Johannes Egede in Mattheus Stach, bladzijden uit het leven der eerste zendelingen in Groenland en Labrador [microform]
None
De Baalsrivier (de naam werd haar in het vervolg van tijd door de kolonisten gegeven) is een inham die 60 of 70 mijieu in het land zich uitstrekt, in een Noord-westelijke rigt. Een menigte eilanden, meer dan honderd in getal, liggen in den mond van de rivier; en op een van die Kangek genaamd, bouwden zij hunne erste woning, een huis van steen en aarde, met hout beschoten. Den 3'^'=" Augustus was het gereed en na een' korten dankstond, bij welke gelegenheid Egede zijne medgezellen stichtte met de woorden van Psalm 117, verhuisden zij dervvaarts en verlieten hunne enge wo-ning aan boord van het schip. Hoewel nog vroeg in het jaargetijde, waren de nachten reeds zeer koud. De emigranten rigtten ook eene sm Eederij op, en andere noodige gebouwen voor magazijncn en werkplaatsen, en noemden de plaats Godhaab d. i. Goede hoop. Een so Esquimoos-kamp werd op de naburige kust gezien. De menschen waren vier of vijf voet lang, hadden breede platte gezigten, grof zwart haar en eene zeer bruine huid. Zij waren van top tot teen in zeehonden-vellen gekeld en hunne tenten waren van dezelfde stof gemaakt. De werkzaamheden der Europeanen werden door hen naauwkeurig gadegeslagen en door hunne gebaren toonden zij groote verwondering dat er ook vrouwen en kinderen on der hen waren. Zij waren nog meer verwonderd toen zij bemerkten dat de vreemdelingen een huis bouwden, also zij van plan waren in het land te blijven. Door teekenen gaven zij te kennen, dat hunne huizen onder de sneeuw zouden worden bedolven, Zij wezen naar de zon en naar den horizon, beefden en trilden, sloten hunne oogen en legden hunne handen onder hunne hoofden, door dat alles te kennen gevende, dat zij alien zouden bevriezen wanneer de winter kwam, en dat zij dus veiliger deden, tijdig te vertrekken voor dat de tijd van koude en donkerheid zou naderen. Toen zij echter bemerk ten dat hunne waarschuwingen niets baaten, werden zij bevreesd, vertrokken naar een meer verwijderd gedeelte van de kust en wilden de Europeanen niet toelaten in hunne tenten te komen. Geschenken en vriendelijke bejegenig deden hunne vrees na eenigen tijd be- daren; maanden verliepen evenwel, eer zij de vreem- delingen in hunne huizen toelieten, of het durfden m k gezien. De ^dcn breede seer bruine i-vellen ge- of gemaakt. Toure hen e gebaren vrouwen nog meer Jundelingen Q het land 'nnen, dat len bedol- i horizon, 2n legden dat alles bevriezen er deden, koude en lemerkten erden zij gedeelte toelaten endelijke tijd be- vreem- durfden wagen, hun bezoeken terug te brengen. Men raoest bekennen dat zonder den wensch om hun nuttig to zijn, wcinig Europeanen begeerte zouden hebben een Groenlandsch huis binien te gaan, of de inboorlingen bij zich tc ontvangen. Volgens de beknopte en rond- borstige taal van een hunner vroegere bekenden,/dropen huiine kleederen van vet en "waren vol ongedierte;" terwijl hunne handen, aangezigteu, huisraad en kook- gereedschap insgelijks besmeerd waren met olie, vui- ligheid en zeehonden- vet. De luizen in welke zij het groste gedeelte van het jaar doorbragten (do tenten werden allceen voor zomerwoningen gebruikt), waren lange smalle hutten van steen en graszoden, juist hoog genoeg, dat een man er regt op in kon staan. Gordijnen van zeehondenvel, dicnden in plaats van ijiuren, om de woning af te deelen, en bewoonbaar te maken voor afzonderlijke gezinnen. Zij haddeu geen vuur, maar eene lamp, waarvan de pit uit mos gemaakt was, en welke met traan gevuld, warmte en licht in änderling verspreiddc. Boven iedere lamp hiug een stee-nen ketel, waarin de maaltijden werden gekookt, meestal bestaande uit visch, walvischspek en zeehondenvleesch. De zeeliond was inderdaad de hoogste, onwaardeerbare bezitting van deze arme lieden, die hen voorzag van voedsel, kleeding, woonhuizen en schuiten. Het was de dagelijksche bezigheid der vrouWen, de huiden te loijen, te bereiden en er kleedingstukken, benevena andere gebruikelijke voorwerpen van te vervaardigen. De ingevanden werden ook gebruikt, daar men er een digt netwerk van maakte, dat's winters in plaats vanglas, in hunne hutten eenig licht doorliet en wind en koude buiten sloot. Egede nam iedere gelegenheld waar om de inboor-lingen te bezoeken, en zoodra liij opgemcrkt had dat kina beteekende wat is dit? zeide liij kina? bij änder voorwerp dat liij zag, en sclireef de antworten op. Op deze wijze leerde hij de namen van vele dingen kennen; maar in andere opzigten vorderde hij anvankelijk zcer weinig. De uitspraak van de taal was bijzonder moeijelijk voor Europeanen, hoofdzakelijk om de letter r, welke zecr diep uit de keel werd uit-gesproken en dikwijls als een k klonk. Een Nog grootter bezwärts bestehend in den aard der taal zelf. De Groenlandsche taal behelst eene menigte vanwoorden, die dagelijksche voorwerpen en bezigheden uitdrukken, en de kleinste veranderingen aanwijzeu door bijzon-dere termen; maar ze bezit geen woorden voor afge-trokken denkbelden. De beteekenis der woorden wordt veranderd door eene menigte bijvoegingen en aanhechtingen (het geheele getal verbuigingen van leder werkwoord b. v. klimt soms tot honderd tachtig); bovendien worden vele woorden te zamen gevoegd, zoodat de inboorlingen zich kort en krachtig kunnen uitdrukken, maar dit veroorzaakt vooral groote moeite Nien er er er er Plaats van 2n wind en de inboor- t had dat ina? kina? e antwort I van velo 'rderde hij le taal was likelijk om werd uit- nog groo- zelf. De woorden, Jrukken, bijzon- or afge- eu wordt en aan- van ie- achtig); Bvoegd, kunnen moeite SS jian do vreenulcliugcn welke liunne taal g{;mukkt.iijk en vlug wenschcn te leereu sprekcii. Beraerkt lu;!)- bende dat con inboorling, Arok genaamd, zicli aan cen der emigranten, Aaron, liad aangesloten van wege de overeenkorast in hunne namcn, liet Egcde Aaron met zijn eigen toestcmnnng gedurendc ecnigc maandcn under de Esquiraoo's vertoeven, in de hoop dat hij daardoor cenige kennis van de taal zoude verkrijgeii en SS jian enige bijzouderlieden van het land zoude vernemeu. Vooral wenschte hij te wetten of hun ook iets bekend was van andere inwouers, van eeu ander ras dan zij waren; want zijn hart verlangde vurig naar de lang verloren landslieden die hij op zoo verren afstaud was komen zoeken. Aaron verram zeer weinig door zijn neuwe kennissen, welker aanhoudende pogingen tot diefstal hcni zoodanig vertoornden, dat hij ein-delijk beproefde om door slagen hen te genezen van die kwaal. Zij van hunnen kant vielen op hem aan, mishandelden hem geweldig en ontnamen hem zijn gewer, opdat hij hun daarmedc geen kwaad zoude doen. Later echter, bevresd geworden, trachtteu zij hem te bedaren en te vleijen, en baden hem drin-gend het toch niet aan liun //Angekok" te zeggen, uit vrees van gestraft te Zullen worden. Angekok beteet in de Groenlandsche tait wijze man. Het was de nam, door de inboorlingen aan sommigen ouder hen gegeven, die zich het aanzien gaven van waarzeggers of toovenaars te zijii, cu voor wio zij zeer bevresd wareii. Sodert de komst der blaiike menschlichen laddeii einige Aiigekoks al hunne krachten op dezen beproefd, vooral op Egede, daar bij de voornaamste van heu scbceii te zijii. Al wat in hun vermogen was, stelden zijii in 't werk om kwaad te breugen over deze vreemdelingen en ben te noodzaken om bet Land te verlaten. Maar ziende dat bunne toovenarijen niets baaten, x^erspreidden zij bet gerucbt dat Egede zelf een zeer wagtige Angekok was. Gedurcnde bet eerste jaar waren de kolonisten niet voorspoedig, nocb wat de jagt uocb wat de visscherij betroffen. Aan de boorden van de Baalsrivier bevonden zicb veel rendieren en witte bazen, maar beide waren uitermate scbuw. Toen in Februarij de vorst zeer streng werd, en de zee kookte en bruiscbte, vlogeu zwarte ganzen bij diiizeuden op bet strand, maar bun vleesch was den Europeanen niet aangenaam, boewel bet beter smaakte dan dat van andere zeevogels. Zij badden voornaraelijk op de visscberij gerekcnd en geboopt dat deze tot aanvuUinp; zoude strekken van den voorraad, welken zij uit Noorwegen badden mede-gebragt; maar bet eerste jaar aitbans, werden zij daarin teleur gesteld en vond^n dat zij minder Opbragt, dan de overvloed van visch in de zeeen van bun eigen land, ben bad doen verwacbten, Aan de zeebondenvangst waren zij niet gewon, ook 35 bevresd 1 liaddeii beproefd;, van heu, , sleklen ;e vreem- verlaten. baaten, een zeer steii niet visscherij Devonde]! de waren >rst zeer , vlogen aaar huii lioewel gels. Zij en ge- van den n mede- rden zij 02)bragt, in eigen )on, ook KWAKTJE GANZEiN BIJ DllZKiNUEN Of UM. KUST. hadden zij een vooroordeel tegen het gebruik van bet vleescb dezer derer. De bevige koude, \velke zoodra zij buiten de deur kwamen, bun de banden en bet aangezigt deed bevriezen, bet gemis aan de noodige bew h Eingang, bet langdurig en onafcbroken gebruik van gedroogde en gezouteu levensmiddelen, veroorzaakte I lusteloosheid en iieerslängigheid onder de kolonisten, en niet wenigen werden door scheurbuik aangetast. De handelsagent ikke tot zijn leedwezen, dat de in-boordlingen ougezind waren om hunne overtollige olie, huiden en. in te ruilen tegen de goederen, die zij van Bergen hadden medegebragt, en dat het volk in het voorjaar, wanneer een Hollandsch schip Godhaab aan-deed en in de haven binnenliep, in een half uur meer goederen aan boord bragt, dan hij gedurende den ge-lieelen winter van de Groenlanders had kunnen verkrijgen. De reden hiervan was dat de Hollanders door veeljarige handelsbetrekkingen met de Groenlanders, bet vertrouwen der inboorlingen gewonnen hadden en naauwkeurig wetende welke zaken bij de Esquimoo's bet meest gezocht waren, hunne schepen daarvan voorzagen. Het was weder Mei; de grond begon te ontdooijen en hoewel het nog menigwerf sne euwde, waren zij toch van het zer gewenschte licht der zon, dagelijks slechts drie uren geheel verstoken. Een overvloed van mos en grassoorteu, van onderscheidene kruiden en bloe-men kwamen te voorschijn, ook het onschatbare le-pelblad dat van onder de sneeuw uitsproot en de meest heilzame uitwerking op de ongestelden had. Het niet aankomen echter van het schip, dat in den loop van die maaud met nieuwen voorraad uit noorwegen verwacht werd, veroorzaakte groote ontevredenheid. De meest koionisten begonueu te murinuiercii tegen deu leeraar, die hen naar deze akelige wilderni had gebragt, en alien gaven hun besluit te kennen om met het schip de Hoop, dat te Godhaab overwinterd had, naar Voorwegen terug te keeren. Egede werd daardoor in grooten nood en moeijelijkheid gebragt. Alleen kon hij niet in het land blijven met zijne vrouw en jonge kinderen; ora hen voor zijne oogen te zien wegkwijnen. Evening kon hij de gedachte verdragen, het werk te moeten verlaten dat hij pas begonnen had en de gelegenheid op te gven welke hij door onafgebroken inspanning van vele jaren verkregen had, om het Evangelic in Groenland te verkondigen. Alles wat hij van de koio-nisten verkrijgen kon, was, dat zij tot Junij wachten zouden op de aankomst van het schip dat nieuwen voorraad zoude aanbrengen. Het werd Junij, drie we-ken van die maand verliepen en geen schip was te zien. Reeds begon het volk al het goed en de gereed-schappen bijeen te brengen en de woningen af te brengen. Met groote smart en vrees aanschouwde Egede die voorbereidselen tot het verlaten van het land; daar-door toch zag hij zich zelven haast genoodzaakt medc te vertrekken. Zijn' vrouw echter wederstond met zooveel standvastigheid (lit besluit, dat hij zoo als hij zelf verhaft, zich schaamde zoo veel onder te moeten doen voor haar gelofsmoed. Van het oogenblik af  27^**^" Juni wam het lang verwachte schip in de haven, bragt overvloedigen voorraad aan voor het volk, en boven- dien voor Egede het zoo verblijdend berigt dat de koning van plan was de zending zoo krachtig mogelijk te ondersteunen. Door deze blijde tijdingen bemoedig, hervatte Egede met nieuwen ijver het onderwijs der inboorlingen. Zijnne kleine jongens konden zich reeds verstaanbar maken en hoewel de uitspraak, welke zij bijna onmerkbaar zich eigen maakten, hun vader nog zeer bezwaarlijk viel, had hij reeds een menigte Groenlandsche woor-den aangeleerd, en meende dat hij met behulp zijnner kinderen een aanvang zoude kunnen maken met overgodsdienstige onderwerpen te spreken. Paul, de oudste van zijnne zoons kon een weinig teekenen; zijn vader hielp hem teregt om zoo goed mogelijk cenige schet-sen van de Bijbelsche geschiedenis te maken. Paul zelf, als hij in later tijd de eerste pogingen van dat It was zoo iter zoude ak terwijl erpeu, en deden. Zij 3tes, maar en, bragt en boven- gt dat de f inogelijk ,tte Egede ^en. Zijne ar maken merkbaar 3zwaarlijk ;he woor- ilp zijner met over de oudste ijn vader ge schet" :en. Paul van dat zcndingswerk besclirijft, vcrzekert oiis dat hot zeer ruwe teekeningen waren; maar lio(3 dan ook, ze beant- JeXiLUh IS iiJi.NJi nil Dili tSCiUIMOOS. Worwärter in somnigsten opzigten aan Egede's bedoeling, Jamelijk om de verhalen van de scheping, den val, den zondvloed, de wonderen van den Heer, zijn dood en opstanding duidelijker te kunnen voorstellen. De Groenlanders hidden veel van alles wat uaar eene geschiedienis geleek; maar de wonderen door welke Christus de zieken genas en de dooden opwekte, vonden den meesten ingaug in hun gemoed; en wanneer Egede tot hem kwam als boodschapper van den magtigen en goedertieren Heer, verbeeldden zij zich dat hij ook eene menigte wonderen kon verrigten. Zieken werden dikwijls tot hem gebragt met de bede, om op hen te blazen; want door dit middel bewerden de Angekoks ziekten te kunnen genezen. Egede herinnerde hen telkens met Nadruk dat hij een Mensch was van gelijke bewegijg als zij zelve: hij kon hun somtijds, zeidc hij, eenige geneemiddelen aan-wijzen, welke hun in geval van ziekte, van dienst kon hen geneen. Zij moesten tot Hem opzien, om gezondheid en al het goede wat zij verder begreiden, te verkrijgen. Na aldus met hen gesproken te hebben knielde hij neder en bad voor de zieken. Sommigeu, voor wie hij aldus had gebeden herstelden, en het vertrouwen der inboorlingen op de goede gezindheid van den zendeling werd zeer versterkt, zo-dat zij hem gaarne in hunne woningt, ontvingen. De aaar eene )or welke opwekte, oed ; en iscliapper rbeeldden kon ver- ragt met it middel gen. at hij een : hij kon len r.an- xn dienst m Scliep- Hem op- ij verder esproken 3 zieken. rstelden, oede ge- 'kt, zoo- itvingen. Maar wanneer hij hen trachtte aan het verstand te brengen, dat er ziekten der ziel zuowel als ziekten van het iigchaam waren en dat alien noodig hadden van die krankheid genezen te worden, dan hadden zij geen ooren om te luisteren: of wanneer het hem geldkte, gedurende korten tijd hen daarmede bezig te houden, antwoordden zij dadelijk dat het wel mogelijk was dat de Eurovers dergelijke kranke zielen hadden, maar de Groenlanders niet. Wanneer de goede God, van wien hij sprak, hun slechts geldigte, behoefden zij niets mcer. Ten einde meer gelegenheit te vinden om hen te onderwijzen en hunne karakters gewoonten en taal naauwkeurig te leeren kennen, nam Egede zijne twee zoons met zich en vestigde zich gedurende een gedeelte van den tweeden winter welken hij in Groenland doorbragt, onder de inboorlingen. Het vereischte niet weinig zelfverloochening van den kant des vaders en zijner kinderen, om geduldig de onangenaamheden van zulk een toestand te verdragen. De sterke lucht van de olie welke zij in de lampen brandden, en van den visch en het walvischspek dat zij kookten, de stank van de half verrotte zeehonden (voor hen eene geliefkoosde lekkernij), de walgelijke uitwaseming van de huiden, welke de vrouwen bereidden, vervulde onophoudelijk de hutten en maakte Den dampkring bijna ondragelijk.  van godsdienstige veering onder hen, belialve dat de jagers somtijds, wanneer zij van de jagt terugkwamen, een stuk van het eerst gedoode rendier op een sfceenen blok legden, om zeker te wezen, zoo als zij zeiden, dat zij een volgenden keer voorspoedig zouden zouden zijn. Zij bereken-den tamelijk naauwkeurig de jaargetijden, door op te merken wanneer de eiderganzcn broeiden, en wan-neer de zeehonden, de visschen en de vogelen naar liunne gewone verblijfplaats terugkeerden. In den zomer verdeelden zij de dagen naarmate de zon de schaduw wierp op de rotsen en de bergen; in den winter berekenden zij den tijd naar het op- of ondergaan van zekere sterren. Sommige van deze opmerkingen aan-gaande de hemelligchamen waren nog al dichterlijk, terwijl zij naar hunne eigen denkbcelden namen aan de voornaamste sterrebeelden gaven. Zoo noemden zij den grooteu beer, "Tukto" het rendier; //de Pleiaden" (zevengesternte) waren honden welke een beer den geheelen nacht achterna zaten. //De Orion" was 6/;'^- tiik //een verdwaalde"; zij zeiden dat dit sterrebeeld bestond uit eenige verdoolde zeehonden-jagers, die den weg huiswaarts niet meer kunnende viuden in sterren veranderend warcn. Zij berekenden vri'j naauvvkcurig dcii tijd van den winter-zonnestilstand en vierden dezeu Met een groot feest ter eere van do zon. De inboorlingen kwamen alsdan van verschillende plaatsen te zamen also zij cen kermis bezocliten, en bragten ei-derdons, huiden, Narwal- of eenhoorn-tanden mede en bovenal stukken eeic^^^em, eene zachte en gladde steen-soort, waaruit de Groenlanders liuune lampen en ketels vervaardigden. De dagen werden tot handelen gebruikt, de nachten welke, door liet liclit van maan en sterren dat op de sneeuw en liet ijs weerkaatste, zoo helder waren als de dagen, werden met feesten en dansen, met het verhalen der lieldendaden van de von doorgebragt; en het zingen van vreugdelenten over het weldra terugkeeren van de zon doorgebragt. O Ook daarbij ontbrak elke daad van aanbidding van een hooger wezen. Hoewel er veel onangenaams en zelf walgelijks was in hunne huiselijke omgevingen kon Egede toch niet nalaten de bedaardheid te bewonderen, waarmedc zij hunne dageiijksche bezigheden verrigten; ieder gezin volbragt deze in het uaauwe vertrek dat hun was aangewezen, zonder in te dringen in dat van den buurman en zonder onder elkander te twisten. Zij waren zelden ledig; voor de vrouwen vooral zou zulks bijna onmgelijk zijn geweest, want zij waren te gelijk: slagers, koks, naaisters, leerloisters, kleermaaksters, schocn-maaksters en bouwmeesteressen van de huizen; de mannen bemoeiden zich alleen met de jagt en visscherij en het vervaardigen van de noodige gereedschappen, waarin zij veel vernuft aan den dag' legden. De zen-del Iug hoopte erst, dat hunne gewone bedaardheid en goedaardig verkeer voortkwam uit natuurlijke vriende-lijkheid en zachtheid van gemoed; maar toen hij langer in het land had gewoond, was hij geuoodzaakt een' veel minder goeden dunk van ht karakter op te vatten. De aangenaamste trek was de sterke liefde van de ouders tot de kinderen. Zoo lang ze jong wa-ren verloren zij hen zelden uit het gezigt en er bestaan voorbeelden dat moeders zich van het leven beroofden. "i.i" Mens hätte ernen En liefde dole ich über leiden en liefde onverschilligheid omtrent het leiden van hen, die minder na aan hen verwant waren. Egede had hunne bereidvaardigheid om vreemdelingen te herbergen bewonderd, maar ontdekte spoedig dat deze schijubare gastvrijheid meest uit zelfzucht voortkwam; zij gaven letterlijk, om even veel terug te ontvangen, en voor de behoeftigen waren zij onbarmhartig. Wee-en, en weduwen wier kinderen te jong waren om bij de robbenvangst gebruikt te worden, ondervonden zel-den hulp en mededoogen. Integendeel werden zij ge-woonlijk van hunne kostbaarste eigendommen beroofd, zoodra hunne natuurlijke beschermers overleden waren; en na hun ellendig leven zoo lang mogelijk gerekt te hebben door middel van visschen, mossels en zeegras, kwamen zij van k. Onde en honger om. Somtijds waren zij verstoord over de pogingen van den zendeling oni hen te ouderwijzen, en zochten hem te hinderen door hunne luidruchtige vrolijkheid of door hetgeen hij zeide belagekelijk te maken. Sommigen van de kolonisten, verbitterd door zulk oubetanielijk gdrag, dreigden hen gestreng te zuUen straficn; maar Egede verkoos den zachtcren weg van verdraagzaamlieid en vriendelijkke te regtwijzing; dit had zulk eene goede uitwerking op de Groenlauders, dat zij hunne plagerijen staakten, hoel eel zij hooreude niet hoorden en niet begrepen wat g* Hij had two weeks gone by, zich in huis genuene en door veel geschenken en vriendelijkheid vermogt hij zoo veel op hen, dat zij begonnen te leeren lezen en schrijveu, Toen hij bemerkte dat het stille iwen, dat de Europeanen leiden, hun zeer onaangenaam was, verbood hij hen niet naar zee te gaan, of hunne kenuissen onder de inboorlingen te bezoekenj  de vangst van robben en bet scbieten van vogels. Egede stelde alle pogingen in 't werk, om ben te ovcrtuigen boe aangenaam en nuttig bet was, te kunnen scbrijven en lezeu, dat men d. ardoor de gedachten kon weten van verwijdererde vrienden en met ben konde spreken, maar bovenal dat men daardoor de goedbeid van God en zijnen wil, uit den Bijbel konde leeren kennen; maar zij badden geen de minste begeerte om deze voorregten te genieten, en zoodra zij maar alles badden wat zij wenscbten, verwijderden zij zij zicb, zonder den zendling mede te deelen wat zij gingen doen. Sommigc andcren wilden ga Arne Einigen tijd bij bem in buis worden opgenomen, en boewel dit zjer moeijelijk voor bem en voor zijnc vrouw was, daar zij weinig ruimte over badden, wei-gerden zij bet niet, daar zij boopten dat deze onge-noode gasten eenig nut zouden trekken uit bun verblijf in een Christelijk buisgeziii. Acbt of tien Groenlanders kwamen wel eens bun intrek te Godbaab nemen, maar bun eenig docl daarmede was goed verzorgd te worden, gedurende bet jaargetijde dat tot jagen en visscben niet gescbikt was. En wanneer zij nu voedsel en huisvesting, zoo l'ing zij dat wenscbten, genoten hadden namen zij weder aufscbeid. De winter schen voor Egede de meest gescbikte tijd tot zijnen zendingarbeid. Van tijd tot tijd gebastten de kooplieden te Bergen evenals do koning, dat bet land doorzocht zou worden om de woonplaatsen op te sporen van de oude Noorwegers en om nieuwe kolonien te vestigen op die plaatsen, die bun bet voordeeligste toescbenen voor jagt en visscberij. De werkzaambeden aan die plannen en onderzoekingsreizen verbonden, kwamen meestal neder op Egede, als boofd van de gebeele kolonie. Menigmalen was bij gedurende den korten zomer verpligt om zijne familie te Godbaab te verlaten ten einde deze onderzoekers op onderscbei. Dene gedeelten van de kust te vergezellen. Zijn eerste zorg was een mecr gescbikte plaats te vinden op bet vaste land, waar de grond vruchtbaarder was, om daarbeen Godbaab te verplaatsen. Ten zuiden van de Baalsrivier ging bij langs een, boogen driepuntigen berg welke bonderd mijlen uit zee reeds te zien was, horte Tuk' de bertlioorn genaamd. Letzte verder ontdekte bij een fraaije landpunt, waar overvloed van m. Gras eu lakhout was, een beek met veel zalmen en heerlijke weiden. De kolonisten noemden deze plaats Priester-Fjord en waren zeer tevreden naar zulk eene vruchtbare vallei te kunnen verhuizen. JNadat zij echtersteen uitgegraven en andere toebereidsele Geraaakt hadden om te gaan bouwen, moesten zij van dat plan afzien, daar het bleek dat deze plaats te moeijelijk voor de schepen te naderen zoude zijn. Digt bij den mond van deze baai was eene andere, aan welker boorden robben en rendieren in overvloed gezien werden, en hier ontdekte Egede de eerste sporen van zijn verloren landgenooten, de rui'nen namelijk van oude Noorweegselie dorpen. De overblijfsels van kerken waren gem. akkelijk te onderscheiden en blijkbaar van arduinsteen gebouwd, welke overvloedig in die omstreken voor- handen was. Op andere plaatsen werden van tijd tot tijd meer zulke overblijfselen gevonden. De Baalsrivier opvarende, om een plaats te gaan zien waar de Groenlanders hem verhaalden, dat de zeehonden in grooteu getale gedood zouden kunnen worden, kwam Egede in een zeer schoon dal, waar het onderste gedeelte van een' vierkanten toren stond, met een' grooten hoop steenen er naast; een en ander scheen het overblijfsel te zijn van een' van een' kerk in welke 400 jaar gele- den de inwoners van dat dal bijeen gekomen waren om God te aanbidden. Versclieidene mindere gebouwen vond men ook, en de grond was digt begroeid met Gvas, lage hierstruikeu, berkei, wilgeboomen eu ook jeneverbessen. Be prachtige bloemen van de roode, kruipeude azalia en menig ander klein maar fraai bloemp je, verlevendigde hct tooneei; van den zeekani gezien selieen het een zoo aangenaine pick te ziju, als men in zulke noordelijke streken slechts kon verwachten. Maar van de landzijde zag hot er gansch anders uit; daar was bet eene ijsvlakte zoo ver het oog reikte. In volgende jaren toen Egede en andere Fj.ropeanen nog zijer trokken, ontdekten zij meer zulke streken, waar zij sporen vonden van aarden potten, menschenbeenderen en stukken van kerkkokken, welke voorheen de gemeente naar het Godshuis zamenriepen. Menschen echter waren niet meer te vinden. Deze kinderen zijner landgeno-ten welke Egede zoo gaarne te hulp gekomen was, waren l?.ng van de aarde verdwenen. Op welke wijze zij omgekomen waren kon men nooit te weten komen. De overlevering van de inboorlingen aangaande hunne verdwijning, was waarschijnlijk niet van alle waarheid ontbloot, hoewel de overgeerfde haat van de Esquimoo's tegen de vijanden van hunne voorvaderen, de geschiedenis met overdreven trekken had opgesmukt; bij voorbeeld, dat de,/Kablunaet" d. i. vreemdelingen, honden waren in menschelijke gedaante. De voorvaders der Esquimoo's welke zij uit trots, Innuit d. i.  door het oormachtige weder, dat de zendeling hen niet kon bewegen om de reis voort te zetten. Spoedig na dezen tocht vergezelde hij een ander gezelschap Noord-waarts, om een goede plaats voor de walvischvangst te vinden. Hoewel de eerste poging mislukte, kon hij dat plan toch volvoeren, maar het jaargetijde w^as zoo buitengewoon streng, dat de zendeling en zijne medgezellen him te huis niet bereikten dan na gedurende vele weken ontzettende vermoeijeuis en snerpende koude doorstaan te hebben, daar het ijs de inhamraen had versperd en zelfs ook de open zee met onmetelijke velden overdekte. Verscheidene Groenlandsche dorpen werden bij gelegenheid van deze tochten bezocht. Eerst waren de bewoners Voor de vreemdelingen bevresd, maar la langen had ke over- Dostkust 3r reeds ieu daar- het land telde dat len, stak Staaten- aarlijk te door het iiiet kon g na de- 1 Noord- ?chvangst kon liij was zoo ijne med- yedurende flde koude imen had nmetelijke le dorpen )clit. Eerst eesd, maar toen de inlandsche loods hen zeide, dat de groote //Ange- kok" van de,/Kablunaet" bij  dezen het gezigt mogt teruggeven. Eenige jaren daarna kwam de man naar Godhaab, om den zendeling te danken dat hin het gezigt terug had geschonken. In den zomer van 1723 kwam een ander zende-ling, Albert Top, tot Egede, om de dienst bij de ko-lonisten te Godhaab gedurende zijne afwezigheid waar te uemen, waartoe ook deze zich zeer ijverig op de konis der landtaal toelegde. Egede had reeds zoo goed hij kon, eenige helpers tot medearbeiders en opvolgers voorbereid en bragt ze al verder naar mate zijne kennis van de taal toenara. Hij vertaalde de gelöstar-tikelen, de tien geboden en eenige korte gebeden in Korte op-stellen over Bijbelsche waarheden, welke hij ophelderde door vergelijkingen en gelijkenissen, welke manier van oderwijs hij bemerkte dat bijzonder geschikt was voor de inboorlingen. Zij hoorden zeer gaarne van de onsterfelijkheid der ziel en van de opstandiug. Zij hadden door de „Angekoks" vele beschrijvingen gehoord van den toekomstigen staat der ziel; sommen beweerden dat zij achtereenvolgends eenige aardsche ligchamen bewoende, anderen dat de ziel verhuisde naar eenrijk jagtveld met altoos durend groen overdekt en bevolkt met tallooze dieren. Maar deze aangeuame wereld kon alleen bereikt worden na eene zeer moeijelijke reis. Zij luisterden aandachtig wanneer Egede sprak van de ogstanding, wanneer ziel en ligchaam weder vereenigd worden om nooit weder te scheiden en waren verrukt van dat heerlijke land te vernemen, waar geen koude, duisternis, Longer, ziekte, droefheid nocL dood meer zijn. Maar zij Ladden niet Let minste begrip van Let Loogste geluk in den Lemel zal uitraaken, nanelijk dat daar geen zonde meer zijn zal. Toen zij tamelijk bekend geworden waren met de onderwerpen waarover de zendeling met Len gesproken Lad zeiden zij menigwerf: //wij geiooven nu dit alles, deel ons wat nieuws mede/^ Zij waren verwonderd en ontevre-den wanneer Lij Lun verzekerde, dat zij Let eigenlijk niet geloofden, want dat Let een^ geLeel anderen Mitte op-lelderde mani-likt was van de zij hadgehoord bewerkende een t en bele wereld jike reis. £ van de käereenigd I verrukt in koude, Dod meer egrip van litmaken, Toen zij ierwerpen ad zeiden deel ons oiitevre- eigenlijk 1 anderen indruk op hen zoude maken. Dan zouden zij ontzag toonen voor den Heiligen, Almagtigen, Barrahartigen God die hen geschapen had; dan zouden zij erkennen dat zij zondige menschen voor Hem waren, die be- droefd, beschaamd en met verlangen naar de verandering hunner zonden en de verandering hunner harten zouden uitzien, om de verandering hunner harten zouden uitzien, om de verandering hunner harten zouden uitzien. Toen Egede hen eens sprak over het bevel van den Heer aan zijne discipelen, om alle volkcn te onderhouden, hen doopende in den naam des Vaders, des Zoons en des Heiligen Geestes, Hep de geheele menigte naar hem toe en wenschte ge Doopt te worden; zij waren zeer verwonderd dat hij zulks weigerde. Hij had te veel bewijzen, dat hunne bereidwilligheid om de leer die bij verkoudigde te hooren en hun gelöst te belijden, alleen uit eigen-belang voortsproot. Zij wenschten zich bij den zendeling en zijne landgenooten aangenaam te maken, opdat zij racer ontvangen mogten van de giften en voordeelen welke de Europeanen hadden uit te deelen. De Angekoks, die duidelijk bemerkten dat de leer welke Egede predikte meer algemeen werd aangenomen en dat hun bedrijf daardoor spoedig een eind zoude nemeu, waren de eersten om hem tegen te werken en te bespotten. Wanneer hun evenwel groote moeijelijkhe-den overkwamen werd het onwillekeurig openbaar dat zij gelofden aan den God van den zendeling. Toen De zendeling zag dat liet kind ster- vende ik entschieden was en zeide dit aan den vader, maar voegde er bij, als gij toelaat dat ik uw kind aan God op- draag, dan zal Hij het aannemen en het een beter leven in den hemel schenken. De man stemde toe; Egede doopte de kleine die kort daarna overieed. Natur de ouders op de wijze der Groenlanders er rouw over bedreven hadden, met luid geschreeuw en geween, vroegen zij den zendeling of hij het naar het giaf wilde dragen; want de vader meende dat niemand aa-ders waardig was om dit te doen. Hij voldeed gaarne an hun verzoek en begroef het arme kindje als een kind van de Christelijk gemeente, met een dankbar gevoel dat het buiten bereik van smart en leed was. Na de begrafenis begeerden de Angekok en zijne vrouw ook gedoopt te worden, Egede beduidde hun dat zij die in staat waren het woord van God te begrijpen, het van harte moesten gelooven en bereidwillig zijn om zich zelven over te geven aan de dienst van Christus, en dat hij alsdan hen volgaarne zoude doo- pen. Maar deze eisch was hun te hard en zij vertrokken. Onder de inboorlingen welke door Egede te God- haab met veel liefde waren ontvangen en welke hij zooveel hij kon, in het Evangelic had onderwezen, waren twee jongelingen die op zulken vriendschappe- w liij liet gen oin id ster- voegde jod op- ;n beter ide toe; 'cd. Na- er rouw geween, het giaf land aa- 1 gaarne ! als een dankbaar eed was. jiie vrouw n dat zij legrijpen, idllig ziju ienst van )ude doo- irtrokken. ; te God- welke hij ierwezen , dscliappe- 57 lijken voet met de Europeanen kwameu, dat zij gaarne met een der scliepen die Godhaab bezochten, naar Deneraarkcn wilden gaan. Egede moedigde hen tot dat bezoek van zijn land aan, in de hoop dat hunne ver- standelijke vermogens ontwikkeld zouden worden door al het nieuwe dat zij zouden zien en waarneraen, en dat zij bij hunne terugkomst aan hunne landslieden een duidelijker begrip zouden kunnen geven van het levcn en de beschaving in Europa, dan de Groen- landers tot hiertoe door den omgang met de vreem- delingen hadden ontvangen. Een dezer jonge menschen overleed op zijne terugreis te Bergen ; maar de andere , Poek genaamd, kwam terug nadat hij een jaar in De- nemarken vertoefd had. Deze had veel te verhalen van het koninklijke hof, de pracht die aldaar heerschte cu van de groote gebouwen van Kopenhagen, van de fraaije schepen en de menigte soldaten die hij gezien had. Ilij was zeer vriendebjk behandehl geworden en liad vele kostbare geschenken medegebragt, waarmede zijne landsheden zeer ingenomen waren. Maar de beschrijving van de groote militaire magt des konings trof hen; zij hadden tot dus ver gedacht dat hij die de meeste zeehonden ving, de grootste en niagtigste man van de wereld was; toen zij nu van Poek vernamen, dat de Vorst welke al die schatten bezat en zoo vele duizende strijdbare mannen ter zijner beschikking had, met eerbied luisterde naar zijne leeraars, die hem den wil ^»<'» M 58 1 i 'I ! ■ 111 van den Almagtigen verkondigden , hoewel zij zijne onderdanen waren, begonnen de inboorliiigen zich een nieuw en ontzaginboezemend denkbeeld te vormen van de grootheid Gods. Hoezeer Poek met Denemarken ingenomen was geweest, keerde liij toch weldra tot de Groenlandsche levenswijs terug en beraamde zelfs eene verliuizing naar het Zuiden, om daar versclioond te zijn van onderwijs te ontvangen. Na vele gesprekken en onderhandlingen werde hij eindelijk overgehaald te blijven en zich te Godhaab te vestigen. Maar zijne Europesche vrienden zoo wel als hij zelf, hadden hehe wagte te pleiten, om de jonge vroiiw die hij wilde hiiwen, daar te bewegen; zooveel had de Groenlandsche jonge dochterer tegen een man te nemeu die zich verlaagd had, door zijne uitlandsche levenswijs. In het voorbijgaan moet opgemerkt worden, dat de Groenlanders een bijzonder hoogen dunk van zich zelve hebben; wanneer zij hunne hooge ingenomenheid met een' Vreemdeling wilden te kennen geven dan zeiden zij gewonlijk: //Hij ge- draagt zich bijna zoo goed als wij zelf;'' of //Hij be- gint een mensch, dat is een Groenlander te worden." Nadat Poek en zijne medgezellen naar Denemarken vertrokken waren nam Egede twee andere jongelieden in zijn gezin op. Zij hadden een goeden aanleg en vele bekwaamheden en hij hoopte onder Gods zegen lien op te leiden tot onderwijzers van hunne landslieden. Zijne ch een ^ormen ^ds ge- udsche Mg iiaar iderwijs clingen zicli te rienden en, om te be- cliter er H, door m moet ijzonder ij liiinne wilden ,Hij ge- /Hij be- rorden/' emarken gelieden nleg en Is zegen [ Island. De een stierf nog jong zijnde, de andere groeide op tot een uadenkend gehoorzaam jongeling; hij werd een nuttig raedelielpcr in liet zendingswerk, Na een jaar te Godliaab te hebben gewoond vergezeldc hij den ambtgenoot van Egede naar een plaats die men meende geschikt te zijn voor de walvischvangst, op het eiland Nepisene, waar hij na grondig onderwezen te zijn gedoopt werd en den naam ontviug van Frederik Christiaan. De taak aan Egede opgedragen, om de kolonie tot eene voordeelige handelsplaats te maken, gaf hem veel moeite en zorg. De kolouisten waren tot dus ver maar zeer matig geslaagd in hun handelsbedrijf, jagt en visscherij. Egede wilde nu beproeven om den grond op ojiderschcidene plaatsen te bebouwen. Hij ontdooide den bodem tot op zekere diepte door het lange gras dat er op stond in brand te steken en er dan koorn in te zaaijen hetwelk goed groeide tot dat het in dearen stond, maar dat geheel vernield werd. door de nachtvorsten, eer het tot rijpheid was gekomeu. Hij zorgde ook dat er onderzoek gedaan werd naar ersten en metalen; hoewel Groenland or niet geheel van ont-bloot was, kon er toch niets gevonden word. En dat in den handel veel waarde had. De vestiging te Ne-pisene bleek een andere bron van teleurstelling te zijn; zoodra de winter voorbij was begaf Egede zich der-waarts;  