De twaalf patriarchen : bijbelsche karakterstudien
Kuyper, Abraham, 1837-1920
Bij Issaschar roept ze: „God heeft mij mij loon gegeven." Bij Zebulon: „Wat ik ontving is vrije gifte mijns Gods." En nu eerst, nu ze door deze tegen- i stelling heenging, grijpt ze onbewust het | heerlijke der genade. § Want zoolang Jacob haar zocht om loon, volgde er ook weer scheiding als de prijs uitbleef; maar nu, nu het naar louter goed- heid ging, nu leeft ze ook in de hope, dat het bij haar wonen voor altoos zal wezen. En na den uitroep : „Uit genade gedacht", volgt dies de andere : „Nu zal de bijwoning 1 duurzaam wezen." | En immers hierin juist ligt al het heer- | lijke voor Wie kommt mocht tot vrije  Want waar genade ons toetreedt,  | vloed der zeeen zuigen, en ook hier ligt | die vrije genade symbolisch en beiden i | spreukig in. | De zeeen zijn voor den visscher, wat I de akker voor den landman is, maar met 8 8 dit verschil, dat de landman ploegt en | zaait en egt en wiedt, en al zijn arbeid en | al zijn moeite ten koste legt Terwijl de visscher niets doet. Zijn akker wordt door God gezaaid en God de Heere ploegt  niet voor betaald. Hier geen prijs en geen loon, maar vrij wegnemen. Of wilt ge, om met Mozes te zingen: De visscher is als een kind aan's moeders i 8 8 borst, en de zeeen liggen voor hem gereed dat hij er uitneme. En daarom Zebulon, 8 dat aan zee lag, Zebulon zal den overvloed i 8 8 8 8 Dev zeeen zijn het dan ook visschers uit wie Jezus zijn Apostelen kiest, om vrije genade voor de goddeloozen te gaan uitroepen. Als ze het net links leggen en niet van- gen, en Dann het rechts uitslaan en het niet Ophalen kunnen van de volte, ligt daar  <*> C*> CIO <*> (M) C*> CtD CW CO <3*J C*> C» OP <X> C*) CW> CW> ft? <*D C*> C*> C*> (*> G»J <*)<»C«)C«)(K)(»0*><»C%)C«)(«)Gt>ClD«)C»3C«)flWC»» 8 I 8 ! 8 I En de uitkomst toont nog, dat een vis- 4 8 schersbevolking het best verstaat wat vrije | genade is. I Eerst zuigen uit den overvloed der zeeen. 8 8 En dan zuigen uit den overvloed van den oceaan van Gods barmhartigheid. | 8 § 8 8 8 § 8 I 8 8 Eindelijk vrije genade ontsteekt geest- | drift, blaast moed in, en zoo staat er ook 8 8 van Zebulon, dat Zebulon de kunst ver- stond, om een slagordening te houden f met een onwankelbaar hart; en Deborah 8 8 8 zong van datzelfde Zebulon, dat het zijn ziel versmaad heeft tot in den dood. En ook dit gaat altoos door. Wie niet leunt en steunt op de uitkomst van eigen doen, maar op s Heeren bestel | en bestier, die kent geen gevaar en deinst 8 nimmer. Ook ons zeevolk was vanouds bekend | om zijn onverschrokken moed en dap- perheid. J 8 I 8  •<Kcwcm(Mcm<K>amcmcm<mcm(xcmcmcwcmcmcm<a)<&<s>(x><a><xcKcm<K>am<x>cmcmcmcm(m<m& * 8 I l Dat leert God de Heere aan de visschers en wie ter zee vaart, in zijn ontzettende stormen. | Dat maakt den mensch klein en God zoo groot, en dan waagt men het op den Eenige. En nu, die dappere stam van Zebulon, I 8 8 is toch een der eersten voor de troepen § van Nebucadnezar bezweken, omdat ze een der eersten aangevallen wierd. | 8 8 Toen wierd het donker in Zebulons | dalen, en zat het volk er in de duisternis. Maar geen nood, zoo ge uit vrije genade leeft, kan ook uit die donkerheid het licht | weer dagen. Hoor maar, daar weerklinkt de profetie: „Het volk van Zebulon dat in de duisternis | zit, zal een groot licht zien" (Jes. 8 : 23 I en 9 : 1). | 8 8 En dat licht is in Zebulon gezien. Want in Zebulon lag Nazareth, waar onze Heiland de meeste jaren zijns levens doorbracht. I 8 1 8 I * 8 8 • t» cm  ZEBULON. | i a • <W OD <W <X> <X> <M> 0B3 CD <K) <*) <9£> <X> C*> <X> <M> CK> <M> <X> <Xi CK> CW <K> <X> <M) <K> (*) <X3 G&CK><M)aV<X>(W<tt)<X>tM)C&><X><X>(90<X><X>(K>* s i I | I En in Zebulon lag Kana, waar Hij het a 1 water in wijn veranderde. | En toen die heerlijke kracht in en van i Nazareth openbaar werd, toen, zoo merkt de Evangelist ons op, is de profetie van het licht om te kunnen zien aan Zebulon |  ca> c*> <*> c» c«) c«5 c»j c«) «o ^s Ctt> <*o <*3 c%: 1^3 fit* c«j cf c«> titi c*) <«) c«) cw> <xd c*p i^i c«> c«> cro <«; c«> f»i o^ ott) cbd r» c*) c») c«? c«) <*> <m) • I * § g ? * • • i * 1 * § 8 § 8 i i 1 XI. 1 I 8 DE PATRIARCH JOZEF. I e 8 8 g X 8 Een vruchtbare tak aan een 8 | fontein. Gen. 49 : 22. | 8 — 8 I 8 I 8 Thans resten nog Rachels eigen zonen. Eerst Jozef en dan Benjamin. En hierbij trekt het terstond de aandacht, dat toch J Rachel eigenlijk de vrouw van Jacobs keuze was. Lea niet ; dat Lea hem veeleer § tegen zijn zin wierd opgedrongen door den ijverzuchtigen Laban ; en dat desniet- 8 8 temin Lea, en niet Rachel, in haar kinderen, I de van God gezegende is. § Toen Laban aan Jacob merken liet, dat i hij genegen was, hem eene van zijne twee I dochters te geven, zag Jacob dat Lea § leepoogig was, maar Rachel een schoone jongedochter, of zooals er in Gen. 29  <■> <x> cs> <s> <■><»<■> obj cwcucwcBxwcwcvcaxKxwmcvapcKcvcwcaDnDcsxwcvcwcvcw <*>(*>• 8 @ * ! 8 | letterlijk staat: „Lea had teedere oogen, maar Rachel was schoon van gedaante en schoon van aangezicht." Dit nu boeide § Jacob. Op !dat uitwendig schoon ging hij af; te meer daar de ontmoeting aan den | herdersput den eersten en daardoor mach- f tigsten indruk op hem had gemaakt. En 8 zoo kiest hij niet Lea, maar Rachel. Van 8 een heiliger overweging geen spoor; van een meer geestelijke onderzoeking geen zweem. Op wat voor oogen is gaat Jacob af, en zeven jaar wil hij Laban dienen, om | het bezit van dat schoone kind. Laban evenwel had andere gedachten. Dat voorbijgaan van zijn oudste kind Stuitte hem. Bovendien, als hij nu Lea gaf, Zou Jacob nog wel zeven andere jaren om Rachel dienen; en anders trok hij voort. En zoo bedroog Laban Jacob en gaf Lea voor Rachel in plaats. En het is door dat bedrog van Laban heen, dat God de Heere bezig is in Jacob zijn raad over den Zoon zijner liefde te voleinden. DE PATRIARCH JOZEF. 81 | 8 Lea, niet Rachel, zou in de heilige linie moeder des Heeren worden. En hoe Jacob ok door vrouwenschoon verlokt wordt, en Lea verwerpt, om Rachel de zij DE PATRIARCH JOZEF. 81 | 8 Ne te kunnen noemen, toch zet de Heere Zijn raad door, en niet Rachel, maar lea wordt de moeder van Messias. Jacob koos Rachel, niet in gelöl, maar om haar schoon; en dit merk wijkt niet van haar kinder en. God moet kiezen; en Jacob wilde zelf kiezen; en zie, nu gaat dit eigenmachtig kiezen van Jacob ook op de liefde voor zijn kinderen over. Daar staat Juda, en in hem is het zaad van Messias, maar Jacob mist het geestelijk orgaan, om het te bevroeden. En niet Juda, maar Jozef wordt zijn lieveling. O, we weten wel, te Pniel is Jacob in de vrijmacht van een verkiezend God om- | gezet, en op zijn sterf bed heeft hij het van Juda beleden: ,Juda, gij zijt het, u zullen ! 8 8 Patriarchen 6 8 1 | 82 DE PATRIARCH JOZEF. % 8 3 •<x> m> <M> <s> on Ml <» <m> <m <m cw tx> ao a> ca> ca> <x> cw ot> t» <» «> at> on o*> on on on on on on on on cnononon<»jonon<nonon»> 8 a 8 I Jozef in plaats van Juda koos. uwe broederen loven!" (als beleed hij : „Ik heb mij vergist, ik koos Jozef; maar | niet Jozef, gij, Juda, zijt het!") — maar I tijdens zijn kracht bleef hij de eigenwillige kiezer, die Rachel in stee van Lea, en 8 8 i Jozef, en niet Benjamin, gelijk het volks- zeggen van het „Benjaminnetje" wil, als hing Jacobs hart 't meest aan den jongste. Neen, aan Jozef hing het, aan Jozef meer dan aan iemand. En dat hangen van zijn hart aan Jozef ging ook hier, als bij Lea, f i in het uitwendige uit, want hij sierde Jozef met sieraad en prikkelde daardoor zijn andere kinderen tot zonde. Hij sierde Jozef i met den veelvervigen rok. En zooals Jacob zijn kind zette, zoo kwam het leven in Jozef ook uit. Hij i bracht hun kwaad gerucht aan hun vader. Hij begon zich te gevoelen als de boven hen verkorene. Hij wierd hun een doom in het vleesch, in stee van een broeder 8 3 die hen minde. 1 8 3 8 8 •OK on on on en <x> cs> on a» co on on aoca cn> tea cv <u>zo<x<x>eva>CE><x>aD<x> on nccn<»cu>on ca on on on on on on on on case | 8 DE PATRIARCH JOZEF. 83 8 8 | | Zoo liep Jacobs eigenmachtig en uit- wendig kiezen ten leste onder zijn kinderen 8 op moord en doodslag uit. J Jacob had God voorbijgezien, en dat voorbijzien van God bracht een vloek in zijn hart en in zijn huis tot in lengte van | dagen. i Een vloek, slechts daar gestuit, waar genade  Dothan, a zoo in Egypte onder den eersten Farao. De verworpen Juda, dien God verkoren had, redt daar den verkorene Jacobs. Juda voorkwam Jozefs dood. En nu gaat een star vol glans over Jozef op, en Jozef heerscht wonderlijk. Wonderlijk door ge- nadegave der droomuitlegging. Wonderlijk door genadegave der kuischheid. Won- derlijk door genadegave der  | 8 8 8 i * i 8 1 zijn broederen, en door zijn verlangen om in Kanaan begraven te worden. Das is under sierad dan Jacobs veelverige rok. Maar nu is het de Heere ook die wonderen doet, en niet een schuldige mensch. En toch, ook zoo wordt het met Tozef geen doorgand werk. Hij symbool, Juda type, ziedaar al het verschil! Tvpe van den Middelaar is de man, uit wien naar het vleesch die Middelaar tevens voortkomt; symhool die andere man, die slechts een gelijkheid van trekken met hem gemeen heeft. En zoo is Jozef symbool van  om zijn bloed riepen. O, gansch heer- |  Juda krijgt straks een ontzaglijk zaad; want uit den Christus kiemt het nieuwe Israel, en al de duizenden uit Israels vleesche- | a lijk zaad, wat doen ze anders dan verbleeken bij de honderden millioenen die aan Juda uit den Christus zijn toegebracht? Maar in dezen was Abram Abraham, 8 8 a • ;» <X> <K> CW TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO 9b TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TO TOTOTOTOTO* 8 | S 86 DE PATRIARCH JOZEF. 8 3 8 a I d. i. vader der groote menigte, naar de verkiezing Gods ; geestelijk ; uit den Zoon | der liefde. \ i Daarentegen naar het vleesch was Abram Abraham ook reeds door Jozef geworden. Zooals Rachel reeds bij het noemen van | Jozefs naam op die veelheid wees. In Jozefs naam ligt de gedachte der altoos nieuwe toevoeging. En op zijn sterf bed sprak Jacob f nog : Jozef is een vruchtbare tak aan een fontein. Altoos die veelheid. J En zoo komt het dan ook uit. | Uit dien eenen Jozef splitsen zich twee 8 en zelfs drie stammen : Efra'im, en half 8 ' Manasse aan deze, en half Manasse aan § i gene zijde der Jordaan. Een gansch groote menigte. Want Efra'im was onder alle stammen het grootst en de | twee helften van Manasse waren elk ge- 8 ^ lijk aan een anderen stam. J | Hier is dus het groote aantal, het mach- i tige cijfer: groot in wat voor oogen  wat voov oogen is. Eerst een gouden kalf. Straks de dienst van Baal en Astharoth. De Achabs in elpenbeenen paleizen op den berg tegenover den Thabor. Tot het eindelijk genoeg is, en de Heere Jozef verwerpt, en Efra'im aan den vijand levert, en Hij Zijn raad voortzet met Juda. i e i * I 8 8 8 I  (V <*> C%> <*D QD <*) dV CV (Ml f» Ctt> CV <X> CV> G»> (M) C%3 <H> Ct) (JL> <X> tW C4> v^C CV Ct> A> CV Gt> tt> 3ft) aK>(V)CV£Vava>Ct>(n>a> &><■)• • ok <x> <x> ok <x> eta x> x> cw (to aa> t» <a> «> <x> ok t»j .iu cn> c*> cn> an oj ok cbj cs> cw o> oj od <x> no <a> cs> <x> <w <«> e*> c*> tmxmaDW i i •8 ! 8 ! 8 § 8 ! 8 § 8 i 8 I xii. I |  8 8 8 8 Ben~6ni, kind der smarte, was de naam dien Rachel stervende aan haar nog nauw- | lijks geboren kind gaf. Maar Jacob weerde dit sombere merkteeken van den jongsten der patriarchen af en riep- „Neen, niet | Ben-om, maar Ben-yamr'n zal mijn kind § heeten. Niet kind der smarte, maar kind 1 8 8 van zeldzaam geluk!" | | En dit roepen van Jacob was profetisch. | i Want Mozes reeds kon het nader uitspinnen s 8 8 en getuigen : „Benjamin is de beminde des Heeren. Hij zal zeker bij hem wonen. De | i Heere zal den ganschen dag hem overdekken, en Hij zal wonen tusschenzijneschouderen." 8 8 8 I 8 8 •CD) f» OD <K> (X) <M3 <*> OD CS) <X> <X> OB ODOD(X><X><K>aO<X3<X> ODIXXMHMXXi <M> (KHXKMMXHXHXl Ct> XXVXaXXitKHXHKHKXXHW • 0K> <*) <X> (*) <X> <K> <X> <*) Cm> <K> <X> <*> C%3 <W <X) (W <X> CK> <K> <X> Ctt> (M> <» Gft) <W <W<W<K<^aU<W<X>CX><X>(M><Xf<X><K>CW(V>Cm><X>(X>* I DE PATRIARCH BENJAMIN. 89 8 8 1 8 ! f Uit Juda de Christus, en daarom toen J Juda voortrad : „Juda, gij zijt het. U zullen | uwe broeders loven." Maar aan Benjamin wierd de glorie van de Godsstad gegeven, en daarom Benjamin de Beminde des Heeren. Immers niet in Judas, maar in Benjamin Lag Moriahs berg, en bij Moriah het Sion Gods, en daaronder het heerlijke Jeruzalem, als omstuwd met Gods bergen. Hieraan lag het dan ook, dat Benjamin naar Juda trok, en Juda aan Benjamin kleefde. En toen tien van de twaalf stammen van het huis Davids afvielen, bleef Benjamin, en Benjamin alleen, aan het prinselijk Mes- siashuis getrouw. En toch al ging Jacobs profetie op die wijze in vervulling, en al wierd Benjamin „gelukskind" boven zijne broederen, toch school ook in Rachels stervende klachte van Ben-onr dieper zin dan Jacob giste. Rachel is in Israel „de klagende moeder." I I • (K od <x (*> <x> <x <k> ck cm> <*> <x> m> <x> «> ,i) ci> <x> <x> od <x> <x> <x c*> coj os> cw no <x> m> <x> cac cm ao cbj ix> m> x> <k> oo(K(K!m>ck>» 8 8  haar klachte i 8 8 | uitstort, omdat haar ziel om kinderen roept | en die kinderen haar onthouden worden. | i Dan is ze weer „de klagende moeder," 8 « 8 die in haar barensweeen stervende, tot God | schreeuwt, omdat haar kind haar moeder- | 8 zorge derven moet. En eindelijk wordt ze voor Israels besef en voor de profetie nog- maals „de klagende moeder," die vergaat | 8 van weedom des harten, als Benjamin wordt i 8 t-» 8 uitgemoord, als de Babylonier Israel voort- sleept, en als de Edomiet de kinderen Israels | vertreedt ; die omwaren en met verterende 8 8 zielsmart weenen blijft over al Israels be- | rooving van zonen ; tot eindelijk Israels | groote Zoon, de Christus, geboren wordt, en ook naar Hem de moordende hand wordt | uitgestoken, en in den kindermoord van | Bethlehem nog eens deze Rachelssmarte | wordt opgewekt. | Juda is uit Lea, Benjamin uit Rachel, en 8 in dat tweetal zonen zijn  kind aan de ander, maar eindelijk is het Rachels smarte die door het lijden van Lea's kroost wordt ganden gemaakt. i Doch ook in zichzelf heeft Benjamin op ontzettende wijze den diepen zin van Rachels Ben-dra, „kind der smarte," servaren. Ge vergist u, zoo ge u Benjamin voor- stelt, als een lief, aanminnig kind, waar alle argheid van gewerd bleef. § Hoor maar, Jacob zal het u stervend anders zeggen, als hij uitroept. Benjamin is als een verscheurende wolf, die's morgens roof eet, en's avonds nog buit deelt." Er zat in Benjamin felle hartstocht; iets van het wilde dier, in menschelijke vormen. En dit onheilig drijven, niet gekeerd, eer lang gekoesterd, sloeg eindelijk in dien schrikkelijken gruwel van verdierlijking uit, waarvan het Boek der Richteren ons het afgrijselijke verhaal biedt. i i a 8 I 92 DE PATRIARCH BENJAMIN. | 8 8 • <X> Ott> <X> (*) <X> C8D Ctt> CW <M> <X> <X> <M> fltt> <B> OW <»> <*> CO) 0*3 <K> 3l> C» Ott> <X) <M> C*> <&<M>GV<&><X) (&><&<*> CM) Ot)<X)<X><»L><X)<X><&)(JX>+ 8 8 En toen wierd Benjamin dan ook, als a 8 een wild dier, of gelijk Jacob hem noemde, als een verscheurende wolf, door de jagers gejaagd. Uit alle gouwen van Palestina 8 kwamen de stammen op, om tegen het | verdierlijkte Benjamin jacht te maken. | En toen Benjamin zich in zijn woestheid handhaven wilde, toen is het vertreden en door broederen uitgemoord, en niet dan een scheut aan een dorren wortel was van 8 8 Benjamin, neen van Ben~6m, overgebleven. | Het was I-cabod geworden. Benjamins | 8 8 8 eere was weg. 8 $ i 8 8 8 3 8 8 En zie, toen juist, toen het dieper dan 8 een der andere stammen uit den beker der | zonde gedronken had, en harder dan eenig I ander stuk van Israels erfdeel door de roede 8 8 des Heeren in den dood was geworpen, | toen heeft God de Heere er lust aan ge- | had, om juist in Benjamin zich te verlus- tigen, op Benjamins erve zich zijn woonstede ! • x> c» <m> <x> c*> <x> cto r» n» cw ck <m> <x> a» <x> oo <x> <x> <x> ce> <a> <*> c*> c*> c*> <x> <m> c*> x> <ro m> c*> <x> co x> cw <x> <*> wmommm a e DE PATRIARCH BENJAMIN. 93 3 I •<xtM>m>tM><vavx><a><x><x<x<x)txi<M><M)<x>aBavcK(u>(X><x><M)(n<!B<xiw I 3 i e | I te kiezen, en Benjamin te zegenen met een | glorie, zooals, na Juda, nooit eenige andere | stam ontving. De nederwerping in den dood heeft in Benjamin een onberouwelijke keuze naar Jehovah gewerkt. En toen straks Jozefs huis in Dan en Bethel altaren voor „de zonde van Jeroboam, den zoon van Nebat," oprichtte, en met Lea s overige kinderen zich tegen het huis Davids verhardde, i kleefde Benjamins ziel in Juda den Mid-delaar Gods en der menschen achterna. In Benjamin blonk het gelöt uit. Het ging met Benjamin eerst in den dood, en toen door den dood tot het leven. En toen wierd het zaligste gebenedijd, t. w. met de heilige Tegenwoordigheid des Heeren. „God zelf had dezen berg begeerd, ter woning. Om, aldaar geeerd, zijn heerlijk heid te toonen!" § Blinkende verscheen daar Jehovah  die uit louter barmhartigheid zich tot Ben-6m vernederd, d. i. als Man van smarte zich gegeven heeft. En Hij leed en Hij stierf . Maar ook uit § een der bergspelonken van Benjamin, is Hij als de verrezen Heiland uitgegaan. | En toen is ook in Hem de Ben-6m tot | een Benjamin geworden. Tot den Zoon der eere. Gezeten als Hij is aan de tech- 8 * tevhand l) der kracht Gods, en daarin al | | Zijn glorie vindend. | ') Ben-/amm beteekent letterlijk: Zoon die aan de a 8 rechterhand is. a a B •ro<a>(VW(a>ro<»roc»cwroro(W<wcK>ea)^<w>(»)c»c«^rvroiiB<w«cn>cKroro<x>ra;V(WciB INHOUD. I. De patriarch Ruben II. De patriarch Simeon III. De patriarch Levi. IV. De patriarch Juda. V. De patriarch Dan. VI. De patriarch Naftali VII. De patriarch Gad. VIII. De patriarch Aser. IX. De patriarch Issaschar X. De patriarch Zebulon XI. De patriarch Jozef .. XII. De patriarch Benjamin Bladz. 5 11 17 25  