gtu_32400002774481_5
None
Shige JUSTIFICATIEVE STUKKED Behoorende tot het anwor der Monseign Aartsbisschop van Gnezen en Posen, of ‘nieuwe Pruissische Manifest. a (Vervolg van bladz. 116}5 diab’ o Fil a eS ee E. *) hus sai ‘Dit stuk bevat een brief, onder dagteekening van den 24 April 1838, door den Aartsbisschop van Po- gen aan den koning van Pruissen geschreven, in de eerbiedigste en onderworpenste uitdrukkingen. De Prelaat zegt daarin in de eerste plaats, dat hij het diepste leedwezen heeft gevoeld, vernemende, dat zijn herderlijke “brief. van 27 Februarij 1838, betrekkelijk de gemengde huwelijken, hem de gramschap van Z, M. had op den hals gehaald, Hij betuigt eene on- voorwaardelijke getrouwheid van pligt jegens den ko- ninklijken persoon, den hemel smeekende, zijne zege- ningen over hem uit te storten. De Aartsbisschop, gaat vervolgens over, tot zijne regtvaardiging. ' Men had den Prelaat beschuldigd, dat hij, betrek- * kelijk de gemengde huwelijken, eenen nieuwen herderlijken brief, buiten kennis en zonder authorisatie der overheid, had uitgevaardig. Hij bewijst, op de volgende wijze, dat die brief niet nieuw is. 1.) Hij bevat niets anders, dan de aloude leer der Catholijke Kerk, betrekkelijk de gemengde huwelijken en in de staten van Z. M. worden de conscientie-vrij-heid en de Catholijke Kerk, op eene vermogende wijze beschernd, 2.) Hij beantwoordt volkomen aan de Bulle van Be- xepicTus XIV. aan de Poolsche Bisschoppen, van het jaar 1748, alhier op eene legale-wijze afgekondigd, die tot hiertoe niet is ingetrokken, en diensvolgens immer geldig is. 3.) Het is niet strijdig met de voorschriften van het Landsrecht, pars II. Tit. X1. §. 442 enz. volgens welke de Catholijke Priesters niet genoodzaakt mogen wor- den, om huwelijken aftekondigen en in te zegenen, strijdig met hunne conscientie en met de Catholijke leer. Z. M. gewärdigt zich in deszelfs hoog bevelan den Opperpresident, van den 12 dezer maand (April 1838), te bepalen, dat een dusdanige dwang niet zal plaats hebben; en in deszelfs proclamatie aan de Catholijke inwoners van het Groothertogdom Posen, verklaart hij, dat de uitoefening der Catholijke religie en leer, noch belemmerd, noch beperkt mag worden. Mx heb enkel herinnerd aan de bestaande en wettiglijk in vigeur zijnnde bepalingen; ik heb zulks gedaan, wijl ik het behoud der Catholijke religie, in hare geheele zuverheid, als mijn geheiligdsten pligt beschouwde... Ik ben laatstelijk beschuldigd, van door mijnen here derlijken brief, het volk te hebben opgeruid. Dat U M. zich gewaardige mij te vergeven, dat ik die gewegenden beschuldiging wraak. YT) 1.) Mijn herderlijke brief bevat niets anders dan het eene onderwerp der gemengde huwelijken. Dat punt gaat de groote massa des volks, schier in *t geheel niet aan, "t is voor hetzelve bijna onvers chil- lig; ’t is niet geschikt om hetzelve op te rugen. 2.) De herderlijke brief is enkel aan de Catholijke priesters gerigt; slechts aan hen schrijft hij de handel- wijze voor, die zij te houden hebben bij de gemengde huwelijken. De aanbeveling, dat zij, bij gelegenheid hunne pa- rochianen gullen hebben te onderrigten, aangaande de voorschriften der Catholijke Kerk, betrekkelfjk het onderhavige onderwerp, is niet tot opruijing aanzetten. Alles kon en moest rustig plaats hebben, 3.) De-herderlijke brief is opgesteld met gevoelens van diepen eerbied voor U. M. en verpligte hen, die den Catholijken Godsdienst belijden, tot. de vurigste ge- beden}, voor het behoud van U..M. Inderdaad, er heeft hier opruijing plaats, maar zij moet toegeschreven wor- den aan oorzaken, die mij geheel en al vreemd zijn. Ik ga de personeele vernederingen, die ik te verduren heb gehad, stilzwijgend voorbij; ik heb ze verduard met de zelfs-opoffering van eenen Priester en ik beklaag mij niet. Intusschen heeft men ze geweften. Mijn herderlijken brief is den Geestelijken met rampspoed onnomen; men heeft bij die gelegenheid geene barschheden gespaard, hetzij dezelve al dan niet bet oogmerk der provinciale administratie zijn geweest; men heeft tot de maatregelen, die men tegen de Pas-toors genomen heeft, ongeschikte oogenblikken gekozen, bij voorbeeld, als de parochianen, ter uitoefening van hunnen Godsdienst vergaderd waren. Mijn officiaal Bronciszewsxi te Gnesen, een Geestelijke, die de algemeinen achting en liefde geniet, is gesuspendeerd en gearresteerd, door het tijdelijk gezag. Het was onmogelijk, dat dergelijke maatregelen genomen werden, zonder onlusten te veroorzaken; ik ben er diep bedroefd over geweest. De Aartsbisschop meent ten gevolge wan het hooge bevel, order dagteekening van 12 April 1838, en van de proclamatie aan de Catholijken van het Groothers togdom Posen gerigt, hierboven yermeld, te zijn ge- authoriseerd, om den koning het confirmeren van den herderlijken brief des Pretaats voor te stellen, die niets meer behelst, dan hetgeen de door Z. M. gemaakte bepalingen reeds waarborgden. — De brief des Aarts bisschops eindigt op deze wijzes » Moet men de Catholijke Priesters niet straffen, die de gemengde huwelijken inzegenen, zonder te heben voldan aan de verpligtingen die op hen rusten, in hoedanigheid van Priester, die de Catholijke leer belijdt? » U. M. gelieve wel te overwegen, dat het, alsmen de Catholijke leer aanneemt, onmogelijk is, dat der gelver niet naleving ongestraft blijve. Wat, inderdaad, zou een voorschrift zijn, ’t welk men zou kunnen over- treden, zonder te worden gestraft. Intusschen beloof ik, dat ik, in dusdanige gevallen, met de meest mo- gelij — ke zachtheid zal te werk gaan, volgens de kano- nieke wetten.” A ) In een later brief van den Aartsbisschop aan den _ koning van den 5 Mei 1838, De Prelaat betuigt even | als in den vorigen, zijne erkentelijkheid, voor de wel- willendheid, waarmede Z. M. hem vereert, door van hem, door ’t orgaan van den Opperpresident van het _ hof van appel, den Heer von Franxenpere, eene verklar te vragen. Hij is bereid, om alles te doen, wat hij in den brief (Justificatieve stukken E.) heeft beloofd, maar het is hem niet mogelijk, die grenzen _ — 124 te overschrijden. Zoo lijden hem wacht, zal hij het- zelve met resignatie aannemen. Hij verlangt alleen dat de koning overtuigd zij, dat hij niet dan den vre- de bemint, dat hij voor zijnen souverein een onkrenk- bare getrouwheid wil behouden, en dat hij enkel uit pligt en conscientie handelt, daar ieder politiek, of tijdelijk oogmerk, hem geheel en al vreemd is, G. Antwoord des Konings. Zeer Hoogwaardige Aartsbisschop! Uw brief van 6 Mei beantwoordt niet aan hetgene, wat ik van mijne toegevendheid, ten uwen opzigte, verwachtte. Daar echter de president von Frankenen BerG zijne onderhandlungen met u, niet definitief gesloten heeft, heb ik hem geauthoriseerd, om die zaak, zonder uitstel, ten einde te brengen, door eene regterlijke acte, uwe definitieve verklaring bevattende. Daardoor zal aan u eene nieuwe gelegenheid worden verschaft, om u te overtuigen van de dwaling, die de grondslag is geweest van het gedrag, dat gij, tot hiertoe gehouden hebt, en hetzelve te doen vergeten, door te volbrengen, wat men van u vordert. Ik blijf van U Hoogw. De zeer toegenegen Berlin, 22 Mei 1838. FREDERIK WILHELM. Dit is weder een brief, door den Aartsbisschop van 30 Mei 1838, aan den koning gerigt, tot antwoord op aen voorgaanden; waaruit wij het volgende vertalen, *¢ welk dien brief resumeert: © » U. M. onderrigt m I, dat mijne verklaring hem niet bevredigt, ik ben er zeer bedroefd over..... - » Ik erken, dat ik tegen het formele bevel van U. M.. in mijne herderlijke brieven aan mijne Geestelijk- heid de leer der Catholijke Kerk, betrekkelijk de gemengde huwelijken, herinnerd heb. In het alternatief gebragt, om weerspannig te wezen tegen de Kerk, of ongehoorzaam te zijn aan U. M., heb ik gedaan, wat aan eenen Catholijken Bisschop betaamde te doen. Maar in dien stap zele, moest U. M. het gedrag zien, van eenen getrouwen onderdaan. Als ik meineedig was jegens. mijne Religie, hoe zou ik dan voortaan een getrouw onderdaan van U. M. kunnen zijn? De Catholijke Religie vraagt van hen, die haar belijden een onbeperkte gehoorzaamheid aan den Souverein in de tijdelijke zaken. Maar in zaken van de Religie, heeft de Curistus ons de koningen niet tot opperhoofden gegeven, maar de Apostelen en het hoofd der Kerk, den Paus.....- Dat U. M. mij dan niet gelieve te bevelen, dat ik mijne Religie verloochene en zelfs niet, dat ik mijne Priesters niet strafie als zij hare voor- schriften overtreden; want dan zouden de tijdelijke regters evenmin het regt het regt heben, om diegenen te straffen, die de wetten des lands krenken..... 464 ary = ALS Fe i ofees i » Zeer genadige Jandsvader! mijne getrouwheid aan’ U. M.-is even onwankelbaar, als mijne get » rouwheid aan mijne heilige Religie. Zoo lang als ik getrouw zal blijven aan deze, zal ik ook getrouw blijven*aan U. M. Gelief mij dan dezelve frank en vrij te laten behouden, De gisting der gemoederen in deze pro- vintie, is niet mijn werk: zij moet enkel worden toe- geschreven aan de maatregelen, door het tijdelijk gee zag genomen.” Eenige berigten uit Duitsch/an@ verzekeren dat ook tegen den Hoogwaardigen Bisschop van Culm geregte- lijke procedures begonnen zijn, ter oorzake van zijnnen Herderlijkken brief, betrekkelijk de gemengde huwe- lijken. — Betrekkelijk het vonnis, tegen den Aartse Bisschop van Gnesen en Posen uitgesproken en de wijziging, welke de koning aan het vonnis zou ges geven hebben, zijn en blijven de berigten zoo tegene strijdig, dat het ons tot hiertoe onmogelijk was, daaromtrent iets met zekerheid te kunnen mededeelen. Het Prussisch ministerie schijnt den uitslag dier zähne, met eenen digten sluijer te willen bedekken, ten een daar achter zijn magteloosheid te verbergen. AANKONDIGINGEN, Bij den Boekhandelaar F. P. STERK, te Breda, is ter perse om op den 1 Mei aanstaande het licht — te zien: ponte eee Mijne gevangenschap; gedenkschriften van Sinvro Pewiico, uit het oorspronkelijk Italiaansch door H, ©., R. Catholijk Priester; met eene voorrede van Dr, Jane J. F. War. hie’ Bij J. R. van DIEREN Boekhandelaar te ees. is van de pers gekomen, en alom verkrijgbaar gesteld, bij de meeste boekhandelaars in het rijk: el Overwegingen op de zeven woorden van onzen Heere Jesus Curistus, aan het kruis. Gevolgd van de Godvruchtige ziel tot de H. Maagd, moeder van droefheid, Naar de vrije fransche vertaling, wit het Italiaansch door P. pe Bonis generaal der Minderbroe= ders. Kerkelijk Goedgekeurd in 18.™o Ff 0,25. ** Op Maandag den 15 April en volgende dagen, door en ten h uize van J. R. van ROSSUM, te Ufrecht, verkocht worden: eene rijke verzameling van meest Godgeleerde Boeken, uitmakende de bibli heek a wijlen den Wel Eerw. Heer P. J. Noors, in leven Catholijk Pastoor aldaar. mee ee ; smipe se’. De catalogus is op franko aanvrage verkeljgbaar. “. ¢ ” wat 3 24 3 aN Guave, By Ni? 280% Nommer 16. 20 April 1839, CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVE R GODSDIENST-=-, STAAT=-, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als Jesus dit gezegen had, hebende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hj: +. + Heilige Vader bewaar hen, die Gy gelyk Wy eoteee my gegeven hebt, in uwen naam; opdat zy één zyn En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove zullen: opdat xy allen één zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat zi ook in ons mogen én syn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gj my gegeven hebt: opdat zy touden één zijn, gelyk wij ook één syn. Ik in hen en Gy in my, apdat zy volkomenlyk één zijn: en dat de wereld wete, dat Gy my gegeven hebt. Joann. XVII. een nnn Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten -geschieden. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven zullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgiè kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. DE UTRECHATSCHE AFGESCHEIDEN EN DE REFORMATIE. Vie heben blieb, 69 dez jaargangs van ons blad, bereids den inhoud medegeden van het koninklijk besluit, waarbij de afgescheidenen te Utrecht worden toegelaten, omdat zij zich, aan de vroeger door het gouvernement gemaakte bepalingen, hebben onderworpen, Zoo als wij reden hadden te verwachten, heeft de Reformation in het N.° voor April, het adres van H. P, Scnotte c. s., "t welk het besluit van toelating ten gevolge had, bekend gemaakt. Het is van den yolgenden inhoud: 2 Aan: . —- Lijne Majesteit den Koning. ne SIRE! : ' De ondergeteekenden, inwoners van Utrecht, Provincie U- trecht, nemen de vrijheid, met gepasten eerbied tot Uwe Majesteit te naderen, en dit om de navolgende redenen: behoore allen tot diegenen, welke zich van de thans Uwe Majesteit erkende kerkgenootschappen hebben afge- 1; omdat zij in hunne conscientie geene vrijheid had- h langer daarmede te vereenigen, en zij naar Gods in geen yoedsel yoor hunne onsterfelijke Zielen; geene openbare belijdenis en verkondig van hun geölöff; geene kerkelijke instellingen overreenkomende met hunne Gelööbelijdenis. Zij zijn onderling vereenigd in hetzelfde gelööl, waarvan zij openbare belijdenis doen, met de van ouds bekende, en ook door Uwe Majesteit erkende, Formulieren van Kenigheid der Christelijke Gereformeerde Kerk in Nederland, als: De Nederlandsche Gelonfsbelijdenis, vervat in 37 Artikelen; den Heidelbergschen Catechismus, en de Leerregels, vastgesteld in de Synode van Dordrecht in 1618 ex 1619; vroeger reeds aan Uwe Mejeateis overgeleverd. En gevolge van die gelölvereeniging, zijn zijn in hunne conscientie voor God verpligt, om ook gemeenschappelijk hunne Godsdienst uit te oefenen, en die Goddelijke instellingen teonderhouden, welke de Heere in Zijn Woord bevolen heeft. Zij wenschen niet terug te komen op alles, wat daarover van onderscheidene kanten reeds is voorgevallen. Vergetende hetgeen dat achter is, weuschen zij zich uit te strekken naar hetween dat voor ligt, om met alle bescheidenheid en opregtyy het jagen naar het wit van den prijs hunner roeping 4 van boven is, en eene onergerlijke conscientie te bewaren# God en de menschen. Daarom is het ook hunne hartelij my, — 126 — Majeste voorgestelde punten, hebben zij noodig geordeeld, zich nogmaals tot Uwe Majesteit te moeten wenden, met de navolgende verklaring en verzeek: l.e De Formulieren van Eenigheid boven vermeld, houden zij in allé stukken en deelen voor de uitwendige. kerkelijke eenigheidsbanden, als uitdrukking van hun gemeen-schappelijk geloof, waardoor ook hunne godsdienstige ezindheid door anderen kan gekend worden; terwijl ooor de verwerping der Formulieren ook hunne yereeni-ging ophoudt. 2.° Dat zij ten gevolge daarvan tot hunne  voorstellen. H. P. Scuotre, vroeger Predikant te Doveren, Gonderen en Gansoyen. H. G. Kiyn. E. Takkeen. P. W. Lorues. De eerste mede ter predikant van het Evangelie enter bediening der Sacramenten. De drie laatsten als regerende Onderlingen; benvens J. VELDHUIZEN, en A. M., van, Beucen, beide als. Dünneen. 3.° Dat, ten gevolge eener ondervinding van ruim drie ja-ren, een huishoudelijk reglement is in gereedheid: gebragt, waarnaar de aan, Uwe. Majesteit voorgestelde opzieners en diakenen zich in dé uitoefening hunner kerkelijke bedieningen voortaan zullen behoore te gedra-gen; waarmede de ondergeteekenden geheel vercenigd zijn, en waardoor tevens hunne uitwendige kerkelijke handelingen volgens hunne. Formulieren van Eenigheid gegeld worden, wat deze aan Uwe Majesteit voorgestelde gemeente betreft. Zij legeen teyens een door hunne verkozene opzieners geteekend afschrife van dit huishoudelijk reglement over, opdat di¢ in het belang eener goederen, inkomsten, regten of titels vam het Ne- derlandsch Hervormd, of -van, eenig. ander Ärkeenoot. schap. Dat zij zelven zorgen, en zullen zorgen voor onderhoud hunner kerkelijke dienaren, hunner ke bouwen en armen; zonder ooit aanspraak te maken op meenschappelijke Godsdienstoefeningen, genaamd: Soli D aa "Godidienstoete- verklaring, 18 Wet ajesteit hen Volgens personen als opzieners en Giakangs » 1h de burger! verzoeken vriendelijk, dat pe, steit met Tey die wi as onze ye: raan Uwe Majesteit heb Aa AOE OS Y 5 Ne > digdem gelieve te: corresponderen *twelk rect ennen; en ten ge- dige en gunstige dispositie op dit ons adres, met begeleid huishoudelijk peaivhient. P, geleidend Urrecnt Welk doende: December 1838. Uwer Majesteits getrouwe onderdanen. (Hier volgen de onderteckeningen).. De Reformatie, heeft eene korte inleiding, tot het mededeelen van dit adres, doen voorafgaan, waar boven zij, belagchelijk genoeg, het hoofd heeft geplaatst van: VREUHEID VAN GODSDIENST. Zoo. worden eenvoudigen misleid! Men will het doen 'voorkomen, als of de regering eindelijk gehör had gegeven. aan de reclamatien der afgescheidenen, om, als oud-gereformerden, en,. diensvolgens, als in 1815 bestaan. hebbende Godsdienst-gezindheid, grondwettige vrijheid van Godsdienst te genieten, gelijk ook de Amsterdamsche en Appingadamsche regtbanken, op dien grond, de afgescheidenen meermalen hebben vrijgesproken: terwijl zij integendeel hunne antecedenten geheel verzakende, het regt des gouvernements, om hen aldan niet, als Godsdienst-gezindheid toe te laten, ten gevolge van het everleggen van hunne reglemen-ten enz., 't welk zi zoo lang bestreden, haddeny als nu hebben erkend, door sich te milage aan de bepalingen, vroeger door de regering gemaakt, om als. Wij knanen uit de gedrakte pleitredenen van H. P. Scuo.te voor onderscheidene regtbanken uitgesproken em uit de openbaar gemaakte adressen ’, door de afge- scheidenen op verschillende tijden, aan Z. M. gerigt, aan zukunft, dat-2ij tot hiertoe zulk een vermeend Tegt van den staat Kracltdadig, bestreden, en de onder- werping san-het besluit, van 5 Julij 1836 als niet met hunne conseientie overreen. te. brengen, vi re. Dagen hadden; doch willen in de esste plaat herinnerem aan het slot van een artikel; voorkomende in de Reformatie, voor April 1837, getteld: — Haggar nie: Ww 4 f afa cok a9 soil. hi sain”. sed ae a BRIEFJESGEBRUIKERS in de 3.4¢ en inde 194 Heuws — Wij lezen in dat artikel bl. 3002 0 agen; offeraars) dagen nog ‘niet: veel soort van J ingen door menschen, welke geassociéerd zijn, ‘om in een eae huis bij elkander te komen ter behandeling van gods- dienstige onderwerpén, onder uitdrukkelijke voorwaarden, welke de publieke magt geordeeld heeft, aan de geassociérer- den te'moeten ‘opleggen; en die voorwaarden zijn, verlooche- ning van genoegzaam alles, waardoor de gemeente des leven- den Gods op aarde toonen moet, die gemeente,en geene andere te zijne Op de ingeleverde verzoekschriften aan de laatselijke besturen, volgt dadelijk vergunning om bijeen te omen, onder conditie van geen gebruik te maken van de dienst der Herd ers en Leerans, Onderlingen en Dünneen; gegen ge- pruik te maken van de H. Sacramenten, gegen lidmaten aan een, enz. Tot bewijs ontvangt dan de geheele schaar van onderteekenen van onderteekenen persoon een briefje. tief men dat, dan kan men zonder vrees voor vervolging bijeenkommen, niet als lidmaten van Cunistus Kerk, maar als Jyzondere personen- Politiedenars staan aan de deur: staat iemands naam op de lijst, of heeft hij een briefje, hij wordt binnengelaten; is dat | het geval niet, dan heeft een dienaar de magt om den zich aanmeldenden persoon weg te jagen. Beantwoordt de vergändering niet aan de conditie, dan wordt, dit spreekt van zel- yen, de vergunning ingetrokken, -gelijk dit te Amsterdam en te Zwolle heeft plaats gehad, en denkelijk overal wel zal plaats thebben, waar de belijdenis des gelös, dat de Heere Curls- ‘Tus alleen Koning, Wetgever en Gebieder in en over Zyne Kerk, alléén Hoofd en Leideman der Gemeente is ‘ MEER GE- WEEST IS DAN LIPPENWERK OF UITERLIK HAND: ‘SCHRIFT. De briefjes zullen door den tijd wel verloren gaan, ‘eh Gaarom zuillen wij een derzelve ter nagedachtenis mede- BEWIS VAN TOELATING voor om, krachtens Aispositie van Heeren Burckiersren en WetHovupEREN.der stad Utrecht van het breeden, en onder voorwaarden en bepalingen, -bij dezelve in het breeden yermeld, in de Huizinge genaamd de Domselaarspoort, ---. 1) Kursn, janior tet het houden van Godsdienstige Öffentlichte zamen te zamen te zemem ‘komen des Zondags, voormiddags te negen uren, des namiddags te twee uren, en des avonds te zes uren; mitsgaders des Woensdags avonds te zeven uren. Urrecutr, den 10.4" Noyember 1834 (1). De Secretaris der stad Utrecht.” Wij heben derhalve in de 19% eeuw in den volsten zin des woorts, Libellatics of briefjescebruikers; en schoon wij niet, ‘even als in de derde eeuw de Romeinsche opzieners, peze GE- VALLENE BROKEDERS op gelijken rang plaatsen met openbare af- yalligen, wi zijn (zijn wij) gedrongen, even als CYPRIANUS ean Tiskeaes den toodanigen te verkondigen, DAT ZIJ STILZWIGENDE SCHULDIG ZIJN AAN VERLOOCHENING VAN CHRistus, 7ij verloochenen Hem ala Biol cet., want zij han- lelen tegen zijne prediking: » Geeft Gode dat Godes is; zij verloochenen Hem als Hoogepricster, want zij laten in hunne bijeenkomsten na het gebruik der teekenen van zijnenzoendood p Pa a Vergelen van het genadeverbond in Hem oprigt; 7zij Soa gachonen: Hem al: Koning, want 7ij miskennen - Hem verordineerde bedieningen in de gemeente. Nu weten wij, dat yelen het uit onkunde gedaan hebben; daarom vermanen wy een’ iegelyk de verdrukking ie i a 4 TEV RKIEZEN BOVEN RUST EN GEM AK, ten koste van dat. Me, wat de Heere ons geschonken heeft als onschatbare voor- régten; daarom vermanen wij een’ iegelijk, om allerlet assoct= atie te maeay nen pak ere, opdas gen iegeliilt. Cone, onerger, bjke con -moge hebben voor God en menschen, en hi met lijde als een kwaaddoener, maar als een geloovige, di CHRISTUS wenscht te volgen, op Christus wenscht te ver- en, EN FANG STUS ALLEEN VAPLOSHERG uiT- BEDDING EN VRIJ TE VERW ACHTEN. me ami i Sealer’ + ceAe Ds 3 ees a) I d-uit- te) _ Sa ijkbaar e : Pree Bi certo egeven, eerst bij besluit van 5 Julij - " Pd od - wweesevwvevrvtve we ves ewe Ye Hij komt), Hij komt om d'aard te rigten, De wereld in geregtigheid ; Al ’t volk, daar ’t wreed geweld moet zwichten ‘ ‘ Wordt in regtmatigheid geleid. R. Ps. XCVIIP: 4.” Zoo, uit de hoogte, en als met Apostolisch gezag bekleed, sprak de Reformatie Two jaren geleden. Toen beschouwde zij, als dibedlatici, diegenen, die, naar aanleiding van het tweedeelte van art. 2 des besluits van 5 Jualij 1836, van het plaatselijk -bestuur, voorloopige toelating verzochten, tot het hosden van godsdienstige bijenkomsten, Wij lezen in art. 2 van dat besluit: 5. Dat voor zoo verre de adressanten (A. Brum-MELKAMP Ce 8.) en hunne aanhangers intusschen mogten verlangen ‘boven het getal van twintig, alle bijzondere personen, binnenshuis tot hunne offening godsdienstig zamen te komen, zij zich daartoe zulen kunnen vervoegen bij de besturen fiunner weoonplaatsen, met opgave aan dezelve wan de namen en woonplaatsen der personen alsmede van de dagen en de uren waarop en van het Jokaal waarin die za-menkomst zoude plaats hebben, ten einde de bestuerten alzoo in de gelegenbeid werden gesteld, om de daartoe vereischte toestemming te bevelen, tot voorko-ming van  het be- paalde bij art. 161 der grondwet, en met over. Legging van de  minste stilzwijgend hebben moeten erkennen, dat het, door hen zoo zeer gehaatte Hervorm-de kerkgenootschap, alleen het regt heeft, om zich Hervormd of Gereformeerd te noemen; en dat zij mits-dien van de namen van: Gereformeerden, Oud- Gereformeerden en den zoo geliefden plakaats-boek-naam van: Ware Gereformeerde Religie, hebben moeten afzien, om dien van afgescheidene Christenen, aan te nemen en daardoor te erkennen eene nieuwe sekte te wezen? — Toch niet! De Reformatie, die, tot wagens toe de uitdrukking: Gods woord in den mond heeft, dacht er niet aan, dat er met ronde woorden geschreven staat: Laat uw ja, ja; en uwneen,neen zijn: haar ja is: Neen; haar neen is: Ja geworden; zij zegt, om den stap van Hl. P. Scno.Te te vergoe-lijken, met Phariseesche gemaaktheid, bl. 192: Dankbar voor de goede hand onzes Gods over ons, wenachen wij niet te twisten, of ons zelven Voor de wereld teregt,”” Dat ware ook onmogelijk: dit gevoelt de Reforma- tie zeer goed: even goed gevoelt zij, dat er nog al vrij wat te zeggen valt op den tegenwoordigen stap van den heer Scuonte, als men dien, met zijne vrige handelwijze, pleitredenen enz. vergelijkkt; en tracht het nu in de oogen der partij, bij voorraad, te doen voorkomen, als of alles, wat dienaangaande mogt worden gezegd, uit wangunst over hunne vrijheid ware Zij zegt verder: » Hij, die, wangunstig over onze vrijheid, ons in het harnas meant te kunnen jagen door het prikkelen van hetgeen men eergevoel noemt, moge die afgunst in ons stilzwijgen smoren.” Maar men had immers tot hiertoe niet beweerd, dat men de eer, maar dat men de vrijheid van Gods- dienst verdedigde, en aan een aardsche regering de magt niet toekende, om daarop inbreuk te maken. — De vergunning (want vrijheid is het niet), die men nu verkregen heeft, had men zich reeds in Julij 1836 kunnen verschaffen, Waarom heeft men dit toen niet en als nu wel gedaan? — Dit is de vraag. Zien wij verder. » Wanneer men de zaak des Heeren, welke onder ons open- baar wordt, aanrandt, dan wenschen wij in het vervolg met bescheidenheid de zaak onzes Gods en zijner gemeente te ver- dedigen En darauf te betonen, dat wij, in de dienst des Almagten onzen hals alleen gebogen het juk. Jesu Curistr, maar, daarom ook den koning geben, dat des konings is. Dat des konings is! / 1 — Men vergelijke hiermede het adres der afgescheidenen in 1836 aan Z. M. in- gediend, en in den jaargang van ons blad van 1839 medegeländ; waaruit wij het een en ander noodig keuren hier: af te.schrijvens vueevrevevvev-vey se » Wij heben dus geen genootschap opgerigt, onder het bestuur eener algemeene synode, Wy kennen niets anders dan de gemeente van CHRISTUS, one der het geestelijk opzigt van herders en leeraars, ouderlingen en diakenen, die, wanneer er zaken te behandelen zijn, welke het algemeene vergaderen, ook eene algemeene vergaderer behoeven. om bestuard te worden; dewij? ons bestan niet afhankelyk is van menschelijhe verordningen of wetten, maar alleen van datgene, wat God gebiedt in zijn Gods woord (1).} In hetzelfde adres werd later gezegd; » Men zal welligt ook daarin wederstreving van het wettig gezag zoeken, dat wij de tot ons behoorende leeraars als zoodanig blijven erkennen en onderline gen en diakenen uit ons midden verkiezen; doch wij zijn verpligt te doen opmerken, dat wij vol- gende onze formulieren van eenigheid en liturgie, vastlyk gelooven, dat die bedieningen niet afhan- kelijk zijn van eenigheid goed- of afkur-ring, maar van de goddelijke roeping, welke de Heer bevestigt door uitwendige roeping der gemeinen- te; en wij zouden moeten twiyfelen aan de godde= lijkheid der roeping van onze herders en leeraars ouderlingen en diakenen, wanneer 2% hunne bedie» ningen verlieten, omdat menschen hen weigeren te erkennen, dewijl zy zich niet laten binden in hun- ne conscientie door MENSCHELIJKE WETYEN EN VONDEN Welke in openlijken sirijd zijn met Godse woord en de daarop gegronde formulieren van ee- wewewwe ew te Ee Se nigheid (2)."2", orn F “hs Stes 1 wey. 0% En wat verder: |; ‘» Men moge er op aarde den spot mede drijyen, ook dat zal door den Heere gewroken worden. Het voorbeeld door den Apostel Jacosus opgeteekend Hoornst. V, 17 en 18, staat niet te vergeefs in onzen Bijbel: onze vijanden zouden er op aarde nog wel een eene proeve van kunnen ontvangen. Het geloof kan bergen verzetten, DOCH DAT GELOOF KAN ALLEEN IN CHRISTUS KERK GEVONDEN. WOR DEN. Nu wordt geene vergadering, die kerk, door eene honinklijhe erkenning, geene personen wettige herkelijke magt, door menschelijke reglementen en verordeningen. Die alleen kunnen daarvoor erkend worden, welke naar Zijn Woord en zijne Wet hooren, naar zijne instellingen wandelen; die dat niet doen kunnen den naam van Curistus kerk niet in waareheid dragen, al wilden ook alle koningen der aarde hen daarvoor erkennen. En Wärter Curistus, kunnen de van het verordneterde kerkelij magten ook niet aanwezig zijn. Dat het gelöt der afgescheidenen alles behängen, is gebleken. Tro yens tte te a vewevrevvwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwev De afgeschiedenen zeigen toen nog verder: Wanneer wij de geschiedenen der wereld nagan en rädplegen; dan wij gewisselijk, dat de vereeniging van geestelyke en wereldlyke politie ten allen tijde verwarring heeft te weeg gebragt. Onze tegenstanders mogen het welligt uwer majestät als zeer voordeelig voorprediken om in de kerk even zeer als in den staat gebied te voeren, maar wij schroomen niet te prediken, dat allen, die dat doen uwe majesteit bedriegen (1)...” Verder: Al will de wereld (dus in de maatschappy) ons nog zoo bespotten, wij blijven de toekomst van onzen Heere Jezus Curisrus verwachten en prediken, en het ongeloof der wereld is voorspeld (Matrhus XXVI: 38, 39.) Juist omdat wij van harte geloven, dat uwe majesteit door Gods genade koning is, wenschen wij ook ten allen tijde te toonen met goed en bloed, dat trouw aan koning en vaderland nog onze leus is; maar om getrouw te hunnen zijn an onzen aardschen koning moct de getrouwheid an God en ons geweten voorafgaan. -Wiy erken-nen uwe majesteit door Gods genade als onzen ko-ning, aan wien wij gewilligljk eere, tol en schattung betalen, en blijven daarin volharden; maar erkennen ook en blijven erkennen in de kerke Curis-T1, de onder onder onver keerende herders en leeraars, ouderlingen en danken als zoodanig, omdat zij door Gods genade tot die bedieningen door den Heere geroepen zijn: en eem zeer als wij in Ne- derland als met uwe majesteit wenschen te dragen en te lijden, wanneer de vijanden van Nederland on benaauwen; even Zeer wenschen wi ook met onze herders en leeraars, ouderlingen en danken als te dragen en te lijden, wat ons om de erken- ning van Curistus als het éénige hoofd, den wet- gever, gebieder en koning in en over de kerk, kan overkomen (2).”, Nog zeiden toen de afgescheidenen. Nu ontvangen wij van Uwe Majesteit een besluit ewwvvevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevvevwevwevvevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwevwev In onze leerstellingen wordt niets gevonden, dat de publicke orde en rust zou kunnen storen, of met de goede zeden strijden. Wij zijn verblijd met die belijdenis, en wij vragen op grond daarvan vrijmoe-diglijk, dat Uwe Majesteit ons niets verder moge dringen, OM STAPPEN TE DOEN, WAARDOOR WIS ONZE CONSCIENTIE ZOUDEN MOETEN VERKRACHTEN. Wanneer wy toch erkennen en beljden, dat wif niets anders wenschen te organiseren of te regelen, » dan alleen hetgeen God gebiedt, dan zouden wij, » door het onderwerpen van kerkelyke en geestelyhe » handelingen aan Uwer Majesteis beoordeeling en » goedkeuring, het woord en bevel van den almagti- » gen God aan eenen mensch moeten onderdanig ma- » ken, EN DAARVOOR WENSCHEN WIJ DAT DIE GON » ONS BEWARE DOOR ZIJNE GENADE.” eeees Men vergelijke dit alles, met de taal, welke de Reformatie thans voert, en men zal moeten erkennen, dat alles veel naar den wassenneus gelijkt, waarvan onlangs het Handelsblad gesproken heeft (1)! Intusschen heeft hetgene, wat de Reformatie nu zegt, voor eenvoudigen en ligtgeloovigen den schijn, alsof eene goddelike openbaring haar nader had in- gelicht, om haar te doen zien dat de afgescheidenen, om hunnen hals te buigen onder het juk Curisti, dien ook behoorden te duigen onder het suprematie- Jjuk en dat zulks is, geven dat des konings is! Bejammeren Swaardig is het, dat eenvoudige, goed-hartige, welmeende, maar ligtgeloovige menschen, zoo deerlijk misleid en van de waarheid afgehouden worden, door lieden, die immer den mond vol hebben van menschelyke vonden en wier misleiding yelen gewisselijk nog niet zullen ondekken, nadat het mond vol het masker afgeligt is. Daar echter onze Catholyke Nederlandsche Stemmen ook door sommigen dezer gelezen worden, hebben wij gee. meend het dubbelhartig gedrag der Reformatie te mone-ten aantoonen en den slutjer op te ligten, waarmede zij hetzelve tracht te bedekken. ein. (Het vervolg hierna.) Gedurende de eerste eeuwen der kerk, bevond de. Wieden zich in eenen soortgelijken toestand, als dien, waario wij haar tegenwoordig zien; alle maatschappe- teil allt tie a: of __..., || lijke banden waren verbroken het despotismus-en de 1) “Zie Cathplijke Nederlandsche Stemmen 1837 bl. 115. anarchie betwisteden elkander de volken en. terwij, (2) bl. 139. ‘ ry ae Pee | Jj - %. lh ey i - <9 ar F _ i] ¥ I t. c. (3) Ibid BI, 46, : BG) Zievons blad van 6 April 1839, Bladz, 113.0 3 Wry i UG/2 2H : "s 6! : 240 ‘ 4 re 0 ¢ HELI DIOVOY het Romeinsche rijk onder hunne slagen instortte, schemen de barbaren op die’prooi aanvallende enkel te zijn gekomen, om haar te verslinden en elkander onderling te verscheuren. Het politiek gebouw viel, en bedekte de aar-de met zijne bouwvallen, en de menschen slaakten kreten van wanhoop, meenende, dat het einde der wereld gekomen was, want zij zagen de Kerk niet, of wilden haar niet zien, die te midden dier uitgestrekte verwoes-ttingen met den fakkel des gelöds in de hand, de grondslagen legde van een nieuw gebouw, Men verachtete haar, om dat zij vreemd bleef aan de politieke twisten en intrigues, die het leven der toenmialige mogenden en de eenige gewigtige zaak in hare oogen was. In plaats van zich tegen het keizerlijk gegagte verzetten en de vernieling van dien reeds gee broken rietstaf te voltooijen, hield de Kerk integen-deel de geloovigen in de gehoorzaamheid aan dat gezag van Cesar, ’t welk alleen nog eenig overblijfsel van maatschappelijke orde behield. Maar zij verbond haar jot niet aan het Jot eens keizers en verstiet de aan-hangers van eenen mededinger des keizers niet, 2ij had zelfs tegen de barbaren noch gramschap, noch haat; Leo ging Artina te gemoet, zonder andere wa-penen, dan het kruis; en, bij de plundering van Rome werd het kruis door de overwinnaars geéerbiedigd, de Heidenen zelven vonden eene onschendbare schuile plaats in de Christen Kerken. Bij de Kerk was geene aaneming des persoons; aan allen, aan de soldaten van dezen of dien keizer, aan Romeinen of barbaren, de schatten des gelöds en der liefde aanbiedende, vereenigde zij hen onderling, door hen mef zich te vereenigen, en bereidde, op die wijze, door die on-zigtbare eenheid der verstanden en harten de politieke eenheid der middeneeuwen voor, van welke de eenheid des Romeinschen rijks, slechts een flaauw afbeeldsel was geweest. Van hunnen kant stapelen de beroerde volken, lie zich verheffen als de ee der zee, reyolutien, op revorution, constitutien, op constitutien, charters, op charters, welten, op, wetten, om te -YORRTAF aH s Wat fe volutien, de constitutien, de charters en de wetten genegenheiten, even als de dwaling en wel ande niet geven kunnen: het welzijn, het peluk, de vrijheid, den roem; de revolutien, die bloedige en onvruchtbare furien, vernielen, maar brengen niets voort; de constitutien, de charters, de wetten, regelen wel of kwalijk het reeds bestaande, maar hebben de kracht niet, om het nietbestaande te scheppen, om van een volk, dat tegen zich zelve verdeeld is, door gelöst begrippen en gevoelens, door denkbeelden en harts-togten, en eensgezind en sterk volk te maken; eh EEN volk, dat een is, door gelöst en door liefde, is de eenige boom, die de goddelijke vruchten draagt, welke de menschen tegenwoordig verlangen. — Za de Kerk te midden dier stormen trachten de volken nog meer te verstooten? Neen, terwijl zij aan de volken de wet der gehoorzaamheia herinnert, herinnert zij aan de koningen de wet der geregtigheid, zij helpt de volken de wet der geregtigheid, zij helpt even weinig de koningen, in het eronderdrukken: allen verdoold zijnde, tracht zijnde, tracht 2ij allen op den regten weg terug te brengen, en terwijl zij tegen elkander strijden, de koningen, om den bouwval te behouden, de volken om dien geheel te vernieren, gaat de bruid van Cuaistus, hunner aller moeder, van het eene strijdperk naar het andere, om het geloof, de hoop en tle liefde te brengen aan elk, die haae wel onthaalt, federe ziel innende eh door en oberen, en verstanden, dat is: het leven, de kracht en de grootheid te hergeven. En reeds wordt die onzi arbeid door deszelfs aitwark. Selen zigtbar, reeds zijn geheele volken rondom den heiligen standaard geschaard, en reeds worden anderen opgewekt, die hen weißen solchen volgen, terwijl derland, Belgie, Polen, de republikanischen van Zuid-Amerika zich openlijk Catholijk verklaten neemt het geloof Hngeland in, waarvan het binnen eenige jaren meester zijn zal; Duitsehland, wordt door hetzelve diep geschokt, in Noord- Amerika, kunnen handel en indusirie deszelfs gelöönt niet verstikken, in Portugal, in Spanje, in Italie, in Frankryk alwaar de ketterij en het philosophismus bloedig ‘won-et in Jeden aan hetzelve toebragten, konden zij he mmer dooden, noch verbannen en thans herwint het in Frankryk als het in Frankryk als het erkennen, zijn het terrein, dat hetzelve ver Oren had. helt ” edient Al de Christenvolken zijn voor elkander verantwortelijk; ze zijn aan elkander gehecht en hebbe eene vermogende tprogm erhin E op Sandee; wie kak gen, wat er gebeuren zal als Engeland en of slechts een van beiden weder geheen. On der leiding der Kerk, he werk van de beschaving der wereld hervat, een Fic aly waarvan de hervorming deed afs mogend; welke ketterij, welke philosophie, zal haar tegen. houden, als een dier groote natien, als natie, endlich haar vieugelen zal. zijn terug gekommen, en geheel haar vermogen, even als eertijds, besteden zal om haar te dienen? — Het heilige vuur  Kerk geschoten haar, uit. het hart der volken te rukken; daar zelfs, waar het het het meest miskend, veracht, en onbekend schijnt te wezen, bespeurt. vergelijkelijk, roemrijker en sterker. Tusschen de Romeinen en barbaren, tusschen de onderscheidene volkstammen bestond eene menigte van onderscheidigen, van eae lh, van geslachten, van geslachten, van zeden, van gewoonten, van in- stellin en, die miet meer bestan, ten minste niet th denzelfden graad. De natien zijn tegenwoordig schier ee eh dan door de dwaling; de dwaling dood zijnde, zal alles de strekking hebben om ze te ver- nigen. En de dwaling is in haren doodstrijd; ik veg de’ dwaling, want in den grond, en ondanks de schiabath N's heidenheden, is het overal dezelfde dwaling; a elfde misdaden schuldig, zijn de Christenvolken in denzelfden afgrond gestort, en God schijnt te hebben toegelaten, dat xij hetzelfde vergift dron- en, opdat zij, ten. dage “der barmhartigheid, door lezelfde geneesmiddelen genezen zijnde, des te naau- wer zouden. vereenigd zijn in het  wie voorgeyen de volken te, vertegenwoordigen, = 1st on denkem, aan die dingen niet: maar de Kerk denkt er aa en. terwijl men revolutien tegen de koningen en wetten. tegen de volken maakt, terwijl de wereld zich bezig hondt met kamers en ministerien, met hof-ine trigues en partij-intrigues., met ontwerpen der diploma tie en der geheime genootschappen, maakt zij, stil- zend, Christenen; zij gaat, in, alle plaatsen de waarheid zaaijende, de dwaling uitroeijende, de regt- vaardigheid en de liefde in de zielen vestigende, het Egoismus en al de hartstogten uitroeijende, de regt- vaardigheid en de liefde in de zielen vestigende, het Egoismus en al de hartstogten uitroeijende, het gebouw der toekomstige maatschappij zul- len daarstellen. De koningen en de volken, even verblind, lagehen, 1 om dat werkzaam streven; zij wanen, dat de Kerk dwaas. is, en roepen haar toe: Laat dat blijven, hom | onze politieh te hulp! Kom te hulp aan onze revo- | dutien! Kom te hulp aan onze revo- | dutien! Kom! wij zullen u beschermen! — Kom, | gif zulé ondersteuning genicten! —= Maar de Kerk antwoordt met deftigen ernst en zachtmoedige | heb heb uwe bescherming niet noodig, tk behoef uwe ondersteuning niet, ik heb slechts het kruis.noo- dig, waaraan mijn Bruidegom gestorven is; myn Rgk is niet van deze wereld. Meent gy dat myn | hemelsche Vader mij niet legioenen van Kngelen zens i; den zou, om mij te verdedigen? Toen de Heer my | ep aarde gelaten heeft. heb ik de keizers niet om edicten of rijkdommen, of magt gevraagd; noch van de valken revolutien verlangd; ik. heb mij te midden van her allen nedergezet; ik heb gesproken, en miy- né woerden waren toereikende, om hen te overwine nen; zy waren sterker dan gi, en ik | had minder vat op hen, dan op u; wärter is van mijn bloed in awe harten, mine overwinning is thans nog zew herer, en ik zal ze minder duur koopen. Gi wilt uw werk woortzeticn; blyft het doen, ik zet het mijne voort. Gi, honingen! gi herstelt; gi vol- hen! gif verniell.; tk bouw op: wif zullen zien, wie, van ons het eerste, na volvoerde taak, met roem zal, kunnen rustens. NIEUWE PRUISSISCHE KOMEDIE MET — DEN AARTSBISSCHOP VAN POSEN, De Berlijnsche, zelfs. officieele berigten (zoo noemde ‘men ze ten minste) betrekkelijk de zaak des Aarts- bisschops' van Posen, de tegen hem gevoerde proce- dures, zijn vonnis enz, enz., waren zoo verward, zoo tegenstrijdig, dat wij ze ter mededeeling niet waar- dig keurden. Wij hebben echter die komedie-ver- tooning met oplettendheid gadegeslagen; en. daar zij aan het daatste bedrijf schijnt gekomen te zijn, wil- len wij den. der vorjge bedrijven kortelijk schetsen. Aanyankelijk berigtet men, dat de Aartsbisschop o -— 132 — tot wintig jaren; vervolgens, dat hij tot tien jaren; later, dat hij tot tien jaren, en, eindelijk, dat hij tot zes maanden vestingstraf was verordeeld, Telkens verhaalde men er bij, dat de zachtmoedige koning van Pruissen, het vonnis merkelijk zou verzachten; naderhand, dat hij het verzacht had, en, eindelijk, dat de Aartbisschop op vrije voeten zou blijven, ingevalle hij, op zijn woord van eer, belooven wilde, zich niet te verwijderen; maar, dat de Aartsbisschop niets van dat alles wilde aannemen. — Kerste bedrijf.. Wat later luiden de berigten, dat men te Berlejn eene gevangenis in gereedheid bragt; dat, naar alle de toebereidselen te oordeelen, dezelve voor een man van aanzien, misschien wel voor den Aartsbisschop van Posen bestemd was, — Tweede bedryf. Toen berigtet men, dat de koning van Pruissen, aan den Aartsbisschop van Posen had geschreven, met unooding om naar Berlin te komen, ten eine de te beproeven. Om het geschil in der minne bij te leggen. — (Of de Aartsbisschop van het gereed maken der gevangenis iets geweten heeft, kunnen wij niet beoordeelen.) —. Derde bedrijf. 