Catholijke Nederlandsche
None
En het vrije ordonnene is niet een word zonder zijn, zoo als men te verstaan geeft...... In het kleine getal van zijn voor verschillende uitleggingen (1), zeg kie zijn zijn essentieel tot de zaligheid, of ze zijn het niet. Zoo zij het zijn, dan zijn de heilige Schriften, die ons in dat opzigt, in het onzekere laten een onvolmaakt werk; ze zijn dan het werk van God niet; en dat onken ike Zoo zijn niet essentieel ter zalixheid zijn, dan kan ieder een de-zelve, zonder gevaar, vOlgens zijn inwendig licht verstaan; en in dat opzigt zijn de gelösbelijdenissen nutteloos. De Heer Geme. In de Protestantsche kerk heeft men het vrije onderzoek gee heiligd. Nu, het vrije onderzoek kan in tweederlei geheel tegen over elkander gestelden zin verstaan worden... Het is Overeen kom-. dus nondig voor eene kerk, dat zij bepale, wat zij door ery- heid ran ondertoek verstaat vandaar de noodzakelijkheid eener. Geloofsbelijdenis). Dit is ook noodig voor den Staat 3; wants: het vrije onderzoek inrospende, kan men anti-maatschappelij- ke stellingen verdeelen; *t is noodig voor de leeraars, diedan — niet meer willekeurig zouden kunnen heoordeeld worden; ’t is noodig voor de kudde, die zeker zijn moet, dat men dit of dat leerstuk, ‘t welk haar dierbaar is, niet aantasten zal, 2 De Heer Bacry. Er is een vrij onderzoek, *t welk bestaat, in den Bijbel te laten spreken en dien te hooren; en een ander ’t welk bestaat in hem te doen spreken... Men zou dus altoos, alvorens de volgende groote vragen te behandelen moeten bepaten, wat vrij onderzoek is, en ziedaar reeds eene geluofsbelijdenis, — Men zegt: de Bijbel heeft gezag in gelofszaken’ Maar, wat is de Bijbel? Het is geen boek dat voor ons, 700 als wij het hebben uit den Hemel gevallen is, het zijn boeken die God ons heft overgeleverd, door de tusschenkomst van mens chen, die vervuld waren zijnen geest. Och er hebben onder die boeken, andere boeken, of slechts zinsneden, kunnen inslügen, die niet van Goddelijke ingeving zijn Er is dus altoos eene aanwijzing noodig van de boeken, van de hoofdstukken, of zelfs van de verzen, die erkend worden van Goddelijke oorsprong te zijn. Vervolgens moet men nog verklaren, wat men-verstaat door den titel van geloofsregel, die aan den Rijbel gegeven is; en dus kan men op geenerlei wijze eene belijdenis ontduiken (1). De Heer Arcuinarn. "Qndat men zich vermeten heeft zich door gelöstelijdenis- sen te onderscheiden, is de Kerk van Jesus Christus door se- ten en verdeeldheden verscheurd geworden, De Heer Burnier. I st} Integendeel, onze dierbare kerken van Frankryk, zijn te- genwoordig jammerlijk gesteld, wil se geenerlet middel hebben om zich te verstaan. tk ben, driejaren geleten te Paris tegen- woordig geweest bij eene converentie, die bijeen geroepen was op eene vordering van het ministerie Guizor, een ministerie, *t welk zeer goed ten voordeele van het Protestantismus gezind was, als er onit zulk een ministerie is geweest 'k ben bij hunne debatten gedurende drie dagen tegenwoordig geweest en de re- den, om welke zij zich niet konden verstaan, was, dat zij geene geloofsbelijdenis wilden. Nu, zie hier, wat ze zeiden: » Wij hebben eene discipline noodig, wij hebben Synoden noodig; wy kunnen die niet missen. Goed: doch waar over zal die discipline handelen? Wat zal die synode doen. In de eerste plaats verstaat het zich, dat w" I noch een gelöstes belijdenis zullen heben en DAT. ER NIET ZAL GKSPROKEN WORDEN VAN GELOOF noch in t wit noch in’t Zirart.’’ Maar het bleek zoo likeaire als de dag, dat het onmogelijk was, om ooit eene discipline te hebben, of eene synode bijeen te roepen, zonder gelös belijdenis. Zoodat ik zeer bekwame mannen het hooren Zeg gen: “Wij.erkennen, dat de confederatie der kerken van Frankryk, voor het oogenblik onmogelijkis." (Het vervolg hierna). Plaatsgebrek belet ons de Bijdragen voor het lären Crusifix en derzeitige bedrag in dit Nvo mede te deelen, $ (1) Maar eene gelöstbelijdenis valt ook niet geheel vervärgen of de mannen die haar opstellen, daartoe van boven geinspireerd worden? Kn als er voorts verschillende uitleggingen aan het een of ander punt der gelösbelijdenis worden gegeven, wie zou dan de zwarigheid beslisschen? Wie ziet niet, dat men zich hoe langer zoo meer in de onzekerheid en verwarring verdiept, alg men niet de toevlugt neemt tot het gezag eener onfeilbare Kerk, Rev. Nummer 49. — 401 = 8 DecemEr 1838 CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER -GODSDIENST, STAAT-, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gesegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: +. «a Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt,  voor degen, die door hun woord in my geloven zullen: opdat zy allen één zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Us dat xy ook in ons mogen één xin, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy mi gegeven hebt: opdat zy xouden één syn, gelykwy ook één sun. Ik in hen en Gi in my, opdat zi volkomenlyk één xijn: en dat de wereld Joanne XVIIe Co Op dit blad ‘t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 in het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brite, wen zullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. OPENLIJKE VERDEDIGING DER GODSDIENST- VRIJHEID IN ZWEDEN. (Vervolg van bladz. 395.) Biouie het Consistorie (per parenthesis gesproken), de gevolgen van deszelfs stelling wel willen toegeven, dat een honinklijke brief privilegien kan wijzigen, — welke de, naderhand door Koning en Stenden aangee nomene Grondwet, in weerwil van derzelver klare OPENLIJKE VERDEDIGING DER GODSDIENST- VRIJHEID IN ZWEDEN. (Vervolg van bladz. 395.) Biouie het Consistorie (per parenthesis gesproken), de gevolgen van deszelfs stelling wel willen toegeven, dat een honinklijke brief privilegien kan wijzigen, — welke de, naderhand door Koning en Stenden aangee nomene Grondwet, in weerwil van derzelver klare OPENLIJKE VERDEDIGING DER GODSDIENST- VRIJHEID IN ZWEDEN. (Vervolg van bladz. 395.) Biouie het Consistorie (per parenthesis gespro En dünkelijk bepalingen, niet zou kunnen wijzigen, zelfs nietz zoude kunnen herstellen, ten aanzie der gewijzigde punten, welke in zulle vroegere koninklijke brieven: voorkomen! In dit geval kunnen wij, als men het voor koninklijke brieven van eene menigte nog oudere bepalingen, zelfs van onheu gelijke tijden terug, wier noodzakelyk gezag het gehele Zweedsche heerschende Religie-stelsel op eene verschrikkelijke wijze zoude wijzigen, en wel tot dien graad, dat het Consistorie zelfs, zich tot een volsla-gen niets zoude gewijzigd zien. Dit hangt alleen van het Consistorie af, zijn te staan. Maar het Consistorie heeft eine zaak vergeten. Het gegt, dat deszelfs geschrift uitgegeben is ter verde- diging van deszelfs openbaar gemaakte bedenkingen, en dat deze verdediging gerigt is tegen hetgene, wat tegen deze bedenkingen in de algemeene papieren, daarmede zal men wel de Couranten meenen, gezegd is geworden. Nu schijnt het toch, also zulk een verdedig schrift geheel en al nutteloos is, wanneer het datgene niet opneemt, niet beantwoordt, en, zoo mo- gelijk, niet wederlegt, wat de tegenpartijen hoofdza- kelijk hebben aangehaald. En dit opnemen, dit be- antwoorden is juist hetgene, wat het Consistorie ver- zuimd heeft, ofschoon dit meer tot het wezen der zaak zoude behoord hebben, dan over de twintig blad- zijden in 4.t0 met ijdele klanken en uitroepingen op te vullen. Zoo, b. v. hebben wij, niet slechts in een, maar / in twee verschillende artikels (Zweedsche Minerva, nummer 56 en 57), met beroeping op 28 § der grondwet s |’ Zoo, b. v. En 18 § der rijksdags bepaling, aangeteond, wat men — in 16 § der grondwet verstaat met de toegestane Religie-vrijheid; namelijk, dat het iederen Zweed is vrijgelaten, om die Christelijke gelösteler te belijden, en zich aan die Christelijke kerk te houden, welke hij verkiest, als hij maar geen civie? ambienaar of Rege: ter is; dat men, welke Christelijke!eer men ook bex-lijde, een grondwetig regt bezit, om tot rijkedages man te benoemen, ja, dat men ze!fs rijksdagsman zijn kan, wanneer men tot de Gereformeerde kerk behoort. Dat al deze bepalingen van de grondwet niet de bui-tenlanders, maar ’s konings Zweedsche onderdanen be-treten, spreekt van zelf, wijl hij, die geen onder daan des konings is, onmogelijk civiele ambten bekleeden, noch regter wezen, noch in den rijksdag zitting hebben kan. En toch vooronderstelt het consistorie, door geheel deszelfs geschrift heen, zonder echter de openlijk in- — druk voorgestelde argumenten op te nemen, noch te ' wederleggen, dat de vrijheid van Religie in Zweden, geen plaats vindt voor anderen, dan voor vreemdeligen, en wel 260, 200'als des consistories magna charta, dat wil zeggen, “skonings brief van 1781, ‘dit veroorlooft. Zoodat de Zweedsche medeburgers noe slaven zullen zijn van genoemden koninklijken brief, van de vijf eerste §§ ‘der kerkelijke wettem, van het erste artikel der privilegien van het ‘Priesterschap als ook van § 3-en 4, van het eerste kapittel van het strafwetboek; daar ‘toch ieder denkend burger, alwa ere hij ook maar met het middelmatigste verstand begaafd, het buiten alle tegenspraak vindt, dat alle andere vroegere wetten, hetzij geestelijke of burgerlijke, onder de nu bestaande staatsregeling alleen in zoo verre geldénde zijn, als ‘zij niet strijden tegen de Stellige bepalingen der grondwet, die de regelen rigt- Ans verhouden, zonder Onderscheid is Zoo lang 'het 'consistorie deze arguménten niet opneemt en niet wederlegt:,- dient al deszelfs gepraat tot niets en wordt, als nutteloos: ge- tuig, van de rekening uitgeschrapt; waar tegen het consistorie beschuldigt wordt, als nalatig in deszelfs olemieke verpligting, om vwolgens orde en regtvaare digheid de gronden van zijne tegenpartij op tenemen, als ook, als onvermogend om dezelve te wederleggen. Buiten twijfel blijft het debet van het consistorie ten slotte nog met vele andere posten beazwaard; ‘maar dit behoort tot eene andere periode van ons proces. ‘Het ‘consistorie, dat in het geheel niet gelukig in zijne vooronderstellingen is, heeft ook geene groote redenen om zich daarover te verheugen, dat het den koninklijken brief ‘van 1781, tot de waardigheid van magna charta verheft voor de vragen wegens Religie-vrijheid, voor dien tijd en voor de toekomst; noch dat het, vol eerbied en dankbaarheid, dienzelfden brief de itwendige nooit gehoorde kracht toekent-, dat het zoo radicaal de privilegien van het Priesterschap zoude wij-zigen, dat zijn alleen in derzelver zoodanig gewytig-dén ‘toestand moeten beschouwd worden, door de 114 § van de grondwet van 1809 gewaarborgd te zijn. Hoe de ‘stichter van voornoemde magna charta, zelfs ‘zijne stichting aenzag, en welken graad van onveranderlijk gezag hij zelf meende dadrin gelegd te hebben, kan men uit het volgende leeren kennen. Het ‘wasden 24 Januarij 1781, ‘toen koning Gus-TAAF FIL, den bewusten genadigen brief uitvaardigde. Maar het duarde nicht langen dan tot den 12 September 1783, toelfäde koning, zelf, van de daarin vervatte verbods-bealingen afwijkende, werkelijk een magna charta, voor de broeder-gemeente, alhier in Zweiden uitvaardigde, welke alzoo van dien tijd af alhier moet beschouwd worden, als hetgeen de Engelschen chartered noemen. We vrouw van eenen bergs-raad Hyairne, geboren Ruppicx, welke het huis in de kleine Tuinstraat toebehoorde, waar nog op den huidigen dag de broeder-gemeente hare bijeenkomsten hoadt, gaf in onderdanigheid te kennen, dat reeds gedurende vele jaren, een paar getrouwde lieden van die geloofsbelijdenis in haar huis gewoond en zich stil en gehoorzaam aan de wetten gedragen hadden; als ook, dat zij (verzoekster) voor hen en voor hunne rei-zende landslieden van die belijdenis, eene kamer inhaar huis had ingeruimd ter Godsdienstoefening, welke zij zelve, met andere inwoners dezer.stad, met veelstichting had bijgewoond. Daar Nu, door het denen- Mende bezöck, dit tokal te klein begon te worden, zoo verzocht zij onderdaniglijk, dat, gelijk hare eigen woorden luiden: » Ik op mijnen grond eene gee schikte zal moge bouwen, waarin wy (bij gevolg niet het getrouwde buitenlandsche paar) onder de bescherming van Uwer Majesteits goedgunstige wijze en leerrijke scepter, in stilte kunnen vergaderen, welke genade ik, met ad deel daaraan hebben, onder vurige gebeden zullen enz.” — Op deze acte werd de volgende goedgunstige resolutie, bij wijze van opschrift medegedeeld. ~ » ZK. M. wil -goedgunstiglijk aan-de hierin vermelde zoogenaamde Evangelische broeder- gemeen- te toestaan, om hare Godsdienstoefeningen tot eigen- ne stichting, vrij en ongestoord te verrigten, zoo lang zij vlijtig den openbaren Godsdienst bijwonen, de genademiddelen ontvangen, en zich niet aan het op- zigt van hen, die het aangaat, onttrekken. Bewilligt tevens het verlangen der verzeichneter, om eene zaal tot hun gerief op -haren grond te bouwen, mits de bepalingen op de gebouwen daarbij in acht genomen worden. Drotiningsholmsslot, den 12 September 1783. GUSTAF, E. Scarépervem. Men weet niet dat het toenmalig stedelijk consistos rie, ingevalle -het over dit verzeek is geraadpleegd geworden, zich in onderdanigheid op den brief van 1781, als op een onoverwinnelijke hinderpaal, beroes pen heeft, noch dat Hemel en aarde toen in beweging gebragt zijn, om deszelfs eigenschap van magna chars fa te handhaven, noch dat men, sedert de resolutie uitgevaardigd was, het gewaard heeft om -eenige po- gingen tegen dezelve te ondernemen. — Integendeel is het eene bekende daadzaak, dat dezelfde berg- raadsvrouw elf jaren later, onder het voogdij-bestuur, nadat zij bij testament haar huis tot eene bestendige plaats voor den Godsdienst der broeder-gemeente ge- geven had, onderdanigijk verzocht., dat gezegde ei- gendom, niet alleen voor altijd mogt vrij zija van in- kwartieringslasten, met alles wat ten gunste der pu- blieke gebouwen komen kan, maar.ook, dat het ongee stoord het voordeel yan geeregt zou mogen behouden. O als het, volgens aanwijzing geregtelijk was inge- kocht, waarop onder den, 18 September 1794 geresol- veerd werd, Z. K. M. heeft deze zaak, in genadige overwegigen genomen; en daar Z K. M. daarbij met een gunstig welbehagen, het lofwaardige voornemen van de ver- zoekster gezien het, om het bovengemelde huis tot pios usus te testamenteren; zoo wil ook Z. K. M., wanneer het testament volgens de wet van kracht ge- worden, en het huis tot gezegde doel aangelagen is, alle voorregten schenken en. verleenen, welke zoodan- nige tot barmhartizgheidswerken bestemde gebouwen, gewonlijk toekomen. Hetwelk enz. Datum ut Supra, Onder de minderjarigheid van mijnen allergena- digsten Koning en Heer. CARL, M. RosensuaD.” De reden, waarom deze daadzaken hier aangehaald worden, is alleenlijik om aan te toonen, welke ver- keerde denkbeelden het consistorie zich van de brief van 1781 gevormd heeft, en hoe weinig dien brief, den koning zoude kunnen beletten. En, om op zulke verzoeken andere vrijheden, welke ook, te vergunnen; zelfs ook dan, wanneer de onoverwinnelijke grondwet niet tusschen beiden zoude gekomen zijn. Wanneer men den gang van des consistorie’s redenkringen gadeslaat, wanneer men haar begin met haar einde vergelijkt, en wanneer men let op het gewigt, betwelk van tijd tot tijd op zekere rethoriesche schilderingen van bijzaken en kleinigheden gelegd wordt; dan ziet men, dat het consistorie, ten minste nu, de onmogelijkheid gevoelt, om deszelfs stellingen te verdedigen en daarbij vasten yoet binnen de grenzen der grondwet te houden; maar Cat het evenwel gaarne ontduiken wil, dit zijn onvermogen te moeten belijden. Daarom beroept het zich onophoudelijk op de inbeeldingskracht en de gemoedsbewegingen zijner legers, terwijl het zich in den,mantel van Apostolischen ijver, voor het behoud en de welvaart van de heerschende Zweedsche kerk hult, gevaren ziet, waar zij niet te vinden zijn en eene priesterlijke belangstelung voor staat en Heligie, voor politeke en ecclesias-like aangelegenhen aan den dag legt. — Dit alles is zeer prijzenswaardig, daar dit, naturilijkerwijze. van een inwendige, eigene overtuiging, geenszins van uitwendige aanleidingen of van een zoogenoemde geestelijke hoovaardigheid voortkomt, welke men volstrekt niet onder onze Prelaten yindt, maar. welke in andere kerken, behalve de Gweedsche, z0o0 algemeen geworden is, dat het van de tijden der Phariseen af, tot een spreekwoord geworden is. Onze Verlosser, wiens gezag men, in het voorbijgaan, in eenen twist over de belangen zijner Kerk, welke een noemen mag, onze Verlosser, die een vijand was van hoovaardigheid, een Vriend en. Beschermer der nederigheid, welke Hij zelf uitoefende, die onophoudelijk de verdiensten verwierp, welke gegrond waren op het in acht ne-men der menschelijke instellingen, en daarentegen een Verkondiger was van liefde en vrede, een Verrooster van alle rouwmedige harten, die tot de Barmhartigheid hunne toevlugt namen; — Hij, wiens naam wij allen belijdeh, zeide, ten opzigte van de hoovaardige Phariseen, dat zij zelve niet in het Hemelrijk ingingen en dat z Diejenigen daarvan terug. hielden, die er wilden ingan. Zoo waren de Pharië seen; 200 zijn naderhand, in vele zoogenaamde Christelijkke kerken, de Eerwaardigen geweest; en het kan dus niet anders, dan een groote voldoening zijn, zelfs in eenen twist wegens kerkelijke aangelegenheiden te moeten bekennen, dat de Herwaardigen, met welke wij te doen hebben, volstrekt geenen geestehen, Ken hoogmoed bezitten en dat derhalve, hoezeer men grondwet, en der gewetens-vrijheid, welke zij vergunt de grondstellingen te bestrijden, welke de Eere-waardigen, in hoedanigheid van een collegie hebben voorgesteld, hunne beweegredenen in al hare zuverheid onaangeroerd blijven. Eigenlijk kan men zeggen, dat de geheele strekking van des consistorie’s verdedigschrift daarop doelt, dat het, uit hoofde van de heillooze gevolgen, welke bet gelooft, dat uit de voortplanting der Methodisten hier te lande zullen voortkomen, bij het publiek verschooning zal vinden. Vooral de valsche redeneringen in deszelfs advies, over de grondwet, over den brief van 1781 en over het staatswettige Religiestelsel hier te lande; of met andere woorden, dat het, uit aane meerking van de Zuiverheid van het doel, aflaat zal bekomen voor al het gebrekkige in de middelen, om dit heilzame doel te bereiken. Intusschen kan nie- mand ontkennen, dat ook in die laatste poging, het consistorie door het ongeluk vervolgd wordt, en wel zoo, dat deszelfs redenering, onder de hand van den redacteur, dien men daartoe gebezigd heeft, da hoe danigheid van een Commeérage verkregen heeft, nagee noeg op dezelfde wijze als men zich kan voorstellen, dat zij zoude geworden zijn, wanneer iemand op zich. genomen had, om de verschillende geyoelens op te schriven, welke nu dagelijks over dit ‘punt aan de koffijtafels genit worden, waar deze zaak door de zus- ters vlijtig bediscuteerd wordt. Voor dat men overgauat, om deze voortbrengsels van het vernuft van het consistorie meer van nabij te beschouwen, is het noodig, dat men eenmaal voor al- tijd den zamenhang van twee vragen ontwikkele, die hier te huis hooren en op welke men anders gedurig zoude moeten terugkomen. De een betreft de opkomst en beteekenis van de zoogenoemde Gweedsche Luther- sche kerk; en de tweede betreft den oorsprong en de beteekenis van secten en Dissident-gemeenten in la* tere tijden, niet slechts in deze, maar ook in alle an- dere heerschende kerken. Wij. zullen ong de moeite niet geven, om de eer- ste vraag, in hare yolle uitgestrekthejd te beantwoor- den; deels wijl dit in een artikel van een dagblad niet doenlijk is; deels wijl veel. daarvan bij de meeste lezers bekend is. Dat de reformatie, hoe diep baar noodzakelijke grond ook lag, evenwel, wat dem eersten oorsprong en de te bewegen, om misbruiken af te schaffen, welke — GS uitbreiding betreft, aan toevallige o Orzaken most worden toegeschreven, is bekend uit de geschieden. Dat de reformatie noont met bewusste, om zoo te zeggen, door afscheuring, eene nieuwe, bij-zondere kerk te stichten, geheel en al afgezonderd van de toen algemeene; maar dat zij alleenlijk beoog-de, om de hierarchie der algemeene (Catholijke) Kerk niet meer met de religieuse behoeften en inwendige gemoedstemming der Germanische volksstammen. ver-eenbaar waren, dit is zonneklaar, zoowel uit de ree ligieuse beroerten in de Kerk vodr Lurtuers tijd, als uit het gedrag van dien reformateur in het begin, en uit den gang en de ontwikkeling van zijn reformatie-werk. Eerst toen, nadat het bewezen was, dat Rom niet wilde toegeven, begon Luruer, die toch ook niet van de handelbaarste naturen was, zich af te zonderen en grenspalen op te rigten; maar niets geeft aanleiding om te gelooven, dat hij voor de geheele toekomst de vereeniging als onmogelijk aanzag, het-welk nog minder met den vreedzamen MELANCHTON, bet geval was. Ook vormden zich, noch van LuTHerRs, noch van Z. wissersche reformatie, op die plaatsen, wärts zij opkwamen, eenige ferken in den eigenen zin van het woord, maar slechts gemeenten, als men zich van die onderscheiding bedienen mag. Nog op dezen dag is dit het geval in het vaderland der reformatie. Daar de Gereformeerde belijdenis in Knge- Zand de overhand kreeg, en de Luthersche in Zwes den, ging het in deze twee landen anders toe, om- dat, zoa niet meer, ten minste even zoo vele politie- ke als religieuse oorzaken, daar tot de invoering der reformie medewerkten. Bijna op dezelfde wijze was het in Denemarken gesteld. In Zweiden durch deze zamenloop van politieke en geestelijke omstandigheden lang voort en had ten ge-volge, dat, toen Joan III, onvoorzigtig genoeg was, om het vaandel van het Catholicismus weder in Zweiden op te steken, en zijn zoon openlijk Catholijk, en koning in het Catholijk Polen geworden was, de com van dezen, de jongste zoon van Gusraar Wasa, die zelf in het geheim de Calvinistische Jeer was toe-gedan, zich openlijk als een verdediger van de streng Luthersche belijdenis voordeed, ten einde zich met behulp der aanhangers dier belijdenis een’ grooten politiken invloed te verschaffen en eindelijk de Zweede-sche kroonte bekommen. De beide Religien, de Catholijk en de Luthersch-Evangelische, yormden toen ook in het land volkomen twee politiken partijen; die van den koning en die van hertog Carnet. In deze verwarring yap gaken werd de vergadering te Upsala belegd, waar de Protestantsche partij op zich nam, om hare gelöstbelijdenis te formuleren en zettede daardoor onover-winnelijk hinderpalen in den weg voor alle soort van transactie, ten opzigte Der Religie. Toen de hertog eindelijk zegevierde en koning werd, was ook de over-winning aan die Religiepartij gegeven, tot welke hij openlijk behoorde, en het bleek weldra dat door het besluit van de Upsala-vergadering het Luthersche Protestantismus, in deszelfs strengsten yorm, de hoedae nie van staats-Religie en den vorm van hee#s schende kerk bekomen had; iets, waarop bij den aan«vang van het protesteren, stellig niemand gedacht had. Het besluit van de Upsala-vergadering, is derhalvye de grondslag voor de Zweedsche heerschende kerk. Welke magt, dit perkament in den staat geschapen had, kwam Caren zelf, nadat hij koning geworden was, spoedig genoeg te weten, toen hij het beproefde. om eenige van zijne Calvinistische neigingen te laten doorschijnen. De vorsten van de nieuwe kerkofschoon niet zoo magtig als onder het begin van zijns vaders rege- ring, kenden toch hunne kracht en ’skonings behoef- te, om wel met hen te staan, zoo dat zij met alle vrees en onverdraagzaamheid van eene nieuwgescha- pene magt en met ontwikkeling van al de energie, welke eene nieuwes zegevierende opinie kenschetst, den koning hunne achterdocht en ontevredenheid lie- ten vernemen. En hij, die anders zoo dikwijls, en, misschien, zoo gaarne vrijen loop aan zijnen driftigen aart gaf; achtte het raadzaam, om aan de omstandig- heden, ten minste zoo veel, toe te geven, dat er geene openlijke botsing plaats greep, ofschoon het wederkeerig vertrouwen nooit regt hersteld werd. Gedurende geheel de zeventiende euw, ontbrak het niet aan voedsel voor de politieke elementen, ont niet alleen bij het hoogere Priesterschap, dat in dien tijd zijnen politieken invoed vestigde, maar ook bij de natie, en, van tyd tot tyd bij de regeringen in Zwe- den, de meening gaande te houden, dat het van het grootste belang was, om door strenge wetten en an- dere hinderpalen voor te komen, dat belijders van ee- ne andere Religie in het land kwamen. Gedurende den 30 jägigen oorlog, welke voor langen tijd Zwedens uitwendige politiek bevestigde, was dit zeer natur- lijk; en de neigingen welke Cuaristina aan den dag legde, de heimelijke kuiperijen (Machinationer) welke toen, in het belang van het Catholicismus, beproefd werden, maar aan een magtig Kerbestuur, dat toen nog met den hoogeren adel harmonieerde, niet ont- gaan konden, moesten noodzakelijkerwijze bijdragen, om den ijver tegen alle pogingen in dit opzigt, gaan- de te houden. Zoo lang dus Curistina leefde, bleef het politieke Stelsel van het Pfaltsche huis, om in alle opzigten de nationale kerk te versterken, en het _ omkleedde dezelve met alle bedenkelijke bolwerken. Caren XI had, onder de laatste helft zijner regering andere en nog meer wereldsche redenen, om het Priesterschap van dien tijd eenig vermaak te verschaffen. Die stand was, benevens de Adel, in dien tijd de eenigste welke iets vermogt, bij en nog meer tusschen de rijksdegen; en de koning beoogde deszelfs onder- Steuning wegens zijne Reductie (L) en andere strenge maat-regelen. Het was in die tijden van vermengde religieuse en politieke beroerten, dat al die bepalingen oorspronkelijk zijn opgekomen, welke nu nog wel in geen gering deel van kracht zijn, maar welke toch, voor het tom AO Bie. me inwendige wézen, en in vele formelle opzigten, door de grondwet definitie zijn afgeschaft, welke na de staats- omwenteling van 1809 is vastgesteld. De tijden wa- ren veranderd. De pretendenten op den troon en de vijandelijke dijnastien, welke bij een’ strengeren of losseren band in Religiezaken in dit rijk iets konden winnen of verliezen, bestonden niet meer; de wereld had zich in alle opzigten zeer veranderd; men had uit de ondervinding van Hrankrik en van andere lan- den geleerd, hoe doodelijk de puur religieuse onver- draagzaamheid voor de nijverheid en welvaart van een land is, vooral, wanneer zij niet met politieke zaken in verband staat; en men had uit de zoogenoemde verlichting van langere tijden, ten minste deze waar- heid aangenomen, dat het barbaarsch is, om midden in het Protestantismus, dat zelf op de vrijheid der overtuiging rust, een Pausdom over de religieuse denkwijze te willen invoeren, en men legde dan in de grondwet van 1809, de waarborgen voor den gewe- tensvrede en voor de vrije Religieoefening , welke wij reclameren, maar welke het consistorie krachtelos wil maken. Zekerlijk ware het beter geweest, dat men te gelijkertijd, den geheelen boedel van vroegere bepalingen en wetten, waaruit het consistorie de quintessence genomen heeft, had kunnen omwerken, om dat alles in verband met de nieuwe staatsregeling te brengen; maar de tijd was kort; het nieuwe werk moest spoedig gereed zijn, wijl de vijand voor de deur stond; men bezat niet veel redeneerkunde en daarom legde men in de grondwet, alleen positieve bepalingen; betuigende voor het overige, dat het oude bijbehou-den werd in zoo verre het tegen het nieuwe niet strijdig was. Tot nu toe is het ook van allen zoo begrepen geworden, tot nu Stokholm’s consistorie, dat wil zeggen, de Pastors van Stokholm, zich verstout hebben, om eene andere leer te verdedigen en te beweren, dat de grondwet niets behelst, dat strijdig is met de kerkelijke wet van Caren XI, tegen de prie vilegien van het Priesterschap, waar 2ij de Kerk en de leer betreffen, te gen een kapitel in de algemeene wet, noch tegen het Religie-edict, het Religie-edict, het Religie-edict, den 24 Januari 1781, onder geheel andere ome standigheden heeft uitgevärdig. Müllerover nu is de twist ontstaan. "LES VAN DEN HEER O'CONNELL" De redevoering, door den heer O'Connell, bij den großen maatijd te Kanturk uitgesproken, bevat one derrigtingen ; die wij gaarne zouden wenschen onder de oogen van alle Catholijken te kunnen brengen. O’Connell, had zich met de Reformisten vereenigd, zijn voortreffelijk talent en zijn magtige invloed, hadden hunne partij doen zegevieren: de edelmoedige man verwachtte, dat hij ten voordeele der heilige zaak, welke hij verdedigt, op hunne hulp zou kunnen re- kenen ; — hij bedroog zich! Zoo als alle Catholijken zich in soortgelijke gevallen bedrogen zullen vinden, als zij, om de vrijheid der Kerk te verwerven, gee meenschappelijke zaak maken met de politieke woel- geesten, die het slechts om eigene grotoid te doen is of met bekende vijanden van het. Catholicismus, die deszelfs verdedigers schijnbare achting toedragen, om hen tot hunne politieke inzigten over te halen. Zoo ging het O’Connell: de Engelsche Radicalen na- men den sch In aan, also zij het warmste belang in hem en in Jerand stelden; O’Connet, die hier gee- ne valschheid vermeidde, verdedigde hunne zaak, met dat ongunstig gevolg, dat men den grooten ver- dediger van de regten der Catholijke Kerk en de Ier- sche vrijheid, buiten.’s lands begon te beschouwen, als ware hij zelf een woelzieke politieke radicaal, een volksmenner, een oproerige revolutionnair. Dit was en is die groote man even zoo weinig als de Bn- gelsche Radicalen wezenlijke voorstanders van ware vrijheid zijn. — O’Connent bespeurde het: hij ver- borg echter aanvankelijk al het grievende dier teleur- Stelling in zijn hart; doch het was te opregt, om niet bij de eerste voegzame gelegenheid in bittere klagten uit te barsten. Laat ons eenen onderzooken, zeide hij, wat wij verworven hebben: de eerlijke rationale Reformisten, door ons geholpen, hebben de parlementaire hervorning verkregen; maar wij? hebben wij eene goede hervorming verworven? Voorzeker niet! En het is een waarheid, die ik in alle gemoederen will doen doordrinigen; zij heben den cijns van 40 Schellingen niet hersteld, maar zij heben, de ondankbaren! getracht de Ieren van den verkiezings-vrijdom uit te sluiten. Ja, de Engelsche Reformisten zijn jegens ons lafhartig enondankbarer geweest. Ik wil thans, dat Ter/and, eene hervorming verworven, even voordeelig als die, welke Engeland verworven heeft. Wij heben gemeend, die openbare bekentenis van den heer O’Connell te moeten mededeelen; ten ein-de onze Nederlandsche Catholijken, die belang stellen in de heilige zaak van onzen Godsdienst en de vrijheid, de volledige vrijheid der Catholijke Kerk, vurig met ons verlangen, te waarschuwen, tegen het deelnen aan politieke Partijen, die van den tegenwörde-digen critieken toestand des vaderlands gebruik machen, alles, wat de regering doet, bevitten en in schijn van gelyke vriyheid en regten voor alle Nederlanders zonder onderscheid van Godsdienst te becogen, en een beter stelsel van regering en administra-tät te bewerken, eigenlijk niets anders bedoelen dan om, door de zegepraal hunner partij, zelve aan het roer te komen en welligt daartoe invloed hebbende Catholijken, tot hunne politieke partij, die bij sommigen blijkbaar eene republikeinsche strekking heeft, over te halen. Daar wij hiervan eenige duidelijke sporen meenen te ontdekken, achten wij het van onzen pligt, onze ge- loofsgenooten daar tegen te waarschuwen en hebben hen tot. dat einde, de treurige ondervinding van den heer O’Connell onder de oogen gebragt, die slechts beves- tigt, wat wij vroeger elders hebben zien gebeuren ten bewijze, dat de Catholijke zaak op geenen bijstand van politieke partijen rekenen mag; en dat hare verdedi- gers zich niet met politieke partijen vereenigen mogen. — -Eene Catholijke oppositie moet geheel op zich zel staan; zij moet zich enkel bepalen tot het reclameren van datgene, wat niet tot het gebied van eene tijdelijke regering behoort; met een woord, zij moetniet anders reclameren, dan de volledige wryheid van Godsdienst:- en van onderwijs; zonder daarbij te trachten, zelve deel aan de regering te bekomen of tot hooge bedie- ningen te geraken. Zij moeten zelfs den schijn daarvan vermijden en daarom niet, bij iedere gelegenheid, over de onbillijke on gelijkheid in het benoemen tot waar-digheden, ambten en bedieningen klagen; want, hoe gegrond die klagt ook zijn moge, is 2zij te strijdig met de materieele belangen onzer Oncatholijk land-genooten, om deze niet voor eenen meerderen invloed van het Catholicismus te doen duchten. Voor hem toch, die het waarlijk wel meent met de zaak der Cutholijkke Kerk, moet het onverschillig zijn, wie in hoogere oflagere staatsbedieningen worden geplaatst, als slechts diegenen, die het bestuur in handen het onderwijs niet tot takken van het bestuur willen maken. Waar Godsdienst en onderwijs vrij, volkomen vrij zijn, moet of kan geene. eigenlijk gezegde Catholijk oppositie plaats hebben! Wij althans, verklaren openlijk, tot geene politieke partij te willen. behoore, en dat onze oppositie (zoo als wij trouwens reeds vroeger hebben gezegd), zich enkel bepaalt tot datgene, wat betrekking heeft tot de vrijheid van Godsdienst en onderwijs; tere wijl wij Even rondborstig verklaren, van het rechten dier vrijeden noort te zullen, noch te kunnen afzien, al wilde men tot dien prijs alle ambten en bedeningen aan Catholijken geven; omdat wij innig overtuig zijn, dat geene aardsche regering het regt heeft; om ons van die vrijeden te berooven, of dezelve te beperken. Wij heben in ons vorig N.° een artikel uit een Schots tijdschrift medegedeeld, waarin de.alarm kret over den voortgang van het Catholicismus in Engeland wordt aangeheven. Uit dat stuk blijkt mid- dag klaar, dat de schrijver, de onderdrukking der Catholijken, en hunne verwijdering van alle bedienin- gen van allen invloed als het eenigste redmiddel voor het Protestantismus in Engeland beschouwt. In Ane geland is ten minste het grootste gedeelte der bevolking Protestantsch; maar in Terland is het omgekeerd: zes zevende gedeelten dier natie zijn Catholijken; naau welijks behoort een tiende gedeelte tot de Anglikaansche zoogenaamde nationale kerk; en echter, tracht men ook in dat land, het Protestantismus, door onderdrukking der Catholijken staande te houden, er de Anglikaansche kerkelijken, ten koste der Catholijken, yet te mesten. De Catholijken trachten zich, door ldegale middelen van die onderdrukking te ont« slaan, en vorderen niets anders en niets meer, dan met hunne andersdenkende medeburgers in alles te worden gelijk geste Id. Hunne billijke pogingen ter bereiking van dat regtvaardige doel hebben de lersche Protestanten, aan het heerschen en onderdrukken ge-woon, in rep en roer gebragt en de beruchte groote orangistische Loge weder doen herleven. In eene harer erste vergaderingen zijn de volgende hevige besluiten genomen. 1.° Wij Protestanten van Jerdand, zijn, even als altoos, gehecht aan onzs zeer genadige koningrijken geroepen is. 2.° Ieder Britschorden heeft het onbetwistbare regt, om te vorderen, dat de burgerlijke en godsdienstige vrijheid hem op de krachtdadigste wijze worden gewaarbored. : ae 3.° Het tegenwoordige gouvernement van Terland, zamengesteld zijnde uit mannen, die geene sympathie hebben voor de unie en voor de Gereformeerde religie, kunnen de Protestanten hen niet bescherming ver- schaffen.. 4.° De Protestanten van Jerland genieten de vrije uitoefening hanner zuivere en heilige religie niet. 5.° De Protestanten van Jerland genieten de vrije uitoefening niet van han eigendoms-regt, noch personeele veiligheid. ; AE 6.° Het ontbreken van alle bescherming, ten gevolge van de krachteloosheid der wetten, laat de Protestanten van Jerland geen alternatief over, dan het vormen eener confederatie ter hunner veiligheid. 7.° De ondervinding heeft getoond, dat de orangistische instelling de vorm van federatie is, die ons dat doel het best kan doen bereiken. 8.° Wij, Protestanten van Jerdand meenen gerode-pen te zijn; om, te verklaren dat het de pligt onzer vertegenwoordigers in het parlement is, om de zaak van het Protestantismus te verdedigen, zonder acht te slaan op eenige partij, noch op eenigerlei politiek gevolg; hoedanig zulks ook zijn mogt. 9.° Door die gevoelens bezield, zijn wij overtuigds dat de hoedanigheid van lid van de kamer der gemeenten, geene voldoende reden is, om onze vertegenwoordigers in de confederatien der Protestanten, die het handhaven van onze wetten, van onze religie en van onze vrijheid ten doel hebben, te verhinderep. Hoe men er in Schotland, bij de Protestanten overe denkt, blijkt genoegzaam uit het door ons medegedeelde stuk over den voortgang van het Pausdom. In England zu echter, het Protestantismus, en voor allem Anglicanum of de nationale kerk, alle popularit verloren; terwijl integre, de voor allem popularit verloren; de onstuimige alarm-kreten die uit der Catholicismus, van dag tot dag, bij bet volk vermindert: de onstuimige alarm-kreten die uit der Protestantismus aan-geheven worden, werken mede ten voordeele van het Catholicismus; want daaruit blijkt middag klaar, dat het Protestantismus, even als voor de Catholicismus, even als voor de Godsdienst-vrijheid en de -burgerlijke voor-deelon, der maatschappij, maar voor de Catholicikken, niets dan verdrukking en vernedering en, diensvolgens, de onreguardigheid wil; terwijl, daarentegen, de kalme en vreedzame wijze, op welke het Catholicismus zich in dat land poogt uit te breiden, aan het volk de innige overtuig gevon moet, dat de Catholicikken den zegepraal hunner zaak, niet van oproerige de-monstratien, niet van revolutien, niet van vervolging tegen hunne medeburgers, niet van onregtvaardigheid, maar alleen van God verwach. ten. Het meer en meer algemeinen worden dier overtuig, zal welligt spedig duizenden in den schönen eener geheele bekeering van dat Land zijn, alwaar sedert eenige jaren zoo velen tot den Godsdienst hunner vaderen zijn teruggekeerd, van welke het Blakwood’s Edinburgh magazine slechts eenige opnoemt (1). Onder deze is ook de Kerw. Heer George Spencer, broeder van den graaf Spencer, groeger en meer algemeen bekend onder den naam van Lord Aurrop, wiens bekeering door den Godsdienst-vriend (XXXII deel bl. 226) is medegedeeld, en wiens gevoelens wij, uit de volgende correspondentie, aan onze lezers, nader zullen doen kennen. De worsteling is gewigtig Geheel Huropa zal weldra de oogen op dezelve gevestigd hebben. De wäpenen der eenige partij zijn bitterheid en vervolozucht: die der andere het gebed en vertrouwen op God, — De uitslag kan niet twijfelachtig zijn. CORRESPONDENTIE, Pe Fransehe dagbladen heben in het begin dezer maand gemeld, dat de Eerw. ‘Heer Greorce Spencer eenige dagen te Parijs had doorgebragt, werwaarts hij gekommen was, om de gebeden der Fransche geestelijk-heid en geloovigen voor de bekeering van Engeland te verzoeken; dat Monseigneur de Aartsbisschop van Parajs, dat denkbeld toejuichende, zijn geestelijk-heid had uitgenoodigd, om, elken Donderdag, de hei- (1) Zie ons vorig nummer. 2) Wij hebben gemeend die correspondentie, in den Gods-gin weed voor Deventer 1838 geplaatst, ook door middel van ons blad, meer algemeen bekend te moeten maken. Lige Offerande, tot die intentie op te dragen, of, zulks niet mogelijk zijnde, er ten minste een memento aan toe wijden; ten met witnoodiging aan de geloovi-gen, om, op die dagen, voor dezelfde intentie te bid-den; dat onderscheidene andere Fransche Bisschoppen, welke de Heer Spencer te Pargs had ontmoet, denzelfden ijver getoond, en beloofd hadden, hetzelfde te zullen doen. Dat denkbeeld was zoo juist in onzen geest, het was zoo echt Catholijk, dat wij er eene innige blijd-schap over gevoelden, en besloten van stonden afaan in dat heilige werk te deelen en onze zwakke gebeden, met die onzer Fransche broeders te vereenigen. Diens-volgens schreven wij op dea Feestdag van den 4. Apos-tel van Wederland WitLesrorpus aan den Kerw. Heer Spencer, den brief, waarvan hier de vertaling volgt: Daar de brief, dien ik de eer had aan U te zenden in de maand November des vorigen jaars, onbeantwoord gebleven. is, vreesde ik aanvankelijk, dat de staat uwer dierbare gezondheid verergerd was: thans denk ik, dat mijn brief is vermist; want ik verneem tot mijne groote biijdschap, uit de Fransche dagbladen, dat gij eene reis naar Paris hebt ge- daan, alwaar.gij v2n Monseigneur den Aartbisschop en van onderscheidene Bisschoppen, gebeden voor de bekeering van uw vaderland verworven hebt. tk ben door die heilige onderne- ming zoodanig getroffen geworden, dat ik van dat oogenblik af, mijne gebeden en communien van Donderdagy met de gebe- den en offeranden der Fransche Priesters en geloovigen, die el- kon Donderdagy tot die intentie bidden en de Misse lezen, verwenigen zal. ik durf U verzekeren, dat eene enkele uitnoodi- ing van uwen kant, voldoende zijn zou, om de Nederlandsche Catholijken op te wekken, tot het volgen van het -yoor- beld hunner Fransche broeders, en dat de ijver van vele Priesters en geloovigen in ons land, van dag tot dag zich meer en meer verlevendigt. Het goede, *t welk de Aartsbiss Chop-pen van Keulen en Posen aan dew Godsdienst hebben toegebragt, is, inderdaad, onberekenhaar; overal hebben zij den geest, van onverschilligheid den geduchtsten slag toegebragt, terwijl de onsterfelijke allocutien van onzen H. Vader Gaegoe rius XVI. het gelöst in alle harten, heben doen herleven. » Ik beveel mij zeér in uwe gebeden, gelijk er niet een enkele dag voorbij gaat, waarop ik niet voor u bid. Ik verzoek u, den Heer Puinuipps van mijne achting te verzekeren, ende betuiging aantenemen enz.”” UWEN. zeer ootmoedigen Dienaar,. GRAVE, (Get) Pr. J. G. LE SAGE TEN BROEK, 7 November 1838. J. WITZ. Reeds den 24 November entweder wieder an den Heer Spencer, war van der vertaling läten volgen: West Bromwich 15 November 1838, ZRER GELIEF DEER! Tweed dagen geleden is uw brief mij geworden, welks in houd mij eenen grooteu troost en sterke aanmoediging geeft. Ik begin, met Ute zeggen, dat gij te gunstig over mij georden hebt, door de verslimmering mijner gezondheid, of het vermistraken te veronderstellen van uwen brief, waarop ik de laatste maal in gebreke gebleven ben te antwoorden, toen gij de goedheid had mij te schrijven. [k herinner- mij thans de ooorzaak niet, die mij daarin verhinderd heeft; doch het verguim moet noodwendig aan mijne eigene nalatigheid geweeten worden, misschien eenigzins verschoonhaar, door de menigte mijner bezigheden.... Niets echter moet mij verhinderen in het antwoorden op eenen zoodanigen brief als uwjongste is, welke inhoud mij z00 gewigtig toeschijnt. De dagpladen hebben wel gezegd, dat ik mij te Parys be Zig hie, met het verspreiden eener associatie van gebeden, voor de bekeering van Engeland ; ik deed werkelijk niets anders dan haar. 