Algemene konst en letterbode
None
Hy hing , met dit oogmerk, op eenigen afftand van den grond bol.'e bollen of klooten, welke van binnen met ys ge- vuld waren : op de oppervlakte nu van deze bollen zetteden zich de begeerae dampen aan,^en verdikten zich aldaar on- der de gedaante van r>p. — Deze ftof verzamelde hy in eene ltesch, waarin dezelve terftond fmolt , en tot eene heldere vloeiltof overging. — Weldra werd deze vloeiftof geheel be- zel met kleine vlokjes, welke byeen verzameld en onder- zocht, aile eigenfchappen eener dierlyke zelfihndigheid toon- 'den te beziiten. Het vocht zelve bedierf na verloop van eenigen tyd. De Hecr Moscati nam vervolgens deze zelfde proef In eea Hospitaal, alwaar hy dergeiyke met ys gevulde bollen, boven ©nderfcheidene zieken ophing: ook hier befpeurfle hy dezelf. de vtrfchynfelen , die eene gelyke uitkomst ten gevoige had- den. Deze inderdaad belangryke proeven behoorden met naauw- keurigheid berhaaid te worden : men zoude dezelve welligt kunnen veranderen en vermenigvuldigen : en door vergely- kii g misfchien in ftaat gefleid worden cot het opmaken eener Thcorie v*n de befmetting, die zich, zonder onmiddeilyke aanraking, voortplant. — Jusgelyks zoude het de moeite wel ws^rdig zyn te onuerzoeken, welke verandering de fmerftof- fen ondergaan, wanneer men zich in de Hospitalen bedieot van de berookingen van Guytom dr Morveau. NIEUW-UITGEKOMEN BOEKEN. 1402. jibrtgd du Voyage dtt Jeune udnacharpt em Or bee etc. par J. J. Barth^lemt ; ornd de la Carte de la Grbce et d* une gravure & l*ufage de la jeunetfe. Deuxieme Edition. Deux Vol. In 12°. de 31 feuiiles, tir& a icoo ex. Impr. de Richomme , a Paris. A Paris et k Amfterdam, chez J. E . G. Dufour. Prix fr. 6-0 UITTREKSELS en BEOORDEELINGEN. CiEnreskunde. De Koepok- Inenting getoetst aan het gezund verftand , in Dorpsgejprekktn y ( naar het Fransch ) door J. L. &esteloot, Practijerend Genecsheer in den Haag Digitized by Google ( &5 3 Jrlaag enz. Te Amfterdam cn in den Haig by de O el roe* iters van Cleef. 1812. X. bl. Voorb. 94 bl. in gr. 12*. Iedere poging, om eene zoo allezins nuttige zaaic als deKoe- pok-Inenting meer en meer aannemelyk te maken, en 00k de lagere ftanden van derZelver onwederlegbare nutiigheid te overtuigen, is den menfchenvriend welkom. Zoo 00k is dan bet Boekska, dat voor ons ligt, wairin de Heer K. voor bet Hollandsch pobliek in eenige gefprekken , waarin een verlicht Geestelyke en kundig Chirurgyn den boventoon hebben , de meeste der zwarigheden tegen dit uitmunrend behoedmiddel van eene der kwaadaardigfte ziekten, op eene korte en kiare wyze 9 voldoende oplosr. > Her werkje oorfpronkelyk in 9t Franscb door den Geneesbeer Marc gefchreven, laat zich zeer wel lezen, maar bet komt ons voor, dat het by die foort van Hollandfche lezers, voor welke het eigenlyk gefchikc is, nog meer ingang zou vinden , indien de Heer It. Qen die zou hem weinig moeite gekost hebben) het zelve nog meer een volkomen Hollandsch aanzien gegeven had. Ook heefc bet ons eenigermate bevreemd, dat de Heer FC. geheel onkundig fchynt te zyn van de pogingen van de verdienftelyke Maatfchappy Tot Nut van *t sdlgetneen > die reeds zeven jaren geleden door twee in den populairen ftyl gefchreven ftukjes gepoogd heefc die onwaardeeibare uitvinding by de lagere klasfen des volks aangenaam te maken en van zwarigheden te ontheffen ; voorat daar zelfs het eene getiteld: de ondervindtng is de teste Leer- meesteres > eene Huisfelyke zamenjpraak 9 door* het Gou* vernement op de ftelligfte wyze aan net publiek is aangepre* zen, en by duizenden ja tienduirfenden gratis verfpreid, ent zoo wy nier verkeeid ondcnigi &yn , dat ftukje van zeer heiU zame uitwerking ten aanzien van het overtuigen veler perfoneu nit den iageren (land zou geweest zyn. Wy'hopen, dar zy , welke door dat ftukje niet zyn overtuigd geworden, nu door dit uitvoeriger zullen overreed worden, om zich zelven of den kinderen hunner zorge toevertrouwd, dit voorbehoedmid- del te doen toedienen. K U N S T E N. p . ’ * « Florence, den i%den dpril. Eene nieuwe onder- neming trekt tegenwoordig de aandacht des publieks tot zich. Een jaar omtrent geleden beloofde de Heer Charles Lazinio, bewaarder van het Campo Samo te Pifa, in. een Profpectus, om Platen uittegeven naar de SchiUeryen van Masaccio, Massolino, Giotto 9 Lippi, Ghiklandajo, Meesters der i4dc en I5de eeu- Digitized by Google r 3<w J ecu wen, waafvan Florence, meer dan eenfge flrtdere Jtaliaanfche S*id , de vonrtbrengfelen bezit, en m weK ke School zicli de Leonard da Vinci’s, de Michel Angelo’s, de Raphael’s enz. gevormd hebben. De eerfte dezer Platen, met nngeduld door all e Kunstmin- naren verwnchr , is eindelyk alhier verfchenen. Zy ftelt eene Kruiwflating van Masaccio voor, een ftuk vol naiviteit van zamenrtelling en tevens van eene groote ordonnantie. Men merkt ’er koppen in op, die men in de Meesterftukken van veel lateren we* dervindt. Deze Schilderyen , in Frankryk weinig bekend, zullen dienen, om beter de Gefchiederiis eener Kunst te leeren kennen, welker tydrtip van herleving men over bet algemeen niet vroeg genoeg Heir. De Hr. Lazinio heeft zeer wel bet kenfchetfende van de- ze Kunstvoortbrengfelen weten te bewaren en uittedruk- ken. Mag men uit deze proeve oordeelen, dan zal deze Verzameling zeer belangryk voor het publiek zynf *00 door de voorwerpen, die de Platen voorftellen, als door de wyze, waarop zy zullen uitgevoerd wor- den, * * * • HANDEL en ZEEVAART , LANDBOUW , ; HUISHOUDKUNDE en wat daar ' TOE betrekking heeft. f . » * « JVieuw middely om de boeken , het pcrkamcnt en * het papier te beveiligen tegen het Befchimmclen , de Ratten , de Molten en de tVormen , dcoor den Heer Pajot-Laforet. Men laat ten dien einde kasten, fcliryftafels en doo- zen, in welke men de^papiercn bewaart, maken van het harstachtigfte en fterkst ruikende pynbooroenhout. Deze moeten digt in elkanderen gevoegd en gewerkt fcyn met zwaluwenftaarten zonder fpykers. Men be- kleedt dezelve, aan de birnen en aan de buiten zyde, met goed papier, in een wateracb'ig ontbmdfel van Salpeterzure Kwik ( Nitrate de Mercure ) nar gemaakr, en op het hout geplakt met eene pap, op de volgencfe wyze zamengerteld. - - • . Men C 3*7 3 - Men make drooge ftyffel , of tarwe- en rogge - raeel « van elk eene gelyke hoeveelheid, onder een gemengi en wel gezift, vochtig in een watenchtig nntbindfe! van Zeezoutzure Zwavelaarde ( Muriate de Barite ), \ geen men, in cenen verglaasden aarden pot, doet ko- ken, zoo als het gewone ftyffel ; ftampe vervolgens ze- ven of acht bollen knoflook, naar evenredigheid van de hoeveelheid ftyffel, die men wil maken; doe het geftooten knoflook in een, wel toegebonden, iinnea zakje, drukke ’er het fap uit, *t geen men, met het zakje, in den pot werpt, en roere alles geftadig, tot dat het genoegzaam gekookt zy, ’c geen men gewaar wordt, wanneer het ftyffel draden maakt, en de dikte van pap verkregen heeft. Men wacht tot dat het ftyf* fel koud zy, eer men het gebruike, en, om het wel te doen houden en aan het papier en het hout te doen kleven, moet men alles, terwyl het droogt, van tyi tot tyd, met eenen zachten lap, of wel enkel met de hand, uitftryken, zorg dragende van het papier nice te fcheuren. Vervolgens worden de doozen aan eene drooge en gematigde lucht blootgefteld, ten einde al- les, naar genoegen, drooge. Eene twintigjarige onder- vinding heeft de goede uitwerkfelen dezer handelwyze bevestigd. De motten, wormen enz., die het dus be- reide hout knagen, fterven onvermydelyk door de Zee- zoutzure Zwavelaarde ( Muriate de Barit*} en de Sal- peterzure Kwik { nitrate ae Mercurc ), die in het meng- fel van het ftyffel gedaan wordt. STERRE- en WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN. • Ancona, den 9 /ipril . Sedert acht dagen gevochm wy by tusfehenpoozen fchokken van Aardbeving, die byna altyd door een geluid naar donder. zweemende worden voorafgegnan. By de eerfte fchokken fcheeo het gedruisch uit het Oosten te komen ; maar geduren- de die van eergisteren, die duidelyker gevoeld werdeit, de een ten drie, de ander ten zeven ure des ochtends, febeen de rigting van dit gedruisch Zuidelyk en Zuid- westelyk. Heden hebben wy nog twee ligte fchokken gevoeld, maar tot bier hebben zy geene fchade ver- corzaakt. ~~ Got- C ) - Gottingen, den 18 slpril. De Hoogl. Gauss heeft zyne waarnem ingen op dc nieuwe Komeet voort- gezet en berigt deswtgers: De Komeet fnel naar het Zuiden voortgaande zal den 24 April na middernachf op 250° b^eedte de Ecliptica doorgaan; bare helder- held zal dan achrmaal fterker zyn dan op den dag ha- rer ontdekking. Waarfchynlyk zal zy dan eenige da- gen voor bet blno.te oog zigtbaar zyn. Den 29 April zal zy reeds onder onzen Gezigtseinder gedaald zyn; en alleen de Sterrekundigen van Zuidelyker landen zul- len voorts de beweging dezer Komeet kunnen volgen. Om bun dit onderzoek gemakkelyk te maken heeft de Hr. Enke, een zeer bekwaam jong Sterrekundige, den Hand tot den 18 Mei berekend. Regte opkl. 1340 58' Zuidel. afw. 38°. 57' « WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, QUITEN HAAILEM* l8l 3.< Mel r BARO- 11*. L TER. | THER- MOME- TER. j WIND- STORM 1 LUCRT9S CESTRL&i mm. ’aS>* 9| | *9- 9l 29. gi 1 7*1 , 59i ' O. t, Z. J 1 j bewolkt: ’savonds helder. N. ' . . * _» 6 \ ’*9 9* | 29. 9* .29 9< 1 1 75* 6i\ 1 0. t. N. < VlA/lllllOJ. ll.Mvl , verders bewolkt. 7 \ r»9* M f 62 A9- S| l 74 , 29 84 1 58 > 0. t. z« , 1 winding; omtrcnt helder. 8 } [3: '* I .29- 7\ 1 58* cy* 6c* 1 z. 0. z. N. t. 0. bewolkt ; *s avonds iets regen. 9 < 29 6J 29. 6| •29. 74 65* 68* 56 0. t. z. j voortnidd. bewolkt ; *s middags N. N. 0. j donder met regen ; verders 1 w. 1 bewolkt; tusfehen beide regen. .0 t 7* 29, 8* I20. 9! t 56 i I 63 * 49 ~ ‘ W t. N. winding; omtrcnt betrokken; j *s namiddags zware damp. I. < [30 0 [30 e| * jo. 0 I 51-4 63 * 551 | W. N. W. W. » W. t. N. omtrcnt betrokken ; ’snamidd. en ‘savonds bewolkt. Te Haarlem, by a. L O O S J E $ Hz. Ter Drukkiry van V. Loosjrs te Haarlem* (Lange Veeiftniat W. 3. N. 60 Digitized by Google ALG. EMEENE LETTER- 9 YOOR HET JAAR 1813. . * , ‘ N°. 04. Pry dag den ai Jlen Met. *» Volgcns KEIZERLYK BESLUIT v*n den a5ftcn September f$n, it dt Uitguyt ytm du Weckalad defiititicf totgcflam* B E R I G T E N. » 4 - . > ^STapels. De Hr. Denys, een Vlaattisch Laftdfchap* Schilder, die ztch federt een groot aamal jaren aihietf gevestigd had, is onlangs overleden. Men achtte hem in Italie een* der eerfte Landfchapfchildefs van Europa en ieder zyoer flukken werd gewoonlyk met 6000 Francs betaald. De voormalige Koning van Napela had hem een Jaargeld van 3000 Dukaten toegeftaan. RocHEFoRt*. De Maatfchappy der Letterkundn Wetenfchappen en Kuniten dezer Stad had in den verleden jare eenen Prys van 600 Francs uitgeloofd, aan hem, die het best i°. de ioort van Infect ieerde kennen, te Rochefort bekendonderdennaara vanHoutluit {Termite) s deszelfsievenswyze, voortteling , deverwoes- tingen, dieen dezelfllandigheden waarophetdezelveaan- rigt, en n°. een middei tot derzelver uitroeijing aan- wees. Zy ontving geene antwoorden hierop, maar van een* der eerfte Magiftraatsperfonen dezer Havemiad een* * I. DfiRL, A a brief. Digitized by Google C 370 3 brief, waarby deze den Prys van 600 op iaoo Francs brengt, byzonder daarop aandringende, dat de kracht van her aantewyzen middel zoo voldoende mogelyk vooraf bewezen zy. De Maatfchappy geeft dus deze Prysvraag weder op, lovende eene gouden Medaille van vier Hectogrammen of de waarde van dezelve (iaoo Francs) voor het beste antwoord uit. In Mei 1814 zal de toewyzing plaats hebben. Haarlem. De plaatfing van den volgenden brief ver trou wen wy dat den beminnaren onzer Tale aangc- naam zyn zal. Mvn Heer be Redacteur! Met veel verroaak, en over het geheel met goedkeu- •ring, las ik in N°. 19. en no. van Uw geacht Week- blad de zeer uitgewerkte Recenfie der Taalkundige Aanmerkingcn op ccnigt oudc Friefche Sprcckwoorden , fcfchrevcn door den Taalkundigcn Mr. J. H. Hoeufft. )uidelyk befpeurde ik in die beoordeeling eene wel ervaren hand, en het werk eens mans, wien ik ver- trouwe geenen ondienst te zullen doen, wanneer ik iets poge toetebrengen tot betere verklaring van dat Spreek- woord, waarover hy inzonderheid gefehreven heeft; en dit te minder, zoo ik daarby betuige op het fpoor dier uitlegging gebragt te zyn door den wenk, welken hy gaf. Dus iramers fcherpen wy menfehen elkander ter uitvinding van waarheid. ^ Hoe veel taalkunde R. aan den dag legde ter op- losfing der regie meening van het fpreekwoord Kwcdlk add, kwcdlk jong , kwcdlk wuwn , kwcdlk fpuwn. L. 4 * dezelve was en bleef my.te ver gezocht, en droeg, myns inziens , eerder het kenmerk van> konst en vjn- ding* dan wel van dat eenvoudig fchoone en heldere licht, dat waarheid aandnidr. Het wilde my geheel Diet aan dat fpuwn^ welk ieder Fries door gefponnen vertalen zal, en rooet* als deelwoord. van fpouwen , fpouditi , of fpanden , even gelyk het naaaw verwant- fchapt Digitized by Google c 371 J fchapt Engelfche fpended , venter d , verbvist , verfpifd, zou mogen aanduiden. Ware dit zoo, ik erken, het fpreekwoord zou alsdan den zin konnen hebben, dien R. aan de hand geeft, en gelyk hy zegt overeenftem- men met ons Holiandfche „ na houders komen fpouders. Nogtans kwaraen my ’smans aanmerkingen tegen de vertalingen van de Hn. Hoeufft en Wassenbekgh beiden, zeer gegrond voor ; in hunne overzetting Jlecht oud , jlecht jong , Jlecht gewonden , jlecht gefponnen: vind ik met hem geenen zamenhang tusfchen de twee leden van het fpreekwoord, biyft het my vreemd, dat ge - wonder* tan gefponnen vooraf ga; en dunkt my zelfs zonderling, dat van gewonden eenige melding zyn zou- de. Genoemde Taalkundigen zyn vermoedelyk op het denkbeeld, dat wuwn gewonden hier beteekende, daar- door gekomen, dewyl ’er van fpinnen gewaagd wierd. Te regt even wel beweert R., dat wuwn even goed door gewonnen mag verduitscht worden; en zie daar den fleutel, die my tot eene nieuwe, en, myns oor- deels, betere vertaling van het fpreekwoord den toe- gang opende. Niet dat ik dit gewonnen met R. op- vatte in den zin van gedane winst of behaald voordeel: maar in eene andere hier eigenaardiger beteekenis op den oogst betrekkelyk van vlas of henn'tp , die gefpon- nen kan worden: en beter doek of ftukgoed leveren zal, naar gelang de inzameling gelukkiger uitvalt, de vrucht des lands ryper en beter bereid is. Deze over- zetting nu, wier gepastheid op het doel des fpreek- woords reeds in het oog valt, heeft vofgezag: door- dien winnen , lahdwinnen , volgens Kiliaan niet alleen col ere agrum , ter ram maar 00k colli gere fructus terra , of inzamelen , in oog fieri , aanduidt. Zelfs ten huidigen. dage nog zeggen wy van den Landman, die zyne veld- vruchten gezegend in de fchure binnen bragt, dat hy zyn graan, hennip, vlas, of wat her zyn raoge, wel gewonnen heeft . Ja vooral doet dit winnen zeer veel af oratrent de vlasteelt en ber tiding , aan zoo groote wisfelvalligheden onderhevig: en moet dit alles voor- zeker wel afloopen, wil men een goed fpinfel verwach- teu. Dus teekent myns inziens het fpreekwoord, nu zamen hangende in beide deszelfs leden, met grootett nadruk de gevaren van een flecht voorbeeld en op- voeding , door te zeggen : Aa a Slechte ] C 37* 3 Slcchtc 9udcn , flcchtc jongcn: flccht gcwonncn (goed), flccht gcj'ponncn. Men heeft alleen den zin aantevullen door het woord gcvcn; en de leden te verbinden door het vergelykend als: uitJatingen waarvan ik niet behoef voorbeelden in foortgelyke korte en fpreuksgewys ingerigte gezegden aantevoeren. Ik meene genoeg gefchreven te hebben tot aandrang van myn gevoelen; en daar ik gaarne het toetfen, aan- nemen of verwerpen van myne gegeven uitlegging aan meer Taalkundige mannen overlate, dan waarvoor ik my zelven fchatte, teekene ik my Uw Dw. Dienaar, % * * Leeuwarden, Jan Brouwer. den io Mai 1813. LEVENSBERIGT VAN DEN HEER LAGRANGE. De Heer Lagrange werd den 35 January 1736 te < Turyn geboren; zeer vroegtydig Iegde hy de gronden tot verdere lludien in deze Stad, en • onderfcheidde zich reeds daarby ; evenwel toonde hy niet terftond die overheerfchende drift, welke- hy later voor de- Wiskundige Wetenfchappen gevoelde. Het is bekend*: dat men toen de beginfelen dezer Wetenfchappen on- derwees in de klasfe, die der Wysbegeerte geheeten. De Hr. Lagrange woonde het eerfte jaar zonder lust* en vrucht deze lesfen by; de Letterkundige ftudien behaagden hem meer; maar genoodzaakt, om in het tweede jaar op dezelve meer zyne aandacht te vesti- gen , ontwaakte zyne genie en ontwikkelde zy zich fpoedig- Zestien jaren oud zynde, was hy Hoogleeraar in Digitized by Google \ C 373 > in de Wiskunde by de ArtiUerie- Scholen. Zvne eerffe nafporingen hadden dc verfpreiding van het Geluid ten onderwerpe; hy gaf dezelve in 1759 en 1760 in de Vcrhandelingen der Turynfche Akademie in het licht. Reeds toen ontving hy brieven van den grooten Eu- ler; wel? is waar waren dit nog* brieven van een* .meester aan een’ leerling; raaar weldra verdween alle .ongelykheid. Vierentwintig jaren oud zynde gaf La- grange het Calcul dcs Variations uit, dat hy reeds eenigen tyd bezat. Dit was de algemeenfte uitbreiding, die men geven kon aan de groote ontdekking van Des- cartes wegens de onbepaalde Analyfis. Dezelve werd met verwondering ontvangen. Euler bovenal, die over hetzelfde onderwerp een zyner fraaifte Werken gefchreven had, die fpyt kon gevoelen, dat zulk een eenvoudig en vruchtbaar denkbeeld hem omfnapt was; Euler was de eerlte, om de Methode van zynen me- dedinger nader bekend te maken. Hy ftelde verfchei- den Verhandelingen op, om dezelve te verklaren, en gaf deszelfs arbeid den naam van Calcul dcs Varia- tions. De jonge Meetkundige had denzelven enkel als eene proeve uitgegeven. De Hr. Lagrange beant- woordde aan deze groote eer door nieuwe eerepalmen; in 1764 behaalde hy den Prys, uitgeloofd door de Aka- demie der Wetenfchappen, over de fchynbaar wagge- lende beweging ( libratic ) van de Maan om hare as. Zyne Analyfis bepaalde zich niet tot de voorgeftelde vraag, maar hy leerde de Wiskundigen nog de uitge- breidheid en . vruchtbaarheid der fchynbare fnelheden, om alle de Mechanifche vraagfiukken optelosfen. Dit denkbeeld bevat de kiera van een zyner fchoonfte .Werken, dat hy Mccaniquc An antique genoemd heeft, dewyl hy daarin inderdaad vooruit tot eene enkeleformu- le van Analyfis alle de uitdenkbare vraagltukken der Werktuigkunde herleidt, zoodra men de rigting en de wyze van werking der krachten kent, die het evenwigt .of de beweging bepalen. Lagrange behaalde vervol- gens nog vier andere groote Pryzen , door de Akade- mie der Wetenfchappen uitgeloofd. Men zou den rroem, daarby ingeoogst, niet regt waarderen, bedacht men niet, hoeveel het dingen naar Pryzen in dit vak verfchilt by dat naar die der Welfprekendheid of Poe- 1 zy. Het zyn toch altyd de belangryklle punten der A a 3 We- Digitized by Google C 374 3 \ Wetenfchap, de moeijelykfte cn diepzinnigfte theorien, waartoe men de pogingen der Wiskunftenaren uitlokt, cn waarlyk men zou byna de vorderingen der Weten- fc happen by het getal van zoodanige voorgeftelde en opgelcste vragen kurnen tellen. In 1766 verliet Lagrange zyn Vaderland* Euler, die toen Beftuurder der Berlynfche Akademie was, verrrok naar Petersburg, Frederik de Groote floeg d’Alembert voor, om hem optevolgen. D’Alem- bert bedankte den Koning daar voor, maar wees hem Lagrange aan, die 00k gekozen werd. By zyne aan- knmsr te Berlyn ondernam hv een groot werk over de Getaisvergelykingen, hetwelk vervolgens de grondflag *werd van de Verhandeling , door hem over die ftoffe uitgegeven. Weldra daarop gaf hy zyne Nafporingen veegens de Algebraifche VergeJykingen in het licht , en geaurende tweeentwintig jaren, dat hy Beftuurder der Berlyr.fche Akademie bleef, verfchenen ’er van hem ©rotrent zestig Vcrhandeiingen over alle deelen der Wiskundige Wetenlchappen , over de gedeeltelyke en volkomen verichillen, de ichynbaarheden, de theorie der getallen en de moeijelyklle vragen, uit de Sterre- kunde in het algemeeo. Dit veihindcrde hem niet, om 00k aan de Turynfche Akademie, waaraan hy zy- nen eerften opgang verfchuldigd was, Verhanddingen toetezenden. Siechts zulk eene wyduitgeftrekte genie cn zulk eene verwonderingwaardige vruchtbaarheid kon- den een’ man als Euler vervangen; maar men moest toch toefteramen, dat Euler een’ waardig opvolger had* Gedurende zyn verblyf te Berlyn huwde Lagran^ ge, minder uit eigen aandrift, dan omdat men zeide, dat het by de Akademie gebruikelyk was gehmvd te 2yn. Deze echtverbindtenis werd door vele ongeluk- ken verbitterd. Lagrange had, zoo verre wy weten, een Kind, dat jong fticrf, en 00k zyne Vrouw over- leed daarna aan eene langdurige en fmarteiyke ziekte. Lagrange paste haar met veel zorgvuldigheid op, verliet haar nooit en bedacht telkens nieuwe midde- len, om haar lyden te verzachten. Dit tweede verlies maakte zyn verblyf te Berlyn zeer onaangenaam; daar- enboven vreesde hy, dat Pruisfens rust zou verftoord •‘Worden. Deze beweegredenen haalden hem over, om *'. * naar Digitized by Google \ ( 375 ) naar de aanbiedingen te iuisteren, die men deed, om hem naar Frankryk te lokken, waar hy meer rust ver- wachtte. Hy kwam *er in 1787 aan en de omwente- ling verraste hem. Hy ftnnd dezelve door, zonder perfoonlvk ongelukken te ondervinden. Omrrent dezen tyd verfcheen zyne Mecanique Analytiaue. Lagrange had het Handfchrift uit Berlyn afgezonden en de uitgave daarvan aan een’der eerfte Franfche Wiskundigen toebe- trouwd. Dir Werk lag twee jaren gedrukt voor dat Lagrange ’er om gedacht had het intezien; en toen hem iemand, aan wien hy dit voorval uit zyn leven verhaalde, zyne verwondering over zoo veel onver- fchilligheid betuigde , antwoordde hy : Ik had eene walg van foortgelyke berekeningen en *er my toe gezet, om de Scheikunde te leeren, die tegenwoordig gemakke- ]yk is, daar men baar als de Algebra leert. Men moest een Lagrange zyn, om de Algebra als een voorbeeld van gemak voorteftellen. Maar opmerkelyk is het, dat de hevige zucht voor Mathematifche We- tenfchappen kan uitgedoofd raken en herleven; en 00k d'Alembert fchynt foortgelyke afwisfelingen gehad te hebben. In 1791 huwde Lagrange weder met een jonge fraaije Dame, de Dochter van den Hr. Lemon- nibr, een zyner Akademiebroederen. Zy maakte zyn leven zeer gelukkig; en in zyne laatfte oogenblikken zeide hy, dat hy den dood niet onaangenaam vond, maar dat het v^rdriet, van eene goedeVrouw te verla- ten, denzelven verbitterde. Na de gebeurtenisfen van Thermidor het Openbaar Onderwys gereorganifeerd wordende, benoemde men Lagrange tot Hoogleeraar by de Normale School; de le6fen, die hy op dezelve gaf, zyn gedrukt. By de oprigting der Polytechnifche School, was hy 00k een der eerfte Hoogleeraren , en zy, die het geluk gehad hebben van zyne lesfen by te wonen, weten, met hoeveel eerbied zy aangehoord werden. Toen gaf hy 00k uit U Calcul des Fonctions Analytiqucs , Ic Trait# des Fonctions en dat der Refo- lution des Equations Numeriques. Deze Werken, voor de Polytechnifche School vervaardigd , gaven deze In- rigting een groot deel barer vermaardheid. Wat zyne wyze van uitdrukken betreft, deze was zoo duidelyk, dat als men eens eene Verhandeling van. Lagrange gelezen en wel begrepen heeft, men nooit tot dezelve behoeft terug te keeren; men heeft alies voor altyd geleerd. Ten aanziene van de algeraeenheid zyner inzigten overtrof hy Euler. Euler wel is waar vergoedt dit gedeeltelyk door de menigte van ' buitengewone hulponddelen en door eene vruchtbaar* heid Digitized by Google C 377 3 heid van vinding, welke niets wederhoudt; en de Wis- kundigen kunnen, zyne Werken lezende, alls de ge- heimen der Wiskundige Wetenfchappen leeren, maar Lagrange alleen kan hun hec model dier byna denk- beeldige volmaaktheid aanbieden, welk men. moet po- gen te bereiken. Na al her gezegde zou men Lagrange zeer onvol- koraen afgefchetst hebben, wilde men van zynen geest zwygen. Deze was zoodanig, dat dezelve alleen hem, ware hy Lagrange niet geweest, beroemd zou ge- maakt hebben. Welk een denker moet hy toch niet zyn, die, om zich van de afgetrokkenfte ftudien te ©mfpannen, de Gefchiedenis der Godsdienften en die der Geneeskunst had uitgekozenl Ten gevolge van dit aandachtig onderzoek, geloofde hy wel is waar ein- delyk in de laatfte niet meer, maar zyn fcepticismus was zoo eenvoudig, zoo verdraagzaam, dat, onderlteld het ware een doling, het onraogelyk viei hem die niet te vergeven. Deze man , die zoo veel wist , was bo. venal verwonderd over alles, wat men niet wist. De- ze zoo eenvoudige woorden: ik wcet het niet , waren zy- ue geliefkoosde uitdrukking; hy begon en befloot ge- ineenlyk de voordragt zyner twyfelingen daarmede, die cchter uitdrukkelyk zyne beweringen waren. Hy liet zich niet gaarne met woorden paaijen, en bepaalde zich niet by het oppervlakkige. De gevoelens en zaken entnam hy het omkleedfel, het geen dezelve bedekte, en als hy dezelve zoo in hare naaktheid vertoond had, zeide hy zyn gevoelen deswegens gewoonlyk zoo oor- fpronkelyk en geescig, als opraerkenswaardig wegens de diepzinnigheid van den zin en de fynheid van uit- drukking. Men haalt vele gelukkige gezegden van hem aan. Iemand, waarvoor hy vriendfehap gevoelde, fprak eens met hem over een gevoelen, dat door de geleer- den beurtelings aangenomeD en verworpen, erkend en gewyzigd werd , emdelyk een volksvooroordeel was geworden. Hoe nu? zeide Lagrange, verwondert u dit? dit gebeurt echter altyd; de vooroordeeien: zyn piets anders dan afleggers van de vernuften, waarmede zich het gemeen kleedt. Uit deze Anecdote zyn de wending en neiging van zynen opmerkzatncn geest op- temaken. Aa 5 \ Hoe- C 37S J Hoewel fraai van uiterlyk, wilde hy nooit toelaten, dat men hem afbeeldde; hy was van gevoelen, dat al- leen de voortbrengfelen van het verftand op de nage- dachtenis regt hebben. Zyne gdaatstrekken mogen on- bekend blyven, maar* zoo lang ’er op de aarae be- fchaafde volkeren wonen, zal de geheugenis zyner genie Diet verioreo gaan. Refultaten der Proeven genomen op den Phos- phorus, door den Heer Thenard. . * 1. De Phosphorus verfchillende malen overgehaald fgedes- tilleerd), en de zuiverfte, dien men nog heeft weten daart&» ftellen , bevat altyd Koolftof. a. Wanneer de Phosphorus flechts eene geringe hoeveelheid Koolftof bevat, kan hy byua zoo doorfehynend en helder zyn a Is water, als hy eene zeer groote hoeveelheid tan dezelve inhoodt, is hy rood. Het roode overblyfTel , hetwelk men verkrygt, wanneermeti Phosphorus verbrandt in gewone lucht of in Zuurftof-gaz , is Diets anders dan gephosphorde Koolftof. 3. Wanneer men Phosphorus laat fmelren en vervolgens fargzaam laat bekoelen , verkrygt men denzelven zeerdoorfeby- rend en zonder kleur. — Wanneer men deu Phosphorus aaa eene hitte van 50 gr. of meerder blootftelt, en men denzelven 'vonrts fchielyk Jaar bekoelen , wordt dezelve zwart : deze kleur is hy verfchuldigd aan eene byzondere fchikking van deszelfs deelijes. Deze zwarte Phosphorus verfehynt weder helder en zonder kleur, wanneer men denzelven op nieuwfmelt, eo zachtjes laat bekoelen. Dezelve kan na willekeur eenige malen achter elkander beurteiings zwart, en zonder kleur verkregen wor- den. — Het is opmerkelyk, dat de zwarte Phosphorus zyue kleur nog gedurende eenigeu tyd behoudt, nadai hy reeds tot fmelting overgegaan is. 4. ’Er beftaat geeo rood Phosphor- oxyde, hetgeen eenige Scheikundigen voor eer rood oxyde aangezien hebben , is niet anders, dan gephosphorde Koolftof: ’er beftaat flechts &n Pbospnor oxyde, en die is wit. 5. Op bet oogenblik, wanneer de Phosphorus zich met de zwavel verbindt , ociftaat ’er altyd gezwaveld Waterftof- gaz » Digitized by Google C 379 > * gaz, het zy, dat dit oorfpronkelyk Is ran de Waterftof, wei- ke waarfchyolyk met deze twee brandbare ligchamen ver* eenigd is, het zy van een gedeelte water, betwelk men kaa vooronderltellen tusfcben derzelver deeltjes opgefloten te zyn , en hetwelk door den gezwaveldeu Phosphorus zeer gemakkelyk Jean on deed worden. <5. Wanneer men a gramma’s Phosphorus en 2 gramma’* Zwavel te zamen laat fmelten, ontftaat *er by derzelver ver- ceniging eene hevige ompiofling. 7. Deze omploffing heeft zelfs plaats onder Water, wan- neer de warmte gelyk is aan die van het kookpunt. Zy wordt ▼oorafgegaan van eene ontwikkeling van veel gezwaveld Wa- •erftof-gaz, en ter zelfder tyd wordt ’er veel Phosphorig- of Phosphorzuur gevormd. 8. Men kan den Phosphorus met de Zwavel vereenigen zon- der gevaar order Water, mill dat het geen hoogere temp^ ratour hebbe dan die van 40 i 50 gr. : — of 00k in eene glazen buis, in weike men de Zwavel !aat fmelten, en waarby men van tyd tot tyd kleioe ftukjes Phosphorus wer pt. In het laatfte geva) befpeurt men , dat elk ingeworpen ftukje Phos- phorus een zeer Jevendig gefis veroorzaakt. 9. Wanneer men onder een glaaaje boven ftwik zeer droogen Phosphorus in gemeenfehap ftelt met gewone lucht, neemt dezeive flechts een zeer klein gedeelte Zuurftofop, 00k zelfs wanneer men dit dus 34 uren laat ftaan, wanneer 00k tevens de Phosphorus weldra ophoudt te iichten: maar zoodra men in het glaasje een weinig water laat opgaan , wordt de Phos- phorus weder iichtend, en de opilorpiog der Zourftof gefehiedt binnen zeer weinig tyds. Dit verfebyn fel heeft plaats, omdat in het eerfte geval , de Phosphorus omgeven is door eene laag ▼an Phosphorig zuur, weike de verdere gemeenfehap met de )ucbt verhindert, terwy) in het tweede geval, bet Phospho- rig zuur door het bygevoegde water opgeiost wordende, de verbranding van den Phosphorus aanboudt , zoo lang ais’er Zuur- ftof voorhanden is. — . Men zou mislchien denken , dat het water bier eene andere rol fpeelde, en dat hetzelve noodza- kelyk was tot het voortbrengen van bet Phosphorig zuur: tnaar de Heer Thenard houdt zich van het tegendeel verzekerd. 10. Het Stikgaz lost niet meer dan een zeer klein gedeelte Phosphorus op: 6 litres Stikgaz losten (by gewone drukking en temperatuur van den dampkring) op zyn allermeest 5 hon- derfte gedeelten van een gramma Phosphorus op. Hieruit • sietmen, waarom de verbranding van den Phosphorus zoo lang. zaam plaats heefi, en waarom dezeive verzeld gaat van eene zoo geringe ontwikkeling van licht. — De gephosphoorde Stiklucht beflaat dezelfde ruimte als het Stikgaz, dat dezeive bevat. — Dezeive wordt outleed, wanneer zy met kwik ge- , fchud C 3*0 1 fchod wordf, en ’er ontfbat dan een weinig gepbosphoorde Kwik. Als zy met zuiver water gefchud wordr, wordt zy ook ontleed. iv. Als men den Phosphorus in gemeene Iucht langtaam laat verbrafiden, verkrygt men Diet alleen Pnospborig zuur, maar ook nog Koolzuurgaz, ontftaande uit de Koolftof in den Pnos- phorus aanwezig. — Dil Koolzuur -gaz bedraagt a ^ 3 bon- derfte deelen van de Iucht , welke men gebezigd heeft. — Van hier dat men, zoo dikwerf ais men zicb van den Phos- phorus bediend heeft ter omleding der iucht, altyd bevonden feeeft, dat ’er niet meer dan 18 k 19 honderfle deelen van de Iucht waren opgeflorpt. Wanneer men rekening maakt op bet Koolzuur, en bet* zelve door Potascb iaat opnemen , kan men zich zeer gevoe- gelyk bedienen van eene langzame verbranding van den Phos- phorus, otn dampkringsiucht te ontieden. 12. Eindelyk, als men in plaats van den Phosphorus lang- zaam in de Iucht te laten verbranden , deze verbranding zeer fcnielyk doet plaats hebben , wordt *er geeo Koolzuur ge- » vormd, en op deze wyze heeft *er dan ook van de 100 deelen Iucht eene opilorping plaats van omtreut 21 deelen. NIEUW-UITGEK.OMEN BOEKEN. 1470. Let Satfons , paroles fuivies de Thompson, mu- fique de Joseph Haydn; /' ^utomne. In 40. d’une feuille et dtmi, tirg i 60 exempl. Impr. de y. Oomkens i Gro* Dingue, * 1496. Pauli Ernesti Jablonskii , Opuscula , quibus Lin- gua et * Inti quit as Acgyptiorum , diffi cilia librorum fa- crorum /oca, et Historic ecclesiastic* capita Ulus - trantur ; magnam partem nunc primum in lucem pro- tract a, vel ah ipfo auctore emendata ac locuplet ata* Edidit atque animadverfiones adjecit Jona Guilielmus te Water. Vol. IV. 8°. maj. 130 fo!., 850 exemp. Impr. y. Brill, Leyd. Apud A, et y, Honkoop. f 16-14-: 15 14. Berigt wtgcns de Regterlyke , Politieke en andere Geconftitueerde Magten, refideerende in de goede Bad den idaag. In 120. 7 bl. opl. $co exempl. Dmkk. van Giant a d* ji lb ani in den Haag. By de Erven y. Thierry en C • Menftng en Zoon aldaar. 1515. Cantate, getiteld: GethfemanS , enz. In 8°. I bl« opl. 200 ex. Drukk, van y. Brill te Leyden pr.fr. 0-30. J5i6. Belangryk en onmisbaar Haudboekje, enz. In 8*. 4, Digitized by Google ( 3*1 > 41 bl. opl. 400 exempl. Drukk. ran Adolph Blusfe te ijordrecht. . _ * 1517. De Nachtmerrie, Zangfpel , Try gevolgd naar her Hoogduitfche: C das neve Sonntagskind ;) Mazyk van Wen. zel Muller, door C. Vreedenberg. In 8°. 5; bl. opl. 503 «xempl. Drukk. van Rohloff te Amfterdam. By denzelven aldaar. pr* fr. 0-26. 1518. Aangename cn leerzameUitfpanningen , eerfte Stuk- je. In 8°. 2 bl. opl. 200 exempl. Drukk. van Brouwer te Amfterdam. By Sepp en Zoon aldaar. * 1519. Almanak van het Departement der Monden van de Maas. In 120., Hollandsch en Fransch, 24! bl. opl. 1300 exempl. Drukk. van Stuerman te Delft. By Allart in den Haag, f 1 - 16-2 1520. Berekening van Frankea en Centimes, enz. In 8°. i| bl. opl. 200 exempl. Drukk. van Folkert te Groniu- gen. 1521. Eenige Gefchilpunten onder de Proteftanten, eer- tyds met veel drift behandeld, nu bedaardelyk overwogen, naar de behoeften van onzen;tyd; door Aletephilus . In 8°. 6 bl. opl. 400 exempl. Drukk. van IV. Zuidema te Gro- ningen. By denzelven aldaar. pr. fr. 1-57. ♦ 1522. De Gefchiedenis van Simon Blaauwkool, naac het Hoogduitsch van C. G* Salzmann. In 8°. 22 bl. opl. 800 exempl. Drukk. van H. van Munfler en Zoon te Amfterdam. By J. van der Hey* aldaar. / 2 - 8 - : 152 3- De gctjccl vcroicuwdc on vcibctcrdc Trap dec ]eugd , enz., door Bastiaan Cramer, enz. In 8**. & bl. opl. loco exempl. Drukk. van Bruyn te Amfterdam. By Schalekamp en van dt Gratnpel aldaar. : N1EUW UITGEVONDEN WERKTU1GEN. • JVerktuig , om den graad van fynheid , fterkte en elasticiteit der IVollen te bepalen , van den Heer Girou de Buzareinguez. * • ' De Fynheid , de Sterkte , de Elastlciteit en de Zuiverheid zyn de wezenlyke hoedanigheden der Wol van Merino’*. Het beste Vlies is dat, ’t geen , naar evenredigheid van eeno bepaalde grootte, de meeste boeveelheid fraaije Wol uitleven. De draadjes der Wol van Merino’s zyn zoo dun en fyn * dat zy byna aan het gezigt ontfnappen. Het is, om zoo fpre- Digitized by Google C 3*a ) fpreken , onmogelyk, om, enkel door ooze zintiiigen, en zonder bebulp van een Inftrument, de ware betrekking van het eene draadje tot bet andere te bepalen. Zicb van geen Microscoop kunnende bedienen , heefr de Uitvinder aan den Heer Lereb iu*s , Gez;gt- werktnigkundige te Parys, voorgefteld , hero het Werkruig te vervaardigen r waarvan wy hier eene befchryving zullen rrachten te geven. Men rolle een draadje Wol van eene bepa aide leirgte, en met eene bepaalde fterkte of fpanning , om eene zeer fyne naalde, fpiraaliwyze , zoodanig, dat de omdagen eikanderen raken, en aan eikanderen fluiten ; mete de iengte van deze fpiraal; doe, vervolgens, herzelfde ten aanzien van alle de draden, die men roet eikanderen wil vergelyken, en bereke- ne nu de betrekking der Iengte van de fpiralen tot elkande-. ren, ten einde die der fynhefd van de Wol te weten. Dit Is, in weinige woorden, het denkbeeld van den Uitvinder omtrent bet middel , om zicb , roet eene zeer naauwkeurigc juistheid , van den graad van fynheid te verzekercn. Vat een der einden van bet draadje Wol met een tangetje,* aan het welk, van onderevt, een zeer ligt koperen fchaaltje bangt; leg, in dat fchaaltje, zoovele kleine gewigten, ais noodig is, om bet draadje te doen broken; bereken bet ge- wigt of de zwaarte, die dit breken veroomakt heeft, en de roorafgaande nitrekking; doe hetzelfde ten aanzien van de overige draadjes Wol , en vergelyk de uitkomften : dit is bet opgegeven middel , om de graden van fterkte en elasticueit te konnen weien. . Tusfcben twee evenwydige ftylefl eene zeer fyne naalde volkomen horizontaal Jiggende , en gefcbikr, om ligtelyk te kunnen worden omgedraaid ; een regulator , die , zonder fchokken, evenwydig met de naald, kan ryzen en zakken, naar mate de draad zicb verkort of verlengt ; op eenen der flylen, zeer digr aan eikanderen geteekende, graden, ten ein- de die ran bet dalen van den regulator re bepalen; een draad, waaraan een loodje bangt , in eenen der beide ftylen , om ▼erzekerd te zyn, dat het Werktuig niet naar de eene of de andere* zyde overhelle : deze zyn de voorfebrifren door den Uitvinder aan den Heer Lerebours medegedeeld : de laatfte heeft deszelfs meening beg re pen, en de byvoegfelen, die by fer heeft bygedaan , maken de grootfte verdienften van het Werktnig uit, /De Uitvinder is voornemens, *er eenige veranderiogen aan te brengen , ten einde deszelfs gebroik gem<ikke)yker te ma- ken. Voor het overige, zoo als het thans is, kan men *er zicb van bedienen, om, op zyn geroak, binnen e6n uur, de betrekkingen der fynheid van vier onderfeheidene ftalen te bepalen. . . < , , Van % Digitized by Google C 3*3 J Van alls de proeven, tot hler toe, door den Uitvinder ge- nomen, heeft de nitkomst, die de grootfte fynheid bepaalt, in vergelyking tot een draadje of vezelrje zyde, eene even* redigheid of betrekkiog als 9 tot 7 aangeuvezeo. HANDEL en ZEEVAART, LANDBOUW, HUISHOUDKUNDE en wat daar TOE BETREKK1NG HEEFT. Sniker-Boom, in Egypt* ontdekt , door den Heer Armesto. * Deze Boom is door den Heer Armesto ontdekt op de bcr- gea van Navin, in de Provincie van Orena, waar dezelve zeer vermenigvnldigd is, en fterk draagt, terwyl zyne vrucht eene Suiker oplevert, gelyk aan die van het Suikerriet. Dit Heestergewas is de Madrono, Aardbezie -boom (jlr* tutus unedo Linnaei). Hy groeit acbt tot tien voet hoog; zyne bladeren zyn langwerpig eirond , aan derzelver randen getand, glad, hard en taai; de bloefems vertoonen zich , in trosfen, aan het einde der takken, en de vrochten , die rood en met kleine verhevenbeden bezet zyn, gelyken naar greete y\ardbczien. Hy groeit, v.«r.i«,Wvuc uurueu rail Europa , en in de zuidelyke deelen , in het wild. De Naruur heefc bem, in eene groote menigte, vooral in Spanje geplanr, wa?r, in bet Koningryk Leon, < gebeele bergen met dezen Boom bedekt zyn. Hy fchiet Iigtelyk wortel , en bloeit in bet midden van den Zomer. Zyne bladen, en zyn voorkomen zyn ongemeen fier- jyk ; zyn groen is friscb en beftendig, en de levendige kleu- ren , die zyne vruebten , wanneer dezelve ryp zyn , onder- fcheiden , maken hem een* der fraaifte Boomen , die tor ver* Bering ftrekken. In fommige gedeelten van Griekenland war- den zyne bladen gebroikt tot bet looijen van leder, *t geen eenen aanmerkelyken graad van zamemrekkand vermogen aan- duidt; 00k wordt het afkookfel van dezelven, als een genees- middel tegen den loop, aangeprezen. Zyn boot is vast en digt, heeft eene fraaije helder paarfehe klenr, en is by uit- ftek gefehikt, tot bet vervaardigen van fraaije buisfieradeo.. De vrucht levert ten minfte een vyfde gedeeite van baar gewigt aan Suiker uir. De droesfem , geftookt en overge- haatd , geeft eenen Rhum , welks bitter zeer aangenaa® is. De fcheJ of bast van de vrucht , gedroogd zynde, is eene uit* Digitized by Google i. 3*4 3 uitmuntende brandftof, die, zonder vlam te geven , of rook te maken, brahdt, en voonl zeer gefchikt is voor de Book- plaaifen der Brouwers, Verwers enz. Behalve dit bevat des- zelfs asch eene groote hoeveelheid groeiftoffelyk Loogzout ( ^ilcali ) , zoodat men zeggen kan , dat 9er geen enkel ge- deeiie van dezen Heester is, *t geen niet eene zelfftandigheid bevat, waarvan men nut kan trekken. Daar deszelfs bladen, het geheele jaar door, groen blyven , en de vruchteo, zelden voor in de Lente, afvallen , is hy ook nog zeer gefchikt, om , in warme Landen , waar hy op defl kouden grood kan blyven, de boichjes te verfieren. . * ,*.*•>.* STERRE- en WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN. WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN* BVITIH HAARLEM. % % » * • » 4 ' % 1813.4 Mei f BARO- C UB- l THR. j THER- UOME- 1 TER, • I WIND-' I STRESS ■ now* ' ' GESTEU* HE ID. (*9- 7l s9* 7i i Up- 7 1 I 6«* 1 1 z. 0% | windrig;' omtrent betrokkcn; f . w. \ 1 tusfchen beide regen ; w. t. z. * *s avonds bewolkt. .» j r*P r 1 29.74 L29 7* <3 1 sU 1 •m Z.W. z. t. w. 1 kou»rlU« 5 *c nimiHd. en *s avonds helder. * i r*9. 64 / V 6| .29. 6* 1 1 534 s 1 1 W« t. 2* z. t. w. bewolkt 5 ’snamldd. lets regen. 15 i 1 29- 6* j ’29.6! .29. 7 ' 83 | 54 1 2. 2. W. Z. W. t.S. 2. g. W. windrig; bewolkt; *s avoiuls harde wind.- 1 * r . • * i |29* 74 j ’29.74 '29. 6| 1 584 1 Sri z. w. j voorroidd. bewolkt ; haide 2. w. t. 2. | wind ; verdcrs regenbuijcn ; 2. w. t.w. 1 windrig. t 17 ^ >9. 64 1,. 56- 1 29. 74 j 52 ,29. 8| ' 474 1 w.. w. N. W. N. W.t.N, betrokken; harde wind; tusfchen bclde regen ; *s namiddags en *s avonds bewolkt; windrig. Ti r*9- 8*| 544 | *9* 74 r 59* ( lt9. 4 43| \ * 9 e Haarlem N. W. | N. t. 0. I • N. 1 , BY A. voormidd. betrokkcn; rusfehen beide regen; orders bewolkt; *s avonds holder. % * » LOOSJES Pz. • • * Ter Drukkbry van V. Loosjes te Haarlem. (Lange Veerftraat W. $. N. 6. ) Digitized by Google A L G EM EENE KONST- EN LETTER-B VOOR HET JAAR N°. 35. Vrydag den oftften Met. Vofgms KEIZER LYK BESLUIT van den aSflen September 1811, is de Uitgays you dit VVekkblad dsfinitief toegtflaan* B E R I G T E N. arys. Iemand , die rich met bekend gemaakt beeft* liet aan den beftendigen Secretarij van de Klasfe der Franfche TaaJ* en Letterkunde van her Inftituut onlangs eene fom ter hand ftellen van duizend Francs, beftemd toteen’Prys voor den geen, die, naar het gevoelen der Klasfe, bet best de volgende Vraag zal beamwoorden, door den uitlover dus omfehreven : „ Weike hinderpalen beftaan ’er dadelyk tegen do invoering van het Rythmus der Grieken en Latynen in de Franfche Poezy? Waarom kan men geene Fran- fche verzen zonder rym maken?” „ Onderfteld, dat het gebrek aan beftemdheid der Franfche profodie eene der voorname redenen zy, is dat een onoverkomelyke hinderpaal ? En hoe zou men ten dezen aanzien zekere, duidelyke en gemakkelyke grondflagen kunnen leggen?*’ ,, Weike aanmerkingwaardige pogingen en nafporin* gen heeft men' hieromtrent gedaan, weike werken ge- fchreven? Wat is aerzelver inhoud en tot hoe verre js men in dit belangryk onderzotk gevorderd? Odi v;elke redenen, eindeiyk, indien het welflagen hierin L D £ £ Ji b 00- C l%6 I onmogelyk is, konden de overige hedendaagfche talen daartoe geraken?” Na bekomen goedkeuring en magtiging van wege Z. M. den Keizer en Koning, looft de Klasfe op de beste beantwoording dezer buitengewone Prysvraag eenegou- den Mcdaille ter waarde van 1000 Francs uit; de tyd der inzendiog is op a February 1814 bepaald, zullendc voons alie vereischten, by de gewone Prysvragen in acht te nemen* hierby door de mededingers gevolgd moeien worden. 