Dogmatiek
Vos, Geerhardus, 1862-1949
"4, eve "MP eh" 4 "9 ] er) ud u * & ; "4 - oe * 4 t am af " Loe : 2 Sart ete, ak te Evest ey WT - ™ ad'; r eb Ss ES FR a y 2 v s To - < ‘ 4 : " eey. ata ihe? 1; > Bos Sead Lo IPET.eROTEKS Nn = : a Ge 1 eS ae i *. hon i ¥ : ° < » 4 © MERRIE OF NES SM eee re edit ies Geen a) sy ik bE SSE OG x% * Siie bor awy ASAD st wm to [ae 80a, ai giixnd> % Tito palkeed meesen nies Gy g obwon. gt: alate seas aed bse: ate 18 aa DROSS ease. aa ee phage: Ce ‘ent woot? | 4 S «A Pe ries" + SG- 4@ 6 aby hed cae 3 ee ee or: fee ite get patie tse: " “ in es a7 wo y Psi Oi Saneons ae Px at ee ce hae > Pe ; on. We i * ’ # Staten. Wijhebben het reeds vroeger als een vast door- gaanden regel keeren kennen, dat de heilsfeiten zZooals Zij in den Middelaiar elkaar opvolgen,een soort afschaduwing en herhaling vinden in de hei- orde,waardoor zijne weldaden den geloovige worden toegeeigend. Is Christus voor de zom engekruist, de zondaar wordt aan zonde en wereld gekruist,is Christus ovgestaan tot rechtvaardigheid voor al de zijnen,ook de zondaar staat uit zijn geestelij- ken zondendood op om in nieuwigheid des levens met Christus te wandelen. Fr is een afsterven van den ouden en een opleven van den nieuwen mensch. Wij hebben nu slechts te vragen of ook de begrafenis des Middelaars eene dergelijke afschaduwing heeft en 200 ja,tot welk van beide reeksen tot het weg- doen van hetoude,dan wel tot hetont staan en ont- wikkelen van het nieuwe zij behoort. Wanreer zij in de eerste reeks vait,zoo zal zij ook in Christus tot denstaat zijner vernering moeten gere- kend worden,want de staat der vernedering had juist dit ten do El:het oude,de schuld,de macht der zon- de weg te doen. De Apostel leert ons nu in rom,84, dat wij met Christus begraven Zijn,door den door in den dood, opdat eelijk Hij is ovgewekt uit de dooden door de heerlijheid des Vaders,alzoo ook Wij in nieuwigheid des levens wandelen zouden. 2. W.Z2. Onze oude mensch wordt zedood en gaat in dien dood geheel onder en dat wordt in het doop- symbolisme afgebeeld. Dit staat echter in verband met den dood en de begrafenis van Christus. Het e a ype. s 7 aby se PPS is ee eseogrr ea: weit obs, Altes (Ere pt Bs we —_ es LAA hel £ *. ote Ge old pti eT OTS? et } by * i oe : f nnSHeds epee € hy to ce = ror bar” ear ahego, x % Laer t Ma fori ab ‘ertae S uae ; .! Lae 1% yi 0 pee ye Bt ; ae Tee tak 48 “ome 2 | in ee FHT eRe? ‘Stee cweranet ee Staten, ALT verband kan alleen hlierin liggen,dat in den dood en de begrafenis van Christus de oude mensch des zondaars rechtens is weggedaan, *n de begrafenis treedt daarbij ov als de uiterste doorvoering van den dood. Vhristus is begraven wil dus zeggen: i; is geheel,door éa door gestorven ,van onder de le- venden weggenomen en uit het midden verwijiderd. Ferst. door de begrafenis toch van een'doode komt het uit,dat hij weg is,en dat hij niet meer onder de levenden geteld wordt. Christus als schuldover- nemende Borg moest begravenworden ondat al dus de vloek Gods ten volle over de schuldigen kwame,en Zij in hun Borg geheel zouden worden weggedaan van voor het aangezicht Gods. Dat dit minder een lij- den was dan wel eene zinneheeldige verklaring,doet niets ter zaak. Vat wij beweeren is niet in de eerste plaats dat de begrafenis des veilands tot Zijn lijiden behoorde,als weld at het tot den staat Bijner vernedering met gerekend worden. D. Het gescheiden-zijn en gescheiden-blijven van Ziel en licnaam in den Middelar was stellig een abnormaal iets een volmaaktheid en iedere onvolmaaktheid had hij Fem het karakter der vernedingering, behoort dus bok tot den staat der vernedingering, van uit dit gezichtspunt kan men zelfs beweeren dat het vertoeven in het graf eene zekere mate van lifl en voor den Yeiland in zich sloot. Ne Ziel was zich bewust dat haar lichaam, dat zij als bij haar behoorende beschouwen moest vernederd was en voor deer verneding. Al is een staat der oneer onzich-zelf geen lijden, toch wordt het gevoel van dien staat tot lijden. Ne Christus wordt in de profetie sprekende inge voerd als een die zijne verlossing uit de macht van den dood-staat vertrouwend afwacht, maar dan toch ook beseft dat Hij onder de macht van dien Staat gekomen is. Petrus vast in Handel.2:c7-31 en Paulus past in Handel.13:34,35 de schriftuurvplaats, Ps.16:10 on den Middelar toe. Reide leeren dat de Profetie bewahrheid werd toen Christus opstond uit de dooden. Niet derhalve, dat Hij niet stierf, maar wel dat Hij van den dood niet kon gehouden worden maakte zijne vertrouweng uit. Hij werd wel aan den dood gegeven, maar niet aanden dood prijsgegeven of overgelatan. Naaruit volge dan tevens dat het geven in den dood de uiterste grens der vernedering was, V.a.W. A" | Bohaee | « ee Sok oan. aL RBH "a3 St: Se Rosner, | oe ‘ ‘ab: ag ‘\pitietarged sin? 8 beet pi ip ‘an: s ay Herne sbet eig Gin ro ms : d ’ < * “" P y F%, 4. Een eeees -guih! Cie Tere Bee TA fet. ae - Seay ay oes mY Bee FPR om bs ‘. 4. 2 ‘ow? + 4 ¥ «De ry g en een ey Pare : ’ sai or nah fe EL f Is ot’ Pees ie Py ie sey h Sat. 4 é 4 er, te ewe grey ow Tou rR. ‘a me. ne ¥ ee se ey a ; Ce atm q Arn tot Pat ee cr Dae ee Kee ee hot Dae A 4 Le ee ie ot Prats als ape a * ‘ ; : }, & Sar Ay OS, Wit sie a a ; ’ : “ 7 7 ter er® > ave) weet eine ‘ } }. + i y ij ee ae Liste j } a _- pg ight i i afi, Sa ww se ; } « } : x 4 : he: NOt Tes Te. M i + © é Jam ae “Sic ‘ ¥ ‘ > 31. ae by ‘se ra > iB i Uae aT : me M i ; . aT,, z ftw? reg re iy cere Af terre sy et ey CiCigin | |S POETS! "SOM SLEW OPTS Sw sh riaades. , - a + : 2 on 5 ee ee, " a he ; " ~ sie y 4% oath "ieee, ¥ ee ue Bye En 2 ey ees Si1e eh ivex. ; : - * » - ‘ ‘ ‘ : ws A ¥ ate é at 7 7. rs,. Paes enn ars as “Je cin,. ie ——_ rk ’ aa » >? 'P. Saicelall toes ad? “Chee oO Ee > po 4 * a ~ 4 : a. bs eit ys ; Se'vs cere “ee a a ne salah ste Dt. - ia Ed t f STt) Ry Pe: ss ’ hie oe : = § ; “ i Ke ip. os < P. na =. Of Gia! Of Gia! Of the  dit zoo ware, zu men tot de ongerijmde stelling komen dat het geven van dengeest het eirenlijke sterven geen deel des lijdens uitmackte. Toen de teiland zoo riep was Hij niet gestor- ven, want nog kort voor zijy sterven rlep Hij met luider stem. De uitroep is dus een uitroep van anticipatie. Nadat Hij den geest gegeven had en Zich Zijn mond had gesloten,kon Hij niet meer spre- ken,en daarom sprak Hij vooruit, zonder nochtans het lijden des ti idelijken doods ende oneer der begrafenis te willen uitsluiten. b). Wat volbracht was,was niet geheel het lijden der vernedering, maar het actieve dragender smart. Het woord,,volbrengen"sluit dat reeds in zich. Wat er na dit volbrengen geschiede was meer iets dat met den Middelar gebeurde, dan iets dat =ij zelf deed. vij gaf zijnen geest in de. handen des Vaders over. D.w.z. deed van het bestürzen zijns lichaams afstand. Wat er nu met hetontzielde lijf gebeurde gevoelde die ziel niet meer in en door het lichaam. PES 8 hee bets sack Sh “yaar aestoa ie Be aay ise: ome rgakss red. ie + TORS aod OWE « gk int OE a dente ot LEST ore a aty Ssfetgy mt Gi 1LR NSIYtO 2 aii Gay en , aa shirey ol tao atm 9 Ae hike SPARE SSG - yea ey DOs | a ee a ae! Aeoe ovtsta-8 apa toi" “OS 7, AREA. ie-*s A at ~ + ole comm —_ “ & “ i-e ae, eet CDW ORR, it 3 & skate ave 138 ett Saetee SSB, teh tLe" cel ad es . ape b ents me “eee if wae (ah abigies: han ft rab Gt seers” Hanis tay Site (ae8 get Aer bons ana PRG ts ant Jan int: Hest ar S Og to. oe oy Sa GON. } rag Le £09, “erd door den dood des Heilands eene schei- ding gemaakt tusschen zijn goddelijken Persoon en | Zijn lichaam? Neen,zijn Godheid bleef zooweb met de afgeschei- dena ziel ais met het begraven lichaam vermengd. Vandaar ook dat het den Persoon des Middelaars toegerekend wordt wat er vernederends met ake lichaam voorviel. ROL. Stelt ook de schrift zelf ons de begraffenis des weilands in dit licht’als eene vermiedergewöhnen van drie dagen en drie nachten in het hart der aarde als een teeken gelijk aan dat van Jona den Profeet voorgesteld. »u was er bij Jona tweeerlei:1). Fen levend vertoeven in den visch. mechoon hij verzwolgen werd,kwam hij toch daarinniet om. Fvenzoo werd de Feer wel door den dood verzwolgen,maar verging daarinniet. Hij zag geen verderving in het graf. 2). Tegelijk was hetvoor eona en voor den Middelaar eene verlosd ng toen Zij uit hun kerker Werdenbevrijd. Indien hier geene bevrijding ware,zou er geen teeken zijn. Het is waar dat gelijk in vele andere gevallen ook hier de typus bij den antibypus te kort schiet,want dona was niet werkelijk dood,maar slechts zoo goed al dood en begraven,terwijl bij den Heiland de begrafenis metterdaad het gegel op zijn’ dood en de doorvoering daarvan was. Restaat er eenstemmigheid aanande den laatsten trap der vernedering, de nederdaling ter hel. Neen, daarover hoopen de gevoelens zeer ulteen. Het verschil betrefé de volgende twee puntens a). Of de nederdaling ter hel, waarvan het Apostolisch symbool spreekt voor eene werkelijke afda- ling tot de plaats der daemonen en verloornen of tot eene dergelijke plaats is te houden,dan wel of zij minder eigenliik moet verstaan worden... b), In verband hiermee of de nederdaling ter helle tot den staat der vernedering,tot dien der verhooging,of tot een'tusschen staat is te rekenen,die op de vernedering volgende en aan de verhooging voor- afging. LE Re j he Poe My aia, <2 one C irate Pains Po a 5 A? merece abe: set Ret i pou ar i OE eG oad ‘ y iy ed se a By , ae e on a) he ore ‘ OO Weed. "S%) ic Staten, 200. 205. Hoe luidt de uitdrukking waarover het hier gaat in het symbol? In de Forma rReceptie luidt zij Latinsch: descendit ad inferna} in het Grieksch: kx 7x OOVTA « ELS PR KX fakes 7 FaIn sommige arcade ten staat,,adinferos”. Mascat,Pluralis. Ne Griek- sche vorn, heeft somtijds: ELS SIO phy OfsGchs Or x iC ay eet ae 704, Vat kan aangaande den ouderdom dezer woorden in het symbool vastgesteld worden? Zi j verschijinen het eerst in den tekst die ons door Rufinus van het symbool Boney words(390) en wel in dentekst van de Feclesia Aquilejesio,miet inde Forma romana Vetus. Insgelijks door Rufinus ons meegedeeld en die van voor het jaar 341 dag- teekent, De oude romeinsche vorm las-,;werd ge- kruisd onder Pontius Pilatus en begraven;ten aerden dage stond Hij op uit de dooden"., Fvenzoo Juidt de vorm van het symbool,dien wij bij ‘ar- ecellus van Ancyra vinden en die insgelijks onder is dan het jaar 341. De kerk van Hippo regius in Afrika,wa Ar Augustinus bisschop was bezat het symboolum apostolicum zonder dit artikel omstreeks het jaar 400. Daarbdij komt nog dat zelfs in de kerken der provincie van Aquileja twee andere “Prmen gebruikt werden misschien van oudere datum den door Rufinus gegevene, waarin het artikel van de mederdaling ter hel ontbreekt. Rufinus zest Zelf:,,3sen moet wel weten dat in het svmbool van de kerk te Rome dit toevoepsel,,descendit ad inferna" niet gevonden wordt: maar ook de kerken van hebben die woorden niet; de kracht der uitdrukking schijnt echter dezelfde te zijn als diedaarinlist dat “ij gezegd wordt begraven te Zijn. 205, Wat blijkt uit dit historisch overzicht? a). Nat het artikel,,nedergedaald in de benedenste nlaatsten" van betrekkelijk laten oorsprong is. In de oudste ons toegankelijike vormen van het sym-bool wordt het niet gevonden. b). Nat terzelfder tijd ook de verklaring der woor- den twijfelachtig was Rufinus spreekt er van net een,,schiint" alsof de ain hem niet gehdel helder en ontwijfelbaar voorkwam. havens : Ne Midis . ‘ Peay os § Wy BY ote ee “ an t och EAN BS re Ak, p> firs vat 8 ste it Oni tee eo Staten, LoL. c). Mat wij ons dus kunnen ontslaan van de inge- wikkelde historische quaestie,wat de woorden oor- spronkelijk in het Apostolisch symbool beteekenden voor hem,die ze er eerst invoegde. Het is zelfrs niet zeker of die dit deed wel eene benaalde ge- dachte aan de uitdrukking verbonden heeft. In jeder geval is hier niet van historisch recht Spraie. Wanneer Wj het Anostolisch symbool als Stuk onzer belijdenis erkennen,dan doen wij zulks met dien verstande.,dat het den zin hebbe,dien onze overige symbolen er aan geven. Alleen welke officieele o»vatting de Gereformeerde kerk van de woorden gevormd heeft behoefd hier in aanmer— king te komen. 206. Hoevele opvvattingen zijn er aangaande de beteekenis van dit geloofsartikel ? Vijf en wel nader: 1). De Roomscheopvatting. Toen zijne ziel van het lichaam gescheiden was is Christus in deze ziel naar den Limbus Patrum segaan,dat is naar den voor- burg der Vaderen,de plaats waarde zielen der af- gestorvenen van vroeger zich bevonden. Fet doel Zijner verschijning aan deze plaats was,om deze Zielen den hemel binnen te voeren. Me plaats der heewlijkheid had zich vroefer voor hen niet kennen ontsluiten,omdat dew are Christelijke Sacramenten, die de senade metterdaad meedeelen onder den ou- den dag ontbraken. *r was toen geen wa@acihitige on volkomene zalifheid en door den verlossingsdaad van Christus werd het ontbrekende aangevuld. 2). Ne Luthersche opvatting. In de Rormula Concor- diae wordt deze als volgt weer geceven(artike] IX).,,;Fr is een dispuut gerezen aangaande dit ar- tikel onder belijdens van de Augabursche Confessie: Wanneer en hoe onze Heere Jezus Christus,geliik ons Katholieke gel oof leert ter helle is nederge- varen? Of dit gebeurd zij voor dan wel na zijn dood? Verder heeft men gevraagd of Hij allemnnaar Zijne ziel,of alleen naar zijme Godheid of werke- lijk naar ziel en lichaem is nedergedaald en of dit geschied zij geestelijk of lichamelijk? Ook is er over getwist of dit artikel moet gerekend wor- den bij het lijden of bij de glorierijke zege- yraal van Christus. Nademaal nu dit artikel onzes_ ge loofs gelijk ook het voorafgaande,noch door onze zinnen noeh door onze rede kan verstaan worden,maar door het geloof alleen moet wrden aangenomen, Z00 “Zoe Boek 2 1h eh. Sow ao Le > xB eed tate 3 ton jyeia “Bde ee OOK ° > hm } én 28 wat ae epee oo Lea TO vais eR ay Estados PERS MG Pate! se Kagnniare Me 4 ey) ¢ er eee init Gags Waits ae © “Sh go ALB hOebek ek. UBpAOLL, me Leelee, Pe laan Sh Le Pengameee tees Hi dleraeog, pisetee i peat Liye best tous Pee Big iat oh Bs 9 ting Ll ah Lad, "te.. pbk” Legg ts He ‘Egome hall aa bie: Canis bye we Nia ft ee blow 4 WEG : chi ; Sie Aanuee ines Ley hal ge name! ip nti ROD Foom : ye OW Gee es ye eed ee ae ee mah nd RE oe) | | Staten. Bek. Hebben wij eenstemmig goedacht, dat men het in alle mogelijke eenvoudigheid zal gel ooven en leeren. Laat ons dit opzicht de godzalige leer van Dr Luther volgen, die in zZijn rede gehouwien te Targau 1553 dit artikel op eene meest godzalige wijze heeft ontvouwd, alle nieuwsgierige vragen af-Snijdende en alle Christen opwekkende tot de sodzalige eenvoudigheid des gelöst. Vant het moet ogen genoeg zijn te weten, dat Christus ter helle is neergedaald, dat Hij de hel heeft vernield voor alle gel oven en dat wij door Hem genkkt zijn uit de macht van dood en Satan,uit de eaiwige verdoomenis en zgelfs uit de kaken der nel. Maar op wat wijze deze dingen zijn tot stand gebracht, Laat ons daar van niet nieuwsgieriglijik vragen, maar liever de wetenschap van deze dingen in eene andere wereld verwachten, waar niet slechts die mysterie, maar look vele andere dingen, die wij hier cenecoudie ge-Looven moesten,zullen ongeklaard worden, dingen, die het bereik onzer blinde rede te boven saan". Dit k Linkt nog zeer bescheiden. In werkelijk-heid is echter eene, waarachtige, werkelijke, en bovennatuurlijke verplaatsing van Christus" bedeld wäardoor Hij zich aan de boeien des doods ont-worsteld hebbende en weder levend geworden zijnde, met geheel zijn persoon zich naar de omerwereld heeft begeven, opdat Hij zich aan de booze geesten en verdoemde menschen als overwinnaar des doods zou betoonen "(Hollsz) In de hel heeft Christus onk zevredikt, maur het was geene prediking van het Hvangelie der behoudenis, veelmeer een wettische prediking der verdoemenis. 3). De opvatting van Aepinus (1499-1553)en anderen. Volgens Aeninus was Christus werkelijk en plaatselijk ter helle gevaren om daar in onze plaats de helle straffen te verduren. Deze nederdaling had alleen op zijne ziel betrekking, gelijk dan trouwens ook de orthodox,-Lutherschen niet schijnen te Willen loochenen dat Christus'lichaam in het graf is gebleven. Bij Aepinus valt de nederdalingter hel in den meest strikten zin omer de verne-dering. 4). Ts opvatting van Ebrand, Schenkel en vele nisu-weren, Zij stellen dat Christus naar den Scheol gegen is,om daar het Evangelie te prediken, niet in den Lutherschen zin eener vloek prediking, maar met- het doel om de beweners van den scheol te bekeeren. Scheol(Hebr. re PN C7 Grieksch xs ws) Staten. eo is niet de hel,als de plaats der finaal-verdoemden, maar het doodenrijk,waarin de oud,Testamentische selövigen met de Heidenen en de ongél oovigen uit Israel eens zijn verzameld geweest na hun dod,en waarin zich nu de afgestorvene Heidenen met de ongeloovigen die cnder de Christenen sterven bevinden. In den te genwoordigen tijd vindé de leer der zoogenaamde, Probatie after Death" een stem in deze verklaring van den Descensus. Die opvatting über de Gereformen, die den descensus verklaart van de helsche angsten welke Christus in zijn ziel geleden heeft voornamelik in Gethsemane en aan het kruis, toen wij zich van den Vader verlaten voelde. Aldus onze Catechismas v.e44 Calvijn II 16,8 seqq. Wollebius, Bucanus, Wendelinus Burmannus, Voetius, Picket, Polanus, In den nieuweren tijd Mr. puyper die tevens eigenaardige verklaring geeft van de volgorde der artikelen in het symbool « Mat de nederdaling ter helle na den dood en de begravenis komt heeft zijn grond volgens Dr. yuyper in het volgende dood op den tijdelijken dood en de begravenis bij de verlorenen. Wat Christus voor ons gekommen heeft wordt hier in dezelfde volgorde opgesomd, als het zou gekommen zijn,wanneer wij het persönik hadden moeten dragen. Die opvatting ohder de Gereformen, welke de uidendaling ter helle als eene versterkte uitdrukking van het feit verklaart, dat Christus met li-chaam en z. I beide in den staat des doods heeft verkeerd. Dat Hij nederdaal ter helle will dan eevoudig zeggen: Hij ging geheel in den staat der dooden in. De Larger Westminster Catechism vraagt: 3,Waarin bestond de vernedering van Ch istus na Zijn' dood? en antwoordt: Zijn' vernedering na den dood bestond daarin, dat Hij begraven is en in den Staat der dooden en onder de macht des doods tot den derden dag vertoefd heeft; hetwelk anders wel met deze woorden uitgedrukt en beteekend wordt: Hij is medergedaald ter helle? Charles vodge(Iipn. 616,617 verdedigt deze opvat met een beroep op de afleiding van het Fngelsche woord, hell"het Grieksche “4 Gd 747 ©,die het,,onzichtbare",het bedekte"beteekenen,alsmede door de invoeging van dit artikel in het symbool uit eene poging te verklaren 6m het artikel van de begrafenis nuder toe te lichten. Volgens A.A.Hodge wil het artikel ale  helsche pijnen heeft uligestaan. Aldus Ole- vianus, Witsius, Maestircht en vele anderen. 207. Sprecht de schrift zelf van een en den nederda- Ling ter hel? Neen de uitdrukking in het Latijn en Grieksch, die door e woorden vertaald Ty dULdt seal jie ea i ELS FOR Bol pis PRG enon coisa td tot de benedenste deelen", Fn deze uitdrukking wederom sehijnt ont- leend te zijn aan Eph.4:9,,Dit,,#1j is ovgevaren”" wat is het auders,dan dat Hij ook is nedergedaadd tot de lagere deelen der aardecis 7™& Kx TRUITT E {OOK AED FAS s+, Om nu te begrijnen wat de Apostel met deze woorden in Fph 4 pedoeld, moet men het onmiddelijk voorafgaande citaat uit Ps, 68:19 vergelijken. In dezei Psalm wordt geschilderd hoe Jehovah na een zegerijken krijgstoeht tegen zijne vijanden te he»ben ondernomen triomfantelijk naar Zijne woning op Zion's tov terugkeert. Eij heeft buit van den krije meegebracht,dien Fij,geliik Koningen plegen te doen uitdeelt onder zijne die- naren, Dit alles heeft typische beteekenis,ver- zekert ons de Apost Koningen plegen te doen uitdeelt onder zijne die- naren, Dit alles heeft typische beteekenis,ver- zekert ons de Apost Koningen plegen te doen uitdeelt onder zijne die- naren, Dit alles heeft typische beteekenis,ver- zekert ons de Apost Koningen plegen te doen uitdeelt onder zijne die- naren, Dit alles heeft typische beteekenis,ver- zekert ons de Apost Koningen plegen te doen uitdeelt onder zijne die- naren, Dit alles heeft typische beteekenis,ver- zekert ons de El. Jehovah's verhooging op Zion was het typische beiden van de hemelvaart des Heeren. Zijn krijgstocht man Zion naar beneden en Zijn worsteling met de vijanden vonden hun tegen-beld in de reuzen worsteling van den Middelar met de macht van zonde en dood en duisternis. Het uit-deelen van den krijgsbuit beiden de schenking van de Geestesgaven af,waaruit ieder man de mate der gave van Christus ontvangt,en waardoor sommigen tot. Apostelen, anderen tot Profeten enz. bekwaamd worden, tieruit bDlijkt nu wat de Apostel onder het ründerdalen tot de lagere deelen der aarde" will verstaan hebben. Net dient eenvoudig om te bewijzen dat Christus niet zonder de vruchten eener heerlijke zege ten hemel is gevaren. Hij voer op,maar. Niet zonder dat er iets voorafgegaan was. Yij was es iy ty at eyo it on iver iat 4 ig = Ch 5 ty "erepeaiag at Riera, Tacos OLA J ane x a ‘Sahat echo i Lee af *K ve ey ie ssa VR " meu pohde: 6 he feahtn 4 echt SERS LO ® bbs ATP R Ny ane We eset ie re Sete gout eda yaa cE) BE te ee yt us see kL ek eoue oe Pie Wine Py Fidt A, “ aoueees, ve Conte Bee ; ; haa er tp RY ca haa fpts sets v, id " pars he mo Gok vane fw cf Sas Lyd ee a Me ay ad Ai Bye seat on f e, es ya ce PH ves aa i : eam a ’ ee eae EL oS te Seb eae S apepen 2 Pea hn tiene ks ba teeeeaw he sar i ee Peay ee te Oe eis ant DLia Gay aher, Pas be bit! WAM Se oper Ort CANE hotel. A+ mye fe, Sle By Sr @SQne ne —— : "9 7 ae a ea May ate ie oy yb =e gts -“ “ “ r i & of PRS) tte ae eR oe bee BRT -“ “ “ “ r i & of  Per TY Mog mys +d a eer fh Laden 26 Hd'a en wt SPS ‘ yal oD aD” ‘ Re aN Ans eas Ree Seehrist: te! Aa" Wa oe PONg ae a | ae OL oe aoe See Be Se rey ‘a bila He. SS My “Pe Cath :. didn ‘Ak ote er hy * \ er)" pao wae a elt ot iP Ne > fi Tom ‘_ ho ey brrs ante. oo fe ‘3. ue. ih ot RR oe a Pe : Pee ADS «© | ood ee Let ae ae "ape ct ies Moiontce sea ede er.9 \ alma time ie Oe, ait nee at | | it, rte piedopann, 3 of te 1.89 LL TaOe od MEAP. ‘ef SEES Stes & pits es Set a's gta Sy pean roma, oe d fe eck erty Bates <Oeh mR RT Neo t e is “ring chen. t Figs Rete ie ret of Come Feria (her bie ‘To best ss an: ast: Saas me: eee EEL area ete) sry Borie 93 Oe” | ntst, Ce wae Boia Box ci | Sa; la peas Hu ; | i, a mabet: 2 4. ey :. i he aes Conese ‘Asiet RB Taig. 6 | Ateeac het le Peek ee ye PT Aca Pake wiht Lee wath (BS As WP iar eh be es Pe oo ars ma boat Bene'wor oe Me aban yore {8 beach a V van de gaven, waarover de Middelar na zijne hemelivaart te beschikken heeft, door den anostel afgemeten naar de diepte zijner vernedering. Wiji Hij tot de lagere deelen deg aarde kwam, daarom kon Hij, opgevaren boven alle hemelen, alle dingen ver- vullien en als de ident ische persoon, die al deze dingen had doorleerd( Koh o¢ Dire Sa arth site) Apostelen, Profeten enz.seven,. - Men giet dat de Ditdrukiing 6 LS For LER FW FAR AL€E4 24 TIS Y 7S voor den Apostel de maat- staf is der vernedering van Christus. Naardoor wordt Zij echter geheel onbruikbaar voor de Roomsche en Luthersche Togmatiek,want in beide is men ge- woon de nederdaling ter helle als een'triomf ‘te be- scnouwen,die tot zijne verhooging behoorde en niet als een'triomf ‘te be- scnouwen,die tot zijne verhooging behoorde en niet als een'triomf ‘te be- seren,die tot zijne verhooging behoorde en niet als een'triomf ‘te be- seren,was on den niet een'triomf van Christus'afgescheiden ziel uit den Hades naar het Paradijs,waarvan men Garden heeft, maar juist die hemelvaart, waarop de rijike uitstorting der Geestesgaven is eevolgd, de hemelvaart van de aarde ten 40sten dage ma de opstanding. %00 dien Hij is neergedaald zoo hoog is Hij op- sevaren. Tot dezelfde gedachte leidt ons de uit- drukking zelf. Zij beteekent,het lagere der aarde; de aarde heeft twee helften eene zichtbare zijde waarov de levenden wandelen,eene onzichtbare zijde, waarin de dooden liggen n.1, het graf. tot die on- Zichtbare lagere zij der aarde zelfs is Christus afgedaald. Fij is gelegd in het stof des doods, Niet in de deelen omer de aarde,in de onderwereld, maar in het lagere deel van de aarde zelfs. Dat wij} recht hebben om de woorden aldus te verstaan kan LS ge we SPANGS. we, ; ; my, | ; pi ey me’ * led oft 2 Say 3 Bk ey Mas : eet a RS corr” @MORL RaSh Se parks ee te) me oF ee By iY b ; ’ Tt eed of y it : wa UN SAS hoe ar too ae : SE, ; Pps Sr : me: $e on, toe “BtSvIS cone as bape er od ; :. i a. 4 ¥ be we Ss " array, Teds ; Lies Sie rahe aki oes ie ents ; 5 eat Ge we ae Meet Pa ee A DA en tds 4 ¥ 2 - me r. > eeeiet & doy oath : ee Ra Sie Ni Se ay Nga a A eal sf © ae } ‘ hy y ‘ : arnt i ¥ { ’ ere ae ae a ost Ae Fh hE RAY Pica J X o~, eh we. at ~ in 4 Y tJ 2 Y rs é j : f i a A, ie etSd ak cy ‘ y i By. ty x Vs Oe he ei 7: SSL 4 ey i J be td fen af eG ; " eS wd a 2 Apes iis F - 3 : fk a % ; ti - en er £2, { AEA 98. ; ry es « 8 Se cotieg OC AER RD es: £ fx aber, hd - >s 2 4 * a - , : os " te ‘ i lave ae + rt few ft." vs t $i iz TA Fi tee a 4 Sut: rears ‘ne babit ee Abe aq Le beat Oy ae eg ee 2G BPRS AR ey oh re aan Piet 9 aonet: G Com tae es) Thy coe: cs) A i, om ” ui a cs >A % brides +arowss ee eo) reli ad: maven Se Mt ere t fs aan Ph est omer.) BD: et au, caked be od rok ioy adm an ’ 4 * 1* Pi ng oe ve r 3 at oe! pede Peat Bay FAGG TS. 8 Teisth 2 + hv ot & Ble ett > aN x tsps } aohetomel rey | ay o> ee & Pe ie Ae > a er) ae pes 2 way ef ¥ re aoe “, sat. Sheed, m Ae erate mee op ol silane ads Weare Pe ve: vow 2.) dey SAapeG ies sab Sp tire o +) Db. SEER We ee Lab's at So Nere : be La » FOO Sh OeT eee hae is a ; ef * rey Dye teeta. 7 TE eh age Ep PH £ it eh. er ga? ye whe o { c 4 ’ Pa eNO od Robt eo ce ae ees mete 5 iad Lhasa: ebied?s os DL SBher greet Hits phase OF Noga soe sey SANS ‘TES a ery aS ' ; Si 199, ry Gee ibe “ope ‘i fs SA Mies ‘efi eLodns Se. oie ne eur i By H 2 5 § Sri. im ea ee , 2th ae ebias. a Tots a. et. ie Ba aes Be fe ey, eit Staten. COS 6 ten slotte uit hunne afkomst blijken. Zij zijn ontleend aan Ps.139:15,waar de dichter zegt dat hij wonderlijk gewrocht is in de benédéenste deelen der aarde YON CP aw eT ite? dive, in ten moederschoot. ‘Neze heet zooals eene verbor gene, on- Zichtbare plaats. 208.- Wordt niet in I Petr 3:19 eene plaatse- LiKe. PD fee eoordalane Loe nelle guleerd? Deze plaats luidt in het Grieksch: BXVRT ER DELS MEV © ate, KL Stun worn O€4LS —. OR ah | a rE ; VE 2d) Bea = rh £ VY f are, Moe i. FOES P. I » s eed Wife ee eae ey. ‘p Vv ~» x A VW je of & ay LA. Co e u BERS eK UY AvVSEV MTN: Zij wordt zeer verschillend verklaard,en gonder Op alle vragen,die zich kunnen opdoen in te gaan bepalen wij ons tos twee stukken: a). De voorwaarden onder welke hier metterdaad eene yphaatselijke descensus zou geleerd worden zij zign: 1). Pat o~ 7 £ hier beteekent,,lichaam" en Vvrévu_ ux,,ziel". Nan zou te verklaren zijns naar zijn lichaam is Christus gedood,naar zijne Ziel is Hij levend gemaakt,en heeft Hij den gees- ten in den Scheol gepredikt. 2). Dat de Naticus in beide zindeelen dezelfde beteekenis hebben moet, en wel wen Nativus moet zijn te vertalen door »,waarin!,In zijnlichaam gedood",,In zijn Geest levend gemaakt"” 3). Tat het woord £0 7 OLU OEE beteekene niet, jlevend gemaakt"maar,,in het leven béewaard gebleven",want zoo moeten de voorstanders der plaatselijke nederdaling het verstaah. Zij kunnen en willen niet aanemen dat ook de ziel van Christus is gestorven, en toen weer in het le- aac a ? 4. ly ~* a. J vet 4 TA rae ‘a Pana 4 ‘ : : re mi perk eee § “TODS er ius W ¢ ‘ ‘ ‘ : 5 ‘ pe ee OE eS sd ’ -* v ‘ A L ‘ A / wet < ‘t's ’ ‘ oe “ > + Byes ‘¢ uy. \. Ue rs, ho b&w d Pie td te | y ‘ ie. a rl 5 \ i he > 4 4 ot » oy wy. j ‘ <) 4 $i - mn Ay 2 44 ‘ r# ~ * ] * P ~iZ i ’ ie “ ),) Rasey Fe a br dy ‘ - * mf fh mow et > * i ¥ oA he a c99 eon oe *Y i ie Ao bet’. ory a ey q :, - { Pad pth t's yk iu widths : iy chin ’ SGae ais. 4 he ¥, ag “ ‘ é ; 47 a hi. Sb tak ay Ake * a a ew ie 4 r } ¥ nd a5 Cd eee Z ee need eye er Oe yy ut Mescit |) Be Be atin “#53 af ”" lea : rr Root i, ae ip sae ae He : AG End a5 Cd eee Z ee need eye er Oe yy ut Mescit |) Be Be atin “#53 af ”" lea : rr Root i, ae ip sae ae He : AG END Fey nee a oe < = iia Tail anbsa ive * Ry oo a rT weak ~y Es heat Y AY te ontis ae at: ES oe 2 e hy ¥ ay aay rat, ce Meat Staten. rere ven teruggebracht. Nu blijkt dat aan geen dezer voorwaarden vol- daan is. Om met het laatste be beginnen St OVO! lat Sag OA beteekent niet,,in het leven bewaren" maar altijd,,in het leven terugbrengen”. Christus is dus in't leven teruggebracht. Naarmee valt ins- gelijks de vertaling van 7 #6 wW.x% 72 als,,in den geest",want naar den geest is Christus niet ge- Storven in tegenstelling tot zijn lichaam. Wij worden gedrongen te vertalen,,door den Geest", Fn deze gewijzigde vertaling noodzaakt ni ook om aan de tegenstellins,,vleesch en Geest" een anderen zin te geven dan,,lichaam en ziel", Het is de te- genstelling tusschen goddelijke en menschelijke natuur,zooals die voormomt in 8om.1:3.,,PDie ge- boren is uit het zaad Davids naar het vleesch!? »smaar verklaard te zijn de Zoon Gods met kracht volgens den Geest der heiligmaking", Rom.9:5. 9, uit welke Christus is,zooveel het viessch aan- goat,die is God boven allen te prijzen tot in eeu- Wigheid", Joh.1:14. Het woord is vleesch Geworden", Der beteckende vleeschige overal geheel de menschelijke natur, ziel en licham inbegrepen. D. Ne door het Verband geeischte verklaring van de plaats. D. Het uitgangspunt is de vermaning des Apostels dat de Christenen geduldig, getuigend voor hunne selöspreakt, getuigend door hun wandel, moeten lijden van de den verdrukken, Dit wordt aangedrongen door het voorbeeld van Christus. In Hom is gebleken hoe veel beteiligt het was te lijden den verdrukken on errechtvaardige wijs. De vijanden konden Hem dooden naar zijne menschelijke natuur, door den Geest door zijne geduldijike natur werd tij opgewekt en in ontsterfelijkheid weer gebracht. Zoo zal het ook met de geloovigen gaan, die om hun's gelölse will verdrukking lijden. 2). Mit zal in de geloovigen zoo gesehieden niet s@eehts in navolging van Christus, maar als eene uitwerking van Christus leven inhen. De diene gedachte dat de gelijkheid van het lot der gelijkheid van het lot der gelijkheid van het lotgemeen- schap berust, dat in Christus niet alleen het voorbeeld masr de corzakelijkheid ligt voor wat met zijne leden plaats vindt,deze diepe gedachte treedt ook hierop. Christus met zijne leden gaan dus door de verdrukking tot het leven der heerlijknheid. es bor batatd st toe we CRA at | agit f Sis y “e # eee pagel re ‘ee ne, eke | Thee uae: sioatagn iets rade Oe ude Re ea peLLanney | paein a Yau spiiaes,) 33 ods saved ice Fe nd 3 te deca Py TP TOT SACRO SLO See aot as paki ey pesee! ED ghey) ceed mertpaases CARL Alinde y y f a patos oes { ee ake mee av sors « DELFT y * at sige yy: pty Site eee biEbes a neve 29h SF: Spe ane Se et + od ati + od ati + at sige yy: pty Site eee biEbes a neve 29h SF: Spe ane Se et + od ati + od ati + at sige yy: pty Site eee biEbes a neve 29h SF: Spe ane Se et + od ati + od ati + at sige yy: pty Site eee biEbes a neve 29h SF: Spe ane Se et + od ati + od ati + at sige yy: pty Site eee biEbes a neve 29h SF: Spe ane Se et + od ati + od ati + at sige yy: pty Site eee biEbes a neve 29h SF: Spe Ne SS Oe mie e rad %' yee me 7 ible ey ut sfucats ane, rs pS i ok nen savEE, fs iY ¢ : ae a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Hetzelfde water des Zondsloeds, wäardoor zijn achtster behouden werd, is voor de ongelövigen tot een verderf geworden. Dit kan daaruit blijken dat degenen, wien toen het Evangelie geworden werd, nie geesten in de gevangenis zijn. 213 waren bengehoorzaam in dien tijd,hoe lang ook de verdraagzaamheid Gods verwachtte, en heben het loon hunner verharding ontbangen. Noach zelf is behouden geworden door Christus want het water des Zondvloeds, waaruvit higj gered werd, beelde den dood van Christus af,waaruit deze opstond. Alles te saam senomen is dus in de dagen van den Zondvloed reeds dezelfde geschiedenis aanschouwd die nu wordt gezien,wanneer de Christenen verdrukking lijden: a). Het lijden van Noach was eene nawerking der verdrukking van Christus, of,wil men,een worspel daar-van. Wijl Christus in hem getuigde werd hij besnot en gesmaad, b). Het lijden van Noach was als zoodanig de oor- zaak van het verderf der wereld. Wijl Christus in Hem getn Gedankeen verworben, werden de on- Seloovigen geesten in den kerker. Ne behoudenis van Noach was een gevolg van de opstanding en verheerlijking van Christus. Daarom werde hij door water behouden (vs. 21). God had hem op een andere manier munnen redden, maar het moest typisch uitkomen dat zijn verlossing voorlijkte uit die groote verlossing des Middelaiars uit lij- den en dood waaron het doopwater wijst. Rit alles herhaalt zich in dezelfde orde in den tegenwörder digen tijd: 1). Het lijden der geloovigen is een nawerking van het lijden van Christus. Wijl zij voor hun *3i- lané getuigen. Hem in hun hart heiligen (vs 15). altijd rekenschap gewenden van de hoop die in hen is, daarom worden zij bespot en gedood. %00 is het met den Heiland zelf gegaan. Wijl Hij getuigenis gaf tegen de weredd,heeft zi Hem aan het kruishet genageld en gedood. Bag ee ‘ag Pa 4 Lee 5 ‘ a, vie ey ay ea Ta N 4 ath eA wit es bs ne GN BT arcs igoMeyn a Pp chite ead ee ; + Pree oe TY be ane? i al athe A p vE “4.: - Yrs Pe et (Paes * grees Pi ‘ bg res Lees er, Bi ets SERRE to rt oF, quire’ e+ gbvatetts rh al Wind - oh nasi m ee cE ge eh Abe AovaR. eos ‘i, toe v3: $ bites ra Ce Me a a, She Staten,, 229. 2). Het lijden der geloovigen is als zoodanig de oorzaak van het verderf der wereld. De wereld zal Wijl z2ij in de geloovigen tegen Christus strijdt en Hem verwerpt, zichzelf in den kerker brengen, Haar staat hetzelfde lot te wachten dat de wereld uit Noach's dagen getroffen heeft. Niet anders is het reeds met den treere Jezus gegaan, Ne wereld toen zij hem het lijden aandeed,heft zich ten zeerste aan Hem vergrepen en haar eigen doem beze- geld. 3). Ne behoudenis der geloovigen is een gev Og van de og standing des Feeren, Bij Hem toch was diezelf-de dood die het oordeel over de wereld bracht, de doorgang geweest tot het eeuwige leven. Fvenzoo gat het bij den Christen. De verdrukking van het tegenwoordige werkt een gansch uitnemend gewin der toekomstige heerlijkheid. Den doop is vraag eener goede conscientie tot God, door de opstanding van Jezus Christus. 