ros Carberry, schoom de zeteb van een Bisfchop, is een arm dorp, met een fiechts voor klein vanartuig gefchikte en vérzatide haven. Clonekilty is een kleine ftad, die flechtg - yoor booten van 30’ ton genaakbaar i3, - - 4 . Court Machsberry baai, tusfchen de ZeveR hoofden, ten Westen, on het oude hoofd vas Kinfale, ten Oosten, ligt aanden Zuidkant ganscls apen; maar {ehepen, die § voet diep gaan, kunsi nen ter halver Ebbe aan haar. bittnentinde in de kreek Tinolegue binnenloopen. Hee oude Hoofd van Kinfale is eene hooge fteile landpunt » mes een vuurtoren. - : Kinfale is eene {tad van 10,000 inwotters, at den niond der rivier Bandon, door welkem er eene bank loopt, waarop er $3 vadem watérs {tasty Dit was  Konings (chepen vond, daar zij Fregatten toelaat. De fad is om den waet van een berg henen gebouwd, en bes fast, wagenzonderd de voornaamite firaat, die de kromming van den berg volgt, nit morfige fireatjes of legen, en zeer oude huizen. Aan de tegenoverliggende 2ijde dey rivier liggen de wel. gebouwd de dorpen Scilly en Cove. De mond des haven. wordt door een blokhuis en Charles fort, dat met cen regiment voetvolk bezet pleegt te zijny gedekt.. Oesterhaven levert yoor kleine Koopwaarders, die flechts 8 voet dicp gaan, cene goede wijk- plaats op. Cork Head en Poor Head, een hoog en fteil wargebergte, zijf de twee punter van eege baal, door hem midden van welker mond men de haven kom van Cork inftevent, dat cene der ruimfte on veiligfte van Ierland is. Dezelve verwijdt zich, achter eenen ingang ter wijdte van Ongeveer eene wijl, tot eeme fraaije kom, met drie eilanden, welke de kracht van Getijden en winden breken, en er het ankeren des te veiliger maken, Oorloge {chepen en andere, die er flechts in het voorbij- gzan binnesloopen, liggen voor Cove,.ceme mijl van den wal, optus{chen de 6 en 9 vadems. Diep- gaande Koopvaarders zeilen hooger op, tot aan Pasfage, 4 mijl boven Cove, en die flechts 10 Yoet diep gaan, naderen met.den Vioed Cork, en liggen er aan de kaaijen. Deze: ftad, de tweede van Ierland, ligt 15 mijl wan den mond der havenkom, en voornamelijk op eenige moerasfige cilandjes, welke de rivier Lee ér gevormd heeft. Deze is tusfchen tie eiland< Deze: ftad, de tweede van Ierland, ligt 15 mijl wan den mond der havenkom, en voornamelijk op eenige moerasfige cilandjes, welke de rivier Lee ér gevormd heeft. Deze is tusfchen tie eiland< Landjes veelal met gewelven bedekt, welke er strafen vormen; en er zijn geene takken, van de rivier opengelaten, dan de twee voorname » die de stad omringen. De bevolking van Cork wotdt op 100,060 in-woners begroot, en de stad -heft de voorregten van een Graaffchap. Zij is zeer oud, en werd, in de negende eenw door de Denen bemuurd. Er zijn intusfchen van de toen gebouwde veften nogflechts zeer weinige fporen overig; en de stad heft geene enkele plaats noch ftraat, die eenige bijzondere melding verdient. Eenige der nieuwe straten zijn echter geregeld aangelegd, en hebben fraaije huizen, en de voornaamfte marktplaats is eene der befte van Europa. De uitvoer beftaat te Cork uitrundvleesch, spek., boter, talk, kaarfen, gelötene en andere koeijen-huiden, kalfsvellen (50,000 ftuks jaarlijks), ko-nijnenvellen, wol, faijet, en linnen. De-uit-voer van rundvieesch heeft er fterk afgenomen, daar men er thans van Augustus tot January flechts 20,000 ftuks rundvee flagt; in plaats van de 100,000 ftuks van vorige tijden. De uitvoer van vieesch en boter was, in 8745 vieesch 100,000 vaten, bater. 84,000 centiers, 3773, ~« « 292,000 « « « £90,000 1806 2 2 0 0 ee ew tw he ht §6360,000 -De REEVAART zn KOOPHANDEL. 4g De ingang der havenkom van Cork wordt door een fort met 230 vierentwintigponders, en eenig¢ batterijen gedekt. De {tad Cove ligt op Long Island, dat van den vaften wal door een kanaal ge- {cheiden wordt, waarin er bij den Vioed nog flechts booten kunnen indringen. De rivier Lee loopt 50 mpl lands af, en zou 10 mijl boven Cork voor Khine {chepen beva Arbaar zijn, ftak zij niet volfalen voor de zalmvis{cherij. Zij bevat een over vioed van zalm, en de oefters der haven van Cork zijn fterk gezocht. Youghall, aan den mond van het Zwarte water, of Avonmore, is een volkrijke ftad, in het hangen van een berg. De haven, door. een fiee- Ten hoofd en kaai gevormd, laat {chepen van 15 voet toe, en heeft eenigen buitenland{chen en kust-handel. Het, Zwarte water heeft een loop van 60 mil, en plagt voor groote booten tot aan Mal. Low, 40 mijl van deszelfs mond, bevaarbaar te wezen; doch de verheffing van deszelfs bodem maakt, dat men het thans flechts tot aan Cappo- quin, 10 mij! boven Youghall, kan opvaren. De zee heeft klaarblijkelijk inbreuk op dit deel der kust gemaakt, daar het ftrand, dat bij laag wa- ter boven komt, een. moerasfige grond is, in welken men de overblijffelen van geboomte vindt. Tusfchen Cork en Youghall ligt Ballycotton. beai, aan de Westzijde door het eiland Ballycotton, en aan de Oostzijde door Ringpunt en het Kabel eiland begrensd. Het, eiland. Ballycotton V pert. D is gg ey ee ee. 50 AARDRIJ/KSKUNDE voor is een hovge rotsklomp, waarop er zich zeevo- gels onthouden. De baai is van een fchoonen Zandigen oever omgeven, et 4 mijl lang. Er is aldaar een overvloed van zeekreeften, elft en plat te visch. Het fchijnt de verkiestijkfte plaats aan de Zuidkust van Ierland voor een zeebad; en, worden de Ieren Oort door de drift der Engelfchen, om den zomer aan zulk een bad door te brengen, bevangen, dan zal er denkelijk aan den oever van Ballycotton baai cen tweede Brighton oprijzen. De kust van het Graaffchap Waterford is flechts 12 uur lang en bergachtig. De hoogten van Dun- garvon, Cappoquin en Knockmeledown leyeren — er verkenmiddelen op, die zich op een grooten afftand vertoonen. Dungarvon is eene oude ftad, met enge morfige ftraten, van oude wallen om- ringd , en de ruinen van een door Koning jan ge- bouwd kafteel bevattende. Zi is aangenaam van ligging, en wordt hierom door lieden bezocht, die de zeebaden willen gebruiken. Men houdt zich er voornamelijk met de vischvangst onledig, tet welke men er 50 of 60 booten gebruikt, en welker opbrengst, met'en benevens eene groote menigte aardappelen, van hier naar Dublin gaat Tramore baai ligt gansch open , en wordt fomé met eene noodlottige misvatting voor den ingang der havenkom van Waterford genonien. Waterford, de derde handelftad van Ierland, met. de voorregten van .een Graaffchap, heeft 35,000 inwoners, en ligt:aandeSuire, 4 mijl bo- | ven ZEEVAARTErnKOOPHANDEL. 51 @en dezer verecniging met de gezegdé Rhavenkom. Schepen van sop ton kunnen er tot aan.de kealjeh paderen. De fied heeft ecenen aansieniijken handel, woornamelifk in levensmiddelen , die er vitgevoerd werden, Dit doet nsen oc jaarlijke ten aanzien van 70,000 vaten boters en er worden in het najaar wkdis 3000 varkens geflagt. Men zendt van det ro Schegen naar Terreneuve. Gok wordt er serfhout witgevoerd. Er is hier eene timmerwerf oot Koopvearders , dat in Ierland eéne zeldzaam- Raid is, De Suire is voor booten tot aan Car- _Yick, 22 m§l boven Waterford, bevaarbaar. Aan We Oostpunt van Gen mohd der haven ftaat de Vvuirbaak ven Hook, en aehter deve aan dexelfde e&e het fort Duncatnon, dat de haven beftrijke. De Barrow ontlast zich in het binnenfte der ha- Yenkom wan Waterford, fcheidt de Graaffchappen Waterford en Wexford, en is eene der proot fie rivieren wan derland, en voor kleine schon tot zan Ross, cene blocijende plaats met eenigen handel, bevaarbaar. Leinfter, dat met Wexford anvanet, heeft eene kust van 30 UUT3 Maar gee Drek ash goede havens. De eerfte is die vau Feat- hard, eéne vervailene stad, met eene kleine en bij de Ebbe droog loopende haven voor fchepen, die6 Voet diep gaan. Nevens deze phats liggen de Saltes, ‘Ywee proote klippen, van verfcheidene anderom ingd, en de Tusker klip ligt 2 uur ten O. N. O. van Carnfore punt, dat de Z. O. punt van Ier- is. De De —--—~w- - ee - - - “\ “\ s2 - AARDRIJKSKUNDE voon De stad Wexford, aan de Slaney, heeft ooo inwoners. Er loopt dwars ‘door den mond der sivier eene bank, waarop men bij hoog water 1§ voet peilt;  wollen stoffen. Tusfchen Wexford en de baar vea Dublin loo pen er langs de kust gevaarlijke benken, inzon- detheid nevens Arklows; een aindelijk stadje aan den, Ovo; maar zonder haven, zoo dat de schooner op de opene reede moeten ankeren, ten ge- volge waarvan de plaats flechts des zomers bezocht wordt. Zij is wegens den vertwijfelden flag tus- fchen des Konings troepen en de rebellen in 1798 vermaard. Voorts verdient het melding, dat er, eenige jaren geleden, eene aanmerkelijke hoeveel- heid gedegen goud in het bed van een beekje, 7 wnijl van deze stad, gevonden werd, waaronder een stuk, dat 22 oncen woog. Het Gouverne- ment nam daarop bezit van die plek gronds, en het goeken naar goud door de groote menigte werd er geftaakt. De stad Wicklow 3 aan de Leitrim, lagt bij den Vioed nog flechts schooner toe, die 9 yoet diep gaan. Zij drijft eenigen handel met Dublin, en voert veel ale uit. Op Wicklow Head, de Zuid- punt van Wicklow Daaly ftaan ex twee vuurba- ken. |. In Er oe rs ZEEVAART 2n KOOPHANDEL. 43 2 ewe py - "st het Graafichap Dublin light Bray, eene vis- Scherstlad, teg Zuiden van den ingang der Basi wan Dublin, welke laattte aan de Zuidzijde door het diand Dalkey, en sen de Noordagde ‘door-het ichierelland Howth, 6 mijl van dat eiland, be- grensd wordt: De oevers der baai zijn hoogst- fchilderachtig; en men heeft ze in dit opzigt met die der Golf van Napels vergeleken (A). De hoo- ye bergen van Wicklow liggen amphitheaters wij- zeom de Zuidzijde henen. De Noorder oever is ler en viakker} doth de Baai ligt aan de Oost- tile derwijze open, dat dit haar voor groote fcliepen onveilig maak. - Pet eiland Dalkey.bevat ongeveer 15 Acres zil- tig mocras, waar men ichapen weidt.. Het is on- tewoond, en ligt } mijl van den wal af. Het vaarwater tusfcher beide is 8 vadem diep. Klein Dalkey, of Muggel, ligt digt aan het andere Dalkey,  der Baai van Dublin zijn Dunleary, 2½ mijl-van Datkey, met eenig bewenn voor kleine Koop- vaarders. Bij den gewonen Vioed is er hier 9 voet waters, en bij Springvloeden 19 voet. Black Rock is eenig fraaije en heerlijk gelegene ffad, waar vele menfchen de zeebaden komen gebruiken. D 3.. De ss AARDRIJKSKUNDE voor. De haven van Dublin light aan den mond der Liffey, voor welke twee zandbanker!, de Zuider en Noorder Bull genoemd, zich yereenigen. Over dezelye kungen er bij gewone Vineden flechts schpen, die 14 diep.gaun, en bij Springviceden nog 2 voet diepey gaande, m de haven geraken, waar zij vervolgens bij de Ebbe aan dem grond liggen, De Liffey heeft cen. loop van so mijlen, dech ig boven Dublin voor de sheepvaart onnut. Aag de Zuidzijde van den niond der rivier heeft mea een dijk, ter lengte vandrie mijl, door middel van gemelden en met ijzer gekramde brokken grahiet aangelegd, welke de reede van Dublin vormt. Die dijk voert. den naam val Zaidéwal, en is. boven of 46 voet wid, en 5.voet boven het hoog water - verheven. Hij heeft op zijn uiteinde eon fraaijes - vuurtoren, en twee mijl van daar cene kom, ter longte van 900 en ter breedte van 450 voet, waar de Paketbooten aankomen. Biren dien dijk is de oever der rivier tot aan de ftad ook met fteen opr gezet, en hee ft dezelve aan weerskanten dokken voor de schpen. Dublin, het Zé/zna van PTOLEMARUS, wordt geacht 180 of 200,000 inwoners te bevatten; en gaat over het’ geheel London in geregeldheid en fraaiheid' te boven: Het tolhuis behoort cat de {choonfte gebouwen van Europa. Clontarf is den grooten angenehme dorp, met zebt dorp, aan den Noorder oder der baai- vaa Dublin. Ten be —_ ——- — eee ee ar errr — a Oo — Zeevaart een KOOPHANDEL. 56; Zep Noorden van het fohiertand Howth is een eiland van den saam van ieriends oog, dat mev Onlasge deor den asnleg van cen fteeven beer mact het fichiexeiland veracnigd heeft, om cence ha ven voor groote tchepen te vormen. Op de punt des fchiereitands. nat or cen veurtoren. Vener ten Noeorden liggen de kreken yan Bab doyle en Minlahide, met 10 of rs voet diepte bij hoog water. Hülerop volgt de havenkom van Ro- gerfiom, binnen het eiland Lambay, waar er ook flechts ro voct waters ftaat. Het eiland ligt 2; mijl van den wal, en heeft ongeveer 3 mij] omvangs, en geene bewoners, maar cen overvioed van ko- Wigen en zeevogels. Nog verdes liggen Rush-ha- wa, met 9 of ro voet waters, bipnen een {tee nen beer, en die van Skerries, met 10 of 11 voet — Waters bij Springvilleeden, door een kaai gevormd, en het ciland van §. Patrick voor zich hebbende. Balbriggen, een visfchersviek, heeft eene haven met eene kaai, en 12 voet waters. Het Graaffchap Eaét- Meat heeft flechts 4 mij kust,, en wordt doorde Boyne van het Graaffchap Louth geftheiden. Deze rivier, bij de Ieren Boy- nt Water, heeft eenen langen loop, en is eenige Milen ver bevaarbaar; maar er loopt dwars door haren mond é¢ene zandplaat, waarop er bij des Vioed 1x voet, en bij de Ebbe bijkans geen, waeter flaat. De rivier is in de lerfehe gefchiedenis Wegens de overwinning van Koniag WILLIAM in 1690 op de armee van Koning -yacos II vermaard. Drogheda, met de voorregten van een Greafchap, licht aan weerskanten van de Boyne, 2 mij. Dungen van der konnen, en heeft 1500 inweners. Schepen van 159 ton kunnen er de kaufen naderen, er wordt vieesch en koren uitgevoerd. Dundalk, de Graaffchaps stand wan Louth, is en oude aanziellijke en welvarende stad, met de eenige Jerfche fabrieken van Kamerifksch doek. Zij heeft eene kaai yoor kleine Koopvaarders. De yoornaamfte ftraat is er breed, en eene mijl lang. Loch Carlingford is cen inham, dia ver land-waarts in loopt, en de Graaffchappen Louth en Down vaneen fcheidt. Hij is wel gedekt, en heeft avaters genoeg voor de grootfte fehepen, maar eenige klippen maken er het binnenkomen gevaaty. Op den Zuider oeyer ligt, 3 mijl binnen den ingang, Carlingford, eene yervallene plaats, die flechts wegens haar kafteel en hare heerlijke. Osterverdient gemeld te worden, Newry, aan cene rivier, welke in het binnen fie van Loch Carlingford yalt, wordt als de vijf- de handelftad van Ierland befchouwd, en vwaert ‘vele granen en andere levensmiddelen wit. Scher pen van gco ton kunnen er de kaai genaken, en de stad heeft langs het dusgenoemde Nieuwe ke- naal gemeenfchap met het binhenland. Zij ligt aan den voet van een berg, dat een der takken van het gebergte van Morne is, hetwelke aan dep Noorder oever yan Loch Carlingford aanyangt » de Hoogfte bergreeks van Ierlapd is, en een zi- ner ZEEVAART en KOOPHANDEL. & her toppen, Sleve Donard, ter hoogte van 9966 yoet verheft. Dundrum is een aangengam dorp, aan cene baai, welke een overvloed van vigch en kreeften ople-. vert. De haven, welke in de baar uitkomt, en deze, zijn gevaarlijk; daar ex dwars door, den mond der haves cene zgndplast loopt, op welks de zee, vritgenomen bij schoon weder, breekt. Killongh, of Port S. Anne, is een haven met een fbeenen beer, voor fchepen van 150 ton, welke de plaats uit de laagte van een armzalig gebucht grooteljks verkéven heeft. Ardglafs, 3} uur verder, ovudtijda de tweede stad van Ulfter, is thns een onbeduidend dorp, welka kreek fiechts besten toclaat. Strangford haven is cen ivham, ‘ter lengte vai 55 mijl, en tez breedte yah cene mijl, idoos welken mien Loch Strangford inzeilt. Die is eeue kom, die 15 mijl lang en-s mijl breed iss ° en alomme goede ankerpleatfen ‘heeft. Het bia- nenkomen is erintusfchen gevaarlijk, uit hoofde van de fnetheid van het Getijde, dat er 10 mij in, een uur loopt. Het Loch bevat gen ovesviged van visch, inzonderheid f{plering, en 54 eilanden van verfchillende grootte, op de meefte van wels ke er rundvee weidt. De stad Strangford ligt aan den Wefter oever der duegenoemde haven, 4 mijl van zee, en eene mijl yen den ingang van het ‘ Loch. Down Patrick, aan eene kreek, in het Z. W Gedeeke der baai, is de haofd{tad des Grasf- faye dus naar een heuvel géenoemd, dien. de D5 Des s@. AARDRIJKSKUNDE voor Benen er bijeen mecten hetben gewerkt; mesa dien de Jeren voor het werk van S. PATaACK hetw den. Schepen van jo ton kunnen er aan de kaai liggen, ener is eenige handel. De kleine markty ftad. Portferry drijft cane goede haringvis{cheryj, . Fusfchen Loch Strangford en Donaghadec firekt ex sich eege recks van groote kiippen langs de kust uit. Donaghadee heeft een. haven, die doos een fteonen beer gevosmd wordt, en. bij gewane Vioeden 8, ¢n bij Springvloeden 10, voect waters heeft. Belfast Loch fcheidt.de Graaffehappen van Down ‘en Antrim. De mond van dat Loch is 3 uur wijd 3 en men geraakt erzonder moeijelijkheid binnen, en ligt er wel gedakt.' Nevens Nout Head, de Zuidpunt van den ingang, liggess de Copeland, Kruis en Meeuwen eilanden. Copeland heeft 9 mipl Omvangs en brengt veel haver en gerat voort, Men fokt er vele: hoenders en ander gevogelte aan. Op Kruis eiland feat er cen vuurtoreni, dien mea gemeld§k het Uicht van Copeland noemt. Bangor, aan den:-Zuider oever van het Lochy- heeft eene haven, met cen fteenen beer en 7 of 8 voet waters. Belfast, in grootte de vijfde, en.in handel de vierde ftad van Ierland, ligt aaa den Lagan; cene " Kleine rivier, die 5 uur van zee in het Loch valt, en {chepen van 150 ton tdelaat. De ftad heeft 18,000 inwoners en kaxernen voor Soo man. 29 is wel  64806 BP. St. on 3 in 2707, 78,000: P. Sz, em in 1802, 245,590. Curickfergus, dé yoornaunfte fad yan Antwim; Ggt aan den Woorder oever van Belfast Loch, ew eft ene have met cew.ficencn bese, binnen web ken ex bij Springviceden + of 8 vous water faat, De haverkem van Larne'is klein, maar voor Schepen, die 10 voet diep gaan, gefthikt, weike er viot en van rondom gedekt liggen. Zij wordt aan den Zuidkant door het {chiereiland Magee ge. vormd. De.B:ocde bani, en die van Glenarm, liggea open, doch zonder ondiepteh. Daarop volgea die van'Cushindall eh Cushindin, met goede em. kerplaatfen, als de wind van den wal afkomt. De Noordkust van Antrim opent cen ecindelos großen Groot en belangrijk veld voor Geologische wass- semingen, in de fteilten van deafalt, kalkmetn en krijt, waaruit zij beftaat. Volgena den Heer HAMILTON, schijnt zij oorfpronkelik cen sencen hangend ligchaam van kalkfteen te zijn geweget, dat veel hooger was, dau de tegenwoordige op perviakte dex zee. Daarover henen schijnt er zich op eenig later tiidftip giasachtige fieen. in cen Reg van weekheid te hebben gefpreid. Het oerl{progkelifke krijtachtige figchaam schijne onder dien ‘hast nedergedrukt en vaneen gefcheurd te aijn ge- wonkn. Op fommige plaatlen is het thans veel Ja- f.. AARDRIJKSKUNDE voon kage? geplaatst, dan te voren. Op andere verlieft het zich wederom, en herneemt bet de oorfprona kelijke hoogte. In zulker voegen, en met cend herhaalde afwisfeling van laagte en hoogte van ftrind, loopt het 50 mijl ver tangs de Noordkust,. van het Loch van Casrickfergus ten O f.. AARDRIJKSKUNDE voon kage? geplaatst, dan te voren. Op andere verlieft het zich wederom, en herneemt bet de oorfprona kelijke hoogte. In zulker voegen, en met cend herhaalde afwisfeling van laagte en hoogte van ftrind, loopt het 50 mijl ver tangs de Noordkust,. van het Loch van Casrickfergus ten O f.. osten af, tot aan het Loch van Foyle ten Westen. De zelfa Nandigheid, onder welke de kalkfteen dus benedenf ade opperviakte des. waters neérgedrukt schijnt te zijn, wordt bij onderzoek uit bafaitzuilen bevons gen te beftaan. 