De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
In de Inwydingen waren als vorherde, tämpfen, men vorherde alle, zo 'tfchynt, zo Ibenge proeven ni'Jt af; maar ook vvicrd de wetcnrchap der Verborgentheden aan alien niet gtlykclyk me-degedeelt. De Waarzcggers, de P^thonilfcn, de Prieltcrs der Af-fioden, die ftaats-halven een nader onigang met de Goden moeften hebben. kochten ook hun wctcnichap door strenger proeven; de tyd van hun Inwying mocfc vccl langu-r zyn; en wanneer zy zelfs ingewyd waren, warcn zv tot ccn strenger leven verplicht tcr ooorzank van de waardighcid en hciligheid van huh Dienft. Voor 't overige licten zy zicli alle inwyen. Op zommige plaat-2en wydde men de kindcren in, nraar het fchynt  der Goden nader by te hebben, en dat "zy v.ich vleyden liier te heyliger en te rechtvaardiger door te zyn. Het fchynt zelfs dat men in 't gemeen hat harnas niet dorft aanfchieten, zonder zich eerft te hebben la-ten Inwyden. Daar is hierover een, plaats in de H. Schrift, die het fchynt te bewyzen; want wanneer Abraham zyn volk verkörner om de ovcr-winnende Koningen van Sodoma te bestriden, zegt de Vulgata dat de nunquam coronatur, idque in signum habet & pobationem sui, sicubi tenetatus suerit de Sacramento j stattimque creditur Mithras miles, si decerct coro-nam, si eim in Dco si ote dixcrit. Agnofcamiis ingenia Diaboli, idcirco quaedao, de divinis aiFcdbaatis, ut nos de Utorum Hdc confundat & judicct. VAN A M E R I K A. II. BOEK. 139 tlat hy drie hondert en achten van zyn cigc luiden tot het gcvecht uitkoor, trecentos decern tS oEio expedites Fernacickst maar enige >''</• P^- andere Overzetcingen Hebben woorden die op Initiatos of ingewy- ^'j5!w. dc uitkomen. Max. in T W I N T I G S T E II O O F  als hun gevoelens rakende de Zon; aan-gaande de wyze van verzoening door Afwailchingen, door een joort van Biecht, die te gelyk by de Guebren en Perzcn, by de Brachmanen, by de Japon, by de Siamen en by de Perzcn gevonden word; en aangaande de volmaaktheid waar na y laken door het Icyden van een llrcng en boetvaardig leven, in vallen, onthouding, kuisheid, armoede, tuchtig en eindelyk in oeffening der Deugden doorgebracht, deigden waar van zy om de waarheid te zeggen niet als de uitcrlykhetlen hebben, maar die in deic uiterlykiieden een bewys van een gants heiligen oorfprong zyn. Men fchcpt vtr Mak in de Schry vers, die 'er van gefproken heben, te lezen, op wat wyze de jciigt in de scholen der Bonnen ingewyd wierd. Te Mexiko waren 'er gemenehuizen voor Mannen en vrouwen, waar in de jonge dochters van de eenekant, en de vryers van de andere, zonderer uitzondering een jaar langonderwezen wierden, en zo een llrenge en llrafte levcnswyze hidden, dat geen Monnik in Europa zyn proef jaren met de hunne vergelyken kan. Maar van de Wilden te prüchen heebende, by wien, na hec roordel dat men heeft, geen godelienll is, en daar in der daad in febyn weinig godelienst te vinden is, valt het my veel moejlykcr dezc overeenkomülen in hun 21eden en Gewoontens aan te wyzen. Ik zal evenwel niet nalaten 'er hier eenige klare trekken van aan te voercn. Ear ik van de Irokezen en Huronnen spreek, ga ik van de Nation beginnen, die hitt minAe van haar oude gebruiken verloren hebben of van wic de Reysbelchrvvers de gewoontens verzamelt hebben j eer zy die te enemaal hadden laten varen. Ik zal byna niets anders doen als de woorden van myn Schry vers aan te halen, waar over ik myzal vergenoegen eenige aan Merkken- De Scfaryver van de librischen van Virginien geeft ons de vol- S 3 niaakde lap. 14. GtH. Toepaf- fing van het geen vande Inwyin- gen der Ouden gczegc is opde Amerikanen. Hiftehr. itVirg: 1^0 ZEDEN DER WILDEN traduite j(his im- primie d Crieant 1707. Inwyin- Kender Noor- der A- inerika. maakfte kennis van 't geen hicrontrent onder de Wilden van Noor- der Amerika gepleegt wierd, en helpt ons 't befl op \ fpoor oenvergelyking daar van met de Inwyingen der ouden te maken. De Indianen liebben Altarien en plaatzen tot de Ofteranden, jede. Men zu zelfs dac zomtyds jonge kinden offenen, maar ly loochenen het, en beweren dac zy zu nice van de, menchelyke zamenleving afzonderen, als om zu den dienst van, jün God toe te wyden. Smith geeft ons de Bel'chryving van een dezer Ofteranden, die in zyn tyd gepleegt wierd; op het y% verhaal van eenige perfonen, die er ooggetuigen van waren. Zie hier wat hy 'cr van zegt. Ny befchilderden vyftien jongelingen van de welgemaaktfte, » die niet boven de ix of 15 jaren oud waren, met wit; en na /e „ na buiten geleyd te hebben, braht het volk den ganzen nior- „ gen met rontom hen te danlFen en te zingen » met fchellen van „ flangen in de hand, door,'s Achtermiddags plaatften zy ze alle M vyftien onder een boom, en men maakte onder lien een dubbde „ haag van luiden uit, die met kleine aan elkander gebonden ried- „ jes gewapent waren. Dan koos men vyf jongelingen uit, die ,) beurc om beurt een van deze jongemaats gingen afhalen, hem „ dwars door de haa.5 geleyden, en lieni op hun eigen koften en „ met een wonderlyke verduldigheid van de Trottingen, die J, men als hagel en zand on hen deed necrvallen, bevryden. Ge jurende deze wrede oeffening hüllen de arme moeders fnot en „ quyl, en maakten matten, hüden, mos en droog hout klaar, J, om tot de lykdaatfy van hare kinderen te dienen. Na dat deze ,1 jongemaats dus door de spitsroeden gelopen hadden, haalde men „ den boom verwoed omver, hakte den ftamen de takken inftuk- „ ken, men maakte 'er kranfen van omze te kronen, en men vcr- cierde hun hair met defzelfs bladeren. n Myn getuigen konden niet zien -wat men met deze kinderen deed; maar men wierpze op elkander in een valey, als of zy dood }, waren, en men vierde ten groot gaftmaal voor al het gezel- j. Chapter. De Werovvans (dat is te zeggen de Priester) na het oogmerk van deze O/Ferande gevraagt, antwoordde dat deze kinderen niet dood waren maar dat de OkCe of de Duivcl het bloed uit de It linker tepel van die genen zoog, die hem ten deel vielen, tot dat zy dood waren; dat de vyf jongelingen de antieren in de Woe- jongelingen maanden lang bewaarden; dat gedurende dexcn tyd, zy met niemant mochten omgaan, en dat men uit hun getalhun, Priefters en Waarzeggers koos. ( Hier eindigt bet verhaal van Kapteyn Smith). 9, Ik weet niet, vaart deSchryver voort, of Kapteyn Smith in i dit verhaal qualyk onderrecht geweft is, noch of dit fprookje van Okc, die het bloed Uit de linker tepel zuigt, een lift is van i den Geneesheer of Prester, die altyd Geneesneer met een is, om zyn goeden naam te redden, zo er by geval een van deze n kinderen onder zyn tuchtte fterven komt. Maar ik zou ditlaat fte eer geloven als die schon Roman van den Okc, ten minften en men vcr- de gefchiedenis van Kapicyn Smith fchynt niet anders nils cert voorbceld van hun bujcauaweriifg ( die voorbceld jieeft de zelfdc bcickenis als Liwying) te zyn, en hy is met vcrgift ontrert ec- nige omstandigheden, als oni dat dezc plccluigheid hem tocn te encmaal onbekent was. J. Men pleegt dit werk gemeint, maar eens in veertien of zefsten, ten zy hun jongelingen zich meermalen in staat bewerkenden, voor dar in toegelaten te worden. Het is cen tucbt die alle hunne jonge luiden moeten ondergaan, voor dat zy in gelegen der Helden o' Charouffen van de Natie aangenomen worden, I, in plaats dat zo men Kapteyn Smith gelovcn moet, zy niet af- T, gc7,ondefc wierden als om de Priestlykc Order to vervulzen. Zie hier hoe men hitjcanimeen. De Gouverneurs van de Had verkiezen de welgpmaaktfte en levendigfte jongelingen die 'cr zyn, en die cniggoed door hun tochten en met jagcn very.amelc hebben, om gebiifcanaweert te worden. Zo dat dte gene die deze proef weigcren te ondergaan „ niet langeronder hun landshii zouden durvenmyven wonen. Men „ recht in 't cerft enige van deze gekkc plcchtigheden aan, die de „ Kapteyn Smith verhaft heeft, maarde voornaamftc is de afzon- 5, derring van deze jongelingen in 't bofch, daar men zc enige maan- 1 den opiluit zonder dat zy enig gekocht, die de herilcns ontftdlen. In der daad deze drank, die zy If^i- „ fokkan noemen, by de strengheid van hun tucht gcvoegt, maakt „ hen flapel gek, en in dezen drocvigen lathaat volharden zy i8 of „ 10. dagen; men bewaartze in een Iterke bellote Plaats, die ex-pres rot dit gebruik gemacht is, en vvaar van ik 'er een in 't jaar 1694 zag, die de Indianen van Paumaitnkic toebehoorde. „ Zy had de gedaante van een zuikerbrood, en was van alle kan- ten tralics gewyze open, om doorfpeling aan de lucht te geven. Was nocn geen maand geleden dat dertien jongelingen daar in Gebufcanaweert waren, en dat men ze in vryheid gelt had; daarenbovcn verhaft men by deze gelegenheid, dat dezj; elen- dige Wooden zo veel water uit den llroom Lethe drinken, dat zy daar door hec geheugen van alle zakcn, van hun vrienden, van hun gocd en zelfs van hun fpraak verliczen. Wanneer de Geneeshcren vinden dat zy genoeg van deze JViJbkhan gcdron- ken hebben, vermindcren zy er allengsjes de dofis van, tot dat zy ze weer tot htm vorig verstand gebrag. "Heben. Maaf", eer zy te eenemaal lierftelt zyn, geleiden zy ze in hun vcrfchey- de fteden. Na een zo wrede pyniging uitgcftaan te hebben. I, durven deze jongelingen niet t,cggen dat zy van de minstte zaak geheugen hebben, uit vrces d-^t men ze andermaal mocht Hufca' p n(K}€ren\ en dan is de handeling zo ruw, dat 'er weinig het le-t, ven afbrengen. " Zy moeten ftom en doof woorden, en alles weef van Hieiiws " aan leren. Ik weet niet of Jiua vergeteliicid gemaakt of we- zentlyk is, maar het is zeker datzy niets willen kennen van 'C geen zy eertyds geweaten hebben, en dat hun Wachters lien verzetlctl" ZEDEN DER WILDEN Aan- mfrkin- ^Kn van oiizen .Schry- vtr f>ver dit vcr- ilMl. ,y zellen j tot dat :y alles weer van nieuws aan geleert hcbben. Li eenigen ze weer te leven, na eenigermaten dood te zyn j» geweel, en worden manne, vergetende dut zy ooit kinderen geweell zyn Zo iemand onder hen in deze wrede oeiFening komt te Iteren, beheld ik my in dac dan de fabel van Oke > die Smith verhaft, tot een vcrfchoning dient j om het te verbergen ; want, zegt hy, Oke moeft die gene hebben die Jiem ten dele vielen, en men zeyde dat deze opgeoffert waren geweel't. Myn gilBng is zo veel te waarfchynelyker, om dat ik vaft en zeker weet, dat Oke flan deze bujcanawdring altyd geen deel hecft. Und ich doch de Indianen vanPaumaunkie gecn twee van hun jongclingen van deze wrede plechtigheid, die zy in 't jaar 1604 oeltenden, weerom brachten; van de andcre kant brachten de Appamatukken (voor dezen een machtige Natie, maar die hedendaags zeer verzwakt is) al de jeugt die zy in i(Spo in deze fchriklyke Leer gezonden hadden, weder te rug. „De moei:e die de OppalFers van deze jonge luiden aanwenden is zo groot i en zy moeten alles gedurcnde deze llrcnge tucht zu heilig verhojen houden, dat zicli wel van dit ampt te quytcn een zaak is die de grootlle beloning verdient « en net zekerllc middel om tot de grootlle bedicningen van 't land te raken, zo dr die vergeven worden; maar 00k kunnen zy vaften ftaat maken van haaft na de andere wereld verionden te zulien worden, „ zo zy door lichtvaardigi” Led of achtelosheid het minster in hun plicht miffen. „ Daarenboven het ik aangemerkt, ik die gene die men in myn tyd gelmfcanaweert had, schon welgemaakte jongelingen wan ren, vol vuur, van vyftien tot twintig of vyfentwintig jaren oud, en die voor ryk te Ijoek stonden. Dit dee4 my in 't eerft ge-SI loven dat de oude luiden dezen vond bedacht hadden i om zich jongelingen, hadden i om zich in der daad dezelve onder zich omdelen, of zich fchikken %c tot eenig algemeen gebruik, en deze jongelingen zyri genoodzaakt op meuws hun fortuin te zoeken. „De Indianen betuigen een af keer van dit gevoclen te hebben, 9, en zy beweren dat men een zo hevig geneesmiddel niet in 'twerk Fleet, als oih de jeugt van de quadc indrukzelen der Judshildte verlofenen en van alle de voorordden die zy aanneemt, voor dachaar reden iverken kan. Zy houden ftaande, dat dan in volie vryheid geftelt zynde om de wettcn der natur te volgcn, zy geen gevaar meer lopen door de gewoome of de opvoeding verköpften te worden, en d.it zy beter in läat zyn om oneenzydig gerechtigheid te plögen, zolider enige acht op de Vrindschap of Blocd-verwantfchap te lauen. De toepafling van het geen in den grond van deze vertelling belloten liet, is, gelykik reeds hierbo^en gezegt heb, zo natuurlyk en gemaklyk, dat ik geloof dat ik die den lezer zelfs muet laten mäken. Alleen zal ik Zeggen dat de Schryver ods, onder deze Wilden, Steden, Gouverneurs, grote ampten, en grote goederen vérbeelnde. Ui tlcnde, vcr van het denkbeeld afwykt , dat men 'er van geven moeft, nademaal hun Itedcn niet anders als ehndige Vlekken zyn* hun Gouverneurs , Hoofden j die weinig van 't overigc volk ver- fchillen, en hun grote goedercn niec anders als een algemene ar- moede , die overal uitblinkt. Dfiarenboven , zo het een algemene wet is dat zy alle zonder iiitzondering^fib/(/tw/rta'W/'/ofingevvyd moeten worden, gelyk hy het zegr, iprcekt hy dan zich zelven niet tegen met tc verzekeren dat de Gouverneurs de welgemaaktfte en de rykfte kiezen ? Hy kon zich ook vergil't hebben, vtrwarrende het verhaal van Kap- teyn Smith, waar in van een plechtigheid gefproken word, dewel- l<e niet als die gene raakte, die gefchikt wafen om dc Priel'cer or- der te vervuUen , met het zjne. Want fchoon de wet van Inwy- ipg algemeen is , kan ^er zcer wel en moet 'er zclfs eenig onder- fchcyd zyn volgens dp verfcheyde ftaten der Ingewyden, gelyk 'er oncier de Karaiben gevonden wierd , onder wier naam ik al de Wilde volkcren van het zuider Amerika begryp, wier zeden over- al zeer wel met elkander overccnkomcn, en in zcer weinig zaken verfchillen. ' EtNENTWINTIGSTE HOOFTSTUK. Mens vindo vont apen van Inwyingen oder de Karaiben j die van zeer llreng vallenen andere zeer moejelyke proeven verzelt zijn voor jonge dochters en vryers die tot huwbare jaren ko-men.zwaar om uit te llaan : wederom andere om een jongman onder de krygslicden te llcllen, om een krygsman tot den rang van een Kapteyn te docn overgaan ; tot aanltelling van een Generaal, en tot de Inwying der Pricftcrert. 't Is verdrietig dat de Schryvers bns van allc deczc zukcn niet als een plomp en onvolmaakc verhaal gegeven Jicbbcn. Men laat niet na daar een teken van godsdienfc in tc dntdckken : maat tiaar cvenwel niet als ccn ydelc Ichaduw nicer van overig is. Ik hcb reeds van dc zuivcringcn der vrouvven ten tyden van ha- re maandllonden gcj'prokcn , en ik heb reeds te verltaan gegevcn dat vvannccr haar dat ten cerl'ccn male ovcrkomt, zy begonnen dc proeven dcr Inwyingcn te ondcrgaan. Thevet , die zelts getiiige gevvccft is van allc deze proeven , gceft ons een omftandig ver- haal van het gccn 'er in dczc gelcgcncheid onder dc volkeren van Erriilicn omgaat. Ik zal hicr het wezcntlykfte daar van aanroc- I'cn. ■ ' ■ ■' -i fr' .• ■ 't Is niet zondcf oorziak, zegt hy, dat mdn aan deze eerftezui- vcring ccn naam gegevcn heeft , die gcbeurdc vrees bctekent , want de mcisjcs hebben waarlyk gelyk dat zy voor dit vreellyk ogen- blik fchromcn, dat als de leus van een ware marteling voor haar is. ;Men maakt dan een amvang met haar de hairen af te bran- dcn , of het met een vis-tarid af te fnyden , zo dicht by 't hoofc als het mooglyk is. Daar na doet men ze op een platten fteen ftaan, die hun voor een key dient om hun porceleyn te werken,enom de gvoene ftenen , daar deze Natien veel cicradcn af makcn j te poly- T iten ; Inwyfn- He.i dcr Karai- ben. Cojmo^. Uniu. /«!'. 21. Inwy- ing der voiwaf. K-vry- llers ia liraii*. licii- m ZED EN DER WILDEN Cofmog. Vmiv. Mm. 2. tib.ii. /.9«3- 918. JUnHtu de naatn van den opper- ileoGud van Bra- ziiien. 7bevtt , C of mug. Vaiv. /iw.ij. th.i.p. 1004. ften; on met een tand van cen Akouti fnyd men l.aar hct vicefch van boven de schulden tot den rue; toe op, makcndc een dvvars kriiis, en verfcheydc andcre kervcn, to ciut 'er hct blocd van allc kanten afftroomt. Men merkt aan haar tandc-knailVingen en verfcheydc wringingen van 't lyf wel wat pyn de/e armc vryltcrs gc- Yoelen? maar de Ichaamte weerhoudzc, en niemand gccft een enkelc Ichreeuw. Daar na wryft men alle de/c wonden met aich van wilde kauwoerden, die niet minder byt als biiskruid of falpeter, dat de littekens nooit vergaan; waar na men haar de armen en het gantfche lichaam met een katoenen draad vaft bind; men han^t haar de tanden van een zeker dier om Den hals; en men legt zu haar Hamakken, 20 wel tocgcbakert dat niemand 7.c zien kan. 2!y 2yn ten minfte drie volkomen dagcn eer zynde kunnen uitkomen, en brengen al dezen tyd zonder I'prekcn, eten of drinken door. Deze drie dagenverlopcn zynde laac menze iiit haar Hamak omze tc ontbinden, en men doet haar op dc zelfde key ftaan, vaar op men haar de eerflemaal gekcrfc hceft, op dat zy in 't eerft met de voetcn niet aan de aarde raken; van daar wordenzc weer in haar bed gelcgt, daar zy met enigc gekrönte kruiden en een wei-nig meel en water gevoed worden, zoncter dat zy enige anderc pyze of drunk durven nuttigcn. In dezen fiaat blyven zy tot de twede zuivering. Waraarna men haar de overige delen van 't lig-chaam van 't hooft tot de voeten toe doorkerft, op een noch wyze als de eertte maal. Men legt ze op nieuw in haar Ilamak, daar zy om de waarheld te zeggenj gedurende de twede maand wat zachter gehandelc worden, en zu llrenge vaflen niet iunden, maar zy mogen noch niet uit haar hut gaan of met iemand fpreken, en houden zich met spinnen en katoen pluizen bezig. De derde maant vryft men ze met een zwarte verf, van de oly van Jenipat gemaakt, en zy beginnen uit te gaan na 't veld. Schoon Thevet van geen onderwyzing fpreckt, is hct evenwel waarfchynelyk dat men ze gedurende dien tyd in de gronden van haar vallTchen Godsdienlt onderreciit. Dezc Schryver voegt 'er by, dat een oude Portugies, die onderdie ge was die het ecrft dit land ontdekt hadden, hem gezcgt Jiad, dat hy dezc Volkerea getracht had deze bygeloviglieid te ontmennen, maar dat de Pages of Wicchelaren om raad gevraagt zynde, zieh daar (lerk had tegcn aangekant, zeggende, dat zo zy deze gewoontc nalieten te onder- houden, Main Monan hen alle zou doen omkomen. Maire Mo- van is de naam dien zy aan cen Wezen gevven, waar aan zy by na dezelfde volmaaktheden toefchry ven, die wy aan God geven; dat na hun zeggen, noch begin noch einde heeft, die de Hemel ea Aarde en alles gefchapen heeft, maar die vleefch gevvorden is en in een kind verandert, om door zyn leringen de noodzakelykheid van zyn volk te verlichten. De zelfde Sehryver spreekt van een andere Godsdienstigc plccli- tigheld, die te Florida in gebruik Was, en die van den zielen aar fchynt te zyn eben de jonge dochters op dezelfde wyze te rakken. De Van a m e r I! w a. il:iipsk.; us De- Florentianen, legt hy, Jiebben feellenidie zy op zekere tyden met leer vremde plechtiglieden viererij Dt- plaats daar hec feeft gcviert word, js c ^loot rond ruim., dichc by '3 linings huis, waar uic die gene dictot dwe plechtigheid afgezonden z.y n met vele verven gelchildert, en; bephiirat voor. den dagkomen « en na de gezegde plaats trekkcn. Alwaar aangckomcn zynde, ly zich op order rangcren, en drie andere volgen, die Van hen zo in verwen als wyzen van doen verl'chihen. leder van deze drie wanneer zy op 't midden van 't ronde vlak komen » welke danlFcnde eo zeer erbarmlyk zingende, van de an* dere > die hun antwoorden. Ge volet worclen. Maar na dat zy gezongen en gedanil en deze roncle plaats driemaal omgelo- pen hebben, zetten zy het op een rekken door 't midden der dichte boffchen, als tomeloze paarden; dan verilyten de Vrou- wen het overige van den dag met zo en dcerlyk getier en gejammer, dat het 'er over been is, en in die woede pakken zy.de armen der jonge doorkerven, die zy met fcherpe mollelfchelpen doorkerven, zo dat 'er het bloed by necr loopt, dat zy met een tak van een boom in de luchc spacen, roepende tot driemaal toe, H^Tbyaf Thya, Toya. i Deze drie die het feed beginnen worden Jaonas gcnaamt, en zyn als de Priefters of Otferaars, daar zy geloof aan geven. ten dele, pm dat zy van Aftkomst toe de Oncranden gefchikt zyn, en ten delen 00k om dat zy zulke schrandere Toveraars- zyn, dat wanneer 'er iets verloren is hec ten eerfle door hun middej weerom gevonden word. Na 't verloop van twe dagen komen die gene die in de boflchen gevlucht waren weer te voorlchyn » en op dezelfde plaats weer gekomen te zyn, beginnen zy lucht- hartig te danflen en hun Vadcrs te verblyden, die om hun te hogen ouderdom of wel om hun natuurlyke onpallykheid nietop dit feett genodigt zyn. Jean de Leri sprecht in der hundert van deze wrede kervingen die men in Brazilien de jonge dochters, die huwbaar worden, aandet. Daar hy zelfs ooggetuige van geweel is; maar Jiebbende de reden van godsdienil niet gemerkt, die Jiet begin en de oorfproni; van deze plechtigheid is, beheld hy zich in dat het als een naturlyk hulpmiddel in 't werk gellelt word, om haar te encmaal van deze foorten van ongcmakken te verloiren, waar toe het fchynt uitgevonden te zyn. Maar hy is hier ontrent vergill, en hebbende de ware reden niet kunnen giflen, hecft hy 'cr een vcrzonnen, die zelfs niet eens waarlchynclyk is. Als de dochters der Karaiben op de Antilles huwbaar worden, doet men haar ok de brozcn of ichocifcis aan, 't geen een Mare ftraf voor haar is, en doorboort haar zo wel als dejonpens de oreii. Ikheb de omflandigheden van deze plechtigheid in een flandfchrit't van een Jezuiei gezien, die een Zendeling op de Eylanden gc- T z wecll J> 9>  wlllen niaken, kan ik 'crniecs mter van zoggen. De flr. Rochcfort gecft het Volgcn.^e verhaal in de wyie van cen  dat den ro^m ^yncr „ Voorzaten zou kiinnen bczocdelen, en dat hymet al zyfl vermo. In gen de trade wrokten van -^huiuie Natie zal wr.ken, neeint Jiy a een zekeren roofvogel, die zy in hun taal Mansjcnis noemen, en die lahgen tyd ce voren tot dit gebruik by de hand is, by de s, poten, en hy jjeft 'cr ijn z6on verfcheyde flagon me^, tot dat f, devc^ldood is, cnzyn;JKX>ft te eeneniaal verplettert. Na dc-VV w jhiwe behandelii^,, die den jofigeling gants bedweln;»t maakt, „ vIJjBrot hy hemhetrgaiitfche lyfmet de tand van ten, iii,<:outi op, enom de womdien die by geroaajct hecft te genezen,, dpmptltJiy i, den! Vogel in gepcpert water, en wryft 'er onhefqiiofc deze J, qoetibren niee, H ^n  Icgt op hetLylani Kaycmicin 't j^ar ififi fprcekt dus van de Wyzevan een Ksipteyn ondcr de Galibis, die de Karaiben van 't valle land zyn, te makcn. DRIVING WINTIGSTE HOOFTSTUB. "Toer eerft komt die gene die Kapteyn will gemaakt worden, vor een konnte zyn hooft, flaande de ogcn tei' a&rde, zonder iemand aan, te zien of een wooi^d te pre- VAN AM E R IK A. 11. BOEK. W "Frecken, en wonder lets aan xyn vrouw of ItJnderst te la- "ten blyken. Hy t£t zich in een hoek van de tent ter neer, tot ft dat men een kleine ^erfchan^ing rontom hem inaakt als een ge* "vangcnis, daar hy Vlch qual^k in kan verroeren. Men hangt "zyn bed boven tegen de hut aan, op dat hy tegen nlemand fpre- " kc. Ily komt " Er niet uit als om lyn gevoeg te doen en cm de „ moejclyke proeven te ondergaan, die hem de andcre kaptcyns » „ xyngeburen, doeh gcvoelen. „ Tcntwedeh doet iY<en hem 6 weken lang leer flreng vaflefn, „ dat do Chrillenen naai'iwlyks 6tn dc lielde van God zouden „ docn.. Men gt'eft hen niet als een weinig gekopkte geerll, en „ zcer weinig' knllbuvv V \vaar van hy nice aTs hdc binnenfle eet. „Gedurende dezen tyA komen hcmv de buur - kanteins' morgens „ en's avondsbeioeken, zy doen hem voor hen komen, verconen „ hem met hun rtainurlyke welfprekent held, dat lo hy ecn roem- „ ryk kaptein Wil Wbrdoh, waar fta hy verlangt, hy moedig moet „ zyn, en zich edelmoedig in al de ontmoetin^en met zyn van- „ de Natie op te hoiiden, eh dm wraak te nemen van die gene, „ die niet nalaten hen te misliandelen,wannecr zy hen in den oor' „ log govangen heblycn, enz. „ Deze Aanipraak, die hy niet gedult heeft aangehoort, geein- ,, cgtzynde, doetnncnhem gevoden hoe veel hy lyden zou. By door han vanden vanden vanden vanden vanden, door 't middel van de llagen die zem heftande vört geven. Hy läat in 't middel van de Karbet over, sidt die handen op 't hooft. leder kap-5, tein geeft hera of vier ilagen met een zweep, die zu groot is als die van een koetzier. Zy is van vortels van palmbomen gemaakt de jonge luiclen maken die gedurende dien tyd. Hy, Krygt nice meer als drie llagen met änder zweep, zo dat änder zweep, en das heeft men er vele nodig. Dit doet  al de wepen, daar ny „ mce gegeelte is, tM teken van zyn zegepraal boven op Icgt. ,, De zes veken van de/e ccrJ'te en zcer rnwe procf, waar inhy „ een verw onderenswaardigc llantvaHighcid hccft laten blyken « „ voofby zynde, becryd men htm ecn andere; die bc.]uaam isom „ den HerkUen te doeNt Itervcn. Om hem deze proef te docn ondcr- „ gaan, rccht men eroot drink gelag aan, waar toe op dengc- „ zetten dag al dc hoofden van de landltrcek met hun tocrufting „ komen, aile dp nicuw gefchildert en m el opgcfmukt. Zy ftygcn Ltttrt laNtM. 94 ZEDENDERWILDEN „ voor de woning af. Allc in 't gezicht van de hut gekommen, lie, zcttcn zy zich in de (Iruiken ut' lücken tcr neder, d.iar y.y I, allctcgclykcen ichriklyk gclchrccuw en gchuil makcntdan trc I, dcn/e in dc hut, hebbendc allc den pyl op den boog ^ezet. Zy St gaan den nicuwen Kapteyn halen > die reeds uitgetecrt is door dc > Itrenge vaden die men hem heeft doen ondcrgaan, en dc gccl'< „ felllagen die men hem heeft doen gevoelen. Zy dragcn hem met, bed met al, dat zy aan twe bomen valk maken ) en waar uit ly II hem doen opftaan. Men spreekt hem moed in 't lyf, gelyk in't „ begin, en om te bcproeven of hy dapper Zyn zal, geett ieder ti een der Hoofden hem een ilag met de zweep uic al zyn macht. I I Hy begeefc zich neer te bed, en men verzamelt een hopen zccr M Ärke en fUnkende kruidenj die zy rontom zyn bed leggen. 9 Men ilcekt 'er den brand in, dochzodat het hem niet raken kan, „ hoewel hy 'er alleen al de hittc van gcvoelt. De rook van „ deze Ainkende kruiden met de liitte van ^t vuur docc hem elendige qualen uitUaan, hy ishalf gek in zyn bed, daar hy al inblyfc legeen, hy valt 'er in zo grote ilauuwtens dat men zou zeggen dat ny dood was. Wanneer men hem in dezen fiaat ziet, geeft men hem te drinkenom hem weer te doen bekomen. Bckomen 9, zynde vermaant men hem Op een nieuw om moedig te zyn, men verdubbelt zyn vuur, dat langen tyd duurt. J. Onderwyl dat Jiy al deze qualen moet lyden, vreten en zuipen de anderen als varkens, en hem eindelyk na aan zyn end zien- de, gebruiken zy een vremd middel' om liem weer te doen be- komen. Zy maken hem een halsband en een gordel van palm- boom, daar zy grote zwarte mieren in zetten, waar van een geforden is om de pyn dric of vier uren te doen gevoelen. Men doet hem dezen halsband en gordel om, die hem haaftweer doen tot zyn zelven komen, ter oorzaak van degruwelyke fmarnten dieze hem veroorzaken. Hy ftaat op, en overend standige men hem een vies vol Palhwt dat een van hun drunken is, 9, door een Manar4 of zeef op 't hooft. Flux gaat hy zich In de „ naaAe fontein of rivier walfchen, en weer in zyn hut gegen 9, zunde, gaat hy weer op nieuw in een afgezonderden hoek zit- ten, en op dat al de kmdercn van de hut en al de gene die daar in behoren, deze plechtigheid heugcn mogen, geellelt men hen alle zonder onderfcheyd, zonder zelfs de Vrouwen, zo zy 't 9} niet gaauw op een lopen zcttcn, tc ontzien. J, Men doet hem een nieuwe doch niet zo ilrenge vaften als de ,, eerfte was beginnen; van de een of de ander Kapteyn van zyn „ buren, draagt zorg| van enige kleine voor hem te dodjn. „ De tyd van dit vaften geeindigt zynde, word hy tot Kaptein uit- 9, geroepen, men langt hem een gants nicu wen boog en pylcn, 9, met alles wat hy nodig heeft. Dit is even well noch maar een minder kapteyn, want om een firoot Oppcrhooft tc worden, zyn 'cr noch A,eel ilrcngcr procven, die de Heer Biet niet geweaten heeft, die de Heer Kochcfort maar even Jiceft aangeroert, en die ik uit de brieven van Vader de UNeuyiUe) c<;a Je/iuit, gehaalt heb, die eenigen tyd op het éy- land omeniyn-r, daar vy n, dan trc-^ezer. Zy IS doordc n dc gccl'< n Jiem met aar uit ly gelyk in 't;eett ieder;yn macht. bopen lecr ed leggen. raken kan, rook van hem elen- 'alinblyfc ou leggen tiet, gee ft Bekomen ; te zyn, en 2;uipen  (laande ranken is, uch in de ut gegaan hoek zit- e die daar t men hen , 20 zy 't ften als de 1 van zyn tc doden. aptein uit- en pylcn, nt om cen • proeven, Rochefort ; Vadcr de p het Ey- land rKh*- -«»-»*r^'Wv VAN A M E R I K A. II. BOEK. '49 J Utet l>t 14$ "fs^sS:^! .^■: land van Cayenne in de nabimrfchap dezer Volkeren gewoont heeft om goede bericiiten van hun ^'■'* Zeden tc krygen. Zic hier wat hy er van zcgt. V I E R E N T\V 1 N G S T E H O O F T S T U " K. Mars De Regering der Gayaneen is cenhoofdig. Zy hebben maar en Clpperhoofc, dien z blindlings gehörzamen. Is gemein, de oudfle van de Natie dien men daar toe verkiell, zu hy andcrfins al de nodighe hoedaniglieden heeft om deze waar-digheid ilaande te houden, dat is te zeggen, zu hy meed, kacht, behendeigheid heeft; zu hywerkzaam, handig, matig, verduldig is, ryk in vonden en krygsliilen; cindclyk zu hy het land kent, en de wepcn wcet die na alle de Natien geleyden. In-dien de oudfte deze hoedanigheden oncbeert, verkiezen zu eenander, dien zu op een Itrenge proef ftellen, om verzekert te zyn dat hy zodanig is als zy hem begeren. Zy maken in 't Eerft Een begin met meer als negen maanden op een zeer llrengc vvyze te doen vaften, gevende hem dagelyks niec meer geers, als hy in iyn hand houden kan. Zy doen hem fcliriklyke zware pakken dragen; zy dwingem hem byna alle de r.achten aan den ingang van de karbet fchildwacht te houden. Zy zenden luiden om te verfpieden uit, na de naburige Natien; daama wanneer die weerom gekomen zyn, dwingen zy den Pretendent de voet- llappen van deze afgezondene te volgen, om al de wegen te le- ren kennen. Daar is geen grenspaal of eenigfins bekenden fon- teyn, of hy moet weten waar die gelegen is, gereed zyndc om daar een bewys van te geven, met daar op het eerfte bevel een gebroken tak na toe te bre Gingen. Eindelyk hy moet de natur- lyke Befchryving van zyn gantfche land in 't hooft hebben. Om hem aan de pyn te doen gewennen, begraaft men hem zomtyds tot den middel toe in een neft dac vol is van deze grote mieren, waar van het fteken een koorts van 14 uren aan de Franfchen geeft, en men laat hem daar een geruimen tyd in; anders ver- noegt men zicJi drie of vierhondert dezer mieren in bladeren te wimpelen, zo dat het hooft van de eene kant, en het lichaam van de andere daar uitkomt; men naait al deze levendige blade- ren, tot halsbanden, armringen, gordels, kouflebanden en kro- nen aan malkander, waar ni^e men den nieuwen Koning op- fchikt, men kan giflen met wat pyn. J. Wanneer men hem genoeg beproeft acht, vierc men de inwying op deze wyze. De ganze Natie by een vergadert zyn- de gaat den Pretendent zoeken, die een myl of verder onder bladeren verborgen is, als om te kennen te geven dat hy de Kerftaaten vied; of wel, gelyk my twe dezer Koningen gezegt hebben, om hem te doen verständat men hem uit net itof gehaalt heeft, om hem op den troon te verhelfen; 't geen door een andere picchtigheid bevelUgt v\ ord: want eder een van de byftanders gaat op dc maat hem den voet op 't hooft zctten, waar Inwy- ingvan eeii Kaptcin Geiie< raal. ZEDEN DER WILDEN 5> J) 3> S> waar na men hem doet opftaan, en vallen allc voor hem neer, en werpen hun pylen en bogen aan zyn voeten. De Koning zet op zyn beurt den voet op hec hooft zyner onderzaten; dan ge-5, leid men hem in zegraal weer na de Karbet, daar hy een groot gaftmaal door de vrouwen bereid vind. Voor 't eeten moet hy noch een proef van zyn behcndigheid geven, fchietende een pyl in een kopje van de grootte van een ey, dat boven op 'c dak, vail gemaakt is. Dit gedaan zynde dient henv ieder vrouw een, kopje Oiiicoii voor, die hy gedwongen is uic te drinken, om te betonen dat hy zo veel kracht he Eft om te drinken als deriig mans, gclyk hy krachts genoeg gehad iieeft om zich dertig dagen Jang met het voedzcl te bchelpen, dat een man gemaklyk in een dag op zou mogen. Nademaal hy genoodzaakt is'dik-wils te brakcn, gelykt dit maal eer na een harde pyniging als na een feflyn. Voor 't ovcrige volgen zyn onderaanen hem getrouwlyk na, en houden niet op van eten en drinken voor dat al de voorraad op is. De plechtigheid geeindigt zynde » word de nieuwe Kapteyn geordcelt voile macht en een volltrekt gezag over de Natie te, vieren, die langer niets als op zyn bevelen en door zyn bewe-5, ging doct. Hy maakt Vrede en Oorlog na zyn welgevallen. 3, enz. Men most zich in beelden datalle deze (Irenge proeven, die men by deze woei'te volkeren moet ondergaan, om tot Krygsknecht, Kapitel, en Opperhooft van de Natie toegelaten te worderi, niet als enkle burgerlyke gewoontens zyn, en gebruiken door tic Wetgevers ingeftelt, om het licliaam aan de moejelykfte oeffeningen te gewennen, en de ziel tot de hoogfle ondernemingen bequaam te maken, dwingende haar door deze vrywillige proeven om een moed te Verkrygen die alles kan uitllaan. De Godsdienst is 'er ze kerlyk de grond van, gelyk die het in de Oudheid voor de krygsknechten van Mithra was, voor de Lacedemoniers, die men voor Jiet Altaar van Diana Ortliia geellllde, en voor de Helden > die zich tot de Verborgentheden van Sam. othracicn of Eleusma lieten inwiden. Wy moeten van Jiet geen 'er by de Karaiben omging, daar wcinig fchyn van Godsdienit is, oordelen uit het geen 'er cm diergelyke voorwerpen te Peru en tc Mexiko gcoeticnt wierd, daar de Godsdienft zo kenbaar was, dat 'er milTchien nooit afgo- difche Natien geweft zyn, daar de Hcydenfche Godsdienft bctcr bepaalt was. bchoon ik niet voorgenomcn heb van de Zeden der Mexikancn en Peruvianen te liandden, die door den Inka Garcilalfo, door Akofla, Lopes de Gomara, Oviedo, Herrera, en verfcheydc an- dere Spaanfche Schryvcrs befchreven zyn, zal ik niet nalaten iiier icts van hun Inwyingen ten Gorgen te zeggen, om aan te tonen dat de Godsdienft de beweegreden van hun proeven g New York, men zich ook het zelfde denkbeld van ale gene, waar van ik retds gefprokcn heb, moet maken. VAN AMERIKA. II. BOEK. 