Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Zorgten-anzien, der Joden, van.wie gij op frat iets kaopt +; en doe aan.de maxskramers, dic u-tienn maal VIagen, wat.gi daar of Mage voor geven Wilt, nooit.eenig bod, hoe laag ook, als git liefst niet kocht. ne I Ga nooit $n. huizen, waar, epne vendue van goud.en-zilver gehouden wordt, -en men pt 100- digt, om bimnen te treden. Koop-er ten minst nooit iets 5 200 gij. geen pletzilver voor ander beta- len wilt. Viadt iemand in uw. bijzijja op ftraat een diamantring ;.of iets desgelijks, koop hem het gevondene nooit af, hoe weinig hij, daarvoor ook wagen moge. Zijne makkers zouden u ligtelijk ftraks als een beurcen{nijder aanklampen, en het gekochte willen afdwingen... -. : ’”. : Drang, als gij in eqnig. gedrang kunt geraken > do minstmogelikke goederen van: waarde mede. Dit neemt elke Londoaner zorgyldig in acht,, en hij duldt elders. niet, dat.cen onbekende, wie. het Ook zij, hem op het lif dringe. Hij heeft voorts in. zijnen rok geene buitenzakken, of al- thans niets daarin,.en lacht er om, als iemand. zich daaruit iets Jaat ontitelen, of, voor andere. zakken,, waerin hij iets. yan wezgnlijke waayde heeft, zoo zoo weinig zorg draagt, dat,de zakkenrol- lors. met het daarig vervatte doorgaa. . Leg het bij gwe aankumst dérwijze aan, dat gi} ZEEVAART.#'n KOOPHANDEL. 407 gi nog blj-dag biftnen Londen tome, en niet op het laaths - gedeelte. van den weg Geer den ayond evervalicn -wordty Anders leopt'gi gevaar van ganranding door:Higwaymem, die op sankomende wizigers loéren, of van-uwe bagaadje achter van; uw rijtuig afgefneden te vinden. Geef, als gi aan een Logement ftthoudt ; uwe bagaadje nooit aan voorgewonde -bedienden, die er aan de dené ‘ftaan, en toe¢vilegen, om u veort te helpes. Dan zoudt gij uw goed welligt noort:- wederzien. Wordt gij-bi avond op ftraat, dat intusfchen felden gebeurt, door dieven of andenzins aange Valien, roep aanftonds wateht Als zij dit here Baalt, is het tien: tegen een, of de asnvailer. zal zich wegpakken; niet tegenftaande de b¥andwachts, die op zuik een. geroep toefchietea, onde tieden en weinig of nict gewapend zim. Zoe fterk is het ontzag van flecht yolk voor de ‘Londonfche politic, welker gezamentifke:‘beambten en bediens den te London, en in deszelfs aan~ en onderheos tigheden, meer dah gooo man: bedragen. De Milk tle-van London bédraage daarentegen. flechts twee Regimenten ‘van te zaitien s200 man. ' Dat flecht -vrotrwvolk bij avond, even als de tatlooze Marktdoctore bij dag, vermeden beho: fen te worden, spreekt vam zelf. Men drinke te London obk weiiig win, uit vyees; dat het ree cept; waarnaar dezelve pethaak: is, iets schade lijks bevatten mogé. Dit gevaar.is, volgens meer dan cenen kenner, haast het  zijn, hoe veel hij:in een Logement voor een. ke mer ZOU moeten geven, en hoe duur men te. Landon gemeenhjk alles houdt. Eene duurte, vit hoofde van welke de middelftagd, die orde op. zine zaken ftelt, er minder levensgenot heeft, dan.lieden van. dezelfde omstandigheden in groote fteden van andere landen. Inzonderheid is er voor dien stand te London bijkans geen verfche visch verkrijgbaar, hoe veel er ook aan de markt van Billingsgate aangebragt worden moge. Dezelve gaat door zoo vele handen, dat het middelbaar. vermogende en min kwistzieke gedeclte der be- yolking van de beheerfcheres der-zee hare edelfte voortbrengfelen, zoe als men verzekert, flechts zelden op zijne tafel krijgt. Hieromtrent zal intusfchen een Nederlander zich zelven, bij een kortftondig bezoek van London, pes nddds. ligteliik verlodcheney;: en int dai maanden, die voor e En zeereisje de gefchiktte zijn, heerscht er aldaar, voor en na dat 'de spijs of het theewater te vuur is, zoo veel kolendamp niet, dat dit bezwaar tegen het groote, maar onder BATAO’s 'Verbasterd kroost, ten vreesfelijken nadeele van Neérlands Koopvaardij en handel, jammerlijk onbekeride, “Wodfdeel Opwegen zou, betwelke zulk een reisje voor menig geftel kanopleveren; vooral wanneer men de onbefchrijfo heilzame zeelucht zoo lang mogelifk inademt, en, de Theems inzeilt, om Grootbrittanjes hoofdftad tevang wan dicen waarlye nevooverenden Ma te befchomwen.., so. BREEDERE AANTEEKENINGEN OP DIT. a VIJFDE DEEL . |. _ :. (A) Bladz. $3.. 7 Foo wis de Heer rucazy, ‘by het ulevoerige befährten wäre de bate van Napele, de belangiifke fed, weike habend dient oam geefc, te zeer uit hec oog verléren heeft, kan men in de vermelde gelijkheld van de basi van Dublin aan die andere de reden schijuen te vinden, waerom hij ook van Dublin bijkans niet gewaagt, en genoegzaam enkel de haven dezer hoofdfted. van ler-lend befchrijft. Bekalve het Tolhuis, waarvan hij toch ook eenige melding maakt, onderfcheidt men er de de Bank, de Beurs, het Invalidenhuis, het Vonde-lingshuis, een aantal Gasthnizen, de Barak, het Kae ninklijke paleis, de Bibliotheek, de Christuskerk, en dasrin het marmeren gedenkteeken: van Kildern. Deftad praalt voorts met grootfche ftendbeelden van wit LIAM VAN ORANJe en Georce IL. Zij heeft eene Akademie van Schilderkunst, eene van Werenfchappen, en eene Univerfiteit, De Onderkoning van Ierland houdt er zijn verblijf, even als de leden Van zijnen Raad, co die BREEDERE AANTEEKENINGEN. 413 die den Kanfelier yan lesiend.: sen iteszelfs hoofd heeft. Het Ierfche Parlement plagt er, voor de tegenwoote dige vevwährig der drit- Kettinings, van de -tot tijd. ce worden bijeen gefoepen jus beftotid.cokel sit do Episeopile: Geestetifkehätte a Procestiieiéhé Eden. onz. dig-rot de‘ kolonfert behoorden,.welke'ef volgens den Heer trucker, fints de bemegtiging vai Ierland dons. umvnix II, aldaar wertten wangelegd, om de barbaar{che Teren te befchdvén. De Roomfthe. Geestetifkehheid wordr: doot vier Aartsbisthoppen, en een aantal Bisfchoppen, beftuird, die weleer door dé gan- che Christenheid henen wegens derzelver kunde en heiligheid vermaard waren. De natie, die nog fteedg Roomschgezind is, bedrange'ongeveer 3 miljoen zie- len. De Protestinten van Ierfaud ijn genoegzsam ale van Engeliche afkoms, en miken de voornaami{te be- volking der Koopiteden ult. Bie ve Dublin haadek fterk in linnens, kosen en vieesch. Men vervaardigt es katoenen en aijden ftoffen, Men spreek T er Engelsch, waar op het plate land yaa lerland is er eene real in gebruik, die veel overreenkomse met het Schotsch heeft, en bevestigt, het gene de gefchiedenis berigt, dat. lage land eenen geruimen cijd lang aan hetsalfde volk toe- beboorde, dat toen de OstzijJde van bet vervolgens geheel naat hetzelve genoemde schottland bewoende. De oorfpronkelijke. Ieren zijn, als de Franichey, het minder tot de zeevaart, dan rot des tanddienst, ge- fchikt, en ook zoo ‘lustig en woelig van aan, en toc avanturen geneigds velen derzeiven maken in Engeland hunone fortvin met huwelijfken. a "De nuit unter deux félandes, eg. de invoer aids, fête 1665: "Worcester van Engeland, lant zick uit de volgende Volhiuspurgaven van deszelfs waarde egneigens, opmaken; ngar. welk een laag Tarif denci vere eek berekend iss Pe re. oe woe Udtvoeta nic 3. nvoer, a Usmmeagen.vay.-PyStc::uit Engeland. 200,450: "Landbouw ew: -.. van-eidera: -—.ag5,559: "veateelt ia 309,808: "4 - oF} » 94stOf timmerkout 9,354. | Ish i6- hazen en konij- —_ envellen. 9,687; - _( dinnen garen. 47,835-. 7 Hnnen.. §90 : 7 "358,077 " * 336,043 1697 " * §25,04 " "493,182 1698 “9963305 $76,863, 7§t | 1,856,605 * + 14979437 "7 4 made uit Groetbrit--- "% -\ Groote’ ‘°° tanje 4,011,468" 2: + Jpriteanje 4,970,318 nit andere : $796— oF naar ane fanden 1,263,594 (+ Pderelane ——— ee den 814,057 5,275,063 * 5178,4375 (*) Uit. (*) Deze uitvoer ven 1796-97 beftond wit: Tere RREEDERE AANTEERENINGEN, 413 Uitvoer,.- P-Sa°. -- Invoer. P.St. 1801, 4.100,596 515915508 to * 61098,485— : " Gisss78 WS. 6,090,491" 7,231,665 ‘De wezenlifke waarde van het uit- en ‘ingevoerde was, volgens eene andere berekening, "dan die det Tol- huisopgaven:. 1811 Uitvoer 12,093,000 Invoer | 10,431,527 1813,12,075,619 11.348,055 1813. 13,270,288 13.841,189 Ter [che goederen » ben bedrage yan. 5,650,853 P, Shy Vreemde TL ~_ A + 1335532 50784,375 Volgens een overflag over 1795—98, bedroeg “de voor. naampte uitvoer uitver Ierland toen jaarlijks: 2,639,000  79,000 raauwe huiden, 7,000 paardes 35,121 aijden flofitte. 7,000 7 i bSsek 93,000 | balk, 7,000... sweedaspb 34,000. kaarfen. 5,000 _ fevende varkens 20,000. faye 5500 flerke dranken 40,000 wollen foffen. 3000 | sizer 16,000 Spek. De uitver aon linnen in Wot— 1804 is in de Aanteck,. CL) achres het IV deel reeds opgegeven Reworden. a14 BREEDERE AANTEEKENINGEN; cee (€) bladz. 94 °° Sciepen en manfcheppen, die de verfchillende Eagel fche, gedeelcelijk thans niet meer aanwezige, en cenige andere havens en landen. in 1346 tot het beleg van Calsis leverden: havens. fchepen. manfch. havens. Schepen. nan/ch. London 25 662 ##Lymington 9 159 Dunwich | 431,095 Rye g 156 | Fowey 47. #770 Hartlepool § 145 Dartmouth 33 757 'Teigmouth 7 10 Bristol 24 608 $$MHamilhoke 417 Plymouth 26 603 Hythe 6 112 Winchester 91 "596 'Dunwich 6 102 Southampton sf ‘572 Portsmouth 5 95° Sandwich a2 504 Hastings 5 96 Lyon 16 482 Colchester 5 92. Hull 16. 466 Poole a) _ Newcastle 87 414 ~# (Ilfracombe 6 79. Gosford 13 403 Seaford 3 $0 Dover 16 366 Romney. 4 75 Boston 17 361 Lyme 4 62 Shoreham 20 329 Sidmouth 3: 6a Love - 20 325 Orford 3 + 62. Harwich 14 2983 Bronghlyngfeys 61 Weymouth 20 264 Barton 5 6 Tswich 12 239 @©Pollrewan 31 — -60 Ef. Wight 418 1+ss0- Warechem 3 $9 Hooke ar ‘208 $Hendess'- 18 ner Exmouth 10 193 Saicfleet 2" ag Grimeby s+ 371 = ¥alie oe - eB Margate. 25 «60 £Waynflect-..2.. 43° BREEDERE AANTEEKENINGEN. 41g Bavens. schepen. manfch. Bleekney Malden Swinhomber Barton. Swanfea Ravenfer Tinmouth Sidmouth Hoo Hope Morne Fevérsham New Hythe Scarborough Newmouth Paditow Whitebanes Caermarthen Bridgewater — Derwent Wadworth Watrich Woodbonfe -% no Br to re? Dm We Bp PR HP wm mw WD m 38 32 32 - 30 29 28 25 25 “04 24 23 23 19 19 18 17 17 16 "35 1s 14 12 12 Ravens. fchepen. man Caichworth I 18 Molbroke 1 18 Swanfleet_ I “at Strockhithe r 10 Banborough i '9 York — 1 9 Wrangle | 8 Merten i " 6 Des Konings | eigene vioot 25 — 419 Engeland zamet7o 14,151 Ierland 1° a8 Bayonne § 15 °° 439 Viaanderen 14 #8133 Spanje 7 184 Gelderland I 24 ‘748 14,956 Schip door fchip min dan a0 man, en het groottte fchip, zoo het {chijat, flechts 60. ' (D) Bladz. x11. De Romteinen verfterkten reeds negen havens ean de: Britfche kust, tegeh over Gallle,, tegen vijandelifkhd. den ven den kant der Noord{che vrijbuiters, die zich Zedkheningen van het Noorden ‘noemden. Van die ha- 4 ‘vens behooren ef misfthien ecnige cot de regenwoord!- \ ge p16 BREEDERE AANTEEKENINGEN, ge .cinque ports, di¢ seeds uit deze boneming onder de Normandifche heerfchappij met derzelvyer voorregten befchonken blijken te wezen. Zij waren, blifkens de. ‘zelfde benaming, 5 in getale, en wel met name Hastings, Sandwich, Dover, Romoey en Elythe, doch er waren dan elk dier havens eenige andere ondergekleid. Hastings en Dover, met derziver onderhoo-sigheden, moeften, tegen de ontvangene voorregten, an de Kroon elk 21 fchepen leveren; en Sandwich, Romney en Hythe, elk 5 fchepen. Elk dier schwer. Elk dier schwer. Skandinavien en Rye, die aanvanke-kikt. Der Kongen van Hastings behoorden, gan de cinque ports gelijk gefteld, en dezer getal dus tot 8 gebragt. Bij de Krooning der Koningen bekieeden de Vertegenwoordigers der cingue ports eene endenende plaats. Zij heben voort haren tausenden Admiraal en Lord Warden, welke laarfte werden, met die van Constabel van het. Kasteel van Dover in eenen perfon, vereenigd is. Doch het: voornaamfte voorregt der cingue ports is, dat zij gezamenlijk 16 gedeputeerden tot het Britfehe. Parlement afeenden, van hoe weinig. Sedanbälle des Sea- ford en andere van die plaatfen thans ook mogea zijn. ZiJ behouden nogtans de oude regten, evenzeer als de burgten, van welke er vele bijkans ce niet zifa geraakt, maar welke evenwel, voor zoo veel 2iJ in Engelahd, Wallis en Schotland gelegen siJoy te za- men 366 -leden voor her Britfche Lagerhuis opteve- ren. -De gezamenlijke. Graafichappen van. Grootbrit- tanje leveren er «22, de Engelfche fteden.50, en de rwee Univerfiseicen 4. Dus hebben, de burgteo in bet Le- BREEDERE AANTEEKENINGEN 417 , Lagerhuis de verregaande meerderheid, en dit laatfte. Higtom, en und der großen van laten gefördert, ais Birmingham ein Manchester, er nog gegen gegen puteerden vermögen te zenden, niets vag eine gerechte Volksvertegenwoordig. Evenwel schließt hetzeitig nut, in hevige spiegelgevechten, tot eine menschkundige ternederzetting van misnoegden beftanden, nog in eine genoegzame mitte op te Jeven, Zie wenpEBORN, Stgat van Groothrittanje, I deel, bladz, §% en volg. der Nederde vartaling. (D) bladz. 129. In-179§ liepen er te Londan binnen; Landen en platen Britsche Vreemde - ven waar, Schepen ton schließt ton Britsch N, Amerika 83. 15,732 |. Vereend N, Amerika 3 490 175 365109 Afrika’s Westkust 5 656 3 420 © Viaamfche ellanden 9 658 2 176 Kuse yan Barbarije. 4 399 Bremen. gi 53324. Kanarifche ellanden 4 516 ; Corfica 18 5,399 # Koerland. = | 70 Denemarken gn Noaorwegen 200 2,436 177 52,649 Oostindie 43 46,221 Oostenr, Visanderen — | 24 2,032 Fransch Vlaanderen Iz = 1,257 Frankfurt. 9. 297 45 44479 Florida — 2 499 Genua 130 _ V DEEL. Dd "Lane e a \ ¢ 418 BREEDERE AANTEEKENINGEN. - Landen en plaatfen- Britsch Vrecunie van waar fchepen ton = schopen «08 Duitschland - 397 «998,075 1298 27,347 Gibraltar en de Seraat—— $s —ss 8 1,875. 2,864 4,068 6 °° 678 Groenland en Straat Davis 10 Guernfey, Jerfey, enz 47° Honduras Honduras Honduras Livorno Lijfland . Napeis Portugal. Poten, Dantzig Pruis Rusiand Sardine Siettle Zutder Ocean Spanje Zweden Turkije “Venetie Britische Schepen Verder Westindie Britische Schepen Verder Westindie Britische Schepen Verder Westindie T2E0 Te zamen 5 °#,199 9 1,226 323 345394 2 oat 40 ~—- 6,986 62 15,323 5 605 116 37,413 -35 =-123,535 T2E0 | - 23,047 196 47,461 8 4it 3 320 23 9 5,096 103: 14,698 10 = 9,109 4 845 131,374 339 10,655 I 245 1,841 339,357 991 189,136 EEE? @--oo Qe eee 2,932 $78,453 3 en dus nog ' " veel minder, dan in het volgende jasr 1796, en vooral dan in 1803 zie hiervoor bladz. 382. 44 6,272 2 - 260 3 47° 27 3.146 47 6,360 166 34 885 2 480 32 865,198 78 = 10,337 I 200 4 706 991 189,134 BREEDERE AANTEEKENINGEN; 419 _ ‘Met de vermetde fehepen werden ax de volgende foomen van goederen te London ingevoerds Uit Britsch Noord Amerika, boat, visch, vellen, koren, Vereinig, tabak, Koren, tünge, indigo, Pont, hout. Vir Afrika’s Westkünst, vruchtes, wes, ‘Epa. oor, Gaiseesch hous, palmolie, peor'de Viaamfche eilenden, wijs van Fayal kuse van Barbarije, koper en genige. astikelen van Aftika’s Westkünst.- Bremen, linnen, kores, hout en wijo. Ko de Kanarifche ellanden, wijn, zoo als ook van Madera; van de Kasp Verdifche ellanden komen vellen, hnideh om horevs. Woee Corfica, een wainig hoale € eR was. — Uit Koerland, ifzer en deelen. Denemarken en Noorwegen, “dennen deelen, spars, eng, ijzer, koren. ; pxse Oostindie, thee, potfelein, keliko, nopselin, Nankins linnen, endere linnens, katoereu, rawe t zijde, kareewen garen, felpeter, {uiket, Perch andere sperenden, v- Visenderen, hennep, katoen, zijde, brandewijn, ‘onme Frankrijk, olie, wijn, vru chten, ketoen, mee ktap, glaswesk, gips, braadewijn, enz. Van Florida, vellen; zoo als ook van Nooeka souad. ~we- Genus, veilen, zifde, wijn. Uit Duitschland, finnen, licenengaren; dimmerhont in baiken en deeten, eckenfthors, hufden, vel; 'Ten, lisaen lompen, zifde, nnalt, korea, mies brandewija, jener. ; Van Gitratar eon de Sirgat, sifde, like, lke Dd2 |. Van 4s0 BREEDERE AANTEEKENINGEN. Van Gfoeniand en -Straat - ‘Davis, walvieeh y vinken, baleinen, enz.. a —— Guernféy en Jerfey, wife. - —=-- Hondaras, verfhout, mahonifhour, vatduigen, : —— Holland, enz. koren, wijn, jener, brande- wijn, wagenfchor, eikeifchors, droogerifen, meekrap, fmalt, vias, huiden, gegoten ijzerwerk, linnens, vieesch, tuinzaden (*), vellen, boats katoen, fnuif. — - ; Uic Ierland, vieesch, linnen garen, linnen, vee, koren, vellen, wlk, faijet, | —— Italie, bifzonderlifk van Livorno, zijde, olle, wijn, marmer, papiér, linues Jampen, katoen, valonia, meekrap, vruchten, drooger Lisland, henne, jäger, deelen, balken, mrastete Napels, vtuchten, olfe, velien. Mier enthreken, dloemboilen, specerijen, beter, kaas, Latijnfche en andere boekwerken, op welke de regten in Engeland naar het gewixt betaald werden, 200. dat die op een Elzeviriaanfchen Livius in 19° oneindig veel gerin- ger zijn, dan op oude Theologenten. in fol. welke hior te jande tot {cheurpapier getrokken., maar in Engeland nog yrij ferk gexocht worden, Wat men dgarheen uit Nederland nog al meer xenilt, weet elk, die op dat land han- delt.. Het aangeftipte bewijst genoegzaam, hoe vele bui- sen *s lands, en ook te London, wel gewilde handelsartike- den. het hier. bedoelde gedeelte van Nederland oplevert. Het verdere Nederland levert.er ook. De gelijkftelling der Nederlandche {chepen aan de Eugelfche. ten aan- sien der laste op de  en eenig innen. Rusland, wasten, zer, deelen en ander hout, innen, hennep, pek, teer, potasch, talk. — Sardinie, vruchten. Sicilie, zwavel, barilla, enz. Den Zpider ocean, traan, baleinen, sprengen, Yobbenvellep. A spans win, vruchten, olfe, barilla, vellen, Oli, hüden, droogerijen, brandewijo. Zweien, ijzer, deelen, pek, teer. Turkije, yruchten, Angorawol. katoen, tapijten, Zijde, meekrap, gom, opium, enz, Venetie, en het daaraan toen nog onderhoorige land, vatdyigen, vrughten, droogerijen, err Westindie,. fuiker, tom, kofitj, kakao, katoen, indigo, mahonif- en verf- hout, vatduigen, child, pad, huiden, droogerijen, gom, gengber, enz. (E) bladz. 130. Regiscerlijse van de {fchepen, die de Britihe heer., febappij in 5800 bezac, 7 “ENGELAND. Havens. ScBepen. Ton lastaadje -manfeh. London buitenyaarders 1,810 503,676 37,046 Kustvaarders $56 64,586 4,356 Liverpool —s 796 140,633 12,690 Newcastle 632 340,055, 7, Sutherland = 506 755319 3 400 Hull a Git 68 533 4,223 Dd 3 Has 42x BREEDERE AANTEEKENINGEN. Havens; Whitehaven Whitby | Yarmouth Bristol Lancaster — Scarborough Dover Plymouth Beatmaris Southampton Lynn Regis Execor Dartmouth Rochester Poole Portsmouth Catdigzan Harwich Boston Weymouth Feticuth — C Malden Bridlington - Berwick Barnstable ” Sandwich Feversham Ipswich Colchester Biddeford Fowey 457 237 375 186 140 118 254 232 362 243 119 148 309 275 153 $12 247 137 56,869 ' 32,957 - 26,193 19,094 18,921 15,800 14,800 13,799 12,880 12,639 12,372 11,215 10,756 16,733 72985 7577 7,015 6,389 6,098 55656 59535 : _, $3486 59399 55387 5,116 4 988 4799 4,663 4,659. 4,610 Schepen. ‘Tex lastaad}s. ‘manfohi 3,486 2,014 2,449 1,674 1,926 1,068 39185 1,053 "1,094 951 769 772 1,048 8o4 8o4 8th BREEDER AUSTRIAN. 423 . art....Sehapap. Ton lastgadie. Swenfea - :. 81 45412 - $ a _Dd4 Ma afche 253 4p 328 203 "909 - mye ss - $87 45310 ° ‘Pembroke.. » 99 3:775 Srocktow =. : 4! 3398. Cowes, 128 33279 Chepstow, 40 3264 Aberystwith, 795 3,197 Weils, 52 3,078 Southwold, 39 2,876 Elffacombe, 57 2,865 Gloucester, 74 = 2,687 Tianelly, 6 63 2,668 Mitford, 86 SE Padston, 48 9,162 Deal, 34 2084 Woodbridge, 13e 1,061 S. Lives, 39 2,044 Aruddell, 86 1,926 Blachey, on Clay, and 1,876 Bridgewater, 35 1,831 Chister, 26 1,734 Lyne, Regis, set 1739 Peeston, 33 = 1,630 Penzance, 99 1,418 Love, ge 1,257 Wisbeach, 99 15187 Aldburgh, 99  77 6,403 781 Jersey 53 4,244 632 Douglas ws 1,819 499 Fil. Man a 9 1650. oa a Peel, 6 4435. 2354 Detby 29 559 108 7 368 16,110 2,57 SBCHGTLAND : wo. Greenock 377 35,957 - 3 7304 Aberdeen 98 93,236 1,585 Leith 7 134 139894 899 Kirkaldy - 97 11,384. 690 Port Glasgow 90 10,05% 78 Dundee - 193 8,741 Burrowsowne 530 8,406 559 Montrose - 5,555 - 606 Alloa ar 100 6,242 378 Irvine - 547 83,448 Rothby = 98 53,404 - 258 Camblecows 75 3,496 616 Ayr. 3,246 - 937 Perth. 3t 29429 451 Havens. debepen. Ton lastaadje Manfch. Invernefs 42 2,143 177. Anstrother 46 2,128 367 Stornaway, 50 15759 208 Stranraer 38 1,686. 357 Dunbar 16 1,384 Kirkudbright 35 1,514 162 Wigton - 340 15195 907 Dumfries 29 1,190 95 Thorfo 17 1,035 76 Kiskwall, op de Orkneys: 15 923 8d Oban oe 38 904 79 Lerwick - 7 553 6a Esle Martin (*) - $d 349 38 Fort William 7 245 23 Port Parrick - 8 174 of Tobermory - 6 124 4:80 De Prestons In Schotland te zamen 2,155 161,511 23,883 IERLAND. Dublin. -- > 857 17,387. 666 Cork "9 5,869. 464 Youngball “38g °° 5 051 417 Po. fb tos Ha- _ (8%) Denkelijk het Mej- alland (Isle of May) i dep Fort{chen Frith.. Het eilgna Martin, een der Soxlings, voegt. immers hier nog veel winder,, dan de Sarligas higre boven onder, Engeland; @ er [chuilen in deze Mijst nog weer gebreken; doch 2ij ip nogtans belangrijke Dd 5 faG BPREEDERE AANTEEKENINGEN,. .- evens. » Sehepend. Ton lastaadje. Manfch. Balfast “49 Newry 60 Wexford = $2 Westerford 98 Keenfale 28 5a Limerick 29 Beltimore 37 Lérne 30 Stangford 38 Drogheda 37 Donaghadee 38 Resfung Wicklow 38 Lendonderry 42 Pandalk 10 Galway 38 Cleraine 38 Killybegs 38 Sligo 38 Tralee 38 Newport 48 Ballyrain 729 In Ireland, 1,003 Kanade; Quebec 4 Cadillac 38 Nieuw Schorl, Halifax 38 Shefburne 8h Nieuw Brunsw. S. Johns 113 DE KOLONIEN, 4476 33a 3,041 936. 2,664 - 28 2,069 9335 3,624 166 14458 194 15232 42997 1,324 94 1,122 11g “969. -+ “103 940 122 925 78 797° 77 58 75?-- - gd 735 8s FOP +1 5h 319 - §2 25% 35 51 480 26 980 19 43 6+ % eee | 541262. 52°52 10,835 664 1,37 116 18; 579- 1,424- 3,856 $58 93,215 710 Ha. BREEDERE AANTEEKENINGEN. 425. _ Havens. = Schepens Ton lastaadje. Man/ek. Terre neuve, S. Johns 67 | 35845 480 Kaap Breton, Sydney 163 - 4,707 406 Prins Edwards island 4t 1,108 123 Bermudas, S, George 144 10402 1,068 Bahamas, N, Providence 262: £5425 1,210 ———= Fortle Island 6 - 435 46 —— Exans *2 38 (6 , jemaica, Kingston 526 48,132. 2,293 comneses Montego basi 43 2,370. ‘240 a———= Port Antonia. 8 605 39 ao_——— §, Lucia 4 971 18 Seninmmnee "Savannah ta Mes “"a8 6 “fortola” - 96 6817.- 3% S. Kites, rpesfererne "gt “21519 ° «gop oma Satidy point -f. «+ 638 57. Nevis - 7 " ‘a4 : -4,4go 17t Antigua at. oi¥- " $9,563 - -gn0 Montserrat ‘12 1,988 ° 776 Dominica' 85 3579. - BPs S.Vineent'' gs 997— 2st Grenada‘ - | 160 ‘$0,117 78s Varbados, 82 6,957'"te Tabago 19 2,136 145 Denersry _—_ 18 1,403 148 Suriname, toenookENg. tf °° “3,112 75 S. Lucte, m= ‘389 64, Martintque 283 860-223-583 2,351 Jn de Kolonien zamen, 2,161 1571364 12,047 -~ lerland. ~ 1,003 54,262 5 057 1 eed 3,164 - 211,526 47,104 Schee 423 BREEDERE AANTEEKENINGEN. co. Sebepam, Ton lastagdje Manfch. Transport a 39164 2019526 37,104 Schotlend = 24155 | 161,511 43,883 Engeland 12,198 1,466,633 105,037 Guerpfey, Jerfeyen Man 308 «= 16,110 2,697 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was alles te. a “game geweest. #7874 “byasdes 335,237 In 1801 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 Alteste zamen 2. 170085 aide aarat In 1799 was het 10,712 2 ,088,262,340,566 In 1812 4,107 - 3. The 3ER,OZO Hierbij is er door de Hope -ruces TUCREY. 'bes. volgende, uts ter bevestigung asngetekend: %9 Aan de kyst vas ‘Gincola liggen.er verfchgidene ondiepten jivaf,..eqnan zonderlingen eard, en c/ay-huts geagemd, wake. bij laeg water droog ipopen. De voornzami{te vinde men, pe- ‘-vens Aldeghorpe en Mpplethorpe. Zij beftaan. wit ‘wortelen, stammen en bladeren, van boomen en strui- deen, welke met bladeren van waterplanten. doorwe- wen zijn, Het -zijn berken, dennen en eiken. Men adenke algemeen, en dic- wordt door eene overlevering eander de inwoners bevestigd, dac de zee voor -den aanvang der berigten, die de Gefchiedenis heeft -be- waard, hier eeg bosch overstroomd heeft, en ne eenig tijdverloop terng geweken is, het: gebqomie -mer flijk en zand bedekt latende, -zoo dat het een weiland werd. Vervolgens, will men, best een tweede 2anval der ‘zee dat bekleedfel weggenomen en aan de Clay-buts derzelver tegenwoordig’ voorkomen gegevens” Dat opkomen, en terug wijken en wederom opkomen, der zee + fchijnt ons intusfchem: vrij ongegrond, en mis- chien BREEDERE AANTEEKENINGEN. 429 (chien uit Wen naam van clay-hutsy of eemen hutsre,; verzonnen, ‘it '& onderftelling, dat de chans daasiende beftempelde‘ondiepren setwe bem corfpronkelijk bed- dea gedragen, en dus, gansch: anders dan thans, cete meal mec leem en zand bédeke moeften zijn geweest. Onaes- erachtens -wedarvoer ean de kust van Lincola eenvoudighik hetzelfde, als aan de tegenoverliggende Hollandiche, welke bewijzen zou, dat de Oceaan hier: outftreeks in pleats van uit te droogen, veeleer in. hooge te -toeneemt, z00 men niet, sannemen kon, dat er op en aaa de kust eenige verzekking plaats gegrepen hebbe, Zod lasg, als zij thans is, kan zij immers © Zonder geduchte diejenigen: tegen elken. Opkomenden. Vioed, em elke draraan verbondere en andere zweiling der rivies ren niet op den duur bewoond worden. Dit werd zi intusfchea veor meer dan ‘twee eeuwen, toen er van hate tegenwoordige bedijking- aog geen fchija yoor handen was. Toen moet zij dus eenige voeten hooger zijn geweest, en moetea. de bodems van hare tegenwoordige droogmskerifen zich bowen het bereik der gewone verheffingen van de zee en rivieren heb- ben bevonden. Wane die bodems waren toen met bos. fchen bedekt, waaruit de venen ontstonden, welke men er vervolgens af geftoken en gebaggerd heeft, en nevens welke de Rijn en verdere rivieren hare toen veel breedere bedden met-klel aanvulden, waar- van er fangs heenen breedet broken loopen, die genoegzaam geen veen bevatten, en zich zeewaarts an veriagen, maar hier door verstuivend zeezand op- gehoogd zijn geworden. Die gezamenlijke gefteldheid van den Hollandfchen grond duidt in denzelven eene verzskking aan, waatin eene breede firook lands ne- vens VEUS denreiven, die. thens. doar den Ocean badeks wordt, meat hebben gedeecld, en: voosts ook de to¢en meerendeels bover water nitkomende bodem-der Zui; derzee en waveren tusfchen de eilandenreeks, die. voor Vriesland, Groningen en Odastvriesland ligt, en deze Landen, Eveneens ging het nu, omzes. erachtens, eenvoudiglijz ook met de tegenovedliggende kust van Liicoin en de ondiepten evens haer, Deze ftase ago het, weggeszakce lend c V. En Westen van Noordwijk, Kecwijk on Scheveningen gelijk, ea beeten siey huts, ewdst zij, voor de verzekking, met: geaachten -ven leemen hitten heres waren; en het ingedijkee vwees yea Liscolnehire beantwoonds aan hee Hollendicha Gisiingea nopens de oarzasic det verzskking zouden - fteads bloote gishugen biijven. Zi} kan incus{chen van Ueveriede, door cen zijdelingsch aitwijken der 6n- der waser liggende wedersijd{cke randen van den ‘ba. dem'der wateren, die Holiand en Lincoln vanced {ekek den, te wege zijn gebragt. (G) Bhadz. 16%. "Van Edinburgh, hoe dige ook sap ‘den Fartiches Frith gelegen, en hoe aeker ook.hierom door elkeg Zeeman, die de vesmelde heven dezer boofdftad van Schgtland bezoekt, nevens haar te bezigtigen, gewaagt de. Heer tycuzy nog minder dan van Dtblia,.Napels ' Genua, enz. Wij meenen daaromment korselijk te moeten vermelden, dat Edinburgh nier flechis groot- fche herinneringea wekt, maar nog {leeds vol pracht en groosheid is. Terwiji het even volkrijke Glasgow Edinburgh, als men Leith daaronder nict begriffet, in BREEDERE AANTEEKENINGEN. 43) | in handelrijitheld overtreft, is Edinburgh daarentegen het gewone winterverblijf van den meesten Schotchen ade. Do. Koning heeft.et edn bexigtigenowsar- dig Raleis en park,. des echcer van bee Hof feeds gniiezocht biijfts Men ziet er een verfterkt Kefteet, en eee huis wan 13 verdieplegen, dat-met corugzigt paar den befaamden toren het Huis van Babes heet, De {ted prijke met cen. flendbedid te paarde yn Ko ning xaneL IZ,: en heeft BREEDERE AANTEEKENINGEN. 43) | en heefteten Eine beurs en een wetvoutzienen Plantagen, Hare Univeriite en die van Glasgow, en S. Andrews, zijn gansch saders englärt, den de Engefche van Oxford en Cambridge: Die van Edinburgh wore om hare Medifche Facabteit hoog geroemd. Er komen hier sies flechts engroßen Engelfchen, maar ook vele buitenanders, in de Medecijnen ftuderes. De Univerficeire Biblio theek is wan Engelfehe werken uienemend voorzien; maar heeft nog fteeds groot gebrek aan velertei buttems landfche; en men is inzonderheid met de buitentends gemaakte vorderingen in bet Theologische, en de kennis der Oesterfche talen, in Schotland. vooral nies minder dan in Engeland, jammeriijk -onbekend, en genoegraem cene eeuw ten schteren. Overigens mang de Schotfche Geestelijfkhcid in kundigheden veelat bo. Venn de Engelfche uit, onder welke het ngere gedekke der Bpiscopsel haast evenve! gebrek san kennis als sen: inkomften heeft. Edinburgh heeft verfebelden Theologiliche en andere geleerde Genoorfchappen, eens school voor doofftommen, huishoudelijke mast schappijen, en fabrieken van veleriet sard. BREEDERE AANTEEKENINGEN: CH) bladz. 220. De metkwaardigheid-van den saswas van Whirehe heven is, even als die van let. das reategen op ‘Aled 197 gemelde verval vaz S. Davids, in Pembrokeshire, onzes oordeels, zoo bijfer groot niet, masr een bicot gewydlg Van hec ontginnen der -naburige ‘kolesntijnen. Welker voortbrengfelen er tot dus ver het cenige haw: deisereike! zijn. Gansch anders is het. met. dew alge meénen asanwas der scharfenen en des zechartdets van Grootbritranje gelegen, welken de dagelifkfche uit breiditg der reeds zoo eindelooze buitenlandsche bezittingen en becrekkingen van dat rijk nog feeds moer doen toenemen, daar deszelfs reuzenkrache het zelve boven alle tegenkanting verheven het, en kel door Inwendig bederf vernidtigd schijot te. cul len“kunnen worden. Inwendig bederf, dat intusfchen, naar mate de handel zijnne witwerkfelen ovet- een gausch volk witftreke, verhvasr moet worden, Waren immers de Belgen, volgens cassar, de dapperften van alle Gallen, om dat de Miarfeiljeanfche en andere Kooplieden hun minder dan anderen toevoerden, het gene hen flap en. verwijfd kon makens omgekeerd moet elk volk dit worden, als deszelfs Kooplieded herzelve. met outzenuwende dranken opvallen; en hoe grootelijks overleade men niet het Bridche met de ver flappe thee, den arak en de rin, zonder wele ker overbodig vertier, op de Britische eilanden zoo wel als elders, de Ost- en West-Indischen bekommen van Grootbrittanje voor hetzelve in wearde grootelijks afpemen zouden. De invoer van Calcutta'en Bombay in China, waar men met thee betagld wordt, brengt im-" BREEDERE AANTEEKENINGEN. 433 immers, biijkens het einde des derden deels, veel toe, -om den O. 1. Compagnies handel der Engelfchen goed te-meken. Tot hare voornaamfte artikelen van inveer in Engeland behoort voorts een vioed van arak; en hierbij komt geen mindere vioed van rum uit Weste Indie, om van geen Hollandfche en andere koren- brandewijn, van geenen Franfchen brandewijn, van geene.even verderfelijke als krachtige Oporto, en verdere veelal in Engeland zelf gefabriceerde wijnen, te gewagen, Langs dezen weg komc het vergiftigen van zoo ontelbaar vele Afrikaanfche en andere Wilden eindelifk op het hoofd der vergiftigen neder; en hunne ontzenuwing door een en ander, en alle onmidé dellijk g evolg van cene ongebondenheid, welke door ligtelijk en overbodig gewonnene gelden alomme wordt sangekweekt, weke eindelijk tegenzin en overmogen voor verdere Zeevaart en bemanning van Oorlogsvioten, met welker verdwijning alle verworven overwijnt. Dan zoeke cen amechtig volk de verdere middelen ter yoortzetting van zijne brooddronkenheid in zijnen eigenen boe- zem, en verfcheurt het denzelven; zoo als de Negers elkanderen, op sanbitfing der roekeloozen, die geene kofij en thee, geen arak en rum, geene tabak en NB fnuif, en welk tig niet al, in genoegzemen overvioed meenden te kunnen sanvoeren. (I) Bladz. 221. Gretna Green laat zich, door verreweg de meefte Engelfchen, van alle Schotche Parochien het ecrite bereiken. In die Parochien heeft men zich. nu fechts V DEEL. Ee bij 434. BREEDERE AANTEEKENINGEN. bij den Predikant an ce melden, om door denzelven ijlings getrouwd te worden. Huwelijks proclamatien, en toeftemming van wedersijdfche Ouders of Voogden, zijn daatbij onnoodig. Wil derhalve een Ier- che of andere gelukzecker een Engelsch meisje te- gen den’ wil der Ouders of Voogden aan zich verbinden, bij beweegt hetzelve tot een fluikreisje near Grema Green, waar de Schotche Kerkraar jaar lifks een asnel knoopen fluit, die men in Engeland, hoe ongearne ook, ais duchtig befchouwen. Of dezelve intusfchen, zoo als een huwelijk, dat op den Engelfchen bodem gefloten word:, den man alhier ten eigenaar der vrouw maken, en magtigen, om haar met een ftrik om den hails aan iemand te verkoopen, die hem in derzelver bezic wenscht op te vol 434. BREEDERE AANTEEKENINGEN. gen; dit is onbekend. In Schottland zelf dlijft het huweli{k ver van zulk eene overeenkomst met dat der Eskimaux van Labrador; en men is daar, althans onder de goede MHoogland- ders, ook nog ver van zulk eene sigemeene {chend- nis der huwelijkstrouw, als welke den Eerw. MADAN in 1780 bewoog, om zijne Thelyphtora (vrouwen bederf) te {chrijven, en vele vermogende Londonners, om de vrouwen, welker kinderen voor de hume doorgean, ‘peauwelijks anders, dan op Kerstifd, te bezoeken, en hunne buitenlendfche en andere gasten, volgens lie- den, die het met verbazing zelven ondervonden, den eenen middag aan het huis van de eene, en den an- deren wederom aan dat van de andere, bijzit te ont- -halen’ Verbeeldt men zich den invioed hiervan op een toekomend geflacht, welke opvoeding daarbi) gan- fchelifk verwaarloosd worden moet, welk cen trev- rig ver(ciiter ziet men dan niet geopend, bijaldien eetie vreesfelifk toenemende, en zeer on BREEDERE AANTEEKENINGEN. 435 rig ver(ciiter ziet men dan niet geopend, bijaldien eetie vreesfelifk toenemende, en zeer on BREEDERE AANTEEKENINGEN. 435 rig ver(ciiter ziet men dan niet geopend, bijaldien eetie vreesfelifk toenemende, en zeer on BREEDERE AANTEEKENINGEN. 435 breve ver(ciiter ziet men dan niet geopend, bijaldien eetie vreesfelifk toenemende, en zeer on BREEDERE AANTEEKENINGEN. 435 breve ver(ciiter ziet men dan niet geopend, bijaldien eetie vreesfelifk toenemende, en zeer on BREEDERE AANTEEKENING Langs door WILBERFORCE op het indefendfte afgefchiderde, ongebondetitreid en ongodsdienstigheid op geene gepaster wijae beteugeld wotdt, dan de achterlifkhefd der Engelfchen in Godgélerde kerinis hua, oridanks ecne dezer dagen daattoe opzettelijk ontworpene infchrije ving, zal téelaten’ te doen. Het cifand Wah fchijne het Mons van cagsar te zijn, volgers Wien (B.G. V. 13) Het vaarwater tasfchen férlanden en Britania eveh wifd was, als dat tusfcheri Brittanje en Gallfe. Hierbij voegt hij, eveneens op- grond van de berigten der inlanders, dat Mona mid- deh fn dae vaarwater (in hoc medio curfir) Tag; en hif eat daarop eehig gewag van Noordelijker eilanden volgen, die des winters een langen nacht van 30 et malen gezegd werden te hebben, offehooh de Britten fulks niet bevéstigden. Onder die ellanden moeten &e Hebriden, Orkneys, enz. bedoeld ziju geweest; en éezet vermelding vale achter ‘die van Man alternatuur- Hjkse. Miser nu werd er ondér cLaupius door Paut- LINUS SUETONIVS, ef Onder DOMITIAAN door AGRICOLA, een Mone Betnagrigd, dace gezins midden in het - vawwater tusfchen de beide groore eilahden lag, maar door de Bataafiche ralterlf, deels lat#¢ Stidlepten, deels al zwemmende, bereikt werd. Men heeft dus nog een tweede Man Te ken, waaromtrent zulks moge-lijk was; en nu vindt men in de straat van Menai reeds eenig {poor van dien naam, en een tweede in dien Eea F van 436 BREEDERE AANTEEKENINGEN. van Dion, welken men in Wallis nog fteeds san Angelefea geeft. Nopens dit eilead zege men in Wallis, dac bij de inwoners Cymbry heet, Don mam Cymbry, om aan te duiden, dat Anglefea, uit hoofde van deszelfs vruchtbearheid, Wallis, als eene moeder (mam, in het-Vriesch men): plagt te voeden. Voorts is de egenwoordige naam des eilands klaarblijkelijk aen het zelve door de Angel-Sakfen gegeven, toen dezen het bemagtigden. Het kan dus te voren algemeen Mona genomd zijn geweest; en de Britren kunnen zeer wel twee eilanden tusfchen England en Ierland gelijkelijk met dien naam beftempeld hebben gehad, dear men er zoo vele namen gelijkelijk ean twee en meer ri-vieren gaf. Vooral daar men het Noordelijkfte Done gemeckenijk door eenig bijvoegfel van het Zuidelijkfte und er zijkem het. Yijkfte heet althans bij rrotmmzus Moneds, en bijis in manen Monebia, Onrostus geeft aan hetzelve den naam van Menavia, en de bewoners Van Wallis noe men het Menaw. Bena onderfcheidt Man van Anglesfea, door dit elland het cerffe Menavia, en Man het tweede, te noemen. De inwoners geven aen hetzelve den naam van Maning. Orostus schrijft, dat het ten zijnen tijde, te gelijk met Ierland en het Westen van Caledonie, door de Schotten bezeten werd. In eene Chronijk van Man, welke men in den Ashes van Blacu, vol. V. pag. 388 feq. vindt, wordt dit eiland Masnia, en Anglefea dasrentegen Monta, genoemd. “Die redenen verliegen inmiddels veelen van hunne krachc, als men de kanalen tegen over de ijzeren wegen ftelt, welke er in Engeland ontworpen, en hier en daar werkelijk aangelegd zijn geworden, Yzeren wegen, op welke er door een paarden, getrokken worden kan, Zulk een weg moet er met name tuschen London en Portsmouth zijn aangelegd, om den aanvoer van goederen naar de vioot te verligten, Men heeft er aan het bovéneinde van het Monmouth kanaal. Dezelve beftaat eigenlijk uit ijzeren wagen-fporen, in welke de wielen der karren rondloopen, ter. wijl de paarden, van welke men er voor een zwaar-beladene kar flechts een behoeft te fpannen, den gewonen weg tusfchen die fporen in betreeden. Eene uitvinding, waarvan het denkbeld, even als dat van vele der straks befchreven wordende kanalen, enkel bij een volk heeft kunnen opkomen, dat gewend is, om van het ijzer een elders nog te veel verwaarloosd nuttig gebruik, tot vervärdiging van bruggen niet alleen, maar ook van molenasfen, molenasfpillen, ez. te maken. Een gebruik, waartegen de belangen van timmerlieden, molenmakers, enz. in de Noordelijke Nederlanden niet. minder aandruifchen, dan tegen dat van Stoommachines, bij droogmakerijen, enz. terwifl men hier te lande tevens vruchteloos ijzergieters heeft gezocht, die ondernemend genoeg waren, om zulke molenasfen, enz. te willen leveren. Ee 3 (M) 438 BREEDERE AANTEEKENINGEN, (M) Bladz. 286, OudtiJdsy en ook bij het herleyen der letteren, yermaakte men zich met een hémelhoog opvijzelen van den oorfprong der volken. Allen knoopten dene zelven aan de gefchiedenis van een ouder volk van aanzien, en wel het lieffte aan die der Trojanen. Dit deden fommigen ook ten aanzien van deu oot. proug der Britten. Syivius, klein zoon van AgNEas, had, volgens hen, een zoon gehad, die den naam van BRUTUS voerde, Aquitanie ten onder bragt, en van daar, op raad van DIANA, naar Brittanje over- geftoken, aan dit land eene naar hem genoemde be- volking fehonk. Anderen floegen van dergelijke on- gerijmdheden tot een ander uiterste over, ‘en fchilder- den hunne voorvaders af, als of zij, toen zij in de gefchiedenis het eerfte te yoorfchijn kwamen, gansch onbefchaafde barbaren geweest waren, die van even veel welke gerijfelijkheden des levens genoegzaam gee- nerlei denkbeeld hadden. Ten aanzien der Bricten gaat de Heer TUCKEY nog verder. Z) keerden, volgens hem, tijdens den ondergang der Romein{che, heerfchappij tot de vorige barbaarschheid terug. Onzes erachtens fchaadden de aanvallen der nog vrij onbefchaafde Schotten en Picten hun wel grootelijkss maar bluschten dezelve geenszine de befchaving uit, die de Romeinen hun hadden medegedeeld; en de Sakfen, die zich in Hunden müden nederzetten, mächtigen op die befchäftigte vast geene de minst. Zij kwamen meerendeels van de Bataaffche en Vrie- fche zeekusten, van waar zij, in gemein schap met de BREEDERE AANTEEKENINGEN. 439 dé Franken, reedé lang te vorew vrijbulters (cheepse togtens tot in de Middeltwndiohe zee ondernomen ledden. Vervolgens waren Beile Isle, en meer ane dere dusgenoemde Swkf{che. cilanden op de Franfche Kkust, door hen bemagtigd geworden. Een hunner Versten, opoacen, was van daar Frankrifk ingetrokken, eng. Zie de laathe Aantesk, op het eerffe deel, blad. 570. Een: groot aantal andere Sakfen had zich bijkens gelijktijdig in Kent nedergezet, waar de Britten hen gaarne zegen aankomen, dear zich van hen goede hulp tegen de Schotten en Picten beloofen, en deze aanvankelfjfk ook metter ‘daad ontvingen, Deer- werden 2ijf fintcs 488 door esxa, die den fabelachtig verzonnenen HENisT ten vader- zeu hebben  ETSELWOLFF, nazet ven: ELLA, en EPHELBEER?T, achteten van saa, Ottenheim het Christendom, dat in Byvittanje zeet vroeg, ja volgens fotimigen reeds door JOSEPH VAN ARIMATHRA, Was ine gevoerd, Van evseLwoLrrs opvoigers ként men de: namen niet; maar men heeft ecene lifst van Kentfche Koningen na eTHELBERT, en andere dergelijke van Sake fifche Vortten, welke in het dusgenoemde Westfakfie fche koningrijk, en in die van Essex, Northumberland, Qost-Engeland en Mercie, begonnen te heer- fchen, naarmate deze onderdeeten van Lrittanje ook. met Sakfen werden opgevuld. Wane dezen vioeiden al meer en meer naar het elland, nadat de eerfte aan- komelingen uit hun midden in Kent zoo wel ontvan- gen waren geworden; en de Gallifche, of Walfche, bevolking, van welke cagsak gewaagt, en welker Ee4 woone 440 BREEDERE AANTEEKENINGEN. woonpleatfen zich, met name in den Atlas van Blactt,. Ligelijk lacen opfporen, werd, te gelijk met de oor. {pronkelijk Bridche, al meer en meer in Wallis en: Corn- Wallis zamengedrongen, of genoodzaakt, om de. wijk naar Bretagne in Frankrijk tenemen. De verdere: Sakfen in Engeland omhelsden welhaast evenzeer het Christendom, als ETHELWOLFF ef ETHELBEXT, en dezer: onderhoorigen. Hetzelve maakce in Ierland en onder de Schorten en Picten ook veel opgangs; en er kwamen welhaast vandaar, en vooral uit Engeland, een groot aantal ijvervolie predikers voort, waaraan men de eertte opkomst van het Christendom onder de Vriezen te danken heeft..Bebalve Livinus, FOULANUS, ROMBOUT, en anderen, die van de Britfche eilanden naar het nog flechts ten halve bekeerde Belgie overkwamen vermelde de Nederland{che gefchiedenis de namen van wr-Fa, WICBERT, SUITBERT, WILLEBRORD en vele agderen, ai naar dat de {chrijers gezind zijn, met eere, of met afte verdienden fmaad, In allen gevalle ftraalt er in hunne bedrijven niets van dien ftaat van barbaarsch Bid door, tot welken Brittanje, volgens den Heer Tuckey, toen op nieu zou zija vervalien. : De Sakfische Heptarchen, en de jaren der gewone Tijdrekening, in welke zij aanvingen te regeren, wé ' ren de volgende; In Kent.. In Sussex. Eska 488 ELLA 488 Octa 512 Cisfa | 520 Ymeric 532 Ethelwolff — 595 Ethelbert 561 Westfakfife. Eabald 617 CHERDIC 519 Er- BREEDERE AANTEEKENINGEN. 441 Er- BREEDERE AANTEEKENINGEN. 441 Er- 641 Egbert 665 Lother 673 Edric 686 Wichred 693 Edbert 726 Edeibert 749 Alric 760 Erhelbert 794 Cuthred 797 Baldred 805 De drie laatiten waren ge- weldenasrs, die elkanderen opttroonden, en ten op. zigte van wier leatften de West-Sakfifehe scagnt znlks welbaast deed. 