De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
De watervogelen overträgen in verfchcidenheid en aantal de landvogelen zecr ver. (I). De inre&en zijn noch talrijk, noch lasclg. Bij de fneeuwbuijen verbergen zij zich: maar zoodra de Jiicht weder opklaarc ziet men ze zoo vlug en fterk, als de grotte warmce ze ooit kon maken (a). Waren de veelvuldige onbekende fcheJpeii den natuuronderzockers, die cook vergezelden, opmerkelijk (s): la perouse merkte, bij zijn zijn zijn fortogt van de Siraat leMaire, de walvisfchen op, die hem omringden. Zij zwommen ftatig voort op klei-nen aflland van zijn chip, en toonden dus, dat hun nooit eenig leed wedervoer, Naar zijn oordeel zouden zij nergens voor-deeliger te beftrijden zijn, dan alda ar, waar de fchepen in goede baaten konden ten anker liggen, voorzien van water, hout, ge-wasen zeevogelen, terwijl de floepen zichgeene miji zouden hebben te verwijderen, cm de lading hunner fchepen door walvisch-vangst te vullen. De langdurigheid der zee-rei- Cook D.  dric winter-maanden genaakbaar hield (i. De rédélicke bewohners van dit eiland zijn en leelijk ras van menfchen, met breed en platte angewenden, kleine en dolle zwarte of bruine oogen, lage voorhoofden, negerachtige breedegelde neuzen, uitpuilen-lende wangen, groote monden, kleine tan-den, breede borsten schulden, fchrale on-dolven, dunne en kromme beenden, veelte flechten, en lompe geftalten vanvijf voet en acht tot tien duimen (2). De vrouwen zijn meestal dezeacht of tieu duim kleiner dan de mans. Beider kleur gelijkt naar die van ijzerroest met olie gemengd. De mans zijn baardeloos, hebben-de flechts hier en er een haartje aan de kin. Over Hec gcheel fcheen die volk in de ' oogen (i) LaPerouse foyage autour du motufe T. n. p. 57. 58. (2) Cook D. I. bl. 85. D. VII. bl. 120. For- BTER bij COOK D. VII. bl. 388. Parkins, p. 7. "lamst" WHw-. I A K I). "jf ma.injcn tot tl- I'chcen hem daarbij tcrwijl hij dczc onze dric winter- i van dit eiland zijn len, met breed en c en dolTc zwartc orhoofden, neger- neuzen, uitpuilen- Dndenj kleine tan- )uders, fchrale on- iime beencn, veel e gedalten van vijf ncn (a). al dezeachcoftieu ns. Beider kleur otst met olie ge- ardeloos, hebben- en haartje aan de n die yolk in de oogen f autour du monde VII. bl. 1 20. For- 88. Parkins, p. 7. VuurLANa Oogen van cook en forster hoc armée en ellendigste zoo wel, als het domfte, van alle menfchelljke schlepzelen. De morfigheid van hun ligchaam en de tank, dien zij van zich gaven, waren den Europe's schlecht und der engen, staaten mond de walgelijkte vertooning tätig. Zlj verdurcn de koude, die in den zijnier zelfs aan twee Europeen liet leven kosten, schlecht geheel naakt, (laandc zich flechts eenen losfen en open mantel ora de Schouders. De vellon van zeekaivcren of zehonden, in den eigen staat zo als zijn van het dier afkomen, zijn de sto f van deze klceding. De gehele mantel bestaat bij velen uic 6dn vel, en is naauweilijks grooc genoeg om de schouders te be-dekken; fommigen hadden 'ef twee of drie an clkander genaaid, zoo dat zij tot onder de knicen reikten, alwaar de mans ze timenbinden als een zak; het geen de vrouwen met eenen riem om den middel doen, (0 Cook D. I. bl. 84, pi. D. VII. bl. 388.. IV. DEEL. R imtimusSfma<Jssm M n'lf" *58 V U U R L A N D; If i 1; 1; is J t 1 k 1 : 1 aoen, alwaar 2ij buiten dat eenen fchaam-lap van dezelfde floffe ciragen (i). Som- Migen dragen ook laarsjes aan de voe-ten (2). Bij deze uitcrllc armoede een«r kleeding, die het fchier onbegrijpelljk maakt, hoe zl) den winter verduren. ftellen deze menfchcn nog hoogen prijs op hunne vcrficrfelen, hoe onoogclijk ook voor de Europehrs, Hunne aangczigten zijn op verfchiilcnde wij- zen befchilderd, gemeenelijk rondom da oogen met wit, en het overige van het aan- gezigt met roode en zwarte dwarsftrepen, waarin naauwlijks twee perfonen elkanderen gelijken, en weJke opfchik zij bijzon- dere gelegenheden in allerleijc rigten van ftrepen verhoogen, zoodateindelljkhun gelaat naar geftreept en geruit bont dock gelijken moet. Mans en vrouweu dragen armringen van koralen, uit fchelpjes of beentjes vervaar- digd; de vrouwen dragen ze ook om de ckels, en hebben boven dien eenen leden band met fchelpen bezet om den hals. Ilec CO Cook D. I. bl. 85. D. VH. bJ. lai. (O FORSTER bij CC OK D. VII. bl. 3pf. ...u^Si^f,.- AND; dae- eenen fchaam- Jragen (i). Som- sjes aan de voe- de ecner kleeding, lljk maakc, hoe zi) lien deze menfchca mne vcrficrfelen ^ »or de Europeh'rs, 5 verfchillcnde wij- snelijk rondom da /erige van het aan^ arte dwarsllrepen, 2rfonen elkanderen hik zij bij bijzon- llerleijc rigtingen Jodateindelijkhiin geruit bont dock en armringen van beentjes vervaar- i ze ook om de Dien eenen lede et om den lals. Hec >. vir. W. I a I. [>. VII. bl. 3pr. VUURLAN «59 net haar hangc bij bj bj bj wild om het hoolU ncdcr, dochdcman kapt zich mctcen bruin nctwcrk, de vrouw nice cene muts, van ccnige j^anzcnvcdcrcn tc zamcngcfield, die gcmcenlijk regt ovcrcind ftaan. Bi^halvc het aangezigt fchildcren zij ook gaarnc het lijf up VcJcheidcne plaatfen, hctzclve echtcr, naar hec fchijnt, bcfparen- de voor pijnclijkc beprikkingen en infnijdin- gen, die wij ciders ontmocteden (i). Hec voornaamfte voedzcl der Fuurlanm tkrs bcflaat in fchelpvisch, dien de vrouwcn opzamclen, met eenen korf indeccne, eenen Inngen piintJgen en gcbaarden ftok » met welken zij den fchelpvisdi van de rotzcn los maken, in de andere hand, hebbendc voorts nog een zak bij zich> om daarin telkcns den korf uit te ftortcn (a). Raauw, half verroc, zeehondenvleesch vervangt eeniglijk dczc fpijs, waurbij traanachtig vet hun een verkwikking is, weike dcNatuur zelve zich bij hun fchijnt te hcbben uitgckozcn, om hu'n beter beftand te maken voor de selfte kou- CO Cook D. j. bl. S/. For«-^er bij cooK Oi VIL bl.  on-fänger gemäß, maar de pijien boven al zijn de niette, welke men ergons vindt. Zijn van hoot, fraaigepoUjst, mctecnenpune van glas of keiftcen, keurig gemäßt en zeer behendig aangezet (4). Hunne woningen daartegen vertoonen htm, O) FORSTERblj COOIcD.Vir.bl. 3P2,3P3, Ca) Cook D. I. bl. 69. Parkins, p. 7. (3) Cook D. I. bl. 85, 8<5, ^o. (4) Cook D. I. bl,  geplani, zoo dat zij van bovcn cikanderen rakcn en ecnc ibort e van kegcl vormen, even als bijcnkorven. Aan do windzijde zljn zlj met ccnige takken en wat gras, of ook met diercnvcUen b- dckt; aan de zljdc onder den wind is om- went hct achtftc gcdeelic van den omtrek open, zoo wcl voor ingang als fchoor- fleen. Een wcing gras, langs den binnen- wand gefprcid, dient tot legerftede en zit« plaats, terwijl de grond zclf ten disch verilrckt (i). Dorpsgcwijze ftaan deze button bij elkan- deren. In een gehucht van dertien zulka woningen teldc men omtrent vijftig perfo* nen (a). In de oogen van forster schneen. Zij gcene nacie op zich zelve uic t;e maken, maar (1t;chts cnkelde van eldert verstooten menfchen te zijn, die van do een bogt des eilands naar de andere troklen, en, een zwervend Icven leidende, zich (i) Cook D. I. bl. 85, po. Parrins. p. 8, (s) Coos D. I. bl. 85. Parkins. p. g, R3 i^^lS^^SSSe^m»e»0M ...»,. V- tn,','^:' tf iSi VUURLAN0. In den winter die woonplaats können, waarhet verblijf hunhetdragelijkstwas. (i) Hunne vaartuigen aijn van boombast verwandt. Eenige kleine ftokjes dienen voor ribben, die de buik van de C<7«oV uitgefpannen houden. De roeifpanen zijn klein en ilegc bewerkt. Elk vaartuig voert van vijf tot acht perfonen, de kinders medegerekend. In het midden ligt een viiur aan, waarover zij zich verwarmen, doch het geen zij fchijnen mede te voeren, ora het gereed te hebben, waar zij landen; gelijfe 2ij ook Heeds grootezeekalveren-vellen bi} 2ich hebben, om de hutten te kunnen dekken, welke zij zullen opflaan, schoon z onder dezielvc kruipen, wanneer hun de regen op het water overvalt, en zij ze ook wel eens voor zeilen gebruiken (i). Van hunne taal weten de Reizigers aHeen te zeggen, dat zij algemeen door de keel wordt gefproken, fomtijds met een geluid, even als wanneer wij iets uit de keel wilen doen opkomen, het geen ons in dezelve CO FORSTER bij COOK D. VII. bl. Spj. (a) Cook D. VII. bl. 122. Forster bj COOK D. VII. bl. 38p. ; «^.,,, ^ ' i s»ai iii AND. woonplaats kozen,' dragelijkstwas. (i) van boombast ver- ftokjes dienen voor de Cand's uitgefpan- anen zijn klein en tuig voert van vijf kinders medegere- ligt een viiur aan, 'armen, doch het J voeren, ora het zij landen; gelijk calveren-vellen bi} 9n te kunnen dek- pflaan, fchoon zi) wanneer hun de i^alt, en zij ze ook uiken (i). te Reizigers aHeen leen door de keel s met een geluid, s uit de keel wil- ;een ons in dezel- D, VII. bl. 3P3. 2. FORSTEA bij VUURLAND. 2(53) Ver hinder, maar dac zij ook woorden hebben, die in de betere talen van Ettropa zachc zouden klinken. CO Bij hunnekinders was het viroord Pesfenii beftendig op do tong, het welk nu eens de toon van liefkoozing, dan wedervan ongemak fchem te zijn. Dit was ook het eerfte woord, waar-mede zich de vreemdclingen bij hun begroet vonden. Een zeer flerk lispen maakte hiinne uitspraak geheel onverstaanbaar (2). Men befpeurde onder hun geene regering of eenige ondergefchiktheid, wordende de een niet meer geeerbiedigd, dan de ander; evenwel schijnen zij in de beste eensgezindheid en vriendschap te leven. Even min merkte men eenigen schijr van Gods, dienst bij hun op, uitgezonder d een zeker gefchreuw, het geen als eene bijgelövige plegtigheid voorkwam, het weikflechts door bijzondere perfonen werd aangeheven die men daarora giste Priesters te zijn (2), De Reizigers zel wisten zich ook door ge©. (O FORSTER bij COOK D. VII. bl. 33p^ , (3) CoaK D. I. bl. 68, 85, pj, . R4 ^,.,,r^ .!';r:^ «54 VUURLAND; i: 1; geenc teekenen, weike ciders gemakkelijlt IjetTropen werdeii, voor dcze menfchcn ver- ftaanbanr te makcn ; zclfs die gcbaarden j welke de domfte Zuidzec - Eilanders vep» ftondcn , bleven hier den fchranderften onbe- grijpelijk en alzoo konden zij geenen fteim voor hunne gisfingen door eenigerlije vraag-p leckenen bekomen (i). . . . :-.-__ -, - , , Bij de cerfte landing van cook bctoonden zich do Fuurlanders zeer vreedzaam, wer* pende alle een llokje uic de hand» ten ree- k€n van vrede , naar het fcheen , waarna zij de vreemdelingen gul en verirouwelijk noo- digden naar hunne himen, alvvaarzijze met luwe doch ontwijfcibare blijkcn van vriend- fchap ontvingen. Wederkeerig volgden zij ©ok de vreemdelingen zonder eenige aarfe* ling tot aan boord van hun fchip, waaraan fij echter geenen voet zetteden, alvoren? een hunner zijn plegtig gefchreeuw had aan^ geheven, het welk hij telkens herhaalde* wanneer iet nieuwszijnearndachttrof. Bou* c A I N V I L L E , die aldaar vier jaren vroeger was, hitlJ dit gefchreeuw mede voor zece-r jfc Iczvvering. Die gefchreeuw was echter zoo (0 FoRjTER bi] Code D. VU. bl Z9U ^■jWWf-,i->sg.yia!'^ -fil- .'M ri,i--^^.-,-^i^i^'^^^-^i^ ^ dr J^^iw^™^ AND; ciders gemakkelijli Icze menfchcn ver- fs die gcbaarden j !c - Eilanders ver- rdiranderften onbe- 1 zij geenen fteim • eenigerlije vraag-r ■V ■ -'■ ,= - -. 4 1 COOK bctoonden ' vreedzaam, wer-? de hand» ten ree- fcheen, waarna zij ^ercrouwelijlc noo-* , alvvaarzijze met jlijkcn van vriend* keerig volgden zij tider eenlge aarfe* n fchip, waaraan etteden, alvoren? fchreeuw had aarn ellcens herhaalde* ndachttrof. Bout vier jaren vroeger mede voor  noch die Ook voor dezen eenon mensch zuverstochten kan voorkor-^cn, Ihat de bewunderingwaardige vergenoc-^dheid van deze al-Icrarmoedigfte menfchen over^ die op woes-ten grond en onder barren hcnieJ, aan den-mt-^ (O Cook D. I. bl. <J;t — 70. (2) Pah KINS. p» 7, A6(i V U U R L A N D. "With the aid, in hinfen, voor wind noch fnecuwjagt veilig, schier naakt, en van de ruwfte kunst ZQlve ontbloot, zonder andere flaap- en zit- en spijsplaats dan den grond, echter niet nicer schijnen te begeren, dan zij bezitten, en die met de daad doen blijken, door de handen eeniglijk naar koralen en suuisterijen, toe hunnen tooi. Hit te fteken (i). Deze vergenoegdheid maakt voor eenen oogenblik hec vraagftuk twijfelachtig, of de raensch door de befchaving mecr winne, dan datde menschop do meestverfchillendc uappen van woestheid en befch." aving reden genoeg heeft, cm zijn aanzijo te verblijden, even als elk ander schlepzel in het zijnne vrolijk tiert van het raderdiertje af tot aan den walvisch toe. De hoogte, van waar wij op deze onze broeders nederzien, opent onsflechfseen zoo veel ruimer veld 'van pligten, wierver vulling onberekenbaar hooger hell verfchaft, doch waartoe de onpartijdige Vader van alien. (i) Cook D. I. bl. pi. Forster bij CookD. VII. bl. ^pi, 398. N D. en, voor wind hier naakt, en nublooot, zondcr zonder ande plaats dan den hijnen te begegeben de daad n eeniglijk naar hunnen tooi, vergenoegdheid k. hec vraagfluk loor de befcha- Erlieze, maar e mensch op do n wnestheid en jft, omzich in ven als elk anolijk tiert van den walvisch vij op deze ons flechts een jten, wierverheil verfchaft, Vader van alien Fousser bi; TTJUHLAKDERS il "^^^^!^!isa&w^T'^^i^sWLSiTS:rf><^^ . ■ If Ml 'j^l%-— j^, VUURLANa £157 len ook hun eenmaal zal opvoeren, wan- neer de namen der befchaafde volkeren van Eurepa misfchien zincs eeuwen lang niec meer genoemd zullen zijn. Aan zulke overdenkingen geefc ons de kunst over , daar zij ons deze menfchen af- beeldt, gezeten in en voor hunne woning, waar in het oog geen huisraad ziet , en waarvan het zich naauwelijks de zaraenfteU ling tot een menfchelijk verblijf voorflelt. Gedachtenlooze onverfchHIigheid tuurc ons aan in het gelaat des mans : terwijl de vrouw geheel verrukking is bij het een- vouwdig lesfchen van haren dorst. Zij kvvam van tusfcheu de klippcu , waar zij den fchelpvis zamelde . en koestert zich nu bij het vuiir. Geen wonder dat de houding van den man hem kromme beenen geeft. Het geheel doet ons door het hoog bereik der kunst , die dit tafreel ons lever't, onze befchaving en derzelver afftand tevens bij de armoedevan ^q Fuurlanden , die zij voor- flelt, regt gevoelen (i). (r) De man is te viiiden bij cook, D. Vlf bl. 2 0. PI. LXIX*; de but en de houding dezcr menfchen bij cook D. I. bl. 84. Pi. i ; vergele- keo met parkinjon PJ. I, ii en XXVI, N. 14 ^■^. »^ •• • » - ,1 . •■ ;. , , i II ' BERIGT vooR DiN DINDER, De Cfoenlandert te ptaitzen tegen over bl«d«. *3. De Esquimoos . , ^ De Cw/tj . , ' . ' . ''** De Mexteanen , . ^ ' ____ g , De Guiauers . „^/ Vfi Inmnert van Qj,i,„ . ^ ^aS. De Patagonen , De Fisur/anderi . . ^_ .i^* *? ^f. - .1 I •• , ^ » N BINDER. gen over blidz. 53, 7«* ■ 114. — — . lag. - ' - 238* • 250. ■■ ' '■ s66» ■1 ] I -/. 