Korte wegwyzer der Engelsche taale; ... = A compendious guide to the English language; ... Door Wm. Sewel. 1705
Sewel, William.
Guilt, Schuld, misdaad. Hair, Hair. Lowe, Luys. In Goadly, Godzaliy. Earthen, Aarden. — 4 KORTE WEGWYZER In ly, als Bodily, Lighamlyk. Brotherly, Broederlyk. Earthly, Aardich, Heavenly, Hemelſch. Levely, Lieflyk. Body, Lighaam. Brother, Broederlyk. Earthly, Aarde. God, God. Heaven, Hemel. Love, Lieflyk. In en, als Golden, God. Hempen, Hempel. Leaden, Looden. Wooden, Houten. Waollen, Wollen. Agnith,  Comfortleſs, Trooſte- |5 loos. Donbtleſs, Ontwyfel- baar, zonder twyfel. Angel, Engel. Care, Zorgel. Canon, Regel. Beard, Baar. Blame, Schult, op- ſpraak, blaam. Comfort, Trot 6 Dout T 18 6 2 LILY 46 KORTE WEGWYZ ER Fatherleſs, Vaderloos. Father, Vader. Friendleſs, Vrindeloos.] |{£riend, Vrind. Nameleſ i, Naameloos. Name,; Naam. Sexſeleſs, Linneloos. * Jence, Lin. | Supper leſs, Zonder upper, Avond- avondinaal. maal. Eyndelyk gebruyken de Engelichen ook het Voorzetſel an, in plaats van het Neder- duytſch on, als Unadviſed, Onbedacht. Duch iſt, Onkuyſch. Unclean, Onteyn. Unheard,Ongenoord. Van de > VERGELYKING Of COMPARATIO. = De Byvoeglyke Naamwoorden worden des- 75 langs graaden of trappen van Verge- Mine (Comparatio) opgevoerd, om de cy- RR gcutiyke hoedaanigheyd der zaaken te beter ut te drukken. Deeze trappen zyn dricder- ie, als | | I be Selige, ( Poſitivas) die de 2aak 4 : . fl * 00. "x :. DeVergelykende (Comparativus) wel- e by de ſte/l;gs vergelecken zynde, de 2 4 ** . aa; echts neerſtelt 20 als ze is, gelyk Great , Pn mPAGCSD nc cE,z 1 der ENGEL SCEE TAALE. 47 daanigheyd een trap verder voert, als Grea- ter, grooter. IL De Qvertreffende, (Superlativus) wel- ke de twee voorgaande overtreft, endezaak tot de hoogſte graad opvoert , als Greateſt, de grootite. Zulks dat dan de Vergelykende trap door er, en de OQvertreffende door eſt. uytgedrukt wordt , by voorbceld: | Stellige. Vergelykende. Overtreffeude. Big, Groot. Bigger,Grooter. Bigget,Groots © | ſte. Hard, Hard. Hard, Harder. Hardeſt, tlardſte. Ricb, Ryk. Richer, Ryker. Rzcheſt, Rykite. Wi ſe, Wys. Wiſer, Wyzer. Wiſeſt, Wyſte. Hier sat on der künstlerchen aan te merken, dat het woord Big de laatste Medekläger verdünkt; en 20 gaat het ook met het Woord Hot, het, want men zegt Bigger, Hotter, hotteſt; en 't woord Wiſe neemt maat allcen t achter zich. Doch hiervan zyn uytge Λonderd deze Onregelmaatige. | 2 Good, Good. Better, Better. Beſt. - Bad, Quaad. Erger, 1 K ſlimmer. - * | AT veel. Mere, Meerder. Moſt, Meet 1 Little, K leyn, = J e- en minder. — a= W 9 + : | 4 7 2 4. s $. * 9 a. * 4% KORTE WEGWYZER Ondertuſſchen zyn'er echter zcer veele By- voeglyke Naamwoorden, die deeze manier van Vergely&nge niet onderworpen zyn, in- zonderheyd zodaanige, welke eyndigen in al, ate, iih, ous, ſom, able, ible, ant, ent, id, enz. Doch tot dezelve gebruykt men de woordtjes more en moſt, als General, Algemeen, More general, Al- gemeener, Moſt general, Algemeener. Obſtinate, Hardnekig, More obſtinate, Hardnekig, Moſt obſtinate, Hardnekig. Kribbig, More Peevish, Kribbiger, Moſt Peevish, Kribbiglt. A Zealous, Verig, More zealous, yveriger, A zealous, yverig, Verig. Amnable, Verdoemelyk, More damnable, ver- docmelykſt. File, Zigtelyk, More vilible, tigtely- ker, Moſt vilible, Zigtelykſt. Exirbitant, Uytſpoorig, More exorbrat, uyt- pooriger, Moſt exorbitant, uyt- Excellent, Uytſpoorig, More exorbitant, uyt- th | Excellent, Uytneemend, more excellent, 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, 8th, 9th, 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 16th, 17th, 18th, 19th, 20th, 21st, 22nd, 23rd, 24th, 25th, 26th, 27th, 28th, 29th, 30th, 31st, 32nd, 33rd, 34th, 35th, 36th, 37th, 38th, 39th, 40th, 42nd, 43rd, 44th, 45th, 46th, 47th, 48th, 50th, 51st, 52nd, 52nd, 53rd,  Vooranem worden aldus genoemd, om dat 2j meeſtendeels voor, of in de plaats van een Naamwoord geſteld worden, wan-neer de reden zulks vereyſeht. Dezelvezyu van verſcheydenerleye ſoorten, naamelyk Aanwyzende of Demonſtrati s. Eenvondig. Meer voudig. I, Ik, Me, m We, Wy, Us, ons. Then, Gy, Thee, u Ze,. ulied en. a He, Hy, Him, bem. 52 Th hex py, hu - Se, Zy, Her, haar. hen, This, \ceze,,. dia. 7 Theſe, Die, digi © © geene. Voorts 1 de Engelſchen't ae? tje ſe/f met 2 * wr 7 en naadruk, al- dus, [my zeff, Ik zel ſelf, zelf, He. bim ſelf, hy ꝛelf, by, 1. zelve » We  What, Wat. it, Het, het zelve. 7. hey, them, de gen, dezelve, ze. Bexittelyke Of Poſſſiva. ah, Peer Meervoudig. 2. "ou « Conz, onzc. 3. "ou » Conz, onzc. Thy, { Uw, u- With Ulieder, u- Thine, N we. _ His, Zyn, zyne. t — e Her, Haar, haare. * ne, haare, N, Devrels, zyn. | heur. De Onbepaalde Voornaamen yn deere. 45 Alle, alles. Nove, Niemand. Every, Ver. a ais, Zeker. ä 5 one, een Vder, Sach, Zulk, Lodaanig. een icgelyk.. | , Eenig, ie mand. Sawe; ; Zelfde. Ce one 249 i, Flemand, auler, cen Who, Wie, welke, Whoſe, wiens, Whom, a T2 " 23 '» bu „ Whatever, Al wat, Whoever, I Al wie, Whatſoever, wat ook. ·Mhoſoever & wie ook · Some, Sommige, eenige. eff, Zelf. che Selfſame, de zelt- Somebody, lemand., | ite, de eygenſte. 5 | Ones self, himſelf, Zich zelven. ö 1 — — — Van de WERK WO ORD E N. Erkwoorden yn alzo genoemd, om dat door dezelve, hetzyn, de werkin of doening, en de lyding, van iets berckend wordt: zy zyn cenige verandering onderworpen, die de Spraakkundigen Yervoeging (Con- . jugatio) noemen: Dochdewyl in de manier q ö des Λelfs geen zonderling verſchilis van t Ne- derduytſch, 20 zal ik den Leerling hier niet -- ophouden met eene beſchryying van de Ge- tallen, Perſoonen, Tydenen Wyzen, dewyl. cen Hollander, die Engelſeh wil leeren ſprecken, in zyn eygen ta „ Al reeds gelerd Heft, van het gene tegen woordig is, niet 2 1 te zeggen, dat het nog geſchieden aal; U I het gene tockomend is, nyt te drukken foot cen ſpreekwyze, die betekent dat het al LEON DET % os ht et ſchicd is; en daar beneven wel weet, r - JD : lk, O, op een FIG 3 = my A | F -% A - -.. 1 5 KORTE WEGWYZER den, 2y, op verſcheydene perſonen op ΤΙ heft: En gelyk men op het Nederduytſch de Wenſchende Of Ondervoegelyke wyze door by voeginge van de woordekens dat, mogt, Fouad uytdrukt, 20 geſchied het ook in't En- gelſch. Tot welken eynde ik daarvan een ige voorbeelden zal ter neërſtellen: en een begin maaken met het He/pwoord, to Have, hebben. De TOON ENDE WYZE (Mobs lx DICATIVUS. De Tegenwoordige Tyd. Eenvoudig. Meer voudig. A * » 4 oy +? 0 I Have, Ik heb. Ve have, Wy hebben. Thou baſt, Gy hebt. Te have, Gylieden hebt. He hath of has, Hy They have, Zy hebben. re, bad. % 54d, Wyhadden. Dp bad, Gy hadt. „e hadt. hy. fe bad, Hy had. They had, Ey hadden. : * ; * or | | De 22. n « + "I 5 2 he a”. — — — *. [a 4 IS" — — der ENGELSCHE TAALE. 63 De J ee verlddene tyd. ' Gy | Te had had, Gylieden hadt aro hadt gehad. PF... F — ts ee gen gre 5 den gehad: © +, | De Teekomende ydl. Eevond. Meerwend. 4 fball of Will have, Fe ſbait Hi, Ik zal hebben. Wy zullen dedben; 1 on Halt f Wilt ** 7 ball of Will been 3 Ve, Gy zult hebben: Gylied. 1 - He shall of Will have, The ey shall 612 Hy zal hebben. Went zullen — Fi * 4, | C 3 Hier 6 = IF 54 KORTE WEGWYZ ER Hier zaat nGgtans aan te merken, dat, hoewel 't by de Engelſchen zeer gemeen is dat woordtje,, voor Êal of zullen te gebruyken, het echter ook daarom zcer dik-wils zyn eygene bettkenis behoudt; want als men op 't Engelſch wil zeggen, Ik wil bet doen, 10 1egt men I will do it. GEBIEDENDE WYZE. (MonDus IMPERATIVUS) Eenvond. | Meervoud. Have Of Have thou, | Have we of Let us - Heb F Hebt gy. bave, Hebbenwe f | | laat ons hebben. Ter iin have, Laat | Have ye, Hebt gy- bem hebben. lieden. W Let them have, Laat- =_ e hebben, laat hen =” hebben. 7 „ asl. = + DE WenSCHENDE CFONDERVOEGELY- ; KE WyZE (OETATIVUS vel SUBJUNGFI- vos.) wordt uytgedrukt door 't byvoegen Pan de woordtjes That; might, conld  had. That & Thou hadst, 2 Gy hadt. He had, Hy had. Meervoud. | : We had, © Wy W 1 105 had, Dad Gy Gylieden hadt. They had 3 Ly hadden. De reer 0 20 EZenosd. 1 might, c tg, [boald Ik c og g hon f He might, could, ſhould Hy, bon. 3 : 1 * | We Meervagd. _ * | 11 might, could, ſhould Wy mitted, kon- 4 as der ENGELSCHE TAALE. 55 * De Tegenwoordige en Ouvolkomen 0 wh 5. | Wt Thou mighſt, could, 51 ds: „ kondet { houlaſt of wonldſt. if. zoudt hebben. have. Gf would have, | - *oud. I would have, den of ἄγθη. Hebben. KORTE WEGWYZER Te might, could, should Gylieden micht, of would have, kondet sie zuldt hebben. They might, could, should Zy micht, of would have, den fie zuldt hebben. En 20 ook in alle de andere tyden, als might dave had, | Ik micht gehad hebben. I should have had, | Ik ou gehad hebben. I could have had, | Ik ou gehad hebben. De ONBEPAALDE WYZE Antes | 7 to Have, Hebben. 6 Gehad 8 ben. 1 2 Het Deelword. | * nene, k Hebende. den i gehe Heb- 2 Is Fever val t Helpwoord I Am, Ik De 22 2 aid. W Dÿſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſ was, Ik was. We were, Wy was, Gylieden. Thou wast, Gy waart. Thou wast, Gy waart. Thou wast, Gy waart. He was, Hy was. De Volkomen verladene 2 95 Tho Eenvond... I have been, heb o bes gre | geweot. b E Thou hast been, Hy heeft I is 2 | Meer vond. We have been, Wy heeft I is 2 | Meer vond. We have been, Ny wy heeft I is 3 | N have been, N. why if zyn pemert. 88 KORTEWEGWVZ ER De Meer als volkomen verledene tyd. Eenvoud. I had been, Ik had ef was geweelt. Thou hadst been, Gy hadt of waartgeweelt. He had been, I Hy had of was geweeſt. Meervoud. We had been, | Wy-hadden of waaren ge- weeſt. (weeſt. Ze had been, | Gylieden hadt F waart ge- weelt. De Toekomende tyd. Eenvoud. IT — of will be, Ixk zal zyn alt of w:1t be,Gy zultzyn Fen Weezen. all of will be, Hy zal zyn Meervoud. We ſhall of uni be, Wy zullen zyn ) of we- Ye [hall of will be, Gylieden zult zyn > zen. Theyſball Of will be, Zy zullen zyn De GrnieDENDE Wrar. 75 Eenvond. * Be _ Wees y. 3 Meer- Ono, Zy hadden F waaren ge- | : 1 — — hk x * L ' —— <> — That Thon wert, Dat 4 Gy Wang bl fy bebe: \..._ der ENGELSCHE TAALE. $3 Meervoud. Be we Gf Let us be, Zynwe of laat ons zyn- Be ye, Weeſt of zyt gylieden. i Let tbem be, Dat ty yn I laat hen 2yn. De WExscukNDE Of ON DER VOEGELYKE WIE. De Tegemuoordige yd. Eenvoud. Tie; Savch) Ik 2y. Thaty Thou beeſt, Dat 4 Gy zyt. He be, Hy ty. | Meervoud. 1 We be, Wy zyn. That4 Ye be, Dat ; Gylieden zyt. i; C They be, (Lyn. 2 De Onvollomen verledene tyd..; - a | Eenvoud. | | Fes tr Y3 Meervoud. 10 U , „. | Ne were, waaren. Fr rue H. F Dar Ken by pol 4 5 ey u er y Waarc _ (EY ae, De 6 RKORTE WEGWYZER f De Vollomes werledene tyd. Eenvond. 1 I have been, Ik geweeſt bei F heb. 2 Thon haſt been, Al} Gy geweelt bent hebt. IA hath been, | Hy geweeſt is * We { ff heeft, | a Meervoud. 0 We have been, (Wy We zyn | of hebben. We have been: Als. Geweelt zyt hebt. It have been 127 eweeſt zyn . 2 (Fhebben. 4 | * 8 1 Meer als volkomen ere tyd. be, | (Ik eweſt waate of hadde. "12 Gy 2 waart 8. N F Lo te of hadde. . r Leer- der ENGELSCHE TAALE. 61 Meervoud. 0 We had been, (Wy geweſt waaren | f hadden. If p Ye had been, 1 Gyl. geweſt waart of hadden. De Toekomende 9 | Rand (1/6 ſhall or fant. A willbe, weezenzaly _—_ Thou ſbalor Wan- 4 Gy zyt f wilt be, neer. weezenzult.. He shall or | Hy zyn f F \ will be, Ci Weezen 3 Li Meervond. ad. (1+ shall o | (Wy ee will be il | weezen yn | - Ye shall or "nee. * 1 weillbe, | |} weeze + I If labern I Zy zyn — 2 vols will e L den zullen wn W 34 + 5 4. ö  Onderſtellende toekomenae tyd. 4: Eenvoud, | I should be, Ik 2ou zyn of weezen. Thou shouldstbe, Gy toudt zyn of weezen. He shouldbe, Hy tou zyn of weezen. Meervoud. | We shouldhe, Wy touden zyn of weerzen. Te ſbould be, Gylicd. zoud zyn of weerzen. They should be, Z Louden yn of weerzen. De OxberAAaLDe WyzE. De tegenwoordige tyd. Tobe, Zyn of wee- , De verleedene tyd. To have been, Ge- 5 weeſt te zyn f .'weezen. Des. Deelwoerden. 7 Tegen woordig, Being, Zynde of wees 6+ a 3 zende. PRC. 8 & Been, Geweſt. N. a Having been, Geweſt „ ©.., zyndcof hebbende. - m | | nde qus voorbeelden gegee ven van le Vervoeging der twee voornaamſte Help- worden, zal ik, cer ik tot andere Werk- = ne Woore der ENGELSCHE TAALE 630 woorden overgaa, nog eenige Helpwoorden die in de tyden gebreklyk zyn, en meerder by andere Werkweorden gevoegd, dan alleen gebruykt worden, alhier ter neòrſtellen: na- melyk Can, could; may, might; will, wonld; ſhould;- ought en — Tegenwoordig. Eenvoud. Meervoud.. T CAN, Ik kan. We can, Wy konnen. Thou canst, Gy kont. | Te can, Gylied. kont. He can, Hy kan. They can, Ly konnen. Onvolmaakt verleeden. Eenvoudig. Meervoudig. © I couLD, Ik. kon | We could, Wy konnen. Thos conldeſt, Gy | Te could, Gylieden ROE: = | He could, Hy kon. I They could, Zy KOn- : kondet. (dem. * 64 KORTE WEGWYZER Onvolmaakt verleedes. Eenvoud. Meer voud. Juicer, Ik mogt. | We might, Wy mogt. Ton mighieſti, Gy . Ye might,  | 95 8 ern Isnovrp, Ik zou. | We ſhould, Wy 20U- den ; 4) | Ong, als - | 2 Them anght vr He ought, Ny behoort, behoorde, if moet 1 der ENGELSCHE TAALE. 6s Tegemwoordig.. >, Eenvoud. | Mervithd” I SHALL, Ik zal. | Weſhball, Wyrulen. Thou ſhalt, Gy zult.] Ze ſhall, Gylied. zult. He ſhall, Hy zal. Theyſhall, 29 wallen. Onvolmaakt verleeden. Eenvoud. _ Meervond. zoudt. zoudt. (den. Thos ſhouldeſt, Gy | Te ſhould, Gylieden He ſhould, Hy 20cu. | They N 1 ꝛou- 7 event , Tr behoor, behoonde , of m IJ dchoorder y. 2 ——— moet ex en molt. . a | Moerwinlt We onght , Wy behooren , eee, 5 F 4 moeten ex molten. . + 94 . 9 9 — 4 6 4. — % 4. 1 44 2 — 1 66 KORTE WEGWY Zz ER Ye ought, Gylieden behoort, behoordet , of moet en moſt. They owght, Zy behooren , behoorden , 7 mocten en moſten. —_ Maſt, als r Eexvend. Meervoud. TI uusr, Ik moet of 1 We maſt, Wy moe- molt. | ten of moſten. Thouwnſt, Gy moct Ye muſt , Gylieden of molt. moet of molt. - He muſt , Hy moet | They muſt , Zy moe- of moſt. ten ef moſten. Hoewel nu deze bovenſtaatide Cebrel- 54 Helpwoorden niet de voorſte in den rang geſteld zyn, 42 zoud het voor den erlingh niet quaalyk voegen, dezelve 't ſt te leeren; omdat geen Werkwoord door deſt.elfs wyzes en tyden, zonder it be- 7 3 55 van 8 derzelve, kan geleyd wor- 1 3 55 van 8 derzelve, kan geleyd wor- 1 3 55 van 8 derzelve, dat er vier Conugatien zn; 5 want ſchoon cenige zulk cen verdeeling hebben gemaakt, nogtans bevindt men, dat de uytronderingen of onregelmaatige woor- 1 3 20 veel. dat het inderdaad liger | valt, — = der ENGELSCHE TAALE. 67 valt, zich met zo een gebreklyke regelmaat ganſch niet te bemoeijen, en alleen door 't ebruyk te leeren, hoe de verſcheydene erkwoorden in de Onvolkomen verleede- ze tyd geboogen worden. Ik zal derhalven cen voorbeeld geven van 't bedryveudgoord, (Activum) te Love — = — Beminnen, lief heben. De.. Too NEN DE WTI E. Tegemnoordige tyd. a Eenvod. | Meervoud, > TLove, Ik bemin. } He love, Wy bernin- - res.. Thou lovest, Gy be- Ye love, *Gylicden mint. demint. = He loveth of loves, | They l, 2 be- Hy bemint, + | © minnenw * br | "$6 - Deere zelfde tyd wordt o matt bros bk ginge van het woordtje Do uytgedt uk met 95 dit onderſtheyd nõgtans dat deeꝛe tamen. Rh gevocgde wyze van r, wat krachtiger 8 van naadruk is, gelyk ook in myn Woorden- bock onder 't woord Do is aangeweeren, 5 * j* | * 1 3 By * «4 63 KORTEWEGWYZ ER Eenvond. Meervend. 1 d love, Ik bemin. We do love, Wy be · | minnen. 0 "Thou deft love, Gy | Yedolove, G ylieden bemint. be mint. He doth love, Hy be- | They do love, Z) be- mint. minnen. Onvolkoomen verleeden tyd. 0 a Deeze tyd wordt ook even als de tegen- tvoordige Op 3 e uytgedrukt, aldus. Eemvoud. _ Thoved of did love, Ik beminde. Ibo lovedſt Gf di, at love, Gy deminde. | "ig owes Of. did love, Hy beminde, © "Meervoud. . 0 of did love, Wy beminden. ES df did bve, Gyl lieden bemindet. wy . of did love, y beminden. 3 „ e 4 Pallgmon werlecden tyd. | M „ Bervoad k 1 4 Thave ] T heb | JT 7 Thou haſt loved, Gy hebt $ bemind. » qv Hy heeft cer der ENGELSCHE TAALE. 69. Meervoud. i We have | Wy hebben 4.9 Ye have Vloved, Gylied. hebt ping They have Zy hebben Meer als vollomen verleedene tyd. Zesvomd. | | 4 I had : Ik had ap hut, Thou had|t > loved, Gy hadt & bemind- He hau Hy had Meervond. We had Wy hadden | Ye had hk Gylied. hadt. They had 27 hadden Teal 94. 8 4 5 | Eeppend, | * Cr I ſhall of will Ik zal berninm T hou ſhalt of wilt | love „Ey alt dem He ſhall of u 1 y zal en. Meer ond as 1 We ſhall of will © bi} be-. 1. ſhall of will pk zult - mia - They ſhall of will Ly * nen. 2 = % "a *2 4 = — * 70 KORTE WEGWYZER . De GEBIEDENDE WI x. Eenvoud. WEST Meervoud. Love Gf love thou, \ Let us love, Bemin- Bemin. nenwe. Let bim love, Dat hy] Love Gf love ye, Be- beminne. mint gylieden. 8 Let them love, Dat | y beminnen. Y De 1 cf ON DER- * VOEGLYKE WIE. | Tegenwoordige en rockomende tyd. Ecuvend. *% That 7 way rd, Dat ik beminne ff = mag beminnen. | * L „ The thou may} le- | Dat gy demint 8 moogt beminnen. mag beminnen. e Meervond. | | Thit we wy love, Dat wy bemintien &f 4 moogen bemin»- N &. nen. T hat , raue lee, [Ds hy beminne of Th: der ENGELSCHE TAALE. 712 That ye my love, | Dat gylieden bemin- i net F moogt de. | minnen. That they may y love 4 Ly — \ of 1 bemin- omen verlecde tyd. \ Eenvoud.. That I loved of did | Dat ik beminde. love, That thou lovedſ of didſt love, That he loved of did love, Dat gy beminde. Bat hy beminde. 5 Meervond. That we loved of did j Dat wy beminden. love, T hat ye loved ot dia Dat gylicdent demie | A love, # That they loved df Dat 2) beminden. 92 J did love, Ty Dus kan men ook-zeggen. Bexvond. «\ * Thi I might love; | Schoon ik beminde 8 of * fb 8 2 44 * 'Ths 3 Fi be bach gen, dern by" bemitid 0 they 1 Schoon ty bemin- y | 5 ye bave loved, „ KORTE WEGWYZER | Thi thou” mighteſt Schoon oY beminde | love; I sf mogt beminnen. | TN be * love. Schoon hy beminde F mogt beminnen. | Meervoud. Thi u we . love, Schoon wy bethin- den F mogten be- I. minnen. Thi ye web: bort, Schoon gylieden be- ahi mindet f mogtet beminnen. den sf mogten be- minnen. Volkomen verleeden: yd. Eenvond. Thou hast loved, Ten ik bemind Is thou hast loved, grey py bemind Eenvond. | Thin we have loved, wi Schoon wy bemind Hebben. Schoon gylieden be- mind hebt. Thou hast loved, 3 27 bemind N hy hebben, K *. On der ENGELSCHE TAALE. 73 Meer als volkomen verleeden tyd. Eenvond. If Thad loved, Zo ik bemind had. If thou hast loved, Zo gy bemind had. If he had loved, Zo gy bemind had. Meervoud. If we had loved, | yy bemind had- en. If ye had loved, | Zo gy bemind had- en. Meervoud. If we had loved, | yy bemind had- en. If they had loved, | Zo gy bemind had- en. Tockomende ty. 3 When I shall hoe, | Als beminnen When thou shalt have, | Als 99 beminnen zult. N When he shall love, | Als zy beminnen zul- len. When they shall love, | Als zy beminnen zul- len. When they shall love, | Als zy beminnen zul- len. T weede toelomende tyd. E Envoud. I ben I shall have lo- | Als ik. tal ved, hebben. When thou shalt have | Als ik. tal ved, hebben. When he shall have | Als ik. tal ved, hebben. When we shall have | Als ik. tal ved, den hebben. Alen ye shall have | Als ik. tal ved, den hebben. Alen ye shall have | Als ik. tal ved, den hebben. Ondeifieende tockomend: yd. Zen voud. Should be, Ik zou beminnen. Thos ſhould be, Ik zou beminnen. us, love, Hy zou beminnen. Meer- der ENGELSCHE TAALE. 75 Meer- der. He should love, I would be glad. Gylieden would be my friend. They should love, I would be glad. Tweed Onderfeldtende toelomende t yd. Men I should have, Wanneer ik bemind loved, &c. would be heben. Onder de Ondervoeglyke wyze zyn ook te rἶkenenen deeze manieren van ſprecken. I could have loved, I would be glad. Thou. couldst have, Gy zoud hebben kon- nen beminnen. Thou. couldst have, Gy zoud hebben kon- nen, &c. would be heben. Thou. would have loved, I would be glad. D 3 ONBEPAALDE WV 2 F. De Tegen woordi e tyd. To have loved, Bemind te heben. De Deelwoordes. Loving, Beminde.  L dend woord (Paſſivum) uyt edrvkt wordt door het helpwoord I Am, in dezer voege. De To ODE WI Zz E Tegenywoordige tyd. * am loved, Ik word if ben bemind. Onvolkomen verleedene tyd. 71 was loved, Ik wierd F was bemind. | 4 have Dit Bedryvend Werkwoord (Activum) dus f = der ENGEL SCHE TAALE. 55 Volkomen verleedene tyd. J have been loved, Ik ben F heb bemind geweeſt. Meer als volkomen verleedene tyd. { have been loved, Ik was f had bemind geweſt. Toekomende tyd. I shall of will be loved, Ik zal bemind worden of zyn. | De GxBIEDENDE WyzE. 7? 3 Exvond. Be thou loved, Wees gy bemind. Let him be loved, * hy n word of woe. | Meervond. de Let us be loved, Dat wy bemind wor- den. Be ye loved, Week gylieden be- min * Let them be loved, Dat 2y bemind wor- den. De WESCHENDE of 58 a VOEGLYKE WyzE. | & 2 ige tyd. That I be lov Dat ik bemind wor- May T be loved, r de zy. r 3 by "4... - 1. a * "= : - Ar 38. KORTE WEGWYZER Onvolkomen verleedene tyd. That Tivere loved, Dat ik bemind That I might be loved, & wierde of waare. Volkomen verleeden tyd. That I have been loved, Dat ik bemind geweſt ben heb. When I have been loved, Wanneer ik bemind geweſt ben. Meer als volkomen verleeden tyd. That I had been loved, Dat ik bemind geweſt waar F had. When I had been loved, Wanneer ik bemind geweſt waar F had. Toekomende tyd. | When I shall of will be loved, Als ik bemind zal zyn of weetcu. | be OnBerAALDE WIE. a De Tegenwoordige tyd. Do be loved, Bem Io have been loved, Bemind geweckt 2yn 6f hebben. Het Deelwoord. Loved, Bemind. F. Merk. Het gene in 't Bedryvend-woord, van it gebruyk der Helpwoorden, would, could, should is gezegd geweckt, vindt — — — der ENGELSCHE TAALE. 79 ok placts, en kan gebruykt worden, als de zaak zulks vereyſcht. Volgens dit voorbeld moet men alle de andere Werk woorden Conjugeeren: doch echter aanmerken, dat de verandering die de Werkwoorden in de Onvolkomen verleeden tyd hebben, Êcer verſcheiden is; waut het woord Love heeft Loved: maar men vindt, behalven de veelvuldige andere veranderinigen ook Werkwoorden, die in dat geval geen veranderingen toelaaten: als, {beat, Ik ülaa en ſloeg. I burſt, Ik berſt en borſt. 7 caſt, Ik werp en wierp. J eat, Ik eet en at. {pit, Ik ſpuuw en ſpoog, I pat, Ik ſtel, doe, ex Êtelde, deed. I [hat, Ik fluyt ex floot; to Cut, Snyden. cat, geſden, ens. Doch nademaal de meſte aan verande-ringe onderworpen zyn, en ſommige daar-van onder &6&n hoofd konnen betrokken worden, 20 zyn hier de naavolgende neer-geſteld; waaruyt den Leerling ſtaat aan te merken, dat gelykerwys de Onbepaalde wy-ſe van cen Werkwoord, en de eerfte perſon van de tegenwoordigd tyd der Loonende wyze cen en dezelfde is, beſtaande de veran- dcring maar alleen in de byvoeging van de. Voornaam I, en't Ledcken to, (by veor- beeld, I Love Ik bemin, o Love Bemin- i nen) 2c is ook mceſt altyd de cerſtc pertfoon - der Ouvoltomen 3 tyd, en het Deel. Uo wwoor 4 2 * We. 8 1 8 KORTE WEGWYZER woord der Verledexe tyd Een en't zelfde, als I Loved, Ik beminde, Loved, Bemind, zynde echter eenige woorden daarvan uyt- geꝛonderd. ſillaab verlengd wordt, als Loved, 20 zyn er meer Werkwoorden, die desgelyks een ſil- I. Gelykerwys dan 't woord Love met een | laab tot zich neemen, als to Beaſt, Roemen, pochgen. Boaſted, Geroemd, gepocht. 8 Bridle, Breydclen. AF Bridled, Gebreydeld. Maintain, Handhaaven. Maintained, Gehandhaafd. Mended, Verbitterd. Signify, Betten. Signified, Bettkend. Vamisch, Verdweenen. Devolgende veranderen ee ine, als Bleed, Bloeden. Crepe, Kruypen. Crepe, Gekroopen. Feed, Voelen. Fed, Gevoed. Keep, Gevoed. Kept, Bewaaten. Meet, Ontmoeten. Meet, Ontmoeten. Meet, Ontmoeten. To Sleep, Slaapen. Slept, Geſlaapen. Sweeps, Geſlaapen. Hier onder zou men ook Konnen betrekken. To Cleave,  Gewonden. Mund, Gewonden. Sommer, Gewonden. Sommige neenen ght zich, benefens cenige andere verandering, als to Bring, Brengen. Brought, Gebragt. Buy, Koopen. Bought, Gekoff, to Catch, Vangen. 5 Caught, Gevangen, en Catch'd. Aj 3 to Fight, Vechten. 2 Fought, Gevochten, to Seek, Zoeken. | To Think, Denken. | 2 Thought, Gedacht. | = To Teach, Onderwogen. 2 Taught, Onderweezen. | to Work, Werken. | Wrought, Gewrocht. ends + VII. Voorts zyn 'er veele woorden „die men niet zo wel onder een Äcket hoofd betrekken kan, als COPE), to Act, Vraagen. —_ Alle, Gevrägd. 0 | W 7 Smell, Ruyken. Smelt, Gerooken. Sold, Verkoopen. Sold, Verkoopen. D 6 84 K ORTE WEGWYZER to Stand, Staan. Stood, Geſtaan. to Dream, Droomen. Dreamt, Gedroom. to Flee, Vieden. Fled, Gedroom. to Hear, Hooren. Heard, Gchoord. to Make, Maaken. Made, Gemaakt. to Behold, Aanſchouwen. Beheld, Aanſchouwen. beheld, Aanſchouwen. to Deal, Handelen. to Shook, Schieten. to Shot, Geſtort. to Shook, Schieten. to Have, Hebben. Had, Gehad. 20 Withhold, Onthouden. Withheld, Onthouden, ontröcken, 10 Can, Konnen. 1 7, Konnen. 1 2 2 ould, ould. 1 3: & rend, 1 er eenige Werkwörde. M = -. I O VID 3 der ENGELSCHE TAALE. 85 den, welker Deelwoord der Verleden tyd van de Owvolkomen verleden, tyd det Tonende wyze verſcheelt, als to Blow, Blaazen. Blown, Ik blies. Blown, Geblaazen. To Grow, Grocien, Grew, Ik groeide. Grows, Gegroeid. To Know, Kennen, weeten. Knew, Ik kende, wilt, 14 Known, Gekend, geweeten. Threw, Ik  2, ll To Wear, Draagen, ſly te. I Wore, Ik droeg, leet. 4% be Worn, Gedraagen, geſleeten. * Og: £ $4, D 7 ace" - ny * # F " N — - 8 8 0, 8 1 4 4. _ P » = 4 * 4 a. "” 4 Fl 8 — 4 __ p 8 . * regelmaatige betrokken worden. to Ariſe, Opſtaan, opryzen. J Aroſe, Ik sond op. Ariſen, Opéresezen. to Beat, Slaan. Beaten, Geſlagen. to Beget, Teelen. J Beget, Ik teelde. Begotten, Geteeld. to Chide, Bekyven. ICbid, Ik bekeef. Chidden, Bekeeven. zo Chooſe, Verkiczen. 86 KORTE WEGWYZER Hier onder konnen ook de volgende O- I Choſen, Ik verkoos. * * Choſen, Verkooren. to Come, Komen. It Came, Ik quam. Come, Gekomen. To Come, Gekomen. Did, Ik deed. Done, Gedaan. to Drive, Dryven. I I Drove, Ik dreef. ven, Gedreeven. Eat, Eete. Ate, Ik at. Eaten, Gegeeten. Fo 1 28 rn A, _wT I ” al N — 7 e 9. as 8 * 8 -” 3 to Fall, under ENGELSCHE TAALE. 37 to Fall, Vallen. I Fell, Ik viel. Fall, Gevallen. to Fly, Vliegen. I Flew, Ik vloog. Flown, Gevloogen. to Forſake, Verlaaten. Forſaken, Verlaaten. Forſaken, Verlaaten. Froſaken, Gevrooren. to Get, Krygen. I Got, Ik kreeg. Cotten, Gekreegen. to Give, Geeven. I Gave, Ik gaf. Given, Gegeeven. to Go, Gaan. I Went, Ik ging. Gone, Gegaan To Hang, Hangen. I Hang, Hangen. Hang of Hung, Gehangen. To Hide, Verbergen. Hid, Ib verborg. Hidden, Verbörgen. To Held, Houden. Holden, Gehouden. Holden, Gehouden. Holden, Gehouden. To Lay, Leggen. Lay, Ib leyde. Laid, Gelegen. To Lay, Schuldig zyn, behoore. I Lay, Ib leyde. I Rid, Ib reed. I Ridgen, Gelegen, To Run, Loopen. Kan, Ib liep. I Saw, Ib zag. I Seen, Gericn. To Shake, Schudden. 7 Shook, Ik ſchudde. - Halen q Geſchud. | to Sow, Zaaijen. I ed, Ik zaaide. Sonn, Gcraaid. to Speak, Sprecken. I Spoke, Ik ſprak. Spoken, Geſprooken, -K . - zo Steal, der ENGELSCHE TAALE. 89 to Steal, Steelen. 6 I Stole, Ik (tal. | Stoln, Geſtoolen. te 7. ale, Neemen. I Took, Ik nam. Taken, , Genomen. to Tread, Treeden. 17. rode, Ik trad. : Trodden * — to Weave, Weeven. I Wove, Ik weefde. Woven, Geweeven. 4 to Write, Schryven. 4 I Wrote of writ, Ik ſchreef. | Writteu ö Seſchpeepen. | Om nu nog jets van de 4 t det ; uit Rey te ſprecken , 20 ſtaat aan te | merken, dat er verſcheydene i 4 uyt Naamwoorden geſmeed worden, alleen door byvoeginge van't Ledeken . als | #0 Chance, Uytvallen, [Chance, « Geval.” gebeuren W Y to Fear, Vreeten. Fear, Vrecie. * © to Fiſh, Viſlchen.< | & Fiſh, Viſchy, : 3 to Honour, Eeren. Honour, Eere 1 to Houſe, Huyzen. | Houſes, cen Huss. to Love, Piefel hebben. [Love, Lief 2 to Milk, Melken. au, Melk. n 70 5 = 0 Us pa 1 - * * | * * 5 4 i = A mn =. = zo Oyl, Olien. to — Stillen. to Rule, Regeeren. to Sin, Zondigen. to Traſt, Betrou- wen. len. to Further , Vor- deren. UA go KORTE WEGWYZER 9 9 J, Oly. uiet, Stilte, ruſt. Kale, een Regel. Siu, Zonde. Truſt , het Betrou- Farber, Vorder. Sommige veranderen een weynig , als to Breathe , Ademen. to Braze, VerkOperen. to Glaze, Verglazen. to Live, Leeven. to Prize , Waardee- Hell 2 to Strive, Stryden, | ſttibbelen. Breath, Adem. | \Braſs, Koper. Gia, Glas. 5 Life Loeeven. Priſe, Waardy, prys. on fe „Stryd. En andere zijn'er, die door byvoeging van de Sillaab en, uyt Byvoegelyke Naam-awoorden in Werkwoorden veranderd wor- den; als to Blacken, Zwarten to Harden, Verhar- to  4 te pleaſeth, het be. Lig ke Mis-jaagt, belieft. 2 Van de * DEELWOORDEN. DE Deelwoorden worden alzo genoemd, omdat ze, ſchoon een gedcelte der Werk- woorden zynde, echter ook (teweeten de Bedryvende) als Byvoeglyke Naamwoorden gebruykt worden, ein overzulks tweederley gebruyk deelachtig zyn; behalven nog, dat een jegelyk bedryvend Deelwoord in 't En- gelſch, cen Zelfſtaudig Naamwoord wordt, als men de Ledekens a, an f the daar voor Zet. | Die van de Bedryvende Werkwoorden ko- men, eyndigen in :zg, en zyn van de tegen woordige tyd, als PERU IST. Asking, Vraagende. | the Asking, de V raa- ging. Enquiring, Onderzocking. Finding, Vindende. | the Finding, de V Iing. >» © 38 8 ba , Teaching, Leerende, | the Teaching, de Lee- onder wyzende. ring,onderwyzing. Die van de Lydende Werkwoorden af kom- ſtig zyn, zyn van de Verleedene tyd, als * | Ad, * 2 ve der ENGELSCHE TAALE. 93 Ad, Gevraagd. I Fonnd, Gevonden. Enquired , Onder- | Taught, Gelcerd. zOcht. | — . _— — — — —__ — — — : , | Van de BYWOORDEN. En Bywoord is cen Spraakdeel, it welk by cen Werkwoord gevoegd wordt, om de hoedaanigheyd der doeninge , of ecnige n daar ontreut, uyt te druk- en. De Bywoorden der hoedaanig beyd maaken wel 't grootſte getal uyt, en eyndigen door- * in ly , — uyt de Bywoeglyke aamwoorden , als Aﬀedtionately , Toe. [Affedtimate, Toe- geneygdelyk. I geneygd., Eaſily, Gemaklyk, | EA , e | | | OR Humbly, Ootmoedig- g Humble, Ootmoe- lyk. OY MB... en | Negligently, Onacht-| |Negligent Onacht. ?- * 2aamlyk. a | | 24am. _ Wiſely, Wyslyk. ie, Wyss. am- Hiertoe behooren 00k well wel, i quaalyk. ” == | | Be- .Y 1 94 KORTE WEGWYZER Beveſtigende en ontkennende zyn, Tes, yea, Ja. indeed, inderdaad. werily, truly, waar- Iyk. ſurely, zekerlyk: En No, nay, Neen. not, niet. no wiſe, geenſins. not at all, gan- ſchelyk niet, in geenen deele. Neither, nGchte. Des tyds, als Now nu, then toen, to day heden, to morrou/, morgen, yeſterday gilte- ren, ſometimes ſomtyds, ſeldom zelden, al- ways altyd , ever ooit, never nooit , ſince ſederd , ſoon haaſt, ras; preſentiy ter ſtond, yet nog, ſtill ſteeds, àntill tot dat. Van Vergelyking , als As als, 77 20, like- wiſe desgelyks, more meer, /eſ5 minder, rather liever, eerder; than dan, als. Van getal, als Once cens, eenmaal, ewice tweemaal', trice driemaal : firſt voor eerſt, ſecondly ten tweeden , thirdly ten derden. Vain Plaats , als Where waar, whither waarnatoc , here hier „ bither herwaards, there daar , thither derwaards , hence hier- vandaan , ' thence daarvandaan , whence waarvandaan , any where ergens, no where nergens, elſe where elders. | an Hoeveelbeyd, als Many, much Veel, few , little weynig, enough, genoeg. En noch veele andere, die men echter meeſtendeels onder die van Hoedaanigheyd zou konnen betrekken. Wyders ſtaat aan te merken, dat verſchey- 0 dene dene Bywoorden , ook aan de trappen der Vergelykinge onderworpen zyn , als Early, earlier, earlieſt, Vroeg, vroeger, vroegſt; Soon, ſooner , ſooneſt , vroeg F haaſt, haaſti-' ger of tadder, radſt if — | Often, of tener , | ofreneſt, dikwils, dikwyliger, meertnaalen, dikwilſt: Vell, better; beſt , wel, beter, beſt: I,; worſe , worſt „ quaad , erger, ſlim. a ith. ——— Ft n 4 — — LA 8 or l e : PPE Y” | Van e KOPPELWOORDEN. E En K#ppelwoord is een Spraakdeet, die- nende om woorden en ſpreuken aan EEn te koppelen, en behoorüit 4 Zan te voes gen. menloppelende, als And en, ende; or Gf, ofte; alſo ook , | moreover daarenboven , likewiſe dexgelyks, further voorts. Schiftende, als Either of 7 may; mor, nei- ther noch, nochte. | 4 eroortaakende , als Fab want- 5 | betas, e omdat , that ſo opdat , leſt opdat niet, WHeres nademaal , ſince dewyl, vermids ; ſeeing der ENGELSCHE TAALE. 95 Hier van zyn ſommige volſtrebtelyk a. * - ten 2j; beſdes behalven , notwithſtanding * By, Door, by. 9s KORTE WEGWYZER ſeeing aangetien , foraſmuch voorzoveel, nademaal. Heorſtreevige, als Tet nogtans, however- ver echter, but maar, thoxgh Of ths hoe- wel, althoxgh alhoewel. Voorwaaraige, als Indien, if ſo be by aldien, provided that behoudelyk dat, wel- verſtaande dat; wnleſs t en zy, 't en waare. Uytzonderende, als Except uytgenomen, niettegenſtaande, onaange ἤgenomen. Niettegenſtaande, onaange ἤgenomen. Van de. VOORZET.SE L:'S,: N N Nee ö | Y Orrzerzels worden voor cen Naam- woord geriet, om daar door de omſtan- digheden uyt te drukken, ass ont, Ontrent, rondom. Above, Boven. Again, Tegen. After, Achter, naa. At, g Oh 5 10 * o, erby. is \ - — 2 Tuſſchen. Beneath, Below, Beneden. Befor ey V OOT, aleer. Behind, Achter. From, Van. ö  bitteren. To, Tot, te, aan, na i 4 = Towards, Na toc. - <1 — 2 _ 4 „bon, Op. = With wn 4 - Within, Binnen, in. 377 % * 4. = — —. Van de * | 5 +, | 3 TUSSCHENWERPSELS. + WM 1 zyn niet anders dan ze- ere woordekens, die tuſſchen dereeden : ingeworpen worden, om daardoor de harts» togten, t 2y van n SO verblydinge, e- A 4 Dies zal ik maar kortelyk eenige voorbeel- — 98 KORTE WEGWYZER bedroevinge, verachtinge, enz. uyt te drukken, als 0! O! 6 ſtrange © wonder! 6 brave Hey dat's braaf! oh ach! alas helaas — _'fy fy, foei! haſh, whiſt, il, ſt, — | Van de | WOORDSCHIK KING. A Ldus alle de Sraaldeelen int kurt door- loopen hebbende, ſchynt de ordete ver- eyſſehen, dat men ook iets van de Sutaxit of Woordſchikking melde: alhoewel men met EEne genoodzaakt is te bekennen, dat een naauwe opmerking , 20 in't leeren als onder *t ſprecken , niet alleen als het gemak- Iys!te middel, maar ook het gebruyk als den | zekerſten regel, moet aangemerkt worden. denaanwyzen, waarin de Engelſche ſpreek- wyze van de Nederduytſche verſcheelt, zon- der my aan de Grde van een Latynſche Syn- axis te binden, Cf alles onder diergelyke tegelen te betrekken. ä n. SY Van | Van de NAAMWOORDEN. VandeZ elfftandige Naamwoorden valt niet zonderlings te zeggen , dewyl een Höllan- der in het tzamenyoegen derzelve al ontrent het zelfde gebruyk heeft; ſtaande alleen aan te merken, dat daar wy des of der gebruy- ken, de Engelſchen zich doorgaans van de woordtjes of the bedienen, als The fear of the Lord, De vreeze des Heeren; The light of the ſun, het licht der zaonne Ao zegt men ook a glaſs of wine , cen glas/wyns , apound of butter, een pond boter , an el of cloth, een elle laken, enz. De verplätze der woorden kan beſt uyt het gebruyk geleerd werden, als Bread and butter, waarvoor men in 't Neerduytſch zegt, Boter en brood, at de Bywoeglyke benaamingen aangaat, dewyl dic in 't Engelſch maar eenerley uyt- gang hebben, zo valtdaar ontrentniets aan te merken; want ſchoon men op 't Neder- duytſch zegt, een Eerlyk man, en cene Eer- Hie vrouw, zo zegt men echter op 't Engelſch niet anders als an honeſt man, en an honeſt woman; wordende het Bywoeglyk WI Naam- 2 — 1 CUI — —. 22 am 100 KORTE WEGWYZER —_— OD — —— 1 = a *. Naamuoord, even als in 't Duydteh, voor, en niet achter it Zelſtandig geſteld. Somtyds gebeurt het wel, dat men een Bywoeglyk Naamwoord in de plaats van een Bywoord gebruykt. Als To speak lond, luyd ſpreken: doch dit is in't Nederduytſch veel gemeener. van de VOORN AAM E N. 'Is anmerkelyk, dat de Aanwyzende Voornaam THA T veeltyds gebruykt wordt Als cen Betreſtlelyle, en dat zd wel in't Meer- ; wondrg als in 't Eenvoudig getal, als T hey bat wilt pleasé God must fear him, De gene welke (die) Gode willen behaagen moeten hem vreezen. The woman that goes onder, De vrouw die (welke) ginder gaat. Birds that seldom fly, Vogelen die zelden vliegen. 