De mensch zoo als hij voorkomt op den bekenden aardbol [microform]
Stuart, Martinus, 1765-1826
De gcmeenfte handwerken worden voor- de Indianen overgelaten (i). Bij dezelven verwonderc men zich over hun geduld, maar nog meer over hunnen tiagen arbe!d,daar de hiiheid zoo eigen is aan hunnen aard, dac noch hun eigen belang noch dac van hunne meescers hun coc hec werk kan drijven. De vrouwen echter muncen verre boven hun uic in arbeidzaamheid , daar zij alles vervaardigen , hec geen cot de kleeding en het voedzel be- tfekking hceft, het welk de Indiaan, op zij- CO Ulloa D. I. b!. 368, 373. B. VI. bi. 6. CO Ulloa D. i. bl. 251. B. V. bl. 5, illi- C ■---i.->iS;^.-:^j^>.i,Vr:*j ,^v.^^.^. ^:;^<:^.: v^?^^Tai^.^^^g^^^EiJ^gi^.-^^;^^^3 gene kinders, 'aadaardigheid sen en Mefli- hondcn van dianen ; we-^ nine vijanden ze verfcheu- iieesters niec izen geen an- de deur in- worden voor- Bij dezelven jeduld, maar beidjdaar de en aard, dat t van hunne drijven. De venhunuitin 'ervaardigen , c voedzel be- Indiaan, op zij- 372. 13. VI. . V. bl. 5, ^ U I T a a„ 2ijne hurken zittende , goedsmocds aan- 2iet , zonder op te ftaan , ten zij hem eenige natuurbehoeftc dringe. Om vrij te zijn van den vcrdvvaalden reiziger den weg te wij- 2en, veinst hij zich nice te huis, terwijl beloften noch gefchcnkcn hem kunnen bc- wegen , om hem eon cind wegs te gelei- den. Het vermaak allecn en de zwelgerij kan hun in beweging brengcn. Den veld- arbeid zelfs brengen zij niet verder dati toe de toebereiding van den grond, latende voor hunne vrouwen het zaaijen, wieden en oogften over (i^. Het ontbreeken hun nogtans niet aan behendigheid, wanneer zij genegen zijn, dezelve te gebruiken, hetwelk blijkc op hunne jagt tegen de wilde diercn, welke zij te paard rijdende meester worden, door ze fleehts eenen ftrik over den kop te werpen (a). De koelbloedigheid van hunnen aard maakc hun deze behendigheid zoo veel te zekerer. Deze koelbloedigheid verlaat hun niet, wan-neer CO Ulloa D. I. bl. 257, 2(f8. B. Vf. H. 6. (2) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (3) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (4) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (5) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (6) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (7) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (8) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (9) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (10) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (11) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (12) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (13) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (14) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (15) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (16) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (17) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (18) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (19) Ulloa D. i. bl. 378. B. VI. H. 6. (20) Ulloa D Werpen, noch ook wanneer zij tegen vijanden ten strijd trekken. In hec gevecht letten zij niet op het getal hiinncr tegenpartij noch op zijne wapenen; ook dat hunner dooden en geweten fchijnt hun onverfchilHg (i). Hun bijgeloof heeft mischien het groot- fte aandeel aan deze koelbloedigheid of lie- ver redenloze onverfchilHg. Onop* houdelijk is men werkzaam, om hun met den geest des Christendoms cigen te ma-ken; doch men vordert zoo weinig, bij hUnne domme onverfchiligheid, dat den iverigften onderwijzer de moed ontzinkt, daar zelfs de krachtigfte voorftellingen wegens cen ander leven noch ook de dadelijke nadering van het uur des doods iets Hoe gc naamd op hunnen geest vermogen Ca* De danzen, waarmede de Indlanen dicn omgmg van het hoogwaardige der Roomfche kerk vergezellen, en waarin zij de rollen van En- (i) Ulloa D. I. bl. 377, 378. B. VI. H. 6. (a) Ulloa D. i. bl. 373, 374, 375, B. VI. H. <S. il-sihTCI^ysJsg^i^Snrr^iPfcLAiilBJaStjfji,,^^^^^ evecht, doof' (Terpen, noch len ten frijd n zij niet op och op zijne >oden en gc< ig CO. Sn het grootigheid of lie- id. Onop em hun metigen te ma- weinlg, bij d, dat den led ontzinken wegens kdelijke na- lets hoe ge-;en Ca). De den omgang omfche kerk lien van En- ge- 3-8. B. VI. 374. 37<S. QUITO. 323 gelen willen verviillen, zijn zelfs zoo ftrij-dig met alien gevoel van godsdienstigheid, dat men zich waarlijk moet verwonderen, hohe de Roomfche kerk zich ooit zulk eena uitbreiiling des Christendoms hceft kunncn anstrekkcn (^i) Deze ergernis wordt zoo veel te grooter, wanneer men op hunne gewone danzcn ziet, welke meer eene zamenrtelling zijn van de oontuchtigfte gebaarden, dikwijis doordadcn achtervolgd, dan eene regelraatige en be- vallige bewe Ging des ligchards (i). De begrippen van kuischheid zijn ook 200 ruvv of vreemd bij hun, dat zij liefst geene vrouw kiezen, welke aan andere mans niet alreeds heeft kunnen voldoen. Ook heft 'er voor het huwelijk een bijllaap ge durende drie of vier maanden plaats, na Wfiiken het huwelijk wordt voortgezet, of ook wel nagelaten, want het plegrig in- gezegend huwelijk wordt alleen verbin- dend door hun geacht. Dikwijis heeft bij hun eene overfpelige verwisfeling van mans en vrouwcn plaats. Ook brengt hunne Ci) Ulloa D. I. bl. 347, 248. B. V. H. 6. (O Ulloa D. 1. W. 95 tf. B. V. H, 5. ■••fill. Dronkcnfchap nict zclden bloedfcliande bij Inm voort: maar gclijk hun niets weder- houdt in hunne wocste begcerlijkheden, 200 fchijnt cok geen bedwang of geweld in ftaat, hun te beteugelen of te verbeten, daar zij weinig geven om hun le- ven, gcene fchande tellen en zich tegen Jijfilraf verharden (i) De vrouwen paren doorgaans eenen zach- ten aard mec een aanvallig voorkomen. Ge- heel onder haar opzigt worde de opvoeding der kinders gelaten, welke aan haar echcer zoo weinig is toevertrouwd, dat 'er de kinderbederfkunde veel een geregeld ilelzel geworden fchijnt (2) In hec algemeen frecken deze Indianen, die in geene (lad of grooc viek geboren zijn, hunne eigene taal Die zij Qttichua nocmcn en reeds door de Inca's in de geheleu uitgeftrekteid van hunne uitgebreide heerfchappij was vastgefteld. Sommigen van dezen verständen de Spaanfche taal zer wel, maar zijn zelden beleefd genoeg, omanders dan in hunne eigene taal te antworten. (i) Ulloa D. I. bl. 374, 375. B. VI. H. (J, (2^ Ulloa D. I. bl. 255. 13. V. II. 4. QUITO. £25 Drechtlande bij niets weder- ;cerlijkheden, ng of geweld >f te verbete- om liun le- 1 zich tegen IS eenen zach- )rkomen. Ce- de opvoeding n haar echcer , dat 'er de ecn geregeld ze Indtaneity triek geboren zij Qtiichua 0*5 in de ge- le uitgebreide Sommigen l:he ta Al zeer genoeg, om 1 «.e antworten. S. B. VI. li.6, V. II. 4. genoeg. De inwoners der fteden en groote dorpen, daartegen, antwoorden in het Spacmsch, zelfs als zij in hunne eigene taal worden pangcfproken (i). Déc onderfcheiding tusfchcn de bewohner der bedenken en dorpen en die der meer augezonderte stärk, brengt ons tot de verdächtigen, welke er, ter eere van de zijn omtrent de raesse bijzonderheden van derzclver karakter en zeden. Al, namelijk, wat wij tot dus verre ged hebben, betreft het gros dezer natie, let weil in de diepfte vernedwing leefc, maar niet die edelen ondcr dezelve, die zich door eigene geestkracht en werk-zaamheid uit dezeive weten te verheften. Aan dezulken ontbreekt het, ter eere der menschheid, niet, ondanks het schrikiijk en allemeen geweld der onderdrukking van den menschheid geestracht. Nen, schoon de geest des overigen volgens voldigheil is cer neder gedrukt tot volda-gene onverfchilligheid voor eer en schande, voor h hoop en vrees, voor schade en voof-deel, en zich de gevoeligheid van het hare hier CO Ulloa D. I. bl. 372. V. DEEL P IlTfJl 'i mi 1 'J mi mS QUITO. Hier, bij gebrek aan voorwerpen onder natuurgenooten, die dezelve waardi, 2ijn, op huisdieren hccht, en zich de menschheid zelvc,?ls het ware, tracht to bedwelmen door fterke dranken voor het duldelooze gczigt barer diepe vernederingt bonder dat de kwalijk begrepen, de opge. drongen en daarom werkelooze godsdienst •enige vertroosiing of eenig vermogen Toor haar heefc, ontbreekt bet geenszins aan dezulken, die hiinne menfchen waarde weten te bandbaven boven alle vernedering en onderdmkking. — Dezen, zelve afke- rig van de ondeugden, die alleen de ar- moede laag en veracbtlijk raaken, laten zicb in de opvoeding bunner kinders door beginzelen van betamelijkbeid geleiden, en maken zelve beter gebruik van het onder- wijs, het welk bun de Priesterfchap verleent. Bij bun ncemt de befchaving toe; 2ij lezen en fcbrijven en oefenen zicb in allerleije handwerken; bunne geestvermogens ontwikkelen zicb; zij zijn naarftig en bekwaam, en worden bij uitflekendheid wieder. de geleerden bunner natie genoemd; de kennis der Spaanfche taal voornamelijk geeft buir  vak hünner kunstoefening; Hinne bekwaamheid hier in en ook in verfcheidene handwerken männer kunstoefening; Hinne bekwaamheid hier in en ook in verfcheidene handwerken männer kurzen; Hinne bekwaamheid van hünner karakter verwekt aldaaronderfcheidingen hoogachiing, en beidenden hünner, langs on-eindig korteren weg, dan die der gevörer-stomping hünner landen, de verlorene grotoi hünner voorouderen vergeten, Hinne, onderworpen aan de högere befohren, trekken van hünner tegenwoordigen toeftand. — Veel liever zouden wij deze Indianen In alle hunne zeden en gebruiken hebben beschreven: raar de geringheid van hünner aanal, hoe zeer hetzelve ook mogt kunnen vermeerderd worden door. Betere schöpfungen van het Spaansch Beftuur en door gefchikter Godsdienstig onderwiss vooral, het voor algemein op den Peruaanfchen bodem, bijzonderlijk in de Medizin van jj^«//ff, voorkomt. Tot CO UlloaD. I. b' 3--380.B. VI. H. 6, P a t< i t fisS QUITO. lii Tot dat gros bchoorcn dan ook de beide jnwoners van Qf/ito, die hiiiswaards kccren, na tcr fiedc gcwccst tc /lin. Zij zijn alzoo, als ccn Iiidifche bocr en cenc gernecne Indifche vrouw, door ulloa voorgefleld. De vrouw hccft haar korfjc tcr markt Icdig verkochc, dc man den zak over zijnen fchou- der met voorraad gcvuld Terwijl nu hot op- Icttcnd en oordeelkundig oog derzclver hou- ding en gclaat, klecding en geheel voorko- men vcrgclijkt met de daarvan gegevene befchrijving, kan de gccst zich niet we- derhouden van de herinnering, aan bet geen de Peruanen waren voor de komst van pi- ZARRA., Het oude rijk van Peru heeft vierhonderd jaren voor de Spaanfche overweldiging be- laan. Bij gebrek der fchrijfkunst is des- 7elfs gefchiedenis cchier weinig bekend. De Quipo's of knoopkorden van verfchieden, welke men bij de Peruanen vond, schijnen meer rekentafels, dan gefchiedbundels, geweest te zijn. Het Bewind van hinnen burgerstaat was godsdienstig, hebbende eenen Inca aan het hoofd, wiens woord als eenen godspraak werd geacht. Zijn impnfche geflacht was heilig en onthicld, zich kochen, zijn alzoo, ne gerne voorgefteld. Markt Icdig zijnen fchou-ijl nu het op-jrzclver hou-heel voorko-jn gegen ven eenen zijn. Wenn van pi-vicherdig bekend, verfchil-le Peruanen, dan ge-Het Bewinden; odienstig, offenen, zijn. Gegen ein unglückliches Geld, wenn geacht. Zijn en unglückliches Geld zich QUITO. 29 He vermöchten me; anderen. Het zielweilen trouvdelender, der noods tuben broder en zustre, en werd geacht, onder ein bijzonderen toevoorzlgt der Godheit te ftaan en Kinder en der zon genoemd. Ilec gezag van den Inca was alzoo onbcpaald, en de burgerlijke gehörzaamhcid ein gods- dienstpligt. Het Bewind behocfde das ook geene anderen, zijnde ein franjc van'sVorften tooizel genoegzaam, om, op dererzclvcr vcrtooning, Jeven en dood te onderwerpen aan zijne zendelingcH. Op al- le misdrijven stond dan ook, &I3 op gclijko heiligfchcnis, de doodllraf. De Godsdienstbeg Rippen der Peruanen waren echter van zachten aard. De zon was het voorwerp hunner aanbidding; in welke vereering de niaan en llerren vorgen. Nooit bezoedelde eenig menfchen-bloed de altaren, door hun voor het wcl- dadige licht gefticht, waar aan zij het vuur, eenige huisdicren en hunne keurigfte kunst- werken offerden. De zachtmoedigheid van hunnen godsdienst verfpreidde haren invloed over het ganfche burgerlijk beftaan. Men gehoorzaamde in den Inca de Godheid zelve met kinderliefde P 3 meer. NfSiif m i,^^;:"- Quito. I will, dann wäre met flaaffchc vrees, terwijl de Inca zelf ftecdgedachtigwecks, dat hij eene woldadigc Godheid vertegenwoordigde. Hunne oorlogen waren min waren, dan die van andere Anuricaanfche volkerein: men nam do verwonnene volkerein als bondgenooten aan, welke men onderwecs in den zonnedienst, terwijl men derzelver afgodsbcclden in zegepraal weg-nam. De Pertiaanfche grond was verdeeld in drie deelen, hot eene tot onderhoud van den zonnedienst, het andere tot onderhoud van den Inca en het openbaar Bewind, hec derde en voornaamfte totonderliouddesvolks gefchikt. Elk burger had aan hetzclve zljn aandeel als aan leengoed, waarover jaarlijks eene nieuwe verdecling g ing naar den rang, talrijkheid en behocfte der huisgezinnen. Gezamenlijk werd al de grond door alio de ingezetenen onder openbaar opzigt bcar- teid, het welk eene algemeene verbindtenis der burgers onderling en aan den vaderland- fchen grond voortbragt. De Standen waren onderfcheiden. Er was een talrijke (hnd van dienstbare per- fo- vres, terwijl crd gchouden, leid vertegen- min wrced, lanfche volkercn e men ondcr- terwijl men cgepraal weg- s verdeeld in )nderhoud van tot ondcrhoud ' Bewind, hcc houddesvolks I hetzclve zijn irover jaarlijks laar den rang, huisgezinnen.  in woning en kleeding verfchillen- de van de vrijc, die cchter nog niet wer- den tocgeten tot cenig ambt of erfelijke vvardighcid; die was allcn vcrgund aan de cdclcn, aan wicr hoofd de Zonnekindcren ilonden. De landbouw was, under hct openbaar toevoorzigt, zecr wcl geregeld en wise zich zelfs den ongefchikiften grond door weibeftiurden arbeid en mesting dienstbaar te maken; evenwel kende men de ploeg niet. De voorraadfchuren van de Incd's waarborgden ileeds voor ernen kwaden oogst. Mans en vrouwen ocfenden den Jandbouw: zelfs de Zonnekindcren namen aan denzelven eenig deel. Zij bouwden vierkante huizen van, in de zon geharde, lleenen: maar hadden in de- zelve geen vengters en zeer lage ingan- gen. Derzelver duurzaamheid overtrof ver clerzelver eenvoudigheid:nog heden zijn 'er huizen van dien tijd aanwezig. De over- blijfels van hunne tempels en paleizen ge- ven zoo min, als deze gebouwen, een groot denkbeeld van hunne bouwkunde. Zij wisten niet veel hooger dan twaalf voet bo- ven den grond te metzelen y en toonden zoo P 4 wei- ^ )• ^,^' i:,l 113* QUITO. :i|ii» wdnig fimak ols bckwaamlicid In ilit valr. Grootcr lof vcr^icnden hunnc gcpluvcuie wcgcn, fchoon flechts vijfticii voct breed cii wcinig bcrtand voor zwaar ^^cbruik. Over de rivlcrcn bchielp men zich met eene brug van touw, wanncer zij niet tc wijd noch to dicp warcn: andcrs mocst ccn vaartuig het gc- brck van briiggcn vcrvangcn. Uc vaartui- gcn voerden mast en zcil, waarmcdc men wist tc wenden en te kcercn. Het goud en zilver haaldcn zlj door wast- fching en delving uit de aardftof en den grond Het Befinden, ich denken zij oder van alle vrcemde beftanddeelen en bearbeiten het op eene wijzc, wie kunstwaardc de kostbaarheid der ftof overtrof. Ook sprengen zij zeh in gepolijste fleencn, maakten aarden vatcn van velerleije gcdaante, en wisten het ko- per tot nuttig gebruik te harden. De befchaving echter was bij hun nog maar tot eene gerlnge hoogte. Cuzco was de cenige Stad, die dezcn naam vcrrdiende. Elders leefde men in augezonderde verblij-ven, of in kleine gehuchten. Dit hielhauen maatfchappij aanmerkelijk in befchaftet, en stend ook aan hunne kunst-vorderingen zeer in den weg, daar dus elke. Q u I T o: id in tlit vak. ic gcpluvcuic /Oct breed cii ink. Over de ?ene brug van noch to dicp ■tuig het gc- Dc vaartui- ^aarmcdc men zlj door was- en den grond: allc vreemde het op ecne kostbaarheid Iden zij zicl> aarden vatcn iscen hoc ko- • bij hun nog Cuzco was m vcrblij- • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel k in befchaftunne kunst- laar dus elke 233 Pcru^an zelf fehic • Die hiel In alio zijnne bchocf-. ten en noodwcniiirhcdcn mocst voorzicn Blj Rcbrck aan Ifedon en h\\ dczc cfircno voor;iienlng in al!,cc noodi;;e, hud ^ 'cr ook jrccn handcl oi" gcnoogzanic gcinecn- fcliap plaats tusfchen do decicn van hcc wijduitgedrcktc rijk. Zlj waren al^oo ook zecr achtcrlljk in de krijgskunst, het welk hun, fchicrzonderwcderftand, aan vreemd gcweld ondcrwierp, en alle gclegenhedcn tot hcrftcl dcr vrljhcid bij hun liet vcrloren gaan. De wcinig gevorderde flaat hunner be- schaving bieek al mede uit de twee volgcn- de bijzonderheden. Bij den dood van ee . Nen I'ca de van andere voornamc perfo- nen, werd cen groot aanral hunner flavcn blj derzelver uitvaart ont; field en bij hun be graven, ten einde hun met waardighcid te kunnen dicnen in hcc andere leven. Schoon ook bckend met hot gobruik van vuur tot (pijs- bereiding, waren zij gewoon, hun vleesch en visch gcheel raauw teetcnCi). Evenwel hadden zlj ook resds hunne VVijzen, die L. \n. T. IV. p. tfo~p4. ^ S >^. -i«aas%.<ii4"- ,!*> 'tilC -f ii34 QUITO. treur- en blijfpelen zamenftelden voor hunne seestdagen, wanneer dezelve werden uitgevödern door de aanzielijkdie personen. Deze menfchen, die op den weg der beschaving in vergelijking met de Mexicätien nog niet ver, raaar toch in vergelijking met zoo vele andere onbefchaafde volkeren reeds aanraerkelijk, waren gevornderd, en van wier jachte zeden een llille en zekere voortgang op denzelven waste wachten, werden door hunne overweldigers uit hunne verrukkelijk en heuve-len verrukkelijk en heuve-len ter nedergeworpen in de mijnen, van Potofi vooral, die bij derzelver opening negentigduizend menfchen als levendig begroeven, waar van het zevende gedeel. Peruanen, de overigen uit Spanjards, beftonden. Deze ellendige mijnwerkers verwissen den zuverften dampkring en het glansrijkfte zonlicht met de verderfelijkfte uitwafemingen, die terftond droefheid en maagpijn wekten, en met een duisternis, die door het onophoudelijk fakkellicht een ceuwige nacht fcheen. De fchatten, die zij er opeden, vorderden geweldige hamerflagen ter bemagtigenden durch een druk- I. I. Sn voor hun- ele werdene eftie personen, ien weg der It de Mexica- h in vergelij- onbefchaafde waren gevor- eden een llil- lenzelven was inne overwel- !  Niijnwerkers iampkring en t de verderfond droef- en met eene >houdelijk fak- fcheen. De sn, vorderden temagtig en druk- QUITO. Quito. Dukten de schöder, die ze weiwehenden en vijftig voeten hoog moesten opragen Jangs (laphangende ladders, welke onophoudelijk op en af werden beklommen, met een gegen van v./ en twiniig pon den. Deze vracht werd nog aanraerkelijk bezwärkt de helft dezer eeuwe door de ontdekking van het Platina, of witte goud, het welk in evenredigheid der zwaarte tot het goudaat als 21 tegen 19. En wat won Ettropa bij de bemagiiging van alle deze fchatten? — Indien men bier op riiet wil antwoorden, alle de gruwelen der omkoping en alle de ondeugden der dartelheid en des hoogmoeds; men moec ten minften erkennen, dat de vermeerdering van het. Goud en zilver de vermindering tevens was van beider waarde, en alzoo flechts den last veroorzaakte van moeilijkcr berekeningen en grootere natellingen. On eindig heilrijker, — indien het geene misdaad geacht raoet worden, hier aan eenige vergelijking hoegenaamd te denken, - was de anwinst van den Peruaanfchen bast. Quinquina genaamd, voor de herftelling en verfterking van het ligchaam. Op de bergen van Quito hoort vooral de boom te huis. Haus, met dien weldedigen schörs bekleidigungs onvolprezene werking, volgenden Peruaanfche overleveringen, doorhet coeval entdeckt werd, hebbende in eenen aanftekende kroftige bet water van eenig, waarin eenig bout dezer boomen gevallen was, aan de zieken, die van hettärke gedronken hadden, zijnne krachc doen blijken CO* Mogt de waarfchuwing van ULLOA nice maar al te gegrond-worden bevonden, dat bet middel, om denkina-bast le krijgen, eenigijk in bet geduig kappen dier boomen beftaande, eenmaal gebrek aan denzelven zal veroorzaken. Onzen kerfenboom in groei en in geftalce vergeleken wordt, overdekt aan dezelfs wasdom niet cvenredig is aan dezelfs weghakking, schijnt eene zeer zorgelijke ondervinding nu reeds te laat te leeren (a). SanJ Tableau llhtorique da peuplei T. IF. p. 477 — 479. Chomel lluiihoudeliik fVoor-denhoek, (a) UtLOA D. I. bl. 30fl. B. VI, H. 2. PA. Chors bekleed, volgendsoude doorhet coeval en aanllekende een klein pocl-dezer boomen, die van, zijne krachc waarfchuwing te gegrond-liddel, oenmaal jorzaken. fl? jlijk, dat mei; jom, die met en in geftalce aantreft: maar enredig is aan eene zeer zor- h te laat te Jes peuplei T. IF. ihoudelijk IVooT' . VI, H. a. PA- PATAGONERS. •L'e zuidhoek van /imerica is voor het eerst in den jaare 1520 omgezeild van FERDINAND MAGELLAAN door dc Zec- engte, die denzelven van het Vuurland fcheidt en zints naar zijnen naam genoemd wordt CO. Deze alleruiterfte kust van hec vaste land der Nieuwe wereld en cenige eilanden, die voor dezelve liggen, worden bewoond door menfchen, aan wien ma- CEI.- CO Prevost Hiitorifche befchiiving der Kti. sen enz. D. XVII. bl. 4 , 5. TH*" IT'"* gSftS;^'' li 1 If r I J 'If 538 P A T A G O N E R S. GELLAAN hct ecrst den naam van Pata- goners heefc gegeven. Dezc naam zou , volgens HARRIS, door hem gckozen zijn, omdatde geftalte dezcr menfchcn vijf elle- bogcn of zeven voet en zes duini hoogte had, fchoon 'er tevens verhaald wordt, dac deze zeeman hun flechts met hec hoofd toe den middel kwam , hot welk indien hij flechts vijf voet of vijf voet en twee duim lang was geweest, voor hun eene lengte van acht en een halven voet zou gegeven hebben (i). Dezelfde blijkbare onnaauw- keurigheid , vergrooting en verkleinfng heeft zints dien tijd deze menfchen gemaakt tot voorwerpen van allerleije vertelzels en gis- lingen, ja ze fchier tot fabelachtige wezcns hervormd, even als de Centauren van deri ouden tijd ; toe dat eindelijk in de laatfte helfc 4 (1) BurroN Nat. Hist. D. XVIII. bl. 2 8y. De naatn van Patag^ier is, indien hij van bet Grieksck zal ontleend 2;ijii,geheel verkeerd genoemd, Dezelve zou Pentagoner moeten zijn , om iec le beteekenen : maar dan nog is Petitagotn een vijf- hoei. Misfchien heeft dezelve moeten zijn Pentag- koen of Pentaiikoon, liet welk eene lengte van vijf elleboogen zou kunnea beteekeaeiit uit xevTi eu iiyKwy zamengefleld. n-, "-«5!!a«!i*»teiV E R S. Aam van Patacen naam zou, gckozen zijn, ifclicn vijf elle- s duim hoogte laid wordc, dac t het hoofd tot elk indien hij en twee duim m eene lengte t zou gegeven ;bare onnaauwerkleinlng heefc in gemaakt tot jrtelzels en gis- lachtge wezens tauren van deri jk in de laatfte helfc XVIII. bl. 2 8y. idien hlj van het irerkeerd genoemd, n zijn, om dezen fcherpcn zuldhoek des vasten lands, tusfchen de Atlantifchs en Stille zee, geeft aan deszelfs luchtftreefc eene koude, welke onevenredig 13 aan den graad der Zulderbreedte, op welke zij ligt, en wiens gematigdheid wij in ons land op gelijke Noorderbreedte gevoelen ("i). De gelegenheld des lands heefc geen belang genoeg gehad voor de zeevaart of den handel, om 'er eenigeftichtingaanteleggen: zelfs heeft men de gefteldheid van deszelft grond, Ja deszelfs ganfche naturlik geacht. Men vindt eenig gewag gemaakt vijn de paarden, honden, rhebokken en struisvogels, die men 'er gezien heefr. De paarden worden opgegeven als maar veortien hand hoog, zoo mager en onoo gelijk V van gedaante als klein van geftalte, doch sol van loop en wel getemd (a)! CO Wall IS ReUe bl. 62. Co BijRON Reize\. la. Commerjon bij UFFON D. XVni. bl. 278. P A T A G O N E R S. 240 De honden worden almede klein gemacht (i). De Guanaco gelijkt in grooten, geftalie en kleur naar den rhebok, maar heefc gecne hoornen en een bult op den rug (a). Men mögte in der daad wel in twijfel gerecht, wac men te denken hadde van möchen, omtrenc wier lengte de onderfchcidene Reiziges nice minder dan viereniachtig duim verfchilden in derzelfer opgave, loopende van 6 tot 13 voet (3): tot dat men ein-delijk meer overreenstemmende en raeer gematigde berigren ontving, welke het nuflechts raadfelachtig laten, hoe men ter goeder trouwe ooit zoo verkeerd kon berekemen, of hoe en waarom men ter kwader trouwe ooit zoo handtastelijk kon liegen. In het jaar 1696 verbaasdc zich froger reeds. Hoe men hun tot reuzen van acht en cien voet vergroot, en ganze emmers wijn doen. (1) Froger bij prevost Reize D. XVIIF. bl. 231. (2) Wallis bl. 59. Adams Verzameling van Reizen D. I. bl. 205, 266. De Guanact is de Lama bij buff on O. XVIIT. bl. 275). (3) Buffon D. XVin. bl. 281. "Vvcr-r&t:WW J'SrSr i'-'aj E R S. lede klein gegelijkt in groot- den rhebok, en cen bulc op el in twijfcl gc-hadde van men-e onderfchcideneerentachtig duim gave, loopende jot dac men ein-nde en meer ge-welke hec nu joe men ter goe-;rd kon berekemen ter kwader:on liegen. In zich FROGER iizen van ache en che em. Merchants, wijn Doen R Reize D. XVI 1, DAMS Verzameling De Guanact is II. bl. 2 7p. 281. P A T A C O N E R S. 24, Doen verzweigten bad, daar nie härte voor- Jfwanien als zer fobere lleden, en nice bo- vcn de zes voce lang te zijn (x). In her. jaar 1769 bevonden commerson en Bou- gainville 7Q almede van vijf voet en ache dunn tot zes voce Jang (j). Drie jaren later had wallis Je lar " van dit volk gemeinen op zes voet en zeven duim, doch ze gemeinen gefchat jp vijf voet en tien duim tot zes voet (3). Bijron was de katfte der reizigcrs, die in het jaar 1764 nog gewaagde -an de rcusachtigc geftalte tens Opperhopfds, dien hij wel niet durf- de metcn, maar toch berekende niet . veel minder dan zeven voet hoog te zijn, en waar bij de overdrevenft, zoo wel vrouwen als mans, nice veel kleiner van geftalte wa- ren (4). Na de grootfte terugbrenging van de overdrevenftc opgaven is dan toch geble- ken, dat de Patagoners nevens de Otahei- grs, met wien zij aJzoo vrij naauwkeurig ''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''' ' Kftc menfchen te zijn, wclken men nog kent. Bij hiinne zeer brcede fchoudcrs , dik lig- chaam en zwaar gefpierde Icdcn , zijn zij welgcmaakt van Icest en bijzonder klein van handcn en voeten. Hunne kleur wordt ab donkcr koper opgegeven ; hunne tanden zijn wit als ivoor. Hunne vrouwen warcn in de oogen van Bougainville bijna blank en vrij bcvallig van voorkomen. Hun haar is lang, zwart en grof, maar onge- kruld. Somn^igen dragen oc.V knevels : de- zelvc zijn wel lang , maar niet dik. De gezondlieid van hun geftel fchijnt vol- komen aan deszelfs fterkte te beantwoor* den en weinig verzwakking te lijdcn door den ouderdom , daar men gezondheid en fterkte beide gevonden heeft in het gelaat en in de geftahe van hoogbejaarde grijs« aards. ' Hunne volkrijkheid laat zich niet bereke- nen,-daar men ze flechts in zwervende ben- den heeftgezien.BijRON telde in die, welke hem ontmoetede, wel vijfhonderd, enmerk- "(a) Zle D. I. bl. ^, *-it it N E R S. (0» mogen geach* crkftc menfchcn ce :nt. fchoudcrs, dik lig- de Icdcn , zijn zij bijzonder klein van ne kleur wordt ala m ; hunne tandcn ne vrouwen warcn lAiNviLLE bijna voorkomen. Hun grof, maar onge- I o(>.!' knevels : de- niec dik. I geftel fchijnt vol- ite te beantwoor* king te lijdcn door en gezondheid en leeft in het gelaat loogbejaarde grijs« t zich niet bereke- in zwervende ben- telde in die , welke honderd, enmerk- te «*« P A T A G O N E R S. 0^3 te 'cr vcle zecr oude mannen ondcr op CO. De klccding dezer menfchen is de vachc van dc Gtiamco of Lama en ook van de So- rillo , die eene foort van ftrikdier is. De ruige zijde van de huid virordt binnenwaarts gedra- gen. Van dczelve flaan zij zich eenen mantel over de fchoudcrs, dien zij met eenen gordel om het lijf vastmaken , maar welks bovensc gedeelcc zij gemeenlijk achter over latcn han- gen , fchoon dc ftrenge koude hun de uiter- fte zorgvuldigheid hier tegen fchijnt te be- velen. Eenigen zorgcn daar voor ook be- ter , door in een vierkante lap ftof of ia- ken, van gevlochten Z^w/7.woI, een rond gat te fnijden , waardoor zij het hoofd fter ken. Nog dragen zij eene lederen broek , die echter flechts hunne fchaamdeelen dekt. Aan de beenen hebben zij halve Jaarzen, van de vreeg tot de helft van het been komende , zonder voetzool , doch van achteren onder den hiel doorgaande. Het haar dragen zij met catoenen draden opge- ' ■ bon- (0 COMMERSON en BOUGAINVILLE bij BUFFON D. XVIII. bl. 378, 979, Wallis h\, 60, CijaoN bl. 10. Qa ■■■*^'r,-. ^MB f fi 'i ti it 'li ^;: fl44 P A T A G 0 N E R S. gebondefi ; waar bij hiinne ccnige opfchJIr bcftaat, ill zlch liec aangczigt met roode verf te befchildercn , waar over fommigen witte en zwarte kringen rond )m do oogcn en nog andere figuren tcekenen (i) De dragi dcr vrouwen fchijnt zich in gee- nen deelc tc onderfchciden van die dcr mans. De blankheid van huid toonc wel hare ont-houding aan van alje befmeerzel der verfcheidene strepen, figuren en krinigen te befchildern, dan de mans; inzunderheid schljnen zich de jonge meisjes aan zwart gemaakie oogleden te willen onder schilden. Geene mindere ridderesfen dan de manutiers zijnnde, verwezenlijk zich deemaw rus der ouden bij die volk, het welk men schier altijd te paard heeft gezien, en waar an waarfchijnelijk de wijdverfchillende op. Gazen zai te wijderen zijn der onderfcheidene reizigers, die hetzelve op eencn aflland gezien en, bij de onverwachte verkhijning van CO Wall!s bl. 60. BouoAiNviLtr. bij BUFFON D. 18. bl. 279. B.JRONbl. p, 10. Adams D. I. bl. 265, 266. N E R S. Inne cenige opfchJt langczigt met roode vaar over fommigen n rond )ni de oogcti ekenen (i) I schijnt zich in gee- en van die der mans, toonc wel hare ont- meerzel derzelve: zij deren fmaak in zich 1, liguren en krin- m de mans; inzon- ! jonge meisjcs aan n te willcn onder- esfen dan ^e mansr ijkc zich de Centaw oik, het welk men ift gezien, en waar ijdverfchillende op- der ondcrfcheidene op eencn aflland vachte verkbijning van JouOAiNviLtr. bij BiJROM bl. p, 10. P A T A G O N E R S. 245 Van ccn tc paard rijdend volk, den riiitcr en het paard voor (icne gcftalte genomen 2ullcn hcbben. Dc paardcn zijn gezadeld met vicrkanto kusfens, even als onze jaagpaardcn, en worden door mans en vrouwcn fchrijlings bcreden. Een houten gcbit, waaraan cen Jedcren toom is vastgemaakt, beftiert der- zelver gang, die de mans weten aan te prik- kclen door fporen, uit eene houten ;. n befcaande en aan de hielen hunncr halve laarzen vastgezet Ci^. Mcestal ter jagt gaande of ten minsten fteeds tcr jagt toegerust, vindt men ze doorgaans omringt van cenigc honden en voorzien van eencn dubbcldcn flinger, die hun in den gordd hangen. In dezen flinger, van een darm te zammen gedraid, hangt aan wefanden een ronde fteen. Zij nemen een dier cinden in de hand, draaten zich daarbij den flinger cenige keren boven het hoofd zer fiel in de rondce, en laten hem daarna los. Zelden mist hij hec CO Wallu bJ. 60. Byron bl. 12, 13; Adams D. I. bl. 2(54. Cowm^rjon bil PUFFON D. XVIII. bl. 278. hct doel, hctwclk mccstul ccne L/ima of ftruisvogcl js, dion hlj tusfchen dc pootcn draait, zoo dat Iiij de zckcrc prooi van den jagcr worde, fchoon op ccnen affland van twcchonderd fchrcden. Zij bcdicnen zich ook van pijlcn , met fpits geflcpenc vuur- ftcencn bczet (i.) Iliinne woningcn beflnan in huttenof lie- vcr windfchermen van, in den grond gcfto- kene en door elkandcr gevlochtene , takken van boomcn , in j gedaante van cenen hal- ven kring tcr nedcigczet. Al bun geruedfchap fcheen ook ceniglijk te bcftaan in bijlen van fcherpgcflcpcnc ftccnen , zonder dat men befpeurcn kon , dat zij eenige kcnnis had- den aan ijzer. Hiinne vaartuigcn zijn kleine Cand's, van boonifchors vervaardigd (a.) Men heclt hun raauw vlcesch zien eten en daar bij zoo weinig reinheid in acht nemen , dat de pens van eenen ftruisvogel, flechts bet binnenst buircn gekeerd en een weinig afgcfchud, voor hun eene lekkernij fcheen. '- " " ''■■ ■■ ^^■■'^- '^''i Aw (i) Wallis bl. <?o. Adams D. I. bl. atfjj. f ROGER bij PREvosT D. XVIII. bl. 231. (2) FrOGER bij PRBVOST D. XVII. W. 431. ■ - .fc.-^.li.i^^g,,i^j^»^.i^i^^:t^5,ag3j^^<,;; - -''jl r E R s. ul ccne Z/7W/7 of sfchcn dc pootcn crc prooi van den ccnen aflland van Zij bcdicnen zich » gcflcpcnc vuur- I in hutten of lie- den grond gcfto- 'lochtene , takken ite van ccnen lial- I liiin gcruedfchap ban in bijlcn van zondcr dat men cnige Iccnnis had- tuigcn zijn klcine rvaardigd (2.) Icesch zien eten idinacht nemen, uisvogel, flechts d en ecn weinig lekkernij fcheen. / Am »MS D. I. bl. 3tf(J, viri. bi. 231. ST D. XVII. W. PATAGONERS. Een giisar van de kloekde gefhkc geleidc, onder den naam van Pac/ta- c/io'.'ii Imnne feijen (3). Doorgaande Godsdienlhgheid fchijnc CO Wallis bl. (Ji. Adam, D. I. bl. 285. (a) St. Sauveoh?;..;>.«*,/„ ^.^p;,, j^ fjlmerique, p. 41, 42. (a) St. Sauveur p. 42, h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamelijk in plegtig gezang te be. ftaan, want alzoo h8 p a t a g o n e r s. fchijnt ook aan hun karakter eigen te zrjn en voornamel Entweder zij d y r o n alzoo kwamen zij bij wall is aan boord en verlieten hem ook weder. Hun gezang echter had meer van Let huilende, dan van het vrolijke (i). De vrouwen zijn bij hun met de ganfche zorg voor hct gezin belast. Bij haren aF beid ter geboorte eens kinds worden zij an zich zelve overgelaten; eerst dan, wanneer het kind in Lama-vQWen opgebakerd en op een pknkje vastgebonden is, verfchijjnen de mans en nabeftaanden. Hunne lijken worden zorgvuldig in een paardehuid gewikkeld en bij de begraving met een zwaren last van ftecnen over-dekt, opdat zij niet weder opftaan en de levenden verfchrikken. Zoo heeft men ook eenige dagen in het jaar, die men als gedachtenisdagen der dooden viert, en opwelke men hun bidt, van toch de rust der levenden niet te komen ftoren (2). De aard dezer menffchcn valt aanmerkelp in CO Byron bl. 10. Walles bl. tf, tfa. O) St. SaU VEUR p. 42... 1 opgebakerd en n is, verfchij jvuldig in eene ij de begraving ftecnen over- fer opftan en Zoo heeft men ien viert, en op 'ch de rust dcr I (2). In a manner, Es bl. 6i, 62, PAT A G O N E R S. 349 In de hand bij de verfchrilvkelijkheid van hun vcorkomen. Men bevond hun gul, ge* meenzaam en gastvrij, fchoon men huiverig bleef, om bij hun te overnachten. Zij bo- den BYRON hunne paarden aan, om me? hun ter jagt te rijden, en noodigden hem, om in hunne hutcen te komeu ten en fla- pen. Even gaarne vvilden ze weder aan boord blijven bij v/allis. Een blijk van bunnen vreedzamen, ftilien en geregelden aard bemerkte men bij eene uitdeeling van gefchenken: fchoon men niet in (laat was aan allep iet te geven, wachtede elk zeer geduldig, op de plaats hem aangewe^ En bet aandeel af, hetwelk hem gegeven werd' van zoo vele nicuwigheden, als hun opuropeche bodems moesten voorkomen troffen er maar wejnige hunne opiettend' held en vvekten 'er nog minder hunne verwondering. De varkens, schapen, kakonen en hennen troken hunne aandacht het meest; waarna hun de spicgel verfchiedene vereinige geftalten deed aannemen, in welke zij nu ecns naderden, dan eens terughepen, Ibmtijds ernstig, daarna in gelach ufchaterende. Voorts waren zij ondcrJing grootfte snappers en bezat hunne tone off eene buigzaaniheid, die gereedelijkvcrfchei- denc Engelfche woorden uitfprak. Byron vond eenige Europefche verfierfels bij hun : w A L L 1 s zat:, dat zij met de working van het luisl<ruid bckcnd waren. • * • ^ De befchnivirni; zelve dezer menfchen door dc ondcrfchciJene reizigers en derzel- ver afbeelding raar froger bij pre- VOST (a^, vergclekcn met die bij St. sau- VEUR, hebben ons tot de nevensgaande voorftelling in laat gefteld (3). (1) Byron bl. 11, 12. WalltsW. tfi. (9) Prevost D. XVIII. bl. 231. Afbeeld. (3) St. S A u V E u R Peuples de Plmer. PI. N. 1 0. DE f E R S. reedelijkvcrfchei- tfprak. Byron erfierfels bij hun : !C de working van dezcr men dezcr men fchen cizigers en derselben > G E R bij p R E- t die bij St. s au- de nevensgaande ^ C3> ■ Wallts bl. 6i. bl. 831. Afbeeld. Jer^mr.Pl.N.io. *♦ 0 DE ■■>iWn>»MnaiiMii ;*-•■ ■tW-: li ' V U U U R U L A N D. Ue Straat van Magellaan fcheidc dit ei* land van den uiterften zuidhoek van Ame- rica. De vermaarde zeereiziger, wiens naam deze engte draagc, het in hec jaar 1540 ontdekt en Tierra del Fuego ge- noemd naar de viammeii, die hij er des nachts zag opgaan, het zij uit den vuurberg in deszelfs zuider gedeelte, het zij flechts van de vuren der inwoners. In i6i Ue Straat van Magellaan fcheidc dit ei* land van de vündern, ich het in hec jaar 1540 ontdekt en Tierra del Fuego ge- noemd naar de vündern, het zij flechts van de vündern der inwoners. In i6i Ue Straat van Magellaan fcheidc dit ei* land van de vündern, ich het in hec jaar 1540 ontdekt en Tierra del Fuego ge- noemd naar de vündern, het zij flechts van de vündern der inwoners. In i6i Ue Straat van Magellaan fcheidc dit ei* land van de vündern, ich het in hec jaar 1540 ontdekt en Tierra del Fuego ge- noemd naar de vündern, het zij flechts van de vündern der inwoners. In i6i Ue Straat van Magellaan fcheidc dit ei* land van de vündern, ich het in hec jaar 1540 ontdekt en Tierra 5 vond onze landgenoot le ma ire den zuidlijken doortogt lusfchen dit eiland en het Sta- tenlandi gelijk hij het noemde, en aan wiens zui- I'l ^jlf H i ' |i ,i ,i ,i 1 ' 552 V U U R L A N D. zuidcr uithock hij den naam gaf van Hoorn, ;£ijne geboorteftad. De ligner van het Vuurland frekt zich uic van 52° 36' toe 55° 36' Zuider Breeden en van onnrent 650 tot onentre 750 Lengte bewesten Greenwich Qu. Men het befchreven als geheel van hout ontbloot en met fneeuw bedekt, maar COOK, die het bezogt in Louwmaand van 1769 en van 1775, zag in dac jaarge- tijde, het welk de zommer is van het zuider halfrond, reeds van verre uit zee het ge- boomte, en vond wel eenige plaatfen, waar nog fneeuw lag, doch de zijden der heuvels en de zeekusc met een schoon groeii bedekt. De heuvels zijn wel hoog, maar kunnen den naam niet dragen van bergen, schoon derzelver kruinen kaal zijn. In de Valeijen ligt de aarde tot eene aanmerkelijke diepte en aan den voet van fchier alle heuvels zijn beekjes, wier water wel wat roodachtig, maar niet onfmakelijk, is (2),/. De , Ci) Zie de kaart bij cook Reize rondom de waetctJ. I\ VTf. bl. 143. N. XXIV*. CO Cook ij. i. bl, p5, 97* Kunnen bergen, schoonen I bergen, schoonen I bergen, fchoonen In de valeijen merkelijke diepte alle heuvels zijn wat roodachtig, Reize random de XIV. U U U R L A N D. De grond was in dat jäggere de ganze bewasfen met goed gras, en levierde eene verfcheiden-heid op van onbekende plan ten. De boom die de winterbasc voortbrcngc, de beuken-boom en eene foorc van berken, wier flam van dertig tot veenig voec lang is en eene dikte heefc van twee tot drie voec middellijns, maken 'er het voorname geboomteuit. Wilde cellerij, lepelblad, wic-te en roode veenbczien worden er in overvloed gevonden (i). De koude der luchtftreek stond toen zelfs in geene evenredigheid noch met deligging, naar de on'e aan de andere zijde van den middaglijn berekend, noch met het warme jaargetijde en het bloeijende plantenrijk op dezen grond. Dezelve deed den dood Aan twee menchen, die eenen kruidkundigen togt naar eenen der hoogfte heuvels waren gevolgd, maar die op den terugweg in flaap nedervielen en dood wedergevonden werden hebbende zich nieraand van hun gezelfchap durven wagen, cm hun, geduurende de nacht, (0 Cook D. I. bl. ^5, rz, P3 — 55. D. Vn. bl. 127, Parkinson a Foyage 'o the south fear, p. p. It m J I ' HI i54 V U U R L A N D. nachc, bij teblijven in cone zoo felle koudc en bij zoo veclvuldige fnceuwvlagen, dac elk voor hcc zeltuc gevaar van vcrdooving, flaap en dor;, nioe:!t vrec'en (i). Zeekvilven, zcoluwca yn honden zijti de eenige vicrvoecige diere, die cook er zijti, die cook er zijti, het  doch deze aanmerkinp kan hier maar welnig afdocn, daar cook de hoog- fte heuvels naauwlijki bergen wil genoemd heben. (D. I. l., 97.) Meer geldt hier de aanmer. king van forster, befluitende nit devvaarnemln- gen, met de Thermometer op Falklands eilanden ge- daan, dat de koude in den winter niet naar even- rcdigheid van de zomerwarmte toeneemt. Eli CO OR ). Vlf. bl. 3P3. (O Cook D. I. bl. pa, 93. pARKiNsaw P* 8. '^:WMH9i ^v>>?>^>.: I^B^gHMMKM^awtt'^a .-jtsmmmiiyi \ N J). ne zoo felle koude euwvlagen, dac elk van vcrdooving, en (i)^ i tn honden zijn en, die cook 'er cte Hij op, dat zij Dronkclijke hon- Ti, Zij zijn fpits- hoog. Aan het 11 gezien, dat ook eren op dit eiland 76. 7P— 8i. Par. wel waar, dat hua enen hoogen berg, , dan In de vlakte, ► N aanmerkt: (Naf, ch deze aanmerkinp aar cook de hoog- wil genoemd heb- eldt hier de aanmer- e uit devvaarnemln- Ikiands ellaiiden ge- Iter niet naar even< toeneemt. — Eij 93* PARKINsan VUURLAND. 