Neue holländische Sprachlehre, 9e verbesserte Aufl
None
Het leed niet lang, of de Koning zag hemstaan, en liet hem tot zich roepen. Waarom, 6 Oude, — zoo sprak Dushmanta — verschijnt gij hier, onder mijn oog, met teekenen eener zoo diepe rouwe? Hoe zoude ik anders, 6 Koning, zeide de griszard. Toen ik U verliet, waart gij de rijkste van alle de vorsten, die, van onheugelijke tijden af, immer op uwen troon hebben gezeten. Brahma had U rijkelijk gezegend met de beste zegeningen. Het volk eerde en beminde U, als zijnen vader. Daarom verliet ik het huis mijns Heeren en Konings met groote vreugde. Doch nu helaas! vernme ik, dat de diepste armoede bet lot mijns Vorsten geworden is. Lagchende en verwonderd, zag de Koning zijn’ voormaligen leermeester aan. Wie is, vroeg hij, de dwaas, die U deze logen heeft wijs gemakt? Aanschouw dit mijn heerlijk paleis, en År ginds mijne prachtige lusthoven, met het verbazende getal mijner dicnaren en slaven, en z Geg, of dit teekenen van armoede zijn. De goede Bramin zuchtede, en herhaalen nog eenmal, zakelijk, dezelfde woorden. Wie is, hernam de Koning, uw getuige, wien gij meer schijnt te gelouven, dan mij zelven? Toen hief de grijsaard zijne stemme op, en weende. De Zon,' sprak hij, ojKoning, de Zon, het zijnnebeld der waarheid,  voort: dat Brama, met eenen eenen overvloed van licht en warmte, de Koningin des llemels voorzien heeft, dit leeren mij de stralen, die overal, van haar aangezigt, op elken koom- halm en op de hutten der armen zoo wel als op de paleizen aer grooten afschitteren. De wolken, wanneer zij vol zijn, zenden baren zegen naar beneden, en drenken de dorstende landen en bet gebergte. Mijn vruchtboom neigt zijne rijkgel- den takken naar de aarde. Zoo verkondigt de ganscbe Natuur allerwegen, dat Brama haar met rijkdom zegent! Maar gij, mijn Vorst, wat doet gij, ten blijke van den overvloed, welken gij zegt te bezitten?... Vraag de tranen uwes volks; enjberoem U dan, zoo gij kunt, voor bet oog van Brama, over uvven rijkdom. De kluizenaar keerde terug, en liet den Ko- ning over aan zijne eigene overdenkingen. Dusb- manta bekeerde zicb, en werd op nieuw een zegen voor,zijn volk. Op zeke ren dag ging bij zijn’ ouden leer- rneester opzoeken, riep hem uit zijne butte, en zeide; nu durve ik wederom in de stralen van bet zonnelicht verschijnen, en mven met vrucht hernemen berfeen, getuige voortgaan fortfal^ren, eeuwig cioig, afschitteren ausflra^Un, tak 8lfl, ten blijke jum ®e= U'cife, zich beroemen ru^nien, overdcnking SSetrac^tung. 110 beladen boom zonder blozen aanschouwen. Maar nog e4n ding, 6 vriend mijner jeugd, ontbreekt inij! Wat kan, antwoordde de Bramin, den Vorst ontbreken, die de weldoener van zijn geheel volk is? — De wijsheid, zeide Dushmanta, om mijne dankbaarheid behoorlijk aan Brama te bewijzen, die mij door U op den regten weg, welken ik verlaten had, herleid heeft, en die mij leert, dat het vroolijke gelaat des volks de ware rijkdora zijns vorsten is. Beiden weenden, zegenden en omhelsden  betamelijke bonding weet aan te nemen. Deze verdichting, juist gepast op Davids omstandigheid, heefit echter niets bui-tengemeens, doch alles komt aan op ’t geen men de omkleeding noemt, dat is op de wel-sprekendheid. Hij teekent derhalve den armen zoo, dat hij het hoogste en teederste belong inboezemt, zoo dat hij niet eens noodig heeft zwarte en afschuwelijke verwen te bezigen, om voor den rijken de diepste verachting in te boezemen. Doch hooren wij de gelijkenis zelve, waarbij wij, in elken trek, de kunst des sprekers moeten bewonderen. „Er woonden twee menschen in eene zelfde stad. De eene was rijk, en de andere was arm. De rijke hat schapen en runderen in groote me-nigfte. De arme had niets van dit alles; niets dan een eenig kleiu ooilam, dat hij gekocht had. Hij had het opgekweekt, en het was bij het grosse geworden en het midden zijner kinderen. Het at van zijne bete, het dronk uit zijnen beker, het sliep in zijn’ schoot, en het was hem als eene dochter. Eens gebeurde het, dat de rijke te baat ju ^filfe, wreedaardig graufam, betamelijk an{tdn> big, buiteogemeeD au^crgewo^nlic^, teekenen jei^nen, fc^ilbern, teeder jart, innig, belang 3ntereffe, Sintl^eil, afschuweJijk abverw gatbc, bezigen braucticn, elk jcber, trek ^ug, menigte SWenge, ooilam 3Kutterfc^af, koopen faufcn, op- weeken aufovjie^en, at bon eien effen, bete gebeuren gefdjc^en. Man een gast kreeg. Om dezen vreemdeling te entlialen, nam hij niet van zijne'eigene schapen en runderen, maar hij nam het ooiTam van men armen man, en hij onthaalde zijnen vreemden gast daajop. Welk een verhaal, vol uitdrukking, gevoel enkieschheid! Verwondert het U, dat David in ver- ontwaardig opstuift, en zegt: „Zoo waarachtig als God leeft, die rijke is een man des doods!” Maar verbeeld u nu den Profeet, het hart van den Koning voor regtvaardigheid en menschelijk-heid geopend ziende, en na een oogenblik emstig zwijgens tot hem zeggende: „Die man zijt gij!” VAN DEK Palm. 3. Der yetcrsOerg ju 3Ttaflric^t. Nadat wij de uitgestrekte vestingwerken door- geredeii waren, en dezelve als een bewijs van menschelijke schranderheid om zich op eene kunstmatige wijs te verdedigen, bewonderd had- den, sloegen wij langzaam klimmende den weg naar den St.Pietersberg. Wij vonden hier reeds gidsen, die mit flambouwen bij zich, aanboden, ons in het beroemde Petershol te geleiden. Een gedeelte van het gezelschap, voor hetwelk deze toer niet meer nieuw was, reed vomit om ververschingen te bestcllen, terwijl wij ons tot de ondcraardsche reis voorbereidden. Ik kan niet ontlialen fcooivt^cn, veihaaJ tGrjfi^lung, kieschheid Sert^cit, Srcffenbc, verontwaardiging Unwillc, IBerodbtung, opstni- ven auffpringcn, ouSbred^en, verbeelden notjicHen. — nit- gesirekt schranderheid ©djarfftnn, kunst- matig funflgcmSf, gids gutjrer, flambouw gacfel, geleiden bc- glcitcn, gedeelde Jbeil, toer @ang, verversching Srfrifc^ung. 113 ontkennen, dat het hart znij een weinig popeldc toen de duisternis van het hoi niij zoo onvrlende- lijk tegengrimde, en dat ik mij llever met de verder rijdenden op het rijtuig zou gezet heb- ben. Ik huiverde aleof ik in het hoi van Tro> i )honius moest afdalen. Maar al deze zoete beden- dngen hield ik maar voor mij zelve, cn ik durf zeg- gen, dat niemand der vreemden iets van mijnen angst vermoedde. Reeds op een honderd stappen afstands gevoelt men de huivenng vcrwekkende koude, die ons uit het hoi tegenkomt. Wij waren genoodzaakt, onze schawls digt te sluiten, de heeren knoopten rok en jas toe, een enkele had zich zelfs van eenen mantel voorzien. Langs den zacht gloeijenden ingang dieper gekomen, hinderde ons de koude minder. Ik vond het inwendige van den berg minder akelig, maar ook minder imposant, dan ik mij het zelve voorgesteld had. Men ziet zoo terstond, dat het een werk van menschenhanden is. Men is namelijk jaar uit jaar in bezig, met hier groote vierkante blokken steen uit te houwen, van welke men huizen bouwt. Van afstand tot afstand laat men dikke pilaren van dezelfde stof staan, tot ondersteuning van dezelfde stof staan, tot ondersteuning van de oppervlakte des bergs, welke op sommige ^aatsen wel honderd voet dikte heeft, ontkennen ISugnen, popelen jittern, tegegnungrimmen entgegen f ltinjtn, rijtnig SSagen, huiveren fe^aubein, afdalen ^inuntCT: teigcn, zoet ffi§, angcnc^m, bedenking ©etrae^tung, sup ©cbritt, konde iJfilte, noodzaken nSt^igen, sluiun fc^lieptn, ju; mad)eti, knoopen fnopfen, jas Uebmotf, enkel einjeln, zacht fanfi, gloeijen glücken, akelig fc^aubcr^aft, bezig bef^aftigt, ; vierkant tietedig, pilaar 53feiler, Saute, ondersteuning Uhter= ; Jüngling, oppervlakte Obererflac. S 114 daar men altijd naar onderen toe aitgraaft. Deberg is naar alle rigtigen uitgehold en zou over de 16000 gangen hebben. Ongelukkig, die bier-in verdwaalde; zijn dood ware onvermijdbaar. Met den gids loopt men echter weinig of geen gevaar. De man verhaalde ons, dat hij omtrent vijftig jaren dit bedrijf gevoerd en menig groot en klein beer bier door geleid bad. Hij heefl nog een' breeder, die almede in den berg bekend is; an dezen zegt bii altijd den weg, welken ne- men wil, en als hij niet op den gewonen tijd te- rug is, gaat de breeder in den berg, om hem te zoeken. Wij hadden nog een’ jongen bij ons, die almede eene Oambouw droeg, hetgeen ook wel noodig was, om de ongelijkbeid van den grond, welke ons ligt had kunnen doen vallen. Ik hui- verde zoo dikwijls zij de afgebrande einden hun- ner dambonwen tegen vooruitstekende steenboe- ken afsloegen, en beefde, dat wij ons in den donker zouden bevinden. Even wel, zij dragen altijd vuurslag met zwavelstokken bij zich. Daar men, gelijk ik zeide, altijd naar beneden uitgraafl, en nhoe langer hoe dieper komt, rijzen de namen der vreemdelingen, welke zij, bij een bezoek. Doorgans in de week münsten sind of op dezeude schriven, naturwerkend meer en meer, zoodat sommige bijna onberijkbar voor het gezigt waren. Bij een derzelve in zeer oud schrift stond het jaartal 1030, aan welks echteid onze heeren nitholea auS^o^Int, verdmilea mirren, rerhalen erjS^Ien, be- drijf (Sefi^dft, almede auc^, hoek (Sit, beren beben, boe, boe jc, je, rijzen |i(^ n^tben, merben, doorgaani bur^: Sc^enb. Digitized by Google 115 echter twijfelden. Wij vonden hier vele naatn- teekeniDgen van bekenden, ook van aanzienlijke personen, onder anderen van den voormaligen Keizer der Franschen, en zijn’ geheelen hofstoet, van Wellington, van den Prinz van Oranje enz. Wij mogten den berg niet verlaten, zonder een van deezelfs rariteiten gezien te hebben, namelijk hatte laatste Oordeel. Een zekere Grady hat na-melijk de liebebberij gehad, in een der zijgangen bet verblijf der gezaligden en dat der gedoemden in groteske figuren met zwart krijt af te manen. Het was een woelig tafereel, met levens-groote figuren en fiksch geteekend. Tot een proelje der ordonnantie dient, dat een der engelen voor de dansende hemellingen op den bas zat te spelen. Nu vroeg de gids one, of wij ook de fontein of den negendrup wilden zien. Wij dames waren reeds voldan van onderaardsche wandeling, en verlangden op de aarde terug te keren, maar de heeren riepen uit 44nen inond, dat dat zoo bezienswaardig was, dat wij moesten toe-geven. Wij vonden nier een’ steen, in welken welligt, gedurende eeuwen, omtrent alle 9 tellens een droppel kristal helder water van boven uit den berg komt druipen, hetgeen dan ook 'in den Steen eene aanmerkelijke holligheid Best done. Ein der werklieden uit den berg höhe Hoffatet $ofg<foIa«, ens, en bo voort u. f. to., laatate Oordeel Ifingfle zijgaog ©eitenaang, verblijf Sufrnt: ^oU, woelig tafereel fikach gef^itft, ordonnantie ^noibnung, hemeling ^inunel»(h) 0 ^nrr, drnp Itojjjfen, voldan jufrieben, Befriebigt, gednrend tsa^renb, eenw ^a^i^unbert, alle 9 tellens fo oft man 9 ja^lt, drnipen tropfeln, bolligheid l^o^Iung. Seen glas op, waarin hij het water opving, om het een der heeren te laten proeven; hij vond het zeer lekker, en zette ons aan om hetzelfde te doen; het duurde echter zoo lang eer het glae vol was, dat hij voorstelde, om maar uit den steen zelven te scheppen, terwijl hij ons verzekerde, dat de gele kleur, welke dat water had, niets nadeeligs aan den smaak toebragt. Een der heeren had de opletenheid gehad zic^ van eenige orgeade glaasjes te voorzien. Men bod mij een glas van dit geelachtig water aan; maar hoe verrast was ik, toen ik, in plaats van water, den heerlijksten moeselwijn dronk I Oogenblikke- lijk haalde een der heeren van onder zijnen mantel een trommeltje met beschuiten, een tweede een blikje met suiker, en een derde lepeltjes te voorschijn. Even snel had men eenige vierkant gehouwen steenen bij de bron geschoven, op welke wij ons nederzetteden bij net fakkellicht, met zoo veel smaak onze ververschingen ge- bruikende, als de blonde Ceres dit in Der erste verblich verblich kon doen, terwijl wij daaren-boven voor geene nijdige aanbrengers te vreezen hadden. Deze aardige galanterie hadden wij aan onze vriendelijke Maastrichsche cavaliers takan, die eene aangename herinnering aan onze onderaard-sche reis wilden verbinden. Zij hadden vooraf den hollen steen doen ledigen en reinigen, en lekker tvo^lfc^mccfenb, aanzetten aufmuntem, eer ee, geel ge(b, klear $atbe, smaak verrast uberraf^lt, halen 9oUn, te voorschijn halen ^ernotlangen, trommeltje <^en, beschuit 3b>icba(fbrobc^en, blil^e SSIeihbofe, lepeltje Soffeicbcn, vreezen furc^ten, bol ledigen leercn. 117 toen men one hoorde aankomen, er eenigre flep- 8chen wijn ingegoten. grau VAN Mekutkn. 4. Karf ber «funftc. Karel de V. was inderdaen een greet man; hij zu het eek zender zijnen verhevenen rang geweest zijn, emdat zijne bekwaamheden naturwärmen. Zijn staatskundeevenaarde zijnen eerlegs-moed; zijnne wakkerheid is onbeschrijflijk, en, nee de fransche schrijvers dit eek trachten te bewimpelen, hun kening Fran^eis del. was in deverstelijke deugden geenszins methemtevergelijken. Hij was een Nederlander, en zijn levensleep kan ons evertuigen, dat het nederlandsche karakter deer zijne aangeberene bezadigheid niets beheef' te verliezen van dat vuur, hetwelk tet de uitvee- rin^ der gewigtigste zaken vereischt werdt. Het schittert bij vlugger geesten bevalliger aan alle zijden uit, maar net blijft eek zwakker, emdat het in geen brandpunt verzameld werdt. Onze kei- zer, die alle zijne bekwaamheden tet een nuttig einde wist te vereenigen, was dus alleen tegen Fran^eis den I., Hendrik den VIII., den kardinaal Welsey, en den Pans te zamen epgewassen. De heerschzucht, die altijd de zwakheid van greete vorsten is, was eek de zijne, en het is zeker dat de nederlandsche privilegien daartegen een zwakke berstweer verstrekten ; maar zijne heerschap- verheven er^aben, bekwaadheid ga^igfeit, evenaren gli= d)en,  vlug lässt, bevallig ongmehm, borstweer Sruge, U8 pij viel, naar het schijnt, den onderzaten dragelijker, omdat hij bekwaam was dezelve met wijs-heid en achtbaarheid te onderschragen. Hadden zijne wijduitgestrekte oogmerken hem niet in zoo vele oorlogen ingewikkeld, nu tegen Frankrijk en Engeland, dan tegen den kerkelijken staat in Italie, ja dikwijls tegen de Turken, mogelijk zou- den de Nederlanders, die hij als zijn bestuur gelukkiger geweest zijn, Vele zijner instellingen bewijzen dat hij de deugden en gebreken van onzen landaara grondig kende, en gepaste maatregelen ten' algeraeenen nutte wist te nemen. Maar hij werd te veel afgetrokken, om op alles behoorlijk acht te gebreken, en, niettegenstaande zijne ommetelijke rijkdommen, was het stets uit gebrek aan geld, dat hij zich gen Goodzaakt vond, de hollandsche en brabandsche steden door zware beden uit te S utten, ja, hetgeen nog erger was, den koophanel aldaar, door schadelijke belastingen te strem-men. Men leest met verontwaardiging dat de Staten, om dat juk eenigzins verligt te zien, tot zijne ambtenaars, door vleijerijen en geschenken, hunne toevlugt moesten nemen. Hadde hij nog, toen hem de wisselvalligheid van het oorlogslot begon te vervelen, zich kunnen vergnoegen met beget gefallen van zijne eigendoramen; hade hij inoeds genoeg gehad, om zijn verkregen geluk te genieten, zijne natuurlijke bezadigheid. onderzählen Untrücken, achtbarheid Sinnen, iBert^rung, onder- schragen unterjüden, bestnur SKegierung, landaard 8anb, Self, niettegenstand ung^eac^tet, bede Sluflage, stremmen fttmmen, juk 3och, vleijerij ©c^meit^elet, wisselralligheid SBe^felfaH. 119 zijne wijsheid, zijn gedlepen oordeel, zouden hem te Stade gekoiuen zijn, om zich bij de late na> komelingschsp, zoo wel onder de beete vorsten als onder de roemruchtigste overwinnaars, den eersten rang waardig te raaken. De vrijheid lievende Nederlanders, hem boven anderen aan> genaam, zouden hem overtuigd hebben, dat de belangen van zulk eenen vorst, als hij wenschte te zijn, nooit kunnen onderscheiden zijn van de belangen des volks, dewijl zij van beide zijden op de algemeene welvaart uitloopen. le het niet een verbazend voorbeeld van de nietigheid der menschelijke bedrijven, dat wii de- zen keizer, zoodra het did wordt, om zich daar- toe te verledigen, eenskl le het niet een verbazend van de nietigheid der menschelijke bedrijven, dat wii de- zen keizer, zoodra het did wordt, om zich daar- toe te verledigen, eenskl le het niet een verbazend van de nietigheid der menschelijke bedrijven, dat wii de- zen keizer, zoodra het did wordt, om zich daar- toe te verledigen, eenskl le het niet een verbazend van de nietigheid der menschelijke bedrijven, dat wii de- zen keizer, zoodra het did wordt, om zich daar- toe te verledigen, eenskl le het niet een verb Aps in de duisternis van een klooster zien verdwijnen; dat hij, na ontel- bare belegeringen, veldelagen, en triomfen, den luister van zijnen troon niet meer kunnende ver- dragen, in zulk een zwaarmoedig verblijl liever langzaam wenecbt te sterven, dan ten nutte van het menschelijk geschlacht een nieuw en gelukkig leven aan te vangen? Het is de zwakheid der groste zielen, dat hunne onbepaalde begeerten beter kunnen uitgebluscht dan gematigd worden, en dat de goederen, welke zij net vurigst nage- jaa^d hebben, door het eerste genot zoo verachtelijk worden, als zij te voren bekoorlijk schenen. Hoe het zij, keizer Karel raoest niet alleen als vorst, maar ook als vader zijne zorgvuldigheid belang 3ntere{fe, verbaaend uberraf^enb, ^aunener^ regenb, voorbeeld ®en>ei8, bedrijf Unterne^mung, zich verledigen fic^ au8[i^lie^liib brfdbaftigen, nac^^angen, eenaklapa auf einmal, onbepaald unbrgrdnjt, nitblusschen au belang 3ntere{fe, 8(5fdien. 120 verder uitgestrekt hebben. Viel bet bestuur van zoo vele rijken en staten hem lastig, het ware vooreerst genoeg geweest, het keizerrijk aan zijnen breeder Ferdinand af te staan; dan kon hij Spanje met de Nederlanden voor zich*^ behouden hebben, om zijnen zoon door dage- lijksche voorbeelden van billijkheid en deugd tot derzelver regering bekwaam te maken. Hij was dezen zoon, dien hij beter moest gekend hebben, zulke staatslessen verschuldigd, eer hij het wagde, hem tot dat gevaarlijk toppunt van opperheerschappij te verheffen, hetwelk nu, de- wijl het ontijdig geschied is, zoo wel voor Filips als voor zijne onderdanen, eene reeks van pla- gen na zich heeft gesleept. Stijl. 5. POifipp Bmcitc. Filips de Ilde ^as de spaansche Tiberius, Uit alle zijne handelingen zoumen geoordeeld hebben, dat zij geen ander einde bedoelden, dan te be- proeven, wat er noodig ware om een allerzacht-^ moedigst volk tot ongeduld en wanhoop te tergen. Maar hij, in de verwachting der magtigste monar- chij, bij trotsche Spanjaarden opgeTOed, laatdun- kende en arglistig van aard, verblind door het zwaarmoedigste bijgeloof, en uit alle deze oorza- ken tot de uiterste wreedheden bekwaam , had niets, dat op de nederlandsche rondheid pastte. bekwaam gefe^teft, geeignet, toppunt Oipfel, reeks 9iei^e. — bedoelen/ erjtelen, bejmeden, zachtmoedig gutmiU^tg, wanhoop ffierjmeiflung, tergen reijen, verwachting ^martung, $offnimg,t oproeden erjiehen, laatdunkend ^oc^mu^ig, zwaar- moedig bfifter, bijgeloof aberglauben, wreedheid ©raufamfeit, rondheid Offen^eit, geaardheid S^aiafter. Digitized by C « igl Hij was volstrekt onkundig van de geaardheid der Nederlanderen, en noch door de natuur, noch door de oproeding gevormd, om er zich ooit een denkbeld van te maken. Dus verbeeldde hij zich ook die kennis als geheel on> noodig, zonder te overwegen, wat zijn vader, hierdoor alleen, had uitgewerkt. Deze had het onmogelijk geordeeld de nederlandsche pro- vinzien, door de natuur zelve zoo verdeeld, door het verschil van taal, van wetten en ze- den, zelfs van maten en gewigten, zoo zeer onderscheiden, tot de gelijkvornugheid van een vorstendom te brengen. De zoon, op verre na zoo magtig niet, beelde zich in, dat men tot dit groote oogmerk slechts alle wetten, keuren, handvesten, en instellingen den bodem hadde in te slaan, en dat alles gemakkelijk moest volgen indien men geene dwangmiddelen spaar- de, hetgeen bij hem lafhartigheid zou geweest zijn. Het scheen onbegrijpelijk, dat eenige han- deldrijvende gewesten een juk zouden afschud- den, hetke aan N Digitized by C « igl Hij was volstrekt onkundig van de geaardheid der Nederlanderen, en noch door de natuur, noch door de oproeding gevormd, om er zich ooit een denkbeld van te maken. Dus verbeeldde hij zich ook die kennis als geheel on> noodig, zonder te overwegen, wat zijn vader, hierdoor alleen, had uitgewerkt. Deze had het onmogelijk geordeeld de nederlandsche pro- vinzien, door de natuur zelve zoo verdeeld, door het verschil van taal, van wetten en ze- den, zelfs van maten en gewigten, zoo zeer onderscheiden Apels, Milan en Aragon zonnder moeite was opgelegd. Hij was inderdaad een großmagtig koning, en had de bestgeoelenden in dienst, die men toenmaals in Europa kende; maar behalve dat hij te veel op deze voordeelen steunde, was let ook door zijne eigenen schuld, dat zij hem bij vele gelegenheiden zeer kwalijk dienden. Aan schranderheid tot ingewik- denkbeld SBotflellung, SBegriff, verschil iBerfd^ieben^eit, op verre na bet toeitem, oogmerk?C6fic^t, kenr ©totut, Serorbnung, handvest IBorre^t, instelling @inii(^hmg, lafhar- tigheid geig^erjtgfett, gewest @egenb, juk ^ocb, steunen {lu^en, vet^nen, kwalijk f(^tec^t, schranderheid Alug^eit, (Srfinbunge^ geift, ingewikkeld Houden, en zelfs tegen hunne deu, den op zijn, was hij Tiberius gelijk; maar alle de kunstenarijen, waarin hij zich dagelijks af-sloofde, schooten te kort, om aan zijn oordeel die juistheid bij te zetten, zonder welke de verborgene kracht van zoo yeele te zamengesteldc werktuigen nimmer tot een gelukkig einde te besturen is. Onze schrijvers oder ein, dat Filips, indien hätte der krijgsmagt van Alva zelfinden, wer gekommen, zieht zu uitgewerkt heben, om de beroerden te stillen; en dat aan den anderen kant zijne gedurige alwezigheid de onnoeme-lijke schatten, welke hij tot den nederlandschen oorlog vervolgens besteedde, nutteloos heeft gemacht. Een enkel voorbeeld zij op deze plaats genoeg, om dit laatste te bevestigen. Reijd verhaft dat deit tijde van Parma, van tien dukaten welke de koning uit Spanje overmaakte, gemeinen zijn under de handen van zijn dienars versmolten, en omtrent drie tot betaling van het krijgsvolk kwamen, terwijl ondertusschen, wegens de slappe monstering welke men gewoon was te houden, voorjen man, die de wapenen droeg, voorjen man, die de wapenen droeg, voorjen man, die de wapenen droeg, voorjen man, geben. Ruk Filips de II., met al zijn spitsvindig vernuft, van zijn verstanden. Mogelijk zou men hem ten aanzien van zijn verstanden, zoo hij geen koning geweest ware, voor een groot man gehouden hebben. Stul. Zich gedacht maken ffttc^ten moc^en, beroerte JBetoegung, Sufruf, kant ©(ite, ooriog Jfritg, voorbeeld SSetjlpirl, bevesti-gen Bfjlotigen, bema^r^eiten, slap lau, monstering. Stürung, leger vermogcn ®mn6gfn, Rroft. 124 6. Die Dugenb. Weet, o mijne jonge vrienden, dat uw leeftijd in mijn oog eene onvergelijkelijke schoonheid eu onberekenbare waarde neeft. Ik beachouw uals den bloeeem der menschheid. Hoe bekörlijk verschijnt gij, met den frisschen dauw dergezond- heid op uw gelaat! Hoe onbewolkt schittert de lust in bet leven u uit de oogeni Wat men- schelijk oog en hart zoudt gij niet bekoren, met uwe fierheid, vlugheid en kracht! In uwe bloem zie ik reeds de vaster, de gezette vrucht ten voor- schijn komen, die zich dra tot voile rijpheid en grootte ontwikkelen zal. Maar welk eene teerheid bij dien moed en die krachteni Ach, hoe ligt, hoe ras kan uw schoon bezoedeld,. ja uwe vrucht zelve, in haar eerst ontkiemen, door een’ giftigen worm doorboord en vernield worden! Jongelingen! gij zijt de hoop uwer ouderen en anverwanten, het voorwerp der bekommerendste wenschen en pogingen van hen, aan wie gij uw leven en eerste opvoeding verschuldigd zijt; of, hadt gij reeds het on geluk, van uwe ouderen te verliezen, van zorgdragende voogden, die u om uwer ouderen will beminnen, en hen in u zien herleven. Wij, ouderen van jaren, zijn den leef-waarde SBert, bloesem bekörper, anjie^enb, i^elaat 9lnt(tg, schitteren leut^ten, glanjen, bekörper, anjie^enb, einne^men, fierheid 3^ro^, 0totj, vaster ton vast, dra balb, teerheid ras ontkiemen enb telmen, vernielen jerflorm, terni^ten, voorwerp ©egenjlanb, bekomroerend befummtrt, poging 2:ra^ten, 0e^nen, opvo^ing (Srjie^ung, voogd ®orntfmber. 125 tijd, waarin men luchtkasteelen vor zich zelven pleegt te bouwen, reeds te boven : al onze wen-schen, uitzigten, en plannen voor bet tegenwoor-dige leven bedoelen net welzijn en geluk van een nageslacht, van kinderen, die wie als ons ziehen herleven, in welke wij gevoelen, dat onze betrekking tot de wereld, onze naam en ons bestaan Zelf als voortdureu. Voor hen zijn onze zorgen en arbeid; voor hen, om hunnen will dolen onze gedachten nu en dan nog in de onzekere, maar door de hoop in rozengewaad gekleede toekomst: de vorming van hun karakter, de vestiging van hunnen stand en hun welzijn, is het eenige, dat ons van aardsch geluk no(^ overschilt. Messchaert. 7. 2)er mcnfc^ficOc Korper. Waar is eenkunstuk hetmenschelijkligchaam evenarend? Daar staat hij, eener op"eri"te zuil gelijk, het hoofd pralende met waard^eid en be-valligheid, terwiji het viervoetig gedierde, als eene onafewerkte kolom, nog rust op den toestel, het kapiteel los daamevens hangend. Zijn beweginen zijn gemakkelijk, vatbaar voor de zachtste ronding, op duizenderlei wijze te vermenigvuldigen. ^erlei standen, allerlei overgangen, allerlei uitdrukkingen zijn daarvan het gevolg; eene even duidelijke als bevallige taal sprekende voor bedoelea be^ttiecfen, betrekking 93e}ic^ung, iBer^dlt ni^, dolen ^(feujarmen, ^ctuinitrcn. kunststok juntjänner, evenaren gleic fommen, prälen prangen, bevalligheid 9lnmut, onafewerkt unnoIUnbet, kolom 0aule, toestel 3utfi{hmg, ^piteel (Sapit&l, ratbaar Digitized by Coogle 126 het oog. Aanschouw den lichtigen dans! Zie den worstelaarl Veetig uwe oogen op de vlugge nimf en den God, die haar vervolgt! Zie de rust van Hercules, nadat er geene monsters meer te bestrijden, geenerlei gevaren meer te vreezen zijn! Sla bet oog op den olympischen Jupiter, wiens majesteit de aarde zwijgen, wiens hoofscbuddinghaar beven en daveren doet! Altijd nieuw, altijd fraai en onnavolgbaar voor anderen is de men-scbelijke gestalte. De natuur beeft baar met eene buigzaamheid uitgerust, met eene kunst zamgesteld, waarvan naauwelijks een denkbeld is te vormen. Terwijl zij op eenen onnoemelijk klei-nen grondslag rust, waarop zij door de volmaak-ete evenredi^eid wordt staande gebouden; terwijl zij dezen natuurlijken stand Elk oogenblik verlaat, en steeds zondermöte een nieuw even wittig wittig vindt; terwijl ze zich als in allerlei bogten wringt, tot allerlei inspanningen laat brengen, om erlei werkzaamheden te verrigten, blijft de wonderbs- re ^edaante, bij vereiscbt bestuur, altijd fraai, altijd belangwekkend. ledere bonding is slechts eene andere scboonheid, een ander beld, gelijk bet de bloeijendste menscbelijke verbeelding, tot louter vermaak of aanduiding van eenige eigen- Bcbap, niet bad kunnen scbeppen. Swabt. 8.!Der Jluck^ug oon JTIoskau. God! welk een terugtogt! het krachtigste pensseel, de stoutste dichtgeest, is niet in staat, meer wontlaar Stinger, Sätteljäfer, hoofschndding  en de rivieren rood geverwd waren. Daar hebben steden, dor- pen, nutten zelfs, kortom, alle sporen van mcn- echelijke bevolking, op^ehouden te bestaan. Daar giert thans de noordewind als een huilend spook- sel henen over een levenlooze wildernis, over een onmetelijk, met bekkeneelen en riffen over- dekt kerkhof. Daar ligt de roem en trots van den geweldenaar, de glorie zijner veldheeren, de bloem van Frankrijks, Duitschlands, Italie’s, Hollands en Polens jongelingschap, en al deze heer- lijklmid van legers, twintig jaren lang gewoon te zlgepralen, verachtelijk begraven 1 Al wat de gescnicdenis vermeldt van Farao’s en San- heribs en Xerxes ncderlagen staat bij dit tafe- reel in de echaduw geplaatst; en het ellendig floauw trek gelikteekend Benarbt, worstelstrijd Stampf, geraamte (9c&etne, sneuTelcn umfommen, bedolven eon bedelven begrabren, eeigtaben, steek plengen ecrgte|en. gieren fauftn, bekkeneelen en riffen unb @eb(in(, tafereel ®tmd(be. I Oversechot van een heermagt, waarvoor de we- reld even te voren geknield en gesidderd had, kwam terug als eene bende naakte, uitgemeldergelde landloopers, de spot en verguizing van het laagste gemeen. Ockerse. 9. Gottfrieb oon 35oui(Ton, obcr bic OJcfagcruiig oon 3?icttrt. Intusschen heeft zich eene groote inagt bij die van Godfried gevoegd; het Christenleger trekt naar Nicea, en slaat het bele^ om die door na- tuur en kunst versterkte vesting. Didr daagt Sultan Kilidy Arslan, met een talrijk leger op, tot ontzet van zijne hoofstad. Nooit vertoonden de vruchtbare velden van Bethynie een groot- scher en verschrikkelijker gezigt. Beide fegers staan tegen elkander over, gelijk twee digte wouden, Europa tegen over Azie, om de groote vraag te beslissen wie de overhand zal hebben, of Christus of Mahomed? Hacf ik thans het penseel van den onsterfelijken Tasso, hoe leven- dig zoude ik dit tafereel malen! Wie toch schilderde zoo als hij? Na Auwelijks opellt de dageraad aan de zon de port, of het trompetgeschal brengt al' banieren worden ontrold, en daartusschen prijkt die van het zegevierende Kruis. De pluimen wap- vergoizing SBelc^im^fioig. het beleg slaan 6e(agm, opdagen auf&reihcn, ontzet (Sntfag, woud SBalb, dageraad Moigeniot^e, prijken piangen, zegerierend ftegteid^, wapperen flofiem. naar de wapenen, peren op de helmen derhelden; kleederen, pan- sieren, echilden, zwaarden, lansen, alles schittert. Godfried, op eenen vluggen klepper gezeten, vliegt, met bliksemende oogen, al de rijen door, dezen roem, geenen buit, anderen de kroon der inartelaren bovende. Het vuur dat hem bezielt, bezielt ook zijne benden; de moedige ros- sen trappelen van ongeduld den grond; van alle kanten noort men de kreten: God will het! Met ^^n valt de vijand aan; hij wordt afgesla- gen, maar hervat den aanval, en dra is de strijd algem44n. Duizende pijien gonzen daar henen en vallen gelijk een hagelbui nedA*. Schild tegen schild, zwaard tegen zwaard, ontmoeten de strijders elkander. De lucht wefirgalmt van hun geschreeuw, van het gekerm der gekwetsten, van het gekränk der paarden, van het ge- knars der lansen, en het geklikkak der zwaar- den en helmen. De ^ond is bedekt met stuk- ken van wapenen, schilden, pansieren, verminkte leden en Hjken. Ziet gij Godfried, hoe hij, met lossen teugel, rent te midden der vijandelijke drommen? Men vindt hem steeds daar, waar het g. Euen der meest drei drei drei, overal dood en schrik verspreidende. Den eenen doorboort hin met de Ians, den anderen werpt hin van het j)aard; tervvijl hij zijne strijdmakkers aanmeidigt pansier i^anjer, klepper Stener, bliksemende Sli|enb, kreet Suf, hervatten tticbcrt)olen, dra balb, gonzen fliegcn, bui ^egen, SBetter, gekwrtst btrtminbet, gekwertst btrtminbet, gekwertst, gekwertst, gekwertst, verminkt berfHimtndt, teagel ^ftgel, drom ^aufen. Lot het dooden en vervolgen van den vijand. Deze, gelieel geslagen, zoekt in de vlugt zijn behoud. J. M. Schrant. 10. 2)ic ®agc8jcitcn. Wij beginnen met de algemeene beschouwing van het merkväardige in een etmaal, den tijd welken wij verdeeld vinden in vier en twintig iiren. Binnen dit bestek zien wij onze.schaduwen omloopen, en bevinden ons, op dezelfde plaats, eenmal in den staat der grootste verlichting en der grootste verlichting en der grootste verlichting, volgende elkanderen langzaam, door gepaste tusschenstanden. Dit wordt overal te w'eeg gebragt door raiddel van dezelfde zon, beschijnende altoos den halven aard-bodem, terwijl de andere helft in de schaduwe is bedolven, en dus onvermoeid rondloopende, zonnder ooit hare stralen in te houden. Want, terwijl de zon voor ons opgaat, zien anderen haar wegzinken, en als wij haar verliezen, wordt haar opgang aanschou wd van de bewoners in het westen, zoodat de bron des lichts altijd ergens gezien wordt op het aardrijk, in allerlei stand. Altoos is het ergens tijd van opstaan, altoos is het ergens tijd van middagmaal houden, en van nederleggen, zoo onophoud Ehjek als het geboren worden en sterven. Moat deze bekende zaak ons niet merkwaardig voorkomen, als wie eens nadenken, hoe het toch wezen zou, indien het den schepper behaagd had, de geheele aarde overal bestendig te verlichten. etmnal Xog, SageSjeit, bestek staat clkander einanber, gepast fliigcmeffen, altoos für altijd; bedol- ven bcgraben, oeifunten. door verscheidene stilstaande zonnen! Wij verblijden ons in de dagelijke verkling des Almag tigen; die het licht door de duisternie aldue laat vervangen; wij verblijden on te meer, dewijl dit niet zoo haastig geechiedt, dat onze bezigheden 'ongevallig wordenafgebroken, maar in een bestek van tijd, bijzondur gepaet en afgemeten naar de gesteldheid en krachten van levende en groeijende schepselen, om arbeid en ruste gevoegelijk te verpoozen. De onderscheidene aideelingen van dit tijdvak of etmaal verdienen een naauwkeuriger over- zigt. Met het naderen der zonne tot de prachtige oosterkim wijkt allengskens de duisternis, en het zienlijke wordt herschapen. De nuchtere dageraad wordt reeds begroet door ’t verheugde pluimgeldierte, terwijl de dauw het land naar eene zee doet gelijken. Met het oprijzen van het levenwekend licht, wordt de dag herboren, het gelajt des aardrijks vernieuwd, en duizend schitterende von den verständigen verständigen verständigen verständigen. Bij het opkomen der zonne verschuilen zich de Avilde dieren, en bij de bntwakende schepselen herstellt zich nu de bewussten van hunnen wezenlijken toestand. De landbewoners zijn reeds werkzaam; rook steigt uit hunne daken, en de zich verblijden jte^ fteuen, verklingst, verklingst, verklingst, verpoozen poufen, abhijen, nach, kim ^otijont, nachter jung, dageraad Skorgenrdtbe, verheugd fro, pluimgedierde @c= flugel, schitteren fcbiimncrn, verschuilen herstellen U'teber einficUen. ruime staldeuren worden ontsloten, terwijl de stedelii^en nog rusten in de armen van den slaap. Doch eerlang begint het gewemel banner bezigheden, benevens bet gedruisch der stemmen en werktuigen. De zon naar bet zuiden opklimmende, ver- meerdert de warmte opklimmende, vermeerdert de warmte opklimmende van den dag. Haar scbijnael komt tusschen de woningen, de scbaduwen krimpen in, en alomme verspreidt zicb een beldertindelend licbt, wan- neer bet niet onderscbept wordt door beneve- lingen. Doch dikwijls wordt de glans gematigd door pracbtige w'olkgevaarten, opgebangen boven onze boofden. Ontelbaar zijn de gedaanten in de wolken des Heeren, gedaanten als van breede vacbten, van lange streepen of banken, van bergen en afgebrokene klippen, die gedurig ongemerkt verBcbieten en verdwijnen. Nu is er eene ee Upper grauwbeid uitgespreid, dan weder ziet men bier en daar blaauvve bovenlucbt. Eenige wolken zijn gezoomd met vuur; in andere is eene zacbte mengeling van licbt en bruin. Sommtijds ziet men lagen van dezelve boven elkanderen, in versobillende newegingen, die bet weder voor-spellen. Op andere tijden scbijnen ze vastgebecbt an bet zwerk of ook wel zoo snellijk voortge-dreven dat ze breede scbaduwen, nagejaagd van den zonnescbein, als vlugtige kleeden voortlepen dear £^ure, eerlang balb, gedruiech @erduf, zich inkrempen fidc)ei wexben, lintdea funfetn, onderscheppen auffangen, gevaarte bej. jebee SMng von uuse^cuter (^ro|e, gedaante Oleftalt, ®e6ilbc, vacbt itreep 0treifen, vorschieten bie $atbe oberbie ©teDe onbern, weder SEBetter, voorspcllen vorbebeuten, gehecht ge^cftet, zwerk SBolfcntrift. Over heuvelen en velden. Dan hangen dikwijle de verslapte boombladeren; dan zijn de verzählen dieren naar de koelheid van den liefelijken lommer, dan zijn de kinderen der menschen in de drukten Der verstroking, door veelerlei in-spanningen van geest of ligchaam, welke hen noodigen, ora het gewoel at te broken door het nut-tigen van voedsel. Deze helderheid neemt af tegen den avond, dewijl de zon naar ’t westen afdaalt, om het zicht- baar gedeelte van haren loop te voltrekken. Zij schiet allengskens achter eene bank, en omboordt de kleine wolken met een bevallig rood; of de groote zonneschijf raakt aan de kimmen, en ver- liest zich bij gedeelten, tindelende nog op den vloed, doende de westelijke zijde der gebouwen glinsteren, en lange guldens stralen vliegen in ’t vermoeide oog des verrukten aanschouwcrs, het- welk de verdonkerde afbeeldzels der zonne ach- terna pleegt te herhalen. Daarop worden de kleuren allezins onzeker, en gemengd tot een graauwend kruin; de voorwerpen verwarren zich; de gedaanten vloeijen zaraen, zoo dat men lucht, aarde en water in ’'t verscbiet naauwelijks kan onderkennen. Langzaam worden de starren zigt- baar, de bladeren zijn ingetrokken, om de teede- re bloemen te besluiten; het tamme vee begeeft zich tof de rust en de wilde roofdieren treden vcrsaad gefdttigt, lommer £d)atten, verati-oijing 3trjticuung, iotpanning Sln^engung, ligchaam ftorpn^ nottigen eimte^men, geniefen, voedsel ®petfe, 9!a(>iung, afdalen nieberllnfen, omboorden umranben, faumen, raken rcic^en, berfi^ren, glinste- ren gldnjen, verrnkt afbeeldzel iBilb, herhalen witber: |olen, emeuem, allezins aderfeitd, voonverp @fgen|lanb, verscbiet getne, feme SJuSfic^t, tarn Digitized by Cooglc 134 beschroomd uit de wouden. Gedurende deze ston- den gevoelen de aandachtigen, in de eenzaamheid, eene verteederende zwaarmoedigheid; daar komt iets verhevens in hun bewogen hart ; de avond- schemering, na eenen welbeeteedden dag, wekt g odsdienstige aandoeningen , zoodat zij reeds idden, voor dat zij het oesluit namen, om zich tot den gebede te begeven. Ook verneemt men dan duidelijk dat de voorledene onlusten ons niet onverschillig maken omtrent het bijzijn onzer me- demenschen; hetzelve blijfl aantrekkelijk. Door kunst verlengt men den dag in zijne woningen, alwaar de vlugtige schimmen op de wanden zwe- ven over ’t bewogen licht der kaarsen, en wij gelegenheid vinden, om onze afgebrokene bezig- heden ten einde te brengen. Oe heerschappij van den nacht doet al het zigt-bare verdwijnen, zoo dat het denkbeld van dood en vernietig ons bekrupt, wanneer wij onze oogen wenden naar de dikke duisternis, en geen geluid vernemen. Het minste gerucht klinkt alom door de zwijgende velden, zelfs het ruischen van 't geboomte. In de woelige stad komt eenigestilte. Men hoort er slechts het gelud van de klokken der kerktorens, het geroep der wachters, of de stime der dronkenschap op de straten. De beschroomd furd^tiam, woud SBotb, verteederend fanft, ei- wci^cnb, verheven et^aben, bewogen bewegt, geru^tt, avond- schmering 9(6enbbammcrung, godsdienstig fromm, religion, aandoening Sinbiud, Sm^finbung, bidden beten, voor dat Se- sor, het besluit nemen fic^ entfd^lie^en, bte 5l6ftc^t ^oBen, voor- leden bergangen, onlnst iSerbru^, Seib, aantrekkelijk anjtebenb, angene^m, schim ©(fatten, heerschappij bekmipen Befehlende, gelündet Sout, gelündet, gerucht Sout, gelündet, gerucht Sout, gelündet, gerucht Sout, gelündet, unruhig. Woners zijn ougesloten in hunne huizen, zij zit-ten vadzig neuer, hun geest is uitgeput, de leden zijn afgeförd, de aandaeht is geweken, en de denkbelden worden verzwärt, door de aanvalleu der elaperigheid, welke hen noopt tot nederliggen om te vernachten in de schaduwe des Almagtigen. Ondertusschen prijkt het wijd verwulf des heiuels met tielende stairen, of het uspansel wordt verlicht door gestreepte vlammen, opschietende uit het nooroen. Hoe luisterrijk is het verschijnsel der blinkenden mane! Haar bleek en koud licht verbreidt over alles een parige grijsheid, welke de onderscheidend der dingen onzeker maakt, ons doet twijfien, wat wij zien bewegen, en den eenzamen wandelaar schichtig doet voorttreden. De deugdleiwe opmerker ziet uit over de ruimte, en gevoelt zich zelven omringd door de godheid. Deze vertooning heeft iets eigens, iets bijzon-ders en plegtigs, het bewelk geenszins bemindt wordt door hen, die ongaarne denken aan sterven, aan rekenschap geven en de eeuwigheid, want het blaast hun vreemde gedachten in, en roert hen, door ongewoone gevoelens, zoo dat eene heime-lijke benaauwdheid hen doet haasten naar licht, gerucht en tafel, of ora zich te verschuilen onder de bedekking van den slaap. Hulshoff. vadzig trdge, uitputten eift^opfen, lid ®Ueb, aandaeht Sufs merffomfeit, Gmfigfcit, nopen treifien, oufmuntetn, rerwulf @ett.'6l6e uitspansel girmoment, luisterijk glanjteid^, mane fSt maan SKonb, eenparig gleic^md^tg, schichtig f(^tu, dngfUl^, opmerker S3eobac^ter, nitzien ^inauSfel^en, ruimte 9taum, ver- tooning (Stfebetnung, iSotflcQung, plegtig feieilic^, henaanwd- beid IBedngfiigung, haasten eilcn. 136 10. Ber ficnbc Socr^aaor an fetnc 10. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 10. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 10. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 11. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 12. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 13. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 14. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 15. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 16. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 17. Bcr flcrficnbc Socr^aaor an fetnc 18. Bcr flcrfic Eindlichkeit nader de het uur der entbindung van Boerhaave. Leyden, welks inwoner, seinige jären te voren, de herstellende van ’s mans gezond-heid met algemeene vreugdeteekenen gevierd hätten, Leyden stond nun in rouwe gedoinpeld te worden. De bösen van Swieten, dien hij gegen tot zijn’ opvolger gewählt ha, Gaubius, de Garter, de Haen, de getrouwste zijner leerlingen, omringen zijne legerstede; verslagenheid en weedom vervullen hunne harten. Boerhaave behoudt de kaimte, welke zijne deugd hem inboezemt: „Ik gevoei het, zegt hij, mijne waarden! ik heb aan mijne bestemming op aarde voldaan. Wat ik tot welzijn mijner medemenschen heb kunnen doen, dat aUes stelt zich thans levendig voor mijnen geest. Mijn hart doet mij geene verwijten; hoe zot is mijdele overduig, hoe ver verheven boven de ijdele goedkeuring der menschen! Gij mijne leerlingen maakt u zelven de achting en den dank van uwe naturg enoten waardig; door ze u waardig te maken, zult gij ze best ontberen kunnen, wanner gij die niet vindt waar gij ze verwacht had. Gewent u zelven, u boven den dank der wereld te verheffen, want pligt zal dikwijls van u vorderen dat gij u niet stoort aan het givo elen der menigte, volgens hetwelk echter de gunsten worden uitgedeld; leert due u zelven al- tijd streng te beoor^elen; en dat tot dit einde uw ontbinding Sufiofung, rouwe SErauer, gedompeld tterfegt, ver- skgenheid 92i(b«geic^lag(n^eit, weedom @(^m<X 3, Straurigfeit, kaimte 9tu^e, roldaan erfuUt, welzijn goedring SBcifaQ, verwachten erworten, ^offen, gevoelen aXetnung, menigte 33!engf. geweten steeds over u de wacht houde; schept u een inwendig bestan, onafhankelijk van toejuich- ingen eii berispingen der menschlievenden. Trekt u de ondankbaarheid niet te sterk aan : ook zij hee4| een onbekend zoet ; want bet diepe gevoel, dat geen ondank in staat is om de zachte aandoenin- gen der menschlievendheid in ons hart te verdel- gen, is buiten bedenking hooger genoegen dan de ondervinding der erkentelijkheid. — Dat bet leven van den rijken en magtigen in uwe oogen nooit nicer w'aarde hebbe dan dat van den armen en geringen, — Zijt niet tevreden met zelve bet goe- de te toen, maar gebruikt ook al den invloed van uw bero ep, om anderen bet goede te doen be- rainnen. Wanneer pligt roept, dan weet een braaf geneesheer, den haat, bet gevaar, de besmetting, ja zelfs den dood te tarten. Men beklagt hem mogelijk? dan, als een edelmoedig man vindt hij in de vervulling zijner pligten, en de opofFeria- gen er aan verknocht, zijn grootste en eenigste genoegen. De ongevoelige verd In mede-fijden; de ware arts is er ver boven verheven; kortom, leeft zoo, dat, wanneer voor u de tijd komt om den tol aan de natuur te betalen, len gij erug ziet op de afgelegde loopbaan, gij dan ner-gens lets ontmoet netweik uwe rust stoort; uwe laatste woorden zullen dan dankzeggingen zijn kunnen aan den opperheer van leven en dood, en treffende uitdrukkingen eener deugdzame grustheid van gemoed. II. Dec jc^igc unb frische Buflanb ^oITttnbs. ’) Heerlijk uitgerust, en met geerbiedigden wim-pei, gleed onze staatshulk, sedert eeuwcn lang, over de, nu eens kalme, dan we6r onstuimige zei-len, met eenwenden en digte blanke zei-len, stevende zij, als een pronkstuk der volken, regt door zee, naar de reine kaap. Volk en stuur-lieden waren vrolijk en wederkeenge tevredenheid maakten de reis des levens tot eene spelevaart. Alle vlaggen groetten onze Eendragt, en bewonderden onze welvaart en onze fierneid. Eens echter, in eenen stikdonkeren nacht, naenen al te gunstigen wind en eenen al te gladde zee, toen volk en stuurlieden half in slaap waren geschommeld, praaiden wij een vaartuig,netwelk,ongezien, met opgetogen zeilen en met helsche wimpels prijkte. Het was de nijd, de verpester van de zee des levens. Met voile handen werd Ein zu der tweedragt op het verdek onzer Een- dragt geworpen, en met eene boosardige vreug- 93iu(^fHi({ einei Stebe over den invioed der Zeevaart op de nederlandsche taal 6e)vei[et, ivie rei^ baS ^oQanbifc&e an StuSbrlicfen ber ift. Gleed bon glijden gleiten, hulk ^latteS ^a^rjeug, huid Si^iffSbauc^, Btevig fefl, flarf, stevenen {leuem, naar de reine kaap auf gnec^te 93eute, schommelen f^auteln, ibiegen, praaijen ein anrufen, helsch prijken ptunfen. 139 de vervolgde hij nu zijne verderfelijkevaart. Waar schiet dit zaad geene wortels? Het kiemde en groeide dus ook in onze staatshulk. 