gtu_32400002774481_5
None
Nu komt, op zijn beurt, de geduchte alleen heer-scher van het Noorden, het Opperhoofd en de steun van het schisma, de keizer van het kolossale Rusand, die wel zijn Heidensche en barbaarsche onderdanen rustig in de afgoderij en barbaarschheid laat voortle-ven, maar tegen de Catholijken zijner onmetelijke statten zoo Grieksche als Latijnsche, gedurende eene reeks van jaren, de bitterste vervolgingen uitoefent, ten ein de hen tot het schisma over te halen, of langzamerhand uit te roejjen: nu komt ook hij eene poging aanwen-den, om den Apostolischen Stoel, door het beloven van schijnbare voordeelen voor zijne neerslagtige verdrukte en vervolgde kudde, over te halen, om de discipline der Catholijke Kerk te wijzigen ter gunste van het Protestantismus had getracht. — Immers wij lezen, uit de Hanoversche Zeitung, in het Handelsblad van 20 Maart overgenomen, het volgende: Ausländische Stoel, der gegenwärtige Stelle, betreffende de Staats- en kurzer Kirche, vielen de aanständigen huweisen van den hertog van Leuchtenberg met de prinses dochter des kei-zers van Russland. De staats- en kerkelijke politik van Russland will namelijk, dat de gepientlike kinderen van het doorluchte paar in de Grieksche Godsdienst opgevoed worden, terwijl de Katholijkke Kerk, onder omstandigheden van dezen aard, de inzegening weigeren zoude. Van de zijde van Russland zijn aan den Pauselijken Stoel alle genotene beschermin en allerlei gunsten voor de Katholijkke Kerk aldaar rip ai geworden, ten einde den Paus over te halen tot eene concesse, die misschien nog lang uitblijven kan. Ziedaar dan den Apostolischen Stoel in nieuwe moei-jelijkheden gewikkeld, die het den Catholijken van alle landen, ten pligt maken, om, met verdubbelden iver, vurige gebeden voor onzen algemeenen vader Grecorius XVI te storten, en voor hem, in deze hagchelijke oogenblikken eene verdubbelde toedeeling van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, den geest van räad en sterkte van den belöffden geest der waarheid, Auf te schnellen. Eine kurze, als wij de bestehende van het bösen-staande berigt, vit Rome zivelzen ontvangen heben, op dit onderwerp terugkomen. MEDICO = THEOLOGISCHEMEN, BETREKELIJK DE BIECHT, DOOR EENEN PROTESTANTSCHEN. GENEESHEER, De schrijver die zich op het titelblad van dit werk. Je niet heeft genoemtd, maakt zijnen naam op de laatste bladzijde bekend; het is doctor Amt Baper, van Geneve, wonende te Chancy kanton Geneve. Het zal verwonderlijk schijnen, dat een dusdanig geschrift uit -} waartoe de verbeelding ten opzigte van den Godsdienst en land komt, alwaar het Protestantismus gebiedend heerscht. Doch de schrijver toont lange en ernstige studien te hebben gedaan en zich aan diepe overgeven. UHij heeft gewisselijk vele vooroordeelen moeten overwinnen, om zich, zoo al hij doet, ten voordeele van de Biecht te verklaren, Hij erkent veel verpligting te hebben aan den heer De LAJOUX, Pastor van Pougny diocese van Belley, die vele theologische boeken ter zijner beschikking heeft gesteld: — Hooewel geboren en opgevoed in eene Religie, in welke de Biecht is afgeschaft geworden, zegt de heer Bane., zal het in de oogen van verlichte lieden niet velemd zijn, dat ik naar mijne overtuig en met het eenige doel, om, wat er o Ok de aanleiding toe 2ij het middel te zoeken tot het verbeteren van het lot der bevolkingen, getracht heb, een onderwerp aan te roe-ren dat ik slechts vlugtig schetste, ten einde de voor oordeelen, welke dat woord in het gemoed van velenonderhoudt, te verzwakken, en den afkeer te vermin-deren, die men van de zaak heboen kan..... Ik schroom niet er bij te voegen, zonder vrees van ge logenstraft te worden, dat vele geneesheeren van verschillende gezindheden, het onderwerp dat ik behandel, uit hetzelfde oogpunt beschouwen als ik, Het is al te blijkbaar, dat de physieke staat zich verbetert, door de zuiverheid (integrité) van dien der moraal, dan dat het nuttig zijn zou, hier eene wetenschappelijke uitweiding te maken. dan men denkt. Hij sprecht van de afwijkingen, voeren kan. Gesprekken met eenen liefderijken Herder, zijn de beste middelen, om de kalmte in een Ontruste ziel terug te brengen. De schrijver voert de omstandigheden aan, waarin de Biecht een heilzamen invloed heeft uitgeoefend- De Biecht vestigt tusschen de kudde en den Herder, meer regtstreeksche en it- niger betrekkingen. De heer Baner, beschouwtehaar in het maatschappelijk opaigt en uit het, oogpant der menschheid. De Protestanten hebben leedwezen ge- had over bet afschaffen van de Biecht; men-windt daate van menigvuldige getuigenissen in de werken bunnet Leeraars. De predikatien, de openbare onderriging gen, doen dezeifde uitwerking niet, als geheime waar schuwingen en bijzondere vermanin Beer + doer oneley, Dit is de hoofdinhoud ‘van het werkje des heeren BaveL, een werkje vol van oordeelkundige bemerkingen en nog veel opmerkelijker van den kant eens Peo- testants.. De uitgever heeft er vele noten bij Leeraars. De uitgever heeft er vele noten bij Leeraars. De uitgever heeft er vele noten bij Leeraars. gevoegd, om sommige plaatsen te lichten en kracht bij te zetten. Hij kondigt een groot werk aan, dat hij zal -uitgeven onder den titel van: Het deerstuh der Biecht, over de aanvallen der kettery en des ongeloofs ge= wroken, en waarvan hij het plan en den korten iy houd doet kennen, (Ami de la Réligion.). | 9 aed —————e—e—e LOG; hive 200 DACHTERER DE GELEERDE DE GROOT OVER, Luho (Engesonden.). ili De geleerde verzamelaar van het werk, getiteld? Raison du Christianisme heeft Tom I, p. 103. 2.e8 Edit. enkele getuigenissen aangevoerd van Hure Groor, op het laatst van zijn leven, tem voord der Roomsch-Catholijke Kerk. nee ye zijn “he merkwaardig en verdienen hier wel ee kl ein plaats; Wij vereenigen ons met den schrijver als hij zegt: — » Het zal niet nutteloos wezen, v or protestanten » welke ter goeder trouw aa, ‘in’ zijnne (Hue pe » Groots) brieven te zien, bijzonderlijk» in die Salo 7 — 15 — ; Brieven, welke hij aan dijnen broeder schreef, voor wien hij de -bodem van zijn hart schijnt bloot te leggen, hoe ver zulk een wijze in het opsporen der waarheid gevorderd was. Men zal er deze opregte en gedenkwaardige woorden lezen: » De » Roomsche Kerk is niet slechts Catholijk, maar » 2ij bekleedt zelfs het voorzitterschap in de Catholijk Kerk,»zoo als blijkt uit den brief van den » Hieronymus aan Paus Damasus. Het volgende werden anderen Briefen aan zijnen broder is even vol beteekenis. Men moest namelijk de Kerk hervormen: zonder scheuring te maken, en zoo wie poogde te verbeteren, wat hij meende euvervevt®eueseewvpuvveyuwsve ev » verbetering noodig te hebben, zonder aan de oude © en zonder te kortdoening © » leer te veranderen, > » aan den eerbied, die der Roomsche Kerk in alle » billijkkheid toekomt; hij zou zich verantwoorden » » kunnen voor God en voor regtvaardige regters:” Hij. komt langs dezen weg tot erkenning van het wezenlijkste van alles namelijk dat de Kerk van Jesus Curistus bestaat in de opvolging der Bischoppen door middel yan de oplegging der handen, en dat deze orde van opvolging voortduren, moet, tot aan het een de zien dezulken, welk een groot misdrijf het is, voor kerken aan te zien dezulken, welke de volgreeks hun Niet weder herrühren, niet weder kunnen terug brengen, tot de Apostelen, als die dezelve het eerst het eerst het eerst het in 1643. » zoo te spreken, het wezen en de gansche zelfständigen » digheid der Catholijke Kerk, Op dezen onwankel- | » baren grondslag steunende, gaf hij in 1644 — het » volgende jaar was het laatste zijns levens — aan » de remonstranten, van welke hij zich moeijelijk ge- » heel los konde maken, den raad, » dat, z00 er » » eenigen onder hen waren, welke met Corvinus » » » (den opregtsten io zijn gevoelen van al de predi- | » » kanten) in de eerbiediging der oudheid wilden » » » volharden, zij Bisschoppen moesten aanstellen die | » » » gewijd waren van eenen Catholijken Aarts bis- 7 » Zijne woorden bevatten,om | » schop (1), em zoo doende, een begin maken van terugkeer tot de oude en heilzame gebruiken, met verachting van welke men zich veroorloofd had, door middel van nieuwe. opinien nieuwe kerken te stichten, zonder. dat men berekenen kon, wat in dezelve, na eenige jaren, zal gelofd » worden.” » De Groot wel te weten zag duidelijk.in, dat nergens bestendigheid is te vinden, Dann in de Ca-tholijke Kerk, dat näher het onderpand der waare beden en der leer van Jesus Curistus gewis en unveranderlijk is, dan bij de opvolging der Bis-schoppen, die dezelve van hand tot hand de een den anderen overleverden volgens Jesus belofte, zonder verloekning van den keten van overlevering, zonder verloekning dergenen die hen inwijden. In deze orde alléén, in deze opvolging van Apostelen vond hij bestendigheid, terwijl al het overige zonder ophouden veranderde, gelijk hij het dagelijks zag in de hervormingen van de X.VI.4¢ eeuw, welke op onvaste grondslagen gebouwd, niet hadden opgehouden zich zelyen te hernieawen, zonder het middel te hebben overgehouden om zich te besten-digen. Circulaire van den Aartsbisschop aan het il-lustre Kapitel van Gnesen. Ik haast mij van het illostre metropolitaan-kapittel, den genadiglijk uitgedrukten wil van Zijne Majesteit den Koning, in eene cabinets orde, onder dagteeke ning van 12 April van dit jaar, aan den Opperpresi- dent van het Groot-Hertogdom Posen, den Heer Frorr- WELL gerigt, en dat aan mij op eene officiele wijze is medegedeeld, te doen kennen; Z. M. gewaardigt zich, daarbij te verklaren: Dat iedere beperking der vrijheid van eonscientie zijner Catholijke onderdanen betrekkelijk de huwe- lijken, die gemengd genoemd worden, zoo wel, als in ieder ander kerkelijk belang, geheel en al strij- dig met den hoogen wil van Z, M. is, en dat Z.M, geenszios het oogmerk heeft, om in eenig gedeelte » der monarchie, de keuze, door de wetten des Jands, ewww (1) Er zouden niet ligt ae es Aartsbisschoppen te vin- den zijn, die de bisschoppelijke wijding aan Oncatholijken zouden even: men zou dus Catholijke Bisschoppen moeten zoeken, ie zich bij de Protestanten (2) Er zouden niet ligt ae es Aartsbisschoppen te vin- den zijn, die de bisschoppelijke wijding aan Oncatholijken zouden even: men zou dus Catholijke Bisschoppen moeten zoeken, ie zich bij de Protestanten Wilden laten aanstellen, om zich door dezen te laten onderwijzen en tot de kerk terugbrengen! In allen gevallen zijn de getuigenissen van nur Groot van gee wigt, en geschikt, om menigen Protestant, voorall hen, die tot de Remonstaansche broederschap behoorent tot nadenken te brengen. Rep. Den Catholijken Pastoor gelaten: of, om door de afkondiging en huwelijk, eene vereeniging te voltrekken, die, volgens de wetten des lands, geoor-loofd is, als de dispensatie der kerkelijke Overhe-den is geweigerd geworden, of te veroorlooven, dat een andere Pastoor die volkere.” Later heeft Z. M. baarheid die zij verschuldig zijn aan Z. M. den Koning voor. de vaderlijk gevoelens in het voorngoemde appel uitgedrukt en diensvolgens, om getrouw en gehoorzaam te zijn aan de wetten des Lands, alsmede an de bevelen der Overheid, en gelijkkelijk hunnen diepen eerbied, voor Z. M. den Koning te doen blijken, door voort te gaan, met in goede harmonie te leven met hunne medeburgers, die tot eene andere godsdienstige belijdenis behoore, en, als getrouwelijk verknochte onderdanen en dankbaar aan God, den uitdeeler van alle goed, vurige gebeden voor het welzijn van Z. M. den Koning en den heschermer onzer hei-lige Religie, die de kostbaarste nalatenschap is, wel- vwywewe © © (1) Wij hebben die waarlik huichelachtige proclamatie, op zijn tijd (jaargang 1838 bl. 161 en 162) in haar geheel mede- edeeld; Belijktijdig met een stuk van von ALTENSTEIN, dat aarege strijdig met die fraaiklinkende verklaring was, waar- aan de goedhartige Aartsbisschop Te veel gelöscht te heben gegeben. Rep. ke onze voorouders ons hebben nagelaten, op te zehden. In vorder diensvolgens bij deze, dat uw Metropolitan kapitel, overreenkomstig deze instructie, den prediker voor het feest, dien zulks aangaat verwitigtig en hem zulks in mijnen naam, ten stipsten pligt maakt, om op eene volledige wijze aan het slot zijner predikatie, de vereenigde geloovigen te onder- Figten, aangaande de conscientie- en Godsdienstvrij-heid, welke Z. M. ons altoos heeft geconserveerd:en altoos heeft beschernd en de leer van den Apostel Pre TRUS in zijnen eersten brief hoofdst. 2 vers 13 —17: "Wees dan om Godswille onderworpen aan alle mene schelijke overheid, hetzij aan den koning, als zijnde de opperste: hetzij aan de stadhouders, als van hem gezonden, tot straf der kwaaddoeners en tot lof dergenen, die welden. Want zoo is de wille Gods, dat gij weldoende, de onwetendheid der onverstandige menschen den mond zult stoppen: als vrije menschen, doch de vrijheid niet misbroikende tot een deksel der oond, maar als dienstknechten Gods. Eert een ie der: Beimnt de broeders: Yreest God: eert den ko- ning, in te scherpen. x Ik verzeek ten slotte uw doorluchtig (illustre) Me- tropolitaan kapitel, aan den predikstoel van het feest te bevelen, mijne circulaire van den predikstoel aan de vergaderde geloovigen voor te lezen, met eene duide- lijke en verstaanbare stem, waarvan ik van u eene getuigenis vrage, door gelofwaardige getuigen na het feest, onderteekend. e's Posen, 21 April 1838. ne De Aartsbisschop van Gnesen en Posen, ; (get-) VON DUNIN. | ~ (Het vervolg hierna). AANKONDIGING, Bij J. R. van DIEREN Boekhandelager te Grave, is van de pers gekommen, en alom verkrijgbaar gesteld, bij de meeste boekhandelager in het rijkk: Overwegden op de zeven woorden van onzen Heere Jesus Christus, aan het kruis. Gevolgd van de Godvruchtige ziel tot de H. Maagd, moeder van droefheid. Naar de vrije fransche vertaling, uit het Italiaansch door P. pe Bonis generaal der Witileubenes ders. Kerkelijk Goedgekeurd in 18,™o Ff 0,25, By J. J. ARKESTEYN et x ZOON, Boekhandelager in de Kerkstraat te ’sBosch, komt van de pert — en wordt eerstdaags verzonden : ‘ f — Betoog dat NAPOLEON nooit bestaan heeft, en Dr. Srauss en zijn boek, getiteld; Leven va ol eene mythe der XIX.de eeuw zijn. Naar het Hoogs duitsch, door Josuz Wits. “— RT re a eee 4 i - * - =e. Aan ner Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, B. N.° 28, Nommer 15. RIT ss 13 Aprin 1839, C ATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als Jesus. dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: ». «++ Beilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven helt, in uwen naam; opdat 2% één zyn gelyk wir eseeve En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun. woord in my geloove tullen: opdat zy allen één zyn, gzelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat 2 ook in ons mogen één zijn, opdat de wereld geloove, dat Gi my gezonden helt. En tk heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat 24 touden één zyn, gelyk wy ook én zijn. Tk-in hen en Gy in my, opdat zy volkomenlijk dén zijn: en dat de wereld wete, dat Gi my gezonden helt. Joann. XVII. Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de yoornaamste Boekverkoopers in het Rijk. het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven tullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. GESCHIEDENIS DER HERVORMING IN NEDERLAND. g. VIII. Zachtaardigheid van Reauesens; — hij schaft den raad van beroerte en de belasting van den twin-tigsten en tienden penning af; — hij vaardigt ceeneam-nestie uit; doch moet de toevlugt tot het voortzet-ten van den oorlog nemen; — ’s konings vloot vernield; — Middelburg moet zich overgeven; — LopEwisK van Nassau kommt met Duitsch krijgsvolk in het land; — veldslag by Mook; — dood van graaf LopEwsJK; — eerste synode der nieuwgezinden te Dordt; — het beleg van Leijden hervat; dijhen en sluizen op voorstel van Oranje geopend; — Leijden ontzel. tetenden. D. toestand der Noordelijke provincien, was, bij de aankomst van Don Lovuts ne Requesens, allerträchtigst en niet geschikt, om den nieuwen landvoogd ge grunde: boop te geven, dat hij er den Godsdienst en het gezag zich echter daarmede te hebben gevleid. Met uitzon- es konings zou kunnen herstellen; hij schijat dering van Amsterdam en Haarlem, zegepraalde de opstand in Holand, door allerlei middelen, overal:: Zeeland, was door denzelfden geest bezield; alleen Middelburg, hiel nog de zijde des konings. Hierbij kwam nog, dat de koninklijke troepen, die sedert lang geene soldij ontvangen hadden, tot muiten begonnen over te hellen; de kas was ledig en de Staaten weigerden alle subsidién. Requesens, die een zachtzinnig en bezadigd man was, verwierf zich weldra de achting van alle wiederdenkenden, "twelk hem hoop gaf, dat bij door zacht- heid of liever zwakheid van zijn bestuur, voltooide datgene, wat de trotschheid en Hardheid van Atva begonnen had; en het bleek al spoedig, dat de ko- ning eene even ongelukkige keuze had gedaan, toen hij het bestuur over de oproerige provincien, aan den zachtaardigen Requesens toevertrouwde, alstoen hij er den hertog van Anva mede bekleed had. Requesens, trachtte het vertrouwen des volks te herwinnen: hij deed het stande van Anva wegne-men; hij schafte den raad van beroerte af en vernie-tigde de belasting van den twintigsten en tienden penning, welke tot dien tijd toe wel geschorst, maar niet ingetrokken was; hij vaardigde daarenboven eene vrij algemene amnestie uit, welke door Paus Grecorivus XIII bekrachtigd werd; maar, noch het een, noch het erander, had de uvitwerking, die men er zich van beloofd had. Het bleek nu duidelijk, wat men eigen-lijk beoogde: dat het niet louter om vrijheid en redres van gtieven te doen was, maar dat men het gezag des konings vernietigen en den Catholijken Godsdienst afschaffen wilde. De oproerige provincien namen de amnestie niet aan, maar verwierpen ze met versmaing. De landvoogd zag zich dus verpligt, om eenen oorlog voort te zetten, die, uit hoofde van den jammerlijken toestand der geldmiddelen en de muitzucht der soldaten, niet dan nadeelig voor de zaak des ko-nings uit vallen kom Requesens, wilde een laatste poging doen, om het reeds lang belegerde en door honger benaauwde Mid-delburg te ontzetten. Hij verzamelde te Bergen-op-zoom en te Antwerpen, zestig schepen, tot dat ein-de; doch die vioot werd, na een hevig gevecht, door Borsor vernield, in het gezigt van Requesens, die 'zich op den die van Schakerloo bevond. De ongelukkige uitslag van dat gevecht, had den overgang van Middelburg ten gevolge, waardoor de moed der opstandelingen, niet weinig versterkt werd. De dappere Monspracon, die het bevel in Middelburg voerde, zag zich gedwongen, om de stad aan den prins van Oranje over te gevören, op vernederende voorwaarden, waarvan art. 3 onder andere bepaalée: "Als ock sullen die Paepen ende Monnicken, soo iny verre sy willen, adleenlick met haer eygen cleede- » Ungere, de reguliere Kanunnikken, der beroemde Norbertijner-abtdij van Middelburg, die stad, en begaven zich ter scheep naar Antwerpen, alwaar zij aan de werf, door huone medebroeders van de heerlijke St. Michiels-abdij, werden ontvangen. Voor de vernieti- ging dier abdij, door de Fransche ongodisten, werd in dezelve eene fraaije schilderij, die gebeurtenis voor- stellende, gezien. gt Van hunne zijde deden de burgemasters van Mid- delburg hun best, om schikkingen met den prins van Oranje te treffen. Onder de bepalingen van den prins, wordt onder andere de volgende gevonden: » V. Sullen ock de voorschreven borghers scherpelyck, » toesien, datter van de coopmanschappen offe ges- telycke goederen niet vermindert, versteeken ofte begraven, ock mede te voorschren de gedragen werde, ock mede te voorschyn te bringen alle de goederen ende ju- weelen die sy weten sullen begraven ofte verstecs chen, jae yemanden in bewaernisse gegeven te syn, toebehoorende Geestelychen ofte andere personen, sich buyten den Eylande onthoudende, op lyffstraf.” De opstandelingen, maakten zich ook nog meester vanverscheidene schepen, waarmede zijlangs de Sched- de, onderscheidene strooptochten deden in ‘laanderen en in het landen V van Wages, dagelijks eenen grooten we we we we wegvoerende; terwijl het binnenste van dat land verwoest werd, door eene bende, die zich wilde Geuzen noemde en hare rooverijen voornamelijk tot de kloosters en weerlooze kasteelen uitstrekte, Bij al die rampen, kwam nog de verschrikkelijke gesel der pest, die in een groot gedeelte der Zuidelijke provincen woedde. Reqvuesens, deed alles, wat in zijn vermogen was, om, aan den eenen kant het muiten van het krijgsvolk tegen te gaan en van den anderen kant van het verlaten hunner vanen af te houden; hij liet zelfs zijn eigen zilverwerk smelten, om het meer en meer vers loopende krijgsvolk tevreden te stellen; doch alles was vruchteloos, daar noch Spanje, noch de Staten, hem in staat stelden, om de achterstallige soldij van drie jaren. te voldoen. De partij van den opstand, die van alles onderrigt was, besloot, om met verdubbelde inspanning gebruikte maken van den benarden toestand, waarin de landvoogd zich bevond, Lopgewix van Nassau en zijn longste broeder Henpaix, vergamelde in Duitschland en leger van twaalf duizend man en trokken met die vereinigten in Gelderland, alwaar de Prins van Granje, zich, met een leger van gelijke sterkte, bij hen voegen moest; doch Sancio p’Avina voerde zijn krijgsvolk, ’t welk, door de beloften des landvoogds,. — weder benioedigd was, tegen ‘hen aan, om de yereenig der beide legers te verhoeden. Hij trok onverwachts over de Maas, en leverde slag op de Heide, of Mookschen Berg, bij het dorp Mook (1), ovever twee uren van: |. Het, ko o- ninklijke Jeger ontwikkelde op 2 Song gedenkwaardigen dag de grootste dapperheid, met beleid gepaard, Tet tastede den vijand met zoo veel hevigheid aan, dat het hem in verwarring bragt en op de vlugt dreef. Het getal der gesneuvelden of dergenen, die in dem moerassen versmoorden, was zer groot. Lonewisx van JVassau, zijn breeder Henpaix en Cnrisror- FEL, zoon van RepErik vAN DE Paurtz verloren het leven. Volgens- de overlevering, welke nog in Wie orden bestaat, zijn hunne Jijken nimmer gevonden, ’*t welk overeenstemt met hetgene, wat de ‘geschied- schrijver Bor (zevende boek, bladz. 14) dienaanga- de verhaalt. Hij zegt: » Daer bleven dogt omtrent » twee duysent vyf hondert voetknechten, behalven die » inde morasschen versmoorden, ende omirent yyf » hondert paerden, aende zyde van Grave Lopewyck, » die daer self oock mede bleef, met syn broeder » Graef Hennicx, ende Hertoge Curisrorret des Pa » graven zoone, maeromdaimen haer Lichamene » de geene die inden slach gebleven war » wi issQ jon “@) hans tot de provincie Limburg behoorende, © » CantsTorreL bewecht heeft aen den groot Come >» mandeur te seynden, versoeckende synen » Zoone te heben, indien hij ergens ghevangen mocht wesen, s presenterende voor hem een groot rantsoen te ge- ven naer crygsgebruyckh, dan men heeft niet anders s connen bevinden, dan datse in den slach gebleven s syn, doch dat hare lichamen onder de dooden leg- s gende, ende gespoliert synde onkenbaer geweest » syn, andere meenen datse in de Morasschen ver- smort syn, eenige hebben willen affirmeren datse » in seechere huys te Moock ghevilucht synde, daer » in verbrant syn geworden, DOCH WAT VAN DE » WAERHUEYT IS, HEEFT MEN NOYT RECHT GHEWEN SPEEN. 0 fs 8” Zoo eindigde die Graaf LopewisK, die een zoo groote rol] in de Nederlandsche revolutie gespeeld had, zijn leven, en genoot zelfs niet eens de eener begra- yenis aan zijnen rang verschuldigd. Hoogst aanmerkelijk is hetgene, wat Bor verder zegt : » De Spaengiaerden creghen hier weynich buyts, » onder de Bagagie werden gevonden drie standaerts, » met eenich gelt Hransche munte, ’t weick veel sus- » pitie gaff waerachtich te wesen, “igene datmen ge- s seyt hadde, als dat de Coninck Carer van Vrane- >» ryck, Graaff Lonewyck hadde doen geven twee » hondert duysent Croonen, om volck te lichten...” \ De rol, welke de Fransche regering tijdens de zoo- genazamde hervorming en bij den opstand der Neder- tanden, en zelfs nog later gespeeld heeft, was alles- zins hatelijk en verachtelijk: terwijl zij de hervor- ming in haar eigen land tegen ging en vervolgde, éndersteunde zij haar elders, om den keizer en het toen magtige Spanje afbreuk te doen, en haar eigen pezag uit te breiden. — De straf is lang uitgebleven, maar was ook geducht }. ee'’ Men heeft het gelakken van den Nederlandschen opstand meermalen als een wonder willen doen voor- komen, en heeft er de e envoudige menigte lang mede misleid, Maar hoe kon het anders, of de aanslag moest menschelijker wijze gelukkig uitvallen? De Genzen yonden de Engelsche havens voor hen open, om er hunne eerste vioot uit te resten, en van daar hunne ondernemingen te doen; de Duitsche vorsten, welke de nieuwe leer haddeo aangenomen, waren Oranjes vtienden en vardig, om hem volk te leveren, waartoe Frankrgjk geld schoot: terwijl de Spaansche landvoogd, zonder buitenlandschen steun, zonder geld, ‘zonder toereikende krijgsmagt, in wier onderhoud zij niet voorzien kon, en die daarom verliep, of met muiterij dreigde, niet in staat was, om de oproerige provin- tien te eae | en tevens het hoofd aan het vreem- delkrijgsvolk te bieden; want het leger van Lopewnx was niet het eenige, dat uit vreemdelingen bestond; en het is waarschijnlijk, dat de Prins van Oranje, zonder het vreenide krijgsvolk zijn oogmerk nimmer i bben bereikt. ;, é a Weldslag  Plaats had, zou zer gelukkige gevolgen voor de res Hd — gering hebben kunnen opleveren, als niet gebrek aan geld, de groote hinderpaal ware geweest. Maar het krijgsvoik, geene betaling erlangende, werd bande- loos; morrende trok hetzelve naar Antwerpen en deed de vreesselijke gevolgen van deszelfs muiterij voorzien. Men slaagde er echter nogmaals in, om hetzelve door eenig geld te bevredigen en tot bedaring te brengen; waarvan de landvoogd gebruik maakte, om het krijgs- volk naar Leiden te zenden, ten einde het beleg dier stad te hervatten, 't welk men bij de nadering van Graaf LopewisK, opgebroken had.. Terwijl de Prins van Oranje aan den eenen kant den opstand voortzettede en organiseerde, waren de predikanten der nieuwe leer, van hunnen kant, werk- zaam, om aan hunne gezindheid een geregeld aanzijn te geregeld, en daar Dordrecht, eene der vroegst afge- vallen steden, boven andere nieuwgezind was, kwa- men Zij, in grooten getale, in geven. Die stad bij een, en hielden er, in de maand Junij, hunne eerste synoda Zij maakten er eece zoogenaamde kerke-orde (1) uit 91 artikelen bestaande. » Te deser tydt zegt Baannt » (1) deel bladz, 554 en verv.), van den sestienden tot den achtentwintigsten van Somermaendt, hielden de kerkelyken van Hollandt en Zeelandt haere eerste provinciale synode tot Dordrecht, niet door de Staeten des Landts, maer door de predikanten beschreven, (doch, gelyk se seggen, by voorwelen en believen van den Prins van Oranje, ende Staeten) om orde op hunne saeken te stellen en regel te beraemen, waer naer men de kerke hadt te bestieren. Onder andren wieder er besloten: Dat de Heide? Schriftismus in alle ken so werden geleerd, Dat men de predikanten de Nederlandsche Belydenisse so doen onderschrven, en in de ges hoorsaemheit der classen verbinden. Dat de schoolmeesters de gemelde Belydenis souden onderschrven, sich der disciplyn onderwerpen, en den Cathechismus de jongheit leeren... De Monnikken of Paepen sich tot den kerkendienst begerende te begeven, souden niet aileen de leere des Paus-doms, maer ook hunne beroepinge versaeken, en die eerst in den dienst opgenomen wierden, sou men ook vragen, of sij de hielige Bijbelsche Schrifft niet hielden het woordt Godts en de eenige volmaakte leere der godtsaligheit te wesen, die sommierlijk in den Cathechismus was begrepen, en in dese gemeente oprechtelijk wierdt geleerdt. De Psalmen door Perrus Daruenus in dicht overgeset, met d’an dre gesangen daer by gestelt, sou men alleen in de kerkenden gebruiken, tot dat im d’algemeene Synode anrs sou besloten worden. Aangaande de feest-dagen is besloten, DIE AFTESETTEN, EN ALLEEN MET DEN SONDAGH TE VREDEN TE SYN (2), en ewe, soveveverwevewvwewevev weve © Be ee ee ewe Oe eh Ol UE Ue we lr lulu CU (D) Zie Catholijke Nederlandsche Stemmen, jaargang 1937, bladz. 335 en very, ; i (2) Wie denkt hier niet aan de zondags-wet, die Fp de ED. Uwendige viering van den zondag handhaft? Eene bende van Zeeuwsche mat frozen, begaf zich paar Holland, om Leyden te helpen ontzetten. Zij droegen zilvere halve maanen op de hoeden, met het opschrift: Liever Turks dan Paeps. — Zoover ging de razernij. Zij waren, zegt Branor met tweederlei haet ontsteeken, fegens de vertreding der vaderlandsche vryheit, en tegens de gelöstdwang. Het beleg van Leyden, werd nu met de grootste inspanning voortgezet, De prins van Oranje deed aan de staten het voorstel, om de sluizen te Rotterdam, Delftshaven en andere plaatsen, die in hunne)magt Waren, open te zetten, en de zeedijken door te ste-ken; ten einde het water, bij eenen hoogen vloed, tot aanmerkelijke hoogte op het land gejaagd, aan van aanmerkelijke hoogte op het land gejaagd, aan van aanmerkelijke het land geven zou, om de stadte ontzetten. Dit voorstel werd, na eenige bedenkin-gen, aangenomen, en op den 4.4¢ Augustus (1574) volvoerd. Ongeveer tw Ee maanden daarna, joeg een noordwesten storm bij springvloed, het water zoo hoog op, dat men het ontwerp ten uityoer brengen kon. Een gedeelte van het koninklijk leger, meest uit Duit- schers bestaande, nam de vlugt; meer dan duizend man verdronk,; de Spaansche bevelhebber Bainez was genoodzaakt om een goed heenkomen te zoeken en op den 3 October, ’s morgens omstreeks achture, kwam de Zeeuwsche admiraal Boysor met de voorhoede bine nen de stad, wier burgerii, vooral gedurende den laatsten tijd, ongelooflijk door hongersnood geleden had, Meer dan zes duizend menschen, waren gedurende den tijd van het beleg gestorven, waaronder velen louter door gebrek. A 4 ee. aed weg tire fe ae DE WELDAAD DER CATHOLIJKE KERK VOOR | DE MENSCHHEID (1). (Naar het Hoogduitsch van Franz GEIGER, Koorheer te Luzern.) v". Vrienden der goede zaak, heben de moeite genommen, om mijne latere — en waarschijolijk laatste — kleine opstellen te verzamelen en in een achtste deel van mijne verzamelde geschriften, aan het publiek me- deelen. Als deze geschriften iets hebben bijge- dragen, om wankelende Christenen in dezen tijd van oongeloof te versterken en aan oppervikkige berispers van de Kerk en van hare religie, welke zij niet begrijpen, juistere begrippen mede te deelen, dan dank i den goeden God, van wien alle verlichting en bewegning der harten heenkomt, daarvoor, io De toestand van den Godsdienst en van de Kerk, zoo als hij voor zeventig jaren was, staat nog levensah : a a (1) Bij Z’cracaen te Altdorf, zal binnen kort, het achtste deel van « Geicens Sdmmtliche schriften,’’ in het licht verschijnen. Het hier medegedelde opstel is door den hooggeéer+ den schrijver geschreven, om als yoorwoord bij dat deel te —_ J dienen, _ Rede. Dig voor mijne oogen. Ik studeerde destijds in de las gere scholen bij de Jesuiten en onze waardige Leer- meesters zeiden ons reeds op dien tijd, toen de zoo- genaamde philosophische klub ontstond, dat wij wel- ligt dagen beleven zouden, waarin de Kerk verdeukt en. gehoond en de Godsdienst van Jesus Curistus, in vele Janden zelfs uitgeroeid worden zou, Zij wekten ons op tot een onwrikbaar vertrouwen op de woorden van Jesus: Dat de hel de Kerk nooit overweldigen zou; gelijk zij dan ook, na zoo. vele eeuwen, telkens, na de woedendste stormen, zich weder zegevierend vertoond heeft. ; Die dagen heb ik, helaas!,beleefd, doeh oplettend op mijne eerste onderrigingen, heb ik ook de bronen den voortgang van het kwaad nagevorseht. Allen, die zich van de Catholijke Kerk losscheuren, of die zich verbeelden dat zij nog lidmaten derzelve zijn, doch die de leer en de uitspraken van de met den Paus vereenigde. Bisschoppen en van den Paus zelve niet erkennen, die, even als de Hoogepriester in het oude Testament. In der jährlichen Jahreszeit, in alle kleinekeligen aangelegenheiten uitspraak doen moet, heben juist duer die scheuring het Christen-geloof verloren; want alle gelöst rust op gezag. Het toenemen in het ineensmelten, van elkander losscheuren en wijzigen der meeningen, werd zelfs door eenige vorsten en overheden bevorderd, die hunne eigene meeningen ook aan andersdenkende volken will- den opdringen, waarbij het somwijlen vrij b/oedig in zijn werk ging, daar zij over zwaard en galg te bevelen hadden, Ik ben nieuwsgierig, wat er van de Pruissische volken geworden zou zijn, als koning Frepenix, de eenige in zijn soort, zijn eenige meeningen betrekkelijk den Godsdienst, in een corpus doctrin@ vereenigd en aan zijne volken opgedrongen had. De eindelooze zee van menschelijke meeningen, in welke zich de schier niet meer kenbare overblijfsels van het Christendom in onze dagen beginnen te ont-binden, wordt nog meer aangevuld door de sedert 40 jaren gedurig afwisselende philosophische stelsels. Die genen, welke in de theologie wilden studeeren, lieten zich. aan de hoogeschoolen, in het telkens currente hilosophische stelsel inwijden, zij bragten er hunne reeds vroeger opgevatte meeningen betrekkelijk den Godsdienst nog bij, zij wijzigden of vermengden dezelve met het philosophische stelsel dat op zulk een oogenblik in zwang was, of verwierpen dezelve geheel, gingen vervolgens tot de studie der theologie over en werden sommigen Kanntsche anderen Fichtische enz. en ten langen laatste Hegelsche godgeleerden; daar evenwel de zeker geleidende slinger [regulator] — het beslissende gezag — buiten de Catholicik Kerk overal ontbreekt, zoo konden zich alleen buiten dezelve de treurige nadeelen van deze onzekere zwijmeling der menschelijke meeningen, onbelemmerd openbaren. Toen ontstonden andere en Nogmaals andere meeningen, den mengelmoses noemden zij het gelöt der rede! dat allengskens het licht des Christendoms verduisterde, tot dat het eindelijk in het hegelismus geheel uitdoofde en aan het verbaasde Duitsch, and, de zwarte mid-dernacht van het pantheismus, dat de menschen tot nul verlaagt, of, wat hetzelfde is, het atheismus, achterliet, waarin van Cnnistus en. van zijne leer, Der bijna zes duizend jaren omdraait, volstrekt geene sprake meer zijn kane Dit is de weg, welken diegene inslaat, die zich van de Catholijke Kerk losecheurt, die ons met een goddelijk gezag de Christelijke leer verkondigt. Wie gezien heben, geen ander gezag meer in het Christelijke en diensvolgens kan hij ook geen goddelijk geloof meer hebben; wijl het gelööt noodwendig en wel met opzigt tot den Godsdienst, op een Goddelik gezag steunen moet. Hem blijft derhalve niets anders over, dan menschelijke meeningen en de geschiedenis zegt ons duidelijk genoeg waar die heenvoeren. Als ik in dezen toestand de tegenwoordige vreesselijke zeidenloosheid beschouw en dezelve met het zoogenaamde geloof der redo vergelijke, dan ontstaat de vraag: of wij niet werkelijk een barbarismus te gemoet gaan; wel is waar niet dat der domme, maar der verfijnde Grieken en Romeinen, En wie zou ons anders van den afgrond kunnen redden of uit denzelven verlossen dan de Catholijke Kerk? dat is de Paus met zijne geestelijkheid, zoo als hij insgelijks de volken uit het barbarismus der Grieken en Romeinen verlost en tot Christenen, en juist daar dor tot waarlijk beschaafde volken gevormd heeft. W. Dr. STRAUSS. Het is bekend, dat Dr. Strass een boek heeft geschreven over het een van Jesus. Dat schandelung werk heeft onder de protestanten in Duitschland, schranken aufgängt. De Catholijken in tegendeel, heben er weinig gewigt aangehecht. Zij heben er het onderwerp van gemacht, van eenige vlugschriftjes, om er den spot mede te drijven (1) en het belagchelijke der twijfelarij aan te toonen; maar de Catholijke schrijvers heben het boek van Strauss, geene ernstige wederlegging waardig gekeurd. De reden van het verschil der uitwerking van een dusdanig geschrift op het gemoed der Catholijken en dat der protestanten, valt niet moeijelijk te ontdekken, als men hetzelve slechts in den aard der leerbegrippen zukt. Het protestantismus beweert, dat slechts de drie of vier eenwen der Kerk het echte Christendom en de zuivere leer bewaard hebben: de volgende eenwen beschouwt het als eeuwen van bijgeloof en duisternis. Al de middelweise verwerpenden. Heft het het zelve met eenen slag den voortreffelijken keten der overlevering verbrijzeld, welks eerste schakel aan den Stoel van Petrus is vastgehecht; het kan dus als criterium enkel de positieve en overeenstemmende wee tenschappen aannemen. Het is dus niet te verwonnderen dat de zoogenaamde evangeliesche kerk, zich tout in hare grondslagen gevoeld toen (1) Men zie dienaangaande de vertaling van een paar werkjes onlangs bij J. J. Arkesveyn en Zoon van de pers gekommy getiteld: Betoog dat NAPOLEON nooit bestaan heeft; en Dr. STRAUSS en zijn boek, getiteld: Leren van JESUS, eene mythe der XIX eeuw syn. Naar het Hoogduitsch door J, Wira. Srravss in naam dier wetenschappen kwam verkla- ren, dat de Curistus noort anders is geweest, dan een mythiek denkbeld, een mythe, in alles aan die der oudheid gelijk. Dit was de hervorming van haren gzwakken kant aangetast; want de persoon van Crise Tus, eenmaal weggeredeneerd zijnde, door die zelfde wetenschap en door die zelfde wetenschap en door, die zij uitslui- tend huldigt, blijft haar niets overig, dan het alternatief van volstrekt Heidensch te worden, of, als eene arme bedelares, den bijstand der Catholijke overlevering te komen inroepen! dag En het is die Srravuss, die door den opvoedings- raad van Zurich, geroepen is geworden, om er als hoogleeraar der stellige godgeleerdheid en kerkge- schiedenis, zijme gevoelens voort te planten (1). De evangelischen hebben er van gesidderd. Die benoeming is werkelijk een zeer groot schandaal, onder men- schen, die zich Christenen noemen; maar zij strekt op eene bewonderenswaardige wijze, tot bes . chaining van het Protestantismus, door aan het selle te too-nen, tot welke diepte het reeds in den afgrond van het scepticismus gezonken is, omdat het zich heeft Josgerukt van de kelom der waarheid. De Catholijken halen de schouders op, terwijl zij het lot bebetweenen van de ongelukkige kinderen der dwaling. Hoe zou-den zij er zich ook verder over bekommeren! Wat zijn voor hen de zoogenaamde vertoogen van Strauss, bij de beschouwing van de geschiedenen der geheele overlevering, van het heerlijk aanwezen der altoos in het zelfde gelöol volhardende Catholijke Kerk # Wat, overigens zeer in 't 'oog vallen moet, is de fondamentele tegenstrijdigheid, die men in het gebrag en de inzigten, der zoogenaamde evangelischen, aantreft. In Pruissen, het classieke Jand van het evangelismus, wordt de leer van Hecen als den grond-slag der politieke wetenschap besehouwd. Nu, de leer van Strauss, waartegen de evangelischen zoo verbitterd zijn is onloochenbaar afgeleid van Hecen principes. Inderdaad, als men zoo ver gekommen is om te beweeren, dat de geschiedenis der wereld niets anders is dan de manifestatie van het intellectueele leven, waarvan God zich zel het genot verschaft, door middel van den menschheid besloten is in eenen kring van denkbeelden, die bij voorraad ontworpen en bepaald zijn, naar de grilligheid van eenen philosoph, kan er in het gebied der geschiedenis niets goddelijkers voorkomen, dan de menschelijke gedachte; en daar het. de enkele kracht van het eindige vernünst, en zoo de God-mensch zich niet in den tijd had geopen- baard, zou het verstand van eenen sterveling hem noot hebben uitgedacht. Curistus zelf kan dus in de oogen van Hecer niets anders dan eenen mythe zijn, Als het Evangelische Pruissen in zijn dealingen niet werd tegengehouden door eene menigte van bans den, en vooral door blinden haat tegen het Catholicismus, zou hetzelve, even als vele Protestanten, erkennen, dat er, om Christen te blijven, om nog iets van het gelöt in Curistus te behouden voor lae gische verstanden geen ander middel overschiet, dan om zich op nieuw aan de leer en overlevering van het Catholicismus te hechten, Het werk van Srrauss zal welligt, door den afschrik, dien het inboezemt eenen gelukkigen indruk op eenige zielen maken. Het ligt in den gewoonen loop der dingen, dat de dwaling aan hare uiterste grenzen gekomen zijnde, diegenen ternge stoot en onttoovert, die zij tot zich gelokt of verleid ra Zoover is het Protestanische Duchshland gekomen s de uiterste noodwend ige, onvermijdelijk grens, welke de hervorming bereiken moest, is het anti-christelijkste scepticismus de verzaking van alle historische wezenlijkheid, Die stelling wordt, vooral in Duilseh-De dag nadert derhalve. waarop, onder de geefende verstanden van Duetsch. Landen en andere Protestantsche landen, niemand zonder vrijwillig de oogen voor het licht te sluiten zich meer zal kunnen onthouden van hulde te bewijzen aan het geloof en de onschendbaarheid der Catholijke Kerke De zaken tot dat. punt te hebben gebragt in een land, alwaar de denkbeelden zooveel vermogen bezitten, is eene weldaad van dienzelfden Cuaistus, die door eenige schrijvers der hervorming, zoo verregaande ig gehoond geworden. Zal Duitschiand er voordeel mede doen? Zal het terug deinzen van den afgrond, naar welken de opstand der XVIde eeuw tegen de kerk het voort stuwt? Dit is met geene mogelijkheid te voorzien, zoo groot is de philosophische ellende van den menseh! zoo langzaam gaat, bij de koude volken van het noordem de verandering van gewoonten voort, zelfs nadat de | rede haar, werk voltooit en hare conclusien genomen | heeft! Wat hiervan zij, de Voorzienigheid heeft het hare gedaan het Protestantsche Duitschiand zou zeer misdadig zijn en gewisselijk eenmaal gestreng worden | gestraft, als het geen voordeel | Trock, van een Z00 Ons schatbare gunst, die het voorzeker niet verdiend. heeft. 