Our great West; a study of the present conditions and future possibilities of the new commonwealths and capitals of the United States;
Ralph, Julian, 1853-1903
Yoorheen moet Laudak zeer rijk aan diamanten njn geweest. In het begin der Tonge eeuw werden, zegt men, hier de beroemde diamant van den Snltan van Matan opgegraven, welke 367 karaten weegt, dooh welks echteid op goede gronden betwijfald wordt. Door uitputting waarschijnlijk der mijnen is evenirel de opbrengst in de laatste tijden zeer gering geweest. De goudgroef van Madjouw, gegen op mim 8 uren gaans van de hoofdplaats Ngabang, is de Toomaamste. Te Mongo, op 17s roeijens ran Ngabang, vindt men mede eene diamantgroef, die nog bewerkt wordt. Yoorts beeft men in Landak ook ijzer. De bosschen van Landak leveren goed ijzer-hout, en was en vogelnestjes zijn er in over-vloed Toorhanden. De aanvoer en opkoop V van houtwerken neemt er dagelijks toe en de rijst-bouw geeft ook goede uitkomsten. Niettegenstaande dit alles verkeert de beyolking, die op enen lagen trap van beschaying staat, weinig kennis heeft van den kundbouw, en bovendien door hare Hoofden yreeselijk wordt gekneyeld, in armoede. Zij wordt geschat op mim 20,000 zielen, waaryan 14,800 Dajak's, 2,800 Maleyers en 2,600 Ghinezen. Lamilak staat wegens de kwade koortsen die er heerschen, als niet gezond bekend. Het Hoofd der inlandsche beyolking yoert den titel van PanoeMbakan, Met het landschap Tajang maakt Landak eene onder de residentie Pontianak ressorterende afdeeling nit, waaroyer het gezag wordt uitgeoefend door eenen Gonroteur. De Chinezen staan er onder een distn Ktshoofd yan hunnen landaard, die zich ter hoofdplaats ophondt. Oyer die hoofdplaats,onder de beyolking yeelal N g a b a n g genaamd, lie men op dat woord. littndak, riyier in Borneo's Westerafdeding, rijk Landak. Z^ wordt door de yereeniging yan de twee liyieren Ben^oekei en Djamboe of B*- tang Oeloe geyormd. Bij de hooMpkato iroidt zij yoor bandon^'i beyaarbaar ; beneden Landak ontytfbgt zij de wateien dec Senga en SannfAs, en yerder, boyen hare yereeniging met de Ka- poeas, neemt zij nog de Mandor en Sqfiata op. Hare oeyers zijn door hooge bosschen bedekt^ waarin zich yele apen ophoaden. Landak, tak der Koemai-riyier in Borseo's Zuid- en Oosterafdeeling, rijkje Kota Waringm. Iiandak, riyier op Jaya, residentie PreaB- ger B«gentschappen, afdeeling Tjiandjor, dis- trikt Pahiboean. Landangan, dorp op Jaya, residentie Be- zoeki, afdeeling Panarodcan, distrikt Kapongtn, aan den grooten landweg. Itandangara, dorp op de Oostknst yan hd eiland Lombok. Landang Tare, dorp op Sumatra^ resi* dfflitie Padangsche l^yenlanden, bij de ooste- lijke grens yan de afdeeling Agam. Landas, riyier op Borneo's Noord-Oost- kust, rijk Sambilioeag. Landa Tonggo, dorp op Jaya» residentie Cheribon, regentsohap KoeningaD, distrikt Loe- rah Agong. LandaxL, dorp in Borneo's Westerafdeeliog, rijk Sintang, aan de riyier Soroh. Landry riyier op Sumatra's Westkust, resi- dentie Padangsche Boyenlanden, afdeeling ds L Kota's, distrikt Ajer Tahier. Zij ontspringt op den Sago en ontlast zich in de nvier Agam. LandehaJi, dorp op Jaya, residentie Prean- ger Regentschappen, afdeeling Bandong. Landen, dorp op Sumatra's Weatkmt, r^ sidentie Padangsche Boyenlandeft, afdeeling der L Kota's, distrikt Sirih Lama, Hier ontspringt de riyier Arau. Landeya, plaats op Celebes' Weatkost, rijk Pangkadjen6. Landlaa, eiland aan Bomeo'a Westknst, onderhoorig aan Sambas. LandiOy yerlaten goudm^n in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, r^e Kota Wan- ngin, in de.nabijheid yan KananboeL Landiong, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, landschap Tanah Laut. Landjiy dorp op Jay a, residentie Samaiangi regentschap Kendal, distrikt Perboean, aaa de Bodri, bij de noord-westelijke greus. Lakdjoer, dorp op Jaya, residentie Soen- karta, afdeeling Padjang, distrikt Klatten, aan den postweg. Landjong, dorp op Jaya, residentie Prean- ger Begentschappen, afdeeling Soemadang, U'/s LA. 821 Palen m Soemadang, 17^/, van Bandong en Landoe, distrikt op het eiland Botti, resi* dentie Timor. Hier treft men twee modder- ralkanen en een grooi meer aan. Landoe heeffc een Radja. Landoe, eiland, gelegen tuaschen de eilan- den Rotti en Samao, op lO' 37' Z. Br. Landoe, dorp op Java, residentie Japara^ afdeeb'Dg Fati, district Tjengkal Sewoe. Landoe, poetstation op Java, residentie en regentachap Bembang. Landouv, dorp in Borneo's Westerafdee- iisg, njk Sangonw, aan de rivier Bekajam. Het is bewoond door 25 Dajak's. Landra, dorp op Borneo's Ostkust, aan de liner van Xoetei. LandriMon, rivier op Celebes' Westkust, rik Adja Tamparang. Landshiitte, landgoed op Java, adsistent-residentie Buitenxorg, tnsschen Bidara Tjina en Tandjong Ost. Lanekap, dorp op Java, residentie Banjoeas, regentschap Poerbolinggo, distrikt Kerta Negra, aan de rivier Tombra. Lanfong, dorp in Borneo's Westerafdee-ling, rik Landak. Langa, dorp in Borneo's Westerafdee-ling, rik Landak. Langa, dorp in Borneo's Westerafdee-ling, aan het strand van bet rijk Sambas. Langagedi, kamp ong in bet Noord-Westen Tan midden-Flores, between door Langa's, van ^ib het de boofdplaats is. Langala, eilandje in den Molnkscben Ar- ciiipel, bij de Ostkust van Celebes. Het be- hoort onder Tomboekoe, is onbewoond en er vordt veel fripang geviscbt. Angama, dorp op Siunatra, residentie ^adangsche Bovenlanden, landschap Fasaman. ^ngamai, rivier in Borneo's Westeraf- Mng, distrikt Melawi. Langan, eiland aan Borneo's Westkust, onderhoorig aan Fontianak. Angan, rivier op Sumatra, adsistent-resi- dentie Benkoelen. ^Angan, rivier op Borneo's Noord-Oost- ^^, landsla^ek Tidoeng, welke in de Sambak- ioeng valt. Anganan Ketjil, diamantput in Borneo's videnden Oosterafdeeling, landschap Koesan. Hagai Besar en -Ketjil, twee dorpen op Sumatra's Oostkust, rijk Kampar, aan de rivier Kampar. Langango, eilandje bij de Oostkust van Celebes, in bet Noorden van de Tomini-baai. Langangou, groote rivier op Sumatra, ad- sistent-residentie Benkoelen, afdeeling Lais. Langa Patjang, dorp op Sumatra, in de Batta-landen, distrikt Fadang Lawas, aan den linker-over der rivier Faneih. Jangar, dorp op Java, residentie en regent- scbap Rembang, distrikt Binangoen. Langa's, volksstam in bet Noord-Westen van bet middengedeelte van Mores. De Langa's zijn woester en stoutmoediger van aard dan de Mang Archers en spreken eigen taal. Hun boofddorp is Langagedi. Langiland, eilandje in den kleinen Soenda-Arcbipel, bij bet eiland Flores. De zee is hier zeer vischrijk. Lang-eiland, eilandje in de eilanden Banks en Billiton, gelegen ongeveer 6 mijlen ten Osten van Liat. Het is zeer uitgestrekt en omringd door vele eilandjes en gevaarlijke banken. Lang-eiland, eilandje in de Stolze-straat van de Westkust van Billiton, niet ver van Laag-eiland. Lang-eiland, eilandje in de Java-zee, tot de Kangean-eilanden beboorende. Lang-eiland, eilandje in de straat van Gilolo, bij de Noordzijde van bet eiland Loe-kisong. Lang-eiland, eilandje ten Noorden van Nieuw-Guinea, aan den ingang van de Groote Geelvink-baai. Lang-eiland, eilandje ten Oosten van Nieuw-Guinea, aan den ingang van de Groote Geelvink-baai. Lang-eiland, eilandje ten Oosten van Su-matra, in de straat van Biouw. Lang-eiland, zie: Noorder-eiland. Längen Lüden, regentschap op de zuid-westelijke landtong van Celebes, landschap Boelkomba. De grond is er bedekt met den weelderigsten plantengroei, zoodat de inwoners, die 600 in getal zijn, ruimschoots hun bestaan in den landbouw vinden. Er wordt veel Turksche tarwe en rijst verbouwd. Langemonte, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Bekompai. Langemonte, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in bet Noorden van Bandjermasin, aan de Tabalong Kiri. Langen, dorp op Java, residentie Bantam, aan zee. Langen, dorp op Java, residentie Cheribon, Laxen, dorp op Java, residentie Cheribon, Langen, twee dorpen op Java, reaidentie Japara, aan in het distrikt Mergotoetoe en een in het distrikt Djawana. Langen, twee dorpen op Java, reaidentie Japara, afdeeling Djawana, een in het distrikt Mergotoetoe en een in het distrikt Djawana. Langa, zie: Langa. Langgaba, dorp op Java, reaidentie Bezoeki, afdeeling Panaroekaa, aan den grooten weg. Langgar, dorp op Java, reaidentie Cheribon, regentschap Indramajoe, op de oostelijke grens van het distrikt Sleman. Langgar, dorp op Java, reaidentie Cheribon, regentschap Indramajoe, op de oostelijke grens van het distrikt Sleman. Langgar, sie: Langen. Langgab, eiland ten Westen van het eiland Billiton, ten Noord-Westen yan Mendanan. Langgar, eiland aan Borneo Westkust, An de Zuid-Westzijde van Eandawangan, on- derhoorig aan Pontianak. Langia, dorp op het Kei-eiland Doehih Laut, reaidentie Banda. Langity berg op Java, gedeeltelijk resi- dentie Pekalongan, gedeeltdijk Banjoemaas, in het Pekalongausche distrikt Bandar Goeniwang en in het distrikt Earang Kobar van Banjoe- maas. Hij is, volgens db Lahas, 5,173 Bijn- landsche Yoeten hoog boven de zee. Langity dorp in Borneo's Znid- en Ooster- afdeeling, afdeeling Sampit, aan de Asam- rivier. Lang Joekan, eiland ten Westen van Ce- lebes, in de straat van Makassar, zijnde het zaidelijkste der Spermonde-eilanden. Langka, kaap aan de Oostkust van het eiland Banka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, reaidentie Pre Langka, op 2° 28' Z. Br. Langka, riviertje op Java, re Anger Regentschappen, afdeeling Bandong, distrikt Gandasoeli. Iiangkaby klein kanaal op Sumatra, in de Lampougsche distrikten, bij de rivier Harem, dat in de Ostmoesson droog loopt. Iiangkabikang, zoute bron op Java, residentie Preanger Begentschappen, afdeeling Tjiandjor, distrikt Palaboean, troep of onderdistrikt Tjigangsa. IiazLgadei Kooning, baai aan Sumatra's Ostkust, landschap Langkat. Zij is rijk aan visch en begroeid met zeer vele geelbladerige boomen. In haar outlast zich eene gelijkna-mige rivier. Langkait, eiland tea Westen van Celebes, in de straat van Makassar, tot de Spermonde-eilanden behooreude. Men kan er in 25 vade-men ankeren. Langkang, dorp op Sumatra, residentie Palembang, ten Noord-Westen van de hoofd-plaats, met 14 woningen en esoe paseibuL Langkap, dorp in Borneo's WesteiaCitt-Hing, rijk Sintang, landschap Sapaulc, Langkap, berg en hoek op Sumatn's West-knst, residentie Tapaaoeli, bezoiden de basi vu Tapanoeli. Langkap, dorp op Java, edsistent-rea-dentie Krawang, distrikt Pegadeng,  ven de oppervlakte der zee. Langkap Lantjar, dorp op Java, resi- dentie Banjoemaas, afdeeling Banjjar Negsra, distrikt Singomerto. Langkap Xiantjar, henvel op Java, resi- dentie Bantam, Zuider Eegentacbap. Hij verbeft zich 1,169 Bijnlandsche voet-en boven de zee. Langka Poerai een eiland dat tusscbec de rivieren Palembang en Djambi op Suniatn gelegen is, en volgens de overlevering de eeiste plek die na den zondvloed droog werd Langkat Tjahang, dorp op Java, resi- dentie Bantam, distrikt Menes. Langkat, landschap op Sumatra's Oost- kust, grenzende ten Westen en ten Koordeii aan Achin, ten Oosten aan de straat van Ma- lakka en ten Zuiden aan Deli. Het is eeoe onderhoor igheid van Siak, hoewel het zlcL poogt aan te sluiten bij Achin, en wordt bestuurd door een Hoofd, met den titel van Soe-tan Bendhara, De bevolking wordt geschat op 8,000 zielen, gedeeltelijk Malqecs en gedeel-telijk afhankelijke Batta's. Van de vele Maleische dorpen, die langt de rivier van Langkat gelegen is KA[«b Soengei het voprnaamste en de hoofdstapd-plaats van de peper. Aan de zijlakken der groote rivier liggen vele Battasche dorpen, die alien aan Langkat onderhoorig sgn, en vier bewoners zich meest met het peperplanten generen. De uitvoer van peper bediaagt jaaziijb twee ^ drie millioen ponden, waarvan een seer groote gedeelte uit de binnenlanden wordt aan-gevoerd. Dit artikel gaat voornameligk oaar Poeloe Pinang en Malakka. Behalve peper, zijn de voortbrengaden, weike tot uitvoer dienen, als volgt : verscheidene soor-ten van rotan, was^ katjang, gamlnr, goad> iTOor, tabak en rijst. De voomaamste artikelen van inyoer zija Zout, opium, blauwe en witte lijnwaden, Boe- LA« S28 gocsebe MfMf'f, ISaropMche cliit8en,icharlaken stoffen, ijwr, staal, steenkolen, gereedBchappen, fansjf$, vapenea en kniid, ajden stoffen Tan fiatoe fiaia en eene rencheidenheid van Achi- Msche ajden en katoenen stoffen. Te Langkat bebooren ongereer SOO liandelspraauventehnis. £r vwdt ook belaDgrijke fainnenlandaobe handel gedreren met de Batta'a. De Toomaaaiste kan- dehren komen tbs de oeren Tan het meer To- bah en ran bet binnenland Tan Singkel en bren- gen faunfer en bensoln aan. Te Boboro, in bet binnenland Tan Langkat, vordt eerng good gonden. Er njn Tersohe-dese Boorten Tan iamboe, die tot eigen gebrnik dient. De bosecben zijn lijk aan bonteoorten, maronder nitmuntende, geeebikt toot den scheepsbouv. Ook ig de or^-pabn bier seer Langkat of Aoban, riTier op Samatra, in het gelijknamige landischap. De nionding ligt op 4* 1' N. Br. en 98" 2^ O. L. en daar is cij ongeTeer 800 Engelscbe ellen (jtrds) wijd, maar door eene bank beset, die such 7 of 8 mijlen ten Noord-Noord-Oosten uitstrekt en op velke slecbts Tan 1 tot IVs radem irater ataat. Wanneer men de bank ge-passerd b, neemt de diepte 3 en 4 Tademen toe. Aan den regter is een klein kana Al, dar naar de riTier Serapo geleidt. Yerder op het kanaal Misgid, dat met de Sa^nngan bet eilandje Misgid Tormt. Nagenoeg tegeQo?er dit eilandje is de troesan, die naar de ririeren Tapa Koeda en Daring Aloes geleidt en door groote Tsartnigen boTaren wordt. Nog Yerder op ^n vele Jdeine kanalen, die naar andere riTieren Toer. Be Langkatlirier is beraarbaar Toor Taartoigen Tan 30 last tot op eenen afstand Tan ongeTeer 100 mijlen Tan de moading. Daar de stroom uiterst snel is, sijn gewoonlgk tien en twaalf dajen noo-dig om deKa aistaud af te leggen. In de enge iuuudea loopt de stroom gewoonlijk met de grooteste beTigbeidy namelijk 6Vs kuoopen in unr. De oeTOts der riner nj n op de ^&i^ SO of 40 mijlen Tan den mond bedekt met Btraikgeiras en groote boomen, en de oeTers Bjn laag en moerassig, maar Terder op begint nea bJtaur te ontwaren en dan treft men ^tgestrekte qjstrelden aan. Angkat, boofdplsats Tan het geljknamige l^&dsebap, op de Ostknst van Sumatra, aan de mending der Langkat-riner, op 4" 1' N. Br. en m"" W O. L., met een 400tal sielen. Lsoglcat Moeda, riTier op Sumatra's OosUnist, landscbap Langkat. Lftogkat Toewah, eiland, riTier en boek aan Sumatrafs Ostknst, bet eerste op 3^ 55' N. Br. Aan de riTier Langkat Toewab was weieer de zetel geTestigd Tan het bestuur en den lUu^a Tan Langkat. Iiftngkswie, eiland aan Sumatra's Ost- knst, in de straat Tan Halakka. Langkei, twee dorpen op Sumatra, resi- dentie Padangscbe BoTenlanden, landscbappen Soengd Pago en Kota Toedjoe, aan de Panean. Iiangkewan, dorp op JaTa, residentie Che- ribon, r^ntsebap Koeningan, dist Kadoe Iisngki, eilandje in de riTier Tan Sampit, Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling. Iiaigkip, dorp op Sumatra, in de Batta- landen, aan de rivier Simpang Eiri. Iiaagkaemas, doip op Sumatra's West- kust, residentie Ti^noeli, afdeeling Angkolab, koeria Soeroeman Tinggi. £r wordt goud ge- Tonden. Langkoif heuTel op Sumatn, residentie Padaugsdie BoTonlanden, landsehap Bondjol, op de grens Tan Loeboe Sikapping. Iiangkong, dorp op JaTa, residentie Ghe- ribouy regentscbap Koeningan, distrikt Kadoe Ged6. Hier is een instituut waar jongelieden, in bet Aiabisohe en Javaansche schtift ge- oefend en nit den Koran onderwezen worden. Men kan de beschriJTing Tan dit instituut, dat eene pemniritm of quasi-hoogeschool genoemd wordt, en niet Ted meer Is dan eene kweek school Tan luibeid, bijgdoof en zeddoosheid, lezen op pag. 17 Tan de door de Maatschappij tot nut Tan 't Algemeen in Oost-Lidie bekroonde PrijsTerbandding Tan Ds. J. E. G. Beumukb, Over M Velkmmdennjs ondet de Ja vanem. Dece en dergdijke inrigtingen staan niet ender bet opzigt der regering en worden ook niet uit's Iwds kas ondersteund. Iiangkaa, riTier, stad en baai op Sumatra's Oostkust, op de Oostsijde Tan het koningrijk Achin. Aan de riTier moeten omstreeks 80 hui- zen gelegen djn, met 600 inwoners, onder een Hoofd. In het binnenland wontti Tde Achi- nezen, wiv getal tot op 10,000 siden be- groot wordt. Bij den ingang ligt het dland Telagi Toedjoe, aan welks bdde kanten een Toilige, doch enge doortogt is. In den mond der riTier liggea twee kleine edlandjes. De stad ligt ongeTeer 3 uren Tan de mooding en beeft eene talrijke berolking, die rijst, peper en roian aankweekt. De Langkea-baai wordt aan de Noordsijde gerond door den boek Bian en aan de Zuid-Westzijde door Oedjong Koe- wala Langksa. Zij is 4 mijlen breed, loopt 47} tn^l het land iu en bevst vele banken en 884 hk. naanwe yaarwaters^ die echt«r vem Tan vol- 1 ledig bokend zijn. Daar boTendien de ktist on- beyolkt is, 10 sij ceer geTaarlijk te achten.. Langlang (Kota), dorp op Sumatra, in ie Batta-laodeu, aan den linker-oever der Simpang Kanan. Langmoaiy landsohap in Borneo's Znid- eu Oosterafdeding, in bet Noorden van bet rijk Koetei. LangoanK» zie: Langowang. IiAngoa, eilanc^e in de Indische zee, ten Westen van Nias. In den omtrek steken rif- fen uit, die ecbttt sigtbaar en dua gemakkelijk te vermijden zijn. Langooe, baai op bet eiland Foeteraa, re- sidentie Madura. Iiaugoei, berg in Borneo's Ziiid* en Oosterafdeeling, distrikt Bekompai. Langoendiy dorp op bet eiland Madura, afdeeling Soemanap, distrikt Timor Lant. Langoeningy hoek op Sumatra, aan de Westzijde der afdeeling Natal, residentie Ta- panoeli. LangoerauVy doxp op de Westkust van KieUiW-Guinea, tegenover bet Papoeacbe eiland Aidoema. Isangoety dorp op Java, residentie Chen- bon, partikulier land Indramajoe, distrikt Lo- bener. AngoHf rivier op Java, residentie Kediri, afdeeling Blitar, distrikt Sringat. Langon, dorp op Jaya, residentie en distrikt Japara. Langon, dorp op Java, residentie dokjokar. Langon, dorp op Sumatra, residentie Pakangsebe Bovenlanden, afdeeling Bau. Langon, dorp op Sumatra, residentie Pakangsebe Bovenlanden, afdeeling Bau. Langon, dorp op Sumatra, residentie Pakangsebe Bovenlanden, afdeeling Tondano. Langon, eilandje bij de Westkust van Rome, in de straat van Karimata, op 8' 48' Br., aan de Zuid-Westzijde van Kandawangan. Langowang, distrikt op Celebes, residentie Manado, in de Minabassa, afdeeling Tondano. Het bevat dorpen en ongeveer 4,000 inwovens. Men vindt in Langowang de zeer beete bronnen van Tempang Paboeoen en de laauwe zwavelacbtige van Toeleit Langowang, dorp in bet distrikt van dien naam. Het is eene fraaije plaats, op eene hoogte van 1,500 a 1,800 Bijnlandscbe voeten boven de oppervkkte der zee gelegen, waardoor bet verblijf aldaar zeer gerond is. Er zgn eene kok en een scboolgebouwd is, zijnde een goed gebouwd is, zijnde een goed gebouwd is, dat den doorreizenden Ambtenauren tot verblijf strekt en tevens, bij de bcba-deling van dorpsaaken, tot raadbuis dient Tier zeer breede wegen loopen van dit plein uit en verdeelen Langowang in vier deekii, welke v^derom door andere wegen doorsneden wordea. De wegen zijn beset door digte levende beggen. Nabi^i Langowang Is eene minenle bron, door de inlanders Paaso gebeeten, waarvan het water beilzaam is tegen buidsiektea en rheumatismus. Langowangy rivier op Borneo's Ooetknili rijk Koetei, landscap Baban. Langpare, rivier op Borneo's Oostkruti wdke in de rivier van Koetei valt. Langaa, zie: Langksa. Langsaly dorp in Borneo's Zuid- en Ooster- aMeeling, landsebap Tanab Laut. Langsap, doip op Sumatra, residentie Padang, distrikt Palangai Ketja. Langsar, dorp op bet eiland Madura, in bet Zuiden van de afdeeling Soemanap. Langsati dorp in Borneo's Westerafieeling, rik Landak. Langsee, dorp en suikeriSabriek op Jan, residentie Japara, afdeeling en distrikt Pat. Aan de fabridc is een aanplaot van 600 bouvs verbonden. Langsep, dorp op Java, residentie Gberibon, regentschap Koeningan, distrikt Leibak Wangi. Langai, dorp op Java, residentie en legentschap Pekalongan, distrikt Bandar Goeoi-wang. Lani, dorp op bet Zaid*Oo«ter-eilaDd Groot Kei, distrikt Fehr. Lani, onbewoopd Banjak-eilsnd, ten Westen van Sumatra, V7 vierkante Sumatn-psal groot. Lani Kagara, dorp op Java, residentie Cheribon Regentschaft Galoe, distrikt Baotja. Laning, dorp op Sumatia, reskntie Padangscbe Bovenlanden, VII Loerab'a. Lanjoty dorp op Borneo's Zuidkuat, bmd-Bcbap Kandawangan. Hierzijn eenige stuijes animonium-erts gevonden. Lanka, zie: Langka. Lankay, rivier in Borneo's Zuidkeag,  afdeelingj aan de Kapoeas Moeroeng. Lancolay dorp en ririer op Celebes' Oost-j[ist, rijk en distrikt Tomboekoe. Het dorp bevat 357 hnizen en 1,438 inwouers (1852). De reede, gegen op 2* 26' 80" Z. Br. en 122** 2' O. L., is in de Westmoesson reilig, daar men dan in open zee ligt. Weleer was dit dorp de hoofd-plaats Tan Tombodcoe, die in 1856 rerplaatst er das ar bei meer zuidelljk gelegen Sakika. LansaTy zie: Langsar. Lansot, dorp op Celebes, residence Manado, in de Minabassa, affording Tondano, district Sarongsong. Het is between door een tal ziden. Lunaot, dorp op Celebes, residence Manado, in de Minabassa, affording Kema, district Kkbat-di-Atas. Er zijn ongeveer 160 in woners. Lanfloty, dorp op Celebes, residentie Manado, affording Amoerang, district Kawang-koang. Er wonen 200 zielen. Lantaleeongy, dorp op Suniatra, in de noord-westeligke binnenlanden Tan Palembang, un de rivier Bajat, between door Koeboe's. Lantale, berg op het eiland Soembawa, ko-ningrijk Soembawa. Hij is 6,201 Rijnlandsche Toeten hoog. Lantale, batoe, gehncht op Sumatra's West-knst, residentie Fadangsche Borenlanden, vorstendom Menangkabo. Lantermaar, dorp Op het Achterwals Arose- eOand Kree. Het lerert Tele Togelnestjes op. Laatingy eilandje in het meer Djembang, op Borneo's Ostkust, rijk Koetei. Lantio, dorp op Celebes' Ostkust, i ijk Bang- gui, in het gebergte Tan het distrikt Batoei. Het is bewoond door 450 Alfoeren (1852). Lantjangy zie: Kombuis (Qroot-). Lanljang, berg op JaTa, residentie Frean- ger Rentschaappen, afdeeling Sbekapera, distrikt Nagara. Lantjaoe, 3,800 Bijnlandsche Toeten hooge ^ig in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in de afdeehng Sampit, ten Zuid-Oosten Tan den Pamaring Badak. Lantjaoe, 3,800 Bijnlandsche Toeten  Aau hare oeTers Tindt men drie warme bronnen, bekend onder den naam Tan l^ibiok. Zie daaroTer dat woord. Iantongy dorp op het eiland Madura, af- deeling Soemanap. Bij dit dorp wordt aard- olie gOTonden. Lantoo, dorp in Borneo's Westerafdeeling, rijk Sambas, aidsistent-residentie en distrikt Montrado. Lanaaty eilandje op Sumatra, in de riTier Simpang Eanan, in de Batta-landen. LaOy riTier op de Zuidkust Tan het eiland Boero. Lao, dorp op Celebes' Westkust, staat So- p^g. Laoen, riTier in Bömeo's Zuid- en Ooster-afdeeling, distrikt Siang Moeroeng. Laoeloe, zie: Lo Oeloe. Iiaoengang, dorp op Celebes' Westkust, rik Boni, onderhoorig aan Sop^g. Iiaoera, dorp op het Tenimber-eiland Ti-mor Laut, residentie Banda. Laoerat^ een der Banjak-eilanden, aan Su-matra's Westkust, Vr vierkante Sumatra-paal grooty met 2 huizen en nog geen tiental inwoners. Laoeteren, ririer en hoek op JaTa, resi-dentie Preanger B^entschappen, afdeeling Soe-kapoera, op de grens Tan de distrikten Nagara en Eandang Wessi. Laonti, distrikt op Celebes' Zuid-Oostkust» in Het Zuid-Oosten Tan het rijk Laiwoei. Laonti, kap aan de Zuid-Oosten Tan Ce- lebes, op 4** 3' Z. Br. en 122' 50^ 0. L., tolgens J. N. YosiLUSB. Laor, riTier op JaTa, residentie Kediri, af- deeling Blitar, distrikt Wlingie. Iiapa, riTier en dorp op het eiland Madura, af- deeling Soemanap. Het dorp ligt 13Vs paal Tan Soemanap, 116'/4 Tan Bangkalang en 134V4 Tan Madura. Van dit dorp loopt een rijweg naar de hoofdplaats Soemanap. Iiapa, oostelijkste punt Tan de afdeeling Soemanap, op het eiland Madura, op 6° 51^ 30^' Z. Br. en IW bT O. L. Een gelijknamig dorp ligt in het distrikt Timor Daja, aan zee. Iiapada, dorp op het eiland Manoei of Pangasane, koningrijk Tibore, auf deelbe Celebes en ordenhörde. Apadoeka, riTier op Celebes' Westkust, rijk Boni. Lapahoe, dorp op het eiland Nias, dat ten Westen Tan Sumatra ligt. Lapahong, berg in Borneo's Zuid- en Oesterafdeeling, rijkje Kota Waringin, bij den linkerer der Lamandow. Irftpaky zie: Lopak. Lapalindie, dorp op het Sandelhout-eiland. Lapan, rivier en dorp met schans in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kaha-jan Oeloe. De Lapan is eeue zijriTier yan de Rowgan en rijk aan goud. Lapan, baai aan de Ooatkust van het in den Molukschen Archipel gelegene eiland Batjan. Lapango, dorp op het eiland Groot Sangir, residentie Maoado, rijkje Mangeuitoe, meteeu Christelijk bedehnis. Iiapa l^itra^ dorp op het eiland Ifodura, aafdeeling Soemanap, distrikt Timor Daja, aanzee. Itapawan, eilandje iu de Indische zee, aan de Noordkust van het eiland Nias. Lapantouw, dorp op het eiland Banka, distrikt Blinjoe. Het bevat de yoomaamste tinmijnen ran het eiland. Iiapi, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minabassa, afdeeling Amoerang, distrikt Kawaug. Iiapi, dorp op Celebes, residentie Manado, in de Minabassa, afdeeling Amoerang, distrikt Kawaug. Kang, met een I60tal inwoners. Lapia, dorp op Celebes' suid-westelijk sdiier-eiland, in het stranddistrikt Baroe. Laapia, rivier op de Noordkust van het eiland Haroekoe. Iiapia, rivier op de Noordkust van het eiland Boero, die met eene noord-westwaartsche rigt in de baai van Kajeli valt. Iiapiktaboon, berg en gehucht op het eiland Boero, regentschap Massareteh. Lapikaboon, berg en gehucht op het schier-eiland Hitoe. LapOy rivier op het eiland Ceram, die aan de Noordkust van hoewamohel in de see valt. LapOy dorp op Sumatra, residentie Padang-ache Bovenlandeu, landschap III Loerah. Lapod, dorp in Borneo's Westerafdee' ling, Lapoele, rivier op Celebes' Oostkuat, rijk Laiwoei, die zich in de Vosmaers-baai ontkst. Lapoele Fakas en ^Tangan, twee dorpea op Sumatra, residentie Padaugsohe Bovenlan- den, een in het Noorden van het distrikt Aa- han Pandjang, en een in dat distrikt aan het meer Banau-di-Atas. Laporang, dorp op Celebes' Westkust rijk Masaure Boeloe, aan de rivier Sadang. Lapouw, dorp op het eiland Nias, dai ten Westen van Sumatra ligt. Lapouw, dorp op het SandelhoiKt-eikai Iiara, zie: Larah. Laraga, eiland ten Westen vu Sunatn, tot de Banjak-eikmden behoorende groot vierkante Sumatra-paal. Het telt slec^U huis, bewoond door Baigak-eilaiiders. LaragOy landschap op het eiland Nias, met 14,000 inwoners. Iiarago, dorp op het eiland Nias, distrikt Goenong SitoU. Larahy afdeeling in Borneo's WesienMee- ling, adsistent-residentie Montrado. Zij is door Bajak's bewoond en bevat gondmijneu. Van 1823—1828 was Larah eene adsistent-iesidentie, later een distrikt en sedert  10 of 11 urea gans van Montrado gelegen, is in den oorlog geheel vemied, doch later geheel opgebouwd en zel& in uitgebreidheid toegenomen. Hetkampement heeft een goed aanzien. YoorU vindt men er een kongaiehnis eneenleprozeu gesticht. Larah, berg op het eiland Soembawa, lijk Dompo. Larang, dorp op Java, adsistent-residentie Patjitan. Larangan, twee dorpen op het eiland Mt-dura, een in het Noorden en eeu in het Zu-den van de afdeeling Soemanap. Larangan, dorp op het eiland Kadurs, afdeeling Pamakasan, distrikt Kota, aan den postweg. Larangan, doip op het eiland Madozs, distrikt Bangkalang, bij het Noorderstrand. laarangan, onderdistrikt op Java, lesi* deutie Soer Abaja, afdeeling Sidho Adyo, distrikt Djenggollo 11. Larangan, stranddorp op Java, residentie en regentschap Soerabaja, op de Noord-Oost-zijde van het distrikt Djaba Kota, welks bewohner, waaronder eenige Chinezen, verdacbt staan van zeeachuimerij. Larangan, dorp op Java, residentie Sama-rang, afdeeling Salatiga, op Soerakarta's groodgebied. Larangan, dorp op Java, residentie Sbids' rang, afdeeling Demak, in het Zuiden van bel distrikt Mangar. Larangan, dorp op Java, residentie Sams' rang, regentschap Kendal, distrikt Bocfja. LA. Larangan, dorp op Java, residentie São- isDg, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarawa, bij de rdwa PeniBg. Larangan, dorp op Java, residentie Soe- nkarta, distrikt Gagatan Ampel. £r is eeno zoute bion, die tevena aardolie oplevert. Larangan, dorp op Java, residentie Bage- len, afdeeling LedcJij distrikt Leksono. Larangan, dorp op Java, residentie en r^entachap Cheribon, distrikt Beber. Larangan, dorp op Java, residentie en r^entachap Cheribon, distrikt Beber. Larangan, dorp op Java, residentie en regentschap Kediri, distrikt Djambean. Larangan, twee dorpen op Java, residentie Baojoemaas, afdeeling Bandjar Nura, een in bet distrikt Bandjar en een in Batoer. Larangan, twee dorpen op Java, residentie fian Joemaas, regentschap Poerbollnggo, in de distrikten Kerta Negara en Tjabjana. Larangan Goring, dorp op bet eiland Madura, afdeeling Soemauap, distrikt Barat Laut. Larangan Tokol, boscb op bet eiland Madura, afdeeling Soemanap, dat niets dan wild but beyat. Larangan Tokol, dorp op bet eiland Madura, afdeeling Pamakasan. Larantoeka, landscap op de Oostkost van bet eiland Flores, residentie Timor, waartoe bet sedert 6 Augustus 1851 beboort, daar bet v66r dien tijd onder Portugal stond. In 1852 is er, ten gesTolge van de ovememing van bet landscbap van het Portugese Government, een nieuve militairen Kommandant van bet fort tevens bet burgerlijk. Gezag van de Solor-eQanden opgedragen. Be OMcier van Ge-Eondheid te Larantoeka is met de geneeskun-dige dienst en bet opzigt over de vaccine belast. Op Larantoeka wordt aanzränkte bandel gedreveu door Timorezen, Mandbarezen, Boegi-Qoea en Wadjorezen. De uitvoer bestaat in schuldpad, vogelnestjes, wilde kaneel, was, bezoar, amber, sandelbout, vrucbten, buffels, gefen ea varkens. De bevolkiug bestaat voorna-Dciik uit a^tammelingen van de Portugezen, die zich eertijds bier gevestigd bebben, en, wegens hirnne donkere kleur, "Zwarte Portugezen" heeie. In de nabgheid van de kampong larantoeka wordt, op den berg Ilimandiri, eene varme bron gevonden, die door salpeter-ea swavelgrond omringd is. Men kan te La-rantoeka in 15 of 16 vademen ankeren. In bet begin van Maart 1860 beeft een bergvolk, naar gissing een l,000tal manschappen st. erk, de redoute te Larantoeka willen overrompelen. Zijn zijn ecbter door bet kartetsvuur der reidoute en van eene kruisboot, met verlies van 28 doorden, ongeveer 90 gekwetsten en 8 stukken gescbut, verdreven. Larantoeka (Gat van), naam door de Portugezen aan den noordelijken ingaug van de straat Plores gevormd is. Iiarantoeka (Piek van), zie: Iliman-diri. Larantoeka (Straat), zie: Sol or. Larat, eiland in de zee van Timor, tot de Tenimber-eilanden beboorende, residentie Banda, met de Noord-Westpunt, volgens D. H. KoLpr, op 7* 6' Z. Br. en 131* 47' 0. L. Het ligt op een rif, dat zicb 1 mijl ver uitstrekt en Tot aan Timor Laut voortloopt. Dit eiland is, volgens MJELVILL VAN Cabnbee, 7 vierkauto geographische mijlen groot, en beeft aan de Noordzijde eene baaL Het is bergacbtig en men vindt er bokken, varkeus, pluimgedierte, boom- en aardvrucbten. Het voomaamste dorp is Larat. De bevolkiug bedraagt 2,500 zielen. De voornaamste uitvoer bestaat in karei en trvpang, Larat, dorp op bet Zuid-Ooster-eiland Groot Kei, residentie Banda, distrikt Nirong. Lariang, rivier op Celebes' Westkust, op de Westzijde van bet rijk Xajeli. Laridikit, rivier op bet noordelijk ge- deelte van bet eiland Bat Jan. Larie, eilandjes in den Molukscben Arcbi-pel, in de straat Patientie. Larieer, rivier op bet eiland Amboina, op de Oostzijde van bet scbiereiland Hitoe. Larieer, dorp op Java, residentie Samarang, regentschap Kendal, distrikt Kali Woengoe. Larike, landscap op bet eiland Amboina, an de Zuid- Westkust van bet scbiereiland Hitoe. Het staat met bet landscap Hila onder eenen civielen Opziener. In dit landscapliggen de dorpen Larike, Assilolo, Oering en Wakbusiboe. Het vaarwater is bier, zoowel uit boofde van den a anslag der zee, als door de op de klippen nederstortende rivier Ha zeer gevaarlijk. De rivier Larike, die dit landscap door- stroomt, ontspringt in eene vallei en valtmet eene zuid-westelijk rigking in zee. Het dorp Larike ligt Vs sur bezuiden bet 9Sd LA. dorp Assilolo en. gedeeltelijk op eeue steile hoogte, wdke men door trappen bereikt. Er is eene kleine militaire bezetting in een steenen blokhuis #IU)tterd&m'' genaamdi dat in 1819 gebouwd is, en waar de Gezaghebber zljn verblijf hondt. Achter dit dorp ziet men op een en heuvel de moskee, met drie daken, eene der schoonsten van bet eiland. Hier zijn vele nageltuinen en een hoofdkantoor, waar twee Ambtenaren geplaatst zijn. De bevolking bedraagt ruim 600 inwoners (1854). Larike heft eene inlandscbe school. In de kom van dorp wordt eene wel gevonden, die geacht wordt zwayel en audere minerale bestandde te bevatten. Op den weg naar Larike is eene klip, die, om hare gedaante, bet t Sulkerbrood genoemd wordt en aan het zuid-westelijk uiteinde van de kust van Hitoe gelen is. Larike, met de drie andere dorpen uit het landschap, heeft nimmer tot de gespanschappen of zoogeuaamde oeli's van Hitoe behoord. Larikie, zie: Larike. LarinosaxmOy rivier op het noordelijk ge- deelte van het in den Molukschen Archipel gelegen eiland Batjan. Laririalan, dorp op bet Zuid-Wester- een der Sermatta-groep, resident ie Banda. Larkensri^ rif ten Noord-Westen van Borneo, in de Ghinesche zee, onder de Natoena-eilanden, op 2** 18' Z. Br. LarOy dorp op Java, residentie Soerakarta, op de landen van den Pangeran Mai^gkoe Negoeo. LaroOy dorp op Sumatra's Westkust, residentie Tapanoeli, afdeeling Mandaheling, 6 pa-len van Kota Nopan, met passantenhuis. LaroOy, gehucht op het Papoesche eiland E Larog of Larob, distrikt op Java, residentie Soerakarta, affeeling Padjang, met 5,000 in woners. Het hoofddorp beet ook Larog. Yer-der wordt er in die afdeeling nog een dorp Larog gevonden in het Noorden van het distrikt Sembojang. Hark Waroe, dorp op Java, adsistent-residentie Buitenzorg, distrikt Djasinga. Larrapo, rivier en dorp op Celebes' Zuid-kust, rijk Loewoe, in het Zuid-Oosten. Het dorp ligt aan de golf van Boni, op 3" 33' 20" Z. Br. en 120" 30" 0. L. Larrap, dorp op Java, residentie Sama-rang, afdeeling Salatiga, distrikt Oengaran, Noord-Oost van den bergtop Soerolojo, op den Oengaran gelegen. M^n nadert het over zaeht glooijende heuvels, te midden van koffijiaiuen En men kan tot daartoe met paardea komea, doch verder worden de paden sxnaller en steile. Laraty zie: Laraty. IiarYitoe, regentschap op de ZuidkiiitTui bet Sandelhout-eiland. Larwenaan, dorp op het Zuid-Ooster-eiland Groot £Lei, residentie Banda, distrikt Pehr. IiaSy dorp op het eiland Bali, aan het Noordanderstrand van het rijk Boleling. Lasari, riviertje in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, dat in de Kapoeas Moeroeng valt Ihasari, zie: Losari. Lasem, rivier op Java, residentie Rembang. Zij is 15 palen lang en ongeveer 50 voeten breed. Zij ontlast zich in de Java-zee en is slechts tot aan het dorp Lasem bevaarbaar. Hasem, berg en dorp op Java, residentie en regentschap Eembang, distrikt Binangoen. Het dorp ligt 1 paal van de kust en 8 palen Ost van de hoofdplaats Eembang. Het heeil vele steenen huizen en eene aanmerkelijke bevolking van Javanen en Chinezen, welke laatsten voornamelijk van den smokkelhandd in opium leven. Te Lasem is een Controleur gewegtig. Yroeger was deze plaats als scheeps-timmerwerf beroemd. De berg Lasem is 1,5(K} Binkndsche voeten hoog. Lasem, zie: Lassoa. Lasong of Lasong, kaap aan Java Westkust. residentie Bantam. Zij is de noordelijk van het distrikt Pantambang en scheidt de Welkomst-baai van de Peper-baai. Lassan, zijtak der Kelai-rivier, op Borneo's Noord-Oostkust, rijk Berou. Lassan Toela, berg in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in het binnenland van hei hjk Koetei. Lassan, dorp op het Batoe-eiJand Lorang. Het is bewoond door 60 Niassers, LaBBem, zie: Lasem. LassesodOy dorp op het eiland Manoei of Pangaaane, Celebes en ouderhoorigheden. Lassie, eiland bij Sumatra's Westkast, i mijlen ten Koord-Westen van Baros, bij de Westpunt van de Tapoes-baai. Men kan er water en bout verkr^en. Lassie, staatje en dorp op de Zuidkost van het eiland Timor, rijk Amanoebaug. Lassie, rivier op Sumatra Westkust, residentie Padangsche Bovenlanden, af deeling XTII Kota's. Langs hare oevers liggen sawahvelden, die aan de bevolking der IX Kota's toe-behooren. Lassofty Bira of.Berak, kaap aan de Zuidkust vao Celebes, yolgens Dupebbey, op B' 34' 50" Z. Br. en 120° 27' 24" O. L. LMBongf dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, landBchap Koesan, met een dia-maotmijn in de nabijheid. Het bevat een 40tal haizen met nagenoeg 160 inwonera. Laflsoxn, de: Lasem. Lata, rivier on markiplaata op het eiland fioero, regentscbap Waisama. De monding der liner is versperd door een dam van sand en keisteenen. Lata of Lota, dorp op bet eiland Ambolna, schiereiland Hitoe. Het vormt met La-terj een Cbristenmeente onder den Zende-ling Tan Roemati, Men vindt er een netten kerkje en eene Cbristensobool met^GO scholieren. Latakong, bei^ op Java, residentie Preanger Begentachappen, afdeeling Bandong, distrikt Koppo. Latapang, dorp op Sumatra, residentie Padugache Boyenlanden, distrikt Loeboe Bassoeng. Latea, dorp op het eiland Ceram, aan de Noordkost van Groot Ceram, Lateky dorp op Java, residentie Pasoeroe- vaD, regentachap Bangil, distrikt Gempeng, a&n den postweg. Lateng, dorp op Jaya, adsistent-residentie en distrikt Banjoewangi. Latente, dorp op Java, adsistent-residentie BaDJoewangiy distrikt Bogo Djampi. Latente, dorp op Celebes' Zuidknst, rijk Loewoe. Latery, dorp op het eiland Amboina, aan liet Noorderstrand van het schiereiland Leiti- mor. Dece plaats yormt met Lata eene Christian fürstetenden onder den Zendeling van BK>ematiga. Latinoong, gebergte op Celebes' West- kost, rijk Toeradja. Latin, dorp op het eiland Amboina, schier- eOand Hitoe, gespanschap Oeli Helawan. Latijonabang, dorp op Java, residentie Banjoemaas, regentschap en distrikt l^iktjap, op de Noord-Oostergrens. Laljing, dorp op het eiland Madura, bij bet Westerstrand van het distrikt Bangkalang. Latoe, dorp op de Zuidknst van het eiland Cenm, aan de baai ran Elpapoetih. Latoe of Mamalo, dorp op het eiland Afflboiua, schiereiland Hitoe, gespanschap Oeli ^lesu. Latoe, rivier op de Zuidknst van het eiland Boero. Zq loopt met eene auidelijke rigt miee. Latoe, rivier en dorp op het eiland Ceram, onder Saparoea. Het dorp is bewoond door ongeveer 400 Mohammedanen. Latoe, dorp op de Westkust van het eiland Noesa Laut. Latoe, hoek aan Sumatra's Westkust, ad- sistent-residentie Ajer Bangles, op 0" 31' N. Br. Latoea, berg op het eiland Amboina, schier- eiland Hitoe, op 3** 42' Z. Br. Hij is meer dan 1,000 Bijnlandache voeten hoog. Latoe Hfldat of Laboehan Kadja, dorp op het eiland Amboina, op de Westzijde van het schiereiland Leitimor, afdeeling Amboina. In 1854 woonden er 762 Christenen. Latoekan, dorp op Java, residentie So- rabaja, regentschap Sidajoe, distrikt Kedokan. Latoe Manasela, dorp op het eiland Ce- ram, onder Wahaai, regentschap Hatiling. Latoekan Enn, dorp op Sumatra's Westkust, residentie Tapanoeli, aan de rivier Taroh. Latoendat dorp op het eiland Bali, rjk Gianjar. Latoengao, aardolie-wel op Java, residentie Samarang, distrikt Poerwodadi, nabij het dorp Ngembah. Zq wordt aangewend tegen schurft en swellingen en ook tot het verdrijven van witte mieren. Latoenjanei, eilandje in den Molukschen Archipel, bij de Westkust van het eiland Ceram. Latoe Foela, dorp op het eiland Ceram, an de Zuidkust van Groot Ceram. Latoeron, dorp op het Zuid-Wester-eiland Babber, residentie Banda, distrikt Blawas. Latoewaroe, dorp op het Zuid-Wester-eiland Letti, residentie Banda. Latoma, distrikt op de Zuid-Oostkust van Celebes, in het Westen van het ntjk Laiwoei. Latonda (Qroot en ELein), twee der Sätzeijer-eilanden, ten Zuiden van Celebes. Latooty rivier op Java, residentie Kadoe. Zij ontspringt op de suid-oostelijke hellinj^ van den Sindoro. Latta-eilanden, ook wel G erfusstes i 1 a n d e n genaamd, groep van kleine eilandjes en rotsen, in den Molukschen Archipel, tot de Batjan-eilanden behoorende, ten Zuid-Westen van het eiland Makjan. Zij worden beschouwd als niet gevaarlijk om bij daglicht te naderen, daar de meeste rotsen zigtbaar sijn. De Wolfrots, 17 Engelsche mijlen ten Westen van Gi-lolo, op 0" 30^ N. Br. en 127' 6' 0. L. gelegen, is de noordelijkste en uiterste van dese groep. Latta Latta, eiland in den Mblukschim Arohipel, tot de bovengenoemde groep behoorende, op 0" 13' 46'' Z. Br. en 127^ 12' O. L, Het behoort ouder Batjan, is 8 mijleu in om-trek en wel berolkt. Iiatte, dorp Op het eiland Cenun, order Wahaai, regentschap Lissabetta. Het is bewond door 75 Heiden. Haute LaUe eiland ten Westen van Nieuw-Gttinea, in den Wage-Misool-Archipel. Het staat onder den Sultan van Tidore. Hauteeng, rivier in Borneo's Zuid- en Costerafdeeling. Zij is de oostelijke grens van het distrikt Siang Moeroeng, ontspringt uit mögens, stroomt eerst in zuid-oostelijke en vervolgens in zuidelijke rigt, en ua zich om den oostelijken voet van den berg Boerdang gekronkeld te hebben, stort zij zich in de rivier Baitro. Zij is 10 dagreizen lang en hare oevers zijn heuvelachtig. Zij is voor groote vaattnigen slechts tot op een dagreis van haren mond bevaarbaar. Laupanne, rivier op de Zuidkust van het eiland Ceram. Zij ontlast zich in de baoi van Taroeno. Iiair of Laoer, rivier in Borneo's Westafeligung, hjk Matan. Zij scheidt Matan van Simpang. Nabij deze rivier bevat de grond goud. Aan de Laor ligt een gelijknamig dorp. Iiaura, dorp op het Sandelhout-eiland. Laurentra bei, door de Maliers Batoe Bontonga genaamd, bank in de straat van Makassar, ten Westen van Celebes, op 4" 32' Z. Br. en 117° 15' O. L. Laurentra, eiland in deu Molnkschen Archipel, bij Celebes' Ostkust, bezogen de kap Nederburg, op 2" 53' 30" Z. Br. Laut beteekelt zee, en w, met ceterne woor- den zamengeHeldf de naam van eilanden, dorpen, enz., aU: Kampong Laut, zee-eiland; Poeloe Laut, zee-eiland; Tanah Laut, zee-land, e$u. Hajey dorpje op het eiland Bauka, distrikt Blüjoe, ten Noord-Oaten van de hoo£dplaats Blüjoe. Laut (Boekit), berg in Borneo's Wester- aldeeling, op de grens van het landschap Me- liouw. Hij is 1,400 Bijnlaudsche voeten hoog en tot aan Den top met boomen en heesters begroiden. Laut (Coram), zie: Ceram Laut. Laut (Karang), rots in de baai van Rembang, aan Java's Noordkust. Laut (Karang), droogte in de Java-zee, ten Noorden van Java, op 6* 53' 30" Z. Br., bij de kust van Japara, distrikt Djavana. Laut (Karang), koraalrif ten Westen van Somatniy in de Induohe zee, tussdien de eiian-den Thoren en Senaro. Het is op sommige pkatsen, bij laag water, droog en heeft veel-tijds branding. Laut (Noesa), zie: Noesa Laui Laut (Poeloe), eiland bij den Zuid-Oost-hoek van Borneo, en daarvan door de strut van dien naam gescbeiden! Het behoort, s^ dert 1845, onder het landschap Koesan, dat in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling gelegen is. Het heeft eene oppervlakte, volgeus llk-viLL YAH Cakbbbe, vaB 45 vierkante geognphische mijlen. De Westkust bevat hooge bergen en de Oostkust la middelmatig hoog. De noordelijkste punt ligt op 3** 28' N. Br. en IW 41' O. L.; bij deze punt is eene, t^ea alle winden veilige baaL Op den Noordhoek komen voortreffelijke steenkolen voor, namUjk an de kap Pamantjingan en aan de rivier e& kaap Pamantjingan en aan de rivier e& kaap Palinkar. Door Abdul Kadib, Leenbeer van Koesan en Po Eloe Laut, is, in 1855, qt beide plaatsen het delven naar steenkolen on dernomen. Aan de rivier Palinkar vacen er al spoedig geene steenkolen meer te vereignen, dewijl het water belette aldaar dieper te gaan dan het niveau der zee. Op^ bet laatst van 1855 bepaalde men zich alleen tot Tandjong Pamantjingan. Het eiland is met bosschen bedekt, waarm zich vele wilde varkens en herten ophonden. De Noordkust b geheel onbewoond en eene vol- slagen wildernis. De bevolking van het ove- rige gedeelte is schaarsch en bestaat uit Ma- leijers. Van de Zuidkust strekt ach een nf met sterke branding uit. De Oostdjde is vr^ van gevaar, met 13 tot 15 vademen, op 3 of 3 mijlen van de kust. Men kan er veel oes- ters vcr Krijgen. De straat van Poeloe Laut, die dit eiknd van de kust van Borneo scheidt, is 14 mijlen lang en S'/s ^y^ breed. Zij is bevaarbaar voor groote vaartuigen. Laut (Poeloe), eilandje aan de Coetkast van Billiton. Laut (Poeloe), eilandje aan de Coetkast van Billiton. Laut (Poeloe), eiland in den Menschen Archipel, tot de Zuid-Westen van het eiland Damma, op 7° 20' Z. Br. en 128" 35' O. L, Laut (Poeloe), eiland in de Chinesche zee, tot de Noord-Natoena-eiknden behooreode, vaarvan het H noordelijkste is, <^ 4" 49' N. £r. Laut (Tanah.), zie: Tanah Laut. Laut (Taudjong), kaap aan Sumatra's Oostkust, rijk Indragiri, op 0'' 30' Z. Br. Lautakka, perk op het Bandasche etlaod LA* 831 Neira, op de Westiajde Tan de Noordkost. Lautoe, dorp op de Zuidkust van bet Sandalhoat- land. Laut (Tingal), meer op Sumatra, residMiiie Tipanodi, afdeeling Natal. Laawa, kaap op bet eiland Geram, aan de kust van HoewamoheL Laawa, kaap op bet eiland Geram, aan de kust van HoewamoheL Lavendar-droogte, door de inlanders Krang Djina genoemd, is gelegen ten Westen Tan fiooato, in de straat van Kariiaata. Lawa, rivier op bet eiland Amboina, op de Zoidknst Tan bet scbierciland Hitoe. Iiswa, ririer op Borneo's Ooetknst, in bet Westen van bet lijk Koetet. Lawahiang, boofdplaats van bet eiland Solofi op de Zttidknst, residentie Timor. Hier voneo de Postbooder Tan Solor en de Ba^a, Men ciet er nog eeii%e overblij^en van bet fort frederik Hendrik. De bnizen staan er digt bij elkander en xijn van bamboe, die hier is Otervloed groeit. Eertijda leverde Lawa-liiug wasy boontjes en sandelboat, doob se-dert laog wordt er enkel gedroogde en ge-BOitte viscby alsmede traan, nitgeroerd, daar de beTolking, acb Alleen met de vischvangst betig boudt. Lawai, dorp en rivier in Borneo's Wester-afdeeling, laudscbap Pinob. Lawak, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, dank Kabajan Oeloe, aan de Me- Lawak (Qoenong), beavel en dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in bet Toormalig rijk Bandj ermasin, landstreek Banjoe Irang, Zoid Tan Martapoera. Bij desen berg worden Tele steenkolen geTonden en de rijke diamant- mijuen welke er liggen, worden gemiddeld door 1,200 arbeiders bewerkt. Goenong Lawak biedt de hjkste en schoonste diamant- en gondwas- soherij in dene streek aan, toebeboorende aan de iamilie des Sultans Tan Martapoera. In September 1859 is GoenoDg Lawak door Ka-pitein SoHur en 80 man genomen, met een verlies aan [onzen kant Tan 6 man en Tan 80 utta aan de sqde Tan den Tijand. Lawang, eOandje ten Oosten Tan bet eiland Lombok, in bet Noord-Ooeten Tan de straat Alias. Lawang, dorp in Borneo's Zuid- en Oostenfdeeling, landscap Tanab Boemboe, rijkje TjengaL Het beTat 28 buizen en 300 Dajak's. Awaag, berg op JaTa, residentie Probo- linggo, aideeling Lamadjang, distrikt Banoe LBmongan. Lawang, dorp en postiitation op JaTa, residentie Pasottoewan, afdeeling Malang, distrikt Karanglo, aan den grooten weg welke Tan Pasoeroewan naar Malang Toert, 31 palen Tan Pasoeroewan en Id Tan Malang. Het ligt \,1%% BiQnlandscbe Toetcn boTen de see. Het klimaat is te Lawang gezond,'s ocbtends en s Aonds friscb en des nacbts koeL J>e om- streken njn zeer scboon en 4e wandelingen af- wisselend door boogten en Talleijen, waarTde gewassen welig Groden, ode door fraalangelegde koffijtuinen. Es eenen pasanggraban, en aan den Toet Tan eenen beuTel beuTel belder water, die eenen goede badplaats aanbiedt. Iiawang, dorp op Sumatra, residentie Padangscbe BoTenlanden, distrikt Matoea. Iiawang, boek aan de Noord-Westknst Tan bet eiland Nias, in de Indiscbe zee. Lawang (Kota), dorp op Sumatra, residentie Palembang, aan den regter-oeTer dec Rawas. Lawang Agongt dorp op de Westust Tan Sumatra, adsistent-residentie Benkoden. Lawang Agongt dorp op Sumatra, residentie Palembang, landschap Pasoemab Ajer Krab. Lawang Amat, dorp in Borneo's Zuid-en Oosterafdeeling, distrikt Kapoeas Moeroeng. Het beTat 80 inwoners. Lawang Awoe, berg op JaTa, residentie Bagelen, regentschap Karang Aujar, op de grens Tau Banjoemaas. Lawang Baroi, dorp in Borneo's Zuid-en Oosterafdeeling, distrikt Katingan, den regter-oeTer der Senamang. Het bestaat uit eene rij Tan goed onderbouden buizeu en uitrijstschuren, die aan de rijer opgerigt zijn. Lawang Batoe Toelo, watertal in Borneo's Zuid-en Oosterafdeeling, distrikt Kaba-jan. Oeloe, in de riTier Bereng Kasintoe. Lawang Kwari, dorp in Borneo's Wester- afdeeling, beneden Sekadouw. £r komt een kalkboudende zandlaag Toor, die op enkele plaatsen een weinig bruinkool beTat. Lawang Nangka, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kapoeas Moeroeng. Het wordt bewoond door 45 Ngadjoe's. De buizen zijn Tan nibonff, gedekt met alli, Lawang Poehin, riTier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, welke in de Kapoeas Moeroeng Talt. Lawankwari, zie: Lawang Kwari. Lawantooba, eiland in de zee Tan Timor, tot de Tenimber-eilanden beboorende, residentie Banda, tusscben Seloe en Sejrah. Lawaroet dorp op bet Zuid-WeBier-eiland d3S Romft) residentie fianda, Hei bevat 124 in- woners (1869). Iiawas Romft) residentie fianda, Hei bevat 124 in- woners (1869). Twelve dorpen op Sumatra, residentie Padangsche Borenlanden, een in de IX en een in de XIII KoU's. Lawa, zie: Eota Lawas. Hawai, gehucht op het eiland Boero, regentschap Waiaama, atam of fenna Watemoen. Het be vat 26 inwoners. Lawataiiy dorp op Java, residentie Faaoe- roewan, regenth[> Bangil> distrikt Gempeng. Lawatoe, dorp op het Sandelhout-eiland. Lawawa, dorp in Borneo's Zuid en Oosterafdeeling, distrikt Bekompai, in het Karrangebied. Het bevat 26 inwonera. Lawe, sijtak der rivier Mentohei, in Borneo's Zuid- en Ooaterafdeeling, distrikt Kaha-jan Oeloe. Lawaxl, ateile, kale rota op Java, residentie I Banjoemaaa, afdeeling Bandjar Negara. Lawaxl riyier op Java, residentie en afdeeling Probolinggo, distrikt Tongas. Lawaxl, meer in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Kahajan Tengah, op den regter-oever der Kahajan. Aan desielfs boor-den wonen rnim 200 zielen. Laween, dorp op Java, residentie Banjoemaaa, afdeeling Bandjar Negara, distrikt Bandjar Negara, distrikt Bandjar. Lawaxl, rivier in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, in Doeson en Bekompai. Lawiesangi eiland in den Molnkschen Archipd, nabij het eiland Sangir, residentie Ma-ado. Lawiesangi eiland in den Molnkschen Archipd, nabij het eiland Sangir, residentie Ma-ado. Lawiesangi eiland in den Molnkschen Archipd, nabij het eiland Sangir, residentie Ma-ado. Ottawa's. Let bevat goede, bebouwde veldeu en een aantal kleine gehuchten. Lawi, dorp op Sumatra, in de Padangsche Bovenlanden, landschap der XII Kota's. Lawian, kampong op Java, aan de rivier Batjem, behoorende tot de hooMplaats Soera-karta. Hawaii, eilandje ten Westen van Nieuw-Guinea, bij de Bo-eilanden. Lawi Katajar, dorp op Java, residentie Gheribod, afdeeling en distrikt Madja Lengka. Lawi Toeba, dorp in Borneo's Zuid- en Oosterafdeeling, distrikt Katingan, bewoond in 1853 door SO Dajak's. Hawaii of La wo en, eiland in de straat van Gilolo, ten Oosten van het eiland Obi, residentie Ternate, op 1* 34^ Z. Br. Het is aeer  groot ^/n vierkmte Sumatra-paal. 