None
None
Dezc <drfo Barijak ffftfc, was vervolgens nog eenen geroimcn tijd aan het hof gcweest. Waifflert hij den Koning verzocht, om alle dc fitrids van het geheele Jand van Padjajaran bij Zich sail huts te mogcti ontbieden, om eenen großen voorrand van geweren in gereedbeid tc Jnten breftgen. Want, zeide hij tegen den Koning, men kari fomwijlen nice weten, wat er kafl voorvallen. De Koning keurde dit goed*n grtf hem teven* de rangt over alle dc fmjds, Tocn nu alle de fmids bij hem In huis waTen, gelaste h}j hen, midden in zijne woning, ecne tjicren kamer te makenj maar, xcide hij, het moct noch heden ton dag in gcrcedheid iijn (i). Zlj namen die werk aan en vol brag-ten het: en toen de kamer voltooid was, schikte Aria Banjak Wide die kamer op, zetten er *cn kostelijk ledikanc in, van het welk de lusfcns en het behangfel van rijdc waren,cn bcrookte deceive met nllerhande reukwerkenx 200 dathet binnen dezelve was, alsinccnc hemel D Toen dit alles volbragt was, ging hij naar den Koning, en verzehrten hem, dat, toen hij len (Irtjde topg, hij eenc geloftc gedaan had, H 5 om, (/) Hier ujt is lichtelyk op te waken, dat men oudtij^ vee! jjzer uit dep gropd haalde, en het ycrfmceddc; want bet aanzicti yan den trood hler ep daar in de fwyenlandcp en ia 0e killen der rivfertn ty| latg water in den droogen niousfon, tooiicn ovetvlocdig, dat er (jzcr-eerts in nienigte te vinden fet wat tatn daar yok aan moTe twflfelcn. Tcgenwpordigen ftaat M *iecl Ulad*. 19*. Akmcde { ded, Digitized by Google til Vervolg van eerie Javafehe Hist oris om, zoo hij mogt ovcrwinnen, Zijn Majefteii aan zijn huis cc verzoeken, om daar ce willea fpijzigen, gelijk hij nu ook de eer had, den Vorst daarom te verzoeken. De Vorst antwoor* de : goe i, ga naar uwc wooning ik zal aanftonds bij u zijn Aria Uanjak JVide ging naar huis, en de koning volgde hem Digitized by Google Toen de Koning binnen was, plaatfte hij hec vlak in hec gezigc van de ijzeren kamer. De Koning hepnam hier op, ik ben nu eeni* gen tijd nict wel gewesc: koom, laat nrij 'er hi gaa:% Zeer goed! fprak daarop Aria Banjak IVidi: want al wat ik bezitte, behoorc den Koning in eigendom. De Vorst derhalven, geen kwaad vertnoeden* de, ging 'er dadclijk inr en zoo dra hij 'er in was, floor Aria Banjak IVide de deur van gemelde Koentara, maakte de kamer rondom. gloeicnd, en toen 'er de Koning half gebra* den uitgchaald was, wierp hij horn in do rivier fcrawang. De Vors deze wreedheid onder- gaaiv» Deze laatftc eigeufchap van dc qzeren kamer vinde ifc onbc^iflpelflk. Misfcnicn zal die hi het Javaansch iets anders beduiden en zijne betrekking hebben op den niiimeuhandcl. la fcrr yervplg van die boek lecze ik nog iets van ecu jjercu ve$t jrek 9 bec gcen tut eeue gcvangcuia yer&ekte. Digitized by Google Sadjara Radja Djawa. 123 gaande, vroeg hem, wat hij toch misdreven had, dac hij, Heei cn Vorsc zijnde, op?ulke ecnc wrcedc wijze mishandcld wierdc? Maar Aria Banjak Wide ancwoordde daar op: die fchuldig is moet betalen; en die van iemand ices gelcend heeft, moet hec wederom geven: wont tocn ik nocfo klein was, hebc gtj mij in dc rivier Crawang keen werpen ( / Zekcr opperhoold of Loera, metnaameO«g« andaga was daar icgenwoordig, die hec gezien hebbende, dadclijk, al fclireicnde ije naar den zoon des Konings Hop, en die Prins, genaamd Soefceroegh boodfehapte, dac Aria banjak Wide den Koning deszelfs vader, om hct leven gebragc hadt. Waarop de Prins op ibande voet op de Binder ( m ) liec flaan, om zijn volk bijeen te vergaderen; en toen die bijeen gekomen waren, ging hij fluks Aria Banjak Wide opzoeken, leverde hem flag, en het gevechc duurde eenige dagen : aoo dac Soefoeroegh zoodanig in den oorlog ge- Wirkleid wierde, dac er eene groote nienigce van zijnne landzaten fneuvelden, en hij einde-Hjk genoodzaakc wierde ce vluchtcn, een gocd heenkomen ce zoeken, ooscwaarts heen, toe dac hi) eindelijk aaia eene: negorij, genaamd CaWgoenting, aankwam. Aldaar woonde eene vrouw, mec name ftiaij Randa Caligoenting y wcN CO De weerwraak, in *eval van moord, was eene verplichdpg der Oosterlinc;en. De Konmg had hem willen doo-den; en de wett wordt hicr voor de daad genomen. H^' was de naa$:c nan zich zelvcn. Men zie over den blocdwrceker der Arabicren een de wettcn van Mosis, daaronmcnt j. »• Michajrlis Mos. recht, § 131 enz., II d., bl. 384 cn v«v.' \mj Simla i ccue groote gow, om alarm tc ikajv wclke vronw hij tot ziine moeder, gelijk zt} hem tot harcn zoon aannam («,. Aiay Randa Caligoni was just op de pasfer van Padjajaran, toen dat plakkaat werdt afgekondujd, en zecr verfchrikt geworden 'zijn- de, Hep zij ijUngs, in de groocfte verbaasdheid* naar huis, en daar komende, maakte zij dk manvs aan hare drfc brooders bekend, te weten aan Klay fVirafark, Kiay Under en Ksaj Tambi; wefre derhaiven aanftonds, met hare wster, naar Rad'tcn Setfoegk gmgen, en hem hetzelve bekend maakten. Soefo&Qtgh bedankte hen zeer beleefdelijk, en fprak zijne aangenomen ooms aldus aan: (*) Al bad ik beenen ran ijzer* zenuweq van O) Urt dezc bjJannderneW b-'tfkt her khar % dat de wn, neinir.<cn tot kiodcren, eenuTzins ten rninften, (chooo juist nkt in de fuiaak der Rom incn, bij de Jnvanen ii> cebruik is ge- we est: vow nil b$ meofeiien dk* gcene kinderen hadden. (o) Deze taal van Socfoe oct*h is zecr levciidig enpoetfcchp, en den Perfcnnfcliea dichter For s waardig, daar V'i Rutem befälligt. Zie over hct PerGa. oscu beldendicbt c. JONWT, l»is- torie de Nader. Chah., torn II, p. 045 cb 249. In bet bock ran joa vindt men eeoe befehre van den BehciDottu wen. Sadjara RaJja Djawa. i *5 koperdraad en eetien koperen huid, zoo zou ik doch tegcn dien koning nice aan fcunnen. Ein wac zouden wij tocb kunaen uitveeren naec zoo een hand volks y als wij op de been kunnen brengen, tegen zulk cen magtig Konfogrijl^? Maar, zoo het J lieden beltefd, ik zal mij op de vlucbt begevca. Hierop nam hij de wijk; en zijne zoogenaamde moedcr en hare drie bree- ders voigden den Prins, hein Diet willetide ver- laten: leidendc met zicb omtrend hondecd man, met welke zij rechtftreeks voordtoo* gen naar den berg Cotmhang: (f) alwaar de Prins zich wilde afzonderen. Op dezeo berg Ceembang was een verminder cooveres, met name A% Tjamara Toengal % die te" voren reeds geweeten had, dat de Prim komen zou. (f) Zij had eene vol- Itrekte magt over alle de duivels en kwade geesten. Aan dezcti had zij beicend geraaakr, dat de J?40M op sds wis on Uj Jiaar cc konncq ; wee ike -den boer *c*ror.Tis*M «voor den O'ipbanr, en 3nd<M«n v«or Aet.Njjlpaard heuden, met dexe bcwoordingeil : Zijn beenie* ^>tn zijn vis vast -hopcr, zVnr "cbctnttn zijn als tjzeren Srttndboom*n. Maar titer dunkt trig, dat -de Vowt toefpeelrit jop •4e krachtcn van den Rlienoceros, dicn men kan aanmcrken, als 4oenen ikop&ten Jkuid te half ben 9 zenumnn ran knperdraad en ■ebcenen van ijzer m beter dan de Olipkaute. M|j diuikt, 4ac ^c Behemoth van Job cap. XII jo-io en onsc Jlbcnoceros, $ecne wergeaocbte overeenkomst ihebben. Misfchicn bier van eld ci^ ©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©©© Nadir. De btfrg Vocrribang t is de "Bloember". De boven belöffen wtf iets van de tooverseen en toover- tjmphen der Oostcrlsnacn te zulltn zeggen. Maar tbans weet -ik dit jUet beter te doen, dan den leaer <e w$*en naar «de jefchicdenis van den Prins ak.medt eu van de toovemtfraphe alwaar men ook bet onderfclicid tusfeben dc too- •vemien en toovergodinnen of toovcrnquiphen I even dig zal vin- *rien voorgeftold. Arab, vertell., IV d., hi. 514 en 396. De rtiioverajftdin fiariiaim was -<jftk*iUA£ri^ ttfk. Zxc Aiab. vcr- ■tell. aJs bovea. Digitized by Google i *6 Verblg yen eene Javafche tilstork m^t last om hare wooning fchoon te mafcen< en ten fraaiften op te febikken. TroiuVens zij Was rijker dan eenig Koning* Ook zorgde »j en gaf las?, dat er bij zijne adnkomst dp hare speelwerken gefpeeld wierdt. Maar zoo dra de Prins aan den voet van ge- Welden berg kwam, begon het vreesfelijk te ftormen en verfchrikkelljk te regenen, zoo dat tr veele boomen mit dert grand geflagen wier- den : en het wcerlichte zoo ftef k, als of de ge* heele wereld in vuur en vlam (lond; ook liepen de rivicren over door de mertigvuldige plasregens. Men hoorde ook een afgrijsfelijk gefchreeuW der dtiivelen ♦ het eecn ecu geluid maakte, i\s of de bergen fprongen, en dc henlel van een barfte, (f ) hoewel da: gefchreeuw alleenlijk oncftond uit eene overmatige blijdfchap def booze geesten; om dat de tooveres vaiv dien Prins een bezoek ontvangen zou. Straps hoorden zij het geluid van eene bel , en daar* door wierdt de lucht zeer klaan Toen nti de Prins op den top van den berg gekomcn was, zag hij eenen grooten boom* met name Tjatnara; en in dien boom hoorde hij een zoet muzijk. Dit hoorende zeide hij tot zijne ooms, ik gelove dat deze boom de verblijfplaats is van Nlay TjamOra Toengal : mompelende ondertusfchen ert wenfehende, dat zich de tooveres aldaar aan hem (r) Zulk ceil verfchrikkelijk gemas en gedaver* ot tffond crook in het paleis van ecnen boozen gcest, bjj gelegenl»ckt dat de Calender , die !>jj de Prinles dcr Ebecnjche hilattJtn gekomen was, eenca Talisman brak, Arab. vcrteli*, I d,* Digitized by Sadjara Radja Djawa. la/ hem vertoonen mogt. Hec gcfcbiede: wattt zij vercoonde zich aanftonds * met eenc grootc praal - ftatic , deed den Prins nevens zich neder- zitten 9 vervvelkoomde hem , en vrocg kwans- wijs, wie hij was, wat hij kwam doen en hoe zijn naam was? Dan, Soefoct'Otgh antwoor- de daarop, met den dtepften eerbied : Mcvrouw ! ik behoeve u die niec te zeggen 5 wane gij weec het rmmcrs zoo gocd als ik. Niay Tjamara Toengal begon toen te verklaren en tc zegL^en : ja! gij hebc gelijk;(x) want waarom zou i!c anders zoo veel hebben behoeven uic te ftaan , indien ik die niet had geweten. Nog voeijdc zij er bij : gfj zijc ook van (tots, om u, op dezen berg , af te zondercn , om dat gij dew ftrijd te- en uwen brocder verloren hebt. Dan dit zoudc ik u niet radenr want indien gij dit deed, zoudc gij zekcrlijk geen Vorst van Java kunnen worden. Hicrop herman Hadeen Soefoeroegh: al wenn gij mij gebiedt, zal ik naar haare woor- den te luisteren. Zij zeide hem dan, dat hij maar oostwaarts heen zou trekken tot dat hij ecnen boom vond, genaamd Poohn Madja, (/) welks vrucht m>< ■ r. i.. i ■ ■,«■■■ ■ — (j) Dezc wetenfehtp van gebcimen wordt in dc Arabifene vertell. insiicljks aan dc toovL-rrifympken tocgefchreven. Denkclijlc was z|j met ecnen Koninj der booze gesten fictrouvd. Hoc veel zulkc juficrs moercn iiitftaan. Vol <e:is de dent; beel len- der oosccrfche label -btVwrie, blijkt uit bet gcval vnn de jufTer In de glnzen kist, op dc ^rond der z.e door ecnen' rens,n!itf- j»en jjeest bewu. Arab, wrtell., I dec! f bladz. 14, na-sv V<»t.ra: van dc Panics, dc dvebtcr van fcnhiarus, Konin *. di t* J-heritfrh? E'.lciicr^ bladz r ; ->7 cn 158. Men moer z dki* vertehllen niet veiachten, vant recht hedenduufrhc (hosier in s\\, en /elf dc (>riekcn veiaclnen die" niet, inaar, biyvjn cr, iol hedcii toe, zeer op vcrlckkcrt. Zic mr. guys, Let hi 2,1, torn t, pa 3. 298. C ( ) Ken boom genaamd Poohn MaJia v dat is ecn Madja * boom, zjjndc dc vrucht korrelig en zuur. Verrvolgvim eemjavafckc ffutorU vrucht bitter van fmaak was, en dat hlj datf zijne hofplaacs mpw aanleggen en tfjn pabir bouvvcn; wane, *eide zij, hec is blj de godefl befloten, dat gij Koning van Java ztih zijjj: en juvv geflachr. zal vervolgena pa u, aJcijd den roon bekh'mraen. Nay, Tjamaftf TotngOl verhaftet de Prina Wijders, dat zij eene pudmoei van herti was, §n dus zoo wel eene Prinfes als hij een Prins van hetzelfde Padjajaran: Want vervolgte zij, uw overgroofvader dp Koning Moeding Sarle is mxjn vadtf geweest. En de reden waarom fk zoo vaadc wereld ben afgezondcr.i, is deze, om dat ik in fliijne jeugd zoo eerie overfchoone Princes was, die van iedereen bemind wierdc* txi om dat allc de Vorsten yan Java mij ten hu- tvelijk verzochten* Darentegen had ik geene geiiegenheid *n lirfde voor het mannelijk ge- jacht. En -om dat ik beduche w& f dat er misCchien oorlogen over mij zouden oncftaan, (u) en dat mijnc oudcrs daardoor maar ver- driet zouden hebben, heb ik mij op du$* danige wijzc van de wereld ufgezouderd *.en daar door zulke eene magt gekregen. Dit gezegd hebbendc veranderde zij zich voor zijnc  fchaaken van de l'choonc Helena, door Paris, tjeljifk z\j -co voren nog een jon«; mdsje zjjnde, van The fern was gefchaakt geworden. Die fchaaken werdi alrfcd weredeljk gewrokcu. Reeds ten tyde van Dma, Jacobs dochter. Maar de afzondering, en toewydtog aan den dienst dac Secaten, maakce Miaij Tjamara Txtensal bevctligd voor alle c aanvalien dcr wrcldfelic Prinfen. Jcphtas dochter kwanr, indien zU nM werUcltfk jJeflacUt en geoflfecd is, Qintrem in net. £«!!Uc geval. Digitized by SdJj&a Radja Djawa. ice) efen schoon vrouwsperfoon; zoo dat de Prios in eene groote mijmering vie! en daar op met ztilk eene brandende liefde bevangen Wierdtj dac hij zich niet kunnende weder- houden, haar in de armen nam en vergac Wat zij hem gezegd hade, als hebbende bij ttooit zulk een fchoon en bevallig vrotiwspei- Foon met zijne oogen aanfehouvvd. Maar zij, die bemerkende *verandcrde zich weder^m Van gcdr.ahte, zich vertoonende als te voren^ Rad:en Soeferceih die ziende, verzochc haar dadelijk 0111 vtergiffens en begon zeer bit- ter te weenen. Ztj vergaf hem de onvoor- zigcighcid, en *hem beftraffende, zeide zij: gij zijt een mensch die gevvoon zijt verkeerde Vvegen in te flaan: verwondert u dus niet lan- cer; want ik kan mij veranderen in olid en irt Jong, in man of in vrotiw: en ik kan niet fter- veiijvoor en aleer de jongfte dag aankonu (v). I Ook Digitized by SdJj&a Radja Djawa. ice) efen schoon vrouwsperfoon; zoo dat de Prios in eene groote mijmering vie!;- en daar op met ztilk eene brandende liefde bevangen Wierdtj dac hij zich niet kunnende weder- houden, haar in de armen nam en vergac Wat zij hem gezegd hade, als hebbende bij ttooit zulk een fchoon en bevallig vrotiwspei*- Foon met zijne oogen aanfehouvvd. Maar zij, die bemerkende *verandcrde zich weder^m Van gcdr.ahte, zich vertoonende als te CO fie fährt-wissenschaftlichen van ovidius, zijn niet anderg den oosteremesten, door de Grücken overrennen, clt bebüren eerständigem, door de Grücken overrennen, ob bunne eerständigem, door de Grücken overrennen, ob bunne eerständigem, doch die door bebüren-pen kann erwählt worden. Do arabischen en päpstanischen Verbindungen leverten er vele voorbelden van op. Undert is deze van oud en jongen en van man en vrouw te Veranderen vrj zcldzaatn. Het eerständig was een kunstje voorbelden Ar.iun Medea, en bet arder een van Jupister. Ovid. Lib II 65-425. In die jagawscb bock zal incii ting mecr. zulkc toverkunstjes aantrefltn. De Druiden in Oud Gallic vorstonden <ie kiinstjcs ook. Zie nir. pelloi-bibr. Nouv. Stabil. Germ, torn XXII, p. 06. De hofhöhle van A fa if Tiammra Toevpnl zou dan mocten?yn oihtrent op bet eiland Ceuib t;n of* Poela No:xfa Gedr; cn dus in dc nabunifchap vait bet gecn de nazatcn Van SOefocroejib zoiidcn houden, tusfebsri den braudenden berg v.in Mat arum cn tusfeben de Zuiderzee. DennkeMjk waren die de rcivcsteti daar de booze fcccsten te voren uoonden, en daar Batara Wisnoc over liert liecrscbtc* zijn zq vcm»lgcns naar dc Zu'd<"rzce vcrtrokken. Dac de coovenaars cn booze gecsten party trekken in den 6arlog> en dc ccne of andeie helpen en onderfteuocn, is cert 1 30 Fervolg van cent Javafche Historic Ook zal ik bij u komen, als gij Koning van Java zijt. Naderhand zul ik van hier verhui- zen, en Koninginne worden over alle de dui- vels en kwaade geesten; en alsdan zal ik mijn hof houden in de zuider-zee* en aan de zuid- zijde van den brandenden berg, die bij Matta- Rig: en dit alles zal, zonder fout gefühlen. En wanneer gij zware oorlogen moet voeren, zal ik u te hulp komen, indien gij mij roepc. £11 indien uwe nazaten den ftrijd eens verliezen, dan moecen zij verzekerd zijn, dat zij mijne hu p niet verder te verder te verwachten hebben. Derhalven gelasc en verzoek ik u, om, zijn vertoeven, ooscwaarcs te trekken. De Prins nam zijn afscheid, gehoorzaamde, ennam zijnen weg ooscwaarts gelijk zij hem bevolen hadt. De Radeen Soefoeroegh eindelijk zeer ver- moeid geworden zijnde, zac neder onder een grooten boom, waarvan eenige vruchten op den gemeen dendbeeld d<r Oosterlincea van hot vaste land. Fer- ris* zegt van dfralicb, Koning van Tartaric, die net r|jk van Perzie had overweUiigd: //// werd ceholpen van den Keizer der Indie en van den keizer van China , zoo wel als van de booze geesten , teuztn en toovernaars van geheel /f?if. Zie O. Jokes Hist, de Nader Cbnk. , torn II, p. 248. Hier bij kwamen foldatcn en legcrs uit den grond der zee ; en dit 00s- tersch brjgelovig denkbeeld van onderwaterfebe menfehen en koningrijken, even zoo a!s Niay Tiamara Toengal zich iets dergeltfks aanmatigt, vindt men omftandig in de gefchiedc- nis van fteder, Prins van Perfien, en van Gianhare Prinfe van het Kouingnfk Samandal. Arab, vertell. , III d. , bl. 99 en verv. , inzonderhe[d ook bl. 167. D? fibel der Mecrmnn* nen en Meerrainncn is uit dat aloud verdichtfe! ontlhan; en dat verdicbtiel febeen de waarhcid te zijn ? zoo lang de wft's- begeerte en de verbecerde natuurlyke hutone nict tobndui Jat het een leugen was. De getuigenisfen van Valentjjn, over bet belfcun der zee- menfehen btfgebragt, Hi d. , bl. 339-3-1, verdicnen wel een under onderzoek , om dat men de vcrfchgnfelcn , van welke hjj lpreekt, nog aid behoorlyk verklaafd heefc. Digitized by Google Sadjara Radjda. 131 den grond gevallen waren, raapte een derzelve op, en dezelven proevende, vond hij de fmaak zecr bitter te zijn: Hij vroeg der- halven zijnen 00m Wterafarie y welke vrucht hec was? hoe deze plaats geheten wierdt? en wien die toebehoorde? Op deze vragen ant- woorde Kiaij IFierafarie: de vrucht, welke gij daar gcprocfd hebt, hec Madja, de plaats Astina; (w) uwe voorouders hebben hier hun hot gehouden; maar nu behoorc het aan uwen broeder, den Koning van Padjajaran. Hier op zeide Scefoeroegh: als dit zoo is, zal ik de- ze plaats Madjapait noemen; en hier mijn hof houden. Deze plaats kwam, door eenea gedurigen toevloed van menfchcn, binnen korten tijd, in eenen bloeijcnde (hat. Toen dtze Koning van Madjapait aldaar ecnigen tijd zijn verbiijf gehouden hadr, kwam 7ijn broeder Aria Banjak van Goeloeh. ( #) al vluchtende, bij hem, tevens verhalcnde, dat Tjio eng IVanara hem was komen beoorlo* gen, en dar hij, Aria Banjak, den ftrijd verlooren hadt, en dus genoodzaak: was gewor- den, herwaarts te vluchten; maar niet weten- de, dat zijn broeder daar als Koning regeerde. Ook berigtet hij, dat Tjioeng IVanara zijn hof overrompeld, en hetzelve verwoest hadt. Ra-toe Goeloeh voegde daarbij, Tjioeng IVanara wil u ook komen opzoeken. Dat vernemende, I 2eide ( w) Tc vorcu hcbbui wtf aangeteekend dat Pandode fi'a- ttata en zyne opvolgcrs, in dat Ast'ma hun opgeboudeu heb- ben, buiten twjfcl wordt die bier bcdoeld. ( x ) Goeloeh, en deszclfs lining is bty de bedendaag- febe Javanoo genoeg bekend, Het lag in de vlaktens tusfeben Band on g en P^acamontjatig boven den oorfprong van de rivier Crawa*, En de regenten van Tianjoer en Crawang geveft oov, dat zjj van de oude Votstth van Goeloeh afeummeo. ij* Vervolg van eene Jayastke historic zcidc Radja Madjapait: indien die zoo is, dan sal het becer zijn dac wij hem te gemoet trekken dan dac wij herti hier zouden afwachten; wane, voegde hij er bij, ik heb nu reeds circa drie duizend ftrijdbare mannen. ( >ok maakce hij hec dadclijk werkftellig, en verzochc zijnen broedcr Aria Batijak lVide s dac hi] mec hem zoude gaan. Zij cogen mec hun krijgsvolk regelrcgc naar Padja- javan* vcrovcrden hec land in korcen cijd* floegen den Koning op de vluchc en maak- ten een groocc meni^te krijgsgevangen ; die de Koning naar Madjapait liec vervoerenj als toen maakcen dus zijne onderdanen een ge- tal uic van zeven-cn- veercig duizend huisge- zinnen r y > Alscocn zeiden Kiai fVirafaba, Kiai Badar en Kiai Tamoie coc den Koning, als Wordende deze drie hij hem voor zijne groodle raadslie- den gehouden. dac, aangezien zijn vader alleen als Vorsc van gcheel Java geregcerd hade, hij nu ook alleen als Koning over gansch Java bchoorde ce regeren, en zijri hof re blijven houden te Madjapait: om dat hec oude hof id Padjajaran verwocsc en verdelgd was. Die alles kwam de Koning ook na, en gaf toen Tu - duizend hulsrrezinnen, ieder op ze$ pci^ncn berckend,maken 28,2000 inwoners, die Radia Madipait pnder zich h*:' ; zjjndc: die jjecal bijna ecu vicrdc 'gcdcclte dcr in -'.'oners van Java f wan net r men her «-i'?»nd Madura uirzon- derr ^ehalvcu dat men vci'ig kan {tel'ert, dat Java.fcdeit liadja Mad : : f.a ; we! twee derde nicer be vol let zal zyn rc- worden, in vvelke voorondci (Idling de fciccivng onzcr ja- Va che historic zeer wel uitkonu, en Radja Madjapait nls de algcmeen {foiling van Jem, ouritrds b-jfehouwd kon wor- den. Hctrij ; Madjapait^ wcrcn wij, ligt aan de livi.r Kadcri, ten zuiJcn van hst Prinsdoin v«n $yuiu'ja;ja 9 an aan den ©Oitkant van hcuelve. Digitized by Google Safjara Radja Dfawa. 133 Toen zijnen broeder den naam van Pangerang Aria Panoelar; Kiai Wirafaba m akte hij zijnen eerften rijksbeftuurder, onder den. naam wn Adipattij IVahan ex\ Kiai Badar daar- entegen maakte hi) tot zijn Hofwidona. l„n deze vvaren in grooc aanzien bij den jongen Vorst. Deze Koriing van Madjapait x eenige jaccn geregeerd hebbende, kreeg eenen zoon, weh- kc hij noenien Jiet Paraboe Anom Lorring Pasfar r die den Adipattij Wah *n overwon; (z) noch een tweeden zoon, met naame Joendara, werdt, zoo dra.hij gioot %c worsen was, tot opperhoofd van- Kadir aangefteld; en toen de Koninjr, kort daar na, overlced, wcrdc hij opgevolgd door gemelden zijnen- zoon Pa* raboc Anom Lorring Pasfar. 1 3 C z ) Men zou hier uit mogen befluiten dat Adipattij IVa- hen, na den dood des Konings, aan het muiten is ^eraakt, detv Erfprins uitgefloten, en zich zelven het Koningrjjk Biatigd, waaryan hg echter welhaast razst vervnllen /yn, door eine nederlaag, die hein Paraboe.inom Lor.inj Passar toebragr, om zich in de wetti^e ©pvolging, tegen den geldenen \^jldcnaar te bandhayen. BY- Digitized by Google BIUDRAGEN TOT D E BESCHRUVING VAN / A P  ftaat alter volkeren, die van Japan, in het eerfte deel, pag. 103. De schrijvers der algemeene historic mit het Algemeent Engelsch in het Nederduitsch overgezet, heb- historic, ben in het 9de deel, eerfte ftuk, in 1777 de historic van Japan gegeven. Van de rusfifche reizen van Kamchatka naar Japan, die federt 1742 gcdaan zijn, is weinig I 4 he- (O Van dit werk van K*mpher y met zfinc ei$enhandige aamcekcnin<ren is door eene, Dohn, tt Lemgo, in, /V«J*p»« Un iu 1778 een tweeds druk uige^even. * * > * Digitized by Google } 36 Brfdragen tot de bckcnd gemaa^t; men viftdt echter, in de (haw- forewarn va«.juni 1776, dat er federc 1774 te Jdkutz in Siberien* een japansch school is, en dus nioctcn van rijd toctijd japanezen, hetzij bij toevnl of willcris, op de kusten van Kani- Jchatka ianden. TunUrg. Kindelijk heeft de beer Card Pler Tun- berg) die in 1775 als gcneeshe Digitized by Google Er in dienst der Nedcrlandfche Compagnre is geweest, bij zijne intrede als profesfor te Upzal, en Jid van de konlnklijke zweedfche academic, eene verhah deiing over de jnpmfche munren gefchreven. ffanihrcn. U< spreek hier met van hec werkje vande heer O Z.van Haren, in 1775 uitgegeven, ten tiel vocrende: Van Japan; met betrek king tot.14 - Holland fche Natie, en den Christ elijke Gods- dienst, als rot de hier voorgenoemde be(chrij- ving niccs nteuws opgevende. Men kan den ijver vande opgenoemde fchrij- vers nice genoeg roemen; doch bij nalezing derzelve, ondervindt men helaas, dat er nog vele zakcr ten onderzoek overblijven. Om hicrte te gerken verzocht ik de heer Mr. Jaac Tittng n opperkoopman en opper hoofd van Japan, bij zijn vertrek in juni 1779 j;ich naauwkeurig naar vele *akcn teinforme-. rcn, het geen zijn Ed. bij zijne terugkomst* op den a4fl:en december 1770, met vele goedheid* zoo veel hem de gelegenheid had toege- laten* bezorgde. Historic Kamph r heeft in zijn tweede bock, ea Charlevoix in het tweede tot hec zevende deel^ de historic van Japan gegeven, van de eerlle bekende tijdden af, tot den jare 1687. Van hec vervol^ der tijdrekening en de opvolging dejr- gees; Digitized by Google Befthrijfag van Japan. 1 37 getstelijkc en wereldlijke Keizers, heb ik in de Verhandelingen van het Gneotfchap, 1 He d. % pag. 131, en ade d., pag. 1 49, eene lijsx ge- geven, en men zal trachten deceive met de ge- beurtenisfen, in die tijd gefchiedt, te vermeer- deren; terwijl ik hier nog aanmerk, dac Digitized by Google Kanther en Charlevoix in de benötigen der laatte Keizers volmaakt avereenftemmen. Wat de geographifche befchrijving aangaat, f £ e {J°£JJV die Kampher in het ifte boek 4de hoofddeel^ ving. cc ^-" Charlevoix ifte deel, ifte boek, en Salmon ifte deel, ifte boek, en Salmon ifte deel, ifte hoofdduk geven, zijn tame- lijk volmaakt; doch de kaarten zijn alien mec japanfche karacters, de geen die h,et Genot- fchap bezit, zijn alle met eene hollandfche overzetting der namen, en daar door van waar- de; zijnnde 'er vele bifcevoegd, die bij geene yeisbefchrijvers bekend zijn. De regerings - vorm heeft Kampher; in her yo ^s^ngs* 4de boek, en Charlevoix in zijn 1 fte dcel naau w- keurig befchreven. Onder de gewöhnlichen is de voornameffende Oodsdiew, die der Sintos y hare voornameffenden afgod in den temple der 33,333 beiden te Meacen en hare pelgrimfphap te Jsfc zijn wel befchreven, maarde teekeningen komenin geene vergleich is. Van de Budfos, hare voorname afgod, is Amida, door de indianen Budfo, in Siam Xaxa en iti China Fo genaamd, en van hare pelgrimfchap naarzijnen tempel van Xaxa, is 00k weinig gezegt ea zal nader opgehelderd worden. Hare gewoonten, manier van kleeding, Levenswfc, eeten, drinken en de bereiding van hetzelve, is 90k noch zeer onvolmaakc, hare gemeenQ fpijs. fchat, en deze is 00k aan hec Genoorfehap me- degcdeclt. Hmdci. Den handel is altoos zeer geheim gehouden, en men heeft tot beden toe r geene befchrijving der munten en gevvigcen. Want het geen Charlevoix in het ifte deel ade stuk zegt, en Kampher op, de iodc plaat aanwijst, is zoo duister dat men er weinig begrip van krijgc En die ituk is door mij alhjer opgeheldei;d. Nanwijjke De natuurlijke historic der dieren, planten historic in mineralen, is bij Kampher in zijn aanhang- fel verhandeld : en men verwacht van de heer profesfor Tunberg eene naaa^keurige befchrijving der japanfche planten. Over de minera, len zal ik in het volgendc deel, icts mede- deelen. En zal mV) dus bepalen : 1. Tot eene naauwkeurige befchrijving der japanfehc munten. De bereiding der foiija en fackiè door de heer Tiffins, medegedeeld en $• Lijst van japanfche woorden in hec Ne- derduusch* Fan de Japanfche Munten. Vumenbe- En gel ert Kampher heeft op de ipde pliaac ftbreven. eene a f ce i-ening der munten gegeven, die door zijne navolgers gecopieerd is, zondcr et eene • be- Digitized by Google Befchreving van Japan. 139 fcefchrijving bij te voegen; de heer profesfor Tunberg heeefc er ecne betere befchrijving bij- gevoegd fedcrt hij nog ecnige munten daar bij gekregen heeft, door de goedheid van de heer Titfing, en gelegenheid gehad heeft bet gehalte en het gewigt er bij te voegen, zoodenk ik dat dicwel van nuc zal kunnen 2ijn. In geheel Japan zijn maar twee keizerlijke Muai-huiaco, munthuizen, te Meaco en Jedo, waar gouden- cn zilveren niunren geflagen en gegoten war- den, doch ieder landheer flaat een munt, die alleen in zijn land gangbaar is, en 00k gemeen- Jijk maar van koper Digitized by Google De zorg der japanischen, om alles zu veel mogelijk geheim te houden, heeft niet toegelaten om tot het, eene volkomen befchrijving van hare manier van munten te krijgen, waartoe men echter nadere raoeite zal doen. Van het gehalte van het goud en zilver, heb- Cebilte. Ben de japanische weinig denkbeld, en beoor- deelen hetzelve na de kleur. De munten zijn alle hier gesfaijeerd door den gezworen Esfaijetir Jacobus de Waarem, het fijne goud houd 34 karaten van 12 grein, en het fijne zilver 12, penningen van 24 grein, wordende het mark fijn goud op 375, en het mark fijn zilver op 26 guldens bij de Compagnie berekend. Het gewigt heeft men raede alhier laten ne- Gewigt. Men na de nederfandfandfand fand gewigten, rekendende: En pond trois twee mark. „mark ache oncen. „n once twintig engels, en 11 engels twee- en- dercig azen# op Digitized by Google 14& Bijd agen M de op Batmia rekend men een mark op 9 reaal, en ieder rekend men een mark op 48 ftuivers. In alle zoogcnaamde fpricie- boekjes, ja zelfs indeintree-rede van de heer profesfor Tunbcrg % is Hct gewigt zeer vcrkccrd opgegeven, om dat men de japanfche co chinefche tail verward beeft door de overeenkomst in de naam. De chinefche tail weegt aa J| engels, en is verdeeld in io maas, de maas in 10 condrijn K of roQde boontjes, aHiier Zaga Timban ge- naamd. Dejapanfcbe tail weegt 10*3 engels,- en is verdeeld in io maas, de maas in 10 condrijn. fallen. Dewijl nu de Oosi - Iridifcbe Compagnie hat raarkfijnzilver rekend op 26 guHens, zoo loopt de chinefche tail by de bpeken voor 7 a ftuivers, Nederlandfch ; of 88 ftuivers i»discjj;en de Digitized by Google 14& Bijd agen M de op Batmia rekend men een mark op 9 reaal, en ieder rekend men een mark op 48 ftuivers. In alle zoogcnaamde fpricie- boekjes, ja zelfs indeintree-rede van de heer profesfor Tunbcrg % is Hct gewigt zeer vcrkccrd opgegeven, om dat men de japanfche co chinefche tail verward beeft door de overeenkomst in de naam. De chinefche tail weegt aa J| engels, en is verdeeld in io maas, de maas in 10 condrijn. fallen. Dewijl nu de Japanische Rail, op 33 Nederlandsch of 40 ftutvers Lidisch: deze worden Gorapagnies taileq genoemd. De compradoors die de proviften op%et eiland bezorgen, reken de tailen pp 36, Olivers, en de cambang of keizerlijke geldkamer op 48 ftuivera, in den handed cethanten In. bet algemeen zijn de japanfche munten een? 4er muau voudig en flecht geflagen, voor bet grootfte gedeelte ongekarteld, en zonder die cicnK den, welke men op de europefe be munten vindt; 00k zijn de mees:en van geen vaste wanrde,en worden dierhalven door ieder koopr man gewogen, die er ordinair zijn ftempel op flaat, toe een bevvijs, dat de munt goed en zonder bedrog is; dus ziet men veel zulke stem- pels op de oude en nieuwe kobangs, op de messte munten van zilyer, en ip hec bijtondec op de groote. Geeu hefchrijving van 'Japan. 14! "Geene van deze muntfoorten, behalven Dokokogin> zijn geteekend met cen beld of het jaarta! * waarin dezelve geflagen zijn, cn buitert de nieuwe goiideri kobang, is *er geen een, did hvAtth Japan in eenige quantiteit rouleerd. De munten in Japan zijn van vierderlei (lot- fen, als gouden, zilveren, koperen en ijzeren. De goliden mtinten zijn plat en in drie foor- Goudeomunt. ten, namentlijk langwerpig* v Digitized by Google Erkant en rond. De Obang is de grootfle munt in het ge- obws. Hele land en eerder voof een medaille als vor eene ordinaire munt te houden. Ditseen langwerpig ronde en platte goilderi taunt, dik als een fchelling, 5 duim lang en a duim breed: aan de eene zijde met fubtii gc-troken dwarsftreepcn en vicr stempels binnett de kant van de vier zijden* ieder itempel met het wapen van Deiros. Op de andere zijde, Wclke glad is, wordt d£ tiaam van den landhcer gesehrevcn die de munt hecfc lateti flaan* met verfcheide groote 2w;>rte letters, die ictshooger als het midden van den benen kant beginrien. Deze Obang houd omtrent de waarden van tiei oude kobangs. 13ij de hoofdilad Jedo 7ljn dczclve meer algcmecn en minder in waarde ; maar vcr- der af, binnen het land, zijn ze nicer raar en hooger inprijs. InNagafaki gelden zc wel ao ko bangs* Het goud is fijn en van een gcele kouleur* doeh doqr de zeldzaamheid heb ik die nice rnagtig kuhncn worden* om dezelve te laten esfujecren en wcu;cn. De tweede Kobang is ecu langwerpig roricje fobangi plattc gottden munt) bijna drie duimcn lang en iets meer Digitized by Google 143 Dljdragen tot de - meer dan een en een half duim breed en bijna zoo dik als een fchelling, waarvan twee foorten zijn. ( a ). Oude Kobang beftaat uit fijn goud, iets breeder en langer als een men we Kobang y en geel van couleur, zijnde aan de overzijde getee- kend met ingedrukte gebroken dwarsftreepen, en aan beide een langwerpig vierhoe- kig fijdvan van een ltftjbu s hebbende verho Digitized by Google 143 Dljdragen tot de - meer dan een langwerpig vierhoe- kig fijdvan van een ltftjbu s hebbende verho Digitized by Google 143 Dljdragen tot de - meer dan een langwerpig vierhoe- kig fijdvan van een ltftjbu s hebbende verho Digitized by Google 143 Dljdragen tot de - meer dan een langwerpig vierhoe- kig fijdvan van een ltftjbu s hebbende verho Digitized by Google 143 Dljdragen tot de - meer dan een langwerpig vierhoe- kig fijdvan Og- de letters, en buiten dezelve een figuur gelljk de maan, met een verheven bloem - figuur. Op de andere zijde in het midden, een cirkelronde ftempel met verheven letters, eij binnen de kant, bij het een einde, twee kleine ingedrukte stempels, mede met verheven let- ters, die op iedere Kobang clkander ongelijk zijn. Dezelve verfchillen veel in gewigt en gehal- te; van twee die ik heb laten esfaijeeren woog de eene befchreven Keijtiokin 6 engels en 3 azen en hield 19 karaat io\ grein, de andoie Ko Kin genaamt, hield 13 karaat 8 grem, en weegd 1 1 engels 1 9 azen, zoo dac men op de waarde geen de minlte ftaat kaij maken ; 00k in *japan verfchillen dezelve van zes tot tien tail. (b} Nieuwe Kobang y is van hetzelfde aanzien als de vorige, maar iets fmaller en korter, zijnde het goud 00k niet zoo goed, maar van een bleekgeele couleur, aan de boven- ehcclgelijk, behalven dat dezelve niet vcr van de grot cempel en nadcr aan de kant een minnderc ftempel met verheven letters hcefc. Deze houd ordin^ir de waarde van 60 japanfche maas; vier van dezelve hebben ik laten toec*zen en hidden ieder bij het esfai 15 ka-raac 5 gr. v en wogen 8 engels 1 6 azen, dus is deszelf intrinfique waarde in Nederlandsch geld circa twaalf guldens, of Bataviasch Rds. 6-6, wordende fomcijds cot Rds. 6-24 betaald, als het goud zeer duur is, ter vervoer na de Kust Cormandel, en dit is de eenige japanfche munt die op Batavia een negode- penning is, terwijl alle de andere alleen tot liefhebberij bc-waard worden. 0, beduid in de Japan für Groot. Ko y Klein, en Bangs munt of penning. Dus be- teekend Qbang een groote en Kobang een kleine mum. Men vindt dikwijls aan de beneden en 00k wel aan de bovenkant van de Kobangs^ behal- ven de befchreven groote stempels, menig- vuldige heel kleine, door de kooplieden daar opgeflagen; ten bewijze, dat dezelve getoesc en in gewigt en waarde goed bevonden zijn. 3 Itfybu, gouden boon, is een lan^werpig ttfybv. vierkante en platte gouden munt, icts dikker als een fchelling, met zeer verheven bloeni - figuien op de andere zijde. Van deze Itfybu heb ik twee verfchillende foorten gevonden. (a) Oud Itiybu, is iets langer, breeder en dikker als de overige, van bleek goud; by esfai hield deze 13 karaat 8 gr. en woog 2 engels, 28 azen; dus intrinfique waarde circa vier guldens Nederlandsch on Bataviaasch Rds* s-2, doch thans ongangbaar. (*) Gangbare Itijbu, is de vorige zeer Digitized by Google - 144 Bijdragen tot de gelijk, doch lets korterj fmalder en durtner en mede van Week goud. Deze heeft obk boven aan de regter zijde eeil karakter, hetgeen op de oude Itijbus niec te vin-den is, geldendc ordinair 1 5 maas; zijnde dus vicr van de gangbare Itijbus zoo veel als een nieu* ve bobang. Bij esfai hield deze 15 karaat 9 gr., cn woog 2 cngels 4 azen; dits intrinfique waarde drie guldens Nederlandsch en Bataviaasch Rds, 1 25* ftiiiver. Deze itijbus zijn geteekend met verheven punten binnen de kant, en dikwijls, zoo wel aan de vlakte als op de kanten, mec kleine ftempels door de kooplieden geincrktj ten bewij Digitized by Google Zu van deszelfs egtheid. Jtoqu.kiBfc 4. Kosto Kin* Kosjitbdng of tCosju itib, ert Sjunak* is een kleine foort van goiiden munt, voor* dezen meer, maar tegenwoordig minder gang* baar, is geflagen in hec landfchap Kosju of Kal\ en ontleehd daarvan zijn naam. Het goud js bleek, en de mum plat met twee ftempels aan de eene, ert vier aan de aridere zijde. Van deze zijn heeleti* halven, kwartenenachclteri; de heele esfaijeren 20 karaat 4^ gr. * en wegen a engels 13 azen, dus intrinfique waarde vijf gul- dens, tien ftuivers Nederlandseh ea Bata- viaasch Rds- 2 39 ft. ^Hvcrcnmun. De zilvefen munten zijn er in vele (oorten* ^ alle van een onzekere waarde; behalven Go- mome Gin en NandiogiHi en diefhalven vtot* den zlj altoos gewogen. De mceste ztjn tin of Iootvorwig* en beftaart tiit flccht zilver. Behalven Gomome en Nan- diogin^ zijn zij alle dikke, iangwerpigc of ron- de kionipen, alleen op de eene zijde geftem* peid. " Gtf- * Digitized by Google Mifchrijvitig van japan. 1 45 GoiHome en Nandiogln zijn buitett twijfel ge- gooten, en hebben letters op beidc zijden. Omtrent de gedaante is de zilveren munt de Veranderlijkfte in het geheele land 4 zijhde eens langwerpig, dan rond , vierkant, plat, enz. ; en, even als de gouden munt, ten bewijze der egtheid, met de ftcmpels der kooplicden ge- teekend. Verfcheiden fooften van zilveren munt, wor- den bij footer of kleinei* fommen in papier gewikkekU en door den mUntitfeester of Uit- gever vcrzegeld* Zulk een pakket* waarop de waarde aan* geteekend is* roiileerd door vele handen * zon- der geopend te worden , en zoo lang betzelve toegezegeld bhjft* loop het voor rekening van de Uitgevers , die bij het openen de nlindere waar- de moetcn bctalen, welke, volgens het opfehrift, bevondeti wordt. 5. Go Monte Gin* in de japan fche taal* be- CoMohie duidende vijf maas of een halve tail zilver, is ClIU cei vierkante, langwerpige en platte zilveren munt, bijna twee duimenlang en een ddim breeds tnet afgekapte hoeken* dik als een dukaton, van (lege zilver. Op de kanten zijn verfcheiden flerren, om gierige handen het fünfte te beletren; binnen de kanten is deze munt neder gedrukt. Op bei de zijden heft dezelve, op de grootfte onderhelft, een verhoogifig, als of een Nandigst daafin gelegd was, en daarop een grootc (tern pel met verhevene letters. De overige mindere helft is op de eene zijde glad en op dd andere vercierd met twee rijen punten, twee rege dearsstreepen, tusfchen welke een geldende vijf maas, en was voor dezen gangbaar in Jedo en Miaco, maar is tansbuiten gebruik enmoeijelijk. Te bekommen. Nodiojin. 6. Nandiogin, is een vierkame langwerpige en platte zilveren mum, dik als een dukaton, een duim lang en een halve duim breed, van fijn zilver; op den rand zijn fterren, om hec fnocijen te beletten, en binnen dezelve zijn verheven punten te zien. De eene zijde is in zijn gcheel, en de and Ere op de benedenfte en groftte helft opgevuld met verheven. Letters, zijnde bovenan, een, de roaan gelijkende, glad en verheven figuur, met een dito punt aan beide zijden. Op de linkerzijde van die figuur is een krakter gedrukt, na dat de munt gegoten is. Dezelve heeft een vaste waarde van 7 maas 5 konderins, en rouleerd meest op het eiland Nipon, en bijzonder in de twee keizerlijke hoofd-steden Jedo en Miaco. Het esfai is 1 1 penningen 1 8 gr., we^ende 6 engels, 1 9 azen, dus intrinfique waarde een gulden en dertien penningen, Bataviaasch Rds. o 25-5. Ita, annc. 7. Itazanne of Two-gin in het Nederlandsch Schut, is een langwerpige aan de einden gerende, het dikke en platte zilveren munt, an de bovenkant hoi gemacht, met acht groate empels een verheven letters gemerkt; aan de andere zijde iets hoi of verheven, oneffen en niet gemerkt, het zilver is loodklurig. Ita, beteekend plat of plank, Ganne, metal, Tioo het landfchap waar de munt is geflagen, en Gen, zilver. Hier van zijn twee foorten: De groote Itaganne, U een vinger dik, drie duim lang en iets meer dan cen duim breed, en aan de kanten ingedrukt, houdende de waarde van 61 japanfche mazen, raecr of min; dezclve esfaijeerd 5 pen. 13 gr. en weegc 5 once 8 azen, dus intrintique waarde zeven guldens en nigeit fuivers, Bataviaafche Rds. 3-^7. 8. Kodama of zilveren boon is een algc- Kodam, mecne gangbarc ziiveren mane, gelijk een boon of erwt, bo!, meer of min. Gegend en kogel, zelden plat, aan de eene zijde met meer of min verheven letters, en enkelde met de figur van Daikokos, na der zeilen verheven groothes, gerekend. De andere zijde is glad of oneflfen, en op enkele is, met kleine ftempels, door de kooplichen geteekend; het zilveris flegt en loodkleurig. Van deze munt zijn vele foortefi, onder-ficheidene in groote, gedaantc, gewigt en waar-de, dikwijls ongelijk geteekend met verheven letters in den stempel, echter overal dezclfde; maar vermits de stempel groot is, heeft hi] geen plaats op die kleine munten, maar is daar-op alleen tot de helfc, het vierde gedeclte, eft 00k minder, na derzelver verfchillende g>ootte. De heele esfaijeren 5 pen. 6 gr. en wegen 1 1 engels 16 azen, en zijn ditis intrinfique waar-dig 17 stuivers Nederlandsch- De stempe's op de Itaganne en Kodamt bestätigen uit twee deelen. Ter fegterzijde is de ge-daante van Daikokos en ter linker vcrfcbeideit verheven letters- Van dezen fternpe! hebberi Itaganne en Kodamt hirnne namen oncleend van Daikokos-gin of Daikokos - game Daikokf, worde bij de Japanezen genoeffld del K a god Digitized by Google 148 Bijdragen tot dt god des rijkdom9 of koopmanfchap, ztjnde af- gcbceld als zitcende op twee Zakken iijsc, met een hamer in de regccrhand, en eene zak aaa de linker zijde.. De Japanezen geloven dat bij * met zljn ha- mer (laande, al hec geen hij wil kan voort- brengen, als: rijst en* alle andere eetwaren, klcedercn, geld, enz. 9. Zilveren pitjes, nu jonirst geflagen, en, door de heer Tiffing tan het Genootfchap vereerd, hebben de grootte van een fchelling, met vier carocters En een gat in het midden, deze worden door de revering eeniglijk tot cen model der koperen geflagen, en zijn niet gangbaar, dezelve esfaijcren 8 pen 22$ gr. en wegen 2 engeb 34 azen. For ein müssen, van geelen, en rood koper, feacu. Alsmede ijären, groot en klein, wordet in het algemeen fern genoemd; dezelve zijn gegoten, en hebben in het midden een vierkant gat van circa twelijnen diameter, door welke dezelve aan een touw van stroo kunnen geregern worden, om gemakkelijk b'rj betaling te kunnen worden geteld en bij zich gedragen. Men vindt in het algemeen aan zulk een touw 100 links, of zoo als meest in gebruik is 69. De eerfte wor- den genoemd Metasfiakf^ en de anderen Zw //• rokkufijakfi de laatlte is waardig 1 maas 5 kon- derins. Zelden gebeurd het dat de munt op zooda- nig touw geregen, alle van eene fooTt is, maar beftaat ordinair in twee, drie en meerderc. De grorootfte feni worden aan het eene eind ge- plaatst, daarna volgen de kleine; van de kleine zijn 'er zelden meer aan als 5 of 6 en de war- de van het touw bl Digitized by Google Befchrijving van Japan-. 1 49 de van het touw bl Digitized by Google Je nef dezelfde > dewijl, naar maate van de grootte, hec gecal der Jem vccl minder is. Deze yfaj-touwen Kggen ordinair in da meeste winkels f zoo in de fteden a!s dorpeh klaar, om de reizende fchielijk met klein geld te kunnen gericven, zonder zich met tcllen opce houden. InNagafakki9.de handelplaats der Chine-zen, rouleren 00k chinefche duiten van geeltyoper, moecende dezelvc nochtans nict aange-mcrkt worden als een japanfehc munt. Schoon Zij in alles naar de japanfche feni gelijken, heb* ben zij echter andere letters, de ftedelingen noemcn dezelve Canton feni. A He fenFs zijn rond, en zoo dik als een febeepjes fchelling, met dikke kanten, en van verfchillende grootte. 10. SenVs van koper, die zeer oud zijn, en Koperen fcm. 