Catholijke Nederlandsche
None
Dat gaat dan zoo als men zegt: De wolven vere scheuren elkander niet. De Meester. Men heeft er nog onlangs te Bonn bij het openbaar examen de ondervinding van gehad; men heeft aan- stootelijke suivatesoniighinas zien begaan. Zoo werd bij. voorbeeld, een student, die zich tot den geestelij- ken staat voorbereidde, en die tevens de oude talen had geleerd, om naderhand eene plaats in het een of ander gymnasium te verkrijgen, in dat examen zooda- nig gekweld en in ’t naauw gebragt, dat hij wel moest bezwijken, hoewel hij zich veel bekwamer had getoond dan andere candidaten, die men zich haaste om toe te laten. De blijkbare bedoeling hiervan is, om voor te komen, dat voortaan geen Geestelijke, naar de plaats van professer in een gymnasium staan zou. De be-~ ruchte professor H...., aan de universiteit te Bonn, heeft zich onder al zijne ambtgenooten onderscheiden door zijne onbeschaamdheid, en, inderdaad die man heeft zijn doel bereikt; van toen af heeft geen Catho- lijke Geestelijke zich meer opgedaan, om in de gym- nasien te onderwijzen, allen hebben den lust verloren, om in de philologie te studeren. CHRISTIAANe Ziedaar noodlottige voorteekens, waarom zouden de Protestantsche. professoren ook niet eenmaal het hei- dendom in de scholen en van de scholen in de kerk willen invoeren. De Meester. Gij. hebt den spijker op den kop geslagen, buurman CurisTiAan. Dit is reeds in onze lagere schön be- proefd geworden. Eenige jaren geleden heeft men c- ver de Catholijke Feestdagen, een boek  gymnasien bepalen. In eenige derzelve gaan de zaken nog wel erger; ik heb dienaangaande stellige narigtens. GA LIE LY ELEY LETTE IO LEED; (1) Onder de tractatjes, welke door de protestantsche eol- portenrs in Frankryk-en in Belgié verspreid worden, is eron- deranderen een, waarin zulks beweerd wordt. En hop vaak hebben wij het ook hier te lande hocren beweeren. Rep. Spirz. Laat ons zien. De MEESTER. Als de professoren: hunne plaats in het gymnasium verkregen heben, zijn alle gelegenheiten op, om an de kweekelingen, dat anti-Catholijke ongedierte mede te deelen, waarvan zijn aan de universiteit zijn overdekt geworden; zij houden niet op boosaardige zinspelingen te maken op onze heilige Kerk, hare leer en ceremonién; nu eens met een geveinsde gematigheid, dan eens door spotternij, en scherts. Dikwerf vergelijken zij Jesus Curistus, bij de oude wijzen des heidendoms, en zij geven voor de leeringen van het Evangelie te hervinden in de geschriften der Grieken en Romeinen, alsofonze goddelijke Zaligmaker bij de Heidenen had ter schole gegaan. De moeijelijke plaaten uit'de oude dichters worden met verrukking uit-gelegd en de vuile beelden der Heidensche mythologie woor de oogen der leerlingen ontsluijerd. Alleen in de school der anti-Christische oudheid, zeggen zij, kan een mensch de ware levenswijsheid leeren. Die heeren werpen vervolgens een’ verachtenden blik, op de Catho Like Geestelijken, die het tegendeel aan de jeugd willen bewijen. Men verheft vooral bij de leerlingen de liefde tot godsdienstigheid en onafhankelijkheid en sien vordert als eene voorwaarde van hooger onder wijs, dat zij zich door de Priesters niet als kinderen an de leiband zallen laten leiden, Daardoor word? de natourlijke godsdienstige geaardheid der jonge lieden zeer geschokt; zij wankelen in het geloof en in de deugd. CurisTIAAN. Dit. bewijst, hoe langzaam God in het straffen is, daar Llij zulke heiligschennis niet uitroeit. De Meester. Men moet even wel zeggen, dat de zaken niet zoo slecht gaan in alle gymnasien; alle professoren trappen hunne pligten zoo niet onder den voet. Maar eenige jaren geleden, waren de zaken, door het onope houdelijk roemen dier vrijheid en onafhankelijkheid tot die hoogte geklommen, dat scholieren, jongens van vijftien of zestien jaren, de wet aan den koning wil- den voorschrijven en de wereld meenden te kunnen besturen. Het werd tijd om er orde op te stellen. CirisTIAAN. Ziedaar den gewonnen loop der dingen; het onregt tzeft altoos het hoofd van deszelfs bedrijver. De Meester. 'Gij haalt daar een spreekwoord aan, welks waare heid gewaarborgd wordt door de _ geschiedenis en deor de ondervinding van elken dag. Hij, die er aan werkt, om de Religie uit het hart der jeugd te rukken, keert de orde het onderste boven en bederft de zedelijkheid; hij geeft eenen dolk in de hand diec opgewondene hoofden, die in hunnen val- schen geestdrift onberekenbare rampen kunnen te weeg brengen. Zurück. Dit ig het juist, wat men in Frankrigk voor de groote revolutie gedaan heeft: is het niet waar, heer schoolmeister? wee hee a. De Meester. Volkomen waar. Men had de jeugd bedorven door principes. en voorbeelden van bedorvenheid; het ove. rige volgde noodwendig. ys Bea 3 CHRISTIAN. WS net Och! ja, een mensch zonder Godsdienst, zonder vreeze Gods, is, in vele opzichten erger dan een De Meester. Hoe wel die eerste list, al te onhandig gebezigd, niet volledig is geslaagd, gaat men echter met voorzichtige volharding voort in de andere proefneming, om de gymnasien te vermengen, met betrekking tot den Godsdienst; en ik vrees zeer dat men er toe gerake, als de Catholijken niet op hunne hoede zijn. Zie hier, op welke wijze. In de eerste plaats worden de gymnasien, die protestansch of gemengd zijn, bijzonder door het gouverneement begunstigt; alle jaren-ontvangen zij aanmerkelijken bijstand, terwijl de Catholijke gymnasien niets of ten minste zeer weinig verwerben, en enkel, als zij geene andere inkomsten hebben. On der vele voorbeelden zal ik slechts het volgende kiezen: Te Keulen heeft men voor de weinige protestanten, die er zich bevinden, een bijzonder gymnasium opgerigt, *t welk jaarlijks van den staat eenen endend van duizend Berlijnsche thalers ontvangt: men heeft er, waarschijnlijk in die groote stad der provincie, een instituut van werving voorhet Protestanten, een instituut van werving voorhet Protestanten. tantismus van willen maken. Hetzelfde gebeut voor de lagere schön: bij Sterdrath, in het hertogdom van Berg, is eene nieuwe gemeente ontständig, van welke drie vierde gedeelten der inwoners Catholijk zijn, en slechts het vierde gedeelte Protestantsch ise Toen deze gemeente zich aan de hooge regering adressere, ten een van dezelve een jaarlijks inkomen voor enen onderwijzer te verkrijgen, werd daar geantwoord: dat enkel in gevalle zij besluiten mogt, om eenen enden enden enden enden vergunden. HaseFoussE. Oi hae Dat is toch. waarlijk niet fijn; of de Prussische fijaheid moet van iedere andere wel zeer verschillen. De MErstere Gij kondet wel gelijk hebben meester Hasrrousse; eene handelwijze die ten opzigte der Catholijken nog voor fijn, of zoo als men het tegenwoordig noemt, liberaal gehouden wordt, gaat voor eene belediging of onregaardigheid door, als het den Protestanten betreft, omdat deCatholijken, op zijn hoogst, slechts het regt hebben van zich te beklagen; terwijl de Protestanten het regt hebben om te eischen en zelfs nog verder te gaan, zoo als de geschiedenis der heryor- ming genoegzaam bewijst. aS : ‘ ah fee Jeet 7) 8 CHRISTIAN: Ach! ja, ten tijde der hervorming heeft men zulke buitengewone dingen gezien, dat men moet vragen hoe het mogelijk zij, zich aan eene religie te hechten die haar aanwezen-enkel aan onregtvaardigheden te danken heeft. De Mersrer. Last mij den dräd mijner denkbelden volgen. In de orden en in de steden, alwaar men er reeds toe gekomen is, om het vermindern der Catholijken te vermindern, en hun getal te vermindern, en alwaar dat der Protestanten tegenwoordig bijna even groot is, neemt men een veel beslisschender toon aan bij het werk, dat ten doel heeft om de hoogere scholen te vermengen en te Protestantischen. Men slaat weinig acht op de openbare welvoegelijkheid, of op het gee voelen der verdrukte Catholijken, die men als genoegzaam tamgemaakt beschouwt. De voorbeelden ontbreken niet; ik zal er slechts eenigen aanvoeren: Het Gijmnasium te Dusseldorf, was voor de komst der Pruisen geheel Catholijke; het was zijn aanwezen aan Catholijke fondatien verschuldigd; thans is het een gemengd Gijmnasiuam. Zou het ook met dat van Essen, *t welk evenwel door eene Catholijke prinses is geforden, die zelfs abtdisse was. In dit laatst ~ gemelde gaat het bestuur beurtelings van eenen Catholijke. Lien op eenen Protestantschen bestürter over. SPIRZ, En wat is er met de Protestantsche Gijmnasium gebeurd. De Meester. Die zijn protestantsch gebeidet, en als men er bijgeval een’ Catholijken. Professor in toe liet, dan was het enkel om er Catholijke leerlingen te lokken, die, kostgeld betalende, de kosten der inrigting hielpen dragen. Het Gijmnasium te Kreutznach, is deszelfs aanwezen aan Catholijke fondatien verschuldigt en was zuver Catholijke gebeldeten tot in 1815. Sedert dat tijdstip heeft men er zich op toegelegd, om zich op eene onvoelbare wijze te ontdoen van de Catholijke Professors, zoo zelfs dat het tegenwoordig bijna geheel Protestantsch is. Dezelfde verandering heeft in de Gijmnasien van Saarbruggen en Weizlaar plaats gehad. HIASEFOUSSE. Hoe war is het sprengweid: De wolf verliest wel zijn haar, maar niet zune kiauwen. Nien heeft mij dikwerf verhaald, dat de hervorming zich op die wijze gedragen heeft, men heeft mij gezegd dat twee of drie honderd jaren geleden de heeren Protestanten zich meister heben gemacht van de kerken, van de kloos- ters enabtdijen, nadat zij er de monnikken uit verjaagd hadden en zelfs van Jandstreken naar derzelver inwo- ners verdreven te hebben. De MEeESTERe ~ 7 Hierin is niets dat verwondering kan baren: de stichter van hunne religie, preekte die leer en gaf zelfg het voorbeeld. Een der yoorouders yan onzen NM Beschikt. ; = 27 = koning Frenerix de Groote, zeide, van de uitbrei- ding der hervorming sprekende: » Lurwer gaf aaw de vorsten de goederen der abtdiyenen der kloosters en zulks deed veel goed aan: de zaak.’ Laat ik u thans ook iets zeggen van de gevolgen van al die kunstgrepen: met die woede om de Gijmnasien te de- catholiseeren in onze diocese van Trier, die 785 'pa-rochien telt, zonder van de günsterem kenkommen te spreken, is men zoo ver gekommen van die Gijmänzen niet meer dan vijftien aspiranten voor den geestelijken staat, middelbaar getal jaarlijks te zien opleveren. Daardoor staan onderscheidene pastorijen Jedig; wat wordt er dan van de arme landlieden? Meent men dat eene’ religie kan blijven bestaan, zonder priesters die haar uitoefenen; of liever wil men de Catholijken uit de kreitzen van Trier en Coblentz verdrijven. Cristian. Maar dit is afschuwelijk, heer Schoolmeester, wat gij daar zegt. De. Meester. Dit moeten wij Catholijken intüsschen zien, zonder on te beklagen. Als daarover eenig geschrift uit- komt, dan wordt het aanstonds geschandvlekt en op: den index der verbodene boeken geplaatst.. Wat wordt er dus van het voorregt des -Roomschen Stoels, om: op den index te plaatsen? Als een Catholijke Priester op den kansel eenige woorden uitspreekt, die op de zaken van den Godsdienst doelen, die aan de protestanten mishagen of hunne ontwerpen ontmaskeren, dan wordt aanstonds zijn sermoon uitgekreten als een: politieke polemiek. Dan benaauwen het gouvernement,. het vicariaat-generaal, de beschuldigingen en de beschuldigungen en de beschuldigungen, den armen Priester; zijn toestand wordt ondragelijk. : Wat ik van de gymnasién in do kreitzen van Trier en Coblentz gezegd heb, zal noodwendig met alle Catholijke gymnasién gebeuren; die door hunne eigene middelen bestaan, of door den bijstand die zij vam Catholijke gemeenten ontvangen. Als de tijden nog drukkender zullen worden en de gemeente-raden me Er: op het materiel belang, dan op het godsdienstig be lang lettende, zullen ophouden dien 'bijstand toe te staan, dan zullen de Gymnasién niet nalaten, de han- den uit te strekken naar de toelagen, welke het gou* ‘vernement aanbiedt, en die toelagen zullen’ als het handgeld voor de vermenging zijn, die in de zuver: Jatholijke scholen moet worden ingevoerd: gelijke oors zaken, zullen overal gelijke gevolzen voortbrengen. CurisTIAAN. Wat gij daar zegt, heer Schoolmeister, ontroert: mij, tot in het diepste der ziele Ik zou liever alles: willen verliezen, dan getnige te zijm van zulk een: onheil in onze Rijn-prowincien, waar het Catholijke gelioof' zoo zuiver is; doch de mensch witt, maar God’ Er is te veel Godsdienst in ong land, mem zal dat doel nooit bereiken; de Catholijken zullen op: hunne hoede zijn; zij zullen hunne zaken aan de bond. vergadering voorstellen, en de koning kan. Het ons: we 2480 niet kwalijk nemen; hij moet ons daarin noodwendig regt laten wedervaren. De Meester. Gij hebt gelijk Curistia4n, bet: volk laat zich thans niet meer leiden zoo als men wil. De gouvernementen moeten beginnen de regtvaardigheid te eenen burger te beschouwen, en geenszins de aanhanger van dezen of dien Godsdienst; wat regtvaardig is voor den eenen moet het ook voor den anderen zijn. Ziedaar wat ik meer walen heb hooren herkalen en wat ook het vredes- traktaat van Westphalen zegt, hetwelk in Duiisch- dand en vooral in Pruissen den regel zijn moet, in het bebeer der zaken van Godsdienst..... Het volk heft goede oogen die scherper zien, dan men denkt. Men beklaagt zich nog, dat hetzelve geen vertrouwen in de gouvernementen stelt; maar men heeft dat ver- trouwen verloren, door het geven van eene onwettige voorkeur in burgerlijke en godsdienstige betrekkingen Men meent genoeg te zeggen, als men z Gegt, dat men de Bisdommen in de Rejn-province, rijkelijk heeft gedoteerd; maar men zegt niet, dat dit enkel was, om ze im eene soort van politieke slavernij te doen vervallen. Curis Tuan. Voorzeker, Op die wijze ware vaeht mr voor den Godsdienst, dat de Bisschoppenede enaath! oesen der geloovigen leefden, zoo als men zegt, dat zij in Jerfand doen, alwaar het protestantsch gouvernement, den Bisschoppen ook dikwerf rijkdommen heeft aan-geboden, met oogmerk om hen over te halen tot het afstaan van eenige regten over hunne kerken aan het-zelve. Maar neen, zij willen liever arm leven met hunne kudde, dan voor eenige geldstukken de geheligde regten der Kerk to verkoopen. Ernest, Ik zou de voetstappen dier waardige Prelaten willen kuesen; het zijn ware Apostelen; onze tijd heeft er groote behoefte aan. : Di Meester. Ja, ik zeg het onbewimpeld: dat men zich billijker toone; dat men alle onderdanen van den staat, in alle opzichten, als gelijken beschouwe; dat men zich, noch met eene geveinsde gematigdheid, noch als verklaarde vijand tegen de Catholijke Religie verheffe en bet vertrouwen in het gouvernement zal kugnen herleven en versterkt worden; dat men eindelijk aan de Kisschoppen wat meer invloed op de iarigtingen van hooger onderwijs geve en de algemeene welvaart van den staat zal op een veel vaster grondslag rusten; want de beste Christen is gelijktijdig de getrouwate en toegenegendste ouderdaan. Spirz. Heer schoolmeester! Gij hebt ons daidelijk voorge- ateld,  thans begrijp ik het séec goed; ik bedank u, voor uwe uitlegging. as De Meester. = | pe Be vie Ik zal Jater op dat onderwerp terug komen; thane is het elf uuren geslagen; wij moeten scheiden. GOE- DEN NACHT! Daar onze lezers de bereids door ons medegedeelde gesprekken over het ROODE BOEK, met zoo veel belangstelling gelezen hebben, zal de mededeeling van dit vijfde en laatste gesprek hen voorzeker welkom zijn: en zij zullen zich tevens verheugen, dat vaa het gemelde beruchte ROODE BOEK eene Holland- sche vertaling, door eene kundige hand bewerkt te Amsterdam bij den Boekhandelaar C, L. van LANGEN- HUIUSEN (1) het licht ziet. AANKONDIGINGEN. G. BOOT, Instituteur & Bodegraven, demande une personne de la réligion Catholique, d'un Age mur, de niceurs irréprochables, qui soit à méme d’enseigner par principes la langue Frangaise, et de la parler commandement. Outre le logement, le blanchissage et la couture, les appointements seront honorables, tandis qu’ils pourront s’augmenter considérablement, si la personne en question sera versée soit dans la langue Latine, soit dans les mathématiques. S’adresser par lettres affranchis au susdit Instituteur. Bij de Konsthandelaars FRANS BUFFA ex. ZONEN, Kalverstraut, hoek van de Gapersteeg, N.° 221 te Amsterdam, wordt uitgegeven het welgekend PORTRET van den Hoogwaarden en Welgesboren Heer CORNELIUS LUDOVICUS Baron van Wackersloth, Heer van Schalkwiyk, Bisschop van Curium, naar de originele schilderij van den Heer Cu. van BEVEREN, geteckend en op staal Begras veerd door den Heer H. W. COUWENBERG, gepensioneerd door Z, M. den Koning der Nederlanden. Is van de pers gekommen, en wordt uitgegeben. Vive te Grave, bij den Drukker en Bekhandelager J. R. VAN DIEREN, te Grave en aan het Bureau van den Gods. dienstvriend, Bagijnenstraat, B, No 28 aldaar: Het Leven van VICTORINE DE GALARD-TERRAUBE te Parys in den geur van heiligheid overleden, op den 8.sten Februari 1838, (Naar het Fransch), door J, Wirz. Gr. 12.mo, Welj ior VI 366. blz. Prijs f 1-70. » Yellin papier en (1) Zie de aankondiging in ons vorig N.° Nommer 390. “ Mae “949 (idol ass) 28 July 1838. J ~ ~ * © af ‘ ; Sgr > ‘ CATHOLIIKE NEDERLANDSCHE STEMMEN Yo ; OVER GODSDIENST, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE Als JESUS dit getegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, acide Hy: : a ee v ‘Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat zy één syn, geljk wijp.eeeee En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove “sullen: opdat ry allen één zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Us . dat 2 ook in ons mogen één zijn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt,s En sk heh hun de heerljkheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat ty zouden één syn, gel wa ook cén zijn. Ik in hen en GY in my, opdat zy volkomenlyk een zijn: en dat de wereld wete, dat Gay my gezonden. hebt. Joanne XVITo ‘ : 4 / Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid;-zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle - abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave 3 geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Cénten den Regel geplaatsé. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. DE VIER-EN-TWINTIG ARTIKELEN. Y heben over de toetreding onzer regering tot het tractat der 24-artikelle tot hiertoe niets gezegd: bij de algemeene toejuiching, welke die stap geneot, zou onze stem niet zijn gehoord geworden. Bij de al- gemeene verwachting, door schier alle dagbiaden gee uit, en door zoogenaamde particuliere correspondentien gestaafd, dat de gezamenlijke mogendhen, Belgié zouden dwingen, om Limburg en Luxemburg, aan Noord-Nederland af te staan, beslotea wij, om lie- ver te zwijgen, dan een gevoelen te uiten, dat wel- ligt verkeerd zou zijn beoordeeld geworden. hans echter nu de gang der zaken en omstandigheden, ons niet alleen in ons gevoelen bevestigt, maar, naar ons, inzien, misschien eerlang, aanleiding tot botsingen en hevige schokken zal geven, meenen wij onze gedachten, over de gevolgen dier toetreding, te moeten open baren. Wij, die gewon zijn alle gebeurtenissen, uit een godsdienstig oogpunt te beschouwen en innig over-. Tage: zijn, dat alle de moejelijkheden, waarin tegen- woordig. de Europische regeringen zich bevinden, de gevolgen zijn van dat noodlottig politiek systhema, ’t welk aan den staat invloed op en bemoeijingen met Godsdienstzaken, en eene soort van algemeene su- prematie over de verschillende Godsdienstgezindheden tekent; wij, die, gedurende onzen langen leeftijd, de voorbeeldelooze gebeurtenissen, waarvan wij geweest, oplettend hebben gadegeslagen en ons dikwerf verwenden, dat schrandere staats- mannen, wier doorzigt algemeen geroemd werd, niet zagen, wat het eenvoudig cog des gelöst zoo duidee wr lijk bespeurde, dat de onnatuurlijke anti-Evangelische, As met den geest en de inrigting des Christendoms strij-//, dige politiek, die, zoo als hare verdedigers zelven ert / : kennen, eene vrucht der hervorming en met haar ges: boren is (1), die aan de souvereinen, een gewaand)\ “ suprematie-regt in Godsdienstzaken toestaat, de oor-\: ~~ zaak is van al die verwarringen, verdeeldheden en “oo yy><' kuiperijen, van al dat misnoegen en wantrouweny perso waardoor de rust allerwege bedreigd, het gezag der regeringen verzwakt en de troonen ondermijnd zijn gx, / 7> . ee kee 8S & | (1) Zie ons blad van 20-Januarij 1838. A. ee worden; wij, die het vaste gelöst hebben, dat de Almagtige, die de vrijheid zijner Kerk, en het nale- ven zijner bevelen, die Hij aan haar heeft toever- trouwd, om ze door alle volken te doen onderhouden, niet af hankelijk heeft gemaakt van den wil en de in- © zigten der aardsche vorsten, die Hij met het bestuur der tijdelijke zaken van de onderscheidene volken heeft» belast, nooit duurzamen vrede en zegen verleenen zal, aan zoodanige gouvernementen, die den kring, door zijne Voorzienigheid getrokken, te buiten gaan, en zich bemoeijen willen met de zaken van zijn Rik, dat niet van deze wereld is en zich een gedeelte der taak aanmatigen, die de God-mensch uitsluitend aan zijne Kerk heeft toevertrouwd; wij, die, om deze re- denen, geenen rust, geenen vasten vrede, voor vorsten en volken kunnen hopen, zoo lang als de kabinetten zich tegen de bevelen en oogmerken Gods blijven ver- zetten, konden van de toetreding onzer regering tot het -tractaat der 24 Artikelen, geenerlei geschrieben, re-sultat verwachten. Wij moeten onze gedachten be-treten, deze zaak wat breeder ontwikkelen. Onze boven vermelde overtuiging, om niet te zegen vast gelöst, noopte ons sedert twintig jaren, om een Stelsel te bestrijden, dat wij als noodlottig voor Kerk en staat beschouwen. Waarom drongen wij, onafgebroken op volledige vrijheid van Godsdienst en onderwijs aan; geen oppositie-geest, geen eigenbelang, geene revolutionnaire oogmerken, maar het het van koning en vaderland, waren daarbij onze drijfyveren; wij ken-den het algemeena wantrouwen der Catholijken, en het meer en meer toenemend misnoegen, vooral in de Zuidelijke provincien, die het naturijk gevolg wa-ren, van de bemoeijingen eener pas gevestigde regering, met de zaken van den Godsdienst, die niet tot haar gebied behoorden. Welmeend waarschuwden wij, onophoudelijk tegen de gevaren, welke daaruit moesten voortvloeijen; maar onze welmeend verdacht gemaakt en gesmoord.... De raad van onvoorzigtige, den volksgeest niet kennende, welligt heerschz Grunde rädige: rädige vond gehörige der klagten en verzeichnen der natie, werden verachtet en door baatzuchtige, of gehörigen pennen verguiset en — de Zuidelijk provincien, scheurden zich van het Nörden af. Blikbaar hoopte onze regering op eene restauratie, door tusschenkomst der großen mogenden, die aan het nieuwe koningrijk der Nederlanden, het aanweezen hadden gegeven en gewaarborgd. Maar de omstandigheden waren veranderd en diensvolgens ook de politik der kabinetten. Het bleek ‘weldra, dat, van dien kant, geene hoop op restauratie overbleef. Men scheen die echter nog van mogelijk gebeurtenissen te verwachten; het tractaat der 24 artikelen, werd niet aangenomen, en een kostbaar status qua, was daarvan het gevolg. Intusschen bleek het manor al te duidelijk, dat onze regering, nog immer, bij het oude stelsel ten’ ops Had men ten minstere na het jaar 1830, op een loya= le wijze een stelsel laten varen, dat aan onze rege- ring gedurende vijftien jaren zoo veel onrust, en_ het ‘verlies van de schoonste ‘provincien had gekost; had men daarbij een vrije gemeenschap met Bed- gié toegestaan, dan hadden de zaken welligt eenen geheel anderen keer genomen: maar niets van dat al- les. Het op nieu benoemen van den heer van Maa- NEN, de wederinvoering van de gehate belasting op het’ gemaal, enz. waren niet geschikt om Belgié, tot verzoening te stemmen; terwijl de volharding bij het onde stelsel van suprematie en monopolie, te- gen over de volledige vrijheid van Godsdienst en one derwijs in de Zuidelijke provincien, die geheel on- mogelijk maakte. Ja, wat meer is, het liet zich gemakkelijk -voorzien, dat zulks eene hinderpaal wor- den zou, voor de uityoering der 24 artikelen, inge- valle onze regering, dezely aannam en op de uit- voering aandrong. Dit is dan nu ook werkelijk het geval. Nauwelijk was de toetreding onzer regering tot het tractat der 24 artikelien bekend, of eene menigte van verzeichnischen uit de Provincien Luxemburg en Limburg stroomde naar de tweede kamer, om tegen den afstand dier provincien te reclameren en vond weére. ‘klank ‘door het geheele land. Hetzelfde systema dat ons Bedgié heeft doen verliezen, heeft intusschen ook het eertijds rustige Pruisensien geschokt. -—En, welverre van de gisting der gommeeren ‘in de Rejn-Provincien, aan de wezenlijke ook het eertijds rustige des gouvernements met Gods-dienstzaken en het handhaven van ’t gewaand suprema-tie-regt toe schrijven, wierpen de onbehendige ver-dedigers van de handelwijze der Pruissische rege de schuld op Belgié en de Belgische Geestelijk- e1d. Das de volledige Gedichte der Großdienstvrijheid, die in de Provincien Luxemburg en Limburg, welche aan Prussien grenzen, genoten wordt, aan de Catholijken der Rojn-provincien, al het smartelijke van hunnen toestand nog dieper doet gevoelen, en dat de nabuurschap dier Provincien van Prussisch gouvernement een voorwerp van bekommeringis, laat zich gemakkelijk begrijpen: en leven gemakkelijk, dat de Prussische regering nietS liever zien zou,.dat die beide Provincien van Be/gié werden afgescheiden. De belangen van Prussisch vorderen derhalve, dat Luxemburg en Limburg van Belgié gescheiden en met Noord-Nederland vereenigd worden. Maar juist dit moest, uit hoofde van het gedrag der Prussische re-gering ten opzigte der Catholijke Kerk, naturalijk asnleiding geven, om van de afstand der Prussische re-engen, en van de afstand der Prussische re-engen. O dit is reeds het geval geworden; om zich hier- van te overtuigen, behoest men slechts de redevoerine gen in de kamer der Fransche Pairs, op den 6 junij ll. gehouden en inzonderheid die van den graaf DE MonTa.empert te lezen. di : Hieruit volgt het dubbelde belang, ’t welk Frankryk heeft bij het vereenigd blijven van Limburg en Luxemburg met Belgié, te weten: om de Catholijken die Jangzamerhand het gouvernement van Louis Put- LIPPE meer en meer genegen worden, uithofde der meer wezenlijke Godsdienstvrijheid, die zij onder het- zelve genieten, dan zij onder der restauratie genoten hebben, haauwer aan zich te verbinden, en, op die wijze, den nieuwen troon, door de liefde der dagelijks meer en meer tot het Catholicismus terug keerende be- volkingen, te ondersteunen en tegen alle aanslagen te yerzekeren: ten anderen om twee Provincien, die se- dert vijf eenwen tot Be/gié behoord hebben en aan Pruisen grenzen, voor deszelfs geallieerde te behoorden en niet te gedoogen, dat diens magt Verzwärtige worden. Dit zal Hrankrgyk als een punt van principe en eer beschouwen, en, denn volgens, zoo al niet regtresk den ten minste zijdelings, de uitvoering der 24 artikelten trachten te beletten. Het status quo zal dus blijven voortduren: of men zal de twee Provincien Limburg en Luxemburg gewa- penderhand meisten bemagtigen; ten ware op eene di- plomatieke wijze, door nieuwe onderhandelingen een einde aan het status quo. werd gemaakt. Het kan niet ontkend worden, dat het langdurig status quo noodlottig voor /Voord-Nederland en drink- kend-vyoor deszelfs inwoners is geweest: dat die toe- stand niet langer duren kan. Dit heeft de tweede kamer begrepen en erkend: ook de regering zelve schijnt het begrepen te hebben, en van daar de aan- neming der 24 artikelen. Het gewapenderhand bemagtigen der Provincien Lim- turg en Luxemburg zou den hevigsten tegenstand ont- moeten en hoogst waarschijnlijk eenen algemeenen oor log ten gevolge hebben.. Wij willen hier, ten einde te doen zien, hoe gevaarlijk het zijn zou dien weg inteslaan, een gedeelte vertalen van de redevoering, door den graaf pe Monranempert, op den 6 Julij in de kamer der Fransche Pairs uitgesproken. Na dat hij gezegd had, dat de heer Mon é, noch een enkele minister van buitenlandsche zaken in die voorwärte kan toestemmen, wij! zulks eene daad van félonie tegen het nationaal belang zijn zou, gaat hij dus voort: "Men brengt daarenboven, de toestemming der as — "Gewaardigden van het huis van Nassau bij. Men heeft vijjaren gewacht eer zij zich gewaardigden die te geven." Vergunt mij te vragen hoe jang gij wachten zult, om de toestemming. Der bevolkingen van 300,000 zielen der moeite niet waardig, dat men haar rädle, zoo als men kleine vorsten van Duitschland heeft geraadplegd? Wat mij betreft, ik vraag van de hoogte van dit spreekgestoelte insgelijk een uitstel, ten einde men den wensch der bevolking raadplegen kunne, den wensch van 300,000 zielen, die uwe broeders, uwe naburen zijn, die, met een woord menschen zijn en die het regt het regt het regt het, om niet als verachtelijk vere verruild of verkocht te wor- den. (Nieuwe beweging). Ik zeg met opzet, verruild of verkocht, want het is evident, dat Holland dien brok van Luxemburg niet zal behouden, die afgeschaffen den is van deszelfs grondgebied, van deszelfs grenzen. Doch waarom reclameert het dan dit met zoo veel nae druk? Ten einde het weder aan Belgié te verkoopen, tegen pécuniele bepalingen, terwijl Belgié zich met een merkelijk gedeelte der schuld zal belasten Was war het zoo. noodig heeft zich te ontslaan; of wel, wat veel erger zijn zou, fHoddand reclameert, om dien brok van Luxemburg aan Pruissen te verruilen tegen enen aanwas van den. kant van Gelderland of van het hertogdom Kleef; dat is dat men drie maal honderd duizend ijverige Catholijken die de volledigste Godse dienstvrijheid genieten, welke door de Belgische con- Stitutie is gestipuleerd zal afstaan aan eene mogendheid, van welke de heer Brez (1) zoo even met regt zeide; dat zij door hare protestantsche onverdraagzaam-heid de aan Limburg grenzende bevolkingen grieft. Die naam van Pruissen, dien ik hier uitspreek, herinnert mij aan eene andere gelegenheid, eene zeer natuurlijke gelegenheid voor Mrankryk, om de wene schen en behoeften’ der bevolkingen, die hetzelve omringen, te ondersteunen. Frankrik heeft het tractat van Westphalen gegrande; het heeft op eene uitdrukkelijke wijze de Godsdienstvrijheid van Duitschland gestipuleerd; het bedong toen voor de protestanten, omdat het hen meende de zwaksten te zijn. Alles is thans veranderd; het congres van Weenen heeft slechts drie Catholijke stemmen aan de Duitsche bondsvergadering overgelaten. De Catholijken zijn in dit oogenblik de zwaksten en vooral de Catholijken die aan Pruissen und der aan Prussen zijn. Zij worden in hunne conscientie, in hun innig en huisselijk leven gepijnigd, door de legislatieve inguisitie van Prussen. Eene dépéche des ministers van buitenlandsche zaken, eene officieuse, officiele stap, ten behoeve van dat regt, ten behoeve van het Westphalasche tractat zou meer uit-werking hebben gedaan, voor de eer en den invloed van Frankrijk, dan drie gewonnen veldslagen. Denkt niet, mijne heeren! dat ik zoo sprekende, naar den oorlog, naar veroveringen, naar uitbreiding onzer grenzen, onzer grenzen aan den Rhijn ha Neen ik verlang voor mijn land; noch den oorlog, noch de vergrooting, met eenen enkel dorp, met eenen enkelen duim gronds; maar er zijn andere veroveringen; het zijn deze, welke ik voor mijn land verlang; ik verlang dat men in le-dere hut wete, dat Hrankryk een magtige nabuur, de vriend van het gegeven woord, van de ware orde is, en (1) De markies pE Brigg had voor den graaf pe Monpausm-pers het woord gevoerd. gereed staat om. die te handhaven, en dat men er, in vertrouwen op die bescherming, gerust slape. Biedaar de veroveringen, die ik voor mijn land wil, dit is, dunkt mij, geen uitzinnige eerzucht, noch en onbedachten wensch (Blijken van goedkeuring), Gelooft mij, mijne heeren! Als ik hier de zaak van Beigié kon bepleiten, dan ist veel. minder de gunak van Belgié, dan ist veel. minder de gunak van Belgié, dan die van Frankryk, deszelfs waardigheid. Zonder 't welk ik mij niet. zou. veroor- loofd hebben dit spreekgestoelte te beklimmen. Hetzelve heeft twee middelen, om de verbindende uitvoering der 24 artikelen te beletten; im de eerste laats zal het niet een enkele centime betalen van de schuld die men aan hetzelve wil opleggen; en.ik zou benicuwd zijn om te weten welke garnisaires men bezigen zou, om hetzelve die contributien af te persen. Wat ik ook gelöö, en ubeloven kan, is, dat de bevolkingen over wier afstand het zakeis, zieh zullen wapenen, zich niet met gebonden handen en voeten zullen jJaten weg- nemen; zij zullen ziel verdedigeny het bleed zal stroomen en wij zullen zien of Het stelgel van vrede tot elken prijs weerstand: zal kunnen bieden aan de beroering, die in de Ostelijke provincien zal worden te weeg gebragt, onder de zoo vaderlandslievende bewoners van. Lotharingen en van den Hizas, onder ‘ons feger,’°t welk op derzelver grenzen verzameld is, bij bet schouwspel van naburen, van. breeders, overgeleverd aan de Pruissische bajonnetten « en met welk doel? Met het doel, omy, zoo veel mogelijk de grenzen van Mrankryk teverzwakken; dat gedeel- te van Frankryk open te laten, waar langsi de gealli- © eerden in 1792 tot in het hart van Champagne zija doorgedrongen. Ja, mijn heeren! wij zijn het, het is onze waar-digheid, onze roem, daar het op aankomt. Naturwissens, zoo als de heer de Brix zoo even zeide, dat Rusland, bij voorbeld, met een zeer groot mis- noegen de handhaving ziet van eenen revolutie die van denzelfden tijd is, als de Poolsche revolutie, dat het zelve verlangt eenen vreemde scepter die van den schoonbreeder des keizers, den prins van Oranje op eene bevolking te doen drukken, die even Catholijk, even verlief op hare vrijheden is, als het Poolsche volk. Het-is natuurlijk, dat Prussen met zeer groot misnoegen de heerschappij der volledigste Godsdienst- vrijheid ziet vestigen aan de grenzen der landen, die onder deszelfs onverdraagzaambheid zuchten. Het is natuurlijk dat Oostenryk.... doch neen, mijne heeren! Het is niet natuurlijk; maar het moge aan Oostenrik geoorloofd zijn, om, ik weet niet aan welk belang te gehoorzamen, om de oude en on- wankelbare getronwheid te vergeten, die de Belgie- sche provincien aan hetzelve hebben. getoond, en waarvan 2zij aan hetzelve zoo vele bewijzen hebben gegeven, vooral ten tijde, toen de prins van Oranje van Het huis van Oostenrijk de negen (zeven) Holland, den hetzelye Het is thans tén koste van Belgié yergrooten will; dat het aan Oostenryk&. geoorloofd. zi}, dit alles » te. verwerven, Maar, ik beweer, dat het aan Mrankrgh niet geoorloofd is, die politik-aan te nemen; Hranke. rk kan er zich niet mede vereenigen; het heeft eene andere rol in de wereld te spelen; deszelfs voorleden sy. en zijne tockomst, leggen die aan hetzelve op: het. is geregen, om de belangen en regten, die gelijk- soortig zijn, met de zijn te beschermen. Dit: is de eenige rol die aan hetzelve betaamt; het moet dat hooge protectoraat der vrijheid en der geregtige heid nitoefenen, dat edele overwigt, ten behoeve van het regt, hetwelk alle de overige mogendeny aan hetzelve afstaan.. Dit zou veel roemrijker zijn, haat mijn inzien, dan. dubbelzianige allianciéa aan te gaan, dan diensten te bewijzen, die niet altoos, veel erkentelijkheid erlangen, dan voorschotten te doen, die alfoos onbeantwoord blijvers t ascites * » Ik het meer dam eens gezegd, mijne heeren { ik ben de toegenegen en opregte aanklever der Julij- revolatie; de loyale, ootmoedige, maar vooral belan- gelooze vriend der dynastie, die zij op den troon heeft geplaatst. Ik ben ook de vriend van het ministerie,  of in minachte te brengen; maar brengen er de opregte overtuiging mede, dat het werk der revolutie niet zal voltooid zijn, dat haar roem. niet met zekerheid zal zijn gevestigd; dat demdywastie van Orleans, die zoo essentieel voor onze rust, voor: onze vrijeden is, niet bevestigd zijn: zal, dan wanneer onze buitenlandsche politiek van gedaante zal zijn versanderd, wanneer onze. diplomaten -zallen begrepen heben, dat men zich met het beschermen van gelijke soortige belangen, als die van Prankryk moet bezig Kouden, eene rol, die altoos in deszelfs bestemming en gewoonten gelegen was, die hetzelve onder Hene präktige LV, onder Lopewix XIV, onder de restauratie zelfs, heeft uitgevoerd, en die het thans schijnt te verlaten. Wij zijn er meer dan coit toe verpligts en meer, dan ten opzigte van iemand anders, ten opzigte van Belgié, dat eigenlijk onze eenigste geallieerde is. Men kan ons, mij en andere vrienden van Belgié, hier niet komen tegenwerpen, wat men ons tegenwierp, toen wij de zaak van Polen en van Krae. Aaw bepleiteden: dat het te ver is; Belgiégis aan onze deuren, en wij kunnen: niet toestaan, dat men aan hetzeelve de harde voorwaarde oplegt.: Ik eindig met eene consideratie, die mijne geheele gedachte resuert. Van waar, mijne heeren, komt de zamenzwee ring van-alle absolute gouvernementen en van al dere zelver aanhangers tegen Belgié; van waar komt die wensch, om hetzelve te verkleinen, van hette vernederen? Ik zal het u zeggen, ’tis; mijne heeren! omdat Bedsgié Hrankryhk heeft nagevolgd, “tis, omdat hetzelye getoond heeft, dat er een gelukkige aiddenweg moe — — 253 = a gelijk is, “uschen het despotismus en. de losbandigheid, dat men het juk, dat, hetzij door yvreemden, betzij door.een aan deszelfs eden ontrouw gezag was opgelegd, kan afschudden, onder sich in de saturnalen der anarchie te WE Feuerte Gedanken war Belgièse gedanken heeft. Door dat te doen heeft het eenen doodelijken slag aan de absolute gouvernementen toegebragt, omdat het aan de volken getoond heeft, dat zij in een noodlottig uiterste, de- zelve konden missen, zonder noodlottig in de wan- orde te vervallen. Ziedaar: wat Belgièse gedaan heeft, en ziedaar ook wat Hrankriyk heeft gedaan. Ziedaar, wat tegen Belgièse den haat der absolutisten van alle janden, van alle- klewren opwekt. Maar ziedaar ook wat tussthen hetzelve en ons eene onvernietigbare al- liancie, eene roemyolle en vruchtbare sijmphatie daar stellen moet, die ik niet schroom, heden: te hebben ingroepen.” Lactate th Deze redevoering en nog meer de algemeene blijken wan goedkeuring, die zij in de kamer der Pairs ge- noten heeft, toonen genoeg, hoedanig de geesten in Frankryk gestemd zijn.... De geringste aanslag op Belgiè, zou in deze oogenblikken geheel Frankrih, door de handeiw Jede der Prussisehe regering. Zuverontwaardigen en verbitteren, dat zichin geheel Hrankryk geene stem, zelfs niet die der absolutisten, hören laat, welke die handelwijze niet openlik en vakmet hevigheid verfoeit. Met geweld van wapenen, kan men dus in deze oogenblikken niets ondernemen, zonder HKuropa in vuur en viam te zetten. Om tot een eindschikke te gerken blijft der- halve niets over, dan om op nieuw -den weg der di- lomaticke onderhandelingen in te slaan, waarjan we open, dat onze regering zal in het oog houden, dat de zaken, sedert 1831 aanmerkelijk zijn veranderd; dat het gouvernement van Louis Puinipre, waarvan op dien tijd, schier alle Fransche Catholijken afkeerig waren, ongelooflijk in vastheid heeft toegenomen, door deszelfs wijs en voorzigtig gedrag; waaraan het moet worden toegeschreven, dat de meeste Catholijken hetzelve verre de voorkeur geven, boven de rese eauratie, die, ondanks de geduchtste lessen en pijne- lijkste ondervinding nog immer bezield bleef door de ongelukkige zucht om het Gallicanismus, die bas- taard vrucht der hervorming, te handhaven, en den Godsdienst niets te laten verringten, dan hetgene wat aij had. geoctroijeerd. Van daar, die schier miraku- leuze verandering der gevoelens van de Fransche Catholijken; wan daar die algemeene tevredenheid in Frankrgk, die vastheid van het gouvernement. Da arentegen heerscht in Pruissen de geest van mis-. noegen en wantrouwen, die zich wie nicht openlijk durft -uiten, doch juist daardoor des te gevaarlijker is: en dat misnoegen, dat wantrouwen zijn de gevol- gen van een gedrag “t welk lijnregt strijdig is, met e handelwijze der Fransche regering. De Ridgn- provincien, die, zonder daar in gekend te worden en ‘haars ondanks onder den Peuissischen scepter zijn ge- bragt, haken welligt naar.eene hereeniging met Frank- ryk, of vereeniging met Belgié; wat in den tegen- woordigen toestand en bij de ongunstige stemming der gemoederen, ligtelijk het gevoJg zou kunnen worden, van onvoorzigtige stappen of bedreigingen van den kant des Pruissischen gouvernements. Wie met de tegenwoordige spanning die in de Rhtjn-provincien plaats heeft, bekend is, en zich niet, door leugenacht- tige berigten van afhankelijke dagbladen bedriegen laat, kan gulks niet in twijfel trekken; en men schijat het zelfs niet langer te willen verbloemen. Zoo leest men, onder anderen, in het Fransche blad L’ Univers van 8 Julij laatstl In een Correspondance de la Prusse, le volgende uit de omstreken van Keulen: Je vais en peu de mots vous dire quel est le Pétat des esprits. Le gouvernement Prussien est ruine dans lopinion publique, il n’a plus de base ici ni en Westphalie; la désaffection est si grande que si une guerre éclatait, il y aurait dans les campagnes des scenes comme les Vépres Siciliennes. - In eenen anderen brief uit Keulen zelve aan het ge- melde blad geschreven , wordt met ronde woorden ge- gegd: _-» On n’est pas dupe des protestations des fonction- » naires qui affectent de ne voir en tout ceci que la » propagande Belge. Le peuple dit ici que, si » des Hranguis se présentaient sous les murs de Co- > » sete ts logne avee des batons, la ville serait a eux a Vine stant (2).” Van den anderen kant, zijn ook de oud-Lutherschen en Calvinisten in Pruissen misnoegd: ruim zes honderd der eerst gemelden hebben bereids hun vaderland verlaten, om in afgelegene landen, Godsdienstvrijheid te zocken ! Dat alles is op nieuw een gevolg der noodlottige, niet slechts voor.de rust der volken, maar voer de ware belangen en vastheid der gouvernementen zelve, zoo gevaarlijke bemoeijingen van den Staat, met de zaken van den Godsdienst! Hierdoor is Pruissen, in deze oogenblikken,- minder geschikt, om de eischen van onze regering te ondersteunen, dan in 1831, maar, Rusland ? Voorzeker is de magt van Rusland colossaal, maar zal Rusland. zich, in deze oogenblikken, in dit ge« deelte van Huropa, aan de. kansen van eenen oorlog, van beginselen kunnen en darven blootstellen? Het is waar, de Poolsche opstand is onderdrukt: doch de Poolsche natie is, door de verdrukkende maatregelen van Rusland, die het onmiskenbaar doel hebben, om [a EERAnReERnEniemnennmeed (1) Dat is: ik ga u met-weinige woorden zeggen, hoedanig hier de toestand der geesten is. Het Pruissisch, gouvernement is in de publieke opinie verloren, het heeft geenen steun meer, noch hier, noch in Westphailen ; de ongenegenheid is 200 Proot, dat als er een oorlog-uitbarstte, op het platte land tooneelen zoue den plaats hebben als de Siciliaansche Vespers. (2) Men laat zich niet misleidea, door de betuigingen der ambtenaren, die voorgeven in dit alles niefs anders te zien, dan de Belgische propoganda. Hef volk zegt hier, dat 200 de Franschen zich met stokken onder de muren van Keulen verstoonden de stad aanstonds de hunne zijn sou. “— 254 — haar te de-Catholiken, en van hare nationalité te herooven nog meer verbitterd, en in eenen toestand gebragt, die aan wanhoop grenst- En waartoe is de wanhoop niet in staat....? Wat kan de gistende verbitterd niet te weeg brengen? Wat vermag de nationale geestdrift niet, als dezelve door eene straal van hoop onlvlamd wordt? En men vergete niet, dat ook bet Pruissisch gedeelte van Polen, tegenwoordig misnoegd en in eenen staat van hevige gisting is. — Almede de onvermijdelijke gevolgen, der bemoeijin-yen van den staat met de zaken van den Godsdienst! Zal Russland, die eene aanzielijke magt noodig heeft, om de Circassiérs, die door Hngeland onder-steund worden, in toom te houden, en tegen welks leper, volgens de jongste ger uchten, de Engelschen in het Oosten oprukken, een leger naar de boorden van den Ran en de Maas durven zenden, en daarbij bet getergde Polen, achter den rug van dat leger Jaten? Zou Oostenryk, ’t welk bij deszelfs onbegrijpelijke politiek, het smeulend vuur der vrijheidsliefde in Hongarge, Italié, en andere gedeelten zijner uitgebreide staten te duchten heeft, zich de zaak der uit-voering van de 24 artikelen ernstig aantrekken, als daaraan het gevaar van vredebreuk verbonden ware ¢ — (Wie zou zulks kunnen gelooven?. Dat Noord-Nederland, in dit geval op geene on- Wersteuning van Hngeland te hopen heeft, zal wel geen beteog behoeven. 