Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Oostlakfifchee Erchenwin 527 Sledda 587 Sebert 596 Sexred, enz. 616 Sigebert de kleine 623 Sigebersde gacde 646 Switelm "664 Siger en Sebba 664 Sigehard en Senfrid 669 Offa 701 Selsed 709 Swithred 747 In den aanvang der ne- Ee 5 KENRIC CHEAULIN Cearlic Chelwolff Kingil Kenwald Eskwin Kenwin Keadwalia lua Erhelard Cuthred Sigebert Kenwolff Brithrie EosertT Oostengelfche, Uffa Ticyt ReEpWwALp Eorpwald Sigebert Egric Anne Aethelher Edelwald Aldulf Elwold Beorna Echelred 534 56% 592 598 618 643 675 677 686 683 726 740 754 755 784 800. 57S" 583 593 624 636 638 642° 654 656 664 683 690 714 gen- 442 BREEDERE AANTEEKENINGEN. gende eeuw geraakte Oost- fakfen mede onder den Westfakfifchen ecpert. Northumber{che. Ida 547 Ella 559 Exhelric 589 Arhelfrid - 593 EDWIN 617 OSWALD 634 oswi 643 Egfrid G71 Alftid 686 Osred 705 Kenred 716. Osric 788 Ceolulf 729 Egbert — 738 Ofalf 758 Erhelwald 759. Alred 765 Rebelred 774 Na dezen en eene vol gende regeringloosheid ge- te dit Vorftendom aan den Westfakfifchen ecnerr. Echelbrigt ‘749 De Mercifche orra. Mercifche, Crida 582 Wibba 593 Ceorl Oly Penda 1 626 Penda 11 656 WexLruer 659 ATHELRED 675 Kenrep 704 CEOLRED 708. Errenpalp 716 OFFA 758 Ecrrap — 796 KENWOLFE 797- Konelm - $19 Ceolulf 820 Bernulf 8o9 Ladecan - 824 Wilaf 846 Deze en twee andere , wier regering tot aan 394 deur. de, waren cijnsbaar ean de Westfakfen. Voor dat Kent, Oostfakfen, Northumherland, en ein-delik de toen onder een hoofd ftaande Oostengelfche en Mercifche Vorstendommen, voor en na onder de alleenheerfching van den Westfakfifchen EperT gereakten, hadden zij wel fteeds als afzonderlijke Souvereinleste beftaan, maar was er door de gelijktijdige Vors-tea emn een uit derzelver midden feeds eenige maendets heid, en.als cenig appergezag, toegekend. Dea namen der Vorsen, aan wie die onderfebeiding voor en wa te beurte viel, zija op de bovenstände lijsten met Keplae le lettess gedrukt. Ecaart gef aan zijn, cindelijk ower zansch Britesnje, . op Wallis na, uitgeftreke gebied, dea nasm van Eage land; en deszelfs Koningen na hem waren: Ethelwolf, Egbertazoon,  Ethelred, Ethelwolfsz,.. © « © « « «© 867 Alfred de groote, Ethelwolfsz,... © « e 872 Edward, Alfredsz. « «  er er eee Edwin, Edmundsz.. « © «© «© «© © © © 9§§ Edgar, Edmundsz.. « © © «© «© «© ©  0 © «« «« IMP  bezeten werd, en wat de tweede dearvan sfiinan moest, is reeds vere meld,. Van even korsten duur was cen. korrftondig besitc van het ganfthe toenmalige Frankrijfk, bij eene aldaar niet erkende erfopvoiging van de spilzijde, door mecr dan cenen Engelfchen Koning van later tijd, waaromcen men, zulks verkiezende, de Frenfche of Engelfche gefchiedenis zelve mag raadplegen, en wif hier nog flechts opmerken, dat de toenmalige bezit-ters van een deel. der Nederlanden daarbij groote rol. len {peelden. Den invioed van dien worftelftrifd ontwaart men uit en, op diads, 308 van dit deci geplaatite, opgave van het gene er in 3841—13 in Grootbricanje werd in en uitgefoerd. In 1821 en 1819 beide overtrof de invoer den uitveer sanmerkelijk; maar in 1813 ging de invoer den uitveer meer dan 17 miljoen P, Sc. te boven. In 1800 hed. hif denzelven, biijkens de opgave op diads. 310, bijkans 13 miljoen te boe ven g egatns; en gedurende 30 jaren  was de lastende der in Grootbrücken Utgeklaarde fchepen nog fiechts 148,999 ton, en das der Britische darantätigte 1,424,912 ton, maar in 1806 en 1809 bedroeg de lastende der vregenden bikans de heft van die der Briche, en in 1810 was deze 1,624,274 ton, en die der wenigste reeds 1,138,597 ton. Bij dit en het voorgemelde merkwaardige ge- volg van den woprftelftrijd, komt nog de aanieg van eene tallooze menigte fabrieken, mfet flechts in Rusland, maar ook in Duitschland en Frankrifk; uit hoofde van welke men de Britische ganfchelifk zou kun- nen ontberen, en deze bezwaarlijk op den duur te gelijk met die andere zullen kunnen biijven bezweilen, Vooral dase de vervolging der Israéliten in Duitseh- land, zoo het openlijfke beklag der Engelfchen dien- asngasnde wel gegrond is, het vertier van honne mae ‘manufacturen aldaar grootelijks benadeelt, en de vervolg- den, voor zoo veel zij zich in Frankrijk vestigen Van hunne hendelsbetrekkingen in Duitschland zeker. Lik gebruik zullen maken, om er nu Franfche fabriek. goederen in omloop te brengen, en den handel ver Strantsburg op Duitschland ook dasromtrent groote- lijks te doen bloeijen. Mogen zij dit flechts nlet ook ten opzigte van den Tranfit-handel in kologie goe. deren, enz. helpen doen, van welken wif reeds bif herheling veel nadeels voor Nederland betuigd hebben te yreezene (O) bladz. 312. — Het kapiteal der Compagnie moet, volgens het iT deel, blade. 974, 275, in 1708 reeds meer dan 4 ja 5 mil- 446 BREEDERE AANTEEKENINGEN. 4 million hebben bedragen, daar er uit hetzelve tene yeeds voor en na §,200,000 P. St. agn het Gouvernement was geleend. Op den 5 Januar 1878 was het Gouverument, volgens opgave der Pariements- Committee, aan de O. I. Compagnie 4,200,000 {chul- dig. Hoe kan de Compagnie den in 1786 gemagtig zijn geworden, om heer kapiteal tot 4 miljoen uit te breiden, enz.? Kortom, de Heer Tucxey verfchaft ons nOpis tare financien vooral geen meer licht, dan WENDEBORN. Ssaat van Grottbrittanje, I deel, bladm nos en volg. der Nederd, uitg., uit wiens opgave dit alleen. met zekerheid schijat te blijken, dat de Compagnie schuldeo heeft, welke tegen hare pretenfien op het Gouvernement overstaan, en voornamelijk door de kosten van hare territoriale aanwinften veroor- zaakt zijn geworden. Dit vermeldt tevens de Picture of London for 1815, volgens welke hare Actien 13 miljoen P. St. bedragen, maar zij zich echter in geene voordeclige omftandigheden bevindt, grootelijks door {ehuiden Gedruck wordt, en jaarlijfks verliest, in pleats van te wienen. De fehulden van hare drie voorneme Prefidencfchappen zijn in het Z/Z deci reeds opgege-yen, als bedragende die van het Bombayfche Prefidentfchap 4 miljoen P. St. die van het Madrasfer.. «4 «© « 7 die van het Cascuttafthe...« « 20 ° zamen 31 miljoen P. Sr Onder de schuiden van her laststgenoemde Prefi- dentfchap zifn die van het gewezene van Bencoolen zekerlijk begrepen. Hoe dit ook zij, en hoe de financien der Compagnie, onder eencn tegenloopenden handel, — in- BREEDERE AANTEEKENINGEN. 447. inzondetheld op Bombay, en anderzins, jsariijks nog al verder mogen verergeren, het Gouvernement ssf hare schulden gaarne overnemen, zoo het daarbij. ia een vol bezit van al bare eindelooze territoriale ea andere goederen geraken mag. (P) bladz. 324. Sördelijk eene corporatie hebben will ep pay. #46. reeds te Hull gevonden, en pp peg. 155, te New Castle. Zoo als nu de Trinity-Houses van die twee fteden flechtspiaatfelijke inftellingen zija, die ten voor. deele cer schreepvaast naar en van die fteden beftemd en aangelegd werden, frekte de oorfproaketijke ba. stemming van het Londonfche Trinity-Houses sich se kerlijk ook flechts over de gemeenfchep tusfchen London. London en de ‘zee vit. Vooral daar hetzelve wit eene ane dere, dergelijke, veel oudere, mast onder nenant VIE naar London overbragte, inftelling van Deptford voottgefproten schijnt. Want het veert den titel van: The Master, Wardens and Assistants, of the Guild, on - Fraternity, of the most glorious and individed Trinity, and of S. Clement on the parish of Deptford frond tn the country of Kent. Ja, gewisfelijk. Deptford was de eerfte plaats aan de Theems, wast men voor de schreep, vaart op deze rivier begon te zorgens en dit dedea flechts eenige bijzondere perfonen, door er zulk een Trinity-Houses op te rigten, als er door anderen te Hult En Newcastle werd opgerigt. Het Gouverneur- ment liet die zorgen toen nog aan het geval over, 200 ais die voor het oprigten van vuarbaken, dat op me- nige placts insgelijks het werk van zulke bloote par- ti- 448 BREEDERE AANTEEKENINGEN. Tas erste wasrean London zijn Beurs, zijn Vondelingshuis, zijn Guy’s Hospital, zijn British Museum, zijn Waterwerk aan de London bridge, engegende danken het. Naar London overgebragt, erlangende intusfchen het Deptfordiche Trinity House reeds sane stonds, of metter tijd, een veel wifderen werkring, welke in de reeds vermelde Picture of London veel paauwkeuriger, dan door den Heer Tuckey, en dus, "Deutschreven werd: 9s Het beftuur van deze corporatie is bij een Master, vier Wardens, acht 4/fans, en achten oudere broeders. Het getal der jomgere broeders is onbepaald; want elke Zeeman wordt onder dezen naam toc het lidmaat(chap toegelaten, zonder intusfchen deel aan het beftuar ce hebben. De Oudere broeders worden gemeenlijk uit de Officieren der Marine en Kapitelas van Koopwalijkchepen gekozen, en er worden daar van wegens het Gouvernement eenige voornsame me- debeftuurders bijgevoegd.” " De corporatie dient, om de belangen der Brite fche Corlogs. En Koopvaardijvaare te bevorderen, door de kinderen, welke in Christ’s Hospital tot de Wiskunde worden opgeleid, te examineren, zulks ook ten aanzie der fünfieden voor og Konings (che- pen te doen, loodfen voor de Theems aan te ftellen, vuurtorens en zeebaken op te rigten, aan arme Zete lieden, die geene burgers van London zijn, verlof- brieven cot het varen met roeibooten op de Theems te gven, en toezige op het uitdiepen van deze ri- vier te houden. Zij mogen giften tot liefdadige oog- merken aannemen, en er worden jaarlijks een groot eave BREEDERE AANTEEKENINGEN. 449 aantal arme Zeelieden, en Zeemans weduwen en wee- zen, door hen onderftetnd.” Onder hun’ opzigt ftaac een -Gasthuis te Deptford voor’ oude of verzwakte loodfen en {chippers en derzelver weduwen; dat het eenige fchijnt, hetgene er van de aloude ftichtingen té Deptford daar ter ftede overgebleven is, Soortgelijk een Gasthuis te New- castle behoort tot hee Trinity House van deze ftad. London heeft, ter onderftenning van onbekwaam ge- wordene en behoeftige Koopvaardij Kapitelins, en der- zelver huisgezinnen, eene zeer verdientstelifke Londas maritime institution. (Q). bladz. 342. Van dat presen werden al de gezamenlijke Engel- fche Zeelieden onder de gedenkwaardige regering van Koning | WILLIAM VAN orRANje vrijgefteld. Men voerde _ toen bif eene Parlementsakte soortgelifk eene opfchrijving in, als waarbijJ Denemarken, Frankrijk’, Spanje, enz, de noodige matrozen’ voor hunne oorlogsvioten verkrijgen, De Engelfche opfchrijving omvattede 30,000 man, die men ter bemanning van de toenmalige vicot, bover de vrijwillig geworvenen, noddig had, De op- - gefchrevenen genoten vele voorregten, maar op hun achrerblijven bij oproeping ftond er ook eene zware firaf. Hierom befthouwden de Britfche Zeelieden die opfchrijving als eene ondragelijke Mavernij, en werd de Parlementsakte onder de regering van ANNA reeds reeds wederom opgeheven. Hiermede wenschte men zich zekerlijk geluk, toc dat de zevenjarige oorlog aanbrak, bij: welks einde da vioot met 70,090 koppen DERL. Ff bemand 4s0 BREEDERE AANTEEKENINGEN. Bemand was, die men gewissen meerendeels bij een presgang had moeten bijen flepen, over welks hardheid voor hem, die das dort getroffen worde, men unter den enderen würden, Staat van Grootbrittanje, I deel, blad. 9% en volg. der Nederd, uitgave, mag rädplegerni. Dearover beklaagde men zich zeherlijk reeds in dien oorlog, masr nog veel fterker in den volgenden, BY wetks einde in 1787 de vioot, na dat er reeds eene ontelbare menigre ftrifdende of anderzins was omgékotien, nog 110,000 man bevatrede; in den genen, die 10 jeren later aanving, en omftreeks welks einde de vioot. nog 135,000 koppen voerde, waarvan er een groot deel ten Iaatfte in openbsren opftand was; maar-voora} in den hervatten krijg, tegen welks afloop het Parlement in 1813 het alles te bo-ven gaande santel van 145,000 Zeelieden had toégeftean. Een aantal, tot welks vinding niet flechts de Britische, maar ook andere, Koopvaarders willekeurigijk van volk ont Bloot werden, en de presfing in heer jährig zelfählich zijn geweest. Want het gemt der Beitfche Zeitung is wel onberekenbarer gtoot, en worde door een fterk sanzetten vm jom gens fteeds voltallig gehouden; de Koopvaardi) nem inmiddels in den jongften oorlog ef; mast het moet is- tusfchen, na dat zoo vele jaren krijge reeds zoo velea hadden weggefleept, hoogstbezwaarlifk zijn gewedst, OM nog 145,000 man op de viddt bifen ce Bret gen. CR) bladz. 350. Tot dezen lauten’ tüchtig hec ongeval dar Spanje’s heerfchappij ter zee cen einde, die der Nederlanders was toen nog in de geboorte, Hounne vioot was tijdens den aantoge der Armada te gen Engeland gering, en diende flechts om her kicine waartuig, waarmede PARMA 20 000 man near hetzelfde Bugeland dacht over te voeren, in de Visamfche he- yens te houden. De Engeifehe vioor worielde dus gansch alleen cegpn de Armada, die men de onver- winnelgke noemde, en deze telde wel minder fehe- pen, dan de vioot van ELIZABETU, mazar bevattede ex aoo, dat de grootite waren, die men tot dos ver ook gebouwd hed; offchoon zij de tegenwoordige vier en zestigers in groome niet te boven gihgen. Die ontzaggelijke blokken waren intusfchen log en traag van beweging, vooral dear het zeevolk, dat zij ophaddea, jn hun beftuur veelal gansch onbedreven wase Dit bemoedigde de Engelfchen, om er op aan te v Allen; en zij vernicldes er verfcheidene De gvertige werden aan de kusten van Schogland en Iere land door: een ftorm overvallen, die er, z00 vele ver- fond, dat er min den helft der uit Spanje gezeilde yloot aldass terug kwam. Den eerften der vermelde titels had evizapeTH reeds se voren verworven, doors here vioot tot de hoogte te brengen, welke er in den tekst wordt vermeld, ' ‘Waaromtrent een Britische schrijver (uarrison, De/crips tion of Britain) in 159977 aan haren ijver op de vol: gende wijze hulde deed:,, De Koninklijke Hoogheid heft thans reeds.21 groote schpen gemaake en gelee yerd, welke meerendeels op Gillingham reede liggens Pearenboven heeft Hare Genade nog andere onder hate den Zij heeft teyens drie opmarskenswaardige Ga- Fa leijen. leijen, met welker befchouwing, en die der overige Koninklijke Zeemagt, ber ongeloofijjk is hoe- wone derbaar Hare Genade zich vermaakt. Ik voeg ‘er bij, op dat een ieder zich eenig denkbeeld van de groote fchatren, welke er dagelijks aan onze Marine cc kose te gelegd worden, vormen moge, hoe weinige Koop- vaardijfchepen van de eerfte en tweede foort er zija, die niet, als zij volkomen toegerusg en zeilree zijn, z00 zij verkocht werden, ten minfte rooo P. Su geb den zouden. Wat moet men dan nofet van de Koninke lijke Marine denken, waarvar fommige fchepen, zoo als de ctimmerlieden mij vaak verteld ‘hebben, zoo weel waardig zijn, als twee van die andere.” (S) ° bladz. 353+ ' Bij al die harde voor den Nederlander voegt de Heer tuckty: ,, De Souvereiniteit der naauwe zeeén, waasop Engeland sanfprauk maakt, is uit zeer oude tijden herkomftig; daar er ons door {chrijvers over dit onderwerp verzekerd wordt, dat eGBERT, de eerfte Sakfifche Koning over gansch Engeland, zijne bevel-. Hebbers afzond, om alle schepen, die 2jne zeeen bevoeren, te doorzogen, en te verpligten, om zijne viag te begroeten. Handhaving van dezelfde groete behoort tot de orders voor Hastings, onder de regierring van Koning jan. Onder die van gDwaRD L.. werd er, ten gevolge van inbreuk op de regten der Britische zecep door den Franfchen rurtips, eene vergadering te London gehouden, van Engelfche Regtsgeleerden, en afgevaardigden uit Genua, Spanje, Nederland, Dultschland, Denemarken, Noorwegen, ef% waaria pleg- BREEDERE AANTEEKENINGEN. 453 plegtiglijk erkend werd, dat de Koningen: van England en hunne voorzaten, fints onheugelijke tijden, de opperheerfchappijf over de Engelfche. zeeen, en derzelver eilanden hadden gehad.” ; »> Die Souveretät werd met de daad zelve door alle Europeefche fanden erkend, welke, door de gezegde zee befpoeld, vergunning vroegen, om op dezelve te visfchen, ja er door te varen. Vergunning, die er door al de -Vorften van epwarp I. af tot aan wenrik VI Augegeben werd, en voort door MARIA aay an de Nederlanders; waarna de Admiraals yan HENRIX iV. Koning van Frankrijk, aan exizageTH verlof voor de Franfchen vroegen, om in dare zeeen tongen voor ’s Konings tafel te vangen. Voorts.erkent het vredes- ‘trakeat - tusfchen de WNederlanders en cRoMWELL het yroege befaan der Britische Souvereiniteic over de naanwe zeeen; en bij een volgend Traktaat verbonden zich de Staten in 1674 uitdrukkelijk, om alle hunne fehepen en vloten voor een of meer Konings{chepen, die Zijner Majesteits wimpel, of het zeil jac genoemd, veer- den, te doen grocten, met het ligten van den topwimpel yen de groote mast, en het laten vallen van het topztil, in de.zce, die zich uitfirekt van Kaap Finisterre tot voor het midden van het punt genoemd Staten land in .Noorwegen” Op zulk eene wijze moest men zich vit eena ver- egenheid redden, welke de gewaande wijsheid der DE WITTEN den lande berokkend had; nadat 2ij hen zelven ten tijde van cromweLL reeds in hoogst be- naauwende omftandigheden had gebragt. Omftandig. "Heden, waarin hunne vrees voor het gemor van hune ae binnenlandfche tegenpartif over den ramp poedigen Ff 3 zee. 454 BREEDERE AANTEEKENINGEN. zeeoorlog len niet flechts weerhield van denzelven woort te zetten, maar zelfs drong, om zich ten duure ften prize met CROMWELLS vriendfchap en eene Akte van Seclufie te wepenen, welke leatfe hij schijnen mioest te hebben afgedwongen. (D) bladz. 375. Die verfchrikkelische plasg openbsarde zich reeds fn December 1664 nabij Drury Lane in een huis, waer men Levanrfche goederen uft Nederland had sange- bragt, Er stierven aldaar san dezeive twee menfchen, dat, zoo als men zelde, Franfchen waren; en de Se. Kretaris van Stadt liet, op berigt hiervan, de lijken onderzoeken, en het verflag wegens dat onderzoek op de wekelijkfche fterflijsten plaatfen. Dic vulde de hoofdftad grootelijfks met ontftelcenis en vrees, dit geweldig toenam, toen er, in de laatite week veh December, cerzelfder plaatfe nog een derde ean de pest overleed.! De fteffte werd inmiddels door een waribrekende ‘vyorst en fcherpe Noordewinden tot in Aprif en Mei in teugel gehouden; maar toen bevond men, dat if zich, bijzonderlifk in de Parochie, waar het gezegde huis stond, geweldig uitbreidde. Gedurende de laat- fte weken van Mel, en de eerfte van Junij, verfpreid- de de pest zich allerverfchrikkelijkst. Geheele ftraten werden daarmede befmer, en, offchoon men ze op alle mogelifke wijfze poogde tegen te gaan, werden de Londonners door de pifnlijkfte benaauwdheid ge- folterd, In de tweede week van Junij waren de fterf- gevallen op de lijst grootelijks vermenigvuldigd, vooral In de gezegde Parochie, während mencheg gegen de pest geftorven waren, Foen vertrok de Kapping met het ganze Hof anar Oxford, waar hij cot pa Kerstijd verbleef, bec opperbeftuus oyer de Hoofd-stad, in haren rampzaligen toeftand, aan den Hertog van Albemarle, en Sir John LAWRENCE, baren odelinoe. In Juni en Juli nam de besteinigte stellijk toe, en was elk hare in de stad vol doodsangften, Zifwerd vag ajlen, wier pligten of omstandigheden aulks gedogdan, verieten; en de wegen waren vol van eene menigte, die het geopende graf ontvlood, Uit de gezegde Parochie en die van Westmoor, S. Andrew en & Martin, drong de pest Oostwaarts he-nen door, waar de digt bevolkte wonisgen der armen en werklieden haar tallooze fiagtoffers aanboden. Gedurende de maand van Augustus breidde de verweeesting zich nog al verder wit, en begon zij, of-chaon alle voorzorg van kunst en wijsheid haar den grond betwistte, in de Londonfche City zelye te woeden. Alle andere handel, dan in de eerfte noodwendigheden des Jevens, nam een elnde. De ftratea waren van menfchen ontbloot, alle plaaten van uit-panning waren gefloten, en alle andere bifenkomften, dan tat gebeden en verdere Godsdienstoefening, were den strengelijk verboden. Van den 22 Augustus toc den 29, toen de City, is vergelijking met het overige van London, nog vrij van befinetting was, en ongeveer 200,000 menfchen de stad verlaten hadden, stierven er van de overgebreren nog 7496. Vervolgens nameu de stetige viele toe, dat men ze niet meer -tcilen kom. Ff4 De 450 BREEDERE AANTEEKENINGEN, Me kerkboven kondu de lijken ook niet langér bevate ten, en groote open vakken, aan de buitenzijde der stad, werden tot begraafplaatfen aangelegd' Geheele huisgez innen, ja geheele ftraten vol huisgezinnen, werden tegelijk weggefleept 3 2zeo dat het niet zelden gebeurde, dat de buren van overiedene huisgezinnen san de brandwachts toeriepen, dat men in zulk of zulk een huis te gaan, en er de menfchlen uit ce ha, Jen had, want dat zif allen dood waren,. ‘Het graf was nu een gepende afgrond; er werden al grooter en dieper kuilen gegraven; en rijken en @rmen, ouden en jongen, volwasfenen en. kinderen, werden zonder onderfcheid hals pver hoofd bij elken- deren daarin geftort. Bij dage verfchaften de ftraten eene vreesfelifke vertooning van stilte en ellende; en bij nacht hoorde men de doodenkarren -er bij toorts licht langzaam doorrijden, en deed’ cen ‘geftedig her- haald geroep: Jbrengt: uwe dooden uit! elk hart van fchrik fidderen, dat niet reeds door de ellende tegen ‘verder fchrikken gehard was. ‘. In de dric eerfte wecken van September bedroeg de ‘opgave der dooden te zamen ruim 24,0003 reeds een ver- schrikkelijk groot getal, maar dat nogtens.veel kleiner was, dan het wezenlijke, Want velen der doodgre vers en verdere beden, die verpligt waren, om aa teckening te houden, erkenden dat dezelve onvolledig was gebjeven; en vele anderen werden, eer zij Auane lijsten hadden ingeleverd, zelven onder de. gene gee veld, die er geweest waren.: De waarfchijolijkite beree kening is, dat er in dae tijdvak meer dan 10,000 menfchen wekelijks door de pest werden-weggefleept, -boven en behaive hep, die. aan andere krankheden {tier- VELL. BREEDERE AANTEEKENINGEN. 457 ven, welke de pest verwekte of; groorelijs verers gerde.'’ In de laste week van September begon de pest here krache te veriiezen; want er lagen toen deerasn ineer menfchen krank, dan oolt te voren, maar et flierven daaragn zoo veel minder, dat de fterflijet er tsoo minder bevattede, en van 8,097 tot- BREEDERE AANTEEKENINGEN. 457 vorn. 6,460 daal- de. In de volgende week werd het santal der doo- den nog kleiner, en in de derde week vond de fidde- rende hoop der nog levende menigte zich verwezen- Wke; want de fterflüssige elde toen nog flechts 5,000 everledenen; en de vermindering was zoo groot, dat er zich een zweemfel van vreugde over London: vere fpreidde. Van die tweede week van October. tot aan het inde der maand bewegen de wekelijkche lijeten, dat de-befmetting veel van hare kwaardigheid begot te verliezen, Er stierven nog wel zeer velen, maer de voorbeelden van herftel waren z60 menigvuldig, dat verfcheidene duizenden der gene,- die de schrik ait hunne hulzen verdreven had, en zich et genoegzaam vei- lig achten. Die waan floeg tot razernif over, ZAafy de geringfte bepalingen van gemeenfchap, die de voor zigtigheid eanbeval, werden verfmaad,, De gezonden voegden zich ganfchelijk bif de kranken, als of ev ' géenerlei befmetting meer te duchten was. Dit vere grootte: het aantal der ftervenden in de eerfte maand van November met 400; en er werden nu,. toen er wee kelijks niet boven de 1000 of 1300 stierven, meer menfchen befinet en krank, dan toen er wekelijks 4 Of 6,000 bezweken. De Geneesheeren vonden zicli Ffs5 meor a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a Silean herftelden er veel meer lijders dan te voren; ja 7 herftelden over he sigemeen. De overblijveaden voedden de febsibkelke verwachs. De er ten laatite geene levenden genoeg zonder oeshiijven. om de deodan te begraven; maar die veg wachting werd gelukkighjk niet verveld. De belmer ting werd between srapswijae, en hield eindelifk gehae! pp, nadat gj boven her geheal van 68,596, dat de fer Ijaten warmeldden, -sekerlifk nog deizenden, ja tien, duizenden, had waggeflaepe; offchoen her getal denkelijk niet, zop ale Lord cLanenpen wil, tot 160,090 kom. ‘De ufewerking der pest op de lijders was gemeins lijk koorts, braken, hoofdpija, pijn in den mg, bui- Jen, in den nek en de liezen, en ouder de armen, door verdere onfteking en het koude vuyr gevolgd, Togy de plasg op het kwaadeardighe was, -Mierven de lijdgs binnen 2 of 3 dagen, na dat zij krank geworden wer fen, ja foms binnen 2, 4, of 6, urea, als de builen zich zonder voorafgaande ongefteldheid vertoonden, Eenige weinige voorbeelden zag men van menfchen, die voor de tweedemaal door de ziekte aangetsat wer- den. De geweldige pija, welke de builen. veroorsaake een, deed de lijders fomtijds ijien, en, els men ze niet kon doen doorbreken, was de dood onvermijde- lik. Toen de kwaadaasdigheid der plaag verminderde, hield hee 8 of 10 dagen aan, eer de lijders : ftierven, Het volgende herftel van zoo vele lijders werd daor fterk zweeten bevorderd, dat de builen deed verdwij- nev, of doorbreken, zonder dat zij. eene pijn verwe Ten, welke zoo doodelifk was geweest, Van het nett tige gebruik ven‘olle, det het zoot, waereit de pes ftof beftaat, verstompt, had men te London toen nog geen denkbedid, De doodenkarren, gelifk als men 2¢ 360 natirukiee. jk noemde, kwemen in Juli het cerfte te voorfehijn, teen de schrikkelifke vermeerdering van het eantal dar kranken meakre, det men vah de gewone wijze vak begraven moest afzier. Die kerren, of vrachtwagéns, Bepzalden-hun rid tot' geene Parochle, of Wijk, maar reden dove de ‘thd alomme, waer men ze. ontbood, tot dat zij, naar hee oordeel der doodgravers, genceg volgeladen waren, Dan reden 2ij naer den seasten, of. voegelijkften, kull, en dearin ftortte men de lijken Z00 heast men kon, ‘foms onmiddeliijk wan de ker, en foms door middel van idnge hakeh; en hiermede haalde men ze divorens ult dé naauwe gengen en fe. gen, die voor de karren ongenakkbaer waren, of men © bragt ze van daar op eene foort van draagberries nadr de karren, Om zich hierbif zoo veel doentijk van de befmetting vrij te houden, maakten de doodgravers een fterk gebruik van wifnroic, knoflook, tabak, en wijnedik; en deze behoedmiddelen waren wel meestal Krachcteloos; maar het uiterfte gebrek, “dat onder de ‘armen heerschte, -haalde echter fteeds eeu genocg san- tal menfchen tot die gevasrlifke bediening over. Onder hee Yien, dat zoo dikwijls cen gevdle van de pijn was, die de builen veroorzaakten, bragten velen zich zelven om, voornamelifk in hee watér. Velen ftierven van enkele vrees en angst, en velen ‘van doodelijk hartewee, bij het verlies van huanne geliefden; Verfchrikkelijk veel leden Inzondérheid de kraamvrouwen; en daarvan stlerves er buiten de pest in het rampzalige jear driemalen zeo vele ale -ge-woonlijk, Alle publieke zaken stonden, toen de pest op het het heogte was, zoo: gehee! Mil, dat het binnegpiein der oeurs en zelfs de vooruagmite firaten met gras be- gtoeiden. De Geregtshoven waren gefloten, en alle Regtsoefening hield op. Men zag van den morgen tet den avond geen rijmig, dan de kerren, waarmede gnen levensmiddelen door de fied voerde, of arme jiiders naar de Pesthuizen en andere-Hospitalsien bregt, en eenige weinige koesfen met Geneesheeren. -, lacs dat verfchsikkeliik tifdvak is London van de pest geheel vrij geweest; dat te sanmerkelijker is, dar er onder al de vorige jaren der ceuw nsauwe-dijks een was, in hetwelke er op de fterflijsten niemand ale aan de pest overtleden was opgegeven. (*), ja het eantal, der zoodanige in. 1509 en 1647 tat 4240 en 3597 klom, zonder dat die jaren daarom als pestis. Wen gebrandmerky wasen geworden. (U)} bladz. 375.- Hiesomtrent werd er, eenige dagen na-de verwoe-fing, bet volgende in de London guzette. ingdascht: Whitehall, den 8 September - 1666. "Men 2 dezährigen, der hier ter führen des morgens . r fte "Hoe dit met de geweldige ontstellettenis, welke de % ferfgevaiien, in December 1664, volgens-den aanvang vay het Engelsche verhaal, vorthragten, ovcreen te brengen wij, Betuigen wij niet te weten, "BREEDERE AANTEEKENINGEN. 461 "te 2 uur, bif een bakker, in Pudding lane, een be jammerenswaardige brand uit, welke, juist op dat uur aanvangende, en wel in een deel der fted, dat zoo vol van Seteerde' houten buizen was, zich voor des deg zoo wijd verfpreidde, dat dit de bewoners der 'Drandende en naburige boizen in zolk eene verwar ting bragt, dat er geene zorg gedragen werd, om de viam, -z00 als men bed moeten doen, door het omver halen van de verdere huizen, nog bij tijds te ftuiren; zoo dat het yvatr zoo fterk werd, dat men: het met geene fpulren (*) meester worden, ja in de nabijheid wan hetzelve volftrekt niet duren kon, Allerongeluk.- kigst kwam er daarbij een fterke Oost " ewind, die het vuur aanblies, en den ganzen dag en den volgenden nacht ganzen, en Westwaarts aen voortdreef, Er werden verfcheidene pogtugen gedaan, om den brand, door Hee omver halen van een aantal hügen, te bedwingen; maar vruchteloos. De bouwftof en meubelen van die huizenh werden door het ‘vuur aangegrepens en hetzelve bleef ook des Dingsdags in helle viam voortwoeden, niet rtegenftaande Z. M. en K. H. zelvén in eigen personen en onvermoeid alles daartegen in het werk ftelden, door hunne Gardes tot hulp van het volk aan te voeren, en een aantal Ede Jen hun daarin bifftonden, dat het arme- en ongeluk. kige volk met duifzend zegettwenfchingen vergold. Door Gods gunst ging de wind des Dingsdags nachts "een" Deze hadden toen nog flechts eene lange, plup, en geene lederen flangen, welke eerst na dezen tid in Ne. derland uitgevonden werdem, gen ‘weinig liggen, en het vuur, dat bij den Tempel sigchelfteenen gebouwen aandof, fehcen san dien kant se vesflaauwen, zoo dat wij des Woosensdags motgens goede hoop begonnen te fcheppen; ca Z. K. H. nogit waukhopende, of In soxg verfl appende, werkte dien dag too fleck deor, en werd door eenige Lords, uit °3 Konings Raad voor en achcer het vuur zoo wel bij- geitean,, dac de brand aan de Tempelkerk en. oldess ge- fic werd." so Des Donderdags. was bet vuur onder. Gods zegen geheol ten ondergebsagt, maar dien avond berstte het aan den Tempel ongelukigig op nieuw uit, door het vallen van eenige fpranken, zoo als men denkt, op een ftapel van omvergehaalde houren buizen; doch 7. K. He die Er dea ganfchen nacht wäkende bleef, de groofte mocite en viife aanwendde, en bijzonder- Mjk de huizen daaromftreeks met buskruid deed {prin- gen, werd de nieuwe viammen allergelukkigst nog woor den dag meester.” ‘ Vericheidene vreemdelingen, z00 Nederlanders, als Franfchen, werden gedurende den brand gevat, op yermoeden van misdige aanftoking van denzelven. Zig zieten alle gevangen, en men zamele berigten in, om daasomtrent een fireng onderzoek in het werk te doen ftellen,. door Mylord KzeLine, en eenige Lards van den geheimen en leden van den Stsds Raad. Niettegenfaande die vermoedens, doct de wijze, wasrop de brand van een punt af is vdortgegaan, en _door den fterken wind voortgedreven, ailezins den- ken, det bet het uicwerkfel van cen ongelukkig toc- wal is, of liever de zware hand van God eot firaf van onze zonden; die ons de frengheid van sija oordeel ‘heeft BREEDERE AANTEEKENINGEN. 263 ' pbeeft doen zien, door de viam -te verfterken, cs sijee mooit genoeg.te erkennene genade, door ze te faiten, toen onze wanhoop ten tap kiom, en alle hulpmidde- len.ontoereikend fchenen ce zullen’ wezen.” Omitrecks. den Tower werden de gepeste orders, van huizen omver te halen, ten cinde de magezijaen van buskroid te redden, allezins gesegend, dear de wind zich niles derwasrts rigne. Des niet tegenttagnde kwam het vaur er bijkens tec san de poorten; £00 dat door die vroegtijdige bevelen het ooslogstuig in den’ Tower bewnerd bleef; ea wij hebben verdes on=- eindige redenen, om God te danken, dat hij bet vaur | niet op e . Eine der piaatfen, waar Z. M. schreppen, liegt doen ontbunden; zeo dat, ofichoan God ons met zijue eigene hand heeft willen bezeaaten, hin ons niet, door het wegnemen der middelen tot voortzetting van den oorlog, in de handen van onze vijanden heeft doen vallen. Er moet voorts opgemerkt worden, dat de brand in een oord heeft plaats gegrepen, waar de goederen det burgers, offchoon min rijk, te zwaar waren, om geborgen te worden, en dat de meervermogenden, wier huizen omver gehörden zijn, zich met het bergen van hunne beste goederen hebben bezig gehörden; hegene hen van geheele verarming bewaart, maar intusfehen dereden is, waarom er zoo vele huizen, en dasr onder ook die van velen honner, hebben moetes worden vernield, die anders misfchien standen hadden kunnen blijven. Hilerpp volgde, dat Z. M. orders had gefteld, om, daar er zoo vele menfchen near het opene veld gevoden waren, en zich een geruimen tijd lang op het- A hetzelve-zouden moeten onthouden, aldaar de noodige fevensmiiddelen te doen zamenyoeren, en dat Z, M. incusfchen, om op het gereedfte in den noad te voor zien, de voorbanden zijnde fcheepsbefchuit derwaarts had doen brengen, doch dat er reeds zoo veel eoe- voer van elders gekomen was, dat de meeste vwiugte- lingen, aan die beféhuit niet gewend,-dezetve gewel- gerd hadden aan te nemen, en zij dus genoegzsam gansth en al neer de trégetifnen Had kunnen worden terug gebragt. Het ftuk eindigde met eene uitdrukkelijke verdedi- ging van Z. M. tegen derzelver lakers en vijanden, die ook deze ramp wederom ter sankweeking van misnocgen tegen Z. M, beftuur poogden aan te wen- den. 1 Driefchellingsftuk antes 365 1 Tweelchellingsftuk orem 2,10 1 Schelling 0355 1 Sixpence Oy27E gerekend tegen dén pari wisfel tusfchen London erdam, zijude 3 P. St. = 36 schleichen. 6 grooten be De Engelfchen houden bunue Koopmansre n in livres, fous en deniers, Sterling; zijnde of P, St. == 20 fous, of schleichen; en 1 fous g == 12 deniers, of pence; 1 penny Sterling == ‘ents Nederlandsch, | Quarter 28 pond Engelschs dus 1 Quintal igs pond Eng. == 102,82 pond Amfterds Drosgemaat 3 Last = 10 Quarters, Winchestersch, 1 Quarter == 10 Bushels, of shepels. 1 Quarters = 183 Amfterdamech Last, 1 Ton Engelsch bevat 259 Gallons, 1 Galion 4 Quarts. 40 Galions maken 1 Amfterdamech Agm.. 300 19591 Stekan. one econ omen = D 20 Virtel. ——n es FSO 531 Stoop. Lengtemaat. 100 Yards bedragen 132,57 Joo Ells 165, 6 100 Foor. (107,26 Amfterdamfche voet. 1 Foot == 144 znike linien, als van welke de Amfterdamfche voet er flechts 133% bevat. 2 Acres Engelsch — ongeveer 1 morgen, of 100, ——- == - — 47,71 MOLgens. Met behulp van deze opgaven fchijnt men de Engel- {che maten én.gewigten voorts ligtelijk in de Nieuwe Nederiandfche te zuHen kuupen overbrengen; bijaldier men zulks: in eenig bijzonder geval noodig vinden meg. T A.- uf Amfterdamech el, r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geographische B r. ns my ' T. A F. i L rm Th Geograph Ging van het volgends, De Piek van Teneriffe (28° 15-N.Br. 16% 39° W. Le Palma, op Groot Kamrie 23 8 15 43. Funchst, op “Madera 32 37 |) Angra, op Tercera - 38 38 " 9 ‘38 Het eilaud Pico "38 97 98 36 - Fugloe, op de Ferreress. ‘62 16 6 o .. TERLAND. | De fad Clare - go §%.-& 3 KV: Limerick $2 42 "9 Mr es Loop Head, @an de Shamaon 42 37 le 34 Dunmofa Head | 41 13 10 44 De Skelligen. §@ 52 Sy Cods Head, sgnde Kengamre 52 43 16 48: Het eiland Dorfey.- §1 37 10 96 Sheeps Head,aan Bantfy bay $1 34 16 Keap Clear 5 93 9. 47 Het a nr eae aS @9) Nopens de lengte van dezen berg [proot des febrke vers opgave van 16° 45! gekeritjk even ager ult de val 16° 39’ 45//, waaromtrent zie bled2. 12 des. Edeeld; off uit de lengte yan 172% 39’ 45°’, welke ij aldear van het siland Far gaf, voortvlecide, dat hij- latznine Hy desnsife befchrijving op 179 45/.ten Westen van Loudon pinstfie+- ecu mislag, dion wij aldear best weggelaten achiten. Mite .dere Engelifehen plaatfen Fer op 17° 461, en de Frimfeheny. denkelijh wel bet Nagwvksurighey a 164 9:.49'! toe wr ten van Greenwich. Gg2 468 TAFEL II. Het licht van Kiafale © 51° 35'N. Bi, 8° 29° W. Le De Cerofore punt 52 AL 6 18 Wexford 52 92 6 19 Het licht van Wicklow 52 59 | 6 3 Doblin ; 53 aI 6. 16 Drogheda.. 53 4h 6 12, Belfast 5435 5. 87 Tor Head 55 12 6 t Giants Caufeway - §5 15 6 29 De ftad Galway 53 28 9 13 Broadhaven -- 54 -28 40.12 De ftad Galway 53 24 7 3§ Donggal ‘ 54 4! 8 10 De mond van Loch Swilly 55 17. 7 33 ’ Mullin Head -- «+55 24 7 3§ Londonderry, 55 0 7 15- GROOTBRITTANTE. ‘fandfend -- 50 4 5 4t Pénzahce 50 7 5 30 De Lizerd pune | 49 358 ' § Het Kasceel van Pendenmis — bij Fainouth ==> 50d 5 2 == Dock van Plymouth so 22° 4 10 é «eae lic¢ht yan Eddyftone SO iT 415 Dartmouth ‘ 50 80. 3°39 Exmouth «| / $0 3F 3 aI De lichted van Portland 50 31 - 2 96 Poole 50 42 2 58 Dan: Dunnofe, op heteil. Wight go° 37°N, Br. 3° 12° Wyle Portsmouth | ; 50 Brighton, ‘+ + 5O Beachyheed | .. §o Het fiche van Dungenefs 50 w——= Kesteel van Doves 51 ~—— Deal . 55 —— licht van North Forel, 51 w_—— Obfervatorium van Greenwich 51 S. Pauls Kerk te London 52 De lichten van Orfordnefs 34 Loweftoff 52 Yarmouth , 52 Lynn Regis _ 52 De lichten van Spurn Head 53 Flamborough Head . 54 Scarborough . 54 Whitby . 54 De mond der Tees 54 Het licht van Tinmouth 55 ——- Fern Island 55 Berwick 55 S- Abbs Head 55 Het licht van het Meleiland 56 Edinburgh 55 S. Andrews 56 Dundee . 56 Montrofe 56 Nieuw Aberdeen -§7 Kinnairds Head 57 Invernefs 57 Gg3 47 ° NS) 9 I I I oo = =m = GO O @ °o 0 ° PrP by PN’ PW MB »p BW mw HO 6, as 530. L Dun. 470 FAFEL Puncan's Bay Head S. Ives: nr <°) Padftow. -'50 Mort Point.. §t Lundy Island a + Brissol -! SI Het licht vanMumble’s Head 51 ——§, Anna’spunt aan de haven van Milford 51 §. “Davids Head - 51 Cardigen ~ 52 Héc Weateinde van het ei- lend Holy Head 53 Liverpool - ; §3 Lancaster - 54 Whitehaven 64 De Mull van Galloway 54 Loch Ryan 55 De Mull van Kintyre’ 55 Kaap Wrath 58 Farout Head 58 Dunnet Head 58 SCHOTSCHE ex ENGELSCHE EILANDEN. De Pentlandfche Skerries 58 Stromnefs, op het Orkney- che Mainland 59 Lerwick op het Hitland{che Mainland. 60 Het eiland Foula 60  49 53 6 19 S. Pierre, op Guernfey 49 25 2 33 S. Aubin, op Jerfey 49 12° a 64 De lichten op de Casketten 49 44. 3 26 Nopens dexe opgayen van Lengte en Breedte, en de verdere 200 menigvuldige in het werk self, ss nict flechis, 300 als ten aanzien van elk ander Bijzonder gewigtig punt, van berekening, naam Spelling, enz. het oorfpronkelijke telkens met de Grukproeyen yergeleken ; maar ook sijn er op ver Icheidene plaatfen gebreken yan het oorf{pronkelijke verholpen, die zulks onbetwistbaar moefien worden. 