Algemene konst en letterbode
None
Deze me wensch is spördiger, dan ik durføver wachten, vervuld, en wel op eene wyze, die my den gelukkigen uitflag dubbeld aangenam gemaakt heeft, daar die Kunstbewerking verrigt werden door eenen myner beste vrienden en oudfte Leerlingen den Hee- (*) By de aan?aarding van myn Hoogleeraars Ambt in 1791 vend ik den Heer Muu, met eene byzondere aanbeveiing K 4 van Digitized by Google f 152 1 Heere J. Mulder, Hoogleeraar in de Ontleed, Heelt pn Verloskunde, te Groningen. Bevorena in myne Lesfen meermalen ooggetuige ge* weest zynde van deze door myn op lyken gedane Kunstbewerking, en, daarna, dezelve, onder myn opzigt wet eigene hand herhaald hebbende, oordeelde Z. H. G. te regt, dat Digitized by Google Het my boven anderen tot een byzounder genoegen zou ftrekken eenig berigt te ontvangen wegens de uitneming van bet Kniegewricht, door hem, tot fruiting van een aamvezig Beenbederf, op den or van Wynmaand des vorigen jaars, in het Nofocomium jicademicum te Grenwgeny aan eenen Vrouwe met den fesren uitflag verrigt. Dit berigt ontving ik by eenen brief van Z. H. G. van den 4den van Louwmaand 1. I., en, hoe zeer wy hope hebben, dit belangryk geval in alle zyne byzon-dere omftandigheden volledig befchreven te zien, kan 5k echter niet afzyn, bet by my omvangen voorloopig berigt 00k aan het Publiek mede te deeien. Ik verzoeke U derhalve, Myn Heer! met dezen myn brief 00k het nevensgaande uittrek fel uit dien des Hoogleeraars M. in Uwen geachten K. en L. Bode repalaften, en neme gaarne deze gelegenheit waar, ma vie verzekeren van de hoogachting, waar mede ik Heeds ben Uw Wel-E. Dw. Dienaar, M. S. du Pui. JLeyden, den 27ften van Sprokkelmaand 1810. 1 » Eene Tan onzen gemeinen Vriend den Z. G. Heere G. Coopmans, M. D. te Franeker, als Student aan Leyilens Hooge Schole en had het genoegen hem, niet a Hern perder de twee jaren, onder myne beste Toehoorders te tel.en, man r 00k Vooral by een afzonderlyk onder wys, zyne hand te vormen tot de moeijelykfte Heelkundige kunstbewerkingen. Sedert werde die eerfte vorming, door de leiding van voorname Engelfche Heelkundigen, en door eigene oefening door eigene erklärung, zoo dat gewisfelyk de Heer Mulder by uitftekendheid tot de stoutfe kunstbever Tingungen gefchilft en gewettigd zy. Van deze zyne bedrevenheid kan 00k onder vele andcre For een een schon proeve frecken, de reeds voor eeige jircn, an een Meisje gelukkig voibragre afzetting van het Dyrbeen in net heupgewricht, door een volkomene genezing achter- Volg, waar rau eeue befchryving het iicht zal zien. Eene Vrouw, 34 jnren oud* werd den 6den van Wynmaand 1809, in het Nofocomium Acadtmicwn opgenomen, met een verbazend pynlyk ongemak aan de regter Knie, waarnan zy, reeds 19 weken, zooda- nig gefukkeld had, dat zy deeds het bed moest houden, 'Er waren beginfels van Beenbederf, doch de -zachte deelen vertoonden zich, behalve cenige zwelling, gezond. De afzetting boven de Knie, of het uitnemen van het Kniegewricht fchenen my toe de eenigfte hulp- Middelen te zyn, om deze lyderes te behouden. Ik beflot tot de laatrte Kunstbewerking, welke door den Engelfchen Heelraeester Park eens met een gunft:g gevolg verrigt, doch naderhnnd, zoo veel ray bekend 2$, door riemand ondernomed werd. Den alle van Wynmaand (lelde ik deze gewigtige Opera in het werk, volvoerde deze gelukkig en nam het Kniegewricht, ter lengte van byna drie dui- men, geheel uit, op eene gelyke wyze, als zulks door Park gedaan is. Gedurende de eerfte week na de operatie bevond zich de lyderes boven verwachting wel, doch in de tweede week ontftonden er Zenuw- toevallen en begiqfels van Tetanus, welke my het erg. fte deden vrezen. Onder het beurtelings gebruik van Opium en Sal Tartari bedaarden echter die toevallen en de lyderes bevond zich aan het einde van de derde week reeds zoo veel beter, dat zy voor een korren tyd het bed verlaten konde. Vervolgens nam zy in krachten toe, de wonde begon te gene zen en de einden van het Dye- en Scheenbe groeiden aan elkander, zoo dat in de negende week de volkomene genezing fcheen uaby te zyn. Toen echter gebeurde 'er iets, het welk ik geheel niet verwacht had, en flechrs eenige vertra- ging ten gevolge had, ochoon het anders alle onze pogingen fcheen te zullen verydeien. Den aarten van Wintermaand namelyk werd onze lyderes van Tweelingen, van welke zy nu verkhrde zeven maanden zwanger geweest te zyn,,vcrlost; — £dn kind werd dood geboren, — het ander leeiJe een dag. De verlosling was zeer voorfpocdig en jiedurcn- de de twee eerfte dagen deed zich alies gurftig vom* ; maar op den derden dag bev.>nden wy, dat uit de i-og niet geheel gelloten wonde eene verba/ende . Hoevcelheid vocht ontlast was, dat het gehtele been, waan ik 0e Kunstbewerking verrigt had, zich aanmerkelyk ae- K 5 zwol- Digitized by Google C 154 5 swollen vertoonde, en dat die een en ander door zog- verplaatfmg te wege gebragt werd. Nu dacbt ik, dat het met onze Vrouw fpoedig ge- daau zoude zyn, voorai toen zich eenige dageri later Uie ftof op de Borst plaatfte. Doch ook dit is onder Let aanwenden van gepaste middelen in bedaren ge- bragt en alle6 fehikt zich nu ten besten. - Zie daar een kort verflag van dit in meer dan een opztgt belangryk geval, het welk tegen het einde van dit Academisch jaar meer uitgewerkt het licht zal zien. 99 IETS OVER HET NADEELIG GEBRUIKf IN DE Z E TYDElt, VAN HOU TEN DoODKISTEN» {Vcnolg en (lot van bladz. 138.) ■ Men moet dus ernftig 'er over denken , om die flechte ge~ wooote , van de lyken in bouten kisten van deelen te begra«p >en, afiefctaffen , cf zyn best doen, dezelve zeer te bepaleri. Hoe veel zouden de boschen, hoe veel de inwoners van den Staat daar by winnen? Zouden de lyken niet, zonder in bewärpelten van houten deelen befloten te zyn, nan de aar-de, zoo als zyn, kunnen worden toevertrouwd, en even zoo goed j» nog cer en beter vergaan en verrotten? Wie geeft den op het Hag veld geblevcnen houten kisten, waar^ order toch ook zeer vele aanzienlykc, voorn.ime en ryke perfonen gevonden worden? Het is eigenlyk niet dan een voor-oordeel, wannecr men afkeerig is, van het Ngcbaam eenes overledenen, zonder kist, in de biootc aarde te leggen en to begraven! Maar terwyl ik de voor den Staat zou kostbare kisten, van houten deelen vervaardipd, verwerp. begeer ik echter niet, dat men de lysk, zonder eenige omfrandighe den, zonder eenige bedekking of befcherming, als het vee begraven zal. Ik weet zeer wel en jevoel het ook, dat het gemoed 'er tegen opkomt, om bemmde overledenen zonder eenige befcherming, de bloote aarde over te geven. Ik weet zeer wel en gevoel het mede, dat het eenige voldoei iog febynt fchyitt mede te brengen, zyn gefofde verwanten, dierjbere ouders, teedere echt^nocten en hartelyk beminde kinderen nog daar door bet laatfte bewys van liefde te kunnen geven, dat men nun eent goede of fierlyke kist bezorgen en deze dierbare overblyffeien van de zynen eene zacbte legerftede en goede aangename rustplaats kan verfchafFen. Darentegen zou het voor de achterblyvenden cen vreesfelyk gezigt oplevereren, wanneer de ligchamen alleen der voortnalige lievelingen hunner barten ip het rochtige größe naakt en bloot met aar-de bedolven werden. Ik voed achting voor dit vooroordeel en wil niet, dat men de lyken, ais na veldflagen eh belegeringen in een gat werpe en hen naakt en bloot beg rave. Nen! Ftechts houten kisten begeer ik niet! Zyn 'er dan eene andere, min kostbare, voor den Staat niet zoo nadeege wyzen voorhanden, om de lyken overeenkomftig met de bestaande vooroordeelen zoo welvoegelyk wel bewaard en bekend te beg raven, aU in eene houtverflindende kist van deelen vervraardigd? De zeer verständige gewonte onzer voorvaderen, van de lyken te verbranden en hunne asch in eene aarden kruik te verzamelen, durf ik myne gevoelige tydgenooten niet voorflaan, die misfebien door een onverlichte inbeelding, ais of de lyken het verterende vuur nog gevoelen, deze handclwyze der ouden affchnwelyk achten. Zy zouden bovendien deze beste, deze heilzaamfte manler, ook nog met het fophisr. Me verwerpen, dat tot het verbranden der lyken evenveel hoat gebrnikt zou worden, hoewel ik hierop met regt zou Jtunnen antwoorden, dat daartoe flechts enkele ryzen en takken en geene geheele groote pynboomen noodig zyn. Naar myn gevoelen Zuu de beste en tevens ook de voor den Staat en deszelfs bewoners voordeeHsfte manier zyn, a/s men de lyken in hulde, en ais een Mummie, metalle ledematen vast naaide, wanneer men het hoofd met eene murs of buif en Het aangezi^t met eene kap bedekken konde. Een in graauw, wit of zwart linnen goed genaaid lyk zou geen sfzigtis figuur maken, en het werd daar door voor de bloore vochtige naakre aarde genoegzaam befchut en befcbermd. Men zou daarby de gewone overhdling lot pracbt voile ruimte kunnen over la ten. Men zou het zoo goed bezorgde Jyk met linten, kunftige of naturlyke bloemen kunnen verfieren; alleen moesten die banden, linten enn. niet van zy maar van Ilnnengaren of wolle gereed zyn. Door deze verfierfelen kon men de beminde dooden, wanneer zy aaa geene aanftekende ziekten overieden zyn, ten toon ftellen, en van zoo veel fieraad omgeven met zelfsvoldoening bet aangipende publiek hen laten bewonderen. Maar lieden, die aan befmettelyke ziekien gehorven zyn, en die. men eigenlyk nietten toon mag Ueilen, moesten in gewast linnen genaaid worden. In geflöser Zeit, als in geflöser Zeit, verfältigen zu künken, verfältigen zu künken. Een in wit linnen genaaid lyk, met roode of zwarte linten en ftrikken veriert, zou een net gebakerd kind geiyken, dac eder gewoon is te bewonderen. Indien echter nog eene vaU fche verbeelding iets gruwelyka er in vond, zulke in linnen genaide iyken in de aarde te begraven, voor welke men even als voorheen kieine gewelven konde laten maken, moest men, tot dat de gewoonte eindelyk her aanftootelyk schynen-de zal vernietigd hebben, in deze zaak, welke de teedere fnaren van een bedroefd gevoelig bart zoo hevig aantast, door eenige toegevendheid op alle wyze bet groote doel, om deze sicuwe manicr van begraven algemeen te maken, pogen te bereiken. Lieden van boogen rang, hooge geboorte, van klaarder begripp En grooten rykdom moesten met een goed voorbeeld voorgaan, om gedurende bun leven te gelasten, en de hunnen te vetpligten, hunne ziellooze ligchamen op deze wyze te beg raven. Om echter de zeer gevoelige menfcben niet terftond met geweld tot deze manier van begraven te noodzaken, zou het bun tegen een zekere niet te geringe geldboete veroorloofd zyii, voor hunne Iyken kisten van wiU gen- of berken - tnkken te laten vleebten en In zulke mandeQ Hunne Iyken te begraveo. Deze in gedaante en voorkomen gehtel naar bouten kisten gelykende manden, met zwart laken of ras overtrokkeo, london hun in alles voldoen. Maar, dewyl er tot heden uiet zoo vele wilgen geplant zyn, om jaarlyks meer dan j£0,ooo korveu of manden op te leveren, en ook niet aile wilgen daartoe mogen gebezigd worden, om dat de hdshoud-kunde dezelve tot nuitigere einden behoeft; kan het gebrnik van wiJgen- of berken-takken tot kisten niet algemeen en nietanders dan tegen betaling van zekere fotnme gelds toegeftaan worden, wanrtoe ook alleon by vrywiilig befluit, die, by een toercikend verrnrnen » *>n> zyne gevoeligheid voldoening te verfcnafTeu, dezelve gaarnegeeft; waar door deze boete ook flechts hat kie Ir-fte deel vjn het publick treffen zal. M ^r bet moest bovenal xerbaden blyven y houten deelen tot kisten te ge*iruiken en het ntuijen der ly<en in iinnen zoo veei mo* gelyk bevorJerd en algemeen itt^exoerd worden > dewyl de-ze nk'iiwe ir.anier, vm doodcn ie btgravei., voor de Lmd-buishoudkunue, voor den Akkerbouw eu voor ie^er Burger van den Stjat by uitftek voordeelig kan worden. De Landman z«l z\n *J*>, d it by nu ook in giootere hoeveeiheid kan anbouwen en rcclcn, by dc fterkere vraag tot veel hooger prys kunnen vcrkonpcn en aizoo zyne inkornften zeer vernuerd zien. De toencmende vlasteelt zjI verre van het bouwen van graven te benadeelen den prys Derselven verboo-gen, en de groote handel in linnen naar buiten-lands, die voorheen zoo veelopbragt, sal door den binoeolands verstieer-derden aft re k van vlas en linnen eenigermate vergoed worden. De industrie der garen-en linnenwevers en vele andere lie den, wier handen no met deze ftofte zer bezug zullen gefunden worden, zal herjeven en menige verarmde familie de verloren welvaart hergeven. Hoezeer ook de timmerliedea over bet voordeel van hun handwerk en een gebrek aan on. Derhoud fchreeuwen zullen, omdat zy geen houten doodkis- ten meer maken mogen, de Staat kan daarop weinig acht flaan, daar, in plaats van bun, nu ontelbaar meer handea van linnen- en garenweven met deze fabrykftof bezig gebou- den worden en nu een rykelyk inkomen genieten. Maar voor den Staat is daarin byzonder een groot voordeel gelugen, dat de ftof, tot de begraving dar I) ken noodig, in een voonbrengfel van den landbouw befbat, dat bovendieti alle jaren door vlyt en arbeid op nieuw uit de aarde kan ge- uonnen worden. Hoe meer van dezelve In de aarde begraven worden, hoe meer de Industrie zich verievendigt en da welvaart van landlieden en fabrikeurs aani»roeit. Uit bet oude kwade gebruik van de lyken in Houten dood-kisten te begraven, volgt juist het tegendeel. Het kleine voordeel, dat eenige byzondere perfonen, op wier goederea zich nog schon en veel opbrengende boschen bevinden, door het verkoopen van hout trekken mogen, is niet aan do groote schade geevenredig, welke de wouden en boskem van den Staat door die kwade gewoonte ondergaan, nochaa het drukkeod gebrek aan hout, dat voor alle bewocers des lauds daar uit geboren wordt en voor het grootst gedeeita der burgers een schrikkelyk uitzigt in de toekomst opleven. Men schaffe dan de houten kisten afl Men verbrande de Jyken of naaije die io linnen. iiadz. ill). Indien men zich te regt verwondert over de workzaamhel van eenen man, die, binnen het tydveHoop van 3a jareo, niet minder dan 12,000 Botkbeoordeelingen, van meerder of minder uitgebreidheid, opftelde: hoe moet niet die verwondering tot verbaasdheid opklimmen, wanneer men overweegt, dat dit onder de veelvuldge bezigheden van den Heere vow Haller, flechts ais bywerk rooet worden aangemerkt; da*r Digitized by Google hy, fn zyrieo gewigtigen post, afc Koogleeraar op de Akadie me te Gflttingen, en wei als een zeer beroemd Onderwyzer 20 de Heel* en Ontleedkunde, zoo wcl aan zyne open bare als private lesfen, en vooral aan derzelver voorbereiding, en ongelooflyken tyd moest befteden: dat zyn eigen flu-dien* waarnem ingen, näporingen en oder können, geen geringer Yak van zynen arbeid uitmätten; en, het geen byna alle verbeidigte te bovpn gnat, dat, g?»yk uit de berigten in 1776 (en dus nog vddr zyn overiyd<*n ) bfkend gemaakt, hoe by, federt 1737 tot 1775 niet minder dan het verbazend aantal van honderd een-en-tnchtig een-en-tnchtig een-en-en-ten-ten Werken of Geheim, waar onder zeer uitvoerige en kostbare, beeft uitgegeven. Ondenusfchen de Baron von Halle was geen Zoogenoemd veelfchryver, dien men het zyne Werken kon aanzien, dat ly crverhaast gefchreven waren, en daarvan de teekenen in eenen waterlgen en langdradigen fly) vertoonden. Interesse alles was over her algemeinen krachtig en meestal fraal, fomtydg (votora! in zyne Zedelyke Romannen) misfchien te kort uituedrukt. En, om nu niet te reppen van zyne ongemeene kundigheden in zoo vele verfchillende Wefenfchappen, pelyk reeds over zyne onderfchc'rdeiie Recerfi-n, is aan-gemerkt, men oordeele over'smans fmank, vindinpryk verduft en kracht van uitdfukktng in zyne alom bcroemde Gedichten, welke in eenen buude!, in 1748 door hem aan het publiek werden medrgedeld en wuarvun te Zurich in 1750 reeds ecne zesde uitgnve verfchccn, verzeld van eene keunge Fr.-infche vertaling, tan den Hcere Ruber; in welke verzammeling, voornamelyk uitmont Z)n Gcdic.t: de sflpcn; Wärter, onder anderen, door wylen den Heere P. van Winter. Nasz, dien waardigen navofger van IJoratiusy eene meester- Iyke vertaling in verzen is verwandtigd; voorts over den oor- prong van het Awaad, zoo wysgeerig als pnetisch behandel; de Lykzang op zyne Egt gemote Mariamne / volgenf het algemeene oordeel van deskundigen, neveus dien van C#- mtZy op zyne Doris, voor het allerfraaifte gehoude, wat wy, van dien aard, m eenige moderne faal bezitren: en, ein- delyk, zyn Fragment over de Eenvrigheid. Wy mogen niet nalaten hierby nog aantemerken, dat deze fraaije Franfche vertaling onbetwistbaar bet allereerst den weg gebaand heeft, om den arbeid der Hoogduitlche Geleeracn in Frankryk bekend te maken, en een En ungünstigen ingang te verwerfen, welke, ter bevordering der fraude letteren, in het vervolgnet weinig beeft toegebrait. HANDEL SN ZEEVAART, HUISHOUDKUNDE EN WAT DAÜT TOE BETREKKING HEEFT. P IT I E N DEE EFICTSK, Op Maandag den 5 van Lentem. 1810, in Amfterdam. BtflTBVlAMDSCHS ilandeelen by Hope & Comp. Rutland 5 piCt. 7*1*7*1 Zwenden 5 prCt. 75$ 1 7^ Denmarken, Toll, 4 prCt. 85 » 93 dito Leen en Wissch. 4 prCt. 9! a 99 dito Kroon 4 prCt. 9*4 M Ettxtr van Oottcnryk 5 prCt. 464 a 50) dito 4lPrCt. 39 Mt d3to 4 prCt. 4©l»42§ Bi fb donate Schuldbrieven a s prCt. 94fat6| dito a i\ prCt. ^ t3| a 24* Losrenten uit de nefTin^ van 08 a si ptCu *«4 • 39 Dko uit de hefting van 1800. a 3 prCt.  9^ England. Annui telt. 3 pCt. ($9 Frankryk. Geonfblid. renten 5 prCt. Dito Cert. Uy K.& V. 78.79 Op — Pirys. Wissclcours. niet genoe* 57i dito Domernen. 4 prCt. niet gen.' dito VfYwilUg a 5 pCu 34 a 36 Kon. Ncpot. van 1-807. 6* pCt. net opfoop. premie by Af- losf., • Co/tCSl Relcrpricn Losb. na detf Vrcde. • • 3a • 34 Agio van de Rank* pari STERRE- en WEERKUNDIGE \ WA ARNEMINGEN. Vlaardingen, den 15ft en van Sprekkelmaand. Dezc dag was voor de Ingezetenen dezer Stad een dag van verfchrikking. Na dat men den geheelen voormiddag afwisfelend weder van buijen en regen had gehad kwam tegen drie uren wederom een zware bui op, nit we Ike net onder een fterk gedruisch, even a!$ van het rydenvan velewagcns, allergeweldigst begon (e rngeJen; waarop intosfchen eene vreesfetyk© losbarrtirg van Electrique ftof phus had. De flag was niet zwaar, in evenredigheid van het verfchrikkelyk vuar, 't w^lk by en in de Kerk der Gereformeerden feneen nfs neder te valleo De blikfem had den Toren getroffen, en was lanpt eene louden pyp tot op het Kerkdak nedergegaan, van. waar deceive zich vcrfpre Ide en met een verfchranken vuar in de Kerk vertoonde; alles was in de Kerk in verbazing en ver warring, en men verliet alzoo deceive; didelyk werd door de Regering last gegeven, om in den toren te gaan zen; ea kort daarna werd *er, te gelyk van buiten en van binnen, brand, digt by de wyzerborden, onrdekt; *t uelk de genen, die digt by de Kerk woonden, uit noofde van den fterken wind9 Digitized by Google C 166 3 irind, ten uiterfte bevreesd maakte, te meer, oin dat mef Diet wist, hoe ver de brand reeds was doorgegaan; dan, wel-dra werd berigt, dat de brand van buiren begonnen en nog niet ver gevorderd was. Iniusfcben werd de kleinfte spuit op den omloop van den Toren gebragr, waarmede men net Brandend gedeelte konde aanfpuiten, terwyl van binnen het water met emmers werd opgedragen, en het hoot by den brand van binnen weggehakt, zoo dat men ook van daar by den brand komen, en water ingooijen; door weik een en ander dan ook de voortgang geftuit en de brand geheel gebluicht werd. Naderhand werd ook eenige rook uit het dak der Kerk befpeurd; dcch dit heeft ook, door het spodig bygebragt water, geen gevolg gehad; zoo dat men albier met geene aanmerkelyke fchade, behalve den fchrik, voorna-melyk van de Kerkgemeute, onder Gods gunftige befchik king | is bewaard gebleven. WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, BUITEN HAARLEM. 1810. BARO- THE* flpifii\lvCi • % onds regen. 4 V9-7! F29. 5 1 41 [ 0. 0. 1 voorumidd.omtrent holder; vorder 50 j o* z. 0. j betrokken;'savonds dampig; 45 °°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°°° i —. — t Te Haarlem, bt A. LOOSJES Pa. Digitized by Google ALGEMENR K O N S T- - EN LETTER- BODE, i VOOR HET JAAR 1810. N°. ri. Pry dag den 16 van Lentemaand. BERLING. » VITLJINDSCHB. Stockholm. Onlangs overleed hier de als eerfle Zweedlche Sterrekundige beroemd geworden Canfelary-Raad en Ridder der Noordfter-Orde, Daniel Melanderhjelm. Hy was geboren in het jaar 1736 en Lid der Knmnkl. Akademie van Wetenfchappen en van verschieden Buitenlandiche Geleerde Maatfchappyen. Sjpanje. In de Hoofdftad van dit Ryk zal etti Mu-feum van Schilderyen byeen gebragt worden, en dusmootten alle Schilderftukken uit openbare Stichtingen en zeifs mit deKoninklyke Paleizen naar Madrid worden gevoerd welke men noodig heeft, om eene volkoroene verzame-ling van de verfebrungende SpaanCche Meesters te heb. Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog eene algemeene Verzählung der Werken van beroemde Schilders uit dezelf-de School verzählen, om dez Behalve deze zal men nog Eleven den Franzen Keizer, die zijnen wensch te kennen heeft gegeben, dat eene dergelyke in het Mufcum Naphin ten tooe eileld werd, toe te zenden. I. Dezl. Pa- Digitized by Google Parys. Sinds eenigen tyd heeft men id Tydfdirifen en elders veel gefproken van het voorkomen van Epileptifche toevallen, door perionen, met die kwaai bhebt, in Koeltallen en by de uitwafeming van Koeien hun verblyf ce doen houden. Het Beftuur over de Civile Hospitalen dezer Stad, het welk reeds federt verfcheide jaren in la falpetriere cene zaal tot behandeling dezer zieken afzondert, droeg den Heer Landre Beauvois, een Geneesheer by dit Hospitaal, undadelyk de taak op, van langs dezen weg proeven te men, om deze schinkkelyke Toevallen te voorkomen, en reeds heeft gemelde Heer voor eenige dier ongelukigen eenen ftal naar behooreen doen inrigten en hen er in laten brengen; doch van den uitflag dezer rais-chien zoo heilzame proeven is er nog niets bekeod gemeldigt. INLANDSCHE. Amsterdam, den $den van Lcntemaand. Thans kunnen wy het gcnoegen hebben, insgejyks de onderwerpen der overige Verhandelingen, irusgaders de nämen der verdienftelyke Redenschaft, die dezelve in het Perpciucel - Comit6 van bet Zeeuwsch Genotfchap vao Wetenfchappen hebben uitgefproken, en a an welker hoofd die van den Ridder Mr. N. C. Lambrcchtfen prykt, onzen lezers medetedeelen Wy laten dezelve hier onder volgen: Door den Heer S. //. Vernedc^ over het verbandtusfchen fraaije Leiteren en Wetenfchappen, zoo als ziebe beide eene (trekking hebben om de verstandelyke vermogens te volmaken. Door den Le&or J. D. Weiierman^ over de oorza-ken van het verval der Griekiche Letterkunde, en de hulproiddelen daar tegen. Door den Le&or J. D. Weiierman^ over de oorza-ken van het verval der Griekiche Letterkunde, en de hulproiddelen daar tegen. Door Den Heer Mr. P. Pout, der erste, in hoe verschiedene de Leer van Socrates overnekommen, met die van Jezus Christus, en warin zy van elkander verfchillen? Door den Fred, la Fon, over het trostelijk van het (*) Zie onzen Algemecnen Konst- en Letter- Bode N#. t. cezes jaars, bL 114. 1 tit* > fiet Leerftuk der offizielle van *8raenfefteii ziet, en het vreesfelyke van het tegengefteld gevoeien. (Ecne vertaling eener Theophilantropifche Redevoe- ring, als eene tusfchen- rede in het onderwerp zynet voorlezingen over de Theophilantropyhen ). Doof drii Secretaris de Kanicr, eene door.hem, op last des Genootfchaps, vervaardigde vertaling van eene Hoogduitfche: Verhandeling, onder den titel: aanbcve*  dezes pars: Door den Diretfeur Mr. A. C.  ANDERE SCHRIFFEN. REGISTERED. GILMINEEL VEITBOER, VOOt het JEW ningryk Holland, met eene Tnleiding en Aanmerkingen i door J. M. Kemper. I. Dec. Te Amftirdam, by Joh. ulllart > 1809. gr. 8*. Het is bekend, dat, even als by andere volken, toti oofc in \ byzondcr hier te Lande, in de vooriiaands eeuw en La tecdf Digitized by Google feeds vroeger, met den voortgang der wmrrTchappe*, ge* d.ichf is aan eene verbetering zoo wel van deVVeigeving in 9c algcrfietn, als byznnderlyk van bet ftr;.JT.*nd regt, en de wyze van reptspraak Digitized by Google En uitvoering der re?terfyke mät. Körperlichke verwyzen wy tor onzen Leuer-Bode van 1805. N# 13. Terby aan deze gewigfige taak d'or eene C rrim sfie nop upwert werd, welke in 1804 de Onwerpen vom eene Inlei-ding van het regt in 't a/gemeen; vsn het Lyfraffelyk H'etboek; en van fetten omtrent het Bewys, aan het Staisbewind der Bjtaaffche Republic bad overgegeven, heefc de verandering van het opperbeftuur, hier te Lande, en invoering der Koninklyke magt, hieromtrent die veranderingea gitnaakt, dat eindelyk drie Commissien benoemd werden, eder, zoo wy meei en, nit drie Leden beltaande, om, de eere, vonr het ftnffende Regt; de andere, op het voetfpoor van het Franfche Code Napoleon, voor het Burgsrlyk Reet; en de derde, voor de manier van procederen en regterlyke magt, Weiboeken te ontwerpen Gelyk die dan 00k werkelyb ontworpen, ingeteverd; in'sKonings Staatsraad onderzocht en beorden, door het Wetgevend Lifchaam goedgekeurd, en door den Koning vastgefteld en afgekondig zyn r en de twee eerfte reeds in werking gebragt, terwyl de dadeJyke io> vocring van het laaifle voor de deur ftaat. Naturlyk möchte de verwachtig dezer nicuwe wetgeving de aandacht opwekken op de Vraag of, en welken invloed, het zoo lang gezag gehad hebbende Romeinfche Regt, daa nog hier te Lande, wel zu of kon behouden? Het gewigt dezer Vraag lokte den AmuVrdamfchen Hoogleeraar Kemp Eft nit, om, in de Maatfchappy Feux Meritis eene f??eekbeuit moetende vcrvullen, tot onder*eip zyner Verhandeling te kiezer; : het gezag des Romeinfchen Regts hier te lande an den wenfchelyken inv/eed, we/ke de invoering van een meuen IVetboek op dat gezag en de hoe fening van dat regt, zoude moeten hebben. Deze vooriezing in het gezel-i*caak> Ci nc iRDiA lt libert ate herha ild en in beide Genoot-chappen met veci genoegen aangeboord zynde had ten ge-volpe, dat vele kenners van dit vak van geleerdheid, in 'C byzoT.der wylen de Sraatsraad Hinlopen, en de Advocaat vam Wall den Hoogleeraar opwekten, om eene vergelyking tusfcaerf de toen nog aanftaande nieuwe Wetboeken en de oudere regten te bearbeiden. En hier uit is dan het boven aangekondigd Werk geborcn; een Werk, voor het welke die geleerden, welke in de zuivere regtskennis belang ftelien, aan den Hoogleeraar Kemper den hoogrten dank verfchuldigd. Zyn. von de ganze kennen van den Schryver aan zyne medel?-den van de Derde Klasfe van het Koninklyk loftifuut van Weteiifchappen, Letterkunde en schonen Kuuften, gedagtee-kend. J&c$ nit Leyden, alwaar de Heer Kemper thans aan de Koninkiyke Univerfertigke den post van Hoogleeraar in her Natuur- en Volkerenregt bekleedr. Hierop volgt eene Voorrede, waarin vooreersr de aanleidirg tor dit Werk verhaald, maar vooral her gewigt eener Cbr- deelkundige Gefchieden?s en Wysgeerige Vergelyking van ds nieuwe met de oudera regten, ontvouwd wordt, mer het by- zonder doel, om, daar waarfchynlyk dezen aan her ouJe by- geloovig zouden gehecht blyven; en genen wederom met het nieuwe geheel wegloopen, den mlddelweg tusfchen beide deze twee uiterfte gevoelens aantewyzen; waarin de Schryver zeer gelukkig geflaagd is. Na de Voorrede volgt eene Inleidinc, waarin de Hoog- leeraar in her ifte Hoofdftuk bandelr over den oorfprong, voortgang en ontwikkeiing der nieuwe Lyfftraffelyke Wetge- vine, vooral mer opzigt rot ons Vaderland. In her ade Hoofd- ftuk wordt ber gewigt verklaard en de waarde der nieuwe Lyfftraftelyke Wetgeving, in tegenoverftelling van den voor-maiigen toeftand des Criminellen Regis, in ber algemeen. Hierop volgt het Criminellen Wetboek zelé; terwyl vervolgens dit Eerfte Deel, met de Anmerkingen van den Hoogleeraar Kemper, op dat Wetboek, loopende tor art. 24 van hetzelve, beljoten wordf. Zie daar eene ontrouvings van die fraai gefchreven Werk, welches verdere ontwikkeiing de grenzen van ons beftek in dut Werk zoude re butten gaan. Wy zeggen fraai ge-fchreven, naardien, naar ons inzieo, bet gewigr derdenkbeU den, bier en daar geftrooid of ingeweven, en de naauwkeu-righeid van her gefchiedkundig verflag der nieuwe wetgeving by de meeste Volkeren van Europa, inderdaad bier wedyveren mer den losfen, bevalligen, vloeijenden en aangenaam onde'rhoudendea schryfftyl, hoedanigen wy niet ligt, in een Werk van dezen aard, zouden bebben durven verwachten Voor-treffelyk is door den Hoogläar her nadeel van her plooijen van nieuwe regtsbeginfelen en regisvoorfchriften naar oude stelfels voorgedragen; maar nier minder de On bedeutenden, van at her oude, het door de ondervlinding van eeuwen geftaafde, iigtvaardig te verfmaden, aangewezen. Immershet Zy aan Recenfcnt geoorloofd, dit bier te mogen b>voegen) is het RomeinJche Regt, voor verre het grooifte gededte, een regt der Natuur zelve; en, werpt men hier tej>en, dat die onverjänderl>ke regels en grondftellingen in het Ronuin-fbbe Regt, dan ecbter nog als een (outer Natuurregt, mone-ten gelden; wy keuren dit geerszins af, mirs men ons tevens toefta, dat de voorfchriften van het Nnuurregr, op de z k.cn en voorv?llen van bet Burgerlyk leven roegepjsr, nergens zoo voortreftelyk, dan in het Rotneinfche Regt, gevonden wor>den. Het Natuurregt is, ja, onafhaftkelyk van aJlen menfeie- 1-3 W lyk pezag; maar zoo dtt ods beletten, om, op bet voetfroor van de Groot en andcre uhftckende mannen, in bunne Wer. Katten over bet Natuurregt, de uitdrukklng der Natuurwetten, de roe pasting van eerfte algemeene beginfelen op meer byzon-dere gevailen, by uitftekende vernufcen der o^dheid en van latere tyden, en by de lang beproefde ondervinolrjg optezoe-ken, en met de nieuwe Wetboeken te vereenigen? Wy ge-yen ook toe, dat hicr misbruik, dat bier eene nadeelige ver-warring van oud en nieuw regt kan influipen; maar war is er, 't geen voor misbruik niet vatbaar is? en beeft da* de Hoogleeraar Dutmaer van Twist aan de Groningfche Ho ipe School, op zynen cyd en zeer gepast, in zyne fraaije Rede-voering, den xn. van Wytimaand iJeo gebouden, De iis quae Cedicis Napoleonic* Holland* Doctor... inpriwis at Tend at heeft die jreleerde man niet tegen dtergelyk misbruifc, de noodige waarfchuwing gedaan en nottige behoedregels opgegeven? Wy hopen eerlang van deze fraaije Redevoering een verflag in dit Weekblad, medetedeelen. Wagenaar en op zyn voetfpoor ook Voorda een Kemper W- 172 » bouden den voortreffelyken Viclius Zuichemus van Aytta voor den voornamen opfteller van de bekende Cricnienele Ordonnantie van Philips. Wy durven zulk gezag niet tegen fpreken; en dat by een voornaam deel in dezelve gebad beeft, k ook hoogwaarfchynlyk, zoo niet zeker. Maar, dat Viglius het eerfte on twerp zou hebben opgefteld, is niet zoo volkomen zeker, en fchyct ors althans toe, uit de aangehaal de brieven aan Hoppirus (die bebal). ve das zeer duister zijn) niet te blaken. Een oud aanziellen man van een belder verständen en uirgebreide kennis, ook in zaken uns Vaderland bereit, zeer varen, vermögen, vermeidet veeleer, dat een Jacob Hebs, Raadsheer van Gendt, en daarna lid in den Raad der beroerte, een onrostige geest, welke zyn leten, in die onftuimige tyden, in welken by tegen van Egmond en Hoor völlig gefördigt, dat die Hessels het eerste ontwerp zoude hebben gefördigt, dat die Hessels het eerste ontwerp zoude hebben gefördigt. Hoe dit zy, de zaak is vatbaar voor jadere toelichting. Wy eindigen dit verlänger, met ons genögen en dank te berhalen over dit feboon en betangryk Werk van den Hoogleeraar Kemper, wel Kks tweede Deel wy me| bet groptfte vertangen te gemoet zien. GESCHTEOEN. Kronyr, of korte opgaaf der gewigstupgetten, tyzonder met opztgt tot de Fran-Tche revolutie en hare völker, federt het taatfte van 17.2 j voqrnameyJt getrukken uit de Fran-Tche Leydfcha four ant 9 daor H. C. Seri drier. Zeventiende Stuije9. Mhge, ter Drukkerje van de Gebroeders Vesmac, in Oavo, aSaO. De Titel van dit Werk heeft op zich eele weinig aanlokielyks. Sommige, wanneer zy van eene Kronyk hooren fpreken, vormen zich deswegens zonderlinge denkbelden. By eetjgen komen her eersr de rymkronyken fan Melts Stoke, JC/aas Kolyn, Gysbert Jactis en anderen van dien aard voor deu geesr: anderen wederom denken a An louten Chronologische Tabellen  afdwalinge te bewaren. Indien dit in het algemeen plaats heeft omtrent het Cefchiedkundige, wie gevoelt dan niet bet onwandererbaar nut van zulke medearbeiders, om ons, in het wyde vak der historien ce hulp te komen en deszelfs wyduitgeltrekte velden te doen overzien? Het tydvak moge dan lang of k oxter zyn, wy kunnen zuik eene medehulp niet ontberen; en niet alleen de man, die deefchiedkunde als Schryver bewerkt, ziet met verlangen uit naar. zuike nuttige hulpbrooen; maar ook elk die niet onverfchillig is omtrent de gebeunanitfea, welke in zynen ieeftyd voorvallen, zal met dankbaarbeid aa'nnemen alles, wat maar enigzins fücken kan, om bem zyne nafporinigen gemakkelyk te maken. Zelfs is bet lezen en gebruik maken van eenkele goede Kronyk, dikwyls, meer gc fchikt, waar de historische masfa een grooten omvang heeft, om bet gezigt te bepalen en de aandacht behoorlyk te vestigen, dan bet lezeo van eenel van en telbare menigte politieke gefchriften en dagbladen, welke, vooral door hunne byzondere bedoclingen en tegenstrydige berigttn, raeerder verwarring bareu, dan zy ons op den regten weg geleiden. En is dit in het algemeen onbe t wist baa r, hoe veel te meer moet dit plaats heoben by elk oplettend befchouwer van de gebeurteoisfen, die er finis weinige jar en in Europa plaats haddeo; gebeurte-nisfen, waarin elk Vaderlander, die tot dezelve in eenige berekking flood, niet kon naiaten harte lyk deel te nemen; gebeurtenisfen die elkaoder niet alleen in menigte en foelbeid opvolgden, gelyk de wenteleude zeegolven elkander voortfto-wen; neen dit beld is te zwak; men zou eer kunnen zeggen, gelyk de baren die door een' orkaan van alle kanten be- L 4 wer* Digitized by Google roerd tegen elkander invloeijen, over en weder door elkandep tuimelen en zich zoodanig voor ons gezigt in die grooie zamenvleeijingen vermengen, dat men ze eindelyk niet meer ©nderfcheidenlyk kan waarnemen. En nu nog eens, wat zyn wy niet verpligt aan hem die te dezen opzigte aan onzen wensch voldoei? Na deze Inleiding gaan wy tot een verflag ▼an het voor ons liggend Werk zelve over. De Ridder en Staat Digitized by Google Sraad Serruribr, een man door zyn9 werkzamen yver, voor alle ninge inrigtingen zoo wel lis door een schrander bestfer, by zyne Land- en Stadgenooten met roem bekend, böchouwde, met niet weinig aandoening en oplettendbeid, de gebeurtenisfen in het naburig Frankryk, vooral gedurende de geduchre Staatsomwentetingen, welke aldaar in de laatfle jaren phats hadden. Napeinzende over de onberekenbare ge vol gen, welke inzonderheid federt den gewelddadigen dood van den ongelukkigen Lodewyk XVI. natuurlyk moetten voortvloeijen, nam hy ten tyde van dat ontzettend voorval bet befluit, naauwkeurige aanteekeningen te hovden van alles het geen hier mede in eenige betrekking ftond, zekerlyk als toen alleen met het oogmerk, ora hiervan voor zich zelven en Zyne kinden gebruik te maken, voor welke hy ook, eenigen tyd geleden, een' Katechismus opftelde, die inzonderheid wegens de bnafgebroken aaneenfchaklung der bybelfe gefchiedenen, den hoogften lof verdient. Om zich tot deze aanteeke ningen van eenen goeden geleider te bedienen, verkoos den Heer Serrorier de Pranfche Leydfche Courant, gelyk bekend is, door den Heer Luzac gefchreven, en weJke keus kon gelukkiger zyn dan dit Dagblad, dat, federt zoo vele ja len en o'?der zoo vele Sraatsverwisflingen, zynen roem wist te handwen; en inzonderheid daor opgave van echte Stukken, zfch niet alleen by onze Natie, maar by de afgelegenfte Volken, in geheel Enropa noodzakelyk heeft gemaakt? Vaa dit bedbeld gebruik echter werd onze Schryver afgeleid door {Jen raad van zynen byzonderen hoeggeachten Vriend, den verdienftelyken Ridder Kingtbergen, welke meende, dat zulk eene verzameling van aanteekeningen en fchets Tan ge- beunenislen, alth ans van zoodanigen, die met de pranfche gtr.atsomwenteling in meerder of minder verband (ton den, ook door den openbaren druk moesten gemaakt worden, en gewisfelyk ten nutte van het lezend publiek zouden kunnen dienen; en wy bedanken dien Vaderlander, zoo wel voor Eynen heilzamen raad, als den Schryver, dat hy aan denzelven een billyk gegeven. Na dat men nu tot den druk belloten had, en ook om tevens daarvan een Françiche verialing te vervaardigen, ten cinde ook deze onderne tning ten nutte der iezers van dit gtacht Joornal, in andere Janden, dienstbaar te maken: was ru de vraag, \i^r te beginnen en wi£r te eindigeo; dit mocst toch bepaald worden* GewissreKk minder willekemig dan Iset laatfr*; De Ridder Serrurier had nu zyne aameekenine begonnen met net tydperk der ombrenping des laatften Franfchen Ko- nings, op den ao van Zomermund 179a; doch on begreep hy te regt, dat, wilde men *er zeker geheel van maken, men 00k tot de aanieidsnde oorzaken, of liever tot de eerfte beginleren der revolutie, behoorde terug te treden. Met veel oordeel koos hy daartoe dat tydpunt, toen de Hr. flic- ker als Minister aan bet hoofd der Finantien werd geplaatsr, waarvan de gevolgen nog in versch geheugen zyn. Na deze befchryving van het oogmerk, moeten wy no ook iets van de beoandeling en uitvoermg dezes Werks zegen. — Naar mate de gevolgen der revolutie ook op andere lindeo meerder jvloed hadden, moesten ook de berigten des wegens in de Journaleo meerder uitgebreidheid verkrygen; en hoe zeer de opfteller zich ook bevlytigde, allet ook kort mogelk aan te stippeu, moest eben hec eeo en ander, zou net niet duister bly ven, eenigzins breeder worden opgegeven; en fcboon ce dezen opzigte meer of min van bet eerst ont-worpeu plan afwykende, maakte dit bet Werk over bet geheel, ook nog tot op dit oogenblik, voor ous boe langer hoe belangry. ker. Men moge ondertusfchen dit looter uittrekken van een dagblad zicb zoo gemakkelyk veorftelleo als men will; men becft bet fiechts eenmaal te beproeven, en men zat ondervinden boe veel oordcel en beleid bet kost, om dit met de vereigneten van behandelingen eo on party dig he id te verrigten. Gewissen, jik is, omtrent bet laatfte, net Journai Politique, een meesterftuk van behandeling; gelyk men, onder anderen, uit de medegedeelde bulletins van de verfchillende parryen kan opmaken; dia hoe geweldig zy 00k fomtyds van elkander veriennillen, coo niet tegenfpreken, ecbter den koelbloedigen lezer al dikwerf den weg aanwyzen, om, door net midden van zoo veel uiterften tot de waarheid te geraken. Wat betreft de zoogenoem de onpartydigheid, ais een ver-eischre in den opfteller van zulk een kronyk, bieraan zouden wy zoo zwaar niet ttiien: indien de man flechtsgeene daadzaken overflaat; maarailes, wat tot zyn plan beboort, getrouwelyk opteekent 9 dan bekreunen wy *er -ons weinig om, of by zich in bet een of ander geval, dus of op een andere wyze uitdrukt, en al ware dit 00k eens te bly k baa r, bet zou in alien gevoelen, kenmerken van een' enkelen individu, dat toch, in politike verfchillen, luttel beflist. Alaar nog ietsi Hoe wel voor zeer vele lezers, waaronder 00k wy behooren, eene fchets van dien aard niet te uitvoerig kan wezen, zyn ver ecbter fommigen, die zicb beklagen, dac men bier te veel kleinig beden ontmoet; maar wat zyn tocb klei igheden in dit geval, wie zal uit bet kiempje oordeelen welk een b om 'er uit dit teeder beginfel kan opgrojen? Horderd vooken worden uitgetrapt, en een enkele, door het gerii gfte windje aaogeblazen, veroorzaakt een' brand, dien men zich nimmer daaruit bad kunnen voorftelJen, terwyl men echier aitoos verlangende is die oorzaak te kennen, en bet ahhans den oplettenden ftaatsman, in bet vervolg, tot nuttigo leering kan verftrekken. Eenige kisten met tbee over boord gew Orpen war en bet begihfd van den vorigen geweidigen oorlog in Amerika; eo wat de gevolgen van eenen enkelen kanonfcboot op een9 Amerikaanfcben bootsman nog kunnen of zullen zyn, is alleen den Hemel bekend. Van meerder aanbelang zou voor ons wezen de aanmerking, dat, indien men zicb, by zulk eeno fchets. Digitized by Google C m ) fchets, alleeti tot een eokel dagWad bepaalt, men daardoor( hoQ voliedig hec ook op zicbzelve zyn moge, verstoken blyft van zoodanige zakec, welke alleen in andere dagbladen gevon- den worden, en die wy tocb oak gaarne voor de vergetelbeid zouden bewaard zien. Doch ook hierin heeft de Heer Sek* &urier. aan onzen wensch voldaan; gelyk by by foorbeeld (14 Sprokkelm.) de Collecie te Amfterdam voor deongelak-kigen, door den Watersnood; en (29 Herfstm.) bet over-gaan van St. Domingo, uit de Koninklyke Courant, en van C 15 Lentem) de opgave wegens de grootte en volksmenigte van Rusland uit de Leidfche Holl. Courant, beeft omleeod. Boven alles heeft, ont behaard, boe onae oplettende Schryver inzonderbeid, uit proctamatien, aanspraken, en gezegden, zo-danige trekken woordelyk beeft opgegeven, welke, of uit zich zelvea, byzonder opmerkenswaardig zyn, of waarin de gaden schynen te liggen van bet geen nog in bet vervolg zou opgrojen. Wy zullen, als redenen van verfchooniog, waarem wy van deze Kronyk, die reeds federt 17 jaren verfeben, niet eerder verflag gaven, alleeolyk melden, dat bet niet tot onze task behoort, over dag- of raaandfcbrifien te oordeelen, ten Zy dezelven gebeel zyn afgeloopen; docb nu door ondervio- ding overtuigd van de- nuttigheid dezes werks, hebben wy Diet kunneo nalaten onze gevoelens daar over duidelyk aaa dea Deg te ieggen. K U N S T E N. Bazel. Deze Stad zal nog dit jaar, wat de Kunst betreff, waarfchynlyk een groot verlies ondergaan » door den opcnbaren verkoop van de aanzieolyke Schilder-verzameling van Reber, welkcr voomaarafte flukkcn wel door vreemdelingen zullen opgekocht won den. DeKatalogus, 136 bladzydea in 8°. beflaande* bevat onder eene menigte andere Kunstwerken niet min der dan 966 Schilderyen van alle Scholen en de voor- naamfte Meesters. 