Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
Eine verstandige regelmäßige zal dus alles zorgvuldig vermijden, wat de bevolkingen kan doen geloven, dat hare godstijke en vooral, dat hare godstijke en vooral, dat hare godstijke en vooral, dat hare godstijke en ver ordeningen aanwijzen, welke niet alleen zulk een denkheld doen seboren worden, maar wezenlijk een dusdanige strekking hebben; 3 en ten sevolge daarvan, zal, zij diegenen, welke zoodanige maatregelen en verordeningen hebben aangeraden, derzelver i invoering - bewerkstelligen, “enrze ondanks alle billijke vertoogen daartegen, trachten in stand te houden,“niet langer met haar vertrouwen vereeren; niet langer toelaten, “dat zij eenigen in-vloed op het beheer der “openbare zaken uitoefenen,” wij zullen deze vlugtige schets in cenige voigende breeder uitwerken, onze denkbelden dien aangaande ontwikende. ENTOONSTELLING TE BEVEREN BIS ANTWERPEN. Die tentonstellung, wie opfertig, zooals wij vroe- ger gemeid heben, bestemd is tot het bouwen van een easthuis te Beveren, is op den 21 Junij ll. plegtig geopend en is zoodanig, als de talrijke deelnemers aan deze ee waardige onderneming zouden kunnen, wenschen.. dan 1200 prijzen, waaronder men voorwerpet wondering van het publick voorgesteld en de houders der actien yoor cen franc of 5¢ landsch, gewonnen worden in de loterij, v de aanstande maand September zal plaats hebben en “a? van de dag later zal worden aangekondigt De pen die in “deze rijke verzameling onderscheiding verdienen, zijn: secretaires van mahagony-hout, de stoelen, de dules, de porceleinen serviesen, de. christallen ¢ en vi een calvarieberg van gedreven zilver. Wat veel aan den luister dezer tentonstelling de schilderijen van oude en hedendaagschen ‘ee tekkingin ey worden in eenen bijzonderen cathalogus tember eerstkomende in het openbaar Men zal ligtelijk begrijpen, dat de Nummer  xouden één zijn, gelijk wij ook één zijn. Ik in hen en Gij in mij, opdat zi volkomen één xijn: en dat de wereld wete, dat Gij mij gezonden hebt. Joann. XVII. Her père van pe CATHOLIJKE NEDERL. STEMMEN, 1s te GRAVE, (Becotsnenstraar, B. No. 28). Op dit blad, ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; bet half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kun— dactie worden aan het Postkantoor te Antwerpen. Nen worden opgegeben aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde stukken en brieven zullen door de Regel geplaat. Voor Belgié kan ER EENE GENERALE DIRECTIE TOT DE ZAKEN VAN DEN CATHOLIJKEN EEREDIENST IN VEDERLAW. NOODIG? ; H.. onderzooken der hier vorgestelde vraag, kan, vooral in deze oogenblikken, niet als nutteloos worden beschouwd: zij is, integendeel, van het hoogste gewigt. In de eerste plaats is het buiten allen twijfel, dat door hare afschaffing eene aanmerkelijke bezuiniging zou wor- den bewerkt, en dat diensvolgens die afschaffing in eenen tijd, waarin van alle kanten op bezuiniging wordt aange- drongen, hoogst wenschelijk zijn zou, als aangetoond kan . worden, dat die inrigting, dat zoogenaamde departement wel veel kost, maar geenerlei nut aanbrengt; ja, integen- deel, gedurende vijf en twintig jaren, dat is van de op- tigting des koningrijks af, niet dan misnocgen, verdeeld- heid, verwar . Ring en inbreuken op de regten en vrijeden der Kerk te weeg heeft gebragt. Als men bij de oprigt van het konferenz der Nederland- door de nieuwe regering, die zich onder de constituelen staten wilde rangschikken, meer de echt constituelen staten wilde rangschikken, meer de echt constituelen staten, welks bei der vrijedliche et Nederlandsche volk, dan de inrigten ijk despotismus, welks bei afgeschütteten cen waren, had geraadpleegd, zou het nieuwe Fall kann gelukkigste van den aardbodem heben | = kunnen worden: dan voorzeker waren er geene generale directien tot de zaken der eerediensten (of een enkel onding van dien aard nog niet genoeg was) opgerigt geworden. Het is waar, de geplunderde en berotde Catholijke Geestelijkheid, moest ten gevolge van het concordat van 1801 (’t welk voor Belgie behouden werd), tractementen van den lande genieten; doch de uitbetaling daarvan, zoo-wel als die der tractementen voor de protestantsche predikanten, wier voortduring men had toegestaan, had zeer voortduring en gemakkelijk door een bureau van het ministerie van binnenlandsche zaken, welks geémployeerden talrijk genoeg waren, kunnen geschieden, — Maar neen! Men moest niet alleen, evenals NAPOLEON, w7 ministere des culties, maar twee onderscheidene generale directien hebben, de eene voor de zaken van de hervormde en andere cerediensten. Het scheen voor den Catholijken. Konden worden gesteld in een land alwaar, ondanks alle grondwetige gelijkstelling, het protestantismus zich den voorrang voorbehouden had, sprak toch van zelve! — Intusschen heben wij het meermalen bejammerd, dat de leiding onzer kerkelijke zaken niet maar liever onder e protestantische directie was geplaatst geworden....! Al aanstonds na de aanstelling eener generale direc- tie voor de zaken van den Catholijken eceredienst, gaf deze bewijzen van heerschzucht, van anti-catholiciteit en van verregaande inbreuken op de regten en vrijheden der Kerk, door de handhaving der zoogenaamde organieke artikelen, die Napoleon willekeurig bij het concordaat had gevoegd, die door den heiligen Stoel waren veroor- deeld, en waartegen het Opperhoofd der Kerk had ge- protesteerd 1). Des niettegenstaande werden die ergerlijke met de vrijlheden der Kerk lijnregt strijdende organieke artikelen, als een gedeelte der wergeving beschouwd en als zoodanig, in den d/manach du Clergé Catholique Romain voor 1822 geplaatst, onm Idellijk na het concordat van 1801. — Het zal niet zonder nut zijn, hier eenige jier artikelen af te schriven. Anr. 1. Geenerlei bulle, breve, rescript, decreet, mandaat, provisie, ordrecht, nog andere expeditieren, zullen kunnen aangenomen, afgekondig, gedrukt, of an derzins ten uityoer worden gebragt, zonder de authorisatie van het zouvernement. 2) Art. 19. De Bisschoppen zullen de Pastors benoemen en institueren; niet te min zullen zij hunne benoeming niet bekend maken em de canonieke institutie niet geyen, dan na dat die benoeming door den eersten consul zal zijn goed gekeurd. 3) Art. 23. De Bisschoppen zullen bekennen zijn met de organisatie zullen onderwijs inde semina-rien sullen verkozen worden aan de goedkeuring van den eersten consul. 4) Art. 24. Zij, die tot het geven van onderwijs inde semina-rien sullen verkozen worden, zullen de verklaring door de Fransche Geestelijkheid in 1682 gedaan, en door cen edict van hetzelfde jaar gepubliceerd, onderte ekenen: zi) xullen ‘zich-onderwerpen aan het onderwijzen van de leer die erin vervat is, en de Bisschoppen zullen een afschrift in forma yan die onderwerping aan den staats-raad belast met alle de zaken betrekkelijk de eerediensten, inzenden. » 5) Die beruchte verklaring der hoffelijke Fransche Geeste-lijkheid yan 1682, die door den Apostolischen Stoel plegtig veroordeeld is geworden, in Be/gie te willen handhaven, nadat de commissarissen de verbondene mogend-heden, plegtig hadden verklaard, dat de kluisters, die den Godsdienst belemmerden, verbroken waren, was wel de nördlichen stap, die men bedenken kon: men heeft het. dan ook nooit durven wagen , om dit artikel in Belgie te doen gelden. ‘ Men zal zich nog herinneren, hoevecl misnoegen de 1) Dit belangrijk stuk zal eerlang voor het eerst het licht zien en door ons worden medegedeeld. 2) Aucune bulle, bref, rescrit, décret, mandat, provision , signature servant de provision, ni autres expéditions de la cour de Rome , méme ne concernant que les particuliers , ne pourront étre recues , publiées , imprimées , ni autrement mises a exécu- lion sans ]’autorisation du gouvernement. 3) Les éyéques nommeront ‘et institueront les curés ; néanmoins ils ne manifesteront leur nomination et ils ne donneront 1’institu- tion canonique qu’aprés que cette nomination aura été agréée par le premier consul. 4) Les évéques seront chargés de 1’organisation de leur séminaires, et les reglemens de cette organisation du premier consul. __ 5) Ceux qui seront choisis pour l’enseignement dans les sémi- naires , souscriront la ‘déclaration faite par le clergé de France en — 1682, et publiée par un édit de la méme année: ils se soumet- tront 4 y enseigner la doctrine qui y est contenue, et les évéques adresseront une expédition en forme de cette soumission au con~ ' seiller d’état chargé de toutes les affaires concernant les cultes. Autorisation. Il sera établi des fabriques pour conservation des temples, à Padmini — 242. — beruchte ordonnanten van Augustus 1828, door KAREL X uitgevaardig, om soortgelijke bepalingen en verklaringen door de professoren der.Fransche seminarien te doen onderteckenen, in geheel Frankrik heben te weeg gebragt; want men-vergete het niet; het gallicanismus heeft zijnen tijd gehad,.de bevolkingen hebben deszelfs doel en strekking leeren kennen en het is hatelijk in hare oogen geworden! Ant. 45. Geenerlei godsdienstige ceremonie zal plaats hebben buiten de gebouwen die aan den Catholijken Godsdienst zijn toe- gewijd in de steden, alwaar tempels voor verschillende Godsdiensten bestemd, aanwezig zijn. » 1) Art. 61. Iedere Bisschop zal, in oyereenstemming met de prefecten het aan de uitgestrekteid dier suecursale kerken regelen. De vastgestelde plans zullen aan het gouvernement onder- worpen worden en zullen zonder deszelfs autorisatie niet kunnen worden ten uitvoer gebragt. Ant. 73. De fondatien die tot überhöhe heben, het überhoud der bedienaren en de uitoefening van den Godsdienst kunnen niet bestaan dan in geconstitueerde renten op den Staat. Zij zullen door den diocesan-Bisschop worden geaccepteerd en kunnen niet worden uitgeyoerd, dan met de authorisatie van het gouvernement. 3: + Arr 76. Er zullen fabrijken worden aangesteld, om te zorgen voor het onderhoud en de bewaring der tempels en voor het beheer der aalmoessen. Eenige maanden voor die revolutie, (1 January 1830) werde het departement tot de zaken van den Catholijken eredenst, welk sedert eenigen tijd, met het ministerie van binnenlandsche "zaken was vereenigd geweest, daarvan weder afgescheiden en de baron pe Peticuy DE LIEHTER-— VELDE tot directeur-generaal benoemd, terwijl de advokat C. van DER Horst tot secretaris van dat departement werden. Velen verheugden zich hartelijk over die benoeming: de heer pe Peticuy was algemeen bekend als een ijverige Catholijk en men meende te mogen verwachten, dat hij zich voor de yrijheid der Kerk in de bresse zou stellen; dat hij, in gewigtige zaken, de Geestelijke Overheid zou rädplegen; dat de Kerkvoogden nict langer zouden worden gekweld, met officigle en confidentiéle aanschrivingen, met allerlei soort van vragen, tabellen en. die hen tot klerken van het departement tot de zaken van den Catholijken eeredenst maken; met cen woord, dat hij in alles de concert met onze waardige en algemeen ge-liefde Kerkvoogden handelen zou. Dit is echter niet geschied: het ontbrak, even als on- der Gounau en vAN GOPBELscHRoy niet aan_allerlei confidentiéle en officiéle aanschrijvingen, aan tabellen enz. Maar was the deed het de zukunft van den Catholijken eredenst, waarvan men zooveel goeds had ge-wacht, voor de zaak, voor de ware belangen van het Catholicismus, voor de vrijheid der Kerk? — Hier behoeseen wij niet te antwoorden: een hoogst gewigtig feit, zal dit voor ons doen: na verloop van meer dan tien ja-— zal dit voor ons doen: na verloop van meer dan tien ja-— zal dit voor ons doen: na verloop van meer de behoefte aan vrijheid van Godsdienst en onderwijs, en men maakte zich in alle provintién gereed, om die, bo-oven alles dierbare vrijheden, naar welke zij reeds vijf en twintig jaren hadden gehaakt, in eerbiedige adressen aan den Koning, als een onvervreemdbaar regt te reclamecren, toen het gebruik maken van dat grondwettig middel ge-schorst werd, door de zekerheid, dat hunne Geestelijke Overheid zelve, zich ten voordeele dicr vrijheden, in cen adres, tot- Z. M. den Koning had gewend. — Die daadzaak, die, onder het aanbiddelijk bestuur der Voorzienigheid jwist ten regten tijde heeft plaats gehad, sprecht luide, en bewijst overvloedig, dat een departement tot — de zaken van den Catholijken ceredienst, zoo al niet hoogst nadeelig, dan ten minste niet voordeelig voor de zaak, voor de ware belangen, voor de vrijheid der Catholijke Kerk is. frachten toe te eigenen: en wat de gevolgen zijn. zullen Apostolischen Stoel bij ons hof, te moeten vestigen op de redactie van een berigt, voorkomende in de Rotterdam- Courant van 14 Julij 1. wij lezen aldaar: Pe i ha - Of het waar zij, dat het gemelde departement zich het geheele beheer over de Catholijke Kerk in Nederland zou re maatregelen, willen wij niet onderzocken; maar Overheid, en vooral die des vertegenwoordigers van den— Grayenshage den 10 Julij. Z. M. heeft de depar-. -van de verschillende cerediensten , alsmede het |} van Limburg en Luxemburg , doen aanschrij- |) » Vel, om ter kennis van hunne onderhoorige Geesteligken », te brengen enz. 1)” Zou men dan de Catholijke Geestelijke Overheden , reeds als ONDERHOORIGEN van het departement tot de zaken van den Catholijken eeredienst beschouwen? Deze zijn het toch, aan welke dat departement zijne aanschrij- ving doet! — God beware ons , tegen een dusdanig Pruis- sisch despotismus in ons vaderland, dat men nog het vrije Nederland noemt. i De afschaffing van een dusdanig departement en van eene ambassade te Rome, zou eene aanmerkelijke bezuiniging te weeg brengen, en het vertrouwen der Catholijken op de bedoelingen des gouvernements, meer dan men zich verbeeldt , doen herleven; want verre de grootste meer- derheid, om niet te zeggen bijna de totaliteit der Neder- landsche Catholijken , beschouwt dat departement niet al- leen als onnut, maar als nadeelig voor de belangen van hunnen Godsdienst en voor de censgezindheid der Catho- lijke bevolking ! : ; Het voorbeeld van Engeland bewijst onwederlegbaat de nutteloosheid van een dusdanig departement. In Enge- land bestaat geen departement tot de ;aken van den Ca- tholijken eeredienst , en het heeft geene ambassade te Rome ; wel nu, de Catholijke Godsdienst bloeit er welig: het getal der Apostolische Vicarissen is er verdubbeld; de Catholijken yoorzien in alle behoeften van den Godsdienst en zijn er een hart en eene ziel. — Voor de belangen van den Catholijken Godsdienst is derhalve een departe- ment tot de zaken van dien Godsdienst geheel onnoodig. — Maar vordert misschien het belang van het gouvernement een dusdanig departement. -- Volstrekt niet! Er is welligt geen land, waar. Catholijken hartelijker gehecht zijn aan het gouvernement, dan in. Engeland; waar zij voor het welzijn van dat gouvernement, voor het welzijn der Koningin en voor het het heil van haar huis bidden, dan in Engeland; en toch is die Koningin, zowel als onze Koning, protestantsch! Ons vaderland verzinkt onder den schuldenlast, en heeft in zijnnen benarden toestand, voor al behoefte aan vertrouwen in het gouvernement en aan eendragt..... Dat men den een departement tot de zaken van den Catholijken -eeredienst afschaffe, ’t welk zooveel aan den lande kost. op nicuw wantrouwen inboezemt en wrevel onder de Catholijken te weeg brengt, en geenerlei voordeel, noch voor den Catholijken Godsdienst, noch voor de regering oplevert. Over eene ambassade te Rome zullen wij nader spreken, derzelver nutteloosheid trachten aan te toonen en tevens doen zien, dat dezelve niet alleen een doorn in het Oog der gereformerden is, maar dat zij dezeive aan het gouvernement te laste leggen als cenen gruwel, die de schrikkelijkste straffen Gods zal na zich stepen...! Wij hebben dit berigt onder andere letterlijk overgenomen gevonden onder de rubriek: Holland, in het Gendsche blad den Viaming van 7 Julij. — Wat moet men in Belgie, wat moet men ei Oat Bs ere , COALITIE TEGEN DE VRIJHEID VAN ONDERWUS. Sedert dat de nieuwe bidragen ter beyordering yan het onderwijs en de opyoeding in het No. van Mei 1840 er openlijk voor uit gekomen zijn, dat zowel het openbaar onderwijs, als de maatschappij die zich noemt: Zot nut yan *t algemeen, de strekking hebben moet, om alle Gods- dienst-gezindheden in een gemeenschappelijk volslagen in- differentismus, te ontbinden, onder voorwendsel van ze te verbroederen, en verdraagzaamheid te bevorderen, laat het zich ligtelijk begrijpen. Dat allen, die geen prijs stellen op onveranderlijke waar- heden en cen positief gelof als ter zaligheid noodzakelijk, ons onderwijs-monopolie wonderschoon en voortreffetijk vinden, en zich over de vrijheid van onderwijs niet be- kommeren, is natuurlijk. — Van daar dan ook, dat niet een der Organen van de liberale oppositie op het erlangen dier vrij heid aandringt; men reclameert alle soorten van burgerlijke regten en vrijheden, en waarborgen voor dezelve; maar aan het heiligste van alle regten, aan het vaderregt, om zijne kinderen, overeenkomstig zij Gedienstbegrippen Deen onderwijzen, denkt niemand. Die liberalen schijnen Niet te begrijpen, dat een gouvernement, het onderwijs is, en er een uitsluitend monopolie van het onderwijs is, en er een uitsluitend monopolie van het gemacht (waartoe de grondwet aan het zulks goed vindt, even Even gemakkelijk een geslacht van kruipende slaven, als van indifferentisten van kruipende slaven, als van indifferentisten kan! Intusschen is een nieuwe kampvechter voor het monopolie opgetreden, dien de liberalen, in ieder ander geval. Recuseeren zouden, het Handelsblad! In deszeits No. van 4 Juli het, volgens gewonnte, een zieren leugen-achtig artikel, betrekkelijk het onderwijs in Belgie, opgenomen, ten einde, op zijne manier, het nadeelige der vrijheid, van onderwijs te betoogen. De Noord-Brabander van 16 Juli is aan het Handelsblad, dienaangaande, geen antwoord schuldig gebleven; doch de liberale bladen het ongemerkt laten passeeren; wijl zij geenerlei prijs op de vrijheid van,onderwijs stellen. In deze omstandigheid komt eene merkwaardige bijzon-derheid, een nieuw licht over deze zaak versprüden: ecne discussie tusschen de vrijmetselaars-loges van Bergen in Flenegouwen en die van Luik, waaromtrent wij, een merkwaardig artikel hebben aangetroffen in het Gendsche blad: den Vaderlander (van 3 Jalij), ’t welk wij met verandring van eenige woorden 2) hier willen overnemen. Er is tegenwoordig cene verdeeldheid onder de vrij-ev ev 1) Wij hebben gedaan, wat alle Catholijken behoorden te doen: wij hebben ons abon 1) Wij hebben gedaan, wat alle Catholijken behoorden te doen: wij hebben ons abon 2) Nement-op het Handelsblad opgezegd. Voor eene dagelijksche ergernis f 32 in het jaar te betalen, begon ons te veryelen. Wij heben dat blad lang genoeg gelogenstraft en deszelfs beuzeltaal wederlegt; wij laten voortaan het tuchtigen van dat jammerlijk blad, waarmede men buitenslands den spot drijft, an den Woord-Brabander over, om ons met andere zaken bezigte houden, en, inderdaad, het wasschen yan den moriaan is yer, loren arbeid! ie im 2) Wij heben tweemaal het woord: toen, waar men in het Fransch zeggen zou: lorsque, wat wel: toen, maar ook: als, moct. I alle konstitutionele middelen gebruyken sind de druksten, en om aen ditn aen ditn aen ditn aen, de bestrijden, en om aen ditn aen, als de Ca den, in hunne con maken. Het zijn niet de Catholijken, d beteckent, in: als, veranderd, zoo als het hier ee F metselaers opgerezen, betrekkelijk eenige veranderingen en hervormingen die heden sommige logien in de statuten van het zoogezeyd order begrepen; veranderingen die hier in bestaen, dat het groot geheym met welk alle de werkin-gen der francs-macons omheven zyn, gedeeltelyk zouden opgeleiden. Het zijn de vrymetselaers van Bergen, die erst deze hervorming geyscht hebben, en een deel der vry-metselaers van Brusse, ondersteunt de logien van Bergen. De Luykenaers verklaren zich aen deze heryorming vandig. Wij zouden van deze geschillen gewag gemaekt hebben, en wij zouden de zoogezeyde broeders van de verschillige logien laten twisten over de geheydenen of de - openbare werkingen der francmaconnery, ware het niet dat wy in de woordenwisselingen der verscheyde logien en in de redeneringen der yrymetselaers van beyde denk-wyzen, ene nicuwe aenranding tegen de Katholyken zogen. Het is min de genegenheyd voor de publicité en voor de openlijke werkingen dien de vrymetselaers van Bergen aenport, dan wel den hact dien zy tegen den Katholyken Godsdienst, tegen zynen inyloed en tegen de belyders van den zelven hebben opgevat. Hoort hoe de logien van Bergen spreken: » » ++» Indien het gouvernement de heerschappy van -, de magt bezit, de vrymetselary moet de rschappy — der rede bezitten, zij moet, om hier toe te komen, pers hare magt heeft, de.vrymetselary moet ook de hare bezitten; en dit alles, om den noodlottigen invloed YON dep acnhang der Geestelykheyd in ons y EL VAN HET ONDERWIIS, éndiene het 2¢ ontrukken.”? ” a Er bestaat, zooals de gehecle wereld weet, in Be geen alleenhandel van het onderwijs,. voor de Cath ken. Brussel heeft zoowel zijne vrije liberale univers als Lewyen zijne Catholijke universiteit, en Luiken hunne gouvernementale universiteiten. De vrijmets de protestanten van allerlei soort, heben er deze Waarom maken zij van die vrijheid niet overal Omdat de Belgen nog grootendeels verstandig gi om aan een Godsdienstig onderwijs, onde der Geestelijkheid staande, de voorkeur té een onderwijs, ’t welk van hunne’kinderen ey ongeloovigen ‘of indifferentisten zou maken. Daarom he ben zij, zoo wel-als wij, zoolang als zij nog met onder de heerschappij van een ondraaglijk monopolie keerden, de vrijheid van onderwijs, gereclameerd hebben die vrijheid, met orde en ondubbelzinnige | stitutie opgenomen, niet voor lecn, maar voor allen die er verkiezen ¢ onderwijs aan banden willen légeen. zenlijke vrijheid bestaat, de concurrentie niet kunnen volhoudens; dat hunne scholen, bij vrijheid van onderwijs, op de meeste plaatsen zouden ledig staan; daarom zij die gaarne door nieuwe slavernij, door den onnatuurlijksten dwang, bevolken willen. deze helling der vrymetselary te kennen gegeven; scdert lang hebben wy de anti-katholikon ontwerpen en de gods- diensthatende strekkingen der logien met den vinger aen- gewezen, en-heden heeft men het bewys van dit alles. Geenen twyffel kan er nu meer bestaen, de francs-machnery heeft hare programme klaer en duydelyk afgekondigd; zy wilt heerschen, en wilt het onderwys onder hare magt hebben, zy wilt de geestelyke tyrannen en de staetkundige . dwingelanden overwinntn, dat is, de logien willen over alles heerschen, zy willen godsdienst, staetsbestier en drukpers onder haer bedwang hebben. » En eylaes! een deel der drukpers staat reeds onder het bedwang der vrymetselary en word door de logien bestierd ; een deel van het staetsbestier schynt reeds meer of min aen de eyschen der francs-magonnery te gehoorza- men, zoo dat de anti-katholyken reeds tot een zeker punt hun doel bereykt hebben! Welis waer, dat de metselaers nog gansch en geheel niet bekomen hebben hetgeen waer naer zy streven, maer als men de ongelukkige verdeeld- heyd beschouwt, die onder de Katholyken heerscht, als -men de toegevendheid van sommige persoonen, die zoo verre gaet van vrymetselaers te bevoordeeligen, te be- gunustigen, als kandidaten voor te dragen en te onder- ‘steunen, bemerkt, moet men niet herkennen dat het tyd, ja hoogen tyd, word, om den aengrocyenden invloed der en de toenemende uytbreydingen van de vyandelyk- dat zelfs geen eerbied voor bet geheiligde vader- , maar hem dwingt, om aan zijne kinderen een e laten geven, dat hij verafschuwt: een gewe- ie de ouders noodzaakt, om het geloof dat gar is, uit de harten hunner kinderen die u tegen zulk een despotismus, Ws 78 a * A > s - tegen zulk eenen gewetensdwang , die reeds vijf en twintig jaren en langer op de bevolking van Nederland heeft ge- drukt, miet verzet, niet voor alles de vrijheid van het heilig vaderregt reclameert , noemt u niet ianger liberaal.... Gij zijt medepligtig aan de ergste aller onderdrukkingen. DE REFORMATIE EN DE VRIJHEID VAN ONDERWIS. De Reformatie, wier schrijvers wezenijk mannen zijn van veel gezond verstand en heldere denkbeiden, zoolang als zij niet door hun overdreven bijbel-fanatismus bedwelmd of door hunnen ingezogen haat tegen de Catholijke Kerk en de overgeerfde ongerijmadste gevoelens, betrekkelijk haat tegen de Catholijke Kerk en de overgeerfde ongerijmde gevoelens, betrekkelijk haat tegen de goddelijke genade heeft ons, volgens het protestantsch principe tot een bedaard en bij dit onderzoek geleid, en bij dit onderzoek, de nevelen des vooroordeels, die onzen geest verduisterden, opkla-rende, heeft zij ons de goddelijke waarheid in al haren lister doen aanschouwen, en ons hart met medelijden vervuld, voor allen, welke nog van die genade verstoken zijn en voor welke wij dezelve vurig van de goddelijke barmhartigheid blijven afsmeeken; daar niemand beter dan wij, weet, dat zij lasteren, wat zij niet kennen.....! God rekene When deze zonde niet toe! — De Reformatie, zeg ik, heeft in haar No. voor Julij, cen merkwaardig artikel over de vrijheid van onderwijs opgenomen, waaruit wij het een en ander willen overnemen: Volgens art. 145 en 226 van de grondwet is de zorg over het openbaar onderwijs opgedragen aan de regering des lands. Ditkan door niemand aan de overheid onnten worden. De regering moet zorg dragen, dat de kinderen niet openbaar onderwezen worden in edeloosheid, en daarom moet zij ook toegane kunnen hebben tot alle plaatsen waar openbaar onderwijs gegeven wordt; en hij, die dat der regering zou willen weigeren, zou daardoor reeds betoonen gegen goed onderwijs te willen geven. Wanneer deze zorg echter ontardt in het dwingen van de ouders, om hunne kinderen aan een gouvernements—onderwijs over te geven, dan wordt de yrijheid van geweten gekwetst. Dit nu moet geschieden in een land, waarin onderwijs en goden, daarom niet alleen geduld -worden, maar gelijke regten heb= ben in de burgerlijke maatschappij, doch waar het gouvernement de kinderen yan al die gezindheden op (in) dezelfde school ver~ — eenigen wil « Ten moge yoorwenden, dat het lager onderwijs met de Gods- dienst niets gemeens heeft, het is ecbter niets meer dan yoor- wendsel. Zoodra toch het lezen een’ aanvang neemt, moeten er woorden en volzinnen gebezigd worden, en daardoor worden denk~ beelden uitgedrukt. « Ontdoet men de leerboeken van alle godsdieastige toon en kleur, dan moet men zich nog verlagen beneden het heidendom , want de heidenen spreken nog meestal oyeral van hunne afgoden. Quders nu, die eenigen eerbied voor cen Opperwezen koesteren , kunnen onmogelijk zoodanig onderwijs goedkeuren, veel minder de zoo - danigen , die op grond van den Bijbel gelooven , dat de vreeze des Heeren het beginsel der wijsheid is. » Nadat de Reformatie zeer goed en duidelijk heeft aan- getoond , datin gemengde scholen, nict alleen geen gods- - *. — —— dienstig onderwijs, maar zelfs niet eens eene beschrijving van het woord: dewgd kan worden gegeven, zonder de eene of andere Godsdienst-gezindheid te krenken , zegt zij: Het is om die redenen dat er yrijheid moct bestaap om op andere manier de kinderen dat onderwis te yerschaffen waaraan 24 behocfte hebben. "Door dit niet te staan, yeroorzaakt de regering zelve, dat zij handelt tegen de bedoeling van de grondwet. Die bedoeling toch is, dat de kinderen zullen onderwezen worden; nu echter houden vele ouders hunne kinderen yan de scholen, omdat zij hen niet in de teederste jeugd willen bederven, zonder echter in staat te zijn dit gemis te vergoedgn door hüselijk onderwijs. En op wie drukt de schuld? In de eerste laats op de regering. Wanneer wij hier de regering noemen, dan beacalen wij niet alleen de uitvoerende magt, maar ook de vertegenwoordigers des yolks, die geroepen zijn om yoor de vrijheid der inwoners van Nederland te waken 1) Wij willeo nu niet in een onderzoek treden naar de bedoeling der regering bij de poging om het onderwijs te beheerschen. Wij willen zelfs toestemmen, dat die bedoeling is, om meerdere eenstemmigheid onder al de inwoners te bewerken, door bij het opkomend geslacht eene algemeenere yerdraagzaamheid te bewerken. Als Christen kan echter niemand zulk eene verdraagzaamheid go Einige, wasbij de jeugd Über denkeld gelaten wordt met de kenmerkende leerstukken van het Christendom, en dezelye in het denkeld gebragt wordt, dat het onverschillig is tot welke Godsdienstige gezindheid nien behoore. De regering zu sein zahlreichen zahlen den duur de rampzalige vruchten daarvan plukken, wanreer het opkomend geslacht, voorwerkende op den in het onderwijs gelegen grond, eenmaal in practijk zal willen brengen de haar ingeplante beginselen. Wanneer de vreeze Gods het beginsel niet is van de opgezamelde wijsheid, dan is de deur geopend tot allerlei losbandigheid, en de gelioorzaamheid aan de overheid berust dan alleen op het voordeel, dat een iegelijk daar-uit trekken kan, en niet op de onderwerping des harten aan de door God gestelde magten op aarde. Niets voorzeker kan bondiger zijn, dan deze redenering, men kan er zelfs bijvoegen, dat men niet behoeft te wach-ten tot dat het, opkomend geslacht, de beginselen die aan’. Betzelve worden ingeprent in practijk zal brengen: wij zien er de gevolgen reeds van bij het thaws bestaande ge-slacht, *t welk, even als het opkomend geslacht, die beginselen uit een onchristelijk onderwijs geput heeft. Hoe. schrikbarend is sedert het vierde eener eeuw , de zedeloos- heid toegenomen! Huivert men niet, bij het ontzettend toenemen van onwettige geboorten? Wiehoorde ooit van zoovele misdrijven, moorden , doodstraffen en zelf-moor- den.....? En wat heeft Ewropa te wachten van die ge- heime genootschappen , die zich den naam van : het jevg- dige Duitschland ; het jeugdige Zwyitserland ; het jeugdige Polen; het jeugdige talié; het jeugdige Engeland enz, kan spoedig te laat zijn, Dat zullen ovk de goedgezinden het gou-— vernement niet kunnen bijstaan, want het kwaad kan nooit goed- . : gekeurd worden. e ee Aant. van De Reformatic, — { Sa Ss y 246 -luister te zien. Er zou dus, door eene bekwa ren geschikt, moeten geschreven wor len geéxamineerd zijn, reeds daardoor bevoegd gereke }} hebben ¢ V7 _ zelv é Ww noemen ? En wie zijn het, die de leden dier jeugdige za- menzweeringen onderwezen en gevormd hebben ? Wie an- ders dan de gouvernementen, die zich meester van het onderwijs hebben gemaakt. « Door het nu ter nedergestelde willen wij aan de overheid het regt niet betwisten , om scholen op te rigten, en op die scholen dat onderwijs te doen mededeelen, hetwelk naar de overtuiging van die overheid het beste is: onze bedoeling is alleen om het monopolie te bestrijden , hetwelk de overheid van het onderwijs uitoefent. » : Hetzelfde, wat hier De Reformatie zegt, is reeds yoor vele jaren, lang voor de Belgiesche omwenteling , door den Godsdienstyriend gezegd geworden: wij hebben nooit iets anders verlat.gd, dan gelijke vrijheid voor allen, om de stem der overtuiging , de stem der conscientie te volgen. De Reformatie ontwikkelt vervolgens, wat zij door openbaar onderwijs verstaat en wil dat de regering zorge, dat alle kinderen hetzij in het particulier, hetzij in het openbaar onderwezen worden, en dat zulks niet dan door geschieden. Zij zegt dien-aangaande. Verder behoort de regering te zorgen, dat niemand zich alsonderwijer kan nederzetten, dan die de bekwaamheid bezit om enden, en tot dat einde van een’ iegelijk, die zich daartoe begeven wil, bewijs te vorderen dat hij die bekwaamheid werkelijk bezit, doch het oordeel daarover niet te doen sthapyen van de Godsdienstige gezindheid, welke iemand aankleeft of be-lijdt. To die bekwaamheid zouden wij yoor het lager onderwijs eischen, a goede en grondige kennis yan de Hollandsche taal; b geoefendheid in het schrijven en rekenen, c bekendheid met de yaderlandsche geschiedenis. Den beschouwd het aankweeken en onderhouden van voorsa sae heb verkeerde denkbelden, ten Alle tijde bevorderd — Mr. Wittern BitperpijK is de: cersté geweest, die zich niet geheel en al door vooroordeel heeft laten ver- blinden, en hier en daar eene straal der waarhei doorgelaten; hoewel hij nog te veel door vooroordeelen belet werd, om dezelve in ha lijke harid, eene geschiedenis des vaderlands het onderwijzen dier geschiedenis zouden’ « Het spreekt van zelve, dat zij, die op eene der | 0 worden, om lager onderwijs te geven. Wanneer, echt ring dit bewijs van iemand heeft, moest zi) hem ren, om dadelijk onderwijs te geven. Aa evenwel ook de keuze van onderwijzer worden 1 Neen, dat spreekt niet van zelve. Look here, het het het underwijs aan de wi protestansch is; waar de Cathol (Wat zij trou C] — Alles hangt in het onderwijs te zamen; zowel het hoo- ger en middelbaar, als het lager onderwijs, moet vrij wezen! — Neen, het spreekt niet van zelve! Door eene dusdanige bepaling, zouden alle hervormde predikanten en - proponenten (want deze worden aan onze universiteiten geéxamineerd), het regt erlangen, om tevens schoolmeester te wezen; terwijl alle Catholijke Priesters, hoe kundig en geschikt ook, daarvan verstoken zouden blijven, 200 ij niet op cene andere wijze hunne geschikteid deden blijken. Wilde men intusschen zoo regtvaardig zijn als in Engeland en aan de Catholijke Collegien en Seminarien | het reget toestaan, om de vereischte certificaten tot het verkrijgen van akademische graden af te geven, en ten gevolge daarvan, die graden te verleenen, dan hebben wij er niets tegen. Ten geyolge hiervan is de regering ten volle bevoegd om scholen op te rigten en onder haar beheer te hebben, die scholen yoor allen open te stellen, ja, op dezelye op te nemen die kinde-ten, welke door de zorg hunner ouderen of yoogden niet yan on derwijs yoorzien worden. Niemand kan in dit geval regtvaardig de regering dwingen om zich aan het een of ander stelsel te yerbin-den. Even als elk particulier huisvader vrij behoort te zijn in de kewze yan een onderwijzer, even zoo moet de overheid, als yerzorg-ster de door andere ingezetenen aan zich zelyen ovyergelatene kin-deren, vrij zijn in hare keuze. Er yolgt evenwel ook even zeker uit het ter nedergestelde, dat elke Godsdienstige gezindheid de beyoegdheid moet hebben om uit haren boezem scholen op te rigten, mits dezelye yoorziende van onderwijzers, die de bewijzen hebben yan werkelijke bekwaamheid.-In de keuze moet ook nie-mand gebonden zijn aan de reeds door de regering bekwaam ver-Alaarden, want uit de ondervinding zouden w I voor ons niet alle nu reeds geéxamineerden bekwaam oordeelen om den post van onderwijzer der jeugd te vervullen, en dit niet wegens Godstige beginsels, maar wegens onkennis yan taal en stijl enz. WecEbDELE HEErR! Het is onnoodig UWEd. te zeggen, dat de Heeren van het Nut, overal met kracht en list wroeten, om hun ge- liefkoosd schoolstelsel aan vastere banden te leggen. Ik kom UWEd. hier slechts zeggen, dat men hier in mijn nog al volkrijk dorp, zoo vermetel was, van mij zelfs -mede tot hun oogmerk te willen gebruik». Men kwam ‘mij cen plan van een daar te stellen schoolfonds aanbieden, -vergezeld van een verzock van hetzelve te willen onderteekenen. Dat ik eenvoudig een streepje door mijnen naam op het gelei-biljet haalde, zal men ligtelijk begrij- enden brief, aan het Hoofd van *t Edel... Bestuur té Hooc EpeLe Heer! 1 mij gedrongen, UWEd. als particulier het beteckenen. Men is hier ter stede, zoowel als bij een groot gedeelte Protestanten on- eo en. Ik heb intusschen meer gedaan, door den hier vol. derrigt, dat er eenige ingezeten van JV....... Leden van *t Nut van *t Algemeen, een verzeichrist aan het Edel.... Bestur hebben ingediend, ten einde gegen magtigt te worden, om de ingezetenen in classen te mogen verzeelen, dan te quotieren, om den heer schoolmeister een vast fonds te verzeelen etc. Ik houde mij overtuigd,, dat dit plan, indien het door- gaat, bij zeer velen groot misnoegen zal baren. Onaan- gename uitdrukkingen heb ik reeds daaromtrent gehoord, B. v. 4, Indien dat doorgaat, dan moet het Edel. Bestür te gelijk maar eene nieuwe Boelgoedstafel 1) naar W..«.+ zenden, want zij zal telkens ten gerieve van den schoolmeister moeten gebruikt worden.” En waar zal dat heen? Hunne ontevredenheid in deze, gronden zij hoofd- zakelijk op het volgende:,,Ofschoon onze heer School- meester tot hiertoe veel ijver voor de jeugd toont, zoude dit kunnen verflaauwen, daar hij konde denken: of ik veel kinderen in de school heb of weinigen, of zij goede pro- eressen maken of niet, ik heb er even veel om.” Dit heeft in mijne oogen nog weinig te beteekenen; maar het volgende veel meer:,, Indien de meester de kinderen eens lessen zoude inprenten, of boeken in handen geven, die strijdig zijn met onze teedere Godsdienstbeerippen, en men in conscientie zich verpligt zag, de kinderen van de school weg te nemen, dan zoude men bij zulk een grie- vend bezwaar, nog de schoolpenningen moeten storten.” Dit is het grootste punt dat hen doet beven; te meer, daar het Nut van ’t Algemeen Op ons schoolwezen den großen invoed uitoefent, en dar onze heer Schoolmeister Lid van die maatschappy is, zal hij als consequent man, ook derzelver principien voorstaan. Het doel nie van die maatschappy is wereldkundig, eenige harer berobenste leden het ons meermalen gezegd; men hoop onder anderen, een algemeen Christendom daar te stellen. En, wanneer men hunne eigene schriften mag gelöven, dan kan men dat bedelde Christendom, ook wel een nieuw heidendom, noemen. Immers, doorbladert men slechts eenige schoolboeken, door het zoogenaamde Nut uitgegeyen; en wat ziet men? onzen Godelijken Verlosser en Zaligmaker plaatst men slechts als eenen erooten wijsgeer, met eenen heidenschen Socrates en eenen PLaTo op dezelfde lijn. Dat dit hartgrievend en bedelevend is, voor Christenen, die Jesus Curistus, als Gods Zoon vereeren en aanbidden, behoef ik niet duidelijker te zeggen, aan eenen Edelen Heer, die niet minder Edel van inborst en goeden wille is. Wanneer nu het plan wordt afgekund, dat onze heer Schoolmeister zich wel zal wachten van aan de kinderen iets  moge zijn, liever zijn, dat hunne kinder van alle wereldsche wetenschap verstoken bleven, dan dat zij daardoor werden aangestoken, om nu zulke rampen en alle misnoegdheden vour te komen, heeft men het oog op UWEd. veel vermogende stem en voorspraak gevestigd en ik ben de tolk, die UWEd. er om smeekt, om althans ook de goedheid te willen hebben, om cns vooral niet verkeerd te beoordeelen, dat wij namelijk geen voorstanders van een goed en geregeld onderwijs zouden zijn. Hiermede houde ik mij ten yolle overtuigd, dat een Edele Baron, de rondborstige taal van eenen eenvoudigen Priester, eene Edele uitlegging zal gewaardigen en heb de eer te zijn, etc. R.-C. Pr. en Pastoor. Pravesse Gen 7 Juli 1840. Indien het bezahrende eenigzins während het befanden, het  alle die vragen, zeggen wij: Onze Hoogw. Kerkvoogd ‘heft van let Departement tot de zaken van den Catholijken eceredienst, betrekkelijk die zaak aanschrijvingen ontvangen. Dat departement heeft soortgelijke aanschrijvingen, niet aan den Hoogw. Apos- tolischen Vicaris VAN DER VELDEN, maaraan den Eerw, Heer Deken van Ve/p gezonden..... gewigtige redenen noopten ons, om, betrekkelijk deze, wat ons Vicariaat betreft, geheel ongedachte gebeurtenis, niet te spreken en de gouvernementale stukken, welke daartoe betrekking hebben, niet in ons blad op tenemen. Wij zijnal te goed || ven franco. Met de geheele toedragt dier zaak bekend 3 wij weten te veel, om een dusdanig stuk zonder aanmerkingen te kun- nen mededeelen..... En wij voorzien te wel-de gevolgen van dat alles, om niet zelfs den schijn, als of wij die gevolgen door onze aanmerkingen wilden provoceeren, te vermijden, gedachtig aan de woorden van den propheet Amos: Prudens in tempore illo tacebit, quia tempus ma- lum est. 1). Zoodra overigens, als die zaak werkelijk, door de kerkelijke authorität, in naam yan den Apostolischen Stoel mogt worden tot stand gebragt, zal het: Roma Jocuta, ons ook hier heilig zijn; welke middelen, welke listen. er zelfs mogen gebezied zijn, om Rome daartoe te bren- gen, Zullen wij altoos met kinderlijke onderwerping zeg- gen: Roma locuta causa finita! Wij zijn innig overtuigd, dat de Voorzienigheid tegen- woordig op ecene geheel bijzondere wijze over Rome en - over de Kerk waakt en alles wijszelijk voorbereidt tot eene nieuwe transformatie- der maatschappelijke orde, die ein Delijk uit de tegenwoordige wanorde zal geboren worden... Laat ons intusschen bidden om geduld en vermeerdering des gelös; en laat ons geene legale middelen verzucht, om de yrijheid van Godsdienst en van onderwijs te verkrijgen, zonder welke (de uitkomst zal het leeren) geene rust, geene eendragt, geen heil voor het vaderland, voor Ewropa, meer mogelijk is. Tentonstelling te Beveren. — Namens den Eerw. Heer Pastor van Beveren, verzucht wij alle bezitters van Billetten voor die Tentonstelling, ons hunne Namen en Nos hunner Billetten te willen opgeven voor den 12 Augustus-erstkomende; ten einde dezelve op het grootboek dier weldadige onderneming zouden kunnen worden ingeschreven. Aankoudiging. 