A new and complete dictionary of the English and Dutch languages; with a vocabulary of proper names, geographical, historical, Etc. In two parts; I. English and Dutch, II. Dutch and English. Compiled chiefly from the quarto dictionary of William Sewel; ... By Samuel Hull Wilcocke. 1798: Vol 2
Wilcocke, Samuel Hull
 VOORLEEDENE TYDEN, en de DEELWOORDEN van alle de WERKWOORDEN. Zo wel in t ENGELSCH aliin (t NEDER DUITSCH; Met de GESLACHTEN van de NEDER DUITSCHE ZELFSTANDIGE NAAMWOORDEN, benevens hunne ZINVERMINDERENDE UITGANGEN; FEN IN HET TE DEEL MEDE BEHELZENDE Alle de OnpurTscus Woorpen die thans dgor het algemeen er in de NeperpuiTscHE 'TAAL als ingelyfd, En die nn nimmer in de Woordenboeken, als mal van dezelve, OY zyn. Y ůĩś%∘%rçx%ö. Doo SAMUEL HULL WILCOCKE. 8 1798. | a . ! x r . IE: 2) "6 — * - * — * 2 * * * r * — *. « * * hy « * 0 %. * a — a 5 — . ³˙¹¹mR ˙ = ¼mãv.. ꝛ·⅛̃•æ —— . — —äõ een —— . gee I's + 3 — ——— 42 er — — — Ps 14100 _ . ; : ” a y W 2 ; 9 # : * 1 1 - x e + *. * * * # * n 1' * % * # * C 3 * * * 1 o R = > 1 - ” * * - * / * * » * F * 4 F 4 4 s — 1 - , — —______ * . A * FX Fa ; K 1 # 4 G P .. ' Y F ; f 2 # 2 * A. ; 4 " 4 7. ůÜöwÄꝓęT2᷑:᷑̃᷑ ,,,, — — 5 o * * o 1 4 £ * £34 4 4 : 4 * Cf « * p / — rea ty * ak al $53 XX HHOQ049 y IT 8 * * : : f 1 ; : 5 1 | 1 8 1 , hou _ *. 1 4 4 * * 5 72 141 0430 5 9 22 12 I A nagt 12 : 112 (1226141 y 2 Bo el * E 12 F. 5 ; # L L. : 1 " $ "7 A = $1749 14 1 1 he * 1 * 18 i * F243 74 11 ait r "ve 27 ö ( ». 7 rn 5 £'4 n N r en 0 * 7 14 x 2 7 100 241 + # My * £ 42211 1210 3 # P - + * i | N R *#  2 f — ' Fs, 6 1 * e ANSHGOOA 946% S000. r a 1 Fa M s ng 4 : 4. r 4 > oy - IF; 222 | N 11 17 N þ 3 64 + F þ F- or ia, LEG wb ror # * 4 1 771 12U > © 2 Fr? i | ; 14 IR HE: Ms, wt $;$54 31 N nennen {4 Aa — 1 232 Z Be *. 0 0 K R E D E. : ; 11 A : n / 3 ; 7 1 Ga N 145 L#. we. * FS +Þ 1 of o ” - s # ” :. ton þ : 1 * * A $5 ooo. , tr roo erndy rr hn Ws [49 471 rns 4 l N * 9 * £ * ? 4 * > * * 4 > 4 | | 5 Eat | ; - 1 "M7 þ -. „ , * M ST a #8 £3. 7 9 * a 1. 11 | i 4 + 4 344 þ „„ Bat 7 4 ow 8 7 4 4 2 | * * 1 * T — — — — 2 49 564 45% 7 ann 2 un Hin Aude SOIT * * * * 1 1 — Be 5 Nie. Wy hoopen, dat de reizigers, de zee- en -kooplieden, en voornaamentlyk de Colonie-bewonders, vinden zullen, dat het gebrek, het welk 2), in deezen, lang geleeden behen, thans vernolpen is. Door de ongelukkige gebeurteniſen waar door de, eertyds 20 vaſt geknoopte vriend{chaps banden tuſſchen Nederland en Engeland, nu verbraten zyn, is in Europe, wel is waar, de yerkeer tuſſehen de beide volken, bykans geheel een al geſtremd, Betere tyden, en gelukkigere omütandigheden kunnen! egter nog weder opbloeyen, en de verwydering, die thans tuſſchen de beide natien plaats heeft, en die ydereen, die hen ongeveinüdelyk alle heil toe- wenſcht waar voor Zy vatbaar zyn, betreuren moet, kan miſſchien, nog weder door een vernieuwing van die natuurlyke, ſtaatkundige, en godſdienſtige vereeniging, vervangen worden, die de ondervinding ge- leerd heeft, dat voor yder van hen van het grootſ te nut is, en het meeſe met hunne onderlinge belangens overreenkoomt. Ondertuſſchen, maakt de uitbreiding van de Engelſche taal, in Aſien, Afrika, en Amerika, het ver- try gem derzelve noodzaaklyk, voor ydereen, die de Europſche volkplan- ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ Deeze omſtandigheden hebben de vitheevers aanleiding gegeeven, het tegen woordig woordig woordenboek als geen nutteloos aanbod aan het publiek, te beſchouwen, zelfs in dit, anderzins ongunſtig schonende, tydſtip; en 2 hebben dierhalven, daar toe, een letter en formaat gekoozen, die met hetzelve ook, door een minder koſtbaare prys, zelfs dan wanneer het grootere werk van nog verſchaffen mogen. De schryver, van zyn kant, heeft es moeite geſpaard, om, niet alleen, Dit woordenboek met een aanzienlyk getal van woorden die in dat van Bewel niet ingelyfd waaren, te verryken, en verſcheidene vermeende verbeteringen in te voeren, maar, aan den anderen kant, heeft hy ook getragt, Dien overvloed van onnoodige ſpreekwyzen en uitleggingen, te vermyden, die het werk em voorgangers 20 o wydloopig en koſtbaar maakten. Over Dat One nimium vertitur in vitium; 755 * alle poogingen 54 hem engine wan welion WI in te lan, tuſſchen de onnuttige breedvoerigheid van een quarto, en de ongenoegzaame beknoptheid van een duodecimo uitgaaf. Ten aanzien van de bekwaam- belden die tot een werk van deezen aart verei�cht worden, zullen zy alleen, die er gebruik van maaken, oordeelen kunnen, of de ſchryver dezelye bezit. Indien een veeljaarig verblyf in Holland, eene commercieele op- voeding aldaar, en eene kennis der beſte Hollandſche authe bezit. uren, kun- nen doen vermoeden, dat hy, ten opzigte van het Nederduitſch, daar toe bekwaam is; dan vertrouwd hy ook, dat zyne, van zyne vro- egſte jaaren af voortgezette, Jnrrorffeningen in de Engelſche taal, zyne byzandere neiging tot het beſtudeeren der dicht-en-geſchied- kundige werken zyns vaderlands, gepaard met den ſterkſten vlyt om daar door een uitgeſtrekte woordenkennis te verkrygen, geen de minütte twyffel aangaande zyne naauwkeurigheid in zyne moedertaal, zullen toelaaten. Hy wenſcht dat zyne, meer dan driejaarige, arbeidzaame toelegging op de, juiſt niet zeer aanloklyke, taax om woorden byeen te zoeken, daar hy teyens nene. ee waar te neemen _ tot het al * EP SE A8 7 H I 7 8 & & 7 CCC VOORREDE, 8 vii gemeen nut moge verſtrekken, en hy hoopt dat hy zig niet te 8 an- maatigd door, de verzekering, dat  andere te boven gaat. Als een N Aunnessbeldbe dat woordetibbeken ob ſtrekken, tot het vertaalen uit, en niet in, een vreemde taal, zo heeft de ſchryver zig bepaald, tot de overzetting van woorden door andere, die met derzelver zin overeenſtemden, of, indien er zodaanige niet waaren, of hem niet voorkwamen, door eene omſchryving, en waar dezelve in meer dan en zin gebruikt wierden, door zo veel andere woorden, als die verſchil- 101 beteekeniſſen vereiſchten, zonder juiſt, ydere keer, dezelve met ſpreckwyzen te verklaaren, ten zy een byzondere uitdrukking, niet anders konde opgehelderd worden. Zulk een ſtapel van ſpreekwyzen en uitleg- gingen, als het lighaam van Sewel's werk uitmaaken (menige waarvan, evenwel, maar zeer gebrekkiglyk neergeſteld zyn), kunnen hem, die zig. In een vreemde taal offend, nimmer onontbeerlyk zyn, want het zoude ſpotterny weezen te veronderſtellen, dat een leerling zo veel vernuft niet zoude bezitten, die beteckenis, wanneer er meer dan éën zyn, et uit te kippen, die de zin van het geen hy vertaald, hem aantoonen moet, dat de rechte is. Meer dan een getrouwe overzetting der woorden die in boeken, en in zamenſpraaken, kunnen voorkoomen, kan men nimmer van den ſchryver van een woordenboek verwagten, want, vertaalingen uit de moedertaal, in eene vreemde, kunnen niet dan met voorkennes van de ſpraakkunſt en taalſchikking van dezelve, gemaakt worden, en die zulks niet bezit, kan geenzins denken dezelve uit een woordenboek te kunnen leeren; hetzelve mag, wel is waar, ſomtyds te raade getrokken worden, by het overzetten in eene vreemde taal, ten aanzien van een enkeld woord, bet welk men zig 20 ras  heeft de raadpleeger geen uitlegging. Undodig, am hem de manier aan te wyzen, waar op hetzelve woord kan ging gedagt worden, om dat hy die reeds vooraf in zyne gedagten bepaald. Heft. Wanneer het tegenwoordig werk aan deeze verwagten beantwoord, dan is niet alleen het doel des zamenſtellers bereikt, maar, naar eyn oordeel, ook zyn geheele pligt voldaan. Dit zy genoeg ten opzigte der verkortingen, die gemaakt zyn, van hoopen, yerbeteringen, vereiſchen eene meer uitgebreide beſchouwing. De vol gende bladen bevatten, vooreerſt, alle de woorden van Sewel, eenige weinige uitgezonderd, die verworpen zyn om dat die, als ſlegt voororkwamen, en in geen der boeken die, daaromtrent, gerazdpleegd PR 1. von EDE. te vinden waaren; daarentegen is in beide deelen, een zeer aanziellen. getal andere woorden ingevoegd, dewelke, buiten de te baat genomene raadpleeging van verſcheidene (ehryyers, en verdere toeyallige onderrigting, voornaamentlyk getrokken zyn; voor t Engelſch, uit, de laatſte uitgaayen van de beroemde woordenboeken van Johnſon en Sheridan, het fates woordenboek van Barclay, en het zeer nuttig en veel vervattend zak. woordenboek van Entick; en voor. het Nederduitſch, uit, de agtite druk of die yan 1773, van het Hollandſche en Franſch woordenboek van P. Marin, dat van de N ederduitſche en Latynſche taalen van Joh, de Wilde, en Lodewyk Meyers Woordenſehat van Verouderde en Kunſt. 'woorden, tiende druk, 1745. In het Engelſch, zo wel als in het Nederduitſch hebben de relffiandige naamwoorden dric geſlachten,  de be. zittende voornamen, of, pronomina 27 ive, die, wanneer 2y voorkoomen, het geſlacht yan de naamwoorden waar op zy betrekking hebben, aantoo - nen, dog in de andere, veranderen de lidwoorden en toevoeglyke woorden, naar maate het zelfſtandig woord, waar by zy gevoegd zyn mannelyk, vrouwelyk of onzydig is. De geſlachten der N ederduitſche zelſtandige woorden zyn, dierhalven, overal zorgvuldiglyk aange weezen. Daar hierin, egter, een groote onzekerheid heerſcht, en het veeltyds gebeurd dat het niet mogelyk is te bepaalen, of een Woord van, 't manneſyk, of van 't vrouwelyk geſlacht zy, en ſomwylen ook, of men het in 't onzydige moet ſtellen, of niet, zo kan de zamenſteller, zig hierin, geen naauwkeurigheid ' aanmaatigen, die niet alleen door zyn yoorganger Sewel, maar door alle andere uitgeevers van Hollandſche woordenboek En, hs er iets van gewaagen, genoegzaam voor onmogelyk aangezien, en bekend i is geweſt. Men kan de meeſte Hollandſche zelfſtandige woorden, door zinvermin-derende uitgangsen er by te voegen, in diminutiva, of verkleinwoorden veranderen, en deze zyn, in het tweede veel, by yder woord, dat daar voor vatbaar is, aangetoond, Eertyds maakte men dezelve door de uit-gangen lie en ken, dog thans door je, tje, Nies en etje. Op de volgende wyze zyn dezelve hier uitgedrukt, als: Zak je, beduidende, Zak, à bag, Zakje, a litile bag; V rouw =te, beduidende, V rouw =te, beduidende, V rouw =te, beduidende, Wang, a little woman; Boom -pje, beduidende, Boom, a tree, Boompje, a little tree; Wang =etje, beduidende, Wang, a cheek, Wangetje, a little cheek; Somtyds worden dezelve ook door elje gevormd, met verdubbeling van ad laatſte medeklinker, als: Man -neije, beduidende, Man, 4 man, Mannetje, a little man; Hol -letje, beduidende, Man, 4 man, Mannetje, a little man; Hol -letje, beduidende, Hol, a hole, Holletje, a little hole; enz. Alle diminutiva zyn, zonder uitzondering, van het onzydig gellacht, en het geſſachtte ecken agter  reſpective plaatſen, inge bragt, de vergelykende en overtreffende graaden van vergelyking, van de Engelſche toe voeglyke worden, die, in dezelve, in er en n, uitgaan, aldus: Abler et, beduidende, Abler, bekwaamer, Able ft, bekwaamſt; Younger oft, beduidende, Younger, jonger, Toungeft, jongſt, enz. Die geene, welke op ene onregelmaatige wyze vergeleeken worden, als: Good, Better, Beſt goed, beter, beſt; Bad, Worſe, Worſt, ſlegt, ſlegter, ſlegtſt, enz. zyn, volgens de letterſchikking, byzonderlyk aangetoond. Deeze toe voeghyke woorden kunden ook, door de voorafgaande bywoorden, more en moft,” vergeleeken worden, als: more able, bekwaamer, moſt able; bekwaamiſt; en op deeze wyze, alleen, zyn alle andere, vergelykbaar, als: more perfikr, „ volmaakter, 9 perfect, volmaaktſt; more convenient, gemaklyker, moſt con- venientꝭ gemaklykſt, enz. en daar dus alle toevoeglyke woorden in het Engelſch, vergeleeken kunnen worden door de voorzetting van more en mft, 20 hoopt de ſchryver verontſchuldiging te vinden, wanneer hy, W ontbeering, 20 wel van een verzameling van zodaanige als vergelykbaar zyn door de uitgangen, er en gf, als van een zekerdere regel dienaangaande dan het algemeen gebruik, eenige weinige moge overgeſlagen hebben. In het Nederduitſch, worden de trappen van vergelyking van alle toevoeglyke woorden, behalven Goed, dat, even als in 't Engelſch, onregelmaatig lyk vergeleeken word, Goed, Beter, Beſt, good, better, bif, gevormd door de uitgangen, er en t of fe, als: Ryk, rich, Ryker, richer, Rykſt of Rykſt, riche;  daad aangetoond word. Om de manier, waar van gebruik gemaakt is om alle deeze buigingen in te voeren, welte de doen Wg 'zyn de Met * „„VOORREDE, bee e * 14d g 0215 rhe H u5 arte 1. De uitgangen die gevocgd ayn by « de regelmaatige ara. - door welke derzelver cerſte voorleedene tyden en deelwoorden gevormd. worden, zyn genonÿen van de laatſte medeklinker, op de volgende wyze:. Mierkwoorden uitgaande in medeklinkers, als: Gain -ed -ing, winnen, waar Gain de tegenwoordige tyd van de aantoonende wys.is, 1 gain, ik win, als mede de oubepaalde wys, to gain, winnen; Gained, de eerſte voorleedene tyd, I gained, ik won, en het lydend deelwoord, the battle is gained, de ſlag is gewonnen, en toevoeglyker wyze, 4 gained battle, een gewonnen flag; en Gaining, het bedryvend deelwoord, he is gaining moneys hy is geld win. nende, of, hy wint geld, en toevocglyker Wyze, a gaining player, een win- nende, of, by wint geld, en toevocglyker Wyze, a gaining player, een win- nende, of, by wint geld, en toevocglyker Wyze, a gaining player, die win- nende van de flag: Drum med ming, trommelen, I Drum, ik trommelen, to drum, trommelen; I Drummed, ik trommelen, drummed, getrommeld;, en Drumming, trommelende, the drumming, (zelfſt.) het trommelen, en. Worden eindigende in e, als: Aſſure ed ing, e ee mg pig ik verzeker, to aſſure, verzekeren; 1 Aſſured, ik verzekerd; en Aſuring, verzekeren; 1 Aſuring, verzekeren; 1 Plague -ued -uing, plaagen, 1  dee] nana hebben, als: Load ed -en ing, laaden, I Load, ik laad, to load, laaden ; I Loaded, | ik laadde, laaded, gelaaden ; Loaden, telaaden; z en Load! ug, nne,. heading, (zelfit, ) het laaden, enn. 5 | II. De 8 der onregelmaatige 3 . zyn voluit ter neer⸗ | geſteld, als: Lead, led, leading, leiden, I Lead, ik leid, to lead, leiden; J Led, ik leidde, lid, geleid; en Leading, leidende, the leading, (zelfſt.) het leiden: Obide, chid, chidden, chiding, bekyven, 1 Chide, ik bekyf, to chide, bekyven ; I Chig, ik bekeef ; Chidden, bekeeven; en Chiding, bekyvende, the chiding, (zelfit.) het bekyven: Eat, ate, eat, eaten, eating, eeten, I Eat, ik eet, to cat, ecten; I Ate, of Eat, ik at; Eaten, gegeeten; en Eating, ectende, the eating, (alt.) het eeten: Strike, flruch, n Ariting, aan, 1 She” | 4 7 1 « ” Une” TCUOSS ” OUR © r 0 8. * —— mY , — v x 0 & F =, % $ ** voorbygereeden; en Ourriding, voerbyrydende the rende ee hor wn om dat zy ontegenſpreeklyk de wortel is, waar van alle de andere wyzigingen voornrnDet, 5 Xi ik ſlaa, fo firikes 9 5 I Struck, ik ſloeg, fruck, geſlagen 3 wanne en Striking, uk the frriting, ow ) her daun, enz. II. In Ls tor ace ellen! van de r cies 3 tyden en deelwoorden, van ettelyke zamengeſtelde werkwoorden, is het voorgezet bywoord, of voorzetzel, niet herhaald, als: Outrid: =rid rode ridden riding, voorbyryden, I Outride, ik ryd voorby, to oirtride, voorby- ryden; 1 Outrid of Outrode, ik reed voorby ; Outridden, enz. In plaats van de onbepaalde wys der ee al het en an te zien, 20 als zulks altyd voorheen gedaan wierd, is de eerſte perſon van de tegenwoordige tyd van de aantoonende wys, daar voor genomen, Uit eene rype overweeging, is de overtuiging gebooren, dat deeae onbe- | - ſchroomde afwyking van den gewoonen regel, niet alleen nuttiger, maar - ok meer eigenlyk zoude zyn. Deeze eerſte perſon, is niet, als in het Engelſch, eenerlei met de onbepaalde wys, 7 obſerve, to obſerve, maar in het Nederduitſch, word de laatſtgenoemde gevormd door, by de eerſte, de let- tergreep en, te voegen, ik bemerken, 1 obſerve, bemerken, toobſerve, terwyl ook, in veele gevallen, de laatſtgenoemde verdubbeld word, als, ik min, 1 hve, minnen, to love, en daar de voorleedene tyden en deelwoorden, ook van de eerſte perſon afgeleid worden, zo ziet men gemaklyk, dat deelve, even - Eens als in het Latyn, voor het grondwoord diend genomen te worden, afgeleid zyn, By het inbrengen der werkwoorden, naar de letterſchikking, in deze eerſte perſon, is mede zorg gedraagen om dezelve ook, met een aan · wyzing, op de oude plaats ſtaan te laaten, ten waare, dat er niet meer dan vyf of zes woorden tuſſchen beiden kwamen, daar, in zodaanig geval zulks noodeloos zoude geweſt zyn, om dat dezelve dan niet anders dan terſtond in het oog vallen moeten, als; Leeven, zie Leef, live, Blyven, ie Blyven, ie Blyven, 5 rem, enz. zullende, op deeze wyze, zy, die gewoon zyn de werkwoorden in de onbepaalde wys te zoeken, niet te leur geſteld worden. De lydende deelwoorden konden, egter, niet by hunne werkwoorden gevoegd worden, dex het grootſte gedeelte van dezelve, met de lettergreep Ge beginnen, en dus tot de letter & behooren; waarom dezelve alle, afzonderlyk, op hunne reſpective plaat ſen, naar de letterſchikking, geſteld zyn. De volgende voorbeelden toonen de rangſchikking van de Hollandſche werkwoorden duidelyk aan, dienende daar by aangemerkt te worden, dat de bygevoegde uitgangen, n van de laatſte letter genomen 1 N | I, 14 rs ui von D. Buigingen veranderd word, als: Schuur -de -ende en, ſcour, alwaar Schuur, de tegen woordige tyd van de aantoonende wys is, ik ſchuur; Schuurde, de eerſte voorleedene tyd, ik ſchuurde, I ſcoured; Schuurende, bet bedryvend deelwoord, en toevoeglyker wyze, een ſchuurende als bovengezegd, onder de letter G gebragt 3) en Schuuren, de onbepaalde drukt, gebruikt word, en dat altoos van het onzydig geſlacht is, 20 als men, in het Engelſch, het bedryvend declwoord daar toe neemt, als: het ik Rook, I ſme; ik Rookte, I smoked; Rookende, ſmoking; (Getookt, Jmoked;) en Rooken, to smoke, het rooken, (zelfſt.) the ſmoking, enz. En i, uitgaan, en die dezelve ſluitletteren in hunne bedryvende deelwoorden, en onbepaalde wyzen, in 7, z,  en Är 2 en niet Zaa -yende, of Zaa -yen, En regelmaatige werkwoorden, die een een widens tyd of ik Achtede, I eftcemed; Achtende, efeeming j (Geacht, Ŀfeemed; ) en Achten, 10 efleem, het achten, (zelfſt.) the eftteming; Wond -de ede e; Wondende, wounding; (Gewond, wotinded; ;) en N to wound, | het RT n. 97 the We enz. W Onyegelmantige We die whats zyn, als cots By, RO bitten; ). en Byten, to bits, het  I liua; Leevende, living; (Geleefd; wanneer dezelve in het Hollandſch zamenkoomen, Een letter vormen, : ynde, wordende het dus, Zaayende, en Zaayen, in plaats van og wen | wende en, wound, ik Wond, I wound; ik Wondde, of Wondede, 1 wound = . UE TIE Yo WP YO WES CO I PR LOI Am weacoCGGocnS na »waeosw ˙!, ( 8 © 8. 38. 238. IS. CES. A. ES yYeonnnDss. xiii Zuigy 200g, hs; a Mak Zuigg 1 fucks ik Zoog, I feckedy, Zuig ende, ſucking, (Geaoogen, ſucked; ) en Zuigen, is suck, het zuigen, (zelfit.) the ſucking; Zink, zopk, ende -en, fink, ik Zink, I fink; ik Zonk, I ant, of junk; Einkende, finking z (Gezonken, ſunk, of ſunken; ) en Zinken, te fink, het zinken, the ſinting: Breek, brak, -ende -en, break, ik Braky I broke Breekende,.  De comma agter de voorleedene tyd, beduid, dat de volgende uitgangen weder op de cerſte perſon zien, en dat het dus, volgens bovenſtaande voorhelden, zyn moet, Bytende, Bytende, en niet Beetende, Beeten: Zuigende, Zuigen, en niet Zoogen, Zoogen; enz. daar ten opzigt van de onregelmaatige werk woorden, uitgaande i in / en 1, dezelfde- veranderingen, voorkoomen, rolgens aantooning in de voorgaande artikel, als: Blyf, bleef, blyvende, blyven, remain, ik Blyf, I remain; ik Bleef, 1 remained Blyven, remaining, leaving; (Gebleeven, remained) en Blyven, to remain, het blyven, (zelſt.) the remaining: Rys, rees, ryzende, ryzen, riſe, ik Rys, I riſe; ik Rees; I roſe; Ryzende, riſing; en e Wenge en 1 wh het n (zelfit,) the remaining, enz. | 1. Zamengjeſtelde;wenkwoorden,”/Derz6./njnyiig) het Nederduidoeh | zecr Talryken worden gevorden door de voorzetting van zekere bywoorden en voorzetzels (zo wel voor de regelmaatige, als voor de onregelmaatige, als voor de onregelmaatige, als voor de onregelmaatige, beteeken, werkwoorden, waar van ſommige van bet werkwoorden niet afgeſcheiden kunnen worden, en ſommige, mede andere byzondere beteeken hebbem De eerſte, zynde Be, Ge, Her, Ont, en Ver, maaken geen verſchil in de buigingen, behalven in het lydend deelwoord, dat in dezen, niet door dds lettergreep Ge, maar door het onafscheidbaar voorzetzel gevormd word. Regelmaatigheids halve, is hetzelye, evenwel, als: Rekyk, bekeek, ende -en, view, en in deſzelſs plaats, valgens de letterſchikking, Bekeeken, viewed; Gedoog de ende en; sufferer, en afaonderlyk, Gedoog, suffered, Herdoe, herdeed, nde, redo; en afaonderlyk, Herdaan, radans; Ontyouw -de ende -en, unfulu, en afronderlyk, Ontvauwd, unfulded; Vergezel -de lende -len, accompanys zetzels, die gebruikt worden in het vormen van zamengeſtelde werkwoors den, en die oo eene byaondere heteekenis hebben, zyn, Aanem, Aanem, Af; After, Buiten, By, Byeen, Dar; God, In, Klein, Kut, Los, Mai, i, Na, Meder, Meer, Om, Onder, Op, Open, Oder, Overeen, Tagen, Terug. Tee, Tut ben, Dit, Vaſt, Vol; Noon, Yearly, Vaorty Paoruit, Fry Wars. Meder, Weer, Weg, en Zamen. 'Sommige hier van, houden hunne plauts in alle de wyzigingen, die het werkwoord ondergaan-kan, dog he. t grootſte IN is declethwocgdainy l wyren, als: — py gen, fo encourage, waar van de tegjenvootdige tyd- — K 2 moedig aan, I encourage; de eerſte voorleedene tyd; ik moedigde aan, I n. couraged; het bedryvend deelwoord, aanmoedigende, encouraging; het HÆÄ—?2DſmP— — 2 ——. pi_ ly > ORs" Oe TURES: or i EE FSC I Es RIA TEL IIRs AAA a A PETIA» 8A ER DEE I 3 FF AAA ³⁰ A RI 9 as 19. at "Tu — — * 4. N « " WY 4 > by 4 N * . * 7 vo EDE. lydend deelwoord, aangemocdigd, encouraged; de enbepaalde wys, aanmoe- digen, to encourage, dog in ſommige gevallen ſchryft men ook, aan te moe: digen; en het zeliſtandig naamwoord, de daad aantoonende, het /aanmoe. Digen, the encouraging. Dezeze zamengefügte werkwoorden, (als geen weckwoordige tyd hebbende) konden dus niet anders, dan in de onbepaalde wys, ingebragt worden, waar by gevoegd is het bedryvend deelwoord, als: Overſcheepen - de, tranship, ſtaande voor, Overſcheepen, to trany/hip, 20 ok het zelfſtandig naamwoord dat van het werkwoord gemaakt word, het overſcheepen, the transﬁhipping; en Overſcheepen, transhipping; het lydend deelwoord, Overſcheep, trangſhipping, is op zyn plaats neergeſteld, en de andere buigingen hier van, en van alle andere werkwoorden van deezen aart, moeten onder de grondwoorden, Scheep, enz. gezogt worden, Overigens, word, in deezen, de goedgunſtige leezer, na de korte aanmer- kingen, die in dit woordenboek, by de bywoorden en voorzetzels, waar door de zamengeſtelde werkwoorden renn worden, gevoegd zyn, verweezen. Bovendien, zyn, in beide. alle de onreg overſcheepen. elmächtige voorleedene en deelwoorden, met aanwyzingen tot welke wer kwoorden 2j behooren, ook op hunne alphabetiſche plaatſen, ingebragt; het welk, in voorige woordenboeken, ſlegts van eenige weinige gedaan is. Deeze volmaakte inlaſſching van alle de eerſte voorleedene tyden en deelwoorden van beide taalen, is elders niet te vinden, en wy eenige ons _ n van bet grootſte nut zal bevonden worden. Verders, zyn, in het tweede deel, no ingevoerd, alle die onduitſhs 3 die, door het algemeen gebruik, thans in de Nederduitſche taal, als ingelyfd zyn. Dezelve koomen, in het zamenſpreeken, in het leezen, en in het ſchryven, zeer dikwyls, voor, en ofschoon goede autheuren dezelve zorgvuldiglyk tragten te vermyden, ontmoet men ze by hoopen, in alle gemeenzaame - geſprekken, koopmanſbrieven, nieuwſpapieren, wettige | beſcheiden, en wel voornaamentlyk in alle Nederlandſche afkondigingen, raadſbeſluiten en placaaten, dewelke, alhoewel zy voor Leelden van een | wuivere yl dienden te weezen, ſomtyds daar door, voor een Hollander, die geene andere dan zyne eigene taal kend, geheel onverſtaanbaar zyn- Tot voldoening nogtans van hen, die oprecht Nederduitſch wenſchen te ſehryven, zyn deeze baſtaard · woorden, met een Starretje gemerkt, en door de Engelſche vertaaling op | te ſlaan, kan men het zuver Hollandſch woord onmiddelyk vinden, by voorbeeld, voor o Confuſie, door het woord, Un- fuſion, i in het Engelſche deel, te zoeken, ziet men er de rechte Hollandſche Vervarring; voor 3 nockends op Provincial in 1 Engellch, 4 a e enz. Le van ae” ei, vind men vaak + in de Hollandſche woordenboeken, by wyze van aanhangzel, dog meeſten- deels Zzyn dezelve zeer gebrekkig, en nooit heeft men ze als gedeelte van de taal aangezien. Hier omtrent, diend nog aangemerkt te worden, dat, waar, in het eerſte deel, een van deeze onduitſche woorden vereiſent wierd, als een vertaaling uit het Engelſch in het Hollandſch, hetzelve in Romeinſche letteren gedrukt is, om, van de zuivere Hollandſche woorden, die in Italiaanſche letteren ſtaan, onderſcheiden te worden, als: General, /. *  adj. Collegiaal; Commercial, adi. commercing! 16 ene e Hing, naturaliſeeren, en. Eindelyk, e verzanulingen van eigene nkdineny waarin Semin o- daanige die in beide taalen van elkanderen verſchillen, aangenomen zyn, de leerlingen, zonder twyffel, ook tot eenig nut kunnen verſtrekken. De onzekerheid van de ſpelling in de Nederduitſche taal, en de willekeu- rige, en zeer van elkanderen verſchillende manieren, die hunne ſchryvers, ten aanzien van dezen, gevolgd hebben, maakt dezelve, voor den zamenſteller van een woordenboek, zeer bezwaarlyk. Er is in Holland geen tegel waar na men zig voegen kan, er is geen woordenboek van genoegzaam gezag om de. landtaal als tot een zuil te dienen. De geleerden zyn, in dit ſtuk, 2eer- oneens, er is miſſchien geen enkeld bock, waarin de- zelfde ſpelling, altoos, gevolgd word, en twee, die in deezen opzigte, gelyk zyn, kan men nergens aantreffen. In deeze omſtandigheden. Heft yder nieuwe ſchryver, en, in 't byzonder, yder die een nieu _ voordenboek yeryaardigd, de vryheid, een zoodanige wyze van ſpelling uit te kiezen, als hem beſt mag toeſchynen, De Zamenſteller van dit werk heſt, dienſyolgens, getragt, de beſte nieuwe ſpelling van de Nederduitſee taal, te volgen, zonder zig egter, blindelings aan deeze of geene manier te verbinden, enkeld om dat zy nieuw was, maar zyne beſte poogingen _ aangewend om eene eenvormigheid van ſpelling te dehouden, en daar by, alles, 20 veel mogelyk, volgens de eee enen N cenſtemming der woorden, te ſchikken. Drukfouten, die men, onangezien de nazuwkeurigſte zorgvuldightidy in werken van deezen aart, voornaamentlyk wanneer eene 20 kleine druk- letter gebruikt word, nimmer geheel en al vermyden kan, zyn, 20 - 77 ee in dit ne minder dan in andere er aan te en. i” WW Het Packets hoopen wy dat, torreikende zal aun, tot het e an van het plan, waar na dit woordenboek ingerigt is, plyvende noſis: alen over er by te voogeny de yo. <= N. B,<De werkwoorden | 4 zyn door hunne byge- 25 f voegde voorleedene tyd,. pret. OO» preteritum, n ; het deelwoord, 155 appr part. pium. | * Oo N lIydelyk, of,. 5 pal. een onvolmaakt werkwoord. v. dz 22 inpenſt eenonperſonlyk werkwoord, v. imperf.. ry regelmantig. e de ondervoeglyke wyze. | «= 4 Subj. een bywoord, of, efverbium. | 114, adu. een voorzetzel. bent Prep fo een koppelwoord. | F Wakes * con. * een tuſſchenwerpzel. | 2 7 Inter}. abies verkortzel. abbrev.. een ag. of baſtard A 225 25 233 N QT # I N e a verb l bra. ; 4 7 8 „ * urrkro h DER 'VERKORTZELEN. Ht ee 48 * Th 5 Ws ah anc bs N : pron.” een voornaam 1 1? pen. a promim, L. een zelſlantiuum. 7 ee gs 0. m. mannelyk, of, naſculinum. m. naſculine. 508 f. vrouwelyk, of, femininum. 4 f. "feminine. © 1 peo „ d- ef n.. ns aue. 16 ln. een mannelyk zelſtandig n. a noun fubRantive of them | naamwoord.” + =» caline gender. J. een vrouwelyk zelfſtandig Sf. a'noun ſubfantive of the fem. naamwoord. | nine gender. Me e EAR n e e ene 4. woord. | Fender. Pl. it meervoud. * pl. the plural 6 A. een toevoeglyk naam woord, | - adj. 4 ee | at of, adjecbivum. VV Lomb. de ver elykende | graaden | comp. the comparative) 1 =— 9 | 2 4 5 8 & and A |. flap. deReuters | gelyking. p. the superfivative J p Yon, N. B.—Verbs are di lin. guished by their priterits and pattices w_ * 40 the enn. * Fn ; 5 n „ be. | {5% 3-2 BF the participle. 3 F My. 6 4 1 4 E dle, e a 4 e 9 irregular. the Jubjunior med, Rites an adurth. | 4 prepossition.”. fit a @& conjunttFiofts oo an Meet. 4 FL | T 5 ek. ee.  ef BNGELSCH, AAN AF IE,, f. nave of « qwbel. Aafsch, adj.. Auſschelyle, adv. awhwardly, Atir «tj, ear of corn. Aai 3. flroke, 1. Aak «je, J. F. barge. | hal -tje, I. fo tl. Alben -je, Aalbeſe -e, J J. currant. Aalbeſeſeoom —pje, Aalbeſe- boom -pje, ſo n. currant buſh. Aubeſeſewyn, 3 J. m. currant WIN. Aalmoes -je, ſ. fo alms. Aalmoeſeſenier, ſ. m. almoner. 1 * Jo n. almoner- Ade fenierſhuts Je, /.. er- phan- houſe, foundling beſpital. Aalmoeſeſenierſkind -je, /. 1. or- pban, foundling beſpital. Aloud, adj. ancient. Aaloudheid, .. . antipuiy 5 halſchaar -tje, J. f. 1 ear, * Aalſhuid -je, /. 1 Aa 1 el Hletje, 7 1. eelſtin. Aulſteeker =tje, ſ. f. celſpear, Al *tolletjey J. n. tetofum. Aalwaarig, adj, petulant, v Aalwaarigheid, /. fo petulance, Peer rt | Aim, au, Aamagtig, adj. harry weak. d, ſce Aanbeeld. 22 J. f. pl. hemorrboidu, Amborſtig, adj. a ently a a, Aumtogt ye, ſ. f. reſpiration. Ann, Prep. to, at, in, on, upon; aan elkanderen, unit „ Joined ; de deur ſtaat _ th Akt II. door is ' d . je Ze, 2 fe contraft, 6 1 4 DER TWEEDE DEEL | ET Aar; de ſchuit is PEN ONLY the boat it not yet arrived; de kaars is nog niet aan, the | Candle is not yet lit; ¶ uben pro- fired to werbs, aan ſometimes fg · nifies an increaſe of exertion, as ; aanwerken, to work on; uſed with the particle al, a continua - tion of the action, 41; al _ | waayen, to continue blowing ; in the preſent and preter- imperfect tenſes of the indicative mood, and in the firſt and ſecond perſons of | the imperative, as well as oeca- | Aoraly the infinitive, this, and alll other prepoſttions in compound verbs are ſeparated from the verb, at ; aanbidden, to adore ;; ik bid | Thy. aan, I adore yon; ik bad u — T adored you; _ wy aan, ſet us worſhip id my aan, adore me; 74 to bidden, to adore, ) Aanbaffen, Aanbaſſen, fee Aan- | blaffen, Aanbakken -de, burn fog flick to _ the pan. Aanbeeld -je, ſ. n. anvil, Aanbegin, .. n. commencement. © Ainbelang, ſ. u. conſequence.. Aanbelangen, concern, regard What aanbelangd, as for me, Aanbelangde, part, of Aanbeſt Seiden, contractad. Aanbeſteeden de, contra, give As a job, job, locate, Aanbeſteeder, f. ms contraBery Bargainere bargain, J Aanbeſt cediter, TIT ＋. contracłreſi. - NIEUW I VOLKOMEN. fas” WOORDENBOEK. F 2 1 | Auabegelen =de, commit, WO Aanbeſterven =de, inberit. Aanbeſtorven, part. of Aanbeſter · Aube aan of Ann andetrouwd, en betrou- conf id * traft 2 Aanbetrouwen, 3 Aanbeveelen de, recommend, com- | mit, commend, " Aanbeveeler, f. mn. ee 1. Aanbeveelen de, recommend, com- | mit, commend, " Aanbeveeler, f. mn. ee 1. Aanbeveelen de, adj, ederable. Anbiddelyk, adj, ederable. Anndiddelykhed, hþ  H adorarrine , 3 Aanbieder, m, 2 N dee. 2 -. pri. : Aanbieder, ſ. m. pr n : aandciter 2 Auabinder, NZ „. :. ee, faſe W de, blem, _ 1 fa anblaazer, r oy. fe TY Torn pe 55 lane — 8 D Cy /. 6. 8 2 down. ] Aanblyven «de, continue at, 5 gater. ROY pert. f A ; N 1 | , # p ” 7; 3 i [3] _ ankgy "41 -: A AN Aanbod je,.. n. offer, tender. Aanboud, d, 454, aafboprd klampen, to bogrd, Aanbonaen de, Aanbouw de, x 1 knock, firike- : Aan thing, - fe ſhock. Aanbouw, N. Aanbouwing, /. building, construction. | Aanbpywen «le, builds. Pe” Aanbunding, / /. burning to. Aanbraſſen -de, braces Aanbreeken de, dawn, braal, be in 72 N h | -Aanbrengen «de, bring, Forniſh, provide, procure, accuſe, inform, » declare. 955 Aanbrenger, J. m, informer, ac- cuſer. 1 . ah j Aanbrenging, . J. information, ac- euſation, procurement. Aanbrengſter, .. f. informer, ac- als Os ; | anbreyen -le, Lait to. Aanbyten its 1 , bites Angest. J,, atientign, f Aandagtiyy adi. attentiuc. Aandagtiglyk, dv. a/textivelys Aandagtigheid, « fe ottentivencſh+ Agndeel yes J. n. ſbara, cantin: gents $9 Aandeelhebber, ſ. m. concerned, Proprietor, participant. — ($4 — * announte. Aandiencts fo u. announcer, Apndoep, de, put on, ends, cauſe, attach, dun, affault, affett ; ſpyt 8andoen, to vr; geweld aan- , doen, to offer wilence ; belet aan. doen, to binder; t land aan- doen, 1 land, to put in, to touch, . f Aandoeniag, Sf. imprefiion, af- © feltion. 11 Aandoenlylky adj. affecting. pathe- 4 | 2 fee Aanduwen. Aandraagen «de, bring, precure, report, informs , Aandraager, /m bringer; informier. Aae ven - de, trot an. | Aandraayen *=de, ui on, - twiſt bard, «on, fob 6 ith, Aandranz, /. n. croud, preſſure, n 155 Aandrentelen «de, fuffe en Ae "ics uke, preſes infiſt ndr „. s an 0 7 122 preſſure, in dr an. f Aandrukken de, preſe,. Aandrukking, . F. preſſure. | Aangryyen.-de, driuc on, promote, im on, ſwim afÞgre,. Linda rr, for, prozeter, driver: _ Aardryviee J fe, prowetion, inis] fg#iien. ANN. demyrflrate. oor gender, J. ms Senifien, nduiding, ,. f. intimation, de- monſl ration, 7 Aanduwen -de, puſp on or againſt, compreſs, | | * Asnduwing, . fo puſhing on, toms preſſion, N A ancen, adw. : together, | Aancenbinden «de, bind. together, Aancenbrengen «de, joing bring to- getber. : Aancengebonden, part. of Aan- eenbipden, hound together. Aaneengebragt, part. of Aaneen- brengen, brought together. Aaneengeflanſt, part of Aancen- flanſeng patched. Aancengehangen, part, of Aan- — eenhangen,. n art. of Aaneen- hegten, joined toget ber. Aantengeknoqpty parts of Aancen- knoopen, tied tagetber. Aaneengolaſcht, port. of Aancen- lafichep, laſhed toget bar, joined. Aancengeſchakeld, part. of Aan- ecnſchakelen, cannetied, conti- nuous. | | Aaneengevorgds, part, of Aangen- voegen, joined, connetted. Aaneenbangen -de, bang together, cobere, 18 Aanecenhegten. de, iin. | Aancenknoopen -de, connet?, join, tie together," : Aaneenlailchen de, laſb together, join. 21 ; : Aaneenſchakelen. de, link toge- ther, concatenate. tion, ſcrisss | * $54 Aaneenvacgen -de, jein, connect. Aanerven «de, inber it. Aantokken de, breed. Aanfokker, /. tt, breeders Aanfokking, /. /. breeding, Aangaan de, concern, regard, be- Ein, kindle, e fire, * noi ſe, enter into, undertale, walk faſler, tale effeftz ik zal by hem aan- | gaang / ſhall call upon him. Aangzande, prep, concerning. /| Aangaapen de, gave at, | Nee i m, beginn;n angebak £04 Pati. Abs: ken, burnt to. ante part. of Aanbyten. : | Aangebeden, part. of Aanbidden, adortd. i | {| Aangebeld, part, of Aanbellen.. Aangeblaagen, part. of Aanblaa- zen, inſpired, inſtigated. | Aangeblatty part. of Aanblaffen. Aangebleeven, fart. of Aanblyven, remqined, ratgined.. & | Aangebljlragrt. of Aznblikken, ſeen. | 35 ( Alden we, feiſy; ron, | AHIA A IF: | Aangebonden, par, of huhu, 5 1 .Aanecnflanſen, de, patch taget her. b Aaneenſchalceling, /. f. concatena- | * e on,. Aangebonft, part. of Aanbonzen, Aangebooden, part. ef Aanbiedeg, effered, Aangebooren, ad}. innate, Aangebotſt, part »f Aanbotſen, Aangebouwd, part. of Aanbouyen, neo built. 0 | | Aangebragt, part. of Aanbrengen, prrived, imported. | Aangebrand, part, of Aanbranden, wrn! 9. Aangebraſt, part. of Aanbriſſen, | br aced. a Aangebreid, part. of Aanbreyen, Init on, mended, ſoled. | Aangebroken, part, of Aanbreeken, began upon. : Aangedaan, part. of Aandoen, endued, moved, affetted, inflited, Aangediend, part. of Aandienen, 1 announced. angedraagen, parts of Aandra gen, informed. Aangedraafd, part. ef Aandraaven, « Aangedraaid, part. of Aandraayen, impaſad, taviſleds Aangedreeven, part. of Aandry. ven, incited, urged, driven a Aangedrenteld, part. of - Aandien- telen. Aangedrongen, part. of Aandrig« gen, urg. ken. Anngeduid, parte of Aanduides, intimated. a ; Aangeduwd, part. f . Aanduwen, compreſſed, | th, erited. | Aangeeven de, reach, diſcs, | inform, declares ener. . part. of Aantokken, reds f 4 Aangegaan, part. of Aangaan, le- gan, undertaken, ali, bt. Aangegaapt, part. of Aangaapens Aangegeeven, part. of Aangeeveny. diſcquered, informed, entered. Aangeglommen, part, of An- glimmen, kindled, | Aangegluurd, part. of Aangluuren. Aangegooid, parts of Aangayen. Aangegord, part. of Aangordeny irt. 5 | Aangegraaven, part. of Aangrade ven.. Aangegreepen, part. of Aangrypeny. ſeined, attached. ' Aangegrenſd, part. of Aangrenaeo- ; aupmerted, grown: WHIT wk parte of Aanhaaken, angebaald, part. of And,. arreſiedy cited, allurel. Aangehad, part. of. angehangen, part, of Aagnangees. 35 gehangen, Þ 1 Aangedrukt, parts of Aandiuke - 2 part. of Aanerven, Aangegroeid, part. of Aangr0tyeny. Aangela — pe k * a 7 1 =» * 6 A £ ep ” 8 1 of ; | 2 2 a Vogel | Fn : . 1 a 4 4 * I 3 =P * 2 4 AAN * eng eeheſd, part. of Aanheffen. | faffencd, lit, added. . . | |Aangeruket, part. of Aanreltken, | —.— 3 of Aanhetzten, Aangemaand, part. ef Aanmaaneng part, of Aunſcha- Ns annexed, offi 1 exhorted, d unnd. | kelen, linked>. 