gtu_32400002774481_5
None
Stoel wenden om uitspraak in gedienstige kwestien, aangeleidende de gelöstleer of kerkelijk discipline, noch met den zenige gemeinschap in dusdanige aangelegenheiten houden, zonder de volledige kennis, vergunning en tusschenkomst van den staat. Zoodanige principes maken niet alleen den geheren grondslag uit, van de Prussische verklaring en memorie, en worden daarin als zoo vele met het koninklijk gezag innig verbondene regten verkondigd, maar men verzekert daarin ook, dat de gezegde moe march van geen derzelve immer zal afzien, en dat geene magt op aarde hem ooit het handhaven derzelve zal beletten. En daarmede niet te vreden, om namelijk die principes als regel en rigtsnoer voor haar gouvernementaal gedrag jegens de Catholijke onderdanen in hunne betrekking tot de Kerk te verklaren, begeert de Prussische regering bovendien, dat men in de praktische toepassing dier principes datgene erkenne, wat zij de weldadige vormen eener ‘orde noemt, waarin de Kerk zelfs eenen waarborg voorhaar bestaan en voor hare wel. vaart vindt. Even zoo -beweert zij, dat de beschuldigingen en vermoedens, waarvan in de beide allocutien des H. Vaders aan het H. Collegie gesproken werd, ongegrond en vaisch zijn; en zij ontziet zich niet, ronduit te beweren, dat al die gezegden geen ander doel hadden, dan de kerkelijk magt op eene met de regten des souve- reins onbestanbare wijze uittebreiden, en de bedro- vende klove tusschen Staat en Kerk al meer en meer te verwijden. Op genoemde principes zich gronden- de, brengt vervolgens het Prussische gouvernement openlijke bezwaren in tegen de Catholijke Bisschoppen en Priesters, die in strijd met de wetten der monar- chie, de geloovigen tot gehoorzaamheid aan de wetten der Kerk aansporen, alsof zij daardoor » aan het al- taar den fakkel der tweedragt ontstaken,’’ de rust der burgerlijke maatschappij stoorden en alzoo zelfs den ondergang der Kerk voorbereidden, die, (gelijk de Pruissische regering zich uitlaat) vroeg of laat daarvan het gevolg moet zijn.” f » Het kan in der da Ad voor den heiligen Stoel niets nieuws zijn, uit den mond eener protestantsche rege: rieg, het veroordeeld principe van de afhankelijkheid der Kerk van den staat te vernemen. De H. Stoel ge- voelt ook, hoe nutteloos eene nieuwe wederlegging zoude zijn, want hij vertrouwt met kalmte op de zuver- heid des gelöds der Catholijke bevolkingen in de Pruissische Staten, Intusschen blijkt uit de toepassing van het gemelde principe, door de Pruissische regering in hare verklaring en memorie gemaakt, uit den zamen- hang der daarin geuitte grondstellingen en het door haar openlijk uitgedrukte besluit om volgens dat principe haar praktisch stelsel met betrekking tot de Catholijke Kerk te willen regelen, ten duidclijkste, met hoeveel regt de H. Vader in zijn allocutie van 13 September des vorigen jaars zich verhief tegen de maatregelen dier regering, wier doel het was, om de Catholijke bevolking des rijks van het middenpunt der Catholijke eenheid Jos te maken, en hoe ten onregte daar en te- gen gezegde regering handelde, in het laken der voor- stellingen van den H. Stoel en het doende voorkomen als zoodanige, » die niet eens de hevigheid eener hartstogtelijke taal verontschuldigen kunnen.” Want op de gezegde leerstellingen en principes laat z ich zoodanig stelsel niet bouwen, zonder de openlijke en registreeksche strekking, om het middenpunt der Kerkelijke eenheid voor de gansche Catholijke bevolking van den Pruissischen staat, in de regering des ko-* nings te plaatsen, het Catholicismus in Pruissen, van het ware en eenige centrum der eenheid, ’t welk de Roomsche Opperherder is, los te scheuren, in de Kerk, eenne nieuwe constitutie in te voeren, strijdig met die, welke door haren goddelijken Stichter gegeven is, met eenwoord, in het Catholijke gedeelte der monarchie, een andere kerk te vormen, die geheel iets anders wezen zou dan eenene ce, vermits niet van de magt en de ontwerpen der men- schen de aard en de vorme eener door God ingestelde Kerk afhangt, en de Catholijke Kerk daar niet meer bestaan kan, waar men de prerogatieven en regten verandert en uitsluit, waarmede zij door haren Stichter is bekleed geworden. De Catholijke Kerk, is in der daad naar de oogmerken der goddelijke wijsheid onfeilbaar een, en, hoewel over de geheele aarde ver- spreid, maakt “spreid, maakt” Zij niet te min slechts één ligchaam, éne enkele kudde, éne eenige volmaakte maatschap pij uit, door het belijden van een en hetzelfde ge- loof, door het gebruiken van een en dezelfde Sacramen- ten, door de ondergeschiktheid aan een en hetzelfde heilig Bestuur. Manende, om met geduld die wederwaardigheden te verdragen. — Die vervolgingen heben aan de stichters der Kerk niet ontbroken, en desnietten geworden is de Kerk gesticht, uitgebreid en bevestigt geworden. Niet de vorsten en koningen der aarde, maar de Bisschoppen zijn door den H. Geest bestemd, ‘om de Kerk Gods te besturen. Sovendien heeft de Kerk door goddelijke instelling eenenoppersten Meester (Maestro supremo), een gemeenschappelijk middenpunt, ’t welk haar met het hoogste gezag leidt en bestuurd. Dit algemeen Opperhoofd, dat gemeenschappelijk middenpunt, deze opperste Meester, is de Roomsche Paus, aan wien Jesus Curistus in den persoon van den Prins der Apostelen, den H. Perrus het bezit der sleutels toevertrouwd, de hoogste eer en tevens de regtsmagt over de gansche Kerk opgedragen, niet alleen het regt gegeven, maar ook den strengsten pligt opgelegd heeft, om de lammeren en schapen te weiden, te weten de geloovigen en de Herders zel-ven, en zijne broeders te versterken, waar zij ook ‘over den aardbol mogen verspre id zijn. Daardoor is er geen gedeelte der Catholikke wereld, ten opzigte waarvan de heilige hoogste magt van den Roomschen Paus eene vreemde Mogendheid kan worden geheeten. De regten, met zijn opperste gezag noodwendig verbonden, strekken zich uit tot iedere natie, tot ieder konkrijk, alwaar slechts Catholijken, erklärte in de leer, en regeling in de discipline noodig heben, Nu zijn al deze prerogatieven en regten, uit welke de goddelijke onveranderlijke inrigting der Catholijke Kerk voortspruit, in openbaren strijd met de prinipes en stellingen, welke het. Pruissisch gouvernement in deszelfs verklaring en memorie vaststelt en volgens welke het verklaart, deszelfs gouvernement-taal gedrag jegens deszelfs Catholijke onderdanen te willen regelen. In de toepassing nu van zoodanige met den aard, het wezen en de oorspronkelijke prerogatieven der Catholijke Kerk strijdige principes, grond-beginselen, en regels, ontwaart de Catholijke Kerk, welverre van daarin een onderpand voor haar aanwezen en welvaart te bespeuren, veeleer eene ware slavenij, uitloopende op de uitdelging van het Catholijke in dat rijk..Zoo het den heiligen Stoel nu al niet onverwacht Voorkomt, dat een Protestantsch government de stelling aankleeft, dat de Kerk van den Staat afhankelijk is, moet Zijn Heiligheid toch ten hoogste verbaasd en bedroefd wezen, dat eene zoodanige stelling met alle de daaraan in de verklaring en morie van het Pruissisch gouvernement gehechte volgtrekkingen zouden worden ten uitvoer gelegd, in en steunende op het gezag van eenen koning, die »pter over meer gan vijf millioenen Catholijke m uitstrekt, en die, even zoo als hij de Catholijke Kerk in zijne onde of nieuw verkregen staten het gevestigd of uitgebreid gevestigd of uitgebreid gevenden, zich alzoo ook op de plegtigste wijze heeft verbonden, dezelve on aangeroerd en ongeschonden te handhaven, volgens de grondstellingen, de inrigting en den vorm, zoo als dezelve zijn gevonden, en niet naar eenen nieuwen vorm, dien men zich geregtigd acht, zelf te geregtigd acht, zelf te geregtigt. Inderdänd, wanneer aan den eenen kant, de Catholijken in conscientie streng verpligt zijn, om hun gee drag naar de wezenlijke grondstellingen hunner Kerk te regelen, en van den anderen kant de monarch van Prüssen, hun het belijden en de uitcefening van hun geloof heeft verzekerd, kan het alsdan overreenkomstig de regtvaardigheid, de opregtheid en het het heilige woord van Z. M. wezen, zich tot daden tegen die zelfde principes te verbinden en te eischen, dat zijne Catholijke onderdanen, in zaken van Godsdienst, niet de wetten der Kerk, maar die van den staat naleven, dat zij niet aan de Herders en Oversten der Kerk, maar aan het wereldijke gezag gehoorzamen, dat zijde banden van absolute, wezenlijke afhankelijkheid van opperhoofd verscheuren en met hem geene gemeenschap hoegenaamd, zonder de tusschenkomst van den staat hebben zullen? Het is das niet de H. Stoel, die zijn gezag wil uitbreiden op eene, met de regten des souvereins onbestaanbare wijze; het is veel eer het Prüssisch gouvernement, dat zich Regten aanmatigt, strijdig met de onveranderlijke constitutie def Kerk en zelfs met de trouw der plegtige verbintenissen. Het is niet het opperhoofd der Catholijke Kerk, die het oogmerk openbaart, om in andere staten zijn wetgevend gezag uit te strekken, buiten de grenzen zijner kerkelij- ke attributen; ’t is het Pruissisch gouvernement, dat hem zijn regt, om wetten in de zaken der Kerk te maken, betwist, niet schroomende, hetzelve eene wreemde magt te noemen, tegen over het Catholicis- mus en de zaken der Kerk in Pruissen. De H. Vader verdedigt slechts de regten, die essentiel verknocht zijn aan zijn geworden voorrang; regten, wier integriteit hij stiptelijk gehouden is te handhaven, door ze te verdedigen, tegen elken aanval en iedere schending, regten, die in het belang der Kerk verleend, gelijktijdig zoo veele pligten zijn voor wier getrouwe vervulling hij voor God verantwoordelijk is. Dit alles bewijst, doch niet sterker dan hegene wat reeds vroeger gestaafd is, de regtvaardigheid der reclamatien, uitgedrukt in de twee Pausselijke Alloten van den 10 December 1837 en 13 September 1838, als ook de noodzakelijkheid, waarin Zijne Heiligheid zich bevind om dezelve te vernieuwen, zoowel om te antwoorden, op al hetgene, wat in de verkla- ring en memorie van het Pruissisch gouvernement valsch en honend voor de vrijheid en het gezag der Kerk is, als om gelijktijdig de verzekering te geven, dat zoo het pruissisch gouvernement geen afstand wil doen van een enkel zijner gewaande regten, Z. H. nog veel minder zal terug deinzen voor de vervulling van eenen enkelen der geheiligde pligten zijner bedienin- gen van opperherder en van zijn apostolaat, dat zich over de geheele wereld uilstrekt. Na al hetgene wat gezegd is, moet de heilige Stoel met afschuw zelfs het verwijderdste vermoeden afwee- ren, dat hij in zijne gevoelens en in zijne oogmerken het principe der onderwerping en der volkomene afhankelijk Held, welke de onderdanen in de burgerlijke orde, an het tijdelijk gezag verschuldig zijn, niet volledig zou aannemen. Lier evenwel, is het noodig, nog- maals te vermelden en voor altoos vast te stellen het ware oogpunt, waaruit de kwestie moet worden be- schouwd, die de voornaamste reden geweest is van den noodlottigen worstelstrijd tusschen den heiligen Stoel en het Pruissisch kabinet, die der gemengde huwelijken. Daar Paus Pius VIII, roemrijker gedachtenis, door de concessien gedaan in zijn bekende Breve van 25 Maart 1830 en betrekkelijk de gemelde huwelijken, voor zijn aandeel de legitimiteit der kinderen gesproten uit vereenigingen in West-Pruissen aangegaan, zonder voorloopige belofte der Catholijke opvoeding van -al de kinderen heeft verzekerd, en gelijkelijk heeft voorzien in alles, wat tot de zaak in kwestie in de burgerlijke orde het openbaar en privat belangraakt; en de Aartsbisschop van Keulen geen ander oogmerk heeft gehad dan de stipte uitvoering der bepalingen in de aangevoerde Breve vervat en de Aartsbisschop van Posen en Gnesen niet verlangd heeft, de toevlugt tot den heiligen Stoel te nemen, dan om dezelfde bepalingen in zijn Aartsbisschop van Posen en Gnesen niet verlangt heeft, de toevlugt tot den heiligen Stoel te nemen, dan om dezelfde bepalingen in zijn Aartsbisschappij. Zij bepaalt zich geheel en al tot het punt van de medewerking En assistentie der Catholijke geselijkheid, tijdens het sluiten der gezegde huwelijken, dat is, dat men vraagt, of, bij ontstentenis der voor-waarden, welke de Kerk, voor soortgelijke huwelijken, altoos voorgeschreven heeft, de Catholijke geselijkheid aan dezelve den plegtigen ritus van den kerkelijken zegen kan toestaan, en aldus actief mede-werken tot eene daad, die volgens de onschendbare principes des Catholijken geloofs door haar als onwetig (illieite) moet beschouwd worden. Ode die wijze grondt de kwestie zich op een zuvergeestelijk een Godsdienstig terrein. Nu, wie zal in een kwestie van die soort beslissen? De Catholijke Kerk of een Protestantsch tijdelijk gezag? Hoe moet het gedrag der Catholijke geestelijkheid zijn, zoo als de Kerk dit voorschrijft en ten allen tijde voorgeschreven heeft, of zoodanig als de Staat beveelt en gebied. En van wien zal men kunnen zeggen, dat hij de conscientie geweld aandoet en devrijheid schendt, van den heiligen Stoel en van de Bisschoppen, die gee deze daadzaak gegeven. Die Prussisch kabinet, dat door bedreigingen en maatregelen van gestrengheid van de geestelijkheid zelve, hat naleven der wetten van den staat vordert? Behoudens die reserven, beleidt de Catholijke reli gie niet alleen het principe eener volmaakte getronwheid der onderdanen en hunne onderwerping aan het tijdelijk gezag in burgerlijke orde, maar zij procelameert die ook Juide en openlijk en beveelt er zelfs de naleving van in het harde Geval van kwellingen (importunités) in Godsdienst zaken. De Heilige Stoel, altoos jaloersch om de principes door de Catholijke Kerk erkend, te behouden, en ijve-rig om ze te beschermen, heeft die grondstelling besteldig in praktik gebragt. Zoo vele acten als hij betrekkelijk die zaak heeft gesteld, zoo vele onwe-dersprekelijk en onwraakbare bewijzen heeft hij van Het zou onmogelijk zijn, iets overtuigendé in dit opzigt aan te voeren, dan de taal des heiligen Vaders in den Encyclieken brief van den 15 August 1832, aan alle Bisschoppen der Catholijke wereld gerigt en zijn andere algemeen bekende Breven, en die nog versch in het geheugen zijn. Maar de grondstelling van de getrouwheid der on- derdanenen en van de gehoorzaamheid aan het tijdelijk gezag in burgerlijke zaken, is verre van de ongehoor- zaamheid en de rebellie, tegen het gezag der Kerk in geestelijke zaken, tegen het gezag der Kerk in geestelijke zaken, en men gehoorzamen, maar voor alles moet men gehoorzamen aan God, en men gehoorzamen Gode niet, dan door te leven volgens de wetten der Kerk, die alleen van God haar gezag, en hare zending in ges- telijke zaken ontvangen heeft. Wanneer dus, zoo als ongelukkiglijk het geval is in de oneenigheden tus- schen den H. Stoel en het Pruissisch cabinet betreke kelijk de gemengde huwelijken, het burgerlijk gezag zich veroorlooft, om aangaande kerkelijke zaken, wet- ten uit te vaardigen, of in de godsdienstige orde reg- Jementen te maken, die in strijd zijn met hetgeen de Kerk beslist en beveelt aangaande diezelfde onderwer- pen, dan verraden de Catholijken als zij zich veel meer aan de voorschrifien der Kerk dan aan de wetten van den staat houden hunnen souverein ge enzins en schenden de getrouwheid niet, die zij hem in de, tijdelijke orde verschuldigd zija, maar zij volbrengen 2 den gewigtigen pligt, van meer aan God, dan aan de menschen te gehoorzamen, en het Opperhoofd der Kerk, hij dien God heeft aangesteld om hen te bestu-. ren en te verdedigen in de vervulling hunner pligten, — zet niet tot rebellie aan door het reclameren der te-ruggave van ontnomene regten, maar vervult eenengeheiligden pligt.. Zoo het beroep, dat hij doet en aes er stem, die geen ander doel hebben, anal ‘ver edigen van die regten en het vervallen van eenen pligt. Ne ‘ miskend en verkeerd uitgelegd were aero eneias dat zij noodlottige gevolgen in de politieke orde te — weeg bragten, zou het Opperhoofd | er Kerk er diep — bedroefd over zijn, hij zou die ongeregeldheden be- trouw aan eenen geheiligden pligt, aan de Catholijke geselijkheid inscherpen en voorschrijven, zich te gedragen naar de leer en discipline der Kerk, of van jammeren en zou ze openlijk afkeuren; maar het gezond verstand, het openbaar gevoel van regt, de on- partijdige schatters der waarheid zouden beslissen, of die gevolgen hem ‘konden worden ten laste gelegd, of dat men ze niet veel meer op rekening zou moet en stellen van dengenen, die hem in de harde noodzakelijkheid heeft gebragt, om de stem te verhefen. Men zal overigens zien, van welken aard wezenlijk heeft gedrag des heiligen Stoels is geweest, zoowel als dat van den Aartsbisschop en de Geestelijkheid van Gnesen en Posen, in den loop dier noodlottige onenigheden, door de reeks van feiten welke de H. Stoel zich hier tot taak stelt, in een gedetailleerd verhaal voor te stellen, zich grondende op authentieke documenten en zulks zoowel om de feiten door het Prüssisch gouvernement zelänger augevoerd, in deszelfsjongste memorie, toe te ligten en te rectifieren, als om te doen zien, ‘of dat gouvernement reden gehad het, om in deszelfs Verklaring te beweren, dat de Pausselijke Allocutie van 13 September van het vorige jaar, zich gedeelielyjk grondde op eene onnaauwkeu-rige voorstelling der feiten, (Het vervolg hierna). DE RELIGIEUSE ORDEN EN DE ARMEN. Naar het Fransch van CuoARves SAINTE ~Fotl. Het pauperismus schijnt de wenden der maatschappij te wezen, zoddanig als de nieuwe instellingen haar gemacht heben; en als dezelfde oorzaken bij voortdu- ring dezelfde resultaten, in een gelijke evenredigheid, blijven opleveren, dan kan niemand voorzien, wat zulk en staat van zaken aan de toekomst bespaart. Daar het onderrigt der geschiedenis een zekere regel is, om hetgene gebetren moet, wél te beoordeelen, kan een naauwlettend opmerker de toekomst niet dan met schrift te gemoet zien; want tot dusverre het vergeten en verachten der armen, de verschrikkelijkste straffen Gods op de volken doen afdalen. De behoefte en de ellende zijn slechte rasieden: het gevoel der onge- regtigheid, verbittert naturilijker wijze het hart van hem, die er het slagtoffer van is, tegen dengenen die haar pleegt of die dezelve toelaat; en hij, die door: geenerlei regt beschéermd en niet in zijne eigen en in die van anderen verheven wordt, ontslaat zich zon- der der moeite van de pl igten die men het oplegt en einigem digt met het haten der maatschappij die hem verwalteten die hem verwalteten. De worsten bestand voorheen tusschen de grooten en de kleinen: het was eene questie van waardigheid bij sommigen en van hoogmoed bij anderen. De oordeelen naar den loop die de zakeh nemen, is het gemakke. Lik te voorzien, dat de worstelstrijd voortaan tusschen e rijken en de arnien pladts heben zal; het zal ee- Pes sie van brood en vat levensonderhoud wezen, Reeds beginnen verschijnselen van de verontrustendste geaardheid, de wijsheid der staaismannen van England te  levensbehelfen, of het stijgen van den arbeid door eenen commercieelen crisis, niet voldoende, om aanstonds de rust dergenen, die regeren, op de hevigste wijze te stooren en hen de verrigten van hun ambt monejelijker en harder te maken? De pracht der grooten, die pest der maatschappij, prikkelt de ijdelheid der kleinen en doet de hebzucht die in het binnenste van hunne geaardheid sliep, huiveren: van den eenen kant maakt de lage prijs van alle voorwerpen van weelde, hunne begeerlijkheid gaandeentrekt, wat er noodwenig het gevolg van wezen moet, het geld, dat zij in het zweet hunner aangezigten hebben moeten verdieren, naar de magazijnen welke die voorwerpen verschaffen, zoodat de arme gelijktijdig het slagtoffer van de wetten is die hem verwaarloozen en van de zeden die hem bederven, zonder dat hij iets bezit, wat een evenwigt aan al de rampen die hem van alle kanten overstelpen, kan daarstellen. Want het is treurig te moeten zeggen, dat het grootste gedeel te der voorwerpen van weelde zeer goedkoop is, terwijl integendeel die zaken, waaraan men de meeste behoefte heeft, of die bet nuttigste zijn, op eenen betrekkelijk zeer hoogen prijs blijven staan. Als de arme zijne door koude verkleumde leden verwarmen wil, dan wordt de prijs van het hout of van de andere brandstoffen die hij aankoo-pen moet, vaak met een derde vermeerderd door de belastingen die de wet op dezelve legt. Als hij, om zijne krachten te herstellen, een versterkender voed-sel nemen wil, dan heft de schatkist van den staat op het vleesch dikwerf eene uitsporig hooge belasting. Hij moet zelfs voor de lucht, welke hij inademt, befallen. De rijkej, integendeel, wordt door niets in zijn weelderig genot belemmerd. Zijn prachtige kleeding en zijn weelderig genot belemmerd. Zijn aan geenerlei (of de laatstgenoemde aan eene slechts zeer geringe) belasting, onderworpen, terwijl de wet zich geenszins tusschen hem en de voorwerpen van weelde, die hij bejaagt, plaatst. Nu, niets doet zien, dat zoodanig een staat van zae ken, spoedig eindigen zal. De menschelijke werk- zaamheid legt zich hoe langer zoo meer op de indus- trie toe; de onevenredigheid tusschen de voortbrengsels en het verbruik zal steeds toenemen, en op die wijze, alles wat van geene dringende behoefte is, op eenen — zeer lagen prijs houden, terwijl de voor het levenson= derhoud onontbeerlijke voorwerpen, duur zullen blij- ven en voor den arme schier niet meer te verkrijgen zullen zijn. Wat zal er dus van dat bevoorregte ge- zin van Jesus Curistus worden? Het zal lijden. Doch zullen de gouvernementen aan hetzelve ten minste het geloof geven dat ondersteunt, de hoop die vertroost en het licht des verstands, dat de blikken van den geest bestuurt? Voor dat de maatschappij zich buiten God en buiten zijne Kerk geplaatst had, toen men in elke wet, nog den adem der Christelijke liefde gewaar’ werd, waren er even als thans armen en welligt nog veel meer dan tegenwoordig; doch naast de armen werd, waren er even als thans armen en welligt nog veel meer dan tegenwoordig; doch naast de armen wird. Die de noodzakelijkheid zoodanig gemacht hat, bevonden zich vrijwillige armen, die uit liefde tot God en den naast, den staat van armen in hunne ziel omhelsd en het kleed der armen aangetogen hadden. De beheftige die des winters geen vuur hebben kon om zich te verwarmen, zag de gestreng levende kinderen van den heiligen Franciscus, zich door den geest van versterving, aan hetzelfde lijden en gebrek overgeven en hij zeide bij zich zelve: Ik zal met geduld lijden, Hij, die door armoede gedwongen was, de aarde blootsvoets te betreden, zag in zijn neu niederige monnik voorbijgaan, wiens schoeisel enkel uit houten voet-zoolen bestond, en hij morde niet meer tegen de Voorzienigheid. De grijsaard, die, met den bedelzak op den schouder aan de deuren der rijken het voor zijnonderhoud benoodigde brood ging bedelen, ontmoette op zijn weg een Religieus, die even als hij, met den bedelzak op den rug, brood, wijn en vieesch voor zijn klooster en voor de armen, ging inzamelen. Want toen waren de kloosters voor de armen, wat tegenwoordig onze bedelaars-gestichten (depéts de mendici- 7é) voor hen zijn, met de vrijheid en de weldadigheid daarenboven, Er bestond tusschen de armen uit noodzaak en de vrijwillige armen, overeenstemming van denkbeelden, van gevoelens en van gewoonten. Wand die bewonderenswärdige heilige Franciscus, die gedünstige dwaas naar de wijze van den H. Paulus, had zijne kinderen aan het volk willen verbinend of liever onder hetzelve vermengen, op eene wij- ze, dat niets hen onderscheiden kon: om die reden had hij hen de geleerdheid ontzegd, terwijl hij hunne 14 — harten aan alle uitboezemingen der liefde over gaf en hen tot eenigen schat de armoede naliet. Hij had die deugd als eene geliefde bemind. Ook schildert ons Dante haar in den derden gang van zijn heerlijk dicht- stuk, als de minnaresse zijner gedachten, terwijl hij tot aan het slot zijner zinnebeeldige voordragt, den lezer in het onzekere laat, of hij van eene geliefde spreekt, welke de H. Franciscus werkelijk bemind heeft of van de eene of andere deugd, welke bijzonder diere baar aan zijo hart was. Beschouw de diepe wijsheid dergenen die ons beheerschen. De wetten die zij voor ons gemacht hebben en de zeden welke die wetten hebben voorte gedrongen, maken de armoede voor een groot aan menschen noodzakelijk ; doch zij verbieden gelijktijdig de vrijwillige armoede aan diegenen, die zich tot het aanvaarden derzelve mogten gedrongen gevoelen, ten einde aan de eerstgezegden te leeren, hunnen ellendie gen stand. met geduld te verduren en zich over den-zelven te beroemen, Zijn zij dan bevresd, dat het gevoel van menschelijke waardigheid, in het hart van den arme bewaard blijve, die geen’ anderen rijkdom meer heeft, dan het in zijn ziel geprentte beeld van God en de verdiensten des Verlossers? Moet de arme dan, in zijn ziel en in zijn ligchaam verlaagd en genoodzaakt worden, zich in zekeren zin, als van God en van de menschen verlaten te beschouwen, ten einde de rijken niets meer van hem behoeven te vreezen en hem met al hun gewigt kunnen verdrukken? De armoede zonder gel Offen, het ongeluk zonder hoop en de verlaging zonder geduld, ziedaar het lot dat wij aan de armen hebben voorbereid, die geen ander ongelijk hebben, dan dat zij meer in de nabijheid van het har-te Gods en door-hunnen stand aan Curistus gelijk-vormig zijn. Voorheen had de armen vrienden en broe-ders onder de rijken; hedendaags vindt hij niets dan meesters onder dezelve. Men koesterde te zijnen opzigte eene warme liefde en legde eene edele zelfop-offering aan den dag; doch thans blijft hem niets an-ders over dan een koud en trotsch medelijden, dat hem, zelfs bij het leenigen van zijn lot, vernederd. Eertijds omhelsden de rijken zijn’ staat van armoede, zij kleedden zich in het gewaad der armen en leide den het armoedigste leven, om zijne ellende te verzachten zijnne fierheid te bedroeven: doch thans maken de rijken zich nog rijker om hem wel te doen; zij geven Juisterrijke maalijden om hem brood te ver- schaffen; zij leggen schitterende partijen aan, waarop zij met de prachtigste tooisels verschijnen, om hem kleederen te bezorgen. Zij dansen om zijn nace te verzachten; zij bederven elkander en y zich, om hem te-verheffen. Zij dansen onay a ge heid, van ons, die de onstaarde. Kinderen zijn, dier harde en vaste Christenen van vroegen tijd. Om aan ons egoismus en aan onze ijdelheid eenige stukken gelds ten behoeve der armen te ontrukken, moet men — eenige onze geliefdste hartstogten in het spel bren- gen, of onze hebzucht prikkelen door het voornit« 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke gevoelig 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke gevoelig 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke gevoelig 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke gevoelig 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke gevoelig 7 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke gevoelig 7 7 ‘ * — 155 — zigt op eenigen winst of onze zinlijke g Hände — Door streelende vermakelijkheden. Sinds de armoede heft. opgehouden een religie te zijn, is zijn een stand geworden en men heeft, omdat nieuwe denkbeeld uit te drukken, wel de toevlugt tot een nieuw woord moeten nemen; men heeft dus het woord: pauperis- mus, uitgevonden. In de plaats der liefdadigheid heben wij de protestantsche menschlievendheid (philanthropie) s die ons uit Hxge/and is overgewaald, gesteld; voor den echt Christelijken geest van verknochtheid en zelfopoffering, hebben wij het Heidensche egois- mus in de plaats gesteld. Giedaar onze goede were ken, wij zullen er de vruchten van zien. Ja, wij zullen, om mij van eene uitdrukking der Schriftuur te bedienen, van de vruchten onzer werken eten en wij zullen er tot Wwalgens toe, van verzadigd worden. Last ons naauwlettend gadeslaan wat rondom ons plaats heeft en laat ons zien, wat, uit zulk een staat van zaken voortvloeijen moet. De armoede, door onze wetten met geweld aan den Godsdienst, die er zich van had meester gemaakt, om haar te heiligen en te verheffen, ontrukt zijnde, heeft zich tegen den Gods- dienst en de maatschappij gekeerd. Zij dds voorheen bewonderenswaardige deugden aan den dag; heden- daags pleegt zij monsterachtige misdaden en doet den mensch tot misdaden overslaan, die ons van angst doen sidderen. Zij bevolkte eertijds de kloosters, thans vult zij onze gevangenissen en tuchthuizen op. Zij Ti. voorheen naar den voet der Altaren en naar e schuilplaats van het heiligdom, tegenwoordig voert zij maar de banken van de correctioneele regtbanken en naar de hoven van assises. Vroeger geleidde zij ten Hemel, nu voert zij naar de hel, Het volk, een- maal gewoon, alle rampen en alle misdaden, gelijk- tijdig uit den staat der armoede te zien voortspruiten, heeft de gevolgtrekking gemaakt, dat zij de grootste van alle rampen is, en dat alles is geoorloofd om zich aan dien stand te onttrekken. Het ziet niet meer zoo als te voren, de armoede en de ellende in de manen die er zich uit godsvrucht aan toewijdden, geerd en geheiligd; maar het ziet haar integendeel, overal verachten en vernederen, Wat blijft denarme dan te doen over? Immers zich met zijn moed en zijne krachten te wapenen en zijne krachten te wapenen en zijne krachten te verzetten, of liever, tot zelfs de laatste sporen van het beheld Gods uit zijne ziel te wisschen, zich in zijne eigen oogen zoodanig te verlagen, dat hij zijne vernedering niet meer gevoelen kan en zich door geweld van misdaden, op de hoogte van den stand, dien men hen voorbereid heeft, te plaatsen? Ziet ook hoog de moreele toestand van den arme in Franhkriji’s hoofdstad zich vernederd, naarmate de heilzame in- vloed der Religieuse orden afneemt. Als ik eene rang. os abi onder het volk der groote steden wilde daar- ste ’ dan zou ik dat van Londen, dat door de ellen- ne. ontucht en de dronkenschap ontaard is, op aagsten trap plaatsen. Vervolgens zou de beurt Berlijjn komen, daarna aan Pards en eindelijk den de, aan aan Weenen ; en ik zou de eerste plaats aan het volk van Rome geven, aan die fiere en in hun lot onder- worpene armen, die zich met de lompen hunner ellende behangen, even als de rijke met zijn mantel van fijn laken, die, te midden van alle dwaasheden der luidruchtigste en levendigste vreugde, zich geen enkel gebaarde, noch woord laat ontglippen, dat de schaamte zou kunnen verontrusten of de welvoegelijk; heid kwetsen, en dat nooit door het gevoel der men- schelijke waardigheid verlaten wordt. Dit komt, wijl de stand der armen te Rome, nog een’ Christelijken zin in de maatschappij ~heeft. Het is, wijl het le- ven der armen te Rome, nog tot den stand van het religieuse leven in de kloosters verheven wordt. Het is, wijl daar, de armen en de Monniken even als broeders leven, in de kerk met elkander bidden, op de pleinen elkander groeten en in de straten met el- kander spreken. Door dien omgang en gemeenzaam- heid, verheft zich de armoede onophoudelijk, zij ver- edelt en zuivert zich door het in aanraking komen, met den Godsdienst, en Jesus Curistus daalt voort- durend tot zijne armen neder en onderhoudt in hen het gevoel der waardigheid van den mensch en van den Christen. De behoeftige, die met dien Monnik, die in eene grove pije gekleed is en houten voetzolen aan heeft, de straten van Rome doorwandeld, weet, dat die man, die zich arm gemaakt heeft, zoo als hij is,-tot de hoogste bedieningen der Kerk kan opklim- men, dat het purpergewaad van Kardinaal, welligt eenmaal zijn ligchaam’bedekken zal, dat de tiare van het Souvereine Opperpriesterschap, misschien eenmaal zijn hoofd zal sieren. Ziedaar, inderdaad, wat die Kerk is, die men in naam van het volk en van de gelijkheid durft aanranden, In hare hartstogtelijkheid voor het volk, is zij zelfs zoo ver gegaan, dat zij in- stellingen gesticht heeft, waarin de rijkste mannen zich tot het volk en nog dieper dan het volk verne- deren, om hetzelve te troosten en te verzorgen. DE EENVOUDIGE NOORD-BRABANDSCHE BOER. Een boer, tot de distrikten van den waardigen, on-langs overleden Apostolischen Vicaris-General over de distrikten van Megen en Ravenstein behoorende, zei-de, toen hij dit smartelijk sterfgeval vernam: «Och! » och! ik vrees, ik vrees....” Wat vreest gij dan? Vraagde een ander. — » Wel, » hernam de boer, daar de beste posten in onze pro-vincie altoos voor de protestanten (1) zijn, vrees ik, dat wij nu eenen protestantschen Vicaris zul-len krijgen.” — CORRESPONDENCE. Aan den Heer Lz Sacze TEN Broek, te Grave. Musxn Heer EN ACHTINGWAARDIGE Vrienp! Ik heb den brief, dien ge mij de eer gedaan hebt van aan mij, den 1 Februarij jl., te schrijven, zeer wel ontvangen. Het ontwerp, om de gebeds-associatie, die zich in Frankreich voor de bekeering van Engeland gevorden, uit te strekken, — haar uit te strekken, zeg ik, tot de bekeering van alle landen, is gewis uwen ijver zeer waardig. Intusschen geloof ik, dat het voor eene gebeds-associatie, die, zoo als de onderhavige ontstaan is, beter past, een meer bijzonder, dan universele doel te hebben. Van den eenen kant wordt het universele gebed immer in de Kerk gedaan, het wordt gedaan telkens als men zijnen Pater reciteert. Van den anderen kant, is eene bijzondere bede nooit zoo beperkt, is nooit zoo uitslui-tend. Voor een individu, voor een land biddende, wordt men niet geacht, gelijktijdig, voor andere personen, voor andere familiém, voor andere landen niet te bidden. Ik zeide dus, Jaat ons, ja, onze wenschen veel verder uitstrekken, dan de Riantens intentie, laat ons dezelve uitstrekken tot al- Arop men eertijds zeer veel roem droeg; doch waarmede men thans zich niet gaarne zou hooren noemen; maar dat niet te min onder den landelijken stand, zoowel in Noord-Braband als in Belgie, traditioneel, zoodanig in zwang gebleven is, dat menige boer niet zou “weten, wat men meende, als:men van protestanten sprak. Rep. Aan ner Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, B. N.° 28. Pia len, tot allen, tot allen — maar lant ons aan de as- sociatie haren bijzonderen titel en bijzonder doel laten. Als Engeland Catholik, zal alles beteilig geworden, Denk echter niet Mijn Heer, dat ik mij tot mijn eigen gevoelen bepaald heb. Volgens uw godvruehtig verlangen, heb ik uw denkbeld aan den H. Vaderonderworpen. Daar ik uwen brief bij mij had, en ik die audientie had op eenen dag, waarop Zijne Heieligheid zich minder met zaken overladen vond, ik hem uwen brief zelve te lezen, Hij las dien in mijne tegen woordigheid overluid, en onderscheidene mae len het lezen afbrekende, drukte Hij mij hetzelfde gevoelen uit, dat ik u hierboven het uitgedrukt, en ean de plaats gekomen zijnde, waar gij het verlangen te kennen geeft naar de goedkeuring van Zijne Heilligheid en naar zijnen zegen, zeide hij: » Dit heeft geene goedkeuring noodig, de goedkeuring is er uit zich zelve,’’ — en gaf aan uwen ijver wel uit geheel zijn hart zijnen zegen, Aanvaart, Mijn Heer, mijn respect en de verzekee ring der opregte gen Gegenheid, waarmede ik de-eer heb te zijn: Rome, Uw Zeer Ootmoedige Dienaar, 16 April 1839. Wij ny epee een afschrift van dezen brief, naar welks inhoud het oorspronkelijk or der gebeds-associatie: het Sear ne lime oedeunem dee keering van Engeland, ongetwijfeld generlei veran- dering ondergaan zal, aan de Heeren Spencer en de Baupry gezonden. AANKONDIGING, Bij den Boekhandelaar P, N. VERHOEVEN te Uden, zijn onder meer anderen te bekomen, de volgende werken: Bibliotheque choisie des péres de l’église gre et Latine, par Mgr. Guinn, 27 vol. in Aves by had 1833 f£ 25,00. Hthicw elementa auctore N. J. pg Corx Lovanii 1839. f 2,25. Logice elementa curd, G. C. Unaes 1839. £ 1,50. Histoire de la vie de N. S. J. C; et des apétres par le Pére Deteny. 4 vol. £ 4,25. Positiones Theologico — Polemi naturali, +... religione &@ Scholasticis So presbyterorum, Rome defensa. f 0,40. Pré ga torique et Pratique du chemin de la croia d’ après le B. pu Port - Maurice. f 0,75. Dien de la morale Catholique par Manzoni. f 0,75. Chefs-d'oeu- vre de l'éloguence Francaise Louvain 1838. f 1,25, frig ee Nummer 20. — 17 — 18 MEI 1839. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED=- EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit geregd had, hebb GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit geregd had, hebb GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit geregd had, hebb GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit geregd had, hebb GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit geregd had, hebb GODSDIENST=-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit geregd had, hebb G Ende de oogen ten Hemel opgeheven, reide Hii: +». 0 «+ Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven helt, in uwen naam; opdat sy éen zijn gelyk wi..s eee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun’ woord in my geloove zullen: opdat zy allen een zn, gelyk Gy, Vader, in mij en ik in Us dat zy ook in ons mogen een zn, opdat de wereld geloove, dat Gij my gezonden helt. En tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat 24 touden een zyjn, gelok wy ook dén ztyn. Ik in hen en Gy in my, opdat ty volkomenlijk een zijn: en dat de wereld wete, dat Gi my gezonden helt. Joann. XVII. Op dit blad at welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 in het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle wbonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. CURIOSA. Betrekkelyk den Aarischop van Posen. Banin, 14 April. De Aarischop van Posen, de Heer von Dunin, toont zich ook gedurende zijn tegenwoordig verblijf te Berlijn, ats de fijne Fransch beschaafde man, die in voorgere jaren altijd eenen welkomen verschijning in de hoogste kringen was. Behalve het Poolsch spreekt hij ook tuitsch en Fransch met dezelfde vaardigheid, en naar zijne gezellige manieren te oordeclen zoude men hem eenen VRIS. GEEST dan voor eenen DWEEPER houden..... door de onbes wooroordedelde Wijze, waarop hij hier ontvangen wordt, heeft hij de beste gelegenheid waar te nemen, dat hier naauwelijks te-gen zekere personen, en veel min dus, gelik men rulks in Po-gen trachtte te verspreiden, tegen eene bepaalde nationaliteit of BELIJDENIS eenige tyandschap bestaat. (Handelsblad van Zaturdag 20 April 1839 )” Posen, 16 April Volgens de jongste en ongelukkiglijk ge- Joofwaardige berigten uit Berlin, neemt de Aarischohe-e aangelegenheid. Niet de gewässerte wenden... el is de Preläat in de residentie met al de aan zijn genannte hoogen stand erschuldigde achting ontvangen ‘geworden, en moet hij zelfs met ‘het bezoek van onzen ersten minister, graaf von Lor: vom, die het Aeheole ae peas rap 444 Bag tr n narch, vereerd (1?) zijn geworden; doch tot op dit oo- poe Ay genb; hem nog geen gehoor bij den koning toegestaan. Jeder onbevoor de kon sovodanigen uitslag vooruitzien, nadat het bekend was geworden, dat de Heer v. Dunin naar Berlin — vertrokken was met het vaste besluit om van den eenmaal in- geslagen weg niet in het allerminst af te wiken. ‘Hoe vrede- lievend en TOEGEFELIJK ons kabinet ook tyn moge, kan en zal het-echter niet van het beginsel der STRENGSTE GELIJK HEID TUSSCHEN DE BEIDE BELIJDENISSEN ajwiyken. Zoo lang aerhalve de Aartsbisschop eene BEGUNSTIGING der Katholijke kerk vordert, ten nadele der Evangelische Godsdienst, welke de koning en twee derden derden derden derden derden, kan er wel gegen sprake zijn van eene vredelievende ontwikke-ling des knoops. (Handelsblad van 29 April 1839.) Die strenge gelijkheid, welke de eerwaardige moe narch van -Pruissen, tusschen zijn catholijke en Protestanten, of, zoo als in dat ‘berigt gezegd wordt, tusschen beide ‘belijdenissen sedert lang getracht heeft in te voeren, zou als aardige sresultaten operen. Als nun, volgens de strenge gelikheid, welke de erwaardige monarch, tusschen de beide belijdenissen wil doen gelden, de eerwaardige monarch goedvond, om aan zijnne Catholijke onderdanen, bij zoogenaamde burgerlijke wetten, zeodanige verordeningen voor te schrijven, welke met de onveranderlijke wetten der Catholike Kerk strijdig zijn, zoo als werkelijk met de bepalingen, betrekkelijk de gemengde huweliken; betrachten van Bisschoppen en Herders, werkelijk het geval is, dan zouden de Catholijke Bisschoppen, Priesters en geleovigen, (in afwachting misschien van eer/ang ook, met eene nieuwe koninklijke organisatie en lithurgie voor de Catholijke Kerk in Pruissen te worden ver-eerd), even als de Protestantsche kerkelijken en bevolkingen gedaan hebben, den eerwaardigen monarch al Paus moeten erkennen! — Want dit vordert eene strenge gelijkheid! En met die gelijkheid zou er in Pruissen, geen Catholicismus meer bestaan. De Aartsbisschop vord Er er gehe einen BEGUNSTIGING der Catholijhe Kerk, ten nadeele van den Evangelischen Godsdienst: maar hij vordert en met regt de conscienlie en Godsdienst en het eerbiedigen van de regten en vrijheden der Catholijke Kerk, welke de erwaardige monarch, plegtig aan zijne Catholijke. "Zu denken, en geenszinschließlich ist geworden mag, zu de Heer von Donin, bijählen hij niete geworden mag, wel door ’s konings genade van zijn vesting-arrest ontheven worden, doch ONHERROEPELIJK van zijn bediening ontzet blijven. (Ubid.)” De eerwaardige monarch moge in de Evangelische krank van zijn eigeneinstelling, kerkelijken aanstellen en afzetten, Bisschoppen, die zijn noort gehad heeft, maken, of van hunne nieuwe bediening ontzetten; maar noch hij, noch eenige monarch ter wereld, heeft het regt, om eenen Catholijken Bisschop, van zijn bediening te ontzetten. De eerwaardige monarch heeft geenerlei jurisdictie in de Catholijke Kerk; hij kan, door geweld, den Aartsbisschop van Posen het nitoefenen zijn er bediening beletten, zoo als hij den Aartsbisschop van Meulen gedaan heeft en nog doet; maar hem van zijnne bediening te ontzetten, de Priesters en de geloovigen te ontslaan van de verpligting, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, in geestelijke zaken, aan hunnen vervolgden Bisschop van de verpligtung, om, "Hochwürdigt, dit is boven de magt van alle aardsche majesteiten!" Frankfort, 24 April. De jongste brieven uit Beriyn laken zer de beleefde halsstarrigheid van den Aartsbisschop von Dunin, De met hem op tout gezette onderhandelingen (1) zullen welligt sprengt gelegt geworden. 1839. April Op den 25.sten April is te Berlin eindelijk aan den Aartsbisschop von Dunin zijn sententie bekend gemacht; hij is verordneteld tot ontzetting van zijn amet (1!!), verlies van het rege om de nationale kokarde te dragen en zes maanden gevangen zitten. Alle pogingen, om hem te bewegen zijnne iM hee ne schriften en maatregelen in te trekken, waren vruchteloos. Hij bleef hardnekkiglijk weigeren, de goedertierenheid des ko-nings (!!!) interoepen, Voorloopig is hem van wege der politie verboden Berlyn te verlaten. Men meent te weten, dat hij in de hoofdstad zelve zijnnen straftijd zal volbrengen. Parti- culiere berigten uit Berlyn van dezelfde dagteekening, in de Hannoversche Zeitung gewagen niets van het hier bovengemel- de, integendeel zou daaruit schijnen te blijken, dat de Aarts- bisschop welras naar zijn Sticht zoude wederkeeren. (Handelsblad van Zaturdag 4 Mei 1839,)” Het gisteren door onzen Frankforter Correspondent gegeben, nopens de veroordeeling van den Aartsbisschop van Posen, tot zesmaandelijksche vestingstraf en ontzetting van zijn ambt, wordt ons heden uit Berlyn bevestigd, (Handels- tlad van Maandag 6 Mei 1839.)” Ziedaar het echte beeld van eenen Catholijken Bisschop en de gevolgen der aanmatigingen van gouverneementen, die, omdat zij zich plegtig verbonden hadden, om de Catholijke Geestelijkheid, die men van hare wettige eigendommen haden, en van welke men de inkomsten aan zich heeft getrokken (en diensvolgens als eene gedeeltelijke vergoeding van een aangedaan onregt) hehoorlijke tractementen te verlee-  in de geschiedrollen der Kerk worden opgeteekend! Terwijl de laatste nakomelingschap, met stomme verbazing ontwaren zal, dat men aan een: gouvernement, het- welk den eenen Catholijken Aartsbisschop, zonder regtsgeding, zonder vonnis, willekeurig, anderhalf (1) Volgens een vroeger berigt zou men met den Aartsbis- schop 