Catholijke Nederlandsche
None
Na die inleiding, verklaarde de Minister aan den Aartsbis- schop, krachtens eenen uitdrukkelijken last van zijnen Souve- rein, dat, ingevalle hij geene voldoende uitlegging aangaarde het verledene gave en gelijktijdig eene formele belofte, zonder dubbelzinnigheid en zonder reserve van zich te houden aan de practijk, die  was van het nakomen der wetten; en dat hij, in dat geval eenen post, die hij meende niet met eene geruste conscientie te kunnen vervullen, niet behoorde te behoorde te behoorde, Z. M. hem vergunde, om afstand van zijn Aartsbisdom te doen, bij gebreke waarvan zou worden overgegaan tot de maatreges len, waarmede hij was bedreigd geworden. Het autwoord van Mgr. Drosre, in deszelfs beknoptheid dui-delijk genoeg, omvatte verscheidene voorname punten. In de erste plaats deed hij opmerken, dat hij nooit de inadmissibilite had at ead van de onderscheidene stappen, die hij in de zaak van Hermes had gedaan, en dat die zaak zuiver kerkelijk was, wijl het zake was van de leer. Indetweede plaats, verklaar-de hij overeenkomstig de confidentiele mededeeling aan den gemelden Minister Baron vON ALTENSTEIN v66r zijne benoeming tot de Metropolitaankerk gerigt, dat hij, in de zaak der gemengde huwelijken handelen zou volgens de Pauselijke Breve en volgens de instructie door de Bisschoppen en aan de Vicariaten General gegeven, bij maniere, van beide, zoo veel mogelijk, te volgen; maar dat hij, in het geval, waarin de instructie niet met de Breve kon overeengebragt worden, zich naar dezen regelen zou. In de derde plaats herinnerde hij, dat in de verklaring aan den Minister véér zijne verkiezing behane digd, op geenerlei wijze melding was gemaakt van de instruc Die, door de Bisschoppen aan de Vicariaten gericht, en dat er geene questie van wezen kon, daar de Minister zelf er gee-nerlei melding van had gemacht. ‘Ten laatste protesterede hij, dat het geenescrupulen waren, die hem handelen den, maar wel de vaste overtuiging, waar-in hij verkeerde, dat geen Bisschop eene andere verklaring doen kon; en hier de vrijheid van conscientie; het behoud van de regten der Catholijke kerk, en de vrije uitoefening van het gegetelijk gezag reclamerende, besloot hij daaruit, dat zijne verpligten, ten opzigte zijner diocese en jegens de universele kerk, hem gelijkelijk verboden, zoo wel het schorsen der uitoefening zijner functién, als om afstand vanzijne bediening te doen, terwijl hij overigens zich beijverde, om in alle tijdelijke zaken, aan Z. M. te gehoorzamen, z00 als aan een etrouw onderdaan betaamt. Weinige dagen na de aankomst der copie van gemelde verklaring des Barons von ALTENSTEIN en van het bovenvermelde anwornd des Aartsbisschops van Keulen, had de H. Stoel eene erste mededeeling in naam van het Hof van Prüssen, betrekkelijk de maatregelen tegen dien Präsident genomen. Den 1 December Il, onderrigtte de zaakgelastigde van Z, M. bij afwezigheid van den Minister, den Ridder Bunsen, die zich in den longsten zomer andermaal naar Berlgn had begeven, slechts mondeling en (600 als hij verklaarde) op eene geheel confidentiele wijze, aan den Kardinal Secretaris van Staat aangaande het besluit zijns Souvereins, om Mgr. Drosre buiten staat te stelten tot de uitoefening zijner Aartsbisschoppelijke bediening, doen- de voorzien, dat de zaak of volbragt was op het oogenblik, waarin hij sprak, of op het punt om volbragt te worden. Op die mondelinge mededeeling bleef de gezegde Kardinal niet in gebreken de levendigste vertoogen te doen, tegen het geweld en de onregvaardigheid van den maatregel, dien men dreigde uit te Voeren gelijktijdig verklärende, dat zoo die maatregel mogt worden tot stand gebragt, de H. Vader niet in gebreke zou blijven, om de gewigtige pligten te vervullen, welke zijne Apostolische bediening hem oplegde. Intusschen kwamen de vreemde dagbladen aan, die de be- rigten der Pruissische Staats-Zeitung hadden overgenomen en de verhalten bevestigden, die men gelijktijdig langs bijzondere en secure wegen bekwam, bekend makende, dat Mgr. de Aartsbisschop van Keulen op den 20 der vorige maand Novem- ber, krachtens een kabinets-bevel van 15 derzelve maand, op eene gewelddadige wijze van zijnnen zetel vervoerd door de ge- wapende magt weggebragt en in de vesting Minden verban- nen was geworden. Menzag gelijktijdig in onderscheidene dag- bladen de notificatie medegedeeld, die te Keulen was bekend gemaakt onder de handteekening van het reeds uitge- voerde bevel van 4ijne Majesteit het gedrag des Aartsbisschaps als, strijdig met de fondamentele wetten der monarchie opge- vende en doende gelooven, dat de H. Stoel volledig van den gang der zaak was onderrigt geworden, niet alleen met be- dreiging van straf, aan elk, wie het ook ware, geestelijke of leek, zonder on derscheid van staat, iedere soort van gemechnischen schap met den Aartsbisschop verboden werd; maar men verklaarde daarenboven, dat, z00 de Prelaat ondanks het verbod dat hij bekommen had openbare functien uitoefende, bevelen en besluiten uitvaardigde, die bevelen en besluiten, zonder pre- judicie der gevolgen die er uit mogten voortvloeijen, moesten beschouwd worden als nul en zonder kracht. De zaak tot eene dusdanige bekendheid en zekerheid van om- standigheden gekommen zijnnde, reclamererde de H. Vader, ge- drongen door de pligten van zijn universeel Apostolataat en protesterede plegtig ter verdediging van de episcopale waardig- heid van de kerkelijke immuniteit en van de geheiligde regten der Catholijke kerk en des H. Stoels bij de allocutie in het H. Collegie gehörenden in het geheim Consistorie van den 10 Des December 1837, van welke hij beval, dat men kennen gave, en afschriften der handstehende aan het excellentissime corps di- plomatique, te Rome residerende, de zaakgelastigde van Z. M. den Koning van Prussen er onder begrepen (1). Den 13 December gaf de gemelde zaakgelastigde bij eene of- ficiele nota aan den Kardinal Secretaris van Staat mededee ling, 200 van het Publicandum van het koninklijk Ministerie, te Keulen aangeplakt; van de deportatie des Aartsbisschops, ex aan den H. Vader reeds vor het consistorie bekend, alsmede van de mededeeling door den Baron von ALTENSTEIN aan het Metropolitaan kapittel gedaan. In die acte werd, bij de optel- ling der redenen vanhet besluit door den koning genomen, be- halve die, welke de gemengde huwelijken betrefien, de stappen aangeduid, door den Bisschop in de Hermesiaanscbe Zaak gedaan, die men volgens de vrvegere overreenkomsten meende geeindigde te zijn, en ook van de handelingen des Prelaats, ten nadele der openbare orde, waarvan men, noch te voren, noch naderhand, den Geringsten grond heeft kunnen ondekken. Dezelfde zaakgelastigde de instructi uitvoerende, die hij van zijn Hof ontvangen had, adresseerde later, bij Nota,  geworden, op een uitdrukkelijk bevel des konings; na onderscheidene conferentien gefangen den 19 Junij 1834, en zonder eenige reserve ondertee-kend, werd door Mgr. Farpinanp SpizaeL, graaf van Desenberg, als toen Aartsbisschop van Keulen, en met het eenige voorbehoud der koninklijke bekrachtiging, en door den gehelemten legatieraad en residerenden Minster bij het Pauselijke Hof, den ridder Bunsen die destijds te Berlyn was. Men zag insgelijk uit artikel 6 dier conventie, dat men overeengekomen was, dat de bisschoppen aan de vicarissen- generaal eene gelijkluidende instructie moesten geven, streke- kende om de principes vast te stellen volgens welke men moest te werk gaan bij het uitleggen der Breve van Pius VIL, en de wijze die im bijzondere gevallen welke zich mogten voore doen gevoled moesten worden 3 in hetzelfde artikel werden aw principes stellig vyoorgeschreven. Bij den eersten oog-opslag ontdekte men, dat zij zoowel door substantie als door het doek op hetzelfde Ineérkwamen als de wijzigingen, die door het Pruissisch gouvernement in 1831 van den H. Stoel gevraagd en door dezen geweigerd waren; met de mededeeling of Mr (1) Em men beweerde veel later te Berlyn, geene officiele kennis van de allocutie te dragen, Rep. (2) Document, N.° XVII. “a 132 —— structie, van welke de kardinaal-secretaris van staat in zijn Nota van 15 Maart 1836 gesproken had, en eindelijk met die, welke de Bisschop van Trier op zijn doodbed herroepen had. In artikel 7 was vastgesteld, dat in overgreenstemming met de bovenyerniclitle principes, het ontwerp eener dusdanige in-stractie zou worden opgesteld, opdat iedere Bisschop die aan de vicariaten-generaal zenden mogt, tot derzelver uitsluitend gebruik. Vervolgens in artikel 8 verklaarde men, dat het niet gevoegelijk noch voorzigtig ware, om de instructie, bij de Breve van Plus VIII gevoegd en door den kardinaal ALBANI opgesteld, den 27 Maart 1830, bekend te maken, omdat zij enkel voor de Bisschoppen bestemd was. Eindelijk men erkende dat de zinsnede der instructie geanalyseerd in de Nota van den secretaris van staat van 15 Maart 1836, die zeide, dat de brief van den Kardinaal Annan, bij de Breve van den Paus gevoegd, niet door de parochianen behoorde gekend te worden, en aldus geheim bleven, welligt niet geheel en al naauwkeurig was, maar evenwel eenen reéelen zin had en gegrond was, op het daarmede overeenkomend artikel, der conventie, op bevel en onder goedkeuring des konings van Prusssen gesloten. Des avon van denzelfden dag, waarop de zaakgelastigde des konings van Prussen de Nota teekende, die het boven-vermelde gelithographieerde geschrift verzelde, kwam de rücken Bunsen weder te Rome. Zijn aankomst werd eenige uren voorafgegaan door eene Nota die hij aan den kardiaal-secretaris van staat, gedagteekend uit Ancona den 17 der zelfde maand December, gezonden had. In die Nota, na aanvankelijk te hebben gezegd, dat zijn souverein niet besloten had om de gevangenneming van Mer. den Aartsbisschop van Keulen te doen uitvoeren véér den 14 November des vorigen jaars, omdat hij anstonds den H. Stoel van den staat van zaken wilde onderrigten, legde de riddder de redenen bloot, die er Zijne Prussische Majesteit toe gebragt hadden, om dien maatregel te nemen, zich evenwel verbindende om er de oogmerken van te verklaren en te regtvaardigen. In die gelegenheid gaf hij te kennen, dat hij zeer bijzonder gelast was om den heiligen Stoel confidentieel geheime narigten te geven. Vervolgens verzekerende dat hij tot op dat Oogenblik toe, de Opperherderlijk als oderzüchtige allocutie niet gelezen had, ging hij over tot het onderzücken questie, die hij practisches noemde, endie, naar zijn zeggen zich er toe bepaalde, om te weten, of de gemelde allocutie eene definitieve beslissing der questie behelsde, dan Jiever of de heilige Stoel nog geneigd was, om de zaak des Aarts-Disschops van Keulen te onderzogen. In het eerste geval deed hij gevoelen, dat, indien de H. Stoel weigerde, de mededeelingen te ontvangen, waarmede hij zeer bijzonder gelast was, hij bevel had om ronduit te verklaren, dat een dusdanig gedrag, door zijn Hof zou worden beschouwd als een begin van vandelijkheden, volgens het regt der volken. Hij voegde er echter bij, dat in de vooronderstelling, dat er in de allacutie van den Paus niets beledigends ware voor de Koninklijke Majesteit, hij genegen was, om dezelve te beschouwen als een plegtig protest, tegen eene daad, welke de. H. Stoel beschouwen als in breukmakende op de oryheid der Kerk, en dat Zijne Prussische Majesté in dat géne de gezegde allocutie geene olorog. Nach aanstonds die nota onder de oogen des H. Vaders te hebben gebragt, beval Z. H., dat in het antwoord (2), ’t welk den (1) Document, N.° XVIII. Zie het Bijvoegsel tot de Catholijke Nederlandsche Stemmen van 7 April. (2) Document, N.° XIX. Bijvoegsel tot de Catholijke Nederlandsche Stemmen van 7 April. AN ner Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCH 25 der gemelde maand December gegeven werd, met even 700 veel kortheid als de juistheid, de redenen en den geest der consistoriale allocutie zou worden verklaard, zonder te ont veinzen, dat enkel de vergelijking van de dagteekening der acten van het Pruissisch Gouvernement, en die van den H. Stoekblikkbaar het geringste denkbeld van provocatie van zijnea kant, uitsloot. Weshalve de H. Vader overtuigd van deregt-vaardigheid zijner reclamatien en ziende, dat hij geene rede-voeringen kon toelaten, zoo lang als het feit dat er aanleiding toe gegeven had, bestaan zou (veggendo di non potere ammete tere discorso, finche sussistesse il fatto), formel deed vorderen, dat M (2) Document, N.° XIX. Bijvoegsel tot de Catholijke Nederlandsche Stemmen van 7 April. AN ner Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCH 25 der gemelde maand December gegeven werd, met even 700 veel kortheid als de juistheid, de redenen en den geest der consistoriale allocutie zou worden verklaard, zonder te ont veinzen, dat enkel de vergelijking van de dagteekening der acten van het Pruissisch Gouvernement, en die van den H. Stoekblikkbaar het geringste denkbeld van provocatie van zijnea kant, uitsloot. Weshalve de H. Vader overtuigd van deregt-vaardigheid zijner reclamatien en ziende, dat hij geene rede-voering Gr. de Aartsbisschop van Keulen, in vrijheid gee steld en aan het beheer zijner diocese zou terug gegeven worden, De Ridder Bunsen bleef niet in gebreke om den 29 te repliueren; doch daar in zijn nere uitleggingen van den kant des H. Stoels, beriep zich de Kardinaal-Secretaris van Staat, in zijn antwoord onder dagteekening van 2 Januarij (2), op bevel van Z. H. geschreven, geheel en al op den duidelijken en juisten zin der nota van 25 December. Intusschen had reeds den 20 December de zaakgelastigde van Prüssen, met de nota, die het gelithographieerde geschrift verzelde een ander (geschrift) gezonden, „t welk eenen Brief behelsde door het Metropolitaan-kapittel van Keulen, den 22 November (3) aan den H. Vader geschreven. In die prächtige Brief gaf men te kennen, op aansporing des konings, door mid-del van den opperpresident der KRhyn-Previncién, te Koblentz residerende, die daartoe te Keulen gekommen was, het kapittel de beheering der Aartsdiocese in handen had genomen en voornemens was eenen kapitulairen Vicaris te benoemen en dat zij diensvolgens de authorisatie van den Apostolischen Stoel verzochten. In dienen Brief bedelde het kapittel zich van geenszins eerbiedige en vrij sussecte uitdrukkingen, betrekkelijk deszelfs eigen herder. Z. H., die uit de voorafgegane feiten en voorafgeren, en uit de bewoordingen van den Brief zelve, wel bespeurde welke geest deszelfs inhoud had gesteld, aarselde niet, door zijne epistolaire Breve van 26 December (4), om de regtmatige droefheid te doen kennen, die hij gevoelde over de taal, welke ‘het kapittel gehouden had op rekening van deszelfs zeer ache tingwaardigen. Prelaat, hetzelve evenwel verwittigende, van de yordering aan Z. M. den Koning van Pruissen gedaan, ter te rugkeering van Mgr. Droste op zijnen zetel, en van het ver trouwen dat hij in de billijkheid des konings stelde, om er de spoedigst mogelijke vervulling van te verwachten. De Breve van Z. H. werd, ten einde alle vertraging voor te komen aan den zaakgelastigde van Pruissen gezonden, door wiens tus schenkomst hij den Brief van het kapittel ontvangen had. Maar men weet nog niet of die Brief aan deszelfs bestemming geko- men is; want men heeft sedert dien tijd geene andere mede= deelingen van den kant des kapitels zelve ontvangen, betrek- wen i i benoeming van ate kapitulairen-Vicaris, usdanig is de zuivere en eenvoudige voordragt der < digheden, die plaats hebben gehad, aeaert den Soriten Bon dier noodlottige naak tot op het punt, waarop de usdanig is de zuivere en eenvoudige voordragt der < digheden, die plaats hebben gehad, aeaert den Soriten Bon dier noodlottige naak tot op het punt, waarop de usdanig is de zuivere en eenvoudige voordragt der < digheden, die plaats hebben gehad, aeaert den Soriten Bon dier noodlottige naak tot op het punt, waarop de usdanig is de zuivere en eenvoudige voordragt der < digheden, die plaats hebben gehad, aeaert den Soriten Bon dier noodlottige naak tot op het punt, waarop de usdanig is de zuivere en Zaken te. genwoordig zijn. Uit het exposé en nog meer door het lezen der documenten, zal men zien, tot welke. hoogte in de zaak der gemengde huwelijken in de Westelijke provincien van het koningrijk Pruissen, aan te gaan, de H, Stoel de inschikkeliikheid en toegevendheid gedreven had en welk gebruik has ee van maakt; en hoe sterk iedere ware Catholijk de verklarin door den Aartsbisschop van Keulen uitgedrukt, van niet verdee te kunnen gaan, dan de lijn in de Breve van Pius VIII getrokken, moet goedkeuren: eene verklaring die in eene zuver godse dienstige questie hem ten strengsten was opgelegd, door zijne geheiligde pligten en door zijne conscientie. Uit de Staats-Secretar, den 4 Maart 1838. (1) Document, N.° XXII. Ibid. (3) Document, N.° XXIII. Ibid. (4) Document, N.° XXIII. Ibid. Zie Catholyke N Stemmen van 7 April. ie Catholyke Nederlandsche E STEMMEN te Grave. B, N.° 28. Nummer 16. - CLOT CATHOLIUM NEDERLANDSCHE STEMMEN OVER, GODSDENST, STAAT-, GESCHIED EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, teide Hy:.. » Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat zy één syn, 5 gelyk WY « eeve En ik bid niet alle i 1 é lleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun ' gwoord in my gelooven zullen: opdat sy allen één ayn, gelyok Gy, Vader, in my enikin Us: dat <i ook in ons mogen één xyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En ik heb hun de heerlijkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zy zouden één zyn, gelyk wij ook één zyn. Ik in hen en Gy in my, opdat ty rolkomenlyk één zyn: en dat de wereld wete, dat Gi my gezonden hebt. Joann. XVII. nn nn nc TC UE EEIEEEINEEESEEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEIEEI Voor den prijs van 8-50 het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle : worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave ; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Bries ven zullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel gePlaatst. Voor Be MANDEMENT DES AARTSBISSCHOPS VAN GNESEN EN POSEN. Hebben den merkwaardigen brief des Aartsbisschops van Gnesen en Posen, van 26 October 1837, aan den koning van Prussen geschreven, vroe-ger medegedekt (1). Toen de eerwaardige grijsaard dien brief schreef, was de Aartsbisschop van Keu/len nog op “uijnen zetel. De vervolging tegen de Kerk was nog niet begonnen; GreGortws XVI had zijne Apostolische allocutie nog niet uitgesproken. Wij verzoeken onze lezers nog eens na te lezen, wat Wijs in het No van ons blad van 24 Maart II. bl. 104, I¢ kolom uit het Handelsblad hebben afgeschreven; waarnit men zou hebben moeten vooronderstellen, dat een enkel gesprek met eenen Prussischen. general toereikend ware geweest, om den Aartsbisschop van Gnesen en Posen vrees aan te jagen, en hem te bewegen om zich naar de despotieke anti Catholijke oogmerken van het Prussisch ministerie te schikken. Thans is dat verhaal volkomen GELOGENSTRAFT! Zie ons blad van 24 Maart 1838. igié kan men abonneren aan het Postkantoor te Ant werpen. Zes dagen voor dat ons Handelsblad die bezüglich dopgedischt, heeft de Aartsbisschop van Gnesen en Posen een mandement uitgevaardigt van den volgenden inhoud: HERDERLIKE BRIEF VAN DEN AARTSBISSCHOP VAN @NESEN EN POSEN AAN DE GEESTELIJKE DIOCESE, » Wij MARTINUS VON DunIn, door de Godde- lijke barmhartigheid en de gunst des heiligen Apostolischen Stoels, Aartsbisschop van Gne- sen en Posen, Pausselijke legaat enz. aan onze eerwaardige broeders, de dekens, pastoors, vicarissen en geheele geestelijkheid onzer Aartsbisschoppelijke diocese, heil en zegen! » Door de allocutie van het zigtbaar Opper- hoofd onzer heilige Kerk, Paus Grecoris XVI van 10 December des vorigen jaars, welke de praktijk, betrekkelijk de gemengde huwelijken op eene onbillijke wijze in geheel Pruissen 21 Aprin 1838, —- 134 - ingevoerd, afkeurt, gewaarschuwd, en gedron- gen door het gevoel van onzen pligt en door onze conscientie, moeten wij aan uwe — 134 - ingevoerd, afkeurt, gewaarschuwd, en gedron- gen door het gevoel van onzen pligt en door onze conscientie, moeten wij aan uwe — 134 - ingevoerd, afkeurt, gewaarschuwd, en gedron- gen door het gevoel van onzen pligt en door onze conscientie, moeten wij aan uwe — 134 - ingevoerd, afkeurt, gewaarschuwd, en gedron- gen door het gevoel van onzen pligt en door onze conscientie, moeten wij aan uwe — 134 - ingevoerd, afkeurt, gewaars Aan- dacht herinneren wat dezelfde heilige Apos- tolische Stoel bevolen heeft door den dienaar van Curistus, godvruchtiger gedachtenis, Ba- NgEDIcTUS XIV, krachtens de Bulle, die onder ons zoo zeer bewonderd werd, van 1748, gegen aan de Prelaten, Aartsbisschoppen en Bisschoppen van het voormalig koningrijk Polen, betrekkelijk de gemengde huwelijken en wier uitvoering voor altoos is aanbevolen geworden. Die Bulle bepalt nach dem katholijke, dat geen Catholijke, die een huwelijk zal willen aangaen met een oncatholijke vrouw en wederkeerig, den huwelijks-zegen zal kunnen ontvangen volgens den Catholijken ritus, ten minste, zoo hij niet de formelle belofte doet, 1.° dat al de kinderen die uit dat huwelijk zullen geboren worden in de Catholijke religie zullen worden opgevoed ; 2.° dat.er hope zij om de oncatholijke partij in den schoot der Kerk terug te brengen. De latere Breve van Pius VIII van het jaar 1830 beginnende: “itferis altero abhinc anno, en uitgevaardigd op verzoek der Bisschoppen van West-Prussen, bewijst dat gulks wezenlijk de Catholijke leer is, want dezelve Breve veroorloofd den huwelijks-zegen niet dan op boven vermelde voorwaarden. Daar eene smartelijke ondervinding ge-toond heeft, dat, op onderscheidene plaatsen de geestelijkheid, die met zielzorg is belast. Die wet der Kerk vergeten heeft, zu wenigen, verwenden dat de Opperherder, aan wien de H. Geest de taak heeft tovertrouwd om de kudde van CuiusTus te verdedigen, zoo yele huwelijken bejammerende, die op eene heiligschennige wijze voltrokken zijn, voor de toekomst het straffen bevolen heeft dergenen die nog inbreuk mogten maken op de wet aangaande de gemengde huwelijken, ten minste moge afschrikken en hen terug houden van het Sacrament des huwelijks op eene heiligschennige wijze toe te dienen, aan dezulken die het onwaardig zijn. Dienstvolgens swspenden wij, van alle orde, functie en kerkelijk béneficie en zullen met volle regt gesuspendeerd zijn, alle pries- ters in onze diocesen, die, strijdig met den: geest en den text der bovengemelde Bulle, — den huwelijks-zegen aan gemengde huwelijken zullen durven geven, ten ware de Catholijke partij vooraf op de stelligste wijze heeft be- loofd, dat al de kinderen, die uit dat huwelijk zullen geboren worden, in de Catholijke religie zullen worden opgevoed. Wij veroordeelen tot dezelfde straffen, de priesters die niet alle hunne pogingen zullen aanwen- den om aan hunne parochianen in te scherpen, dat dusdanige huwelijken ten eenenmale onwettig (illicite), en gestrengelijk door de Kerk verboden zijn. In kennis was van wij dezen Herderlijken Brief hebben uitgevaardigd, voorzien van ons zegel; te Posen, in ons Aartsbisschoppe- lijk Paleis, den 17 Februarij 1838. (Get.) MARTINUS, Aartsbisschop. Het Pruissisch ministerie, dat zich in de zaak des Aartsbisschops van Keuwlen op de geestelijkheid der Ostelike provintien bereit, werd door het moe-dig gedrag van den Aartsbisschop van Gnezen en Po-sen, voor de geheele wereld, zocdanig ten toon gesteld, dat deszelfs yerbittering, tegen dien eerbiedwaardigen grijsaard en zijnne getrouwe geestelijkheid niemand bereiten zal. Volgens onderscheidene berigten uit Po-sen, heeft men den Aartsbisschop heimelyk weggevoerd en hem waarschijolijk in eene vesting opgesloten. Werwaarts men hem gebragt had, wist men den 24 Maart te Posen niet. Drie kanunnikken waren gelijk-tijdig gearresteerd, onder anderen de vicaris-generaal Bropziszewsk1, wiens circulaire van 6 September des vorigen jaars(1), door de Pruissische politie, bij alle geestelijken is in beslag genomen, waarvan het gevolg is geweest, dat de Catholijken om strijd afschriften van die circulaire maken en dezelve op die wijze algemeen vers preiden! — Zoo verjählt de Voorzienigheid, de listige plannen der sluwste politik! Het Berlijnsche kabinet wilde door gemengde huwelijken, de onver-schilligheid voortplanten: zij wilde dat de Catholijken k, den huwelijks-zegen over dezelye zou uitspreeken, om den afker der der Catholijken van dezelve geheel weg te nemen: en zij heeft slechts het sluime-rend geloof van duizenden opgewekt; zij heeft het door vervolging willen bevresd maken, en zij heeft slechts den geloofsijver der eerste eeuwen doen ont-viammen! Zij heeft het masker van goedheid, regte vaardigheid en verdraagzaamheid afgelegd en den dolk der vervolging gegrepen, om de wereld van hare vroes gere huichelarij, te overtuigen! Zij is in de strikken gevallen, die 2ij voor het Catholicismus gespannen had en heeft die verbroken; zij heeft het Catholicis. mus in Pruissen en in geheel Duitschland gered. (1) Aie ons blad van 10 Maart 1838. HET KEULSCHE METROPOLITAN-KAPITEL. Het Keulschen kapitel heeft inde zaak van desgelfs vromen Aartsbisschop, een jammerlijke rol gespereld en zich met slaafsche gedwéeheid onderworpen aan de eischen van een despotiek tijdelijk gezag, welk daardoor hoopte de botsingen voor te komen, welke de gevolgen van de deportatie des Aartsbis-Schops, noodwendig zijn moesten. Het heeft slechts meerdere botsingen doen ontstaan en de verwarrin vermeerderd. Het heeft zich door het tijdelijk gezag laten bewegen, om zich een beheer over de diocese aan te ma-tigen, waartoe niemand dan de Aartsbisschop, regt had, en van dien onwettigen stap aan den Apostolischen Stoel kennis te geven, op eene wijze, die het hart van onzen algemeenen Vader gevoelig gegriefd en bedroefd, en de verontwaardiging van alle Catholijken opgewekt heeft. De voorstelling der daadzaken enn door den Apos- tolischen Stoel openbaar gemacht, heeftook den inhoud van dien brief doen bekend worden (1); hij is deze: Allerootmoedigst werpen wij ons aan de voeten van U. H. om met een treurig hart den moeijelijken toestand te ontvouwen, waarin het Aartsbisdom van Keulen zich tegenwoordig bevindt, en om met gepaste nederigheid de Apostolische raadgeving en bevelen af te smeeken. Drie dagen geleden, op den 20.5t" November, werd plotseling, op last van den Koning, onze waar-dige Aartsbisschop, Cuemens Aucusr, vrijheer Droste zu Vischering, uit het Aartsbisschop, verre weg naar zijn geboorte-land gevoerd en hem verboden zich verder met het bestuur des Aartsbisschis of met eenige der Geestelijke aangelezenheden betreffende hetzelve te bemoeijen. Gisteren verhaalde de te Koblentz residerende opperpresident der Rin-Provincie, vrijheer van Bodelschwingh, aan ons terwijl wij in kapittel vereenigd waren, op last des Konings, de toedragt der za ak zoo als xij was voorgevallen, las en gaf ons brieven van Z. Exc. den vrij- heer von ALTENSTEIN, minister van kerkelijke aangelegenheden, dd. 15 November, welke nopens deze zaak en de te nemen maatregelen aan Ons waren gerigt. Deze brieven doen kort en bondig zien wat onze Hoogwaardigste Aartsbisschop sedert de aanvaarding van het beheer des Aartsbisdoms tegen de wet- ten des vaderlands en de openbare instellingen misdreven, tot welk gevaar voor de openbare rust hij aanleiding gegeven heft, en welke noodwendigheid ten laatste aan onzen Ko- ning, tot diens grootst smart,-is opgelegd, om de, door God hem toevertrouwde magt, zoodanig te gebruiken, dat het kwaad te keer gegaan en de Aartsbisschop verhinderd wierd, zijn ambt ten nadeele van den staat te vervullen. Nadat ons dit was aangetoond, werd ons gezeed, dat Z. M. verwachtte ; dat wij volgens onze kennis van zaken en onze regtvaardige en getrouwe denkwijze onverwijld zouden bepalen en tot stand brengen datgene, wat, uit hoofde van verhindering des Aarts Bisschobeljekt Stoels, zu wolle ter vereflening der tegenwörderige Kerkelijke aangelegenheiten, alsook tot herstell van de met de kanonieke voorschriften strookende administratie voegzaam en wettiglijk te verrigten zoude wezen, en den H. Stoel van alles kennis geven en aan deszelfs wijsheid overlaten wat verder naar de wetten der Kerk te doen zij. Wat onze Hoog-waardigste Aartsbisschop tegen de vaderlandsche wetten heeft misdreven en om welke redenen hij de gunst des Konings heeft verloren, is niet onze zak te onderzoeken en te beoordeelen. Dit echter kunnen wij niet verbergen, dat wij zijne tot dusverre gevolgende handelwijze niet in alle deelen mogen goedkeuren. Rlechts aan weinigen was het vergund hem te naderen 3 hij scheen de meeste en wel geleerdste en ervarendste mannen te wantrouwen, en toch kon hij zelf, uit hoofde van zijnen hoo- (1) Nommer 22 der decumenten. BAG 3 1 an RGR gen oderdom, het beheer van een 200 uitgestrekt en hem miner bekend Bisdom bezwaarlijk alleen waarnemen; verscheiden, vooral de jongste Priesters bejegende hij eenigzins norschelijk eh niet geheel kanoniek, noodzakende hen theses teonderteekenen, welke niet. geheel met de door de Kerk bepaalde leerstellingen overreenstemmen; hij beijverde zich om veel en inzonderheid datgene, wat door zijnen voorganger tot nut en roem der Catholijke Kerk voortreffelijk, wettelijk en na vele moeite was daargesteld, te verwarren, zo0odat zijne wijze van beheer niet den ijver om op te bouwen, maar den schijn van vernieling deed blijken. Dit alles Hebben wij niet zonder diepe smart wäargenomen en zouden zulks ook reeds aan den heiligen Apostolischen Stoel in klaagtoonen hebben kennelijk gemaakt, indien niet het aanzien van den Aartsbisschop, onze eerbied voor hem en de hoop dat hij door de ondervinding geleerd, heilzamer raadgevingen zoude opvolgen, ons hadden weérhouden. Daar nu de betrekkingen zoodanig zijn en de Aartsbisschoppelijke zetel, als het ware, vakant is, z00 namen wij gisteren het beheer des Aartsbisschospept jke zetel, de supplend. Neglig. pr. in 6. op ons en männer zulks schriftelijk aan de gansche Geestelijkheid van Keulen bekend, haar tevens vermanendé, dat ieder de Apostolische bevelen in bedaarden en vertrouwenden gemoede met ons zoude afwachten en voorzigtigliikk en met wijs beleid, om de liefde Gods, zorgen, dat Kerk en Staat geen nadeel kwamen te lijden, noch de gemelderen der geloovigen opgewekt of verontrust wierden, en besloten ter zelfder stond, binnen acht dagen over te gaan, tot de verkiezing van eenen Kapitel-Vicaris. Wat wij tot heden heben verrigt, smeeken wij allerootmodigst en nederigst dat door U. H. den Vader der gansche Kerk, niet slechts moge worden goedgekeurd, maar dat ons ook in deze z00 moejjelijke gesteltenis moge geraden en voorgeschreven worden, wat U. H. goeddunkt. Alle gemoederen zijn gespannen op hetgeen U. H. zal bevelen, en dardoor zal een ieder bevredigd en de openbare rust versterkt worden; want alle zijn derwijze van liefde, eerbied, en vertrouwen jeg ens U. H. doordrongen, dat zij ons alleen niet zullen overtreffen, die tot in het graf blijven Ur. Hs- toegenegendste zonen en ootmoedigste dienaren. KEULEN, Cant, Vriheer von Beyer, Proost 22 November 1837. der Metropolitaan-Kerk. Dr. Hiiseen, Deken. Dr. ScuweirsErR, Canonicus des Ka- pittels. - Dr. Jos. Herne. Finz. td. Dr. Jos. Müller. id. Jou Jak. Syon. id. Dr. Nic. Munen. id. Dr. Jos. Lams. Weiz, id. Liefderijk en vaderlijk maar tevens ernstig beris- pende, was het antwoord des algemeenen Opperher- ders, ’t welk wij bereids hebben medegelte (1). Intusschen het kapitel den heer Huscen, Vicaris-General des Aartsbisschops, tot Kapitulairen- Administrator benoemd; en hij beeft zich, in open- bare stukken, dien wederregelijken titel aangemachtig, en zelfs zich vermeten, eene dispensatie voor den Vaste van dit jaar uit te vaardigen, waartoe hij gegen magt had. De Catholijken van het Aartsbisdom Keulen, waren dus, zonder de vaderlijke tusschenkomst van den Apostolischen Stoel niet gedispenseerd, maar verpligt den geheele Vaste in al deszelfs gestrengheid te onderhouden: zonder zwatre zonden konden zij van de gewaande dispensatie van een ingedrongen gezag, geen gebruik maken. De H. Vader gaf dus, uit vaderlijke goedheid, aan zijnen Internuntius te Brussel den last, om de Geestelijkheid des Aartsbisschos van Keulen te verwittigen, dat Huscen geete magt (1) Zie ons blad yan 10 Maart jl. — 136° — had, om te dispenseren: maar dat de H. Vader den geloovigen, van het Aartsbisschos Keulen vergunde, om gebruik te maken (1) Zie ons blad van 10 Maart jl. — 136° — had, om te dispenseren: maar dat de H. Vader den geloovigen, van het Aartsbisschos Keulen vergunde, om gebruik te maken V van de dispensatie, door hun- nen Aartsbisschop lo het vorige jaar verleend. In dat bewijs van vaderlijke goedheid zag het Prussis sich ministerie niets anders, dan eene verijdeling van deszelfs doel, om het ingedrongen gezag van Huse Gen te doen eerbiedigen; en de man die zich reeds zoo veel had aangematigd, beweerde nu, dat hij wel degelijk regt had, om te dispenseren, wal de Aarts- bisschop hem die magt had gesubdelegueerd. Maar de Aartsbisschop had hem die magt, als zijnne Vicaris- Generaal overgedragen; en hij verloor dezelve nood- wendig, toen hij de hoedanigheid van Vicaris- Generaal des Aartsbisschops verzakende, als zoogee naamde Kapitel-Beheerder zich, buiten zijnen Aartsbisschop en ondanks denzelven, als wezenlijke intrus het bestuur des Aartsbisschops aanmatigde. De Apostolische Stoel kon en möchte het viele tote geworden, dat de despotische in-vioed van het Prussisch ministerie en de klinkende Daalders (men zegt 1500) die het aan Huscen, voor zijn kapittel-beheer heeft toegelegd, en de bekende Herrésiaansche geest van de meeste der Kanunniken, hat kapittel in deszelfs ongehoorzaamheid za! doen volharden. En wat zullen dan de gevolgen zijn? Het ministerie zal het ingedrongen gezag, waaraan de gehoovigen niet gehoorzamen moGeEN handhaven; de Apostolische Stoel kan niet anders, dan eenen Vicarius-Apostolicus benoemen, om het Aartsbisdom Keulen, gedurende de afwezigheid des Aartsbisschops te besturen; het gouvernement zal dien niet erkennen, en verbieden hem te gehoorzamen; en zoo zal men, in hat Aartsbisdom Keulen, hetzelfde zien plaats hebben, wat in het begin der X VIII.¢ eeuw in ons vaderland plaats had. De Hermésianen zullen even als hier te lande, de Jansenisten met Copper deden, het met Huscen houden: de echte Catholijken Zullen de Priesters, die heißen gehören. Verachten en schuwen; de regtgeaarde Priesters, die zich nicht van den Apostolischen Stoel willen laten afscheiden, zullen vervolgt, in de gevangenen Geworpen of gebannen worden, en de Catholiken zullen welligt zonder Godsdienstoefening zijn, even als in de dagen der Fransche republik, toen geene andere dan beédigde, datis, ongehörzame Priesters den Godsdienst mögen verrigten, doch wier heiligschennige verrigten, de geloovigen niet wilden bijwonen. Wij zijn er getuigen van geweest, dat zulke Priesters niemand konden vinden, om hen, in hunne heißigschenen Missen te dienen. De getrouwheid der Bisschoppen en Priesters, (eenige weinigen uitgezogen derd) was in die rampzalige dagen zoo groot, dat ij de ballingschap verre boven de scheuring verkozen; hun gedrag was zoo edel en groot, dat zij overal, waar z{j in ballingschap leefden, achting en eerbied voor den Catholiken Godsdienst inboezemden. Het waren voornamelijk de gebannen Frans Die Priesters, die het Engelsche volk deszelfs ingekankerd vooroor- deel tegen het Catholicismus, heben doen afleggens De vijanden van onzen Godsdienst hadden de wereld doen gelöven, dat de massa der Fransche Geestelijk- heid, bij uitstek bedorven en zedeloos was, dat de Feansche Priesters, deugdnieten of huichelaars wae ren; en alle volken die hen, als ballingen, gastvrij- heid verleenden, werden getuigen, dat die zoo gelas- terde Geestelijk, voorbeelden waren van deugd en godsvrucht. Zoo is ädere vervolging heißam aan de belangen der Kerk, een nieuwe zegepraal voor het gelöst, en wij zija verzekerd, dat ook het Pruissisch ministerie betwelk reeds aan den ergsten vijand van het Catholicismus, aan de onverschilligheid in geheel Pruissen, den doodsteek heeft toegebragt en aan de Kerk des levendigen Gods, een gewigtiger dienst heeft bewegen dan hare getrouwste Priesters in Duitschland in staat waren haar te bewegen, haar nieuwe en schitterende overwinningen voorbereidte. Den 27 Februar, Il. heeft Monseigneur de Kardi-naal Secretaris van Staat Lameruscaint, aan den Pausselijken Internuntius te Brussel, het volgende geschreven: A. I. Tot hiertoe heeft de H. Stoel niets gedaan, noch gezegd, waaruit men het erkennen zou kunnen afleiden van den Vicarius (Cujusdam Vicarii) dien het kapittel van Keuen, zich het regt zou aangematigd hebben, (presumsit) te benoemen_sedert de onregtvaardige (iniquam) opsiuiting van den Aartsbisschop van Keulen. Oaarenboven na den brief, dien dat kapittel aan den H. Stoel heeft gerigt, gedagteekend 22 November des vorigen jaars,is er aan den H. Stoel geenerlei officiel berigt gegzeven; hij is dus geheel onbekend met de yerkiezing waarvan het zake is (electionem plane ignoret)." A. Il. De vijf jarige volmagten personeel aan den Aartgbisschop zijn facultates quinguennales cum personales sint archiepiscopo, kan de heer Hiiscun wien overigens de Aartsbisschop geacht wordt alle jurisdictie ontnomen te hebben (cui insuper omnem juridisctionem eumdem archiepiscopum ademisse suppositur) dezelve niet uitoefenen. A. Wil. Wat betreft het indulé voor den veertig daagschen Vaste, vergunt de H. Vader, de omstandigheden in aanmer-king nemende, waarin zich de Aartsdiocese bevindt, dezelfde dispensatie, welke de Kerwaardige Aartsbisschop van Keulen in het vorige jaar aan zijne diocesanen heeft toegestaan. De H. Vader belast u, Mgr., met het kennis geven van zijnen wil aan de andere Pasio Ossen zu dit geval met voorzigtigheid en behoedzaamheid te werk gaan. Diensvolgens heeft Monseigneur Sprneutr, de za-ken der Nuntiature te Brussel? waarnemende, eene Circulaire aan de Geestelijken van het Aartsbisdom Keulen gerigt, van den -volgenden inhoud: Daar het ter ooren van onzen H. De Kerw. Heer Binrerm, Pastor te Bilk bij Dusseldorp, is bij de Nederlandsche Catholijken algemein gegen ein bemüht, uithofde der stichting, die 2ij zoo vak geput hebben uit de vertalingen der yoor-treffeliike werken van dien achtingwaardigen Herder. Het zal hun dus niet onverschillig zijn te vernemen, dat ook die gemoedelijke en godvruchtige Priester het slagtoffer der aangevangene vervolging schijnt te zulen worden. Den 24 Maart des voormiddags te 11 ure begaven zich de procureur-generaal Scunaase, de regter van instructie Beckers en de commissaris van policie Hautuausen van Dusseldorp naar Bilk bij De. Binre-Rim, Pastor aldaar. Zij maakten hem bekend, dat zij gekommen waren, om de bevelen des gouvernements uittevoeren. En zijne papieren te onderzoeken. De Heer Binrer opende voor hen zijn studeer-vertrek zoowel als zijne bibliotheek. Zij vonden er talrijke hand-schriften betrekkelijk de groote Godgeleerde, geschiedkundige en oudheidkundige werken, waarmede die geleerde doctor zich bezig h À de zedige af- zondering eener land-pastorij. À de geheele bibliothekonführer te bebben en alle meubelen te hebben onderzocht zonder iets anders te hebben gevonden dan de brochures die voor en tes gen in de zaak des Aartsbisschops van Keulen, zijn uitgegeven geworden, begonnen zij een interogatorium. De procureur toonde aan den heer Binrerm het blad van een handschrift, ’t welk deze naar Sittard had gezonden om hetzelve bij den heer Anners te doen drukken; het was een werkje getiteld: Congregatie van Catholijke broeders en zusters tot vermgding van gemengde huweliyhen. Op het bevestigend anwort van den heer Binrerm™ dat dit geschrift van zijnne hand was, toonde de procurer-generaal hem ook een exemplar dier brochure, die nog niet door den boekverkooper verzonden was (1), hem vragende of hij ook dat geschrift kende. » Neen » antwoordde de heer Binrerim ’t is de eerste maal, (1) Hieruit blijkt dat de Pruissische policie ook bij den heer Ansprussische onderzoek heeft gedaan, en zich meester gemaakt, zoowel van handschriften als van nog onuitgegeyen gedrukte stukken. ‘etwes ve ve eweevete » dat ik het zie; en om: te weten of dat mijne bro- » chure is, zoude ik haar eerst.moeten lezen.” — De procureur; » Maar hoe kunt gij zulke dingen schrij- » ven gij weet wel dat het verboden is.” — De Heer Binterim: » Ik geloof, dat, om een einde aan die » treurige zaak te maken, er niets beter te doen is » dan derzelver oorzaak, dat is de gemengde huwe- lijken, weg te nemen. Dit heeft. mij dan doen » Sluiten om aan de Catholijken al het gevaarlijke en misdadige van zoodanige huwelijken, te herinneren; ik heb er daarenboven een gebed en eene gelofte bijgevoegd voor de Catholijke meisjes, die in de Clementynsche congregatie (1) getreden zijn.” Na een menigte van andere vragen op welke de Heer Binrerm™m met dezelfde vrijmoedigheid antwoord- de, vroeg men hem of hij een aanhanger van den Aartsbisschop was? — » Ik ben niet slechts een aanhanger van den Aartsbisschop, maar een der warmste verdedigers van dien achtingwaardigen Prelaat ; » en ik aarsel geen oogenblik, mijne heeren, om u » het innigste mijner gedachten. te doen kennen.” Bij het heengaan, wilden die heeren een exemplar medenemen van den Athanasius van GourReEs en verscheidene andere brochures die ter verdediging van den Aartsbisschop uitgegeven zijn. HET ROODE BOEK. TWEEDE ZAMENSPRAAK (2); De VorIcEN zijn juist te acht ure weder bij: elkander. — De Meester, HET ROODE: BOEK uit den zak halende beginé aldus: Hk moet het u zeggen; ik zou nooit gedacht heb- ben, dat men in staat ware, om ons zoo te verdrulze. ken en te vervolgen, ons Catholijken en onzen H. Godsdienst, als ik het niet handtastelijk in dit boek had. bewezen gezien, (1) Clementynsche Congregatie. Zoo wordt het genootschap genoemd, hetwelk eerst de Keulsche, en vervolgens andere- Pruissische meisjes hebben gevormd, om zich te verbindem vans nooit een gemengd huwelijk te zullen aangaan, Het voert den naam van Clementynsche, ter cere van den. moedigen CLEMENS: AUGUST. ; RED». (2) Zie ons nummer yan 17 Maart jl. — 138 — CuristrAANe 6 oe) Heer Schoolmeester, vergeef aan mijne onkunde, dat iku dus inde rede val. Ik meen te begrijpen, dat in dit boek over de zonden van anderen gesproken wordt , en ik hoor niet gaarne kwaad van anderen spreken ; want men wordt in deze wereld zoo dikwerf bedro- gen: dikwerf is het kwaadspreken laster. Kunnen wij geloof hechten aan de dingen, die gij in dat boek gezien hebt? De Meester. Dit boek is reeds sedert drie månden bekend, vriend! gelöst mij, als het leugens verhaftet, zou het reeds wederlegd zn, en men zou niet noodig hebben gehad, hetzelve zoo gestreng te verbieden. — Om mij beter te doen begrijpen, zal ik u een voor- beeld aanvoeren: Vooronderstel dat iemand in het land het gerucht verspreidde dat gij eergisteren, omstreeks acht uren des avonds, een paard gestolen had, in die of die straat, dit of dat nommer in de stad Bonn. Wat zoudt gij dan doen, vriend? Zoudt gij aan de men ~schen, die er over konden spreken, gaan zeggen: Zwijgt stil, zwijgt stil! opdat het gerucht niet ver- der loope. CunisTIAAN. Neen, zeker niet; maar ik zou openlijk bewijzen, dat ik eergisteren avond, omstreeks acht ure, niet te Bonn, noch in het aangewezen huis kon zijn ge- weest; vermits ik mij alhier bevond, met mijne bu- ren en met a; en daardoor zou de beschuldigt te- gen mij ingebragt van zelven verv Allen. De Meester. Gij hebt gelijk. Welnu, zouden die menschen, die sedert drie honderd jaren, aan het Profesteren tegen oss gewon zijn, niet even zoo gedaan hebben als gij, als het hun mogelijk ware geweest, de valschheid te bewijzen, van hetgene wat men tegen hun schrijft (1). Spitz. Goed gezegd, Heer Schoolmeester! een braaf man gal nooit een leugen over zijn hoofd laten zweven. De Meester. Zeker niet. Maar luistert, ik zal u verhalen wat ik gelezen heb. ALLEN. Begin Heer Schoolmeester, wij zijn enkel ooren. De Meester. 