Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
De leverskracht van het huis van Hansgure berust op merkbare.verandering te weeg in het gedrag des volks, dat 2 sedert dien tijd vurig controversist werd en door eenen overs dreven ijver tot het proselytismus vervoerd zijnde zijne G& tholijke naburen hoond, den spot met hunnen godsdie, if dreef en hunne godsdienst-oefeningen stoorde. Het is b ink baar, dat de Catholijken zulk een schandaal niet kon veh dulden en dat het Oostenrijksch gouvernement, niet keloos aanschouwer kon blijven van de machinatien dick EK vreemdelingen. Dat gouvernement handelde in die omstan- digheid met waardigheid en met toegevendheid. Het bezigde ox ay de gehen thei welke de landlieden van 7yro/ hetzelve toe- dragen. Dat weinig verlichte volk is door zijnen toestand, natuurlijk verwijderd van de verstrooijingen van het tooneel der hartstogten, welke door de gebeurtenissen ontvlamd - worden. De vreedzame valleijen, die het bewoont, zijn,  en aan hunnen godsdienst, Catholicismus is. Er was intusschen in het Ziviler- zeer onbeduldende secte, uit slechts twee a drie ersonen bestände, geweest, die zich in 1825 van “s, a : e. eo ol), 4 » de middelen van overreding, om die werktuigen eener bui; -tenlandsche intrigue tot rede te brengen en poogde de. - hoonde Catholijken te doen bedaren. Bij de vergade- ring der algemeene staten, leverden de Catholijken een verzoekschrift aan het gouvernement in, ten einde de verwij- dering dier dissidenten te verkrijgen ; doch het gouvernement weigerde de toevlugt tot, die geweldige middelen te nemen, het ging, zoolang mogelijk, voort, met het beschermen dier secte. Eindelijk plaatste de openbare wederstand tegen de wetten des lands, van den kant eeniger coryphetn, Oosten- rik in de noodzakelijkheid van hen te straffen. In 1839 bespeurende, dat het onmogelijk ware, om de moeijelijk- heden te vereffenen die uit de godsdienstige geschillen opre- zen, en dat.de verb . Sittering der gemeinderen immer toenam, Stelde het aan die dweepers voor, om zich naar 7ransy/- yanie te begeven, het gemakkelijk maken van hunne vestiging aldaar aanbiedende, onder de protestantsche kolonisten van Saxischen oorsprong. Wel verre van dat voorstel aan te ne- men, verzochten zij verlofom te emigreeren. Het was noch an Zwitserland, noch aan Würtemberg, noch aan eenig na- burig land, door protestanten bewoond, waarmede zij in han- dels-betrekkingen stonden, — maar aan Prussen, dat zij verlof vroegen om er zich te vestigen; datis, bij cen voik, waaraan zij geheel en al vreemd waren, in een land, welks monarch de politieke mededinger en vijand van den keizer | was en die van den tijd van FREDERIK den Groote af, steeds tegen Oostenrijksch gouvernement hun verzoeck toe, maar het stelde hen vrij van de belasting, welke iedere Oostenrijksche onderdaan, die het land verlaat, betalen moet; het reikte hen geldelijken onderstand toe en maakte hunne reis op allerlei wijze gemakkelijk. Het Oostenrijksch gouvernement gaf hen daarenboven onwWraakbare blijken van welwillendlieid, waarop zij gcenerlei aanspraak hadden; maar ook hunne naburen hebben hen overladen met blijken van sympathie en bezorgdheid. Op hunne reis naar Prussen, de  Voor de Fransche revolutie, werden die provincien door eestelijke vorsten bestuurd; de wettten waren er zacht 5 de dienstbaarheid dragelijk. De revolutie-oorlog maakte yan dat land eene Fransche provincie. Die verandering was voor hetzelve zeer voordeelig, door aan hetzelve een zeer guastig debouché voor zijne voortbrengselen te verschaffen 1). Het systeem op het Weener Congres aangenomen en volgens *t welk men de vorsten, die dit land bestuurden, mediatiseerde, is eene openbare ‘schending yan de regten van den Paus. De meerderhcid der inwoners yan dat land, de Catholijke Religie belijdende, onderwierp zich aan den koning van Prwissen, onder de uitdrukkelijke bepaling, dat hij het behoud van de onafhankelijkheid der Catholijke Kerk waarborgde. Die bedingen werden vast- gesteld door de acten van den bondsdag, in 1815 en in’ 1820 opgesteld, behalve die, welke gewaarborgd zijn geworden, door het Concordaat, tusschen den koning van Prässen en den Paus in 1821 ges Loten. Krachtens dat laatste document, moest de benoeming voor vacante kanunniks-plaatsen voor decanaten en proost-dijen, gedurende zes maanden van het jaar door den Paus, en gedurende zes andere door de vier Bisschoppen van Keulen, van Trier, van Munster en van Paderborn wor-den gedaan; het regt van beroep op Rome werd er in gestipuleerd. Men was overeengekomen, dat de Pausselijke Bullen verbindend waren, zonder voorafgaande goedkeu-ring des konings, met uitzondering van die, welke be-trekking mogten hebben tot de tijdelijke organisatie der konings onvermij-delijk was. Overeenkomstig met die gemelde acte, wa-ren alle Geestelijke zaken aan de Bisschoppen toever-trouwd, en bijzonderlijk de contréle der opleiding van de Geesiclijkheid. Die akte van den bondsdag bevat een réglement, voor al wat betrekking heeft tot de eigendo men der kerk. In 1803, werden verscheidene Bisdotolilen men, Kapitels en andere kerkelijke corporatién, regt van stemming op den rijksdag hebbende, geseculariserd. März Der eigendommen van Wurtemberg, van Baden en van Beijeren, heben zich getrouwelijk en eervol van die ver- De gouvernementen van Wurtemberg, van Baden en van Beijeren, heben zich getrouwelijk en eervol van die ver- De men heeft aan de zwakheid van het kerke de gemakkelijkheid toegeschreven, waarmede Fra deelte van Duitschland heeft veroverd. Ditis e waarmede Rusland niet in gebreke is ge doen. De bijzonderheden dezer megiorin — Ow, i Spraak. f ata On eeu i .{ 8F "ha £463 be inkomsten van de grondeigendommen aan het Aartsbisdom toebehoorende tot in 1833, op welk tijdstip hij den Aartsbisschop in zijne eigendommen moest herstellen, als reden voor die provisioneere schikking aanvoerende, dat de -schulden, welke de landerijen van het Aartsbisschop sedert 1813 bezwaarden, door het Pruissisch gouvernement ge- hypothekeerd geworden zijnde, niet voor dien tijd k .{ onden vernietig worden, De tijd intusschen gekommen zijnde, toonde het gouvernement zich weinig genegen tot de vervulling zijner verbindenis; en ten gevolge van dat gedrag, werde de heer Capacini door den H. Stoel gezonden, -om de eigendommen der Kerk in Prwissen te doen terug- geven. In antwoord op die aanvraag, heeft het Pruissisch. Gouvernement obligatién aangeboden die gehypothekeerd waren, op cen dem dem kroon in het groothertog dom Posen gelegen. Dat bedriegelijk aanbod, werd niet aangenomen, omdat, aan den eenen kant, de wil des ko- nings in die provincie, door de bondsvergadering niet wordt beperkt, en aan den anderen kant, omdat hij het regt niet hebbende, om de eigendommen der kroon te alieneren, zich naderhand van dat voorwendsel kon be- dienen, om het vervullen dier belofte te weigeren. Wat middel zou eene Catholijke Geestelijkheid hebben, om hare regten te doen gelden. Tot wien had zij zich kunnen wen- den? Het aannemen van dat aanbod, zou de Catholijke Geestelijkheid even afhankelijk hebben gemaakt van het iy lacs als de politieke ambtenaren zulks zijn en ‘daar enkel de Geestelijkheid van dien Godsdienst, be schouwd kan worden als eene van de kroon onafhanke- lijke corporatie, zou de eenige slagboom tegen de onbe- perkte willekeur des gouvernements geheel en al verdwe- nen zijn. Maar Gelik klagt man tijdig genoeg bespeurd, — Hoisten listig en bedriegelijk dat voorstel was. Toen was het, dat het Pruissisch gouvernement, zijnne list mislukt - -ziende op eene barsche wijze met de Catholijke Kerk en— met den Paus, gebroken heeft, door het gevangen zetten van den hoogsten waardigheids bekleeder der Catholijke Kerk in de Pruissische Staten. Alvorens dien denn das tatsirolen, zullen wijde oorzaak voorstellen van de geschillen, die tusschen, het Pruissisch gouvernement en de Catholijke Geestelijkheid ontstaan zijn. Dit zal het onderwerp van mijnen vierden ‘brief wezen.. Davin Ross van BLADENSBURG. Aduards aloude Abduard. | Fervolg van biz. 398. Watter's II, de vier en twintigste Abt, bestuurde de Abduard 5 jaren en 4 Maanden. Onder dezen Abt in het jaar 1498 op den derden Paaschdag, werd de Abduard overvalle door zekeren Nerarpus Foux met cene bende. De Groningers, om verdere schade voor ie ko- ne 4 ay it M, eter eat, ce e opgeraapt krijgsvolk, die groote schade aan dezelve toc- os men, bevredigden de roofzucht der bende door het op- __—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—-—- aren en 3 weken die waardigheid had bekleed, heft hij, in tegenwoordigheid van al de Abten der Ber- nardiner-ord van Vries/and, afstand gedaan; waarna hij - nog i2 jaren en 9 maanden, in het beoefenen der deug- den van ootmoedigheid en zachtmoedigheid, als een der geringste broederen heilig heeft geleefd. Hij overleed in het jaar 1516. Bernarpbus I, de zes en twintigste Abt, werd na den afstand van zijnen voorzaat verkoren; doch overleed reeds binnen het jaar na zijne verkiezing. Bernarpbus Il, de zeven en twintigste Abt, was reeds hoog bejaard, toen hij verkoren werd. Hij was een deugdzaam man, wiens lessen vol van wijsheid waren. Onder zijn besteht de Abtdij veel schade, bij eene belegering der stad Groningen door den hertog van Saxe. Hertog Georcius van Saxen, dass echter vervolgens eene schade verroodend van 1000 Rhijnsche goudens aan de Abtdij wedergeven, welke som in vijf jaren werd be- taald. Hij besteht de Abtdij slechts 1 jaar en 9 maanden, Evsertus, de acht en twintigste Abt, werd in het jaar 1507 verkoren. Hij schijnt door de Voorzienigheid te zijn bestemd geweest om in de moeijelijke en oorlog- zuchtige tijden, die men toen beleefde, voor de belangen der Abtdij te zorgen, hij was zeer bezorgd voor de hand- having der kloostertucht ender godsdienst-oefeningen, doch strafte altoos met zachtzinnigheid en was den berouw- hebbenden bijzonder genegen. Ook in het tijdelijke was hij zeer ervaren en werd door de vorsten, overheden en krijgs- oversten om zijne bekwaamheid, minzaamhcid en goed- heid zeer geacht, terwijl de armen hem lief hadden, om zijne mildheid en den troost, dien hij hen wist De hertog van Saxen belegerde in het jaar 1513 de stad Groningen te vergeefsch, met een magtig leger, en trok vervolgens tegen Ost-Vriesland op, na dat zijn leger, door de benden van andere hertogen, die zich lang in de Abtdij van 4dvard ophielden, was versterkt geworden, Hertog Grorerus van Saxen had eene bijzondere achting en genegenheid voor vader ELBERTUS opgevat, en sprak dikwerf met hen over de aangelegenheden van Vriesland en Groningen, voor welke gewesten deze Abt meer-malen een. magtige voorspraak is geweest. Eenigen tijd later, trok de hertog van Gelderland met een magtig leger naar Groningen en werd door de Groningen als Teer gehuldig. In den winter van dat jaar, hebben de Groningers en Saxers, die, zoo het schijnt, zich beurtelings van de — Abrdij heben meester gemaakt, elkander uit dezelve bestreben; wat eene plundering der Abtdij ten gevolge had, wadbij al het voorhanden zijnde geld geroofd werd. Nadat vader Expertus 17 jaren en 3 maanden deabatiale waardigheid had bekleed, heeft hij afstand van de- zelve gedaan, om zich, oud en ook blind geworden zijnde, alleen met God en de eeuwigheid bezig te houden. Hij leefde nog vier jaren na zijnen afstand. LamsBertus HEeLp, de negen en twintigste Abt, was te Groningen wit adelijke en zeer rijke ouders geboren; maar hij verzaakte de wereldsche grootheid en rijkdommen, voor de stille eenzaamheid van het klooster leven. Na den dood van Evsertus, werd hij om zijne deugden en hoedanigheden met algemeene goedke During tot Abt verhendern bestuurde op eene loffelijke wijze de Abtdij gedurende den tijd van bijna zes jaren. Hij overleed den 25 April 1528. De dertigste Abt was Joanna REEKAmp genaamd; insgelijks te Groningen, doch van zeer geringe ouders geboren, die hem echter eene voortreffelijke opvoeding hadden weten te geyen. Hij was, even als zijn voorzaat een zeer voortreffelijk man, uitmuntende in alle deugden, - en beleid van zaken, die vele vernieuwingen aan de Abtdij gemacht, en onderscheidene vertrekken met fraaije schil- derijen versierd heeft. : Door zijne minzaamheid en door zijnen invloed, heeft hij, in die woelige tijden veel toegebragt aan de rust en_ den vrede van zijn vaderland en aan de eendragt der kloos- terlingen. af Na een bestuur van 21 jaren en 4 maanden is vader Joannes op den 3 September van het jaar 1549 in den Heere ontslapen. Goperripus yan Arnhem, aldus na zijne geboorte- plaats genaamd, is de een en dertigste Abt van dduard geweest. Hij was insgelijks een deugdzaam man en iive- raar voor de zaligheid der ziel; hij wist de kloostertucht bestendig te handhaven, door gestrengheid met vadcrlijke goedheid, jegens de berouwhebbenden te paren. Hij heeft mede vele werken tot verfraaiing en gemak der Abtdij ondernomen en yvoltooid; op onderscheidene plaatsen schil- derijen en andere sieraden aangebragt; maar inzonderheid zorgde hij voor de uitbreiding der boekerij » door het aan- koopen van de werken der beste schrijvers. = In het jaar 1561 werd hij door eene zickte aangetast, die voor zijn leven deed vreezen; terwijl hij, om zich van den last en de zorgen des bestuurs te ontslaan in te- genwoordigheid der Abten van Vries/and, afstand van zijne waardigheid deed, m a Le Zijne gezondheid herkregen hebbende, ging hij den uithof het paradijs, bewoonen, om er God in stille een- zaamheid te dienen; doch toen k Zijne gezondheid herkregen hebbende, ging hij den uithof het paradijs, bewoonen, om er God in stille een- zaamheid te dienen; doch toen k Zijne gezondheid herkregen hebbende, ging hij den uithof het paradijs, bewoonen, om er God in stille een- zaamheid te dienen; doch toen k Zijne gezondheid herkregen hebbende, ging hij den uithof het paradijs, bewoonen, om er God in stille een- zaamheid te dienen; doch toen k Zijne gezondheid herkregen hebbende, ging hij den u Oninklijke ruiters aller- wege op het land bij de boerer gehuisvest-werden, kwam blad drie maal ter week uitkomt, zijne aanmerking worden. Schier overal was het zout smakeloos geworden: de tijd naderde dat het zou worden weg geworpen! Ook de Abtdij van Aduard, die eeuwen-oude school van godsvrucht, wijsheid en geleerdheid zou de vernie- ling ondergaan! de tijd naderde, dat wangelof en heryor- ming, hunne vernielende woede ook in ons yaderland zouden botvieren, om naar het voorbeeld der oude barbaren, alles te verwoesten, wat godsyrucht, kunsten, wetenschappen en geleerdheid, gedurende eeuwen hadden bijeen gebragt! Ook het voortreffelijke, heerlijke 4duard zou beroofd, verwoest en vernield worden! maar niet, voor dat ook dadr de zedeloosheid binnen geslopen was en er het zout smakeloos gemaakt had.....! » (fet yeryolg hierna). Ibe inhuldizging van Honing Willem Hi. Vol van hoop op een gelukkige tockomst, zagen wij den dag van 28 November te gemoet..... Reeds hadden Wij uit de volheid des harte een artikel voor ons blad yan dien dag opgesteld..... toen wij, uit het Aigemeen Handelsblad het programma der inhuldigings-plegtigheid yer-— hamen, Toen hebben wij ons opstel weemoedig ter zijde gelegd en van de inhuldiging gezwegen.....!> Gaarne zouden wij er verder geheel over gezwegen heb- ben, als niet de Noord-Brabander van Donderdag 3 December op hoogen toon gezegd had:. ) oat » Niemand heeft echter tot dusverre eenige aanmerking ° » gemaakt op het 24e artikel in het feestprogramma van » dien 28 November-dag; niemand heeft nog de. vraag geopperd:,, waarom moest die constitutionele » van inhuldiging juist in eene kerk, in eene protestant- » sche kerk plaats grijpen; waarom moest de oudste pre- dikant, een protestantsche predikant 1) er ae spraak bij doen, een fehedl uitspreken » En warom > moest die plegtigheid door cen protestantsch gezang, uiteen der psalmen, naar de protestantsche vertaling e zingwijze besloten worden? Niemand heeft dit gevraaga. » als of niemand begrip had van zaken, als of niemand » Wist, dat er eene grondwet voor het koninkrijk der » Nederlanden bestaat. ia Waarom heeft de Noord-Brabander, die, daar zi hij, om al dat geraas en gewoel te ontgaan, weder naar de Abtdij, alwaar hij op den 25 November van het jaar. 1574, zacht en zalig overleed. Zoo heeft dus cene reeks van een en dertig Abten, die gedurende bijna 4 eeuwen de Bernardijner Abtdij van Aduard hebben bestuurd, slechts met uitzondering van cenen enkelen, niet anders dan heilige, voorbeeldige, voorbeeldige, voorbeeldige, en doorgaans geleerde mannen opgeleverd, die ddward zells bij het toenemend zeden-verval, dat in het Jaatst der XV en in-de XVI eeuw zoo algemeen was, voorde bemieten der ongebondenheid wisten te beveiligens wat van zeer weinige kloosters en abtdijen van dien tijd, in dit land, kan gezegd gatie, bij die pelegenieidalet aan de protestanten erk gegeven, aan te wijzen, tc . ¢ = ™ oa Pl = >. *: schreven. Aanstonds stelde zij eenen brief aan Zijne Ma- jesteit op, die den volgenden dag, zijnde Maandag 23 November, met den gewonen post aan den Koning is verzonden geworden. Zij deed nog meer: zij gaf kennis van dien stap aan mannen van welke zij meende te mogen verwachten, dat zij den geliefen Vorst het ongrondwettige van Die toespraak en vooral van dat gebed door eenen pre- dikant der 4eryormde, dat is, voormaals Aecerschende kerk, zouden yoordragen. De Noord-Brabander bedriegt zich dus zeer, als hij waant dat niemand begrip had van zaken. Men behoort in ons vaderland, en vooral in de tegen-woordige omstandigheden het protestantismus in het algemeen, niet te verwarren met de hervormde of gereformeerde kerk, wier aanziellijke aanhangers sedert 1813 immer gegracht heben, die kerk, die voor 1795 den naam droeg van heerschende kerk, op nieuw haren hatelijken yoorrang boven de Catholijke Kerk en de andere protestantsche. geden te doen hervormden. Van daar de bepaling inde grondwet van 1814, dat de souvereine yorst belider was van den hervormden gods-Gienst en andere prerogatieven aan de hervormde kerk toe-gekend. De hervormde godsdienst was dus in die dagen, de godsdienst yan den souyerein. Uit.dien hoofde was het dan ook, hoewel aanstootelijk voor alle andere godsdienst-gezindheden, niet ongrondwettig, dat de voormalige ko-ning destijds als souyereine yorst, bij zijne inhuldiging als -zoodanig door eenen hervormden predikant werd toege-sproken, dat deze een gebed deed en er een gezang der hervormden. Werd aangeheven, — Maar thans was het een gansch ander geval. Volgens de grondwet van 1815, is de koning even vrij in zijne gelösbelydenis, als de geringste zijner onderdanen. Als individu kan hij Catholijk, gereformeerd, remonstrantsch, luthersch, mennoniet en zelfsjoodsch wezen; doch als koning, heeft hij gcene bijzondere gelösbelijdenis, maar is verpligt gelijke de-scherming (wat alle prerogatief van de eene of andere gezindheid noodwendig uitsluit) te verleenen; en de vo/komene yrijheid yan godsdienstige begrippen, waarmede het gedwongen bijwonen van eene hervormde godsdienst-oefening strijdig is, bij al zijae onderdanen te eerbiedigen, daar dezelve door de grondwet is gewaarbored. Nog sterker moet de toespraak van den hervormden Is dat, wij vragen het aan alle onpartijdigen, ge/ijke bescherming, welke de grondwet aan alle godsdienst-gezind- heden verzekert? “te Bisschoppen behoore tot het wezen der Catholijke Kerk: een Bisschop te Amsterdam of elders zijne geestelijke be- diening waarnemende, maakt even weinig inbreuk op de gelijke bescherming, waarop, en ook op niets meer, de hervormde kerk aanspraak heeft, als een president van de algemeene synode der hervormde Nederlandsche Kerk, of de presidenten der provinciale kerkbesturen, in hunne res- sorten hunne functien waarnemende, inbreuk maken op de gelike bescherming, waarop de Catholijken en alle andere gezindheden aanspraak hebben; en meer verlangen zij niet. Waarom will men dan, bestendig eenen ongrond- wettigen yoorrang aan de hervormde kerk geven? Waarom wil men haar van lieverlede tot stagatskerk verheffen, zoo als men facto, hoogst ongrondwettig bij de inhuldigings- plegtigheid heeft gedaan. Ds. RoozEtoom heeft ons daar Venn den sleutel gegeben 1), Omdat de aanzienliksten des lands, dat is, de aristocratische oligarchie, de familien, die voorheen geheel uitsluitend en thans (almede zeer ongrond-Wettig) bijna uitsluitend zich meester van alle aanziellijke posten wisten en weten te maken; die daardoor grooten invloed uitoefenen en de hervormde kerk altoos gebezigd heben, om op de geringe standen, zoowel als hunne op de vorsten van het Oranje-huis te werken en daardoor hunne heerschzuchtige oogmerken te bevredigen. Aan den invioled dier parti, die een gruwel aan de grond-wet, aan de grondwetige gelijkstelling en alle grondwetiger: volks-invioled heeft, schriven wij alleen de ongrond-wettige inbreuk, op de gelijkstelling van alle godsdiensten, die bij deinhuldigings plegtigheid heeft plaats gehad, geheel en alleen toe, en wij durven ons viejen, dat de regtschapen en rondborstige WitLtem IL, dien wij immer hoog heb-ben geschat en zullen-hoog schatten, eenmaal den moed zal hebben, om zich aan de strikken te ontrukken, waarin die partij de vorsten van het huis van Oranje immer wist te verwarren en eerst dan, eerst als er een onderscheid tus-schen de belijders van verschiedenen godsdiensten zal worden gemaakt, kan ons vaderland op rust hopen; eerst dan, zal het gouvernement krachtig zijn, omdat aller liefde de steun van hetzelve zal wezen. Blijft integendeel die partij haren invioled uitoefenen; blijft men aan de hervorruide kerk prerogatieven toekennen, dan zal op nieuw gebeuren wat meermalen gebeurd is; alle, niet tot die bevoorregte kerk behoorenden, zullen, vooral bij eene grondwet, die aan allen geliyke regten toekent, zich vereenigen tot eene oppositie, niet alleen tegen dic bevoorregte kerk, maar tegen het gouvernement, dat haar eenen on- grondwetigen voorkeur geeft; de hartstogten zullen meer en meer gaande worden, waartoe de hoege belastingen, de opcenten, die yooral op de lagere standen drukken enz, niet weinig zullen bijdragen; de geringste aanleiding kan derzelver losbarsting beganstigen en..... Men-vergete het gebeurde in de jaren 1785, 1786 1795 en 1830 niet; me vergete niet, dat de belijders der onderscheidene godsdien- predikant WoLTERBEEK, zijn gebed enz. in het oag loo-pen, na de méslukte poging, om bij de herziening der gondwet van 1815 het hatelijke artikel der grondwet van 1814, ward door de conscientie van den souverein gebonden 5 weder in te voeren. Het loopt te meer in 't oog, Jat binnen de hoofdstad, onder de tegenwoordige grond- wet een dusdanige ongrondwettige voorrang aan de her- -vormde kerk is gegeven geworden, nadat Mr. GROEN VAN ‘STERER in een openlik geschtift heeft durven vragen : If bij voorbeeld het invoeren van eenen Bisschop te erdam, hetgeen toen (in 1827) zeer doenlijk ge- werd, thans door het gouvernement, zonder de. nds en welligt he sp van den troon | _40l aal te stellen, zou worden beproefd.” | Tek a aad al Se PPD Bydrage enz. viz. 119.) . 4) Zie ons blad van 21 November 1840, SPR gs: . a a Se . .* es Bd f . da a * a n e <= A’ > ¥ ene ** “f a ‘ e ‘al ue. ie De! 7 ? a *. » i ar. os \ ea "i Ph. Eo ee a. | sten, gclijke regten hebben verkregen, en niet kunnen verpligt worden, om hunne verkregene regten ten behoeve der be- lijders van den eenen of anderen begunstigden godsdienst op te offeren, niet alleen, maar dat zij aan de nakome- “jingschap verpligt zijn, om die regten te verdedigen en te handhaven ; men vergete niet , dat de Catholijke bevolking , sedert 50 jaren, zeer sterk is toe genomen en thans meer dan een millioen bedraagt, en dat deze niets anders ver- lanet, dan regtvaardig en grondwettig te worden behan- deld; maar ook daarop aanspraak en regt heeft ! Een woord aan den Wrijmoedige: Blijkens No. 2 p. 100 is het nieskruid u in de Cath. Ned. Stemmen, No. 35, telegiend, in het geheel niet bevallen: dit is wel jammer. Welk gevoelig hart zou er niet door bewogen worden? En Z, M. de Koning be- noemt eene Commissie en laat de klagten onderzocken! Het is voor de vetgemeste schoolpartij niet langer te ver- dragen! Het wityerkoren werktuig ter bestriding van het onderwis, gelijk’gij mij gelieft te noemen, lust het thans niet, om uwe hartstogtelijke taal te beantwoorden, inde hoop dat het de laatste stuiptrekkingen zullen zijn eener- partij, die trots alle regtvaardigheid en billijkheid, zoo lang alleen heerschte en het geduld der verdrukte Catho- lijken tergde. Kon ik gedacht hebben, datZ. M. UWE. met de optrekking van een nieuw gebouw zou belasten, wanneer het oude zal zijningestort, dan zou ik volgaarne in tijds materialen voor een hecht nieuw gebouw geleverd hebben. Nu zal ik deze mocite sparen en in afwachting, dat onder de regering van Z. M. Witiem_ Il, ons eene yrij Held verzekerd worde, naar welke Neér/ands Catholiken zoo lang reikhalzend verlangd hebben, mij van aanmerkingen onthouden, tot welke mij de beantwoording van uw geschrijf zou voeren : — aanmerkingen, die VEd. en velen met u niet zeer aangenaam zijn. Ik leg dus yooreerst uw stuk onbeantwoord ter zijde, u bij voortduring het zalige genoegen toewenschende van uwe gal uit te spuwen op uwen ootmoedigen Dienaar: Den Schrijver der Geyaarhjke Strekking enz. Wrijheid van Onderwijs. In de proclamatie van Z. K. H. den prins van Oranje op den 5 October 1830 te Antwerpen gedaan, en mede-gedeld door de Staats-Courant van den 8 dier maand, wordt het volgende aangetroffen: Let opzigte van het onderwijs der jeugd zal de grootste vrijheid gelaten worden. Wij nemen de vrijheid, om den vorst, nu koning georden zijnde, aan die woorden te herinneren, met het gegrond vertrouwen, dat Z. M. aan de getrouw geblevene provincién, niet langer zal weigeren, wat hij in 1830 an de Belgen heeft belöffen. Nog tien jaren na dien tijd hebben de Noord-Nederlanders, die, zoo wel als de Belgen den alleenhandel van het onderwijs als een knellend juk beschouwden, onder het ondragelijk monopolie gezucht, en niet opgehouden ‘daarover te klagen, en de vrijheid van ‘wend worden, en moeten dus overgaan tot de Pdeonderwijs te vragen. Wij zullen de billijkheid daarvan hier niet ontwikkelen; ditis reeds meermalen, en meer dan overvloedig gedaan, wij wilden enkel den Koning eerbiedig vragen: Sire! hebben wij Catholijke Noord-Nederlanders, en allen die met ons, vrijheid vanonderwijs vragen, door Onze getrouwheid, en door het gewillig opbrengen van lasten, die hoe langer zoo drukkender werden, in het jaar 1840 nog niet verdiend datgene te erlangen, wat Uwe Majestät in 1830 aan de Belgen heeft toegezegd? SEL ET ee. geen PROTESTANTSCHE STEM OVER DE ONDOELMATIGHEID VAN DE OPVOEDING, ZOO ALS ZIJ DOOR DEN STAAT GEGEVEN WORDT.. (Ingezonden). a Het openbar onderwijs in een’ gewonen, bp aE or toestand, behoort voor elke gezindheid, onder den inyloed der kerk te staan, Mr. Green van Prinstenen, Bijdragen tot de herziening der Grondwet, pag. 92. Gazar zagen wij den wensch verwecken, dat de Staat voor cene doelmatige opvoeding kon zorgen, maar deszelfs pogingen kunnen nooit dat doel bereiken, als zijnde niet slechts de ontwikkeling van het hart. In eenen Saat, waar het ge-steld is als tegenwoordig in den onzen, kan deze niet meer zorgen, dat bij de opvoeding verstand ‘en hart niet van elkander gescheiden worden, en de ontwikkeling yan het läatte plaats hebbe.” — Vanderlandsche Letteroefeningen voor October 1840, pag. 541. Regt zoo! dat is het, wat de Catholijken sedert de oprigting van het Koningrijk der Nederlanden tot op dezen dag beweerd en met onwederlegbare gronden bewegen helben, en wat zij niet zullen ophouden te herhalen, tot dat de Staat zijne overdrevene zorg matige, om dezelve yrij te laten aan hen, die er van natuurwege door God mede belast zijn — aan de ouders. Zoo wordt dan eindetijk eene waarheid begrepen, welke Lang tot onherstelbaar nadeel van den Staat miskend werd, begrepen niet slechts door die Protestanten, welke tot de belijdenis van CALtvyn en Dordrecht terugkeeren, maar ook door anderen, die. Zoo als de vaderlandsche Letteroefenaars vroeger van zich zelven getuigden, dagelijks hunne gelofsbelydenis uitbreiden en yeranderen, naarmate dat bibelstudie en yeranderen, naarmate dat bibelstudie en yeranderen, dat bibelstudie en yeranderen, dat, zoo lang de Staat zsorgt, dat onheil  onheil  gehen andere middelen bese! V. L. zoo aangegeben: 5, Zot het wel in werking brengen van deze hoofdregels (van die namelijk), welke het hart moeten yormen en van wier naleving ’s menschen geluk geheel afhangt) behoort meer, dan algemeene beginselen van Godsdiensten zu kommen. Wat is zedekundeinhet afgetrokkene, wat zijn algemeene beginselen van Godsdienst, waarmede al aanstonds de by-zondere denkbelden yan de verschillende gezindheden in anaktik komen? Maar is er dan geene doelmatige opvoeding, door den Staat gegeven, mogelijk? — Bij de gedachte aan het antwoord door de V..L. op deze vraag te geven, vreesde ik, dat onder het gras een adder kroop, en met regt: want terstond verhief het ondier zijnen afschuwelijk kop en siste zoo vreesselijk als volgt: sulk eene opyoeding is dddr alleen mogehjk, waar Kerk cn Staat niet yan elkander gescheiden zijn, waar eene eer of Godsdienst, zonder overheersching yan an-deren, echter op den yoorgrond staat. Het is slechts moglijk, waar het Protestantsche beginsel, volgens het LEWYangelie Godsdienst van Staat is, waar het AAC NITIMUR in practische daadzaken wordt opgelost.” Zo04 2005 maar weet gij dan niet, dat de beginselen, welke gij hier predikt, geheel en al ontijdig zijn, dat gij geen En gelijken tred met de verlichting öster eenw kunt houden, zoo gij aan dezelve hecht. Wij behoeven toch wel niet te herin- n, dat de munt, waarop het hac nitimur prijkt, se- dert 40 jaren al niet meer geslagen wordt. Ei lieve! de Staat kan op dat Protestantsche Evangelieboek niet meer steunen, nadat het voetstuk, waarop het geplaatst was, vermolmd en omgevallen is, devplossing yan die woorden in practische daadzaken (risum teneatis, amici!) is ten einde geloopen voor de Catholijken, die, zoo lang de- zelye duurde, als Heloten van de bevoorreste Kerkpartij gedrukt en vervolgd werden. Waarlijk, al wie zulke voor- stellen in onze dagen nog durft doen, maakt zich bescher- digt en vergeet, dat de Nederlander, als staatsburger, bij het hac nitimur op de grondwet wijst, welke gan allen vrijheid van godsdienst en gelijke bescherming * wan denzelven waarborgt. De Honing leve! Toen juchte het ganzze volk en zeide: de koning leve! Kon. X, 24. Het besluit, betrekkelijk de hergevene vrijheid onzer oude, geliefde en zoo populaire kloosters, door Z. M. WILLEEM II, op den 28 November te Amsterdam genomen, vervult de harten van alle Catholijken met blijdschap en er is gewisselijk niemand onder hen die het niet toejucht: allen zegen met den mond of in het hart: de Koning leye / Maar inzonderheid voor de districten van Cuyk, (vica- riaat van Graye), en van Ravensteinen Megen, (vicariaat van dien naam), in welke die eertijds zoo bloeijende en nut- tige kloosters @//e gelegen zijn, zal dat koninklijk besluit voor altoos gedenkwaardig wezeen 3 zij zullen daardoor een nieuw leven ontvangen. : : Reeds op donderdag 3 December ontvingen wij eenen brief, waarin ons die verblijdende tijding werd medegedeeld, die wij aanstonds aan onzen eerbiedwaardigen Apostolischen Vicaris-General mededeelden, die, niet alleen als Kerkvoogd over districten, in welke drie der gemelde geestelijke stich- tingen gelegen zijn, maar ook als Procurator-General yan de orde der Kruisheeren, zooveel belang bij die gewigtige tijding had. Zaturdag namiddag 5 December, ontving Zijn Hooew. een afschrift van het besluit en zondag ochtend bragt de Geldersche post de afschriften voor de kloosters mede, die onder het ressort van het postkantoor Grave gelegen zijn; en opdat deze die heuchelijke tijding op ’s Ko- ings jaardag zouden ontvangen, zond de directeur van het gemelde postkantoor de gezegde kennisgevingen, per expresse aan dezelve, terwifl hij die naar Ve/p, aan de ha zoo innig beminde Capucijnen, in persoon overbragt.. Zoo was dan de eerste jaardag, die WitLem II als koning de, bijzonder yoor de vicariaten van Greve en Rayene stein en Megen een dag van jubel en heilige vreugde, en zal altoos een eedenkdag blijven! Heil den vorst aan wien wij het behoud dezer aan de bevolking zoo dierbare gesticlrten te danken hebben!) Wij beschouwen dit besluit als cen gunstig voortecken, dat ook de verdere klagten der Catholijken niet anger onaangehoord zullen blijven, dat hunne Kerk even vrij in Noord-Nederland, als in Belgie zal wezen, en dat hun weldra ook de vrijheid van onderwijs zal worden toegestaan! De geestelijke gestichten, in het besluit van 28 November vermeld, zijn: dat der Kr uisheeren te St. Agatha bij:Cuyk, dat reeds meer dan vijf eeuwen telt 1); dat’der Carmetieten die er tevens de parochie-kerk bedienen, en dat der Carmelitessen, beide te Boxmeer; dat der Kruisheeren en dat der Brigittinnen te Uden 2); dat der Minderbroeders te AZe- gen, wier aloude Jatijnsche school, in geheel Nederland beroemd is; wijl Er voorheen schier alle jongelingen, die tot den geestelijken stand voor ons vaderland werden op- geleid, in de voorbereidende wetenschappen onderwezen — werden, en dat der Clarissen, in dezelfde stad; dat der Zusters van den derden regel van den H. FRANCISCUS te Haren; dat. der Augustinessen te Deurzen 3), bij Rayenstein en dat der Capuchinen te Velp 4) ; welke laatstgemelde zeven kloosters, alle in het vicariaat van Rayenstein en Megen, sedert twee ecuwen bestaan hebben. Daar het vreugde gevoel over dit belamtgrijk besluit ieder ander gevoel onderdr ukt, onthouden wij ons voor dit maal van aanmerkingen over de wijze van kennisgeving..... En wij hopen, dat men, ten eitde botsingen en regtstreeksche reclamatien bij Z. M. den Koning voor te komen, bij de expeditie van kennisgevingen en aanschrijvingen, den ousitn, regten en naasten weg Kiezen en gevoelen zal, dat alles, wat in deze heilspellende oogenblikken de eendragt zou kun- nen benadeelen zorgvuldig ‘behoort vermeden te worden. BIUDRAGEN VOOR HET KERKJE bi ADUARD. Van de Redactie.. «£8 fans, 00 Van den Eerw. Heer A, ‘Benxts ’ "C. Kapellaan. te Grave. » 5,00 Wan-Fy tepFapeningenghs 6. hs! 0 tense) renee 200 Van 0. te P. drie coupons te zamen.. peta oe f, 37; Eene kennisgeving, dat te O/denzaal5) ( Oversisdel} door. eenige godsdienstvrienden en liefdadige ingezetenen ten behoeve der kerk yan Aduard, is bijeengebragt eene Somma van... 2 Wiine |» 70,35 Van den Eerw. Heer ** te *** in "Zeeland. toe es 42, 25 == f 106,97; Voor de Catholik armen yan Oud-Beijerland, Montant in het nummer van 10 October yermeld. “a ia 30} Van den Eerw. Heer A, die zich tot het geven yan f 3. —- Se! 1) Zie Godsdienstvriend XXX Deel blz. 1 en er | 2) Ibid XXXIe Deel blz. ‘eds oo < 8) Ibid XXXI° Deel blz. 3. _ ' 4) Ibid XXX Deel blz. 349. ; 5) De ingezetenen van Oldenburg, grootendeels Catholik, uit- rountend door hunne liefdadigheid, hebben daarenboven ‘de’ cer 5 dat hun stadgenoot, de Eerw. Heer Kisremaken, als Missionaris in de de kolonie "Curacao werkzaam is. re Ae | 7 1,50. Onvangen, zoodat er in Rotterdam, in den korten En Nymegen, bij de R. K. Boekverkooy den uitgesteld iach ’sjaars gedurende vier jaren yerbonden had, doch nu in eens heeft betaald..... o + ee 9° 12,00 Door tusschenkomst van den Heer H. Burtt te Amsterdam, van eenige leden yan het pecegere chal de Katholijke Vereeniging. others > \e 9 8 aaa Bij dea Heer Hacrnnoonn, te Rotterdam, ‘ingekomen : Van ’t huisgezin van la Touris - f 2,00 Van mejufvrouw A. B. ule... Whe, «teeta 2,00 / den heer Po Roonks 07... ss aps seen » » » ‘M. van pen Veer. « « » « « 2 2,00 » » na) PRETERS © cateulet tes « SeAenIOe » mejufvrouw de wed. A. VAN DER Port.-. » 1,00 » » ee 6 ve te Lh) oe er 7 > 1,00 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » » ee 6, Pees hm o 34 oo @« ® 1 » Hannaaps. « s © «-/e) ie 1,00 » » Hannaaps. « s © «-/e) ie 1,00 » » ScHUUFMAN.. ob « 6 «Je ea gOO » » de wed, Goppinch « -« » »» 1,00 » » 18,50 Ff 493,202 Voor de Abidy-yan Melleray in Ierland. Bereids; gerettet. - a <s 3° 4 «5 be -f 291,00 Bleéiginy Cagsa 4 2s thes ete se ees Bee f 94,42, Van. N. N. a. 45) 8.. » 1 58 Welke som wij per wissel op Londen hebben geremitteerd. » 96,00 Uit Dungen 1) vier coupons enz. te zamen.. f 10,00 | Van O te P, vier coupons te zamen.. _» re se o i s q ~ Blijft in casa.. 9,9 AANKONDIGING. F. J. BRAAM, Boekhandelalen in de Leeuwenstraat, E, 609, tegen over de kerk der Eerw. Paters Minders broeders, te Rotterdam, “heft uitgegeven en debiteert — met goed succes: GEBEDEN en OEFENING voor de Leden yan de Aarts- -Broederschap der E vif Wonden O. H. JESUS CHRISTUS, ook genaa Aarts-Broederschap yan het Koordje yan den H. Franciscus. Bewerkt door den Uitgever, Kerkelij gekurd. Versierd met fraaije op steen gegraveerd en Titelplaat, voorstellende de indrukking der H. Vijf Wonden O. H. in het ligchaam van den H. “FR ANCISCUS. — XXII en 326 blades, in 240, op best velin papier. Prison is set aside | $1.25 en in bruin Engels ine -Dit verge is door de belanghebenden met -hetzelve het licht ziet, nagenoeg 200 exem le den uitgever van zijn g gedebiteerd, “Dit boekje t volkomen aan dezelfs titel en bevat vele eden die | sgebeder den Kruisweg, Gebed one Fring ponder de Proce’ ic de Vesper-psalmen ; de Completen; verscheiden gens Antiphonen, enz. in het Hollandsch en Lat Het is verkrijgbaar gesteld te Amsterdan Delft, > Hage, Hoorn, Haarlem, Leeuw 4) De eerie lain ae eral e git Hin bijzonc g ut i Nummer Ol. : <= 409 fad 19 DECEMBER 1840, LRU WRCAE00S PRATT URA EEDA TE DURE EDAAAR UR UEDLAS UL PADUA ATOUUAST OM. THUVUTTR UL SEBV244921408 WRAO S68 8281444814448 OD CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER Godsdienst, Staat-, Geschichte en Lettevkunde. Als Jesus dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hij:....«.  gelyk wij.... En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in mij geloove zul- len: opdat xij allen één zijn, gelijk Gij, Vader, in mij en ik inU: dat xij ook in ons mogen één zijn, opdat de wereld geloove, da Gij mij gezonden hebt. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gij mij gegeven hebt: opdat xij zouden één zijn, gelijk wij ook één xijn. Ik in hen en Gi in mij, opdat ztj volkomen één zijn: en dat de wereld wete, dat Gy mij gezonden hebt. Joann. XVII. ee el a AE AR ES Soke | a 0 SS ee eS ae Ce ee Her sureav yan pe CATHOLIJKE NEDERL. STEMMEN, ts re GRAVE, (Becersnenstraat, B. No. 28). Op dit blad, ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren en bij de voornaamste Boekverkoopers “in het Rijk. Hetzelve wordt met den post verzonden voor den prijs van $8.50 in het. jaar ; “het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid ; zullende de betaling bij kwartalen moeten eeschieden. Alle abonnementen kun- -nen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde stukken en brieven zullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 centen den regel geplaatst, behalven.de 35 centen zegelregt. - Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. Monopolie-koortsviagen wan den ziel- teogenden Zaanlandsch-weekblad Mercurius. | ti het Zaanlandsch-weekblad Mercurius, °t welk te Zaan- dam bij JAN Groor wordt uitgegeven, komt onder de ru- briek : Joge Komen stukken en Correspondenten het yolgende voor: "Vielen zullen onlangs niet aangenaam verrast zijn door het lezen van een Staalsbesluit, waarbij een commisie werd benoemd >» om een Rapport uit te brengen over eenige regelingen in het lager Onderwijs, Zoo gewoon was men reeds, om, ondanks de billijkste klagten van een millioen verongelijkte Catholijken en van ‘een gedeelte zelfs der protestantsche bevolking, gerust en gemakkelijk op den weg van onregt en dwang voort te gaan, dat men al niet beter wist, of het behoorde zoo. Van daar dat ye/en door een koninklijk besluit, ’t welk alle vrienden van grondwettige gelijkstelling, hopen en vertrouwen, dat eer einde zal maken aan een hatelijk onderwijs- monopolie, ten behoeve eener buitendien nog maar al te veel bevoorregte godsdicnst-partij, verrast werden; en dat die verrassing niet aangenaam was. es. X ie k wij behoore tot diegenen, bij welke deze maatregel bezorgdheid heeft opgewekt. Wij weten toch, welke be- in dit opzigt, gegeven heeft; gélijk onder anderen uit het bitter partijdig, alle regt en waarhei verdraaijende tijdschrift: de ca- tholike S 4, duidelijk genoeg. te zien is. » moei men zich, reeds sedert lang, van de zijde der Roomschen, Wel zeer verpligt voor het vriendelijk compliment! Als het niet uit eenen zicltogenden mond kwam, zouden wij er misschien boos om geworden zijn, of de mocite genomer hebben, om de aantijging te wederleggen; doch in dit- geval meenen wij de beschuldiging als het delireeren van cenen stervende, met een medelijdend stilzwijgen te kun- nen beantwoorden. — Intusschen verzoeken wij elk, die over ons blad spreekt aan hetzelve den naam te geven dien het voert; want of het al dan niet aangenaam is voor velen, is toch het Catholicismus zoo goed Nederlandsch als het protestantismus: het heeft in Nederland dezelfde regten als Erdere andere gezindheid; en aan de verdedigung van die regten zijn onze Catholijke NEDERLANDSCHE Stemmen toegewijd. 