Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
 hangen.. Die vervolgingen heben inderdaad plaats gehad. Geheele ~ - gemeenten, hare leeraars aan het hoofd hebbende zijn door ons land (Engeland) naar Amerika of Australié vertrokken. Als de mededingers van Prwissen het voordeel hadden begrepen, dat zij op hetzelve hadden, hadden zij deszelfs ondergang kunnen bewerken; maar zij heben die gelegen heid laten ontsnappen, en het heeft zijn doel bereikt. Hoeda- nig ook de achting was, die het verloren heeft, heeft zulks enkel gestrekt, om. hetzelve nog afhankelijker van Rusland te maken. Als cen land, dat bijna uitsluitend door eene Catholijke bevoiking wordt bewoend, bestemd is, om door eene protestanten mogendheid te worden bestürnd, is het natürlich, dat de staten, welke belang hebben bij het Catholicismus, hunne pogingen aanwenden, om dat land, de vrijheid en de onafhankelijkheid van deszelfs gelöt te doen behouden. Het openbaar en volken regt, berust te dien opzigte op eene onafgebrokene reeks van traktaten, die op klimt tot!648 en eindigt met 1821. Het traktaat van WVestphalen waarborgde gelijkelijk aan de Catholijken en aan de protestanten de conscientie-vrijheid en den eigendom der kerken en scholen, die hen uitsluitend toebehoorden. Het traktaat van Bres/az (1740) krachtens: ‘t welk Freperik de Groote souverein van S/esie werd, verzekerde den Catholijken de handhavnig van het statis quo yan hunne religie; het traktaat van WVeenen heeft eene gelijkheid van reeten voor Catholijken en protestanten gestipuleerd. Het bepaalt, dat de Catholijke Kerk Most worden erkend, en dat hare onafhankelijkheid, gelijk ook hare eigendommen, moeten worden gecerbied, De akte der confederatie waar-borgde insgelijks de regten der onderscheidene kerken der confederatie. En bepaaldelijk die der Catholijken en der protestanten. Het concordaat in 1821 gesloten, regelde de betrekkingen der vier diocesen in de RAijn-provincien. Wij behouden ons overigens voor, om later eenige aanmerkingen te maken aangaande die twee lJaatste overreenkomsten. Nu, al die traktaten zijn schicr in alle punten geschon-den geworden. Men heeft de Catholijken van hunne kerken en van hunne scholen beroofd 5 het jus patronatus des gouvernements is, ten hunnen opzigte niet op eene billijke i: bP UGtO » tee ft o wegediel. was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was was d, om voor alle vacante plaatsen in de kapittels benoemingen te doen; om krachtdadig en op allerlei wijze zich in de benoeming der Bisschoppen te mengen; het heeft de Bisschoppen afhankelijk gemaakt van de presidenten der provincien; het heeft zich zelfs met alle bijzonderheden der Catholijke Godsyereering ingelaten. Strijdig met de bepalingen des tractat van Bresau, heeft het op zich genomen, om het getal en den invioled der Catholijken in de provincie zelve, die het bij dat tractat bekommen had, te verminderen. Het heeft regtstreeksche aanvailen tegen het Catholicismus gedaan, door het aan- nemen van een systeem van protestantsch proselytismus en het heeft getracht hetzelve te ondermijnen door vijandelijke reglementen, En dat proselytismus is wel het feit des gouvernements, want het is niet onder de hand en door vereem- delingen, uitgeoefend, maar door hooge ambtenaren der administratie. Om hun doe] te bereiken is er geene soort van verleiding, welke de koninklijke agenten niet bezig- den; de meest gewone was die van beloften, aan den cenen kant, van gunsten des gouvernements en cene onfeilbare verbetering van toestand, ~— ae Om den geest van de reglementen, waarvan het : zake is, aan te toonen, zullen wij dat, betrekkelijk de gemengde huwelijken, analyseeren. Het oude Prussische we had tot principe gesteld, dat, ingeval van dus welijk, de zoons den godsdienst van hunnen vy; dochters die harer moeder zouden volgen. In 1803 eene verandering ondergaan, toen enderscheidene provincien is vergroot gevolg van die gemengde huwelijken en van dat ijverige proselytismus. Ik ben voornens, om eerlang in de bijzonderheden te treden der godsdienstvervolvingen, die in Prwissen heben plaats gehad. Ziedaar hoedanig de gedragslijn van het Prussisch gouvernement binnen’s lands was; laat ons état deszelfs buitenlandsche betrekkingen overgaan. Het Prussische volk wordt door alle volken van Dwitschland verfoeid; de redenen dier algemeene antipathie zijn bepaldelijk de herinnering aan de talrijke daden van onregt door deszelfs gouvernement begaan, zijnen agressieven geest, de beleedigende verwaandheid en trotscheid welke deszelfs burgerlijke en militaire ambtenaren kenwerkten; het sclavische karakter van het geslacht het gedrag, eindelijk, dat het Prussisches gouvernement ten opzigte der ongelukkige Polen heeft gehouden. De haat die in Dwitschland tegen Prussisien gekoesterd wordt, is zoo sterk als die welke men er tegen Rusland onderhoudt. Doch laat ons in 't voorbijgaan anmerken, dat in navolging van het laatstgemelde, Prussisches zich van den haat bedient, als van cen middel, om tot zijn oogmerk te komen. Pruissen is (z00 als ik reeds heb doen opmerken) bestendig onledig met het denkbeld, om als het overige van Duitschland te bemagtigen. Dat gouvernement heeft achtervolgens zijnen invloed uitgebreid tot al de leden van bet Duitsch verbond. Deszelfs gewigt in den rijksdag was reeds aanmerkelijk, toen de revolutionaire beweging van 1830, 1831 en 1832 deszelfs werking is komen vergroo-ten. Die gebeurtenis heeft aan hetzelve tot voorwendsel gediend, om gezamenlijk met Ostenrizk cen. garnizoen van troepen in de oude vrije keizerlijke steden te leggen en eene stelling aan te nemen, die aan hetzelve vergunde, om de stormen van het liberalismus door de wapenen af te wen-den. In alle die ondernemingen is Prwissen door Ruslandondersteund geworden, ’t welk in.Duwitschland het gewigt van het Pruissisch gouvernement wenschte te vermeerderen. Die energieke ‘maatregelen hebben aan die woelingen in Duitschland meer gewigt bijgezet, dan zij wezenlijk hadden, en die schijnbar verontrustende leerstellingen die we Inig geschikt zijn, om in den Duitschen grond wortel te schieten, heben gedeiend, om de bekommen te bedaren, welke de eerzucht dier beide mogendieden an de anderen gouvernementen inboezemden en lokten zelfs deze uit, om met haar mede te werken. Prwissen heeft in 1834 een nieuwe zegepraal verworven, door het invoeren eener tol-vereeniging. Door dit middel heeft het zijnne politik magt tot aan de overzijde van den Main, over Beeren, het hertogdom van Baden en het koningrijk van Wurtemberg uitgestrekt. Al de staten der handel-vereeniging met deszelfs beambten vervullende, maakt het alle Duit-sche vorsten in geldelijke zaken, van zich afhankelijk. De schending der Hanoversche constitutie door koning ERNEST heeft insgelijks bijgedragen, om de ambitieuse oogmerken van Pruissen te beganstigen, ’t welk reeds sedert zer lang dat land begeert; en, wat zeer verwonderlijk is, het zijnde om ter gelegener tijd zich dien yerkcerden stap ten nutte om te maken en het heeft reeds kans, om de rol van arbiter gezamenlijk met Rws/and te spelen, in de geschillen die tusschen den koning van Haenoyer en zijne onderdanen plaats hebben. Mens is noodig, hier de gebeurtenissen te ontleden, die in Belgie hebben plaats gehad, uit Hoofde van derzelver betrekking met de godsdienst-geschillen, en om de politieke voordeelen aan te wijzen, welke Prwissen er uit heeft weten te trekken. De Belgen zijn ijverige Catholijken, die, om onder-scheidene redenen aan hunne Geestelijkheid zijn gehecht, en inzonderheid omdat de organisatie hunner Kerk hen de middelen heeft verschaft, om met succes weerstand te bieden an de willekeurige en subversieve daden van keizer JosrPH. De onderwerping van dat volk aan eenen protestant-schen vorst, even als deszelfs paring met Holland, dat van het Weener congress. Vijstien jaren waren niet toerecikende, om zulke hetrogene elementen, materieel geheel te vereenigen. De julij revolutie heeft de revolutie van Be/gie geprovoccerd., Godsdienstige verbittering ontwikkelde zich gedurende de politikke worsteling, wat de bres grooter heeft gemaakt en de verwarring vermeerderde, welke veroorzaakt werd door den zoogenaamden oorlog van principes. De verlenging der onderhandlungen 5 veroorzaakt door de geveinsde opositie van onzen secretaris van buitenlandsche zaken en die van Russland, heben medegewerkt, om den geest der tegenstrijdige partijen en derzelver wederzijdsche aanhangers op teruijen. Het Duitsch verbond had een regtstrecks belang in de oplossing dicr questie, aangezien het hertogdom Luxemburg een gedeelte des bonds uitmaakte; daarom heeft de bonds vergadering den koning van Prussen bedankt, omdat hij een observatie-leger aan de boorden van den Moezel had bijeen gebragt, toen het Fransche leger in Be/gie getrokken was, en ook aan Preissen is de zorg opgedragen geworden om te waken voor de eer en veiligheid van Duwitschland. Overigens gaf de bonds vergadering van het met al hare kachten, waarover zij beschikken kon, te ondersteunen. Op die wijze is Prwissen er toe geraakt, om zich meester te maken van het. militaire opperbevel (Leaderchip). Dit punt is op zich zelze, van het grootste gewigt, en het heeft’eene onmiddel. Like betrekking tot het underwerde dat wij behandelen, aangezien het militaire, opperbevel over de legers van het Duftsche bond, van regtswege aan den koning van Wurtemberg toekwam, die de taak had, om bij de protestantsche staten van Duwitschland het tegenwigt van den koning van Prissen te zijn. Men moest hem dus dien stand van mededinger doen verliezen, opdat Prissen zonder contréle de religieuse magt zou kunnen uitoefenen, en het-zelve buitenslands het protestantismus zou vertegenworigen. Op die wijze heeft Prissen zich versterkt en ont-slagen van zijn mededingers door politicke middelen, Maar om zich voor te bereiden tot zijnnen worstelstrijd met den Paus, heeft het gemeend, dat het noodig ware, de aandacht zijnner Catholijke naburen af te wenden. Davip Ross van BLADENSBURG. Aduards aloude Abtdij. Er is geen land waar de vernielende hand der zooge-naamde hervorming alle kunstgewrochten der oudheid, alle gedanken van de milde godsvrucht der voorgeslachten in alle oorden des lands zoo geheel verwoest, hare vrek-heid zoo geheel doen verdwijnen heeft, alsin Nederland; waar van zoovele majestueuse gestichten, weleer aan gods-vrucht en geleerdheid toegewijd, zelfs geen bouwyal is overgebleven! Zorgvuldig worden in Engeland de schilbrachtige ruinen, welke van den voormaligen luister der Abtdijen van Melrose, Battlé-Abbey 1) enz. enz. getuigen, in stand gehouden en met eerbied beschouwt; maar in Nederland zijn de laatste sporen onzer oude Abtdijen geheel verdwenen en alleen de geschiedenis heeft haar aan-denken bewaard. Onder de beroemdste Abtdijen des lands behoorde die van. dduvard in de provincie Groningen. Reeds op den 5 Juni 1892 werd met het bouwen dier Abdij een begin gemacht 2), door de vrome landlieden van den omtrek, ten gevolge van een verschijnsel, dat zich verscheidene nachten had vertoond en in vele lichten bestond; wat men als een voorteeken beschouwde van de helderelichten die er eenmaal schitteren zouden. Wij lezen dienaanga in het aangevoerde werk 3):,, De geloo- vigen, daardoor tot godvruchtigheit opgewekt, be- yy gosten het klooster gelykerhand op te bouwen: zich » verzekerd houdende dat zulks den Almogenden Godt aangenaam zoude zijn, die de voornoemde plaats door zoo cen zigtbaar teeken aangewezen nad. Want in deze Abdye, zoo als uyt de geschriften van dezelve plaats blijken zal, zijn zeer heilige mannen geweest, die geene moeite of onkosten gespaart hebben, om er den Heere eene waardige woonstede te bereiden: en dewelken, terwijle dat ze bezig waren met de muuren op te haa- len, van ’t heilig leven geenszins afgeweeken zijn: tot zoo verre dat ze d Kwijjs zelf gebrek leden, om de armen van hun eigen nooddruft te spijzen.” Een jaar, nadat men met bouwen begonnen was, en alzoo in 1193, betrok de eerste Abt WitBranpusI, met twaalf Monnikken van de Cisterciencer-orde twee huizen bij de Noorder-poort, waarvan het eene tot kapel en het andere om te slapen was ingerigt. Die eerste Abt overleed in het jaar 1205 en werd opgevolgd door ALBERTUS. Van dezen Abt van Aduard is vermeldt, dat hij cen zeer heilig manis geweest en vele mirakelen gedaan heeft, waardoor zijne kloostergemeende spoedig toenam, zoodat hij genoodzaakt was ecene grootere kapel te bouwen, in welke de jonge broeders en nieuw aangekomenen, na dat zij zich genoegzaam in de Latijnsche taal geoefend had- den, lessen in de vrije kunsten en het kerkelijk regt ont- vingen; wat weldra eene menigte van kundige en geleerde mannen voortbragt, wier roem door het geheele land ver- breid werd. De Abt Alnertus overleed in het jaar 1216. ” Zie de Morgenstar der Toekomst en de Uitspannings-Lectur voor Caltholijken euz, : “Lie Oudhedenen gestichten van Gramingen en Groningerland, bl. 186 “Hij werd opgevolgd door Wiczotpus, die de Abtdij ruim twintig jaren bestuurde, onder dien Abt werd een gedeelte van het land door de zee overstroomd, in het jaar 1218. De woede der golven, die tot de hoogte van torens oprezen, was onbeperkt ; “ verscheidene dorpen werden met hünne kerken geheel vernieden en het getal der menschen, welke bij dien ramp het leven verloren, wordt op meer dan honderd duizend begroot. In het jaar 1224 heeft deze Abt den grond der eigenlijke kloosterkerk gelegd, terwijl het klooster in de grootste armoede verkeerde. De Abt beval, dat die kerk zou gebouwd worden naar het model der kerk van Clairveaux, die door den H. BERNaARbus gesticht was. De Abt Wre- BALDus oOverleed in’ 1242. De vierde Abt was Eytwerpus, die den opbouw der kerk zeer bevorderde, waaraan 200 lekenbroeders werkzaam waren, die het werk met de grootste geregeldheid voort- zetteden. Deze Abt was niet minder bezorgd voor het handhaven der kloostertucht en overleed den 28 Mei 1248. De vijfde Abt, Ecperrus genaamd, was reeds hoog bejaard, toen hij die waardigheid verkreeg. Hij liet vijftien altaren der nieuwe kerk inwijden en overleed in 1251. Eppo was de zesde Abt, hij bouwde in 1258 het nonnenklooster Mariaaskamp te Assen en cene Benedictijner-abtdijte Menterne of Termunt. Hij overleed in 1262. Onder den zevenden Abt, Geyxo genaamd, die gedurende zes jaren de Abtdij te #dward bestuurde, werd in het jaar 1263 de kerk te St. Bernards op Aduard, met he hoog-altaar en vijf andere altaren, plegtigingewijd. Van Eccerbus, den achtsten Abt, wordt gemeld, dat hij de Abtdij geheel vernieuwde en een ‘koperen wasehyat deed gieten, dat voor de cetzaal werd geplaatst, waarin de monnikken, alvorens binnen te gaan, de handen moesten wasschen en waarop deze verzen te lezen waren: Sordes mentales magis ablue quam manuales: Inficiunt tales quia plus quam materiales: vee Hoc non carnales sapiunt, sed spirituales. Oe Te Nadat hij de Abtdij negentien jaren bestu urd had stierf Vader Eccerpus in het jaar 1287. er Van den negenden Abt HEREBRANDUS die deze waar-digheid slechts vier jayen bekleedde, wordt niets vermeld. Hij overleed in 1291. + lees Zijn opvolger Rippertus, de tiende Abt, een zeer heilig man, overleed reeds in 1292, de Abtdijnog geen jaar bestuurde. rhe: Man ALbertus, den elfden Abt, die dertien weken na zijne verkling stierf, wordt verhaald, dat hij der wonderen had. Fe Als twaalfde Abt werd vervolgens verkozen Henrict die de Abtdij negen jaren bestuurde, Hij deed voor de? nikken cen zieckenhuis met eene kapel bouwen. Deze werd plegtig ingewijd door den voortreffelijken NUEL, Bisschop en Graaf van Cremona, di der onlusten, welke alstoen in Jta/ie pla zijn bisdom en graafschap verdreven zijnde kwam zoeken en gastvrijheid vond in de Al die, wegens de uitstekende vroomheid € rer Monnikken, overal beroemd was. Die Prela begeerte, in die Abtdij begraven, op de p as 1, — 397 wet zijnen staf had aangewezen: De Abtdij begraven, op de p as 1, — 397 wet zijnen staf had aangewezen: De Abtdij begraven in het jaar 1301. De dertiende Abtdij begraven een Altaar maken ter eere van de 11000 Männer, dat dort eenen Bisschop, die tot de orde van den H. Bernarpbus behoorde, Wipo genaamd, werd ingewijd. Na iets minder dan vier jaren de abbatiale waardigheid te hebben bekleed overleed Eysoipus in het jaar 13805. Ey.arpus was de veertiende Abt. Zijn bestuur duurde vier en twintig jaar en vier en twintig weken. Onder dezen Abt ontstond ereenen grooten hongersnood, waardoor vele menschen jammerlijk omkwamen, en dic gevolgd werd, van eene verschrikkelijke pest, die over geheel Europa woedde en het derde gedeelte der menschen wegrukte. Gedurende dien hongersnood liet de Abt een’ ontzettend grooten pot maken, waarin dagelijks, voor de verhongerde menschen, spijzen werden bereid; die pot werd in het jaar 1724 nog ter gedachtenis in het H. Geesthuis te Groningen bewaard. Deze Abt overleed in het jaar 1329. Frep DeErRicus, de vijstiende Abt, had vroeger als kapitelen tot den krijgsmans-stand behoord. Hij was zeer milddadig in het geven van aalmoessen en hij maakte onderscheidene verordeningen betrekkelijk het getal der kloosterlingen, be- dienden enz. Behalve twee kapellen in het klooster, heeft hij ook nog eene kapel te Langewert en eene te /To/m (welligt Hellium) doen bouwen; daarenboven heeft hij de kerk te Medis of Meiden gebouwd. Ook is hij in 1345 de stichter geweest van het Non- nen _klooster Klein Aduard, ’t welk bij deszelfs wijding te St. dune gerioemd werd. Hij heeft ook eene reize naar Rome gedaan en van daar eene aanzielijke reliquic van de Hl. Macarerua, hem door den Paus geschonkens me- degebragt, welke later te Meiden heeft berust. _ Nadat hij een en twintig jaren de Abtdij had bestuurd, is hij in het jaar 1350 aan de pest gestorven; door wel- ken gesel ook de Prior ALARDus met honderd vier en zestig kloosterlingen, benevens negen en twintig studenten en Negentien zusters, tot het naburig Nonnen klooster behoorende, werden weggerukt. Onder dezen Abt, werd door den graafvan/o//and, eene groote overwinning op de Vriezen behaald. Zelfs de kloosterlingen waren gedrongen om de wapenen op te nemen. Ook werd tijdens het bestunr van dezen Abt, de beroemde bijeenkomst van Prelaten en edelen van Vries/and en Drenthe gehouden. De Groningers beloofden mede:,, Voor de vrij- » heid van Vries/and te kampen tegen wat heeren dat het waar 1).” Ook werden er op die vergadering van Prelaten en edelen te Ze/yert nog onderscheidene andere zaken be- sloten, wier inhoud met de zegels der vriesche landen, Hunesgo, Fiyelgo, Drenthe, Groningen, Fredewold, Langewold, tag en de acht karspelen, bezegeld, bij S¢. Bernards te dduard in bewaring gehouden wordt, ep welk archief in de Abtdij van 4dvard bewaard werd.. -_ De zestiende Abt is geweest Hopratus die de Abtdij ’g geen twee jaren bestuurde. Hij was een geboren Vries en nam met zijne conversen deel aan de oorlogen voor de vrijheid van Vriesland. 2 On tad Oudheden en gestichten van Groningen enz. blz, 244.0 De Abtdij van 1352. De zeventiende Abt werd Tnysotpus genaamd en heeft de Abtd I negentie jaren bestuurd. Tweed jaren voor zij- nen dood, deed hij afstand yan zijne waardigheid. In zijnen tijd was Vriesland in gedurige oorlogen ge- wikkeld, aan welke hij met zijne conversen deel nam.,, De » Vriezen waren toen kloekmoedig, zegt een oude schrij- », ver 1), en wilden liever hun leven wagen, en den dood », ondergaan, als hunne vrijheid verliezen ; of eene vreemde », Magt inlaten. Vooral waren de conyersen yan dit kloos- » 2er 200 gemoed : dewelken doorgaans ten getale van vijf », honderd ten oorlog trokken; die van de landhoeven, als » er die bij waren, daaronder gerekend. Want 217. had- , den cen geweldigen schrijenden staat nz.” Vader TuysoLbus overleed in het jaar 1371. Rippertus is de achtiende Abt geweest, en bestuurde de Abtdij gedurende negen en twintig jaren. Betrekkelijk dezen Abt wordt het volgende vermeld: Hij had te Parzs gestudeert: was goedaardig, vreed-zamig, en ook in 't tijdelijke voorzigtig. Zijn vader was genaamd FrepEWoLp vAN Mipwo tp: hij heeft vele vijandschappen, partijschappen, en oorlogen, die te zee en te land tegen het convent opreezen, gestild: want geheel Vriesland, 't welk vele jaren achtervolgens door schier gedurige oorlogen en menigerhande rampen gedrukt was geweest, begost nu in rust en vrijheid te leeven. Deze goede vader heeft vele schatten voor zijn convent bijeen vergadert$sen aan zijne opvolgers nage-laten, die dezelven op een mildadige ja quistachtige wijze stonden te besteeden. Hij was zeer bemint van alle de kapiteinen en jonkers van gansch Vries/and: en daarom is them welgegaan. Want dit is ten aanzien van religienzen cen noodzakelijk gevolg van de vreeze Gods, dat de tijdelijke goederen vermeerderen; gelijk het ten tegendeel noodzakelijk uit het verzuim van 't klooster-lij ke leven volgt, dat ze yerminderen en te niet gaan, En dit ziet men alle dagen zonneklaar in alle kloosters gebeuren. Deze voortreffelijke Abt overleed den 9 Februari 1400. De negentiende Abt, was Menarpus, die in het beruchte concilie van Constans tegenwoordig is geweest, in welk hij onder andere eene redevoering voor al de Vorder heeft gehouden; en hoewel wij, betrekkelijk zijne verrigingen en gevoelens, in die vergadering aan den dag gelegd, geene bijzonderheden hebben vermeld gevonden, schijnt het echter, dat hij er de waardigheid en de belangen van den Apostolischen Stoel heeft verdedigd; wijl de Paus hem vervolgens voor het eerst vergunde, de bisschoppelijke versierselen te dragen, wat hij echter, hoe sterk daartoe ook aangezocht, nooit heeft willen doen. Overigens was hij goed, zachtzinnig en weldadig. Te Groningen zijnde, alwaar hij zich dikwerf bevond, wird hij in die stad door de pest aangetast en overleed er na een best. Our van en twintig jaren op den 30 Juli 1421. Sachsen, was de twintigste Abt. Gedurende zijn slor- dig bestuur, dat twee jaren en ruim 4 maanden duurde. Zie oudheden van Groningen blz, 241. 2) Ibid. blz, 259 en 260. verviel de Abtdij in alle opzigten zoodanig, dat de Monnikken gebrek leden. Hij overleed den 17 December 1423. Rupotpuus is de een en twintigste Abt geweest, en bestuurde de Abtdij ruim 26 jaren. Hij was een goed, verstandig en deugdzaam man, on- der wien de Abtdij weder herbloeide, zoo in de geeste- lijke tucht als in tijdelijke welvaart. In het jaar 1423 deed hij een Altaar ter eere van den H. Antonius inwijden; de kapel, die bij de poort stond, heft hij van nieuws opgebouwd, den geheelen toren der kerk opgehaald, een waterleiding gemaakt, een groot gedeelte van het dak en vele vervallen gebouwen hersteld. Hij overleed op den 28 December van het jaar 1449. Oer- zigtig, bij uitstek liefdadig en cen liefhebber van de studie, die, zoo in het geestelijke als in het tijdelijke veel tot den luister der Abtdij heeft toegebragt. In de kloosterkerk heeft hij drie nieuwe altaren gesticht, dat der drie Koningen, dat van de H. Anna en dat van den H. Evicius; ook vernieuwde hij de kerk van binnen, alsmede het dak. Zes weken voor zijnen dood deed hij afstand van zijn waardigheid, in het bijzijn van den Abt van Clerya, opdat zijn raad de broeders in het kiezen van eenen waar- digen opvolger mogt behulpzaam zijn. Hij overleed den 30: November 1485. Wacterus I, is de driest en twintigste Abt geweest, zijn loffelijk bestuur duurde bijna 9 jaren. Hij was voorzigtig, voor arme kloosters. Hij heeft twee nieuwe altaren doen inrigten en cene nieuwe kapel gebouwd op een uithof, die eertijds de hel genaamd werd; doch welke benaming vervolgens in die van het paradijs veranderd is. Hij overleed in het jaar 1494. (Het veryolg hierna). Onze Engelsche Broeders en Wij. De algemeene secretaris van het Catholijk Instituut te Londen, heeft uit Rome eenen brief van den Aartsbis-schop van Edessa, secretaris der Propaganda, ontvangen, die verzeld was van eene lijst van bockwerken, welke te Rome door de Propaganda zijn gedrukt geworden en die de Propaganda te Londen wenschte te zien herdrukken door het Instituut, ten einde aan dezelve de meest mogelijke publicité te gven. Monseigneur de secretaris van het H. Collegie, drukt aan de Engelsche Associatie de. levendige belangstelling uit, die men te Rome in al hare werken stelt. zocht en er over geraadpleegd het institut bepäldt, het institut bepäldt, dat 3000 exemplaren van de werksten op de lijst vermeld, zou- 1) Dit is ook reeds:gebleken, uit de Breve van den H. Vader vin den graaf van Shrewsbury, president der Engelsche associatie, die wij in der tijd hebben medegelte, dag 24 November 1840, den worden gedrukt en dat het voordeel van deh verkoop zal moeten worden aangewenden, ten behoeve der missién, die aan de zorg der Propaganda zijn toevertrouwd en dat overigens het verspreiden van nuttige boekwerken geheel en al overeenstemt met het doel der associatie en aan het plan harer oprigt beantwoordt. In de jongste maandelijksche meeting, der commissie van het instituut zijn 25 ponden sterling (£300) aan den reverend DANIEL Hearne toegelegd, omdat hij onlangs den Anglikaanschen minister Wocu STOWELL cen proces in cas yan calomnie heeft aangaan. Het instituut heeft daardoor aan dien waardigen Catholijk cen bewis van erkentelijkheid willen geven, voor de wijze waarop hij de Catholijk religie gewroken heeft op de lasteringen en leugens, waaraan zij van den kant der protestantsche leeraars aanhoudend is blootgesteld. Slechts sedert eenige jaren is aan onze Engelsche broe-ders door de emancipatie-bill het regt om te spreken en te handelen toegestaan: en reeds hebben zij wonderen verrigt, en zich daardoor een aanzien verworven, dat van dag tot dag vermeerdert, hunnen roem in alle landen verbreidt en te Rome op hoogen prijs doen stellen; de las-teraars en beleedigers van onzen heiligen godsdienst roepen zij voor de regtbanken, om voor hunnen laster en voor hunne beleedigingen te worden gestraft; hunne burgerlijke regten, doen zij overal gelden, waar deze gekrenkt worden... en wij? Wij, die bijna de halve natie uitmaken, wij, die reeds voor vif en yeertig jaren gecmanciperen en met alle Ne- derlangsche burgers gelijk gesteld zijn geworden, wij doen niets, niet alleen, maar men durft het opwekken om iets te doen, afkeuren..... “s Is het dan wel te verwonderen, dat men ons als zwakke, magtelooze, laffeen domme wezens beschouwt, ons immer achteruitstelt, bestendig nieuwe inbreuken op onze gehijke regten maakt, ons buiten alles sluit, van den minister af tot het polderbestuur toe 2)? were Meent men zijne godsdienstpligten volledig te a. als men zijn burgerpligten en de handhaving zijn burgerpligten, doof de wetten des lands toegestaan en waaraan het lot, de eer en de vrijheid der Kerk zoo naauw verbonden is, verwaarloost?. — Wat zeg ik, met koorts en Cholera gelijk stelt, als revolutionair beschouwt en veroordeelt..... 2, ase * Ongelukkige verblindheid! Die de laatste vonken levensvuur bij ons uitdooft, die onze broeders in anc landen verbaast en ons nietig maakt in hunne ooger ons van alle zamenwerking berooft en meer en meer iso zoodat de Catholijken der onderscheidene provincien vreemd aan-elkander geworden zijn en waarover melingschap, zoo zijn nog geloof en gevoel he niet alleen schamen, maar die zij vloeken knellen van het juk, dat hen door het te slacht wordt voorbereid; want, men b¢ ‘ rt. Meeting, betecken: bijenkomst of ve i 2) Lie Arnhemsche Courant, No. 219, en No. 234 agi dr iseby i g is o al a En wh a ‘ff =" * on eae — 4399 _— langer, de aanmatigingen der vijanden van onzen gods- |] grondwetige cn met de grondwet strijdige daden van el- dienst, der +heerschzuchtige partij, die altoos eene bron van rampen voor het vaderland is gewest; die immer het Huis van Oranje in hare strikken hield en daardoor de oorzaak werd van den haat, die allen, welke niet tot die partij behoorden, meer dan eens tegen het doorluchtig huis van Oranje opvatteden, onderhield, en meermalen de groot- ste rampen aan dat huis berokkende..... de aanmatigingen dier partij, zeg ik, worden van dag tot dag vermeteler, en het zijn niet meer alleen de personele, materiele belangen der Catholijken (die in onze oogen het minste zouden beteekenen) ; tis niet meer alleen de godsdienst-vrijheid en vrijheid van onderwijs, maar het is de rust en de welvaart des vaderiands des vaderiands Het zijn de wezenlijke belangen van het huis van Oranje zelven, die ons bevelenhanden aan het werk te slaan en heerschzuchtige intrigues te verijdelen, die vroeger of later bij een stijgend misnoegen en het ein-, delijk uitbarsten van lang bedwongene hartstogten, tot nieuwe revolutien zouden voeren, die even noodlottig voor het huis van Oranje als voor het vaderland,. zoo niet nog noodlottiger zouden kunnen worden.....! Diarom zouden wij het langer werkeloos blijven als misdadig beschouwen 5 en wij achten ons gelukkig, te kunnen verzekeren, dat hier en daar bij enkelen, de oogen beginnen open te gaan; mogt dit spoedig bij velen, bijde meesten, het geval zijn! Wat wij hier, betrekkelijk eene heerschzuchtige partij hebben gezegd, hopen wij, zoodra ecene naauwkcurige ewerking zulks toelaat, in ons blad opzettelijk te be- toogen. Algemein is de wensch van alle braven in Nederland s dat de nieuwe koning, de oude ministers verwijdere! Dat men de periodieke pers, de tijdschriften en bladen van alle kleur, rädplege, en men zal overal dien wensch zien uitge- drukt: waarom? Omdat alle verstandigen overtuigd zijn, dat er, sedert het bestuur dier ministers immer zeer ongrondwetig en dik- werf tegen de grondwet is gehandeld geworden. | De tegenwerping, dat de tweede kamer, wier leden, al- len gezworen hebben:,, Zk zweer (beloye) dat ik de grond- wet der Nederlanden zal onderhouden en handhajen ; dat ik bij geene gelegenheid en onder geen yoorwendsel hoe ook £enaamd, daaryan zal afwijken, of toestemmen dat daar- yan afgeweken worde.....” Daartegen hadden behoore te waken ; dat het hunne zaak was, om de grondwet te handha- von, cn niet te gedoogen, dat er van afgeweken wierde ; es ‘die tegenwerping zeg ik, beteekent niets voor hem, die aan den eenen kant ons jammerlijk kiesstelsel overwe ‘die tegenwerping zeg ik, beteekent niets voor hem, die aan den eenen kant ons jammerlijk kiesstelsel overwe ‘ egt, en aan den anderen kant, de menschelijke zwakheid kent. Zijn het niet de ministers, die, door hunneninvloed, door ge- -heime instructien aan de gouverneurs, tot ongrondwettige | -medestemming bij de benoeming van leden voor de tweede. kamer, in de vergaderingen der provinciale staten cnz. enz. nannen in de tweede kamer wisten te brengen, op wier egeverdhcid zij ‘konden rekenen, en anderen te weeren, » F |. ata Dhan PY tol : n wier onafhankelijkheid zij overtuigd waren? wert et. weve etaa zou niet moeijelijk yallen, om eene reeks van on- : : iii rol! h x sy ken minister in het bijzonder aan te wijzen; doch wijzen slechts eene daadzaak aanvoeren, die niet alleen ongrond- wettig, eene schending der grondwet is, die men zich kan verbeelden $ te weten: het heimelijk vervolgen van brave enstille burgers, die geene andere misdaad hadden begaan, dan oebruik te maken van een REGT, ’twelk de srondwet hen uitdrukkelijk en met ronde woorden toekent. Art. 161 der grondwet zegt: "Leder ingezelene heeft het regt om yerzocken aan de beyoegde magt schriftelijk in te dienen, mits die per- soonlyk en niet uit naam yan mecrderen worden onder- teekendesie." Welnn, duizenden van ingezetenen hebben voorname- lijk in 1829, zoo in Noord-Nederland als in Belgie, van dat grondwettig regt gebruik gemaakt, om redres yan on- derscheidene grieven te verzoeken. — En wat is er gebeurd? Over Belgie, dat, na het voorbeeld der Nederlanders van de XVI eeuw, zich zelve regt heeft verschaft, wil- len wij hier niet spreken; maar wat is er gebeurd in de getrouw geblevene provincién. Verzocht iemand om met een ambt of post begunstigt te worden, dan werd er eerst onderzoek gedaan, of hij ook petitien had geteekend? Onderscheidene soortgelijke confidentieele aanvragen zijn ter onzer kennisse eckomen 1); zelfs in gevallen, dat cr slechts eene geringe gratificatie in zekere gevallen, werd verzocht! — Zou het erger heb" ben kunnen zijn, als het inleveren van schriftelijke verzocken bij de grondwet stellig ware verboden geworden? Maar nu de grondwet zulks uitdrukkelijk toestaat meenen wij, dat eene dusdanige heimelike vervolging, waaraan day ook de thans bestaande dofheid en geesteloosheid der natie, en in- zonderheid de moedeloosheid der Catholijken, voorname- lijk moet worden toegeschreven, cene hoogst misdadige schending der grondwet mag genoemd worden. En is het dan wel te verwunderen, dat de verwundering van al de oude ministers, zoo algemeen, zoo volstrekt: algemeen, verilangd wordt? Daar eene lange ondervinding heeft geleerd, dat de grondwet, wel verre van het p/echt- ankker yan Neérlands yrijheid en volksgeluk te wezen, zooals Z. M. Wittem II haar beschouwt 2), en zij oook wezenlijk zijn moet,.met die ministers niet anders is, dan cene doode letter, om nict te zeggen eene bespotting der natie. CORRESPONDENCE. Min Feer de Radoutrur t Het zal UEd. welligt niet onbekend zijn, dat er van wege de hooge regering eene verordening bestaat ten ge- volge waarvan de stedelijke en plaatselijke besturen in de 1) Het spreekt van zelve, dat eene aanschrijving, circulaire enz. » -enz. niemand tot geheimhouding kan verpligten, omdat een; mister, directeur generaal, gouverneur enz. er het woord : dentieel of vertrouwelijk verkiest boven te plaatsen. 2) Zie ’skonings eerste proclamatie yan  hunne budjetten in uitgaaf te stellen eene betrekkelijk niet geringe bijdrage de waakzaamheid der Katholijken op dit cewigtig punt nict zonder grond is opgemerkt en het van het erootste belang voor de Katholijke bevolking is, dat in dezen doel- matig worde yoorzien. — Dixi. ee’ Uw bestendige lezer B. “20 November 1840. Wij zullen, bij geleisen, over die redevoering spreken, te welken einde wij het gemelde nummer der Bydra-gen-yoor het lager onderwijs het lager onderwijs het lager onderwijs het geschieden. De redevoering werden gehouden door Dr. H. A. CALLENFELS, school-opziener in het vierde district van Zeeland, over de wijze, waarop, bi het onderwijs der jeugd in de lagere scholen, de kennis yan het geschiedenen zedekenden gedeelte der Heiligke Schrift kan beyorderd worden, met vermiedenstigen van het leerstellige der verschillende godsdienstige gezindten. -Aangenaam zou het ons intusschen zijn, als geéerde briefschrijver zelf ons zijn aanmerkingen, op die ergerlijke redevoering, geliefde mede te deelen. De Redactie. AANKONDIGINGEN. i H. G. HAMER, wonende *te Goch, in *t Koning-rijk Pruissen,. gectt dagelijks onderrigt in het Zicden Le Christ devant le sidcle, par Ros ely oe ‘DU CLOT. La sainte bible vengée. 3 vo yan -zachte Zeep (al de werktuigen, welke daartoe ge- ‘DU CLOT. La sainte bible vengée. 3 vo yan -zachte Zeep (al de werktuigen, welke daartoe ge- ‘DU CLOT. bezigd worden, zijn transportabel), Iemand genegenheid daarvoor hebbende, schrijve aan hem met gefrankeerde brieven om de conditien te vernemen. WM. C. Bockhaudel te Uden. Bij P. N. VERHOEVEN zijn verkrijgbaar de yolgende theologische en andere werken : 403i J. B. BOUVIER. Institutiones Theologiae, 6 VOle: Lido ger FSBOs. :t0 10... ty 5s A Novum J. C. Testamentum.. 320 Lovanie 1840. VAN DE WARDT D’ONSEL. Harma. Evang. s~ actus apost.-3, vol. So.) 2-4. 6, 9 be LALLEMANT. Reflexions mor. sur le Nouv, | Testamt.. 5, vol. 80. 1838.7: «5. cece eee DU QUESNE. L’évangile meditée. 4 vol. gre 120. NOUV, QGite <0 s<i,4j) 9:26) pa aR BAUDRAND. ®uvres completes. 12 vol. 120 5, 5, BONNARDEL. Cours (instruct. famil. 9 vol.. 120 TBS Red hair on ta ue CHALONNER. Méditations pour chaque jour de Pannée. 4. vol., 120,- 4°) a+ +.» 9 he DU VOISIN. Démonstration évangélique. gr. 126,, ¢ BELLECIUS. Christianus pie moriens. Ganda. 4, BERGIER. Traité de la vraie réligion. 8 vole 80 Nos By the to his Bk “Ag‘ UILLON. Bibliothéque des péres de Déglise Mee 27 vol. 80. -'. kira Ga “ed Expost des Vrais Principes sur l’instruction publi; ~~ que etc. par Mer. Pévéeque de Lidge. 3 parties, 2 J. M. HORS TUS. Paradisus Anime. Mech. 184 CHATEAUBIAND. Le Paradis perdu de-Mile " ton, 2 vol. 12.... » so Essai sur la litterature anglaise, ee a 2, Vol. [200 0. 0,20 9)... ; 0; = Faia alan A.P. VENTURA. De Methodo Philosophandi. 80 » 3 : S11. IGNATIL. Exercitia Spirit. ; directorjumet _ industrie ad curandos anime morbos. 80.— e. 4 Sacerdos Christ. auctore L. Abelly. 80 1840. 4 St. AUGUSTINI. Soliloquia. 320.. “4 52%, 0,80 Confessiones. 320. « « », 0,60 GORITZIA. Epitome Theologie mor. in _ Bite 1887. re tec; er. gues, onzieme édit. in 120 1840... 2 » F. X. DE FELLER. Biographie Universelle, ” CPerennez)-19 vol, 120.4. +». sateen ——_ Le méme ouvrage. 5 vol. 8° Lille 1 ———= J. MARCHETTI. Critique de Phist. ec FIGUY, 2 VObe. 120s -naginrste ileabaah FENELON. @iuvres Spirituelles. 4 at ii Ly Zlilihh G-ey pees Nummer 50. - — 401 — | 12 DECEMBER 1840. WV POULT SR B40 0004022010048 Wrewewrry RAPE VEDUE PRÈRAREURERERRTERUECEVAUTUSUEUTTATUUGG © CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER 2 Godsdienust, Staat-, Geschied- en Lettevkunde. Als Jesus dit gezegen haberende de oogen ten Hemel opgeheven 5 incite Ly 2°. eaten ee ettige Vader bewaar hen, die Gij mij gegeven hebt, in uwen naam; opdat zy een ayn gelijk wij... En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my gelouven zul- len: opdat xij allen een zijn, gelijk Gi, Vader, in mij en ik inU: dat zy ook in ons mogen een “gijn, opdat de wereld geloove, dat Gij mij gegeven hebt. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gij mij gegeven hebt: opdat xij xouden een zijn, gelijk wij ook éen zijn. Ik in hen en Gy in mi, opdat zij volkomen een zijn; en dat de wereld wete, dat Gij mij gezonden hebt. Joann. XVII. Her svreav van pe CATHOLIJKE NEDERL. STEMMEN, 1s t12 GRAVE, (Becotsnensrraat, B. No. 28). p dit blad, ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervoled, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren en bij _». de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den post _». verzonden voor den prijs yan f 8-50 in het jaar; ais het half jaar of kwartaal, naar eyenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden, Alle abonnementen kun= nen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde stukken en brieven zullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 centen den regel geplaatst, behalven de 35 centen zegelregt. - Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. ae He - toe a _ Brieven over Rusiand en de de Catholijke Kerk heeft afgescheiden : zij voerde den naam ees * Cathelijke Kerk. van Manuarpiner. De Bisschop dier diocese wendde zich ' > tot het Oostenrijksch gouvernement , hetzelve verzockende, DERDE BRIEF. om die sectarissen te noodzaken tot terugkeer in de Catho- "ae Te lijke Kerk ; doch het gouvernement antwoordde , dat het P ruissen, in 1826 ziende , dat het , naar welgevallen, ecne |} een onschadelijk volk niet ontrusten wilde , ’t welk ove- protestantsche propaganda konte werk stellen, begonals- |} rigens in goede harmonie met zijne naburen leefde. Doch eS zijne godsdienst-intrigues. Het gouvernement bestuurde |] die plaats hoe klein ook, ontsnapte niet aan het waakzame _ die beweging , en zond geheime agenten naar al de landen |} 00g van Prwissen. In 1831, hoewel veinsende ongerust te _ van het Catholijke Dwitsch/and ; maar vooral naar Beyeren, |} zijn over den voortgang van revolutiouaire leerstellingen , alwaar het talrijke bekeeringen hoopte te maken, en hei- |} en doende gelooven, dat het verschrikt was , over de ge- melijke conciliabulen wenschte te vestigen. Het welslagen |} varen., welke de tronen en de koningrijken omringden , hield a ' dier eerste listige sireken moedigde het Pruissische gou- || het zich werkdadig en heimelijk bezig met plannen , die ge- _ vernement aan, welke aanmoediging dat gouvernement eene |} schikt waren, om in de OostenrijKsche staten eene beroerte 4 _ poging deed ontwerpen , om eenen doodelijken slag aan Oos- |} te weeg te brengen. Pruissische uitzendelingen versche= — x tenrik.toe te brengen. oi nen in het Zi/lerthal. Wunne predikaticn bragten er eene .. 