handelingen
algemeene synode
Mede werd door kerkvoogden van Lienden bij adres van 8 October, ger. sub n° 96, onze tusschenkomst kerktoogden van LfVngevraagd tot het verkrijgen eener Koninklijke toestemming ter aanvaarding eener erfenis, jjfj^; °^,temi^ag "i^'ot waardoor aan de ffemeente een tweede predikant, buiten bezwaarvan den lande, verzekerd *»«* aanyaardcn van " * eene erfenis, waardoor ZOU Worden. de. gemeente in liet Bij het verzoek van kerkvoogden was een afschrift gevoegd van het adres, waarmede zij pS*ika«i*^*^wu'ge«tdd zich tot den Koning gewend hadden, en waar " van zij ondersteuning verlangen. Het bleek uit deze stakken dat kerkvoogden zich reeds vroeger te dezer zake aan Zljne Mgesteit gegadresseerd hadden, maar op hnn verzoek, naar de voordragt van, de Ministers van Hervormde Eeredienst en van Jostitie, eene afwijzende beschikking faadden ontvangen, nit hoofiie de erflateraan zijne erfmaking de voorwaarde had vaslgemaakt, dat eentweede predikant beroepen moest worden, die naar het oordeel van de meerderheid des kerkeraads de orthodoxe gevoelens was toegedaan. Onder meer bezwaren tegen de inwilliging van dat verzoek ingebragt, achten onderscheid den het bedenkelijk zich in eene zaak temengen, waarover de Minister, zonder het advies der commissie gev raagd te hebben, abreeds oen ongunstig oordeel had mtgcsproken. Ten slotte konden wij ons vereenigen met het voorstel van een lid, om het verzoek van kerkvoogden te onderstennen in dier voege, dat de commissie zou te kennen geven dat zij geen bezwaar vindt voor het bdang der kerk, dat de bedoelde clausule alzoo door den erflater gesteld is. Zoo is dan ook aan den Minister, bij missive van 2,2, October n^ 29, geschreven : /r dat wij ons onbevoegd achten, in eenige beoordeeling te treden eener Koninklijke beschikking, welke na ingekomen advies van Zijne Ezcellentie en van andere antoriteiten genomen was, maar ons aileen de verklaring veroorloofden, dat, voor zoo verre die afWijzende beschi)cking geweest zijn, op de aan de erfstelling verbondene voorwaarde, dat de te beroepen predikant de orthodoxe gevoelens moest zijn toegedaan, de Synodale commissie daarin nit een kerkelijk oogpunt geene reden zou kunnen vinden, om de weigering der verzocbte autorisatie wenschelijk te achten. Intusschen hadden de heeren van Doesbwgi^ Junius en Swiers aanteekening veizodit, dat zij tot dit besluit hunne stem. Men niet gegeven hadden, de Secreiaris dat hij daartoe zijn advies niet geleend heeft. Bij ministeriele missive van 13 Maart n. 12, ger. snb 289, werd ons medegedeeld, dat, ten gevolge ook van de even vermelde verklaring der Algemeene Synodale commissie, volgens Koniuklijk besluit van 10 Maart b. v, n°. 56, aan kerkvoogden van X»>ju^, degevraagde magtiging tot aanvaarding der nalatenschap verleend was, terwijl eene latere missive van den Minister, dd.28Maart n^ 14, ger. sub n°. 305, hetberigt bevatte, dat Zijne Majesteit, volgens besluit van 27 Maart n^ 63, copijdijk medegedeeld, Zijne Excellentie gemagtig had tot verleening van handopening aan den kerkeraad te Lienden, ter beroeping van eenen predikant, onder voorwaarde, dat in zijn A tractement zal worden voorzien buiteu bezwaat van lands kas. t. Tn»»ciienLouisi f y^j^ jjjg|j miudcr belangriiken aard was het verzoek door den kerkeraad te Odoom in hel belang der koste- •' " •' rijgocdcrcnie Orfoo/ II. bij missivc Van den 28sten October 1859 ger. sub n^ 181 rf tot ons gerigt betareffeude de kosterijgoederen aldaar. Gelijk blijkt uit de daarbij overgelegde stukken en de toelichtende conductoire van het classicaal bestuur van Coevorden Ad. 11 November 1859 ger. sub 181 d en vau het provinciaal kerkbestuur van Drenthe dd. 26 November 1859 n^ 56 ger. sub n^. 181, bestaan deze goederen voor een deel uit veenen en woeste gronden , waarvan men den verkoop noodig heeft geoordeeld en deze verkoop op gedane aanvrage ook door Gede- puteerde Staten is toegestaan, onder voorwaarde evenwel dat de opbrengst op het grootbodc zal worden iugeschreven, onder dentitel van it Eonds vande Kosterij te Odoom y dienende zoo tot bekostiging van het gewone lager onderwijs als tot bezoldiging van het ambt e? Biju B. Van koster bij de Hervormde gemeente. De lerkeraad oordeelde dat zoodanige voorwaarde tot eene verreemding der kosterijgoederen zon leiden, eu verlangde daarom, hierin door de genoemde kerkelijke besturen onderstennd, te worden voorgelicht, hoe in de zaak te handelen en tegen het dreigende verlies van een gedeelte van de inkomsten der kosterij-goederen in bescherming genomen te worden. Wij aarzelden niet, grooten lof toekennende an de waakzaamheid des kerkeraads, aan zijn verlangen te voldoen, door onverwijld ecu adres wegens deze zaak aan den Minister te zenden en ook het provinciaal kerkbestuur van Drenihe > bij mededeeling van dit adres de wenken te gven, welker inachtneming ons in het onderwerpelijke belang noodig scheen. Het adres door' ods den ISden Decem- ber 1859, sub u°. 73 verzonden, was laidende als volgt: De Algemeene Synodale commisde vindt zich verplicht de tusschenkomst van Uwe Excellent in te roepen in eene zaak van het uiterste gewigt voor de Hervormde kerk. De Odoom, provincie Drenthe zijn eenige goederen aan de kosterij aldaar behooreiide. Daaronder bevinden zich ook eenige veenen en woeste gronden, waarvan de verkoop wenschelijk is voorgekomen. Kerkvoogden en notabalen hebben de vereischte autorisatie tot dien verkoop van Gedeputeerde Staten der provincie Drenihe verzocht, onder de beparling, dat de opbrengst ten behoeve der kosterij zou worden belegd op het grootboek der nationale schnuld, en is hierop gevolgd een besluit van heeren Gedeputeerde Staten van den 21sten September 1859 n. S3, waarbij de gevraagde autorisatie is verleend, doch onder voorwaarde, dat de opbrengst op eene van de grootboeken der staatsschuld worde belegd ten name van het fonds der kosterij en bij die inschrijving worde uitgedrukt de bestemming daarvan als volgt: V Kosterij van Odoam (fonds van de) bestemd Endienende zoo tot bekostiging van het gewone lager onderwijs als tot bezoldiging van het ambt als koster bij de Hervormde gemeente. Het is op deze bijvoeging dat wij meenen de aandacht van uwe Excellentie te moeten vestigen. Al dadelijk doet zich de vraag op, of Oedeputeerde Staten, krachtens art. 76 van het rélement op de administratie der kerkelijke fonden in Drenihe, autorisatie verleenende tot den verkoop van kerkelijke eigendommen, bevoegd zijn hieran een een voorwaarde te verbinden warden derzelver  hierover niet behoort aan Gedeputeerde Staten, maar volgens de Grondwet uitslnitend tot de kennisneming van de regterlijke magt. Hieromtrent kan evenwel geen twijfel bestaan, waar de Hooge Regering de kosterij-goederen steeds als kerkelijke eigendommen heeft beschouwd en ook de regterlijke magt telkens, wanneer de burgerlijke besturen zich hiertegen hebben verzet, ten gunste van de kerkelijke besturen zich hiertegen hebben verzet, ten gunste van de kerkelijke gedan. Nadat wij een en andermaal, laatstelijk bij onzen brief van den 20sten Mei 1859 dit ons gevoelen aan uwe Excellentie hebben kenbaar gemaakt, zou het welligt overbodig kunnen zijn, in eene nadere ontwikkeling hiervan te treden, zoo niet liet hooge belang der zak, naar wij vertrouwen ook in het oordeel van uwe Excellentie, grond genoeg oplevert om hierop terug te komen. Bjju B. 68 Dat de kosterijgoederen in Dtentke steeds als kerkelijke eigend Commen zijn beachouwd Voort uit artt. 10, £4 en 41 van het bij Zijner Majestät besloit van Jnlij 1820 \f. %9f vooi do provincie gearresteerde reglement op de administratie der kerkelijke goederen, waarbij het beheer der kosterijen aan kerkvoogden is opgedragen en het onderhoud der kosterijen ten laste der kerkelijke gemeente is gebragt. In dezen is dan ook van voUedige toepassing Zijner Majesteits besloit van den 12den December 1827 n^. 45, waarbij aan de kerkvoogden is opgedragen, om behoorlijke inven- tarissen op te maken van de pastorij- en kosterijgoederen » en aan predikanten, kosters en andere administrerende pilsrsonen is aanbevolen, om voor alle vermindering of verduistering te uraken, zonder dat in dezen van eenige bemoeijingen van de gemeentebestnren sprake is; de kosterijgoederen worden dan ook steeds door de kosters' namens de kerkelijke gemeenten, bezeten, zijnde het eeu en andermaal bij regterlijke nitspraken uitgemaakt, dat, wanneer ook al de kosterijgoederen ondnbbelzinnig was namens de kerkelijke gemeente. De Regering hiervan doordrongen gaf dan ook in de Memorie van Toelichting bij het in 1857 aangebodene ontwerp van wet op het lager onderwijer te kennen: indien de onderwijer tevens de betrekking van koster, voorzanger of dergelijke bediening bekleedt, dan mag de eigendom, welken liij als zoodanig geniet, al zij die nog zoo aanziellijk, van geenen invloed zijn op de bepaling van zijn tractement als onderwijer, dat hij nit de gemeentekas trekt. Beide betrekkingen toch staan geheel op zich zelven; tijdelijk vereenigd kannen zij, zoodra hetzij het burgerlijk, hetzij het kerkelijk bestjanrditgeradenoordeelt,weder gescheiden worden; er is niet meer reden om die kerkelijke inkomsten in vermindering van bet gemeinte-traciement van den onderwijer te doen Streken den de inkomsten die hij trekt uit zijne eigene bezittingen. Ook bij de Memorie van Beantwoording erkende de Regering het regt der kerk, wanneer zij op art. 18 n^ S te kennen gaf, a het gemeinte bestührte zal schikkingen trachten te maken met het kerkbestunr over het gebruik en afstan der woning. Wenscht het kerkbestunr aan het gebruik dier woning voor den man als onderwijzer op de staatsschool de betaling van hunr te verbinden, de burgerliike gemeente zal aan die vordering behoore te voldoen, daar de wet haar de verpligting oplegt den onderwijzer vrije woning te verschaffen. Gama erkennen wij, dat vroeger de betrekkingen van koster en schoolonderwijzer in den regel waren vereenigd, maar het is geschiedkundig ontwijfelbaar. Dat de kerkelijke bediening was de hoofdbediening, waaraan nitslnitend de kosterijgoederen, die daarvan han nen naam ontleenden, verbonden waren, terwijl het in elk geval vaststond, dat de belijdenis van de Ilervormde godsdienst een vereischte was, om koster en schoolonderwijzer te kunnen zijn, om das aanspraak te kunnen maken op de inkomsten van de kosterijgoederen. Het is waar, door heeren Gedeputeerde Staten van Drentke wordt in de gestelde voor-waarde gesproken van het gewone lager onderwijs; doch dat hier wel niet anders dan het openbare onderwijs bedoeld wordt zal wel geenen twijfel lijden en vloeit hieruit ala van zelf voort, dat, indien de wijze van beschouwing van Gedeputeerde Staten van DretUA, werde gevolgd, de opkomsten van de uitsluitend aan de Hervormden toekomende kosters-goederen te Odoom zouden kunnen gebezigd worden tot bezoldiging van eenen Roomschkatholijken onderwijzer. Hoe het hiermede ook moge gelegen zijn, het staat altijd vast, dat Gedeputeerde Staten de bevoegdheid mistsen om in dezeu aitspraak te doen, en vervorloven wij. Ous dan ook Uwe Excellentie dringend te verzeeken, in dozen wel de noodige maatregelen te willen nemen, dat de regten der Hervormde kerk niet op die wijze door de administrative magt worde verkort, als te Odoom dreigt te geschieden. Aan bet provinciaal kerkbestuar schreiren wij, bij bet afschrift van dit adres aan den Minister, tenzelfden dage sub n. 74, nog bet volgende, na in den aanbef te hebben doen opmerken, dat wij in de hoofdzaak geheel met de betrokkene kerkbestnren in- stemden. Ten aanzien van bet door het classicaal bestnor van Coevorden aangegevene denkbeeld, om zonder zich aan de gestelde voorwaarde te storen met den verkoop voort te gaan, zoo komt ons dit hoogst bedenkelijk voor. Zoo lang toch de voorwaardelijk door Qedeputeerde Staten gegevene autorisatie van kracht blijft, kan dezelve niet als onvoorwaardelijk-ivorden aangemerkt, en autorisatie tot verkoop van kerkelijke eigendommen wordt bij art 76 van het reglement op de administratie der kerkelijke goederen in Drenihe gebiedend gevorderd. Het meest gereede middel zou welligt zijn, dat door kerkvoogden en notabelen van Odorn, bij Zijnne Majesteit den Koning vemietiging werd gevraagd van de beschikking van Gedeputeerde Staten van Drenthe, van den 20sten September 1859, n 33, in zooverre de bijgevoegde voorwaarde betreft. In het algemeen is het ten aanzien van de kosterijgoederen van het meeste belang teonderzeen, of die steeds zonder inmenging van de burgerlijke gemeentebestureu zijn geweest in het bezit van de kerkelijke gemeentebestureu, en of het toezigt daarover steeds door korkelijke is gevoerd, zijnde voor dit geval bij verschillende regterlijke uitspraken steeds de eigendom aan de kerkelijke gemeentebest. g. Provinciaal kerkbestuur, door kerk- voorgeld van Finaienolde eene onwettige daad gepleggd was, als zouden zij een gedeelte van het kosterijgoed aldaar tot de burgerlijke gemeente hebben overgebragt, weshalve het kosterijgoed aldaar tot de burgerlijke gemeente verzocht, opdat de handelingen van kerkvoogden te Fimierwolde te niet gedaan en navolging, hier en daar te vreezen, worde voorgekomen. XJit het bij deze missive overgelegde stuk, zijnde een schrijven in originali van den kerkeraad te Finsierwolde aan het classicaal bestuurvan irinscAoten di, 28 Januari 1860, ger. sub u^. 270d(, zagen wij dat de bedelde klagte een plan betroffenen en het burgerlijk bestuur van en aanvankelijk reeds ten uitvoergebragt, naar hetwelk jaarlijks y^400 van het kosters-inkomen op dat van den schoolonderwijzer zou worden overgebragt, gelijk eene missive van burgemeester en wethouders van FinsUnoolde, gevoegd bij de instructie voor den schoolonderwijzer woordelijk inhoudt, /r zijnde de jaarwedde bepaald als volgt: voor den hoofdonderwijzer te Finslerwolde op/ 7 25, met inbegrip van hetgene voor het onderwijs door kerk Voogden en notabelen van het tractement, thans voor de vereenigde betrekkingen als koster enz., en onderwijzer wordende genoten, is toegekend; alzoo zuiver nit de gemeentekas/325/^ De kerkeraad doet daarbij opmerken, dat het tractement van den koster tot de som van / 600 jaarlijks door de kerk wordt BijL. B. 70 Unger der overdragt van landerijen van landerijen vFoeger door den koster bezeten en gebrüikt, — dat de koater op dit tractement gevoegd blj bet gebruik van nog'door hem bezetene gronden en viije bewoning der kosterij eeneafzonderlijkebenoeiningof aanstelling beefl; — dat den koster vooiaf noch mondeling noch schriftelijk eenige mededeeling van den ondei*werpelijken maatregel van kerkvoogden, betrefiende zijn inkomen, is gedaan; en eiudelijk, dat deze maatregel genomen is in eenen tijd, dat de betrekking van koster en sclioolonderwijzer slechts bij dispensatie van Gedeputeerde Staten mogen vereenigd zijn, zoo dat, als men het geheele kosters-inkomen tot de gemeente heeft overgebragt, gelijk de kerkeraad meent dat later even goed zou kunnen geschieden als nn de belft, die dispensatie waarsclujulijk zal worden opgeheven en de kerk alsdan genoodzaakt zou zijn, eenen koster begeerende, voor zijne bezoldiging nieuwe fondsen daar te stellen. De kerkraad schroomt niet deze handeling van kerkvoogden, door de bekende mis-sive van Gedeputeerde Staten van Groningen uitgelokt, door de meerderheid der notabeles toegestaan en door het provinciaal collegie van toezigt bekrachtig, eene onwettige daadte sheeten, hoedanige hij oordeelt naar de uitnoodiging van de Algemeene Synode ter kennisse van het classicaal bestuur van Winachoien te moeten breugen. Hoe emstig ook gezind om de regten der kerkopføderen te handhaven, konden wij in deze mededeelingen geene overwegende gronden vinden om in dezen tusschen beiden te komen gelijk door het provinciaal kerkbestuur verlangd werd. Het bleek ons toch niet dat te Finstenoolde eene verdeeling van de kosterijgoederen tusschen de burgeilijke en kerkelijke gemeente plaats had noch ook dat daar het bezit en beheer van de kosterij-goederen tot de burgerlijke gemeente werden overgebragt. Veeleer meenden wij in de vcrklaring van burgemester en wethouders, dat kerkvoogden en notabelen de gemelde som voor de vereenigde betrekkingen van koster en schoolmeester hadden toegekend, eene erkenning van het burgerlijk bestuur te vinden, dat kerkvoogden en notabelen de vrije be schikking. Over de kosterijgoederen hebben en de bevoegdheid derhalve ook om dietoekening in te trekken, wanneer later de vereeniging van koster en onderwijzer mogt woiden opgeheven, terwijl iiaar ons oordeel kerkvoogden en notabelen tot hunne handeling de toestemming van den kerkeraad en den koster geenszins noodig hadden. Alvorens evenwelte besiissen of wij al dan niet aan het verzoek van het provinciaal kerkbestuur zoaden tol-doen, achten wij het raadzaam vooraf nog eenige inlichtingen te vragen, en hebben vij betzelve daarom bij missive van den ^Osten Februarij U. n^. 30, uitgenoodigd, om teonderzoeken, of de toekenning van een gedeelte \au de inkomsten der kosterijgoederen, on) te strekken tot gedeelte voldoening van het tractement des onder Wijzers, is gedaan bij eese door kerkvoogden met het gemeentebestuur aangegane ovcreenkomst en desgelijks, of niet de kosterijgoederen blijven onder het beheer der kerk. Het provinciaal kerkbestuur zond ons bij missive van 10 April d. v., eenen bij hetzelve van het classicaal bestuur van Winschoten ontvangen brief van den kerkeraad dd. 25 Maart, waarin de gestelde vragen toestemmend beantwoord werden, maar daarenboven veel nog tot adstructie van zijne meening wordt aangevoerd, dat werkelijk de inkomsten van den koster dreigen vervreemd te wordeu; voorts nog eene bij hetzelve ingekomeife missive van kerkvoogden te Finaienoolde van 23 Maart, znmen ger. subn°. 324, tot berigt, dat bij besluit of overeenkomst tusschen kerkvoogden en notabelen ter eene en het gemeente- bestuur tcr andere zijde/den li^sten September 1859 n°. 82 is bepaald, niet dat uit de kosterggoederen, maar dat van de inkomsten, weUce Volgens acte van collatoren der gemeinte dd. 18 Maart 1818 aan de vereenigde betrekkingen als onderwijzer, koster, voorlezer enz. zijn verbonden en bedragende jaarlijks f 600 en p. m. SV^ bunders land, zal gerekend worden /iOO te behooren voor den hoofdonderwijzer benevens de behuizingentuin, onder verband dat door deze overeenkomst het regt van geene der partijen zal vorden gepraejudicieerd en tevens dat de tegenwoordige functionaris geen minder inkomen zal genieten, dan door hem gemiddeld over de laatste vijf jaren is genoten, en dat, wat de goederen betreft, deze bij voortduring onder het beheer der kerk blijven. Het kwam thans aan sommigen onzer twijfelachtig voor, of met de onderwerpelijke overreenkomst geen inbreuk gemaakt was op de belangen en regten der kerk, om de vermelde bepaling bovenal, dat, ondanks declaasule, dat de regten der partijen niet gepraejudicieerd worden, een deel der inkomsten, tot dusverre aan de vereenigde betrekking van onderwijzer en koster verbonden, zal gerekend worden te behooren van onderwijzer en of derhalve niet aan het verlangen van het provinciaal kerkbestuur van Oraninjen, om zich te dezer zake tot den Minister te wenden, zou behooren te worden voldaan. Naar de beschouwingen evenwel nedergelegd in ons schrijven aan het provinciaal kerkbestuur van Oroningen van 11 Mei n°. 9, besloten wij ons hierbij slechts te Be palen. De heeren Swiern, Koning en de Sitter verlangen aattekening dat zij tot het besluit om de tusschenkomst des Ministers niet in te roepen hunne stemmen niet gegeven hebben, de Secretarii dat hij hiertoe evenmin heeft medegewerkt. Het bedelde schrijven was van den volgende inhoud: Wij hebben Uw Hoog Eerw. berigt van 10 April en 15 Februari jL, met al den emst, welke het onderwerp verdient, in overwegging genomen en geven ons de eer Uw Hoog Eerw., met den uitslag dau'van bekend te maken. Meenden wij met Uw Hoog Eerw. in de tusschen het burgerlijk en kerkelijk bestuur van Fiuitenoold aangegane overreenkomst eene verreidig der kosterijgoederen ten behoven van het plaatselijke onderwijs te moeten zien, wij zouden ons verpligt gerekend hebben, alle in ons bereik liggende middelen aan te wenden, om zulks te verhinderen Naar ons inzien echter is daarvanin dezen geene spraak. In de eerste plaats toch worden de regten van alle partijen voorbehouden, en ten anderen beschikt de kerkvoogdij over de inkomsten dier goederen tot hetzelfde einde, waartoe zijn bestemd geweest; de bezoldiging namelijk van de diensten welke als koster en onderwijzer worden gepraesteerd; eene beschikking welke bij het kerkbestuur uitga At van het eigendomregt der kerk op de kosterijgoederen en van den kant der burgerlijke gemeente eene erkentenden van dat regt involveert. Wij hebben dus in die overreenkomst geene aanleiding gevonden om tusschenbeiden te txeden, maar integendeel in die handeling de bevestiging gevonden van de beginselen welke irij in onze missive van 20 Mei 1859, aan Zijn Excellentie den heer Minister voor de Zaken der Hervormde Eeredienst hebben nedergelegd en ontwikkeld, en waarin wij onder anderen verklaarden, in geen geval tekunnenofte mogen adviseren tot eene splitsipg der kosterijgoederen, al ware het ook, dat het in enkele gemeenten niet onraadzaam mogt zijn BuL. R 72 delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwijs te verleeDen, in ge?al vbq weike trjdelijke t^delijk de inkomsten der kosterijen voor bet onderwij verganniDg ecliter, het voortduieude regt der kerk op en haar bebeer over die goederen, bødenden zonden moeten bliver. "Zie Hand, van 1859, BijL B, Uzz. 102 en volgg. Hebben wij dus in bet contract geene scbending gevonden van beginselen, waarwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwerwer ten van den tegenwoordigen titularis, maar dat partijen bij zijnontentenis of bij veranderinginzijnepositieiDhiuiDe regten, zoo als die v66r de overeenkomst bestonden, temgtreden en het burgerlijk bestuor uit deze overeenkomst in het vervolg, nimmer eenige verpligting van het kerkbestuor moet kunnen afleiden, om nit de inkomst der kosterijgoederen, in de bezoldiging van den onderwrjzer te voorzien, die krachtens de burgerlijke wet door de burgerlijke autonteit wordt aangesteld. Wij zouden echter meenen onze roeping en onze bevoegdheid te overschrijden, wauneer wij ons daaromtrent eenige andere tosschenkomst veroorloof den, dan die, welke vij uit onze belangstelling in de zaak ontleenende, alleen daarin bestaan mag, dat wij de aandiclit van partijen vestigen op moeiielijkhed Wij En, welke nu of later uit de onvoUedigheid der overreenkomst of eene minder juiste redactie daarvan zouden kunnen ontstaan en hunzoodoende de gelegenheid te openen daarin te voorzien, alvorens die overreenkomst voor de daarin betrokkene partijen tot wet worde verheven. Verzeichnung om haud- A. Bij dczelfde missivc vau het provinciaal kerkbestuur van Groningen werd ook nog dororotychon overgelt eu bezwaarschnft van den kerkeraad van DoeMum aanhet dassicaal bestuur m gebouw te Jörm. Ufoningen gerigt do. 3 Februari 11., ger. sub n°. 270 6, wegens eene door het bestuur der burgerlijke gemeente ontworpene vergrooting van het schoolgebouw, waardoor de kerkeraadvreest, dat het eigendomregt der Hervormde gemeente op dit gebouw voor de toekomst in gevaar zou gebragt worden. Daar het ons intusschen uit het stuk is gebleken, dat liet schoolgebouw tot hiertoe door de kerkelijke en burgerlijke gemeente gemeensdiappelijk is bezeten en het gemeenschappelijke bezit ook bij voortduring erkend wordt, volgens de verklagende van kerkvoogden, m dat zij tot het onderboud gelijk tot na tot voor een derde gedeelte zuUen biidragen", zoo kondeii wij ons niet laten overtuigen, dat de regten der kerk door de bedelde vergrooting of herstelling ten laste van de burgerlijke gemeente zouden worden verkort, aaugenomen ook, dat het gebouw, zoo als de kerkeraad beweert, eigendom vande kerkelijke gemeente is; immers omdat bet bouwen op eens anders grond geenszius den eigendom van den grond doet verkrijgen. In alien gevalle oordeelden wij, dat het hier eene voudige eigendomquaestie gold, waarover alleen door den regter uitspraak kan worden gedaan, weshalve wij ons te dezer zake van elke tusscheukomst. behoorden te ont-houden. BuL. B. $. Nog werd overreenkomstig art. 28 van het Beglement op de vacatareD door het i. Ver/oek om m*. provinciaal kerkbestnur van Groningm d. 14 December 1859 n^ 65, ger. sub n° 209, 5j"v»n" «» T^^hii onze tusschenkomst of medewerking ingroepen tot vereflening van een gesdiil tusschenkomst van Bellingwolde en kerkvoogden van Bellingwolden en kerkvoogden van Blijham over de nitbetaling van vacatuur- tasschen Hen ningvan den Belingwolden en kerk- gelden. voo^dcu ic BIyham. Dit geschil betroffen niet den tijd verloopen sedert het ontstaan der vacatnre door het an den predikant Koppius verleende emeritaat, ingegaan op 26 Angnstus 1856, maar sedert denlsten Jalij 1857, toen het nieuw Beglement op de vacaturen is ingevoerd, tot den 15den April 1858, toen de vacaturen is vervuld. Het is Uw Hoog Eenr. bekend, dat volgenshet Vroegeretot den 1sten Juli 1857 in werking geweest Beglement (art. 28) de ringpredikanten wel aanspraak konden maken op alle inkomsten der predikantsplaats; dooh dat, wanneer deze meer dan 1,200 bedragen, het overschot kwam ten behoeve van de gemeente, en dat bij art 27 van het thans in verking zijnnde Beglement aan de ringpredikanten worden toegekend alle inkomsten aan de openstaande predikanten verbonden, alleen met deze beperking, dat, wanneer die inkomsten meer dan 1,200 bedragen, de gemeente het regt heeft om uit het meerdere geheel of gedeeltelijk in de kosten der vacature te voorzien. De inkomsten te Blijham meer dan 1,200 bedragende, voereu kerkvoogden het systema, dat het nieuwe Beglement niet zoude toepasselijk zijn op vacaturen v66r de Invoe- ing van dat Beglement ontstaan. Wi meenen evenwel, dat dit gevoelen volstrekt ongegrond is. Indien het Beglement met 1 Julij 1857 ingevoerd is, dan zijn ook alle daarin voorkomende bepalingen van af dien dag van kracht; het vroegere Beglement was toch blijkens de slotbepaling met 1 Julij 1857 vervallen; na dit tijdstip kon alleen het nieuwe Beglement tot rigtsnoer verstrekken. Maar nu deed zich hier eene meer moeijelijke voor, waarop wij inzonderheid onze aandacht hadden te vestigen. Bij besluit van den prefect van de Wesietems van den 18deu Junij 1811 werdgoed-crevonden, bij eene aanstaande beroeping van eenen predikant te Blijham zijn trac-tement te bepalen op eene som van 1,300 boven het gebruik van pastorij, diens erf en tuinen en daarenboven het gebruik. Van elf deimten goed land met magtiging van kerkvoogden om, provisioned en tot nader order, de voormalige pastorijgoederen, onder hunne administratie te nemen, daarvan de bovengenoemde som aan den predikant te betalen en van bet overige provisioned, ten behoeve der kerkegoederen, het noodige gebruik te maken. Dit besluit van den prefect was nog van voile kracht toen den heer Koppius het eme-ritaat werd verleend; immer werd eerst bij s Konings besluit van 7 Februarj 1857 bepaald, dat alle pastorijgoederen, zonder eenige uitzondering, aan den te beroepen predikant moeteu worden overgelaten, ten einde die zelf te beheeren en de inkomsten daarvan te genieten. De ring van Bellingwolde steunende op art 27 van het Beglement op de vacaturen, maakt nu aanspraak, op alle inkomsten a An de predikant spalatte te Blijham verbonden, onverschlüsig, of deze al den niet door den deutschen Koppiue werden genoten, terwijl kerk-voogden van Blijham beweren, dat zij alleen verpligt zijn de inkomsten uit te keeren, gdijk die door den laatsten predikant werden genoten. Het classicaal bestuur van fVimchenolen en het provinciaal kerkbestuur van Groningen heben vergeefs pogingen aangewend, om de zaak tot minndijk vergelijk te brengen; het provinciaal collegie van toesigt in de prövincie Geauitiffen zander vanzijngevoeieDtedMn blijken, heeft begrepen kerkvoogden van Hl^iam ten onstigBte te moeten tntnoedigen on an den ring Bellingtoolde zoo spoedig mogelijk al die gelden te betalen, weike dezdn naar regt van hen kan vorderen. Ingevolge airt. 28 van het Beglement op de vaeabixen, werd na onze tosBchenkomst in deze zaak'ingeroepen. Dit artikel van het Beglement, pogingen voonohiijvende tot minnelijke schikkingbij verschil over vacatuurpenningeu, ontneemt aan de predikanten van den ring de Bevoegdhdd zeker niet, om hunne aanspraken tegen kerkvoogden voor den borgerjken regtet te doen gelden; bij voortdnrende weigering van kerkvoogden kan alleen door den regtex voiden beslist; hoogst wenschelijk achtten wij het intosachen, dat men niet tot datniiente bekoeil te komen. Evevel om minnelijke schikking tekonnen bevorderen, dient toohook de over-tuiging to bestan, dat hetgene men vil bevorderen werkelijk regtmatig is. In gelijken geest als vij ook aan den ring van Makkum (zie benedig biz. 80) te kennen gaven, stond het bij ons vast, dat alleen dan doord Synodalecommissiepogingeabehooren aangeleend te worden om verschillen tusschen eeneu ring en eene vao^ende gemeente te vereffenen, en des Ministers tasschenkomst in te roepen, wanneer Uj haar de oveitnig is gevestigd, dat de weigering van kerkvoogden onregtmatig is, en de ring werkelijk aan spraak kan maken, op hetgene zij vordert. Bestaat die overtniging niet, dan kan dit van de Synodale commissie niet gevégd worden. Het was hierom ook, dat wij meenden dat bier alles op het onderzoek aankwam, wie van de twistende partijen in dezen het legt aan hare zijde had? en dan moest het beweren Van den ring van fiälbersten van den ring van fiälbersten op de vacaten wordt toch aan predikanten aanpraak gegeven op de inkomsten aan de openstaande predikautsplaats verbonden; de inkomsten van de pastoralia te BUjham bestaan niet alleen nit datgene wat door den beer Koppius werd genoten, maar ook nit hetgene, krachtens aangehaald beslnit van den prefect, ten bate van de kerkekas kwam. Bij dieper onderzook heben wij echter geordnet, dat niet de lingpredikanten naar dat kerkvoogden van BUjham in hon r^ zijn. Al dadelijk stelden wij ons toch de viaag voor, wat regtens zon geweest zijn, indien BUjham niet door oneritaat maar door bet overladen des predikants vacant was geworden; of dan hetzij de weduwe hetzij de nage latene mindeijarigen gedurende het annua graiiae de inkomsten zoadoi verkregea hebben, zoo als die door den overledene waren genoten, of zoo als die door den ring worden gevoelen als het ware voor; maar daaiom meenden wij, ook bij de gelijkheid van de nitdrukkingen in artL 3 en 27 van het reglement op de vacaturen, — de iniomsten der vaeante pred Kampfalaat, de iniameten mu de openstaande predikanUplaaU verbonden, dat ook ingeval van vacatore door emeritaat de ring geene verdere aanspraak heeft, dan op de inkomsten, zoo als die door den ementos verklaarden predikant werden genoten. Maar daar was meer. Waarop vraagden wij geeft art. 27 aanspraak aan den risg? Op alle inkomsten zeker aan de openstaande predikautsplaats verbonden. De vraag is das, ^elle waren de inkomsten gedurende de vacatore aan de predikautsplaats te if^ioM verboBdeo? Deze waren dnidelijk, volgens het meexg^nelde beslnit van den prefect, oen traotem^t van 2,300, genot van pastorij met diens erf en toinen, en daarenboven het vrge gebnul^ 75 Bau B. van elf deimteB goed land. Deze legeling gold toch niet, en hierop vestigden wij bijzonder ouze aandacht, zoo lang de beer Koppius predikant waa, neen deze regeling vond plaata vddr dat er eene beroeping was gedaan; deze regeling was bij ptovisie en gaf aan kerkvoogden « provisioneel en tot nader order , het genot van de pastoralia , behoudens de nitkeering van / 1,300 aan den prodikani Zoo lang dus die regeling door de bevoegde magt niet was ingetrokken , bleven de kerkvoogden het bun toegekende regt op de pastoralia behouden; er waren aan de predikantsplaats geene andere inkom^ten verbonden, dan die bij hetzelfde besluit van den prefect waren toegekend. En weilen verandering, verändern wij verder, is hierin gekommen. Bij's Konings beschäft van 7 Februar 1857 ist bekannt, dat alle pastorijgoederen zonderen eenige uitzondering an den lebenden worden overgelaten, ten einde die zelf te beheeren en de inkomsten daarvan te genieten. Wei uitdrukkelijk werd dus bepaald, dat de verändern in het beheer en het genot van de pastoralia te Blikam, erst ten ganste van den te beförden, zoodat de zaak tot dien tijd in eialu quo moest blij ven. Was het de bedoeling geweest, dat die verändern bepaling reeds dadeKjk en gedurende de vacature. It van 7 Februarij 1857, genomen op een, dat de heer Koppvue reeds het emeritaat had verkregen, en dat de dienat door den ring werd waargenomen » en in het opgevolgde beslnit van 24 Junij 1857 met zoovele woorden zijn uitgedrukt, i> dat de te beroepen predikant (en mitsdien niet de ring) de voUe inkomsten van de pastorijgoede-ren zou genieten. Het was op dezegronden dat wij aan het pzovineiaal kerkbestuur bij missive van 19 Mei n. S4 een gemoteerd antwoord gezonden hebben, strekkende, cm te kennen te gevoelen van den ring van Bellingwolde niet deelende, geene termen vonden, om in dezen pogingen tot schikking aan te wenden of des Ministers tnsochenkomst in te roepen. Verder hadden wij te overwegen een adres van den kerkraad te Oieierwifk, dd. Verwek io uit- 2 Mei jl., met aanbevelende condnctoiren van het classicaal bestuor van Heiligen Böhmen besiui? iVr° cake°^°la dd. 7 Mei en van het provindaai kerkbestuur van Noordbrabani dd. 0 Mei, zamen ger. Gt^IrSrm^nfQn"dt^^^^^^ sub n°. 474, strekkende om de Synodale commissie hemienwde pogingen te doen aan- outerwiik. wenden lot uitvoering van's Konings besluit dd. 19 Julij 1848 n^ 14, bij het gelast wordt, dat het groote of Heiligen Qeest armenfonds aldaar onder het bestuur van do algemeene annenfondsen moet worden teruggebragt, of, indien dit doel langs den administrativen weg niet mogt kunnen Bekt worden, alsdan er bij de Begering op te doen aandriugen, dat de bürgemesser van Öttermijk bevolen worde het bestaande onregt langs den kerkelijken weg te herstellen. Wij vonden geene termen om aan het verzeek des kerkeraads, 200 als het daar liggende was, gevolg te geven, maar meenden toch het belang der zaak niet uit het oog temogen verliezen en namen daarom nit het schrijven des kerkeraads aanleiding, om den Minister bij missive van 21 Mei n. 89, beleefdelijk te herinneren aan de brieven der Synodale commissionie van 18 November 1854 en 16 November 1855 en de tussohenkomst van Zijne Excelentie in te roepen, opdat eindelijk uitvoering meerde gegeven worden (overeenkomstig het gemeldeten Hand. 1858, bijl. B. biz. 11), a An genoemd Koninklijk beslait en aande willekenrige handelwijze van het Boomsch-katholijke armbestuur te Okteno^k woardoor Buh. B. 76 .werkelijk op de erkendo regteu en belaugen van andere gezindten inbreak genuiktwGtdt paal en perk worde gesteld An den kerkeraad te Oiaienoijk is langs den gebruikelijken weg van deze qbk handeling kennis gegeven bij brief van deze dagteekening n^ 40. K. UiindUviaf; van L De kerkeraad der Nederduitsche gemeente te Delfi had desgelijk onze medewerbng vornde^eeittMote te y^l&Qgd tot handhaving van de regten der gemeente betrekkelijk den eigendom en bet beker oe/yt beirekkdijk den yj^^ ^^ fondsen der kamer van charitaten aldaar. Hetadreshiertoedienendedd, 19 October, eigendom eo hei beheer *" de fondten der ger. sub n^. 11 8, was van eenen brief vergezeld » om reden te geven^waarom bij deinzending aldaar. '" gebaudeld was naar de Synodale aanschrijving van S Augustas 1853 > sub n°. 3. Uit dit adres en verdere bijgevoegde stukken betrekkelijk de zaak bevonden wij, dat de bezit-tingen van de kamer van charitaten door den gemeent Erere  even vermeld, van 14 September 1858 aan Zijue Majesteit ter vemietig te zullen voordragen. Hieromwenddede kerkeraad zich nntot de Synodale commissie, in het belang zijuer diaconie hare tusschenkomst yerlangende, ten einde deze uitkomst te verhoedeu met vermelding, dat hij ten zelfden een adres aan den Minister gericht hare. Wij vertraagden niet, om aan het regtmatige verlangen des kerkeraads gehörte te geven, on den deden onder opgave der even genoemde feiten in onze missive van 24 October n. S7« den Minister opmerken, dat wanneer heeren Gedeputeerde Staten de instelling schenGi te willen gebragt hebben onder litt. d van art.,2 der wet op het annbestanr, zij haat beoordeelden naar den feitelijken stand van zaken in den jare 1854; maar dat deinstelhng naar de eigene erkentenis van heeren Gedeputeerden ten aanzien van den eigendom van hare goederen, van zuiver kerkelijken ^ aard was en derhalve duidelijk behoorde tot de instellingen onder liti b van art. 2 der wet aangeduid, welke geene inmenging van burgeriijk beheer gedoogen. Wij oordeelden evenwel daarbij nog de verklaring te moet En afleggeo, dat er nit een kerkelijk oogpunt geenerlei bezwaar kon bestaan, dat de kerkeraad, ten einde alle moeijelijkheden uit den weg mogten geruimd worden, eene overreenkomst aan-gaati naar weike diakeuen gehouden zijn hunne zorg ook over de armeu uit te strekken, die nog geene lidmaten zijn, maar hierom met te meer aandrang het verlangen des kerkeraads tot handhaving van het besluit des gemeentexaads te moeten ondersteunen. De kerkeraad kwam ter zelfde zake nog eens tot ons, yolgras adres van 2 Janaanj d. T.y ger. sub n^. 225, ons om hernieuwde ondersteuning verzoekende in zyne pogingen tot eene gewenschte vereffening van het onderhavige geschil. Hij verlangde, dat wij tot dai een overgelegd af Christ van een daartoe ingezonden adres aan den Ministex van Bienenlände zaken tot den Minister met onze aanbeveliung onze aanbeveliung. Gaarne voldeden wij aan dit verzoek, maar achtenookgenoeg, dat wij in onze geleidende missive van 14 January n^ 13, ous hoofdzakelijk refereerden aan den inhoud van ons schnjven van 24 October. I. Ook de kerkeraad van Bureti schreef ons bij nitvoerige memorie van 29 April 11., Verwäk om imip ger. sub n • 364 over de belangen zijner diacome, die door een gevoerd proces uregens van keraad le Burvn bij de haar verlangde restitatie van onderstand werkelijk in netelige omstandigheden gebragt -was ledeT v««rTn""jjne en hierdoor alle aanspraak op onze bereidwillige tegemoetkomi ng met raad en daad maken ^oCTd"roc« ^^^brji't mogt, maar, onzes ondanks, bg ons geene medewerking vinden kon. De zaak was deze: >«• Op den 17den Junij 1805 verd door den kerkeraad der Hervormde gemeente ieBuren eene acta van indemniteit afg^ven, waarbij onvoorwaardelijk ondersteuning uit de diaconie-middelen werd toege Zegd aan Johanna Catharina Humans, huisvronw ysin Basliaan KU en hare zes kinderen, wanneer zij of een van hen ooit tot armoede mogt vervalleif. In den jare 1886 gaf de weduwe Xil eene scbriftelijke verklaring, dat zij zich af-scbeidde van het bestaande Hervormd kerkgenootschap. In 1847 te Woerden gevestigd vervielzij tot armoede en genoot aldaar onderstenuing; teraggaaf hiervan werd door het diaconie bestanr van Buren geweigerd, op grond dat de acie van indemniteit, door de afscheiding van de weduwe Kit zonie zijn vernietigd, en de afgescheidene gemeente door haar aan te nemen, de verpligting had op zich genomen om voor haar te zorgen. Intusschen werd bij ^s Konings besluit van 26 Januari 1850 n^ 64, verklaard dat Buren is he Tod de ville van ordre van de weduwe Kit en hare dochter, op grond dat de acte van indemnité, onvoorwaardelijk uyaAe afgegeven, door eene daad van de behoeftige zelve, zoo als in casn de afscheiding van het Hervormd kerkgenootschap, niet is komen te vervallen. Gedepntaerde Staten van Gelderland besistten bij resolutie van 20 September 1854, dat, vennits de acte van indemniteit door den kerkeraad van Buren was afgegeveu buiten medewerking van het gemeentebestuor, dit bestaur niet aansprakelijk is, om de beloften te vervuUen in die acte vervat en de weduwe Kii met hare dochter derhalve bij de Hervormde gemeente te Buren in den algemeenen onderstand kan deelen. Het diaconie-bestuur der Hervormde gemeente te Buren inmiddels blijvende weigeren an de bürgerlijke gemeente te Woerden teruggave te doen van den aan de weduwe Kilgednrende de jaren 1847 tot 1854 verleenden onderstand, werd door deze burgerlijke gemeente voor de arrondissements-regtbank te Titf/ opgeroepen, om daarvoor te betalen £321.01. Nu verkregene Admirai om gratis te procedere bestrend het diaconie - bestnur van Buren die vordering met ondersoheidene middelen en wel in de eeste plaats op grond, dat in deze niei de burgerlijke gemeente van Woerden, maar het bu^erlijk armbestuur als eacher had behoore op te treden, terwijl daama eerst als grond van bestrijding werd aangevoerd, dat het diaconie-bestnur van Buren door het overgaan van de weduwe Kit tot de afgescheidene gemeente van zijn verpligting tot bedeeling zoude zijn ontheven. It is von den van de arrondissements-regtbank te 2Vtf/van den 22sten April 1859, verkleich zich de regtbank met het eerste middel van verdedig, en verkleich zich veidermethet onderzuke der hoofdquaestie in te laten, de burgerlijke gemeente van Woerden in hare voideting niet ontvank. Die  tot betaling van. 647.80 voor prooes-kos-ten van de zijde der bnrg^lijke gemeente van Woerden, zoo wendde zich de kerkeraad der Hervormde gemeente te Buren tot de Synodale commiasie om xaad en voorlichting, hoe verdet in deze netelige zaak te handelen, vertrouwende dat de invloedrijke hu]p der commiasie zou worden aangewend, om de belangen en reglen der diaconie te handhaven, opdat geen'afge-scheidene van one kerkgenootachap het regt worde verleend, om aanspraak te maken opde fondsen der Hervormde kerk; en ten anderen, dat het diaonie-fonda ie Buren geeneaehade jijde, omdat het motief van de regtbank te Tiel door d^n Hoogen Baad als niet grondig itrerd verworpen, daar de Kerker and gaame gezien had, dat men over het vierde pout, aangerösid als het hoofdpnnt in quaestie, vonnia had geveld, — de afscheiding van de Hervormde kerk. Zu Zoo konden wij tot ons leedwezen geen middel vinden, om ieta ten gnnste van de diaconie te Buren in dozen te doen. 