Dogmatiek
Vos, Geerhardus, 1862-1949
Onder de tosstellat Gods kan de daemonische macht onder het bestier van den duivel een deel dezer straf aan den mensch voltrekken. Zoovel de zonde zelf als de gevolgen der zome wordt als eene dienstbaarheid aan Satan voorgesteld in de schrift. Te vaders zagen echter te veel over het hoofd hoe Satan slechts instrument Cods is, en hoe wijvan Zijine macht alleen daarvan in Gods gerechtigheid wordt weggenomen door de voldoening van Chris- a8 < é Overigens blijkt uit deze theorie klhar genoeg hoe ver de vaders verwiiderd waren vaneen zedelijke ovvatting der voldosning volgens welke alleen iets in den mensch zöu. benoeven gewijzigd te worden. “Met de orthodome leer stemmen 2ij in zoover overeen,dat zij de noodzakelijkhneid der voldoening in iets buiten den mensch zökel. "147.5 Vat verstaat gij door dezedelijke of ‘moreele theorie aangaande de voldoening van Christus? Mie ovvatting welke de bedoeling en uw twerking van Christus'pvriesterlijk werk in het twerking van " en'zgedelijken indruk bij de man schen Ambten. 165, Zu kontrollen, wel bewahrde door het worten van Christus als een: avolgenswärter voor kontrollen, of door vermieden te doen optredenals eenbewijs der liefde Gods, die met het schepsel begeister mee te lijden, Ne erste ovvatting is die der Socinianen. %ij. beschouwen dend ood van Christus als den dood eens Martelaiars, die door te sterven zijne leer heeft begeld ons een kracntig bewijs leverende voorhaar waarheidsliefde, erwijl men tevens toegeeft dat de dood voor Hem doorganspunt was voor zijne verheerlijking. De tweede opvatting is die van Bushnell-1876 in Amerika, Robertson, Maurice-1872, Campbell-1872. Young in England en Ritschl met Zijn school in Muitschland. Ne laatsgenoemden nemen allen aan dat Christus geleden heeft om de menschen te overtuigen door dadend at niets aan hunne verzoening met God in denweg stond. Vanneer men hen nader ondervraagt,ho het lijiden van Christus als bewijs voor de liefde Gods gelden kon zoo Zijn de antwoord En verschillende. Commigen zugeben: de liefde werd hierin openbaar dat zich Christus niet liet terugschrikken door de ellende waar- aan het ingaan tot eenezondige wereld tem bloot- Stelde. Anderen antwoorden: God wilden den menschen te verstaan gevend at wij symvathie met heng e- voelde, o: hun lijden kon ingaan. "aardoor wordt het hart vermurwd on-+cegenegen ganaakt. Nog weer anderen Jaten de beteekenis van Christus'werk daarin bestaan, dat Hij voor de zonde der menschen berouw gevoeld heeft,welk berouwgeheel toereikend was ter wegneming van de schuld. 148. Vat is tegenden Sociaenschen vorm dezer tneorie in te brengen? a)» Mij berust op het Sociaensche rationalisme, dat den will ende zonde en de goddelijke gerechtig heid en alles wat hiermee in vermm staat,geneel oppervlakkig verklaart in strijd mt het doorgaanhd getuigenis der schirft. Het is onwaar dat de men- seh slechts een goed vvuorbeeld noodig heeft om ‘van kvaad goed gemaakt te worden. Hij heeft her- scheppéing noodig en kan zijn. oigm wil niet aldus door navolging wijizigen. Ne gerechtigheid Gods is eene realiteit,en mag niet,zooals de Sociaan het wil als een vorm van welwillendheic beschouwd worden. Te zonde is schuld en niet slechts zede- lijke dwaling. Ne Socinianen oordeelen op elk de- _Zer pungen Pelagiaansch. is » oy et Beatie a A Ambten. okey b). Fr zijn elementen in het lij den van Christus, die zich niet uit divopgevende martelaarscm»y laten verkBR ren. Van een'Martelaar verwacht men dat hij blijmoedig en met heroischen zin zijne smart 87 is » oy et Beatie a A Ambten. okey b). Fr zijn elementen in het lij den van Christus, die zich niet uit divopgevende martelaarscm»y laten verkBR ren. Van een'Martelaar verwacht men dat hij  rein, toch is er gegen spoor van het Martelar-enthusiasme dat bowen de pijnen verheft. "Tij mest juist in de smarten eedem worden, er omer klagen en zuchten, geben en smeekingen met tranen offeren. Ook het verlaten-zijn van God kan bij deze theorie niet verkhard worden. Terecht is opgemerkt, dat wie Christus als “artelaar beschouwt, zich een hooger ideaal moet zoeken en ongetwiifeld een hooger ideaal zal kunnen wnden in de histbrie van wetenschap of Godsdienst. » Indien de beteekenis van Christus'werm in het geven van een voordeeld is te zoeken,zZoo b1lijft gsehned omwerklaard,hoe de nadruk inde schrift kan vallen on zijn dood in plaats van op zijn le- ven. Te zegcen dat Christus'dood voorkomt als be- vyesticing van zijn leven neemt deze moeielijkhneid niet weg,want hetis overal het feit vandend ood zelf,wat ons in de sechrift als het gewichtigste wordt vo orgehouden en niet dit feit in betrekking tot iets dat voorafgaat. e) ed ~ 149, -roe kunt gij den anderen vorm dezer }ro- reele theorie weerlesgen.? a), Vanneer,gelijk deze theorie aanneemt,slechts eene subjectieve verandering in de stemming des menschen noodis is,z00 is God machtig van zijnen N,Geest tot stand te brengen, zonder dat daarvoor Christus al die smarten behoeft te lijiden. Ja het wordt dan wreedheid in God,wanneer taiji zijn’ Zoon lijden laat,waar zulks niet volstrekt noodzakelijk wanen het doel ook op andere wijze kon bereikt wor- Bors b). “ierdoor wordt nu echter ook het fondament aan de t‘oreele theorie ontrukt. Want zoo Christus niet behnoefde te sterven en het Gods vrije verkiezing was juist langs dezenweg de vijandschap der men- .schen on te heffen,zoo kan men in de wergave van Christus Ale tia nzer eene buitengewone liefdegave zien, Zij blijft dit laatste slechts,wanneer 2ijJ noodzakelijk is om des menschen wil en houdt op het te zijn zoodra de gedachte aan mogedlijke ne- { * — - a tate : +4 ae & oe fs are =! Ps Asis S - be a oF ai She p 7 eek ils te ae “ie aa oe ‘ ot) he Sey Gaiden ee eee, ae See ot OR Be 37 Ome oe PART ae * sy Phe NE ea Sere a cele Tag baal = A ti bod ar , “©. Gare on. eh ae q wy ey at BE reed eer es wee Re Se hijet= - ee =) 1 ‘ a ee : ye sy w fi ~ ; rad 2 : a & “4 ah 0p Pare ye : ee me Oe im ae ver +z Ambten, 188, venbedoelingen bij God in ons opkomt. Ecc), Het staat pay chologisch vast dat bragisch lijden geen indruk ov de menschelijke natur maakt, wan- neer het een opzettelijk karakter draagt, dat is, wanneer men weet,het is met ret doel zelt teweeg sebracht om indruk te maken, Ne oudere Socinian- Sche theorie bood in dit onzicht grooter voordeeren dan deze nieuwere vorm. tmmers volgens Socinus was het lijiden van Christus iets, onvoorbedachts en incidenteels dat over mem kwam,wijl Hin} nie Wilde wijken of toegeven waar het oy plichtsbe- trachting aankwam.7u1lk een marteLaars eenvoud Zou indruk kennen maken. Fene van te wren opgemaakto tragedie daarentegen niet. Fn nu zegt ons de schrift dat Christus'lijden metterdaad vante voren be- dacht en beraamd was,dat wij in de wereld kwam_on te lijden, Hij werd overgegeve n door den bepaal- den raad en de w orkennis Gods. Wat Bais raad en hand te wren bepaald hadden dat geschieden Zou zulks gebeurde aan em. Met deze gegevens is het onmogelijk nog in ernst aan het lijden van Christus als een indrukwekkende tragedie te gelöven, tenzij dat dat dat men ook aan eene goddelijke gerechtig geloove, die deze tragedie objectifen, nodzäkelijik maakte. D. Bushnell een der voornaamste verdedigers van dezen vorm der moreele theorie heeft moeteyn toe-geven dat de schrft het werk van Christus steeds als eene offerande der voldoening worstelt. Pit Was, naar fiji zeide,noodig ondat de mensch,w or wien de vrucht van dit werk Pestemd is,niet al te zelfbewust zou worden. T.w.z. deze theorie brengt natuurlijker wiize mee,dat de zondaar opzettelijk net lijden van Christus gaat beschouwen,er zich in allerlei houding tegenover plaatst om zoodoende dery ereischten indruk bij Zich-zelf Leweeg te brent sen. Niet alleen wordt dus het werkze elf eene vertooning,ook de toeeigening daarvan door den zo n-daar is tdkens in Zevaar van tot eene vertooning te worden. Daarom,zegt vushnell,spree&kt de Bijbel er min of meer pedekteliik van,opdat 3 wij op min der bewuste wijze den indmk in ons Zouden opneenen Neze bekenten ist de treffemme de zwakkon van seheel de theorie bloot. e). Tegen den be naalden vorm dezer theorie, die de beteekenis van Christus'werk in het beroui-hebben voor de zonden der wereld zoekt,herinneren wij. EERO Ambten, 189, dat berouw, juist hetonoverdraagbare aan de zonde is. Erouw voor iemand anders kan niemand hebben, wel de strafschuld voor iemand dragen. Slechts dan wanneer men het plaatsbekleedend karakter van Christus'voldoening wilde toegeven,zou in een ge- Wijzigden zin van berouw bij Hem kunnen sesproken worden. als van een inzicht en een hartgron- dige erkenning dat de straffen die tij Rorgtoch- telijk leed verdiend waren. Tit is echter nog geen berouw in den eigenlijken zin des woords. Te theorie van Campbell is dus onhoudbaar, trots hare »no- ging om de voldoening meer objectief te vatten. Geef eene uiteenzetting van de zoogenaan- de rouvernementele theorie. Deze theorie werd eerst in beginsel ontwinkteld door Hogo Grotius in zijn werk, verdediging van het Fatholieke gelöt. Aangaande de voldoening van Christus” Neze verdediging was gernt tegende Socinianen. Grotius wilde de objectivité van de voldoening handhaven.d.wW.z. zijmoest dienen tot Staving van Gods zedelijke regeering s-beginselen, Ongemerkt echter verviel Grotius zelf tot ede subjectiveering die hij in Socinus bestreed, Tater is dan de theorie vooral in wieuw Engeland verder uitgewerkt,omstreeks het einde der vorige ecuw. Hare hoofdstellingen zijn de volgende : 1). Nekbem van alle redelijke Godsdienst is welwil- lendheid d.i. een streven om het geluk van anderen te bevorderen. Alle redelijke eigenschappen laten Zich daardoe herlænden. Wanneer er iets is dat niet op het geluk van anderen doelt,zoo is het daardopr als onredelijk veroordeeld,enwanneer in God iets vyoorkomt dat schijnbar met het gebrek der -schep- selen in strijd is,z00 moeten wij ons daarvan eene opvatting vorm En die dezen schijn vermijdt. Straf-fende gerechtigni moet zoo verklaard worden, dat zij zich in welwiltendheid, in eene genaste voorzorg voor des schepsels welzijn oplost. Geheel de verhouding tusschen God en het schepsel moet uit dit beginsel der welwillendneid verklaard worden. Tod zukt het welzijn der redelijke wezens endaaraan is bij Hem alles ondergeschikt. Naarom schrijft Hij wetten wor en eischt gehnoorgaamneid. De grond ligt niet daarin, dat Hij als rad -4 A ba 3 2. i roxt ets 2 hale t Se + ww + wet? ~) be ‘ Fis pe a, * pe re; co 5 OD — bee] Pe = “ ath ee 2. "Anne ok a me Sots" Ambten. She Si- net hoogste goed en de eeuwige schepper recht oongen dienst, maar in niets anders dan in de drang Zijner natur om ona gelukkig te maken, Terwijl dus volgens ons het goede in god liefde tot recht is,gaat het volgens deze theorie in liefde op en wordt het recht een min of meer willekeurig geko- zen hulpmiddel om de liefde te lat@m doorwerken,. 5). And wetten, die God uit liefde voorschreef waren zekere sancties toegevoegd. nod meende zijn doel het best te kunnen bereiken indien 7ij aan het overtreden der wet zekere:ositieve straffen verbond. “en straf is een lijdendat op uiterlijke Wijze door God aan de zonde wordt vastgumaakt zon- der dat er lozsisch of redeliikv era nd tusschen de thee is. et verband bestaat geheel in association. Ne menschen worden gewaar door de oovenbaring Gods of door ondervinding dat waar zonde is ook lijden komt en dat God dezen vasten regel volst. Naardoor zulien 2ij een instinktmatigen afkeer van het kwaad ver" Krijgen. God speculiere dus als'wäre op de eigenliefde der menschen, ob wenn afschrik van lijden en tracht daardoor van het vertreden der wet af te schrixken. Tit alles doet Zij echter met geene andere bedoeling dan om des schenpels welzijn te bevorderen. 4), God nad alle zondarendie de wet overtreden heben kunnen straffen, maar, zoo dit geschied ware, had de strafoefening naar doel gemist, overmits het kwaad algemeen is verbreid geworden. Zet heeft dus seen Zin meer tot bevordering van het welzijn des schensels de wetsovertreding te straffen, want het doel, de afschrikking van ameren kan toch niet bereikt worden. Toch kan ook Man de andere zijde de straf niet zonder meer worden kwijtgescholden. Daardoor toch zou de majestiet van het recht gehes verloren gaan,en de menschen zouden alle ont-zag voor den wetgever verliezen. Het is dus noodig dat God tegelijker tijd de zondaars verschoone en eer cklaar voorbeeld seve van de voltrekking der straf. Dit is geschied in Christus. Door Hem te laten sterven heeft God getoond dat het Hem ernst was met de handhaving der sancties die bij de wet zijn gevoegd. 5).Het lijden door Christus ordegan met echter niet beschouwd worden als strikt en letterlik hetgeulfde of van gelijke waarde als wat de zomaren zelf hadden moeten lijden,ware de dreiging de wet as Rare "EOS" uted fo i ee po eran or ep Egh TDS tity a * 2k i ~ ene po Cae Ae r ep ae ne ee +e ft aunt Age Path Sieh 5 4 ie tae C9 fyv'£t Ant ry oS PKR ph, Bow A ay hie! ¢ ‘Tien tom ear : bs El { ws 3 i : yi * Eben keke) 9b am oe ~ ‘ AG ein Bret te eel re 7a) ate ‘ee 4, Ambten,. Liye aan hen in verwilling gegaan, Het is echter niet eene straf door plaatsvervanging,maar iets dat de plaats bekleedt van eene straf. God behoerde Slechts te zorgen dat het lijden van Christus den- zelfden indruk teweegbracnt,die het persoonlijk straffen der schuldigen zelf zou veroorzaakt hebben die nu vrij uitgaan. Fr hee ft dus eene relaxat. Plaats. Het gevolg van dit lijden bestaat in de mongelijk- heldat God nu weer van nieuws af met de menschen in eene zedelijke verhouding treden, en hen weer door de majesteit van het recht en door de dreiging van straf tot goed doen kan zoehen te bewegen, ij behoeft nu niet op zijnne eerste prcefneming terkeg be Zien als on eene mislukking, want Hij heeft Zijine dreigingzen uitgevoerd in Christus. vet recht heeft ni ts van zijn zedelijken ernst ingeboet. Yoor allen is de gelegenheit omengesteld omengesteld omengesteld omengesteld omengesteld, het eenige leven dat als positiver sancties an de Wetsow ernouding verbondenwas te verdieneen, Het verbond der senade, dat op den dood van Christus. Derust is niets anders dan es nieuw verbond der werken, Yet lijden van Christus is niet zoozeer Zijn fondament als veelmeer een voorafgaand middel om eenige hirderpalen uit den weg te ruimen. Fet redt eigenlijik niemand maar maakt allen redbaar. Geluk will onleend het den net tevens zijnne waarde in zedelijk opzicht aan deze Zijnne strekking? Met zal moelelijk Zijn hieron een ontkennend antwo@rd te geven. *en zedelijk k- soed wezen moet het geluk van andersn zoeken, Waar- om moet hij dit? Omdat geluk net hoogste goed ter wereld is dat om ziins zelfs wil gezochnt moet worden. Nat is klaar Fudaemonisme, de apothese des c i oas, rey te Se Bas ha ae : tie Ly: q dies Sob 4 te ia i: ve Das, fF Bins ae ae gers bes neg eee,. SERMONS: S A Mae eer, TA re Ws ed eek Ambten, sug acy © des geluks ,de verlaging van het goede nnder het aangename. Zest mend aarentegen: Ne welwillendheid moet niet in de erste plaats naar het geluk,maar naar de zedelijke verbetering van anderen streven, dan heeft men daardoor erkend dat zedelijke recht- heid hare waarde in zich-zelf draagt,en niet van het geluk afhankelijk is en evenmin met welwillend- heid te vereenzelvigen. Alsdan zal echterook vol- gen dat de gonde haar eigen veroordeeling in zich draagt, die niet terwille van het geluk,maar af- pedacht van alle gevolsen moet doorgevoerd worden, Dat is juist wat wij beweeren wanneer wij zeggen dat God de zonde straffen moet. b). Ne theorie is gescho@#d op-dée leest van een ze- kere opvatting van het doel der aardsche rechts- pleging. Men meent,wijl hetin de bedoeling der aardsche straffen door de burgerlijke overheid toe- Sepast ligt,het wel zijn der maatschanppij te be- vorderen en het geluk der staatsbvurgers te ver- hoogen,dat men daarom: a). Het straffen gehed uit dit geniehts,unt moet De- schouwa worden.;b).ook Gods straffen geen amere beteekeni s kunnen hebben. Deze redeneering is ech- ter en in haar premissen én in hare eco ndlusies valach. In hare premissen,want de overheid straft volstrekt niet uitsluitend om de maatschapvij te beschermen. De staat is meer dan een nuttigheids- instituut. tij neeftwaarde: en beteekenis in zich- zelf en dienovereenkomstig is ook zijne rechts- nleging van zelfstandige beteekenis. Ne redeneering is valsch in hare conclusies,want wat voor deze aardschne en tijdelijke bedeeling geld*t laat zich daarom niet overbrengen op het eeuwige en finale, de rechtspliging Gods. Ne theorie berist op eeneonwaardige voorsfelling van God en vande wijze Waarop Hij met zijne schepspelen handelt. “ij oveproeft eerst door sancties, die versoonlijke straf dreigen, de majestaéat van het recht te handhaven en tot volbrenging der wette nopen. Deze nroefneming wordt echter eene tosale mislukkine. Indien God nu zijne dreigingen wilde uitvoeren Zou Hij juist net tegenovergestelde van Zijn doel bereiken,in plaats van de gelukzaligneid de rampzaligneid aller schepselen. Hij is daarom gsenoodzaakt zijn2 dreivingen,voorzoover Zij persoonlijk waren in te trekken,een compromis tusschen volledige handnaving en totale verkracnting van het recht te latm gélden,aan Christus een.exempel he stellen. "aardoor is hetontzag voor de wet bij" Bn gn et Cero: At ic ‘a atid & alrubwels t 2 pees: ne ae TAG bast ae ly ies Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Re het de scheyselen gered en God xan met eene nieuwe vroefnemings begin Ambten,. Nen. Tod eenraal de dreiging niet strikt het voor de toekomst opnieuwe relaxatie te hopen? Nadat “Tod eenraal de dreiging niet strikt het vervuld,wie zal nu een waarborg seven at Hij het inde toekomst wel zal doen? Ne mogelijkheid bestaat dat “ij zich evenmin door het bewegen van Christus van een derde proefneming zal laten afschrikken,als Hij zich door het overtreden der wet het tegenwerden van zijne genadebe-wiizing in Christus. Alle zedelijke eenst gaat zoo uit zijne neigingen weg ende voldoening des Mid-delaars leidé juist tot het tegenwerden van het schepsel aanneemt. Hij zegt:Overtreedt gij zoo wordt gij gestraftsmaar Zijne diepste gedachte en Dedoeling is daarbij: Naardoor zullen de menschenwed van het o ertre- den afgeschrikt worden, en zoo het niet baat kan altijd de wet nog -‘geralargeerd worden. d). Volgens deze theorie speculeert God op de zelf- zucht des menschen. De Sancties waardoor de wet wordt aanzebonden werken slechts doordien zij den mensch voor straf doen vreezen. wu is het wel waar dat de aardseche overheid tegenover hare zondige omerdanen ook van dit motief gebruik mag en moet maken om de maatschappelijke orde te handhaven en de zondige driften in toom te houden. Dat echter God,dien het niet slechts om uitterlijike ingeto- senheid,maar om waarheid in het binnenste te doen is,in eene dus bewerkte wetsonderhouding genoegen nemen zou en haar tot grondslag maken voor het eeuwig welzijn des scnepsels is geneel ongeloofelijk e). Ne verdediger der *ouvernementele theori zou echter kunnen zegzen:de satraf der zonde en de vol- doening van Christus moeten Niet uitsluitend als een afschrikkings middel beschouwd werden. It is onze bedoeling niet dat ad slechts door vrees op den mensch will werken.“ij houden het sr voor dat in het lijden van Christus God eene indruk wekkende verklaring heeft afgelegd aangaande het afschuwelijk karakter der zone. Hij heeft door deze strafoefening niet zoozeer gezegd, of althans niet alleen gezegd wat oy de zome is. In door het verwekken van een inzicht in dit afschuwelijk karalier derzonde werkt de voldoening en bereikt God zijn doel. Ambten, Winesse Wij zouden daarop moeten antwoorden: Indien God dopr lijden over den zomlaar of over Christus te brengen, toonen kan hoe afschuwelijk de zomle is, Zoo kan dit slechts zijne verklaget in eene straffeme gerechtigheid die doorwerken moet. Op zichzelf heeft lijden geenszins de strekking dat het de afschuwelijkheid der zonde in het licht stelt. Wanneer wij vooronpplaatsen: God bezit geene noodzakelijk-werkende vergeldende gerechtisheid ZOOO is er niet het minste in het karakter van ply- Sisch lijden dat ons zou prediken: Zulk een groot kwaad is de zonde. *r zijn slechts twee manieren waarov de straf met de zonde in vertmnd gebracht kan worden:a).‘1s een afschrikkingmiddel.b).Als een rechtvaardige straf. Wanneer dus de voorstanders dezer hier besproken theorie telkens van het lijden des veeren spreken als van eene prediking van de afschuwelijkheid der zgonde zoo plaatsen Zij zich daarbij onbewust op on stand punt en gebrüiken termen die slechts in ons stelsel betee Kenshaw, Men kan ditzelfde ook langs dezenweg duidelijk maken: Het lijiden kan, wat zijne verhaw@ding tot de zonde betreffend drievoudig beschouwd wordens a). Het is er uit kracht van Gols onkrenkbare gerech- tigheid door God positief aan toegevoegd. Dan treedt men om ons standnunt over. Bd). Het is er als afschrikkingmiddel door Ced willekeurig aan toegevoegd, opdat door de macht van net associatie-beginsel de mensch van zondigen worde teruggehouden. Nan sneculeert God op de vrees der menschen, c). Het volgt als een naturik product der zonde uit deze zelf. Te zonde brengt haar eigen straf voort. In God heeft in Christus willen toonen Wwaar- toe de zonde vit harm aard leidt zoo z2ij doorwerkt In dit geval speculeert God echter ook weer op de zelf-zachtige vreeze der menschen 4ij Wil hen bewegen de zonde te &ten,nietom hare eigen af- schuwelijkheid,maar om de afschuwelijkheid narer gevollgende, Ne les van het k-uis van Christus zou zich dan in de woorden laten uitdrukken: Met het soede te doen komé men het verst en het kwaad is een noodlottig en gevaarlijk beginsel! f). Findelijk maakt deze theorie van het lijden on- zes ~eeren eene vertooning meer dan eene werkelijk- heid. Het was er op aangelegd om effect te maken, mae iaee a | 1 . pie. ae So Ambten Ambten Ambten Aie Soy Niet om aan de gerechtigheid te voldoen, Daarmee stemt ingeen enkel onzicht overreen, wat ons aangaan de het lijden van Christus bericht wordt. Naarbdij wordt toch steeds de nadruk gelegd op hetgeen de Middelaar in zijn eigen bewustzijn van smart en Zielsnood doorleefde, niet op wat Hij voor anderen scheen te zijn. Men denke aan de worsteling in Gethsemane,aan de weigering des "tweeren om den wijn met »~7rrhe gemed te nemen. Wellk opvatting heeft de myustieke theo- rie van het voldgeningswerk des teeren? Zij komt in een opzicht overreen met de reeds besprokene Moreele theorie, voorzoover Zij nol. Let doel der voldoening Zoekt in eene verandering die met het schepsel moet gebeuren, niet in de vervulling van een eisch Gods. Terwijl nu echter de Moreele theories deze verandering in het schepselt, tout het bewussten beperkt en in eene wij ziging van de Subjective stemming des menschen het wezenlijike vindt,vat de mystieke theorie de zaak dieper op en laat in het onbewuste leven eene omkerering plaats grijpen. In het leven in het organisch bestan der menschen greep Christus in en wat er door en na zijne vleeschwording in wemzelven,in zijne menschelijke natuur gebeurde was het begin van eene omzetting der menschelijke natuur. Alleen als macht,als inwonend verderf,dat moet tegengegaan en uitgezuiverd worden. Terwijl deze grond-slag aan alle vormen van de mystieke theorie gemeenschappelijk is verschillen zij van ellkmar in de nadere uitwerking. D. Te Platonische Grieksche kerkvaders spraken van eene vergoddelijking der menschelijke natuur door de vleeschwording van den Logos. Wij hebben sezien hoe a9 orthodoxe kerk. Leer van de twee naturren in den genen Persoon aldus kon misbruikt worden. Vergoddelijk beteekent in de eerste plaats opheffen der verderfelijkheid, onsterfelijk maken. Naturwerk meist bij de beschouwing het element der schuld en der voldoening wel op den achter- grond treden, 2). Anderen vooral in den nieuweren tijdlegzen meer nadruk oder de zonde zelf dan op de gevolgen der achten de, Ne zonde is eene mchtinhet vleesch des men- schen d.w.z. in de verdorven natur. Christus moest met de menschelijke natur, met het vleesch, deze ie & Oke a ae tre ane tis BoE aS Thre Sarin pedis’ ete ig htey —s Ambten, L768 deze macht in zich opnemen,aan zich laten uitwer- ken en zoo ophefign. Men Z2iet hoe dit noodzake- Lijk maakt Christus als zondig te denken,wwant al- Leen door zelf de zonde in zich te hebben kon Hij de zonde uitwerpend In plaats van een hinderpaal die Hem zou beletten onze Verlosser te zijn wordt de zonde op dit standpunt een Onmisbaar vereischte voor Christus om het te kunnen worden, tier list dan echter tevens in opgesloten dat het alleen op overwinning en uitdrijving van de zonde als smet aankomt Voor. En dat met de zonde als schuld niet behoft gerekend te worme. Beide tegelijk in het ogghouden kan men niet want juist door de zondigze natuur zelf aan te nemen houdt voor Christus de a mogelijkheid op,dat Hij voor anderen de schuld der zonde zou betalen. Vandaar dat men eenvoudig de schuld on 2ij schuitt. Ne zome is eenvergif,dat buiten hunne schuld in de menschen is ingedrorgen Al wat vereischt wordt is een tevengif en dit bestaat daaronder dat het wif zijnne krachten breekt an iemand,aie het in zich laat uitwoeden en toch daaronder niet bezwijkt. Tit is de theorie van Irving in “ngeland;van Meuken,Stier en Strok in Duitschbnd., Volgens Irving heeft Christus wel erf zonde bezeten,maar geene dadelijke zonde. Poor de kracht des H,Geestes hield hij het vleesch ten onder en zuverde het allengskens,zoodat ten slotte Slechts feest overbleef. De onvatting van Schleiermacher. Volgens Schleiermacher bestaat het werk van Christus daarin dat vij de geloovigen opneemt in de gemeenschan Zijns le Vens d.w.z. eensdeels in de gemeenschap van Zijn krachtig God-bewustzijn,anderdeels inhnet ge- not van zijn krachtig God-bewustzijn, wet eerste heet verzoenbn. Het lijden van Christus bestond in niets anders dan in Sympathie met menschelijke schulden en in het geduldig verdragen van het kwaad dat de zondige wereld Hen andeed. % 4 ea Piseros f hsow Salo ‘BLE She r : = wets. bipees of Lob oye 8 %, J out bos? ra - 7 on “ ? re im = - y kpicvte Seats 2 MONNOs BT Onis! Leg +) be. $ x Ag ef fives STE Meat $e ba | dt trohal) Ses om alae OOS eee ae BLehs aetmmanet ae ses) OHO. 0% (RSA NMOL LM ORE os SOR NS | ) CS Pr gree © ae See +? Bit é 7 FOSL! deey 5° (SOR TE cA Lt Seng arte. ike ed it a ‘an ere ‘ a + ~ aaa F ¢: te i eye fisry 4! ¢ 3° 4 a¢€ - Japs e pod. Bigs 2 BOE. Ge he ae NS Rete, $ Ye momen She) FOSENYS. adage ici ie-- Pm. Le: % She = 2} abe © aS © hae . ; wrasse Tk Ga hanes: ead s aarttee Le" l*o : Fe, . ye te t afes eererterary swed-cboli Sm é , xi Lae {i (etto NLiG?T x “oa | Ameya ; @<7 aa } &, Lor ee . ; i. ‘ ales ~~ ey hy Pi we oe fart 4 teat, eheowt. ‘< iy dl se 44 es 4* , 4 ‘ be b is o ' 5% 25 bny8. 2 y fy Ai. ms bites te tel & Lonak, cole 2 te og enlisanae eich ge ae ab eens bast. tod sp @ Bh lkea Bub Sees: Pate e ance aut oy’ ahh, Lloues” aca : teorHtD ray lee, cab AOE, Sheed : ash: As wel; abt: OS¢ $f hr Lar, to a a fi sole 0 PL - thay oew ; rel ae oe n etetsOetoe i nee Bo : hy. Fake, sola tekeye BARES ae td DATES IP oe ae Ambten, INES Ne zonde is voor Schleiermacher slechts eene over- macht van het wereldbewustzijn of vleesch boven het God-bewustzijn, daardoor veroorzaakt, dat zich het laatste eer bij den mensch ontwikkeld en wanneer het God-bewustzijn ontwaakt, reeds eenen invloed verkregen heeft, die dit laatstgenoemde niet meer tot zijn recht laat komen, Ne straf die aan de zonde verbonden is wordt door Schleiermacher niet als zoodanig peerkend. Straf is slechts natuurlijk gevolg van de zonde. Christus is in de uitoefening van zijn Middelaars- werk door zijne Symvathie deelgencot geworden aan de gevolgen der zonde, die niet zijn eigen zonde was. Mij heeft dus het lijden leeren kennen als scheidbaar van de persoonlijke zijn, zijn die in de gereenschayp zijns levens wordenongenomen leeren het ook als zoodanig kennen,en het gevolg daaraan is,dat zij het niet meer als eene storing hunner zalighneid gevoelen Google Daarin bestaat hunne verzögens verzögens. Het is geseene verzögens met God maar eene verzögens met het lijden dezes Je vens. 1535. Wat is tegen al deze mystieke theorien in te brengen? a). Dat zij de schriftstuurlijke orde omkeeren. Deze is dat de mensch niet van de zonde als een macht in hem kan verlost worden, wanneer hij niet eerst bevrijd wordt van de schuld als een hst buiten hen. Deze theorieen beweeren, dat de schuld niet anders kan verwijderd worden dan doordien de mcht der zonde in den mensch zelf wordt gebroken. b),. Alles wat tot het zondig verleden vanden mensch behoort,die o: deze wijze verlost wordt,geeft men eenvoudig aande vergetelheid prijs,als of daarop geen rechtvaardige eisch Gods beslag leide. Wan- neer toch de schuld slechts door wegneming der zon- de is te verwijideren,en de zonde van het verle- den niet meer weggenomen worden kan, z00 met ook deschuld van het verleden eeuwig tegen ons blij- ven getuigen. Men kan zich slechts daarover heen zetten,wanneer men geheel het schriftuurlijk schil¢ begrip op 2ij sehuift. oe AL deze theorieen beperken de werkzaamheid der voldeaning van Christus (wanneer men Zijn werk nog Z00 noemen mag)tot den tijd na de vleeschwording en het lijden, Ne verlossing wordt een mystiek »roces aan de werkelijk-betaande menschheid des ¥ ‘ “ Cava *s ; ‘ ae pate eee e tie fy sep san a Here Bee ‘oh Te ae a s ON Ra ae *> : ue <4 ete aS a ol ar re mea he T= ah dec at ae yt rye} . Ley : 4 lee OPN " u { ‘ es Sa ae . Oh) ae oe pias ~ a ray i iter ae me A ost ty witty met es a. oF el a > ‘ ak edo ale ony Sh Feat aarp lot aay a ‘pe ae oes rica r eee wen t ie on al r 4 * = ‘ “" si 4 9 ty eT Por cf ee thy ie Vv Rees ave T. ee ho ete ra fh ie ‘f ten 4 : ey he bay : fas nf . * or 2? : + > thd x ; Te ae ts pam | . rs 5 = Me ‘ . eo x “ 4 che a J ae % ha BY Ape } Ts ve, de Gs itr Bon dese Ute ERR ax wile pis ‘Bet tig ei Ps J ae ire ‘ ‘ Ambten. 178, Verlossers gebonden, “et menschelijk B ven van Christus kan niet eenwerken dan hetfeitelijk be- Stom., Daaruit volgt dat al de geslachten die voor Christus'vleeschwording leefden, zoowel onder Israel als onder de wteidenen onverlost en ow er- zoend zijn weggestorven, tegen het uitdrukkelijk setuigenis der schrift,die aan Gods bondsvolk reeds onder den ouden dag eene ware verlossing gegrond op den Rorgtocht van Christus toeschrijft. D. Ne toerekening vaneene werkelijke zondige natuur an Christus maakt. Fem ten eenenmale ongeschikt om onze verlosser te kunnen zijn. Dat geldt niet slechts wanneer men zich op ons juridisch stand-punt plaatst, maar het zou zelfa nog moeten gelden op het standpurt van Irving en Ménken e.a. Door de kacht van de zonde in zijnne natuur moet onvermijdelijk ook de Persoon van Christus zondig worden. Fen zondig persoon kan zich-zelven echter niet verlossen, Jit te beweeren staat gelijk met Pelagianisme. Fn omgekeerd te beweeren dat de menschelijke natuur van Christus zondig kan zijn zonder dat zijn Persoon in die zonde deelt komt op Nestorianisme neer. Geheel deze opvatting van et werk des Middelaiars vast in het Pantheisme. gelijk ten klaarste uits Schleiermacher's mevoelens blijkt. Zonde, Schuld, straf worden hier onvermijdelijke toestanden, in plaats van de uiting te zijn der gerechtigheid van een persoonlijk transcendent God wordt hat lijden, dat inde wereld is tot eenen natuurnood zakelijk. Held. Wanneer de mensch verzörend wordt Zoo bestaat dit niet in eene rechterlijke vrijspraax, waardoor hij van het lijden ontheven wordt, maar in het verwekken van eene nieuwe beschouving over dit lijden,zocdat de mensch leert inzien het lijden is eigenlijk geen straf. Deze terminologie van Schleiermacher is dan ook geheel misleidend. Wat hij verzoening noemt had veel juister verlossing kunnen genoemd worden. 154. op welk belangrijk punt wijken velen. Die overigens onze opvatte van de voldoening deelen van de aloude leer af.? Op het punt vand en grond der toerekening onzer zonden aan Christus. Wij heben vroeger gezien hoe het Realisme en Traducianisme wanneer zij gebruikt worden om het ochroman van erfschuld en arssmet te verklaren tot onoverkomelijke bezwaren in de Christologie leiden. Het staat toch vast dat Christus Pass Few Pe, ee ort ADRK SBS OSs nee A A A Ei | A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A A Mie kan niet door eene macht da op zij gezet wor- den en makt wanneer zijblijft bestätigt. Todien Chris- tus in Adam gezondigt heeft, zoo kan God naar recht de menschelijke mtuur ten zijnen behoeve niet reinigen,want,zoo BHij dit bij Christus kon, zou Hij het bij iederen zom aar kannen,en dan ware geene verlossing door betaling der schuld noodza- keliik. NMiettegenstaande deze groote bezwarensy Wwaaronder het Realisme en Traducianisme gebukt gaan,houden velen ze niet slechts vast,maar in den nieuweren tijd wordt van de zijn de besonden,dat Zij alleen den sleutel biedt tot verkla- ring van de solidariteit des teilands met ons. Om voor ons de zonde te kunnen dragen,zegt men,moest Hij niet slechts de menschelat.natuur bezitten,maar 4Hij moest bovendien in de eerste daad der erfzonde deehen,zoodat het met recht kan getuigd worden, dat Hij miet vreemde zome op zich neemt maar die van een geslacht Während des persönlichen heeftigen ziehen, Men ziehen dat dit gevoelen zich aanmerkelijk van het Irvingansche on erscheidt. Volgens Irving is er inklevende heeftige zonde in Christus ge- weest, volgens de voorstanders van dit gevoelen was er slechts aanklevende schuld. Ne H.Geest heeft de menschelijk natur zo gereinigd dat die erfschuld geen erfsmet ten gevolge had. Zoc. kon dan Christus als de zomelooze wor ons Llijden,en kon het nochtans van Fem getuigd worden,dat het geen abso- luut vreemde schuld was,die Hem werd toegerekend, want Hij was op éen punt,het punt zijner eigen erfschuld persönligk daaraan deelgenoot. Waarom is deze voorstelling ten eenen- male onhoudbaar? D. Zij berust on eenen verzwakte opvatting vande erfschuld als de bron en wortel van alle kwaad. Men neemt Christus erfschuld te kunnen toekennen, en Hem al net andere te kunnen ontzeggen. Dat is. Elegant presse Poet: ‘ah Sa (saiee % ae ¥ Sey My J OETA 22 is Cin age Be a edict be ; ho ar gs SEAN | Sel tal eS [ ms. Te Ys Sy hat fe ts Eva dane ” miei ‘e. pins at ae fi Ambtene 1s0, hetorganisch verband,dat er tusschen oorspronke- tijke schuld en inklevende verdorvenheid ligt. niet slechts in reeelen maar ook in rechterlijken Zin ophefen. Wie dit nauwe verband in het oog houdt, en er diep van doordrongen is,dat Christus geencr- lei zonde mag worden toegekend,die zal er instinkt- matig voor terug deinsen Hem het beginsel aller zonde de schuld in Adam te doen aankleven, Daarmee is de gevaarlijke lijn overschreten. Ne schrift spreekt van die schuld als volle zonde,als onge- hoorzaamheid en plaatst er de gehoorzaamheid van Christus als den tweeden Adam tegenover. 2), Zij die dit gevoelen voorstaan meenen het naux verband tusschen erfschuld en inklevende verdor- venheid te kunnen opheffen,door eene machtwerking Gods,de rein Liging der menschelijke münster door dan H.Geest. Dit is echter een wanbegrin, und den zondeschuld door zulke macht werkingen in hare gevolgen gestuit kan worden, zoo is geheel het werk des idelaars overbodig. God kan dan bij iederen zomaar hetzelfde doen,en aldus de gevolgen der schuld onschadelijik maken. Hij handelt met den Rorg niet naar macht, maar naar recht. Achter de reiniging of heiliging der menschelijke natur zal dus eene rechtvaardiging moeten ligsen. Wanneer men er toe oergaat ook dat aan te nemen,zoo wordt onmiddelijk klaar tot wat heillooze consequenties dit dwaalbegri* leidt. Wij hebben dan een Borg die eerst gerechtvaardigd en geheiligd moest WOLCaM, en dat op Grond zijner Barend dionelant Auer t ware ae] vooruLt toerekening van dezelve, aleer vij voor ons intreden kon. 3). De groote fout van deze voorstelling ligt daarin, dat men te weinig ernst maakt met het begri der verbondstoerekening. Deze vrije toerekening die Christus in oms,eerst gescne‘iden, tot eén li- chaam saamvoegtn mniet Slechts wor het lijden maar voor geheel de toekomst,moest het uitgangspunt gebleven Zijn. Te Apostel leert ons niet dat Christus wijl Fij reeds schuld was zonde voor ons genaakt kon worden,maar dat Hi} geene zonde kennen- de,zonde voor ons is gemaakt,ondat wij mochten wor- den rechtvaardigheid Gods in Hem. Wijl men echter deze verborgenheid,die in den 2aad Gods is tot stand gekomen,uit hetoog verloren heeft,moet men naar allerlei andere hulpmiddelen grijpen om hare ledige plaats te vervullen. Dan moet het Realisme A , an mn : =r ; 1 ad te e PL Et & ce bf Ew ts 4 ioe 4 i Ms n we cy - = tT ms ‘ ra} : t wee pM Rc HT ee) eg : fo a Ses BARS vp Y , eer bse SS) :2 Fide oe iy ES vel oh ‘ - a } ’ py at " yr lat. eb: ODE ae eee , - a ” ~ ~ .. oe = 2 oft | | | res. f. ?- ‘ y . 3 Mra Se ” ; “ . ; ~ : ie > al aaa ae i = ; 7 ; : - 7 a r ~ ae * w. 2 P — a” ks wed 8 _ 3 a her The a ; i ie : ate > Lev epee’ Bigs Pe Sa Foe Rie AN ae ie a Fz | 3 ¢ ae | in | = 5 2 7 .W ae —~ * ee ms oe ae ae ar Pree  om de ontstane moeielijkheid uit den weg te ruimen. Fn wanneer men nauwer toeziet zal men merken,dat ook hiermee ten slotte niets gewonnen is. Men zal toch niet kunnen of Willen loochenen,dat Christus van eeu- wigheid een goddelijk nersoon is geweest, tndien Rij nu niet in staat is zonder deelgenootschay aan onze persoonlijke schuld in onze natuur voor onze zonden te lijden,zoo mogen wij billijk vragen,of Hij dan wel instaat is zomer deelge- nootschap aan onze natuur als zuiver-God in eene rechterlijke daad die natuur aan te nemen en zich zoo met ons te vereenzelvigen,dat nu ook de schuld voor Adams zonde de Zijne wordt. M.a.Ww. Fr is niet Slechts eene toerekening van Christus op ons,maar ook eene van ons op Christus,en die vond inbegin- sel nlaats,toen Christus tot onze natuur ingins. Indien nu deze laatste vrij kan zijn,zonder dat z2ij on natuur eenheid behoeft te berusten,waarom dan ook niet de eerste ? 156. Bestaat hetpriesterlijk werk van den lMid- delaar uitsluitend in zijne voldoening of behoort er nos iets anderrg toe ? Daartoe behoort ook de intercessie, het tusschen- beide-treden,of voorspraak-zijn. % 157, Met welke woorden wordt ons dit in de schrift geteekend? 1). Hij wordt gezegd nu voor het aangezicht Gods. | te verschijnen voor ons. Pit heet Eeh4ArxvVve cr Gyre: Hebr. 9324. ial pe). Het heet dat aed voor ons bij God intreedt. “ebr vu 7:25, Mit is EV 7UY KAVELY. 