De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
der Otahciten is nogthands verfchriklijk groot (i). Zij houden verfcheidene maaliij- den op cdnen dag, en regelen zich bij de- zelven meer naar den honger, dan naar eenig gebruik (2)- Zij fpijzigen echter nooit zonder een voorafgaand Godsdionstig eerbcwijs, en eene zorgnrldige reiniging der handen (3). Hun drank is gemeenlijk fchoon water of het fap van den kokosnoot. Echter kennen zij 00k eenen geestrijken drank , wiens bereiding walglijk en wiens gebruik nogthands zoo ver- leidend als verderflijk is. De vrouwen kaau- wen de papierachtige Tava-^hm met fteng en wortel , en werpen het Tap uit den mond in eenen bak me. ' 'oengefneedene bladeren dier plant , het wc!!; . irv water en met ko- kosfap verlengd, we. t -an het gesten flaat, en daarna , doorgezijgd en uitgeperst , bij koppcn vol gedronken wordt. Deze drank heeft eene bedwelmende kracht , die diepen llaap verwekc, geduurende welken de vrou- wen alle de ledemaaten der mans zorgvuldig wrij- (i) Wilson D. HI. bl. 190. Cook D. I. bl. 313. D. V. bl. 306. Cook D. X. bl. 253* .(2) Wilson D. 111. bl. 190. (3) Wilson D. III. bl. 231. 13^ ^ ' -: ir,p- O "f^ 134 O T A II E I T E. V! wrijvcn. Een afzichtlijk fchurft , ontfleking 'der oogen, verharding en klooving dcr voet- zoolcn zijn dc kwaadaardige uitwerkzc's van dcnzelvcn op hct gcftcl , aan vvelken de Voor- naamen echtcr alleen lijdcn, wijl hct gemcen de Tava nict zoo ligt kan bckomen (1). Zondcr bcpaaldc ceczaal zctten zij zich meestal op het gras of onder ccnen fchaduw- rijken boom met de bccnen kruisllng onder het lijf tcr neder, op gcnocgzaamen afftand van elkandcren, om geen hinder te hebben van elkanders vliegenlap, dien zij tczorgvuldi- ger gcbriiiken , wijl zij geenc fpijs nuttigcn , op wdke zich ecne vlicg heefc nedcrge- zct (2). De groene bladcren van den naasten boom dierten tot een iau;il;lced, tcrwijl ic- der bij zich heeft 6cn kokosnooten-fchil met versch en ccn met zout water, en een korf- jen met een of twee kleene visfchen , twee of dric broodvruchten , veerticn of vijfticn rijpe Banaiien , en zcs of zeven appclcn. De iiiaaltijd vangc met de broodvrucht aan , waar- (i) Wilson D. III. bl. 253 — 26$. Cook D. I. bl. 319. FousTER f. 419. (2) Wilson D. III. bl. 181. Cock D. I, bl. 300 en 153. ' if I m T E. ft, ontfteking ing dcr voet- itwerkzc's van Iken de Voor- 1 hct gemcen mien (i). tten zij zich men fchaduw- ruisling ondcr ;aamen afftand ler te liebben ij tc zorgvuldi- fpijs nuttigen , :efc nedcrge- an den naasten d, tcrwijl ic- otcn-fchil met en ccn korf' isfchen , twee en of vijfticn 1 appclcn. De dvrucht aan , waar- 2(55. Cook D, Cock D. 1, bl. O T A II E I T E. J 35 waarvan de mond wordt volgcpropt. Daarna wordt de visch aan rtiikken gcbroken in het zoiite water en de ovcrige fpijs op de blade- ren rondgcfprcid. De vingers dienen voor vorkcn , cen ftnk bambocs voor mes , het '.velk allecn bij vleesch te pas komt. De nagcl fchilt de brood vrucht ; de tanden openen de kokos- moot. De appelen worden gcfchild met ecne fchclp. In tusfchen wordt het proppend kaan- wen van tijd tot tijd verpoosd door ecne teug nu van het zoiite , dan van het zoete water , 'terwijl verfcheidenc bedicnden, wanneer een Opperhoofd zijn maaltijd doet , in working zijn, om van de overlge breodvrucht zekci* fmaaklijk decg te bereidcn. Van dit alles wordt eene hoeveelheid gebrnikt , die fchier ■ongelooflijk is, zonder dat zich de gulzigheid laat afleiden door eenig tafelvermaak , het 'wclk ookmct de vrouwen en dekinderen, die altijd afzonderlijk etcn en derzelver eigene Ipijs licbben, van derinannen disch verbannen is '' i ). Deze algemeene gulzigheid fchijnc hua :aan zeer veele eigene ongefteldheden on- derhevig te moetcn maaken : maar de '1 ecn« (j) Wilson D. HI. b!. 231 , 23a. Cook D. !. hi. 320 325, I4 ,■1 m i-< fPT' n I3<J 0 T A H E I T E. ecnvou\vcl!:vheid dor fpijsbcreiding/nct gering gcbruik van dicrJijli voedzel, en hct algcmccn geniis van vvijn en gcflookte drankcn, fchij. ncu tcvonsjbij de gcnmti,'!;dheidcngcregcld-. heid hunncr overigc Icefwijzc , daartcgen voldocndu bchoediuiddc-len tc zijn. rioest , vcrkoudheid en tiislLhcnpoozendo Ivoortzcn rchijnen zij aan hun veelvuldig ba-i den, ook dan wannecr zij bczwectzijn, ver- fchuldigd te wczen, 2ekcre krankzinnigheid ovcrvalt hun in het natte jaargcdjde, welko aan hct loodrecht nedervallcn dcr zonnc- ftraalcn op hunne ontbloote hoofdcn worde toegcfchrecven ; biiilen op de huid kondi-. gen het eindedierijihoofdigheidaan, enzel. den kcerc deze ziekte bij den zelfdcn per* y;oon wcdcr. Hun voelvuldig worscelcn en fpringen veroorzaakt veele breuken. De kliercn agtcr de ooren zwellen bij hun dikr ' wijis en gaan veclal tot verzwering over, Huidzickte, die naar lazarij gelijkt, is hunne arfchuwelijkllc kwaal,vvelke cchtermeestal al- lecn de overgroocc onmaatigheid der Oppefi Jioofden llraft ( i ). |sjQg affchuwclijker is CO Wilson D. 111. bl. 279—282. CqoK J), I W? ?<JV» 570. FoRSTca 1; ^19. ; iil r E. ;,hct gering ict algcmccn mkcn, fchij- en gcregcld- , daartcgen 1. lenpoozendo :clvuldig ba-. ^cczijn, ver- nkzinnigheid :ijde, welko dcr zonnc- jfdcn wordc luid kondi-, aan, cnzel- zelfdcn per* /orscelcn en iken. De lij hun dik^ sring over, kt, is hunne rnieestal al- der Opper-, uwclijker is wcl CqOK !>, ^, OTA II E I T E. ^2? wel bij hun het Femisfinet ^ • n\Tii.v hot \s ten niinstcn hoogst twijtclachtig, of hetzclvc hun niet door de Etiropci-rs vvicrd aangcbragt. Hec woedt cchtcr zoo fchriklijk ondcr hun, dnr men ecn vierde gedeelcc der inwooners daar door aangetast rcekent. Deze en nog andere van hunne ziekten wijtcn de Ota/ieiters open- lijk aan dc Europeers , in zoo verre , £' looven, dac elk vrccrad fchip hun cene vree.. de ziekte Iieeft aangebragt , onder welken reeds zek.'re Elephantiafts door FORSTERisop- gemerkt O), die tevcns watcrzucht, voet- euvel en .■ilgcmecne oogontftekingcn meendo waartcnemen (2). De door^aande gezondheid van het geftel , de onkunde van deszclfs dicr- lijke huishouding, en de kinderlijkc afkecr van alien walgend geneesmiddel bij ditvolk, brengen intusfchcn eene Geneeskunde voord, (0 V/iLsoN D. III. b!. 282—235. Cook D.I. b'- 370, 371. FoRSTF.R f. 423—426. J. R. FoRiTER bevveert, dat, le Ulieteii ten minsten, de yenmzickte reeds aanvvezig was, cer dat eiland door Europeers bezogt werd; waarna zijn zoon c. forster uit de algemeene gefchieden-s dier ziekte breedvoe- rig tracht tc bewijzen , dat dezelve 00k op Otaheite heeft kimnen oruaaaii voor de landing der Europcin. (2} FoRSTtR f. 427 — 429. f5 .I^i^l .. ! *l! ^ Mi ^38 O T A II E I T E. 6' • tillccn in bij^cloot* bcftaat en den Pricstc- i- ^ r.nnbcvolcn is. Ecnigc fprcukcn iiic der- ; ■'■:r monj en vcrichiilcnde Hgmircn , uit kokosbladcrcn gcfnccdcn en nan dc vingcrs en ttcncn van dc j:icl<en vasrgcbccht, moeccn de gchccic gcnczing bcwerken. ilct herftd wordc altijd aan dczc niidJclcn, dc dood aan dc ongenccslijkbcid der zicktc toegefchrceven, De zorgviildige aficondcring dcr bcfmctlijke zieken van alic overige mcnfchen is bij dcze onkundc con wijs en weldaadig gcbruik, hoe onbarmhartig liec ook mag voorkon.on. De cigcne gczondheid dcs gcllcls blijft echter bij de ergflc kwaalcn en de gevaariijkfte kwet- Buurcn voor deze mcnfchen de wcldaadigftc gcnecshccr en hcclmcester, wier iiitwcrking in vccle gevallen zclts verbaazend is , eo die daarom zoo vccl tc onwaardeerbaarer zijn , wijl de Otahcitcrs tevens eenen onvcr- whilijken afkeer hcbben van alle verban- den (0« Allc kwaalcn zijn in hun cog ftrjffcn voor geplecgd misdrijf, en ook hierom ilellen ztj meer (i) Wilson D. III. bl. 280, s^i. Cooi: D. L \ '^..Uiii,-itiiitii»,-".i mmz T E. » den Pricste* ukcn iiic der- 11 gnu re n , uit dc vingers en K, moecen de I let herftel > dc dood nnii )cgefchrceveii. :v befmctlijke icn is bij dc^e gcbruik, hoe ►rkon.on. De ilijft echter bij rlijkfte kwet- ; wcldaadigfte- er uitwcrking zend is , en vaardeerbaarer eenen onvcr- alle verban- j ftrjffen voof om ilellcn zLj mcer ti. Cook D. L O T A II E I T E. 139 nfccr vertrouvven in de gebeden hunncr Prics- tcrs, dan in hct hcilzaamst kniid (i). Hetge- tal hunner Godcn is ook fchicr aan dac hunner inwooners gelijk , daar elk huisgezin ziinen Bcfchermgeest hcefc. Evenvvcl crkcnncn zij cenen grooten God of Godcn van hoogeren rang, gcboorcn in den nacht. Aan dric in- zondcrheid , — wier naamen van den rader , Cod in de Zo«, en den Fogel of den Geest den Zendelingcn zcer opmcrklijk warcn , — richtcn 7A] Ininnc gebeden in algemeenen nood. In bijzondcrc behoefcen roepen zij hiinne min- derc Goden of Befchermgeestcn aan, waar- toe zij meencn , dat de geest hunner braavc af- geltorvencn verheven wordt, die hun alsdan cen Eatooa is. — Volgends hunne overle- vcring verbrak de toorn der Goden een- maal de waereld , waarvan de cilanden flechts brokken zijn (2). Overigens hebben zij eenc Fabelleer wegens hunne Goden , aan wier verraenging zij de geboorte van het jaar , ver- deeld in dertien raaanden, en der fterrcn. I ; i. B bl. CO Wilson D. III. bl. 280. (2) Wilson D. III. bl. 145; — 151. 37P. Cook P. T. 'f-T'l i\ 1 1 ill I 'li It. 140 O T A H E I T E. - ja zdfs der plancctcn tocfchnjvcn CO-. Dtf- ze Fal-.cllccr, wdkc Godsdiciistigc en i\a- nuirkundige bcgrippcii ondcr cen mcngt, loopt in vcelc bijzondcrhcdcn uit, wclken let gcmccn zelf nice kwit, en die hct gczag «lcr Priestcren zoo vccl tc nicer vcrlicffen (2), Mot gcloof der ouftcrllijkhcid van zcker wezen in den mensch, hcc wclk zij £///// noe- mcn , en het welk in him zicc , hoort , ruikt, fmaakt en gcvoelt, is bij alien zoo vecl tc dukilijkcr. Voor dit wczcii verwach- ten zij wel ccncn onderfcheiden ftaat na dit lecven van min en mecr geluk , gccvenredigd iiaar den (land op aardc , maar nict van ver- gelding naar gclang der zedenlijkheid , wijl lij nice dcnkcn, dat hunne<laaden elders ee- iiigen invloed hcbbcn, noch zelfs den op- pcrflcn Goden bekend zijn. Die toekoinen- de ftaat zelf is in hunnen gcest een volko- men iweede leeven , van gelljkcn zinlijken , maar oneindig meer verhcven » locftand (3). Het (i) Wilson D. III. bl. 152. Cook D. I. bU 380. - (a) Cook O. IT. p. 300, 301. (3) Cook D. I. bl. 3«3. Wilion D. IH. pJ. 154. Cook D. X. bl. 355, en volg. I E. - I CO.. Dtf. igc en iVa- :cn mcngt , it, wclkcn ie hct gczag rlicffen (2). van zckcT ij Etihi noc- :c , lioort , ij alien zoo :ii vcrwach- Haat na dit ecvenrcdigd lict van ver- kheid , wiji 1 elders ee- Ifs den op- I toekomen- een volko- n zinlljken, jfland (3). Het OOK 0. i. bl« i D. III. pi. O T A II E I T G. it4t Ilct bljgcloof dcr Otahciters is vcel ul- dig, doch dcrzclver godsdien^cighcid zccr lof- waardig wcirens cerbicd en naaii\v;>e5:et- hcid. Dc Pricsccrftand bcklocdt den ecrstcn rang na den throon , ai fcliijnt ecnc ?e« nigc Priestcrfchai) iiit te maakcn over nil de Societei(s-E\hv^i^^:x\^ op wclkcn verfcheiMono Opperhoofden tot dc;!:elvc behooren. Bij de- aelvc fchijnc zoo wel allc Stcrrckundc en kcn- nis dcr fcheepvaart, als alle Geneeskunde en kennis van de leer der Schcpping en de Ge- fchicdcnis der aardc bevvaard tc worden. Bij dezc meerdcrheid van kundighcdcn maa- tigen n] zlch cencn grooten invlocd op 2egen, gezondhcid en vruchtbaarheid aan- De befnijdcnis en de beprikking van de huid is bun werk, waar voor zlj rijklljk be- taald worden. Vr^ords zingen zij de algc- mccne gebeden op, en fwgelen al het offbr- werk; terwijl het onderfcheid der ftandcn in dit alles zoo zcer wordt in acht genomcn, dat voor geringe linden ook Priestcrs van ge- rinC" geboorte zijn , terwijl de Opperhoof- den door de jongde zoonen uit de voornaams- te geflachten bediend worden (i). Be* COCooiiD. I.bl. 383.385.WiLsoND.rir.bI.r59. ¥ '.-. -r 1 i4» OTA II ;;e r t e. Behalvcn hiinnc Pricstcrs hcbbcn de 0/<7- hcitcrs ook Ininnc tdlkeii van ikr (K)dcn wil, die hunnc bcdricgcrij tot ecu kunstwcrk hch- ben gcbragt, lict wdk zich voor bet oiido Delphi nict bchoeft tc fchaanicn. Dczt'n , naar hun voorgcVcn, met do boogllc Codcn gc- niecnzaam, bogcvcn zich, potscicrMik gcnocg gctooid , naar cenc Moral, \ vvclk ccnc plaats is ter godsdienstocfcning en lijkbewaarlng gcfchikc ( I ). Zoodra ;cich ecn dor hcili- gc vogcls, die dezclvc veclvuldig omringcn, op de Moral ncderzct , inccnc men , dac de Godheid, die in den zelven op aurde is gekomen, den vogel vcrlaat, en zich met den Prophcet vercenigt,die zich nu uitllrckt, armcn,becnen, dljcn en hct ganfche ligchaam wrijft, voords gceuwt , den biiik, naar hec fchijnt, tot berstcns toe doet zvvellcn, daar- na de oogen draait, in ihiiptrekkingcn valt, en cindlijk eene flaauwc, ftamerende en afge- brokene ftem vcrheft, die oogenbliklljk in cen donderend geluld verkeert, en voords in zachter klanken ovcrgaac, vvelken hij voor^ geefc (i) Zie dezclve bij cook D. X. bl. 53. en bij WILSON D. II. bl. 380. 1 I' E. ben do 0/<7- Coilcn wil, istwci'k hch- or hot oudc Dczt'n , naar ; Coilcn ge- :rlijl{ j!;cnocg k ccnc plaats lijkbewaarlng 1 dor hcili- 15 omringcn, c men, dac op aardc is !n zich met nu uitllrckt , :he ligchaam k, naar hec i^cllcn, daar- kingcn valt , .'nde en afge- :nbliklijk in en voords in ;n hij voor^ geefc bl. 53. en bi} o T A ir R r T n. »43 geefc zcir niet te vcrlban noch zich te k.inncn hcrinncrcn,cn die cchtcr cone Godlprauk iiit- niaakcn , welkc ccn Ainhtgenoot van h'iwt duidlijk gcnocg vertulkt, en aan wicr ci*. fchen, fchoon gomeenlijk zcer hoog , no^^- ihands naaiiwkcurig wordt voldaan. l)e(.;od- heid verlaat hem, zoodra de vogd wcgvlicgt, wanncer hij andcrniaal in fluiptrckkingen nc- dervalc, uic welkcn hij zich met cene hiide fchreciiw htrllcli , voorgcvcndc, don gan- fwhcn tijd als in diopcn flaap vcrkecrd te hcb- ben (i). llct gczag cencr eigcndiinklijke rcgccring ftjat doorgaands in verband met haaren in- vlocd op den Godsdicnst, en met dien van dozen op het volk. Don laatdon gezicn hebbende, zal ons dus de ccrste 11a dc bo- ichouvving dcr wijze van regcering zelvc go- maklljk te bereekenen vallen. Deze is cenhoofdig en werd door cook vcr- gcloeken bij het leenrocrlge llelzel van het oiide Europa. Hot Opperbewind over cilc dcr Eilandon is erflijk in hot geflacht dcr Ea- rees rallies , of Oppervorsten , onder vvion de Earees het gezag voercn over bijzondere land- Co Wilson D. III. bl. id — 154. m^i&i'Sim* 'ifWrw JJUlS±^_^ 144 O T A M E I T E. i ■!! ■"I ;&. I' landdrccken , wier grond , zij ter bcboit- wing declen ondcr Manuhotmi's , die cch- ter den cijenlijkcn landboinv ovcrlaten aan hunne T'''.-»tt's, die als hunne flaavcn ofboe- rcn kunnen aangcmerkt wordctii J)e Opper- vorsc komt nimmer in het huis van ccnen onderdaan , maar hceft in elkc landftreek ecn eigen huis, cn,bij toeval in hct huisvan eenen onderdaan gcvveest zijnde, wordt die na zijn vcrtrck terftond met al het huis- ra,id t>erbranct. In zijne tegcnwoordigheid ontbloot men zich niet flechts tot den raid- del, maar dezelfde hulde wordt bewcezen aan eenen paal met ftukken docks bekle^d en ter aankondiging zijner nabijheid opgericht. 's Konings brocders declen mede in de eerst- gemelde eerbctooning , die 00k aan alle de Opperhoofdcn der landftreekcn wordt beweezen. De Koning en Koningin heb- ben ecn zccr groot gcvolg van mans en vrouwen , die alien , even als zij zclve , heilig geacht worden , fchoou derzelver ze- den een fchandlijk voorbeeld van dieverij en ontucht geven. Deze hovel'ngen dragen den Vorst en de Vorstin overal op ie fchou- ders, over welken zij ,met de beencn voor- ovcrhangende , gczeten zijn, De Earees heb- - 7' ben E I T E. rond , zij ter bcboii- 'amihotinis , die cch- idboinv ovcrlaten aan s liiinne flaavcn of boe- : wordcni De Opper- 1 het huis van ccnen t in elkc landflreek toeval in hct huis van est zijnde, wordt dit nd met al hec huis- ijne tcgenvv'oordigheid flechts tot den raid- ulde wordt bewcezen tukken docks bcklec^d icr nabijheid opgericht. elen mcde in de eerst- , die ook aan alle • landftrceken wordt ig en Koningin heb- gcvolg van mans en even als zij zelve , , fchoou derzelver ze- rbeeld van dieverij en hovel'ngen dragen den overal op ie fchou- , met de beencn voor- zijn, De £^;-^abeb- ben O T A I! E I T E. 145 o ben ook hunnc eigcnc hofbouding en een groot aantal van dicnaars , ondcr wdken bij- i'ondcrlijk de jongcr brooders van bun ge- ilacht gctcid worden. Zondcrling echtcr is de opvolging dcr kinders in den rang der Gliders, daar dezelvc terftond bij de geboor- te plaats heeft, zoo d,;t: de vaders het beiluur hiinner landibcek wcl behoudcn , maar hun- nen titel en rang verliezen. Ingcval van oorlog moeten zij hiinne ondcrhoorigcn ten krijgdienst levercn aan den Oppervorst. Al-» le dcze onderfchcidcne ftanden wordcn zorg- vuldig bewaard door voiftrekte cnthou- ding van onderlinge buwclijksverbindnis- fen. De man, die zich verlaagt, ruimt zlj- ne plaats in voor het kind uit dezen echt» hct welk omgcbragi wordt, wanneer bij een Earcc is. De kinders van de vrouw, wel- ke zicii verlaagt, verliezen altijd het leeven. Op den minncnhandcl van eenen gemeenen man met eene vrouw van koninglijk geflachc fiaat voor den man de dood. In alle ftanden vervalt het erfrecht op den oudften zoon, die daarvoor met de zorg voor zijne broeders en zusters is belast CO. Bil CO Cook D. I. z%6. D. V. 32<J.D. X. bl.a5y, Wjlson D. in. bl. 120 — i2(J. I. UEEL. ^g; '3? i'4<5 O T A H E r T E. :! m ,. I '''I 4 ^.:., f:l i'li Bij gebrek aan geld of iet , 't welk in dcs- zclfs plaats ten algemecncn handel wordt ge- Bezigd, vervalt een aantal misdrijvcn, die el- ders uit de geldzucht alleen gcbooren wor- den. Met de fchrijfkunst ganscli onbckend^ regelt in andere gevallen he: gebruik alleen- de oefening des rechts , die zclfs weinig op- merking verdient, daar men aan eenen ieder overlaat, zijne ongelijken zelf te wreeken^ Die cenen dief betrapt mag hem doodcn ; maar meestal verkiest men de fchavergoeding mer eenen hoogen afkoopprijs. Ingeval van manflag vereenigen zich de vrienden des ge- dooden tegen den doodflager en de zijncn, na wier openbaar gevecht de goederen van den verliezer den overwinnaar '^en. Het dooden van eenen geringen man vordert flechts^ de ontwijking van de wraak der zijnen, tcr- wijl elke Moral eene wijkplaats levert , te- gen wclke geen geweld gebruikt mag worden. Zomtijds echter trekken zich de Oppcrhoof- dcn de ongcIi)ken hunner onderhoorigen aan en ftraften het misdrijf, het welk alzoo eerst den naam eener rechtspleeging mag dragen (i). Veel (0 WiLSoN D. m. W. 130, 168. Cook D. I. bl. 810. D. X. bl. 270—273. , ^ [ ' E. welk in dcs- !el wordt ge- jvcn, die el- booren wor- h onbckendy ebruik alleen- 's weinig op- 1 eenen ieder te wreeken^ doodcn ; maar ■goeding met Ingeval van inden des ge- 1 de zijncn, joederen van 'ven. Het ordcrc flechcs- r zijnen , tcr- ts levert, te- mag worden. ) Oppcrhoof- •hoorigen aati Ik alzoo eerst igdragenCO. Veel 68. Cook D. O T A II E I T E. M7 Vcel griiwclijks nogthans hccfc op die Ei- land plaats, het wdk niec flcchts flrafloos wordt gcpiecgd, maar zclfs in cen openbaar en gevvettigd gcbriiik is vcrkccrd. 'Er is ecne foort van mans Ma/ioos genaamd , die dc maniercn , kleeding en ftem der vroii- wcn naarbootzcn , en , in hunne jeugd de fchandclijklle Iccvcnswijze verkiezende, de- zclfde bezighedcn dor vrouwcn doen en on- der hetzelfde verbod met betrekking tot zom- mige fpijzcn liggcn. Volftrekt afkeerig van der vrouwen gcmecnfchap , zijn zij ten uiter- llcn jaloersch op die der manncn , en worden cchtcr van de vrouwen zelvc zondcr verfoeij- ing befchouwd, ja zelfs vriendfcliaplijk bcje- gend. Gelukkig is het aantal dier gedroch- ten , wier aanduiding de ganfche ziel met af- grijzcn vcrvult voor hetzelfde volk , hec welk anders het hart door zoo veel goed- hartigs inneemt , niet grooter dan van" zes of agt op het ganfche Eiland. De voor- naamfte Opperhoofden onderhouden deze Ma/ms; en men behoeft flechts te rug te zien op de wetten der crfopvolging en den dwang der verbindnisfen tot gelijken iland en rang , om de aanleiding tot 'i V. "•^jrp^'? •!■■. m 'i is il 348 O T A II E I T E. zulk ccncn grawel duidlijk te bcmer- kcn (i). DczclfJc aangcduidc grondcn brcngcn een under, fchier even alTchuwclijk en ver- doemdijk, kvvaad voord. Een aanmcrklijkcr aantal van de Voornaamften dcr bcidc kiin- He vcrcenigcn zich tot zekerc maatfchap- pij , waar in dc vrouvvcn aan alle dc manncn gcmccn zijn , en waarin de ontiicht zoo vcc- L ! iikkels vindt, dat dc vcrkiczing dcr ecne bovcn de andcre zelden langcr, dan tv/ce of drie dagen , duiirt. Dczc gczclfchappen zijn goflootcn en komen van tijd tot tijd bij een. Dcrzelver zamenkomst duurt doorgaands ver- fchcidene dagen. De mans vcrniaaken zich met worstelcn , de vrouvven met den aileron- tuchtigftcn tuins , en fchaamcn zich nict , voor aller oogen de fchandelijkfte driften, door het ecne en andere onophoudlijk geprikkeld, in te volgcn. De vruchtbaarheid is zcer gc- ring bij zulk eene fnoode gcnieenfchap, maar nog vcel te groot voor het gevoel der ver- ontwaardiging bl] het vcrnemen van de on- menr (i) Wilson D. III. M. 127, ia3. D. III. hh. 358, 25p.. ii\ E, O T A II E I T E. 149 : bcmer- brctiffcn ijk en ver- imcrklijkcr bcidc kiin- niaatfchap- dc mannca u zoo vec- g dcr ccne an twee of lappen zijn ijd bij een. gaands vcr- laaken 7.ich len aileron- I nice, voor ften, door jcprikkcid, is zcer gc- fchap , maar el der vcr- van de on- mcnr . D. III. bl. mcnfcliclijke wet dcr y^rreoljs ^ ge'ijk die ge- m)Otrchappcn gcnoenid worden , om dc kin- ders dczer ontuchc tcrllond n.i de gcboorce om te brcngen. Vcrgccfsch vcrzet zich zoms de mocdcrlijke tcdcrlicid ccgcn dit fchriklijk bcdrijf: de wet dwingt hnar tot iitt zcl^ vc, tonzij ze cenen man vindt, die hct kind als hec zijnc wil aanncmcn , maar die dan 00k als haar echtgenoot bcfchoinvd en ne- vcns haar buircn het genootfchap wordt ge- llootcn, terwljl Kwr de naam van Whannow- ww'ofvan Klnderkrijgflcr ^ de fchoonrte en ecrbicdwaardigile anoers voor vciiland en hart, als de vcrachtlijkrte fchimpnaam naar- gaat (i). De gcringhcid der bevolking dczes cilands vindt ecne gcnocgzaarae verklaaring in dcze '■'--'- .:> - - ze- CO Cook D. I. h\. 331—333. D. X. bl. 344. Wilson D, III. bl. 109 — 189. Forster is zeer brecdvoerig over deze /trreoijs en wil dezelve doen voorkoraen als de bloote verbastering van eene Scant- ■ kundige inflelling, weike verbastering 200 veelfnoo- dcr nict ecns zijn zoii , dan vcelcrleije losbandighcid in Etiropa. — Zijne vergeliiking (chij-it ons ech- tcr niet aanneinelijk tegen het gezag van den wel oiidenichten cook, adanson en wiisox. Z\q FoRsmi aanmcrk. op cook D. VI. bl. 324 331. l< 3 attt 150 o T A II r: I r e. zedeii , cKj cchter niet algev.iet'i; treacht moc- tcn wo.. let), da; r zich do orparcijdh^heid ver- pHci.i .Tcvondcp i ccfctccriccnncn, diitop 0/tf- heiic dc (y.-rMaj'siCo en tcde-ha 'tigil-.. rouwen gevondcn ^v.-fden, vvicr cahiikc hui^ i;zinnr(T Twi;^. bcwijzc Ibtl'vcn van ha.oe geheili;:': i' ver- knochchcid aan den rnr.n ., f.ar. wic 1 ^ i ver- bondeii/iija ,cn wicr<niom!:';opbar;rc ■ n/diiks- trouw en I iiiderniin den cc.bie^i vnn cr.-n 7i«- ropecj'cacn mui.""*^! ...clvc-n wc'^jUi'^f^ii (). Do ho( jiTe eerbied dcr Otah'iit,./ xeif is riot mi.i hexpfdc'.d, dan dj loj' h' "'(Or c^o''l- ?^e huislijke 7cdcn, daar het marj' aJicd'iicI- iij^-. h gcbleekcn , dat him .iodidi-nst men* r^hersoflers ciscl" Bk:halv:n ••eclc vcrfchil- l:ndc 00 r.j,ir) V't? onci'^'-iiiuen vordert de i'licstcdchap ztintijis een mcnl'chwnoficr , en wci altijc) I'ii di; aanvn.arding der rcgccring door cc:icn niciiwcn Koning. De keu.s dcs nachcofTcrs ftaat aan ecncn Raad met ccn Op- perhoord, die zelfs vooraf dcgelegenheid tot zulken eisch moet ondcrzoeken. De kcus be- paalt zich doorgaands opeenenman,die fchul- dig ftaat aan cenig hooggaand misdrijf, voor al (i) Wilson D. III. bl. iZ6. E. iacht moc- h'heid ver- .1;.': op Ota- rouwen iis<it;zinnr(T Ili^ri'- ver- c 1 ■/.'] ver- ! hiiv/ciiiks- n ch-n £u' 'u,- zeif is aJ Lc tl'ilcl- i.'iist mcn- :1c vcrfchil- vordert de .noficr, en r rcgcering e keus dcs net ecn Op- igcnhcid tot )c kcus be- ll, die fchul- sdrijf, voor al O T A IT E I T E. 151 •al aan hciligfJicnni:;, of wcl op cencn vrccm- dcling , uit eenig ander eiland om vvange- Crr^n voordvluchtig. I let diepst gcheim heerscht werrcn^ dc gedaane keus. In denzclfdcn nacht •reeds vordt, indien ziilks raogelijk is, hec Slachcoile • in den flaap overvallcn en met eencn ctkelen flag in den nek afgemaakt. Voords v;ordt het Itik , zoo zorgvuldig voor allc vcrnilnking bewaaul, als het zelve vol- Itrekt orjverminkt moet 7y]n^ om ten offer te kminon f^rekken, in eenen K orf gelegd en in de li.ilige Canoe naar de Moral gevoerd. •Tr.uien liet Oppcrhoofd f^n deszclfs Raad ver- klaaren, geen'^n doodfchuldigcn te kunnea vinden in hiu.ne landllretk, mogen zij ecn varken in de '/ic-ics gcven (i). Men befpciu- ligt in zulk een menfchen- ■offer dc tusfchenkomst voor het gebrek aan .rcchtsplecging , om de maatfchappij te ont- doen van haarc gevaarlijkftc leden , fchoen men 'er tevens het kenmerk in vindt van de rampzaligfte Godsdicnstbegrippen. Maar even duidlijk blijkt uit cdne bijzonderheid , welke wij daarvan nog hebben opteteekenen , dac hec- CO Wilson D. III. fal. \6s—i67, Cooj£. D. X. bl. 47 — 63. K 4 S«95MilS3!SftS«&a«Sii4«c»^ 151 O T A n E I T E. i V- I I! m !■ ! •'I H i i j 1 \ ■1 h hctzclvc dc plaarsvcrvangctihccfcvan ccnenoi; ftflcluuwlijkc!- r^cwdontc van vroc|:^crc daji;cn , om de vcrvvonncnc vijandcn tcvcrdiiKk'n. Met linkcroog des flachroHors wordt naamlijk door den Pric'utcr den Konini^; voor den mond fi;e« houdcn , met veivoek om dicn tc openen , hot wclk dozelvc Cm ook docc, nrvar tc ver- ge efsch , wijl de 1 jstcr hec ooj; als dan tcr- ftand tcrngtrckt. Die nocmcn zij firn inano' etcn of voeifzel voor den Kotiivce. Inzotidcr- heid gofchicdt die bij deszelfs Krooning, wannccr hem uit allc dc landftrecken des ei- Jands ziilkc ofTers vvorden aangeboden, tcr- fiiMid na dat hij met dc Blnro of roodi-n Konlnglijken gordel, dicn hij allccn Mj de hoogfte plcgtighcden draagt , door ccncii opcnbaarcn Rcdcnaar omgeven is. Met hoofd van den mensch is den Otaheher een hcilig- dom,cn hct cog desjicifsdicrbaarde doel;dc9- zclfs gedreigde vcrOinding, waar bij hct om vermcerdering van vvijshcid en verfland tcdoen Ichijnt, hcrinnert kcnneiijkgcnoegaan vroegc- rc dagen , vvaarin men zoo grcetig zal geweest 2ijn naar de ganfchc prooi , als dc Vorst zich nu naar hct cog allccn vcrcoont, zijndezelfs nil nog zekere opofforing dcr lijken hunner verflagene vijanden , en de affnijding van dcr^ zeli l|. E. O T A II E I T E. 153 :in ccnonoi; ;crc daij;cn , iiidcn. lift iimlijk door n mond f^e' :c optnen , mar tc vci'- Ills dan tcr- dcn intino' Inzoiidcr- Krooning, :en dcs ei- odcn , tcr- of roodi'n Iccn Wj de oor ceneii Met hoofd ecn hoilig- c doel ; dcs- bij hct om land tcdoen nan vroegc- zal geweest Vorst zich zijndezelfs ken hunner ig van dcr-? ?.eli zclvcr ondcrkaalc ten cicraad , al duidlijker Llljkcn van vroegorc uionschvcrninding (i). Dc taal dc^cr cilandcrs hccfc vcel van dc ]\Ia- le'itfche en is wolhiid'jnd. Ihinne uitfpraak is zaclit en aangcnaam , en hiinnc uitdrukking door gobaar zoo Iccvcndig, dac zij , zoo vvcl in hct opcnbaar als in himnc huisgczinncn elkandc- rcn door allcrlcijc tcckens, en bovcnal door dc oogcn allccn dikwijls volmaakc vcrftaan. Men ondeiTchcidc flcxhrs zevcntien letters bij Inm in gebruik, kunncnde zij dc c. g. i. k. ij. s. X. z. bczwaarlijk in ccnig woord uit- brcngen. Dc hijzondcre tongval , met wclken zij hctzelfdc woord op vcclcrlcijc wijze on- dcrfcheidcn, verrijki, maar verzv.'aart tcvcns, hunnc caal aanmcrklijk (2). Him- CO Wilson D. III. bl. 115, 116, 166. Cook D. V. 62 , 63. D. X". bl. 67, 6!?. In het algcMiiecn fchijiit hot inenfcheiiolTer nan de GoHen de verflinding dor vijnndcn bij de volkcren vcr- vnnt'en , en zelfs het la.itrte denkbceld .1I meer iiitgerooid te hcbben , door doodfchiildigc inisdaa- digcrs in plnats v.in vcrwonnene vijnnden ter (Ingting to verkiezon; en alzoo zou het nffchuwelijice men- Ichcnofier zelf als de ecrrte trap van bej'chaaving der ui:erlle woestheid mogcn aangcmerkt wordcn. — j. J. VJREY /////. AW. du GaireH'ini.T. U. p. 43-54. (.2.) Cook D. I. bl. 3^3—368. p. x, bl. K 5 233. KSi^*'- »54 O T A II E 1 T E. llunnc kunstcn cindr.jk zljri wcl wcinig en cenvouwdig ,cn bcpaciKn zich tot het vcrvaar- tligcn hiinncr klccdercn , wapcncn , gcrcod- fchappcn, vcrblijvcn en Ichuiten , maar dcrzcl- vcr bchandcling is kcurig, vaardig en in vcp- Ic opzichten zccr vcrnuitig. Dc maanver- wisfelingcn rcgclcn hunnc tijdreckening, en gcvcn hun ccn jaar van dcrticn maandcn. Hiinne Rcckcnkundc hccft dc gctallcn van ccn tot ticn : maar hunnc vaardighcid met derzclver vcrdubbcling is zcer gcring. Tot hunnc leng- :c-maat gcbruiken zij den vadem en fpam Den aflland bcrcckencn zij naar hunnen gang, Als opmcrkziame waarncmers van het wcder, :ncmen zij naar dcszelfs vcranderingen hunns niaatregcls voor de visfchcrij , en voorfpel- len ook den vrocgen of laaten , fchaarfchea of overvloedigtn Oogst. Op afgclegcner togc ter zee , fluuren zij bij zon , maan en ftcrren , gelijk de ganfchc cudc waercld voor dc ult- vinding van den zeilnaald. Zij onderfchciden den Hand van vtolc vastc en den loop der dwaalftcrrcn , en noemcn 'er veclcn bij naa- xjien, waarin zekere overeenkomst met de Griek- 233. WiL'ON D. III. bl. 14 J, 143. FoRSTEa f. 3^8. 309. in I $4 T E. fd wcinig en t het vcrvaar- en , gcrccd- , niaar dcrzcl- ig en in vce»- Dc maanver- ckening, en ndcn. Iliinne van ccn tot net derzclver t hiinnc leng- ,em en fpan. hunnen gang, n het weder, ringen hunna en voorfpel- , fchaarfcliea jclegcner togc in en ftcrren, voor dc uit- jnderfcheiden den loop der jclcn bij naa- )mst met de Orick- [43. FoRSTEa O T A II E I T E. »55 Grickfchc fabdcn hoogst opmcrklijk is voor- gckomcn , daar zij zoo wcl Ininnc tvvcclingcn of twt'C kindcrcn aan den hcnicl hcbbcn,ai3 de Gricken hiinncn castor en i'ollux hadden (i). Nogtliands wctcn zij den tijd van den dag, die bij hun ook zcs uurcn voor den nacht hecft, en dlcn zlj naar dc hoogce der zon naauw- keurig gcnocg bcrcckencn , bezwaarlijk tc gisfchcn bij dc i^crrcn (2). Met zijn liunne Pricstcri bovenal ,dic in dc kennis der fcheep- vaart en fterren uitmunten, en wier naam Tawoha nict andcrs , dan ecnen man van kimdc, bcteciccnt (3), Ilct daglicht , we- ten zij te vervangen door zeker kunstlicht, zich daartie van dc pitten cener olieachti- gc noot bedienendc , wclken zij boven el- kandercn aan een fpitsjen llekcn , het welk met deze pitten gelijklijk af brandt , en voor ecn aanmerklijken tijd een vrij gocdkaarslicht vcr- fchaft (4). Ilun vuuru'.naken is veel gebreki- (i) Wilson. D. IFI. bl. 142—145. Cook D. I. bl. 360—3(53 en 347 eii volg. Forsxer f. 434, 43<5. (2) Cook D. I. bl. sda. (3) Cook h I. bl. 383. C4) Cook ]). I. bl. 329. ■ ''^Si'' I hf' 1 : ii;6 0 T A M E 1 T E. ger; ibar hct zclvc bij Inin door fncllc wrij* ving of zaaging van drooj,'; hour gcfchicdt , ondcr ccn gcdiiiirig gczang of gcbcd , hec wclk blj nat wcdcr al zccr lang kan duiircn, en om wclkc rcdcn zij dan gcmccniijk ccnig vuur met zich vocrcn (i). Zoo vecl bijzondcrs en in vcclc opziehtcn rccds zoo vccl uitvocrigs hebbcn ons cooic FCftSTER cn WILSON voomaamlijk medc- gcdceld vvcgens ccn volk , 'c wclk al lang aan den eigcniijkcn llaac dcr woest- heid moct ontkomcn zijn , cn cchter nog flcchcs op zekcren trap van bcfchaaving ftaat, die den VVijsgccr dc rijkfte llof tot vcrgelij- kingcn, ovcrdenkingcn cn ondcrlleilingcn op- levcrt, in wclken ccliter dc juiste bcpaaling onzer taake niet toelaat , ikit wij ons verdic* pen. (0 Wilson D. III. bl. i8i,. ULIE. T E. ■ fncllc wrij- c gcfchit'dt , gcbcd , hot kan iliiurcn, ccniijk ccnig ^4h Ic opzichtcn }n ons cooic iilijk mci'c- 'c well; al dcr woest- cchter noi; laavinjT ftaat, tot vcrgelij- lellingcn op- ste bcpaaling j ons vcrdic* ULIE- U L I E T E A. \jc Aardrljkshinde dcr Qtahcitcn llrckc zicli iiit tot vicr en tagtig eilandcn , wicr naanicn zij ondcrfcheidenliik noenicn , wicr ligging zij wcton aantC('iiiden en met wclkcn zlj alzoo in ecnigc bctrckking ftaan. Dcr- zelver vcrfpreiddc ligging beflaat cenc riiimte van 20" Zuidlijkc Breedtc en 40" Lengte ter zee: alien cchtcr zljn zij nog niet bczogc door Europeefche zceliiiden, en alien kunneu zij ook niet bctrolfken worden onder den al- genieenen naam van Societeits -VAhwAcn y daar zich onder de zelvcn ook de jMarquifche bevinden (!_). Cook, de eerllen noenier van dicn Co J. n. FoRSTRR Bemetkungen auf fainer ReiJ'e urn die fFclt f. 443 — 455. 158 U L I E T E A. i!iii1: I Iji*' dien ntuim, bcgrccp onder dczelvcii llechw een zestal, Ulietea, Otaha ^ Bolabola, Hua- heinc^ Tubal en Maurua(i), en bieef 'cr Otaheite deeds van onderfcheidon (2) ; doch G. FORSTER voegdc 'er Matea en Tapoama- lioa , nevens Otaheite bij (3) ; terwijl de lijst der eilanden tot Otaheite behoorcndc bij WILSON deze is : Tethuroa , Maitea , Eitneo ' of Moreo , Tapooamamo , Huaheine , Ulietea of Reiadea , Otaha , Bolabola , Mauroea , Tooboui, Oheteroa., fFateoo', waarbij hij tc- vens Kog van veele anderen gewaagt , door geen Europeesch fchip tot nog toe aangedaan , niaar, omderzelver moeilijkheid in onderken- ning en verwarring in ligging , doorgaans on- der din naam van gcvaarlijken Archipel be- greepen (4). De gemeenfchap van taal , verwantfchap van inwooners en gelijkheid van zeden on- der alle dcze eilanders , tot wien dc naam van •SoaV/^Vf' Eilanden mag worden uitgeftrekt, zouden ons nu wel kunnen doen volftaan met de (i) Cook Reize D. II. bl 34. (2) Cook D. X. bl. 211. (3) Bij Cook D. X. bl. an. (4) Wilson Zendelhtgsreh D. I. bl. 71 92. ..MhufJliS^l ryiiHinil n Bil^iUBIinikfft^i TEA. cr dczclvcii liechw 'ta , Bolabola, Hua- f (i) , en bieef 'cr rfchciden (2) ; doch latea en Tapoama- Ij (3) ; tcrwijl de eite behoorcndc bij 2, Matte a , Eimeo Htiaheine , Ulietea olahola , Mauroea , 00 \ waarbij hij tc- ren gewaagt, door nog toe aangedaan , jkheid in onderken- ;ing , doorgaans on- ijken Archipel be- taal , verwantfchap jeid van zeden on- )t wien ^.<^ naam van worden uitgeftrekt, 1 doen volftaan met de 34. ULIETEA. 159 de uitvoerige befchrijving dcr Otahsltzrs y met recht voor de voornaiimden van alle de ovcrige eilanders gehouden: maar de onder- fchciding, door cook zelven voljehoudcn , fchijnt ons tc vcrplicliren, om nii ook van een zijner eigenlijke 5oaV/«Vf - Eilanden ce gewaagen , waartoe ons tevens de rijkdom van overgehoudcne flof , ondanks onze uit- voerige befchrijving der Otaheiteri^ zoo wcl ni.tlokt, als in ftaat ftelt. Uit dezen ganfchen , zoo moeilijk juist te bepaalen kring van eilanden , die , Ichoon ze alien denzelfden Godsdienst fchijncn te lieb- ben , echter alien eenen afzonderlijken Be- fchermgod vereeren (i), vale ons de keusvan Ulietea zeer gemaklijk, zoo door het aan^ zien, het welk het zelve weleer onder de overigen genoot, als door de opmerking , wel- ke het uit hoofde der meest gevordcrde be- fchaaving trekt, en bovenal door het bekoor- lijke, waarmede het den zinlijken Europee- fchen maatroos aan zich verbindt (2). Ulietea^ of Reiadea, of 0-raietea ge- noemd. [I. D. I. bl. 71 — pj. (1) Adanson bij c ^OK D. X. bl. 275. (2) Cook D. X. bl. 191 — 193. t6o U L I E T E A. n'^enid, werd het eerst ontdckt door cook in hcc jaar 1769. en bevondcn teliggenop 16^45!' Ziiidcr brccdte en 151^^342' Wcstlijkc Icngte van Greenwich (i). Bougainville had hct zelve flechts hoorcn noemcn , en fchrecf het ^iatea C^). Volgends het verhaal van eencn cilander zou 'er , ten tijde van dc-szolfs groot- vader, een vreemd fchip gcvvcest zijn, welks manfchap vrecdzaamen omgang met de invvoo- ners had gehad. Daarvan cchter vcrnam men in Europa nicts (3). > Het land is Iieuvelachtig, doorfneedcn, on- rcgclmaatig , en omringd met riffen , w^aar tus- fchcn kleenc eilandjes liggen , die verfcheide- ne havens vormcn. De mceste meiren zijn 'erbrak en het verfche water is 'er moeilijk te bekomen (4). De hcuvcls zitn 'cr groenuit, en zijn op verfcheidene plaatzen met houtge- was bedckt (5). De uitgcilrcktheid des ei- land« Co *-°°'^ ^' ^^' ^^'- •'4* ^^''LsoN D. I. bJ. ^6, (2) FORSTER f. 447- (3) FoRSTER f. 447. Ilet ZOU, volgends zijne gedachten , c(in van rogoeveen's Ichepen nioetenge- weciix, zijn. (4) Cook D. II. bl. 36. Wilson D. I. bl. 7<f. (5) Cook D. II. bl. 17. Wilson D. I. bl. -^7, If, rfwifcTHB-iiT -vmi A. door COOK in ;enop 16^45^' istlijkc Icngte [LLR had het ;n fchrecf het lal van eencn L-szclfs groot- t zijn , welks ict de invvoo- r vernani men rfneeden, 011- en , waar tus- ie verfcheide- '■ meiren zijn er moeilijk te 'cr groenuit, met houtge- theld dcs ei- land« D. I. bl. 7 (J. volgends zljne pen moeten ge- * D. I. bl.76. D. I. bl. 77, U L I E T E A. i6t Jr.nds is niet zccr groot nodi dcszelfs be- volking talrijk , echtcr lever c dc grond ecn rljkiijk vocdzcl op, gcUjkfoortigi, fchoon niin ovcrvloedigi, als tc Osahclie CO' l^'^^r te* gen hccft Cliciea veel minder hocndcrs en rotten , doch maakcn de inwooners jagt op wildc eenden en fnippcn , wclken zij voor een lekker bectjen hoiiden (a)* De -^y^-wor- tel bovenal , die den geestrijken drank dezcr eilanders oplevert, vvordt alhier in zcer groo* ten overvloed gekvveekt 'C3}. Ulietea ^ Ota- heite en de overige Societeits - Eilandcn , cen- maal van Europeefche dieren en planten voor- zien, belooven alzoo eene verfchcidenhcid en overvloed van ververfchingen voor zccreizi' gers , waar in geene andere plaats dcr vvacreld dezelven fchijnt te zullen evenaaren, daar zij xelfs nu reeds in de oogen van cook allc an- deren hier in te boven gingen (4), Ulietea hceft een aanzien ondcr de overi- ge eilanden , het welk onevenredig is aan deszelfs grootheid of volkrijkheid, en hct- zelve thands daadlijk vcrhefc boven des/elfa (1) GooK D. IL bl. 17. Ca) Cook D. V. bl. 355, 3-9. (3) Cook D. V. bl. 6$. (a) Cook D. X. bl 206. 1. DEE L. tt ratlg , f 162 U L I E T E A. It f ..., (:( 1' rang, daar hct*, lang ecne mccrt'erhcid geoc- fend hebbcnde over zijnenabuurcn,onlangson- dcrworpcn is gcvvordcn aan dc ovcrwinnende wapcncn van hct kort bijgclcgcne Bolabola ( i ) , vvclks inwooncrs voor de krijgshaftigften van alien gchoiiden en zclfs , als ecnen fterker God rer hunner befcherming hebbendc, door dc ovcrigcn ecrbiedig ontzicn worden (2). Dc menfchen op UUeteci zijn cen vi^einig klecner van gcflialte en hoogcr van kleur , dan op dc ovcrifi;c "Societeits • Eilandcn , en' kwamcn laatst aan cook rnecr ongeregcld,, dan welcer voor, het welk hem een gcvolg fcheen van hunne tegcnwoordigc ondcrwcr- ping (3). Dc hcrinnering aan hct aanmerklijk ondcrfcheid van gcftalte , klcur en zeden bij de verfchillcnde ftandcn op Otahehe kan ons de klem van dcze aanmerking volkomen doe» gevoclcn (4). Dc eigene kleur dcr Ulieteers, der vrouwen' bovcn al, is echter geenzms zoo hoog, of de- C^) ^V'iLSON 0. I. bl. 77. Cook D. X. bl. 193, 200. • ■.. - ^ Ca) Cook D. X. bl. 204. (3) Cook D. X. bl. 192. Wilson D. I. bl. 77' .. (4) Zie boven bl. 1 1 r. A. 'erhcid geoc- n , onlangs on- ovcrwinnende Bolahla (^i') , liaftigften van cnen llcrker bbendc, door 3rden (2). n cen weinig • van klcur , i^ilandcn , en' ongeregcld,. n een gcvolg gc ondcrwcr- it aanmerklijk en zeden bij he lie kan ons olkomen doe» , der vrouwen 00 hoog, of de- ooK D. X. bl. Wilson D. I. U L I E T E A. 1^.1 deceive laat de verhitting, door den dans bij voorbeeld, in een Zichcbuar rood der wangcn ligt bcmerken (i). In bet gclaat, fchoon open en aanminnig. Is de Blaleitfcke verfcheidcnheid vrij kenne- lijk : cvenvvel laat dczclve hier den bevallig-' Hen omtrek toe. De platheid van neus in veelen fchijnt een volflrckc gevolg van hec indrukken terftond bij de geboorte , voora! van eenen jongen (1). Van daar dat hec Vroinvelijke gelaat hier zoo vccl van hct man- lijke in fchoonheid kan verfchillen, als ons alhier de naauwkeurige afbeelding van twee UHeteefs doet bemerken* Bciden zijn zij zeer wel uitgevallene af* trekzels van oorfpronglijke af beeldingen naaf het leeven (3), die voords ten voeten uicge- teekend zijn naar de Voorfchriften van hec fchoone der evenredigheden in her menfche* lijke ligchaam , aan welken de uitftekende roem der fchoonheid dczer eilanders de tee- kenpen ftreng genoeg verbonden heeft. CO Cook D. V. bl. 354. (2) Cook D. VI. bl. 94. (3) Bij COOK D. VI. pi. 4p*. V. pi. 3p* bl. 38. L fl bl. $6. en D. t^mm^:::^ J^4 U L I E T E A. Dc vromv is taii^a of taina-riai, ds bcvalligc danzcrcs van hct Ulictcesch toonccl , van wclkc c. rousTERaantcckent: „ haar lang onafgcfnccden haair was met cen fniallc llrook , van wic dock los doorvlogtcn, en hing in na- tuurlijkc lokkcn nedcr , fchooner , dan de vcrbcclding ecncs fchilders immer hceft af- gemaald ; haarc oogcn flonkcrdcn vol viiiirs en uitdrukking in hct rond gclaat, over hct vrclk ecn bcvalligc lach verfpccid was. Dc llccr HODGES, vcrvolgt hij, truchtcde haar bij dczc gelegcnhci<l afceteekcncn : maar haare /lufijheid en Icevcndigheid maakte hct hem zcep bezwaarlijk, ja bijna onniogcljjk. Dit, zcgr. hi), is dc rcden, waarom hct nict volkomcn k gelukt •, zljnde het nog oncindig verrc bc- Bcdcn dc tedcrhcid van hct bcvalligc model. Zo 'cF ondcrtusfchen de volmaaktc gclijkenis der cigenli)kc perzoon aan ontbrcekt , vocgt hij 'er bij , dan- kan hct als cen algemecn model dioncn der gewoonc gelaatstrckken. van deze en de nabuurige eilandcrs , wanncer men Ziich . onuer het manlijke geflacht, een tien- jaarig knaapjen van Otaheitc wil voorllel- len (i);' (i) Bij cooic D. V. bl. 354 J 355- m A. ^A - MM , d'S sch tooncci, „ hciar lang inallc Ih'ook , hing in na- r , dan dc er heeft af- 11 vol viiurs it, over hct id was. Dc ichtcdc liaar maar haare hct licm zcei? Die, zegr. et volkomcn iig verrc bc- illigc model, tc gdijkenis cckt , voegc ;n aigcmecrs :str(.'kkcn. van .vanncer men lit, een tien- vil vooiilel- . De rf ■( I I • s Iff'" I , % •^ >!-•'♦', " .'>T<!fT^.'v:^K(^r:rvfe'(7» -'J U L I E T E A. >C5 % •>>-••' "Dc tmn is omai, door Kaptciii iurn^.ai;x iiaar Kngldiul mcdcscnomen , c i met Uic voorkcur , nict oin zijne geboorte , rang, kundighcdcn of fchoonhcid vcrwaardigd, maar om zijnc fchrandcrhcid , cerlljkhcid, gcrcgcld- heid , cdcl zoUsgcvocl en aanvallige zeden , met wclken hij zclfsbchccr gcnocg vcreenig- de, om, hoc ZLxn* liij nict afkccrig van den wijn en fterkcn dran-k ichccn te zijn, gcduii- rendo zijn tweejaarig vcrblijf aldaar zich nim- mer door dcnzclvcn tc latcn bcvangen , noch ook cenige gcncgcnlicid tc latcn blijkcn , om dc ftrcngfle rcgclcn dcr maatighcid te overfchrljdcn ( i ). London met dcszelfs hoogdc befchaaving, het Ilof met dcszelfs ganfche pracht , do verkecring onder Edclen en Grooten met allc hunne velmeenendc be- leefdhedcn zclve konden echter dczcn jon- geling zijn vadcrland niet doen vergjeten- , noch zelfs mln verkicsljjk maakcn. Bcfchcl- den gcnocg, om niet te drlngcn op zijncn tc- rugtogt, bleck zijnc vreugde duidlijk bij zi'm vertrck, wanncer wij elk vol verwonder;nga,a;- terliet over zijnc waare vvellecvcndheid , door de (i) Cook D. V. LI. 33 — 40. 3' ^stUK3inKa9>ia)>je^»^wRw .J « I m 41 .!• ■sii !»■ ". m^-t \66 U L I E T E A. 