Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Aan de berühmten nötigens einige große roeifehen Witgerenden wis, om een volkplanting vah §0,e06 menchen nasr de Westhust wan Afrika te voeres, i, volgens fommigen, tot aan Kaap Nun, ‘maar tolgens arideren, tot aan de Diiepantige kuep op é& kust ven Guinee, doordronig. Reedée veel vroe ger moeten de Kanarifche efanden door ds Can thagers, of Bhbeniclers, sim onmtddkes het gee ten gevolge had, dat men hee eude Athntis av caer pleatite, Want winparnus Weraond de aktew der regtvaardigen, die dat overal gesochte Attautio moesten bewonen, seat den -voct Ges Paks vas Teneriffe, in plants van neor de omsekes van den Atlis, waar nomerus had beweend dat zi) wich ophidden, en door de koele Winden van den Oco- am, die hum verblijf befpoeidé, vah dant Westkane verkwikt werdeh. Misfchien waren de sesépede ellanden toen nog meesendects ‘aan” Ein gehechts als wanner men dear het alland zu konnen kan, wollty (’) Volgens srnaso, Lib. I, pag. 32,5 338: mo INLEID I-N-Gé schoonheid, volgens apistolär, 200 velo Cartagiers naar zich lokte, dat de Scnat het verhüten den deutschen verhüten: op {traf des doods meende te moeten verbieden. Ja, dan kan het groote em schoon, waarbeen men, volgens DIODORUS, den Zeptel des Cartagieren beftuurs in geval van eenige zware ramp- overbrengen wilde, insgelijks aan den woet des Picks worden geplaatst, in. welken men het. hemelhooge gebergte van het oude Atantis waande te hebben’ wedergevonden, na alvorens dey Atlas voor hetzelve te hebben gehouden. Van dezen insgelijk geer hoogen berg werden de ombreken door Polity bezocht; en die ges schiedfrijver verzamelde nopens de. Westkust van Europa naauwkeuriger berigten, dan er daaromtrent voorheert in Griekenland en Italie waren bekend ge- weest. De. Scilly eilanden en de kugt van Albion, waren denkelisk reedg, op een reis van vier maan- den naar het Noorden, door een Carthager van den. maam van HIMIECAR, omftrecks den tid van HE- Roporus, bezigtigd; en het was dezen gefchied- fchrijver bekend, dat de Phoenicifche volkplanting van Cadix uit het Nogeden tin en barnfteen haalde 5. magr hij wist niet, waar de Casfiterides of Tine. eilanden (thans Scilly) lagen; en nopens het oord,. dat de barnfteen opleverde, was hij nog oukundiger. ARISTOTELES kende Albion en. Terne ‘bij name, en had ecenig denkbeld van de rondheid der earde, waaromtrent PYTHAGORAS Zij- ° ne INL EI DI 'N’G. 143 be meerdere kunde (*) aan azine inwiding in de geheimen der Egypten Innigen. aren te danken had. Ge- volgelik verkeerde ARISTOTELES in even hetzelfde denkbeeld, waardoor COLUMBUS tot zien ondck- kingstogt werd gevoerd; dat men, namelijk, van de Westkust van Spanje Westwaarts aan houdende, de Oostkust van: Indie bezeilen kon; welke leatite hij niet ver van Spanje verwijderd achtte, en tevens flechts een weinig aan gene, zide van den Indus uititrekte. - Welhaast maskte inmiddels arexaNprers togt naar Indie de Grieken ook eenigzins met den Gan- ges bekend; en de fterrekundige nIPPARCAUS was van het lend cen Oosten van dien vioed eenigzins bewust, maar verbecldde zich, dat er van daar, ten Zuiden van den Indifchen Oceaan, een vast land naar en tot ean de Oostkust van Afrika liep; en nopens deze kust was Kaap Gardafui de eindpeel van zine wezenlike kunde. De potemazussen here nieuwden intusfchen den handel, dien men ten tijde yan NECHO wit Egypte op Indie gedreven had. Men voer langs de kust derwaarts, daar men den loop der Mousfons nog niet kende; en dit maskte, dat men van de toen geftichte havenfteden aan den Wes- teroever der Roode zee voornamelijk nog flechts op Ethiopie en het Zuiden van Arabie handelde.~ Strasco, die onder aucustTus, maar nog voor - owe en . (*°) Bij plaate de Zon in het middelpunt des heelals, Zie pLUTARCH. Num. pag. 84. ed, Castal. EN? L: E11: 0.1 :N Gi dm ganviivg van tnze NRL… … Gartelier, fchreef, had eenig, denkbeld van de omstreken van de Ganges en het, eand Taproband (@sylon). Zijnne kennis van de Ostkest van Afrika nicht vedder, dan tot cen notmade. De Westkust kende hij, van manmöte teas onbewwst., fidchra rot am Kaap Bianod., Hiers omstveecks phatse bij Erhidpes Etherfi, en om-feeds den gexcoden Zuidhock her Lend van Cinnamon. Tusfchen dit laatfte en die Ethiopes was er, ‘zijas erachiens, flechts eene kisine tusichenruimt, welke, uit hoofde wan de groote hire, onbew focht géblevery was,.em door de aldagr te zantey Doopende wareren: van.den Endifchen en Atlantilcher eenen werd befpoeld; zoo dat de voorfteven wan hee deschip van Cadiz door den kustfioom. workclijk: froay de pladts kow zijn gedreven, wair Eupoxus “Benzelyen zow hebben gevonden. Dus keurde sraa- go hee denkbeek? vah sipparcnys af, dat de In Gifche eceaan cone beflotene kom ‘was,. die door vase land tasfebea Badie on Afrika aan den Zuldkenvy werd apeperkt ; en aifri gevoelen hield bij de mecsv gen stand, tot dat men hetzelve. bij de ontddkking. Vand de Kaap de geade hoop bewerkende, yond (*). 1 Nee (°) iThätend den afftend, bij, welks perekening. staato meermalen zeer ongelukkig was. Onder anderen berekende hij dien tusfchen Sicilic en de Straac van Gibraltar op fechts 1 3000 Stadien, en pfaarfte hi} de Casficerides fieches een welnig ten Noorder der Spasn- ' (che EN-L.EIDING wg . Newns Maisie, dat wgsnover Spanje leg, kende hij de voorgemelde eilanden der gelukszaligen, welke de Romeinen de gelukkige begonnen te noe- men, na Ge sPATios sesosus-alle dasromtem bekonde. bijzomderkeden te Cadix hed ingezameld. Albion en lemme waren, sims erachtens, de ufterfie Yanden ten Noorden, daar hij het vermelde nopens Theale betwiffdde. lemme wes, tis ootdecls, on- wrochthexr, cm deszrifs bewoners gansch onbe- Schanld, jx menfchenescre. Zine gebrekkige berig fa nepens Albion waren gevolgm wan den her hhaalden overtogt van CABsan ness dat ciland, da geen door  . faartelling, tot aan da ontickking van Amerika. Onder de regering, van AUGUSTUS maakte HIP- paLus de Grieken van Egypte met. de Mousfons bekend. Dit bragt eene geheele verandering in de Echeepvaart op de zee van Arabie te wege. In plaats van daar fchroomvol langs de kusten henen te kruipen, ftak men nu ftoutelijk met den ceonem Mousfon dwars over naar de kust van Indie, en keerde van daar met den anderen Mousfon even {tou- welijk terug. Ujit eenen kort daarna opgeftelden Pest plus der Roode see, dat is. der Indifehe, blijken de vorderingen, welke de Zeevaart aldaar maakte. Aan den Westenlijken oever van die zee was zij, door eene dorre kust zonder havens en versch Wa- ter, lang belet geworden, zich voorbij straBo’s vermelden Zuidhoek wit te ftrekken; maar in den Periplus wordt.zij zulks tot aan de haven van Rapta, of Bandel Velho, en het eiland van Me- nutias, of Magadoxca. Verder heen, had men ver- staan, lag het voorgebergte Prafum, denkelijk Bra- va, doch men kende den Oceaan voorbij Rapta niet bij ondervinding. Men geloofde flechts, dat bij Westwaarts aan’ liep, en zich voorbij de ufter- fte Zuidkust van Ethiopie met den Westerichen OCB INL EIDIN G. “145 occa yermengde. De Westkust wm Indie tus- khen den Indus en Taprobana wordt in den Periplus uitvoerig befchreven, en er wordt vermeld, ‘dat cen Geel dicr kuse tasfchen Bombay en Goa, even: als nog hedendaags, door zeeroovers onveilig werd gemaakt. De berigten nopens de Oustkust des fchiereilands zijn losfer; schoon de namen van  en die der Sorae, dat een volk aan de gezegde kust was, in dien van Ichora-mondalum, land der Tchoras, van waar Coromandel,: De ‘chrijver.en andere gelingtijdice kenden hee land ten Oosten vati den Ganges, dat’ van goud en all- ver geacht werd overtcvlociien, fiechts van hooren zeggen. Pintu’s onderftekle, dat dat dat land Noord- Waarts aan Hep, en door de zee van Serica befpoeld werd 3 ‘tusfchen welke en een vermeenden zecarm, die zich van de Noorder Yszee tot aan de Caspifche tee uitfirekte, hij fechrs eene geringe tusfchenruimte ftelde ; het uft dien hoofde, en omdat hij de Oost- gee voor etn tek van de Tfszee hield, niet onmoge- ‘Wk achtende,- dat eenige Indianen van bunne kust ‘gear & Duitithe gedreven waren (*) en ter plaatfe, ' ; waar (%) Die zon, volgens latere Gefchiedfchrijvers, naderhand nog meer dan eens zijn gebeurd; maar de gew Aande Indienen kwamien zekerfijk ult de Golf vasa Mexico, of de zee der ‘Karafben.’ UNLEIDU’NG -waar Siberie, Mongolisdti Tartarije, China, eng. Gegen zu, op -zijme..Wereidkaart, geen last, maar water. {tellende. De Oostzee, welke het doordringen van de Jegets “dts Romeinen tot over de Elve hen had doen ontwähren, eh nopens welke die legers allerlei berigten in- „gamelden,, werd door hen de Sarmatifeke genoemi, naar de:Sarmatch, die zich van den Caticafus tot aan den.:vget van den Weichtsel uitftrekten. Het Schagere tak ‘en Kattcgat zijn ‘bij rosporivs mBLa en pide wius de Stnus Codanus; De laatstgenoemde getft .aan cen deel der Zaidkust van Noorwegen den maam van eiland Nerigon. De vier e?ldnden vah Soag- “dive, in het veel Jongere, en metter tijd ‘nog hier cn -Gaar aangevulde, werk van PTOLEMaRUS of~vaten “zekerlijk nevens de grootfte der Deenfche eilanden, van waar MELA de Teutchen had doen voortkomen, "nog een deel van Schonen, Jatland.,-Sieeawijk:, enz noemde bij, naar -de Ginabren, sie eget de -‘Te “ Ottenen . Italie bedréigd hadden, ‘het Gide fichp Sehicreiland. Zeer naauwkeurig befchaeef - hij tock! de-drie monden, . welke de Rijn fents den tijd:  Roomgejniche yipot, op bevel van vEsPasiaan, het Noprdelijke ünde van Grootbritzanje rond geaeilds Zoo dat er geep twijfel mecr overbleef, of dat land wel een ciland was. Men had voorts vap deszelfs Jewoncrs narigten nopens de Jeren ingowonnen, on hield hen met meer vopr men(chensters, noch hog Jand yogr onyrychthqar. Maar aan de Westkugt wag Arfrjka fiekten de kundighgdep dar Opdep zich pinr, mer.werder -nit, den tot agn de jmdarband dus.pp poqmde Bagi van Gonzales dc Cintro.. Verder +he- pen, gacht PrgLEmasus, ip pvesequkomst moet de herfentchim yen zijnen,grootpn vwoorgsnger WiPPAR- CHUS, jicp dic -kust, ma cene..grooe golf, welke Dezen waren genoegzaam van vaartuig voorzien, om “zulks te kunnen doen, al lag Flevum ten Westen van den Viieftroom, waar prusus dat Kasteel even- “eer sangelegd ithifne te hebben: gehad, als de overigé Kesreeien, die bij bouwde ““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““““� Op den Gallifchen Rijn- cever. Sia Tytands, Gat -menchans bij exeemagus peveas Fieve vindt, Cebijar even. sis dit laattte yfs sacuxps onticend, maar uit gene ayeregtsch gelezene plasts van dezen schrijver. sie degrop volgende Taker dig. is, Wlijkens de dassan.gegavene Lenge en Breed- te, geen Tonal, meer hee. Dyebiche Peksieghurg. Ka we +9 NN L&E] DEN EG. Hi ‘al Lesperifehe noenie, gevormd” te hebben; Zuidoest: en -Gogt aan’, tot dat zij aan de. Oostkust van. Azie aan- fléot: ‘Zij fcheen hem dus de bui- tenzijde vah een vast -land uit te maken, welks dinnenzijde vat: de -Oostkuse van Afrika aaneenge- Fehakeld -tot aan Indie -voortlicps ‘Van -dit gewest kende PTOUEMAEUS aan gene zijde van den Ganges een groote golf, -thans gemeenlijk voor de Bogt van Maitiban gehouden; - 5 en xin Gouden'fchicreiland, fé Oosten van die golf, houdt men niet meer voor Malacea, matr'vodr deh elieboog vari Pegu, waarvan Kaap Negrais' het uiteinde is. Eindelifk is Tannaferim, het ZAinac‘van PTOLEMABUS, de uiterfte grens van der Ouden Geographifthe kunde aan dien kant: - Verder kennis van het Noorden, dart pTOLEMAUS erbreidde; ontvidgen de Romeineh ‘niet; daer ernisichen hen eh dé ‘Noordiche volken’ geene’ goede verstandhouding' pleats: greep Morden, 2. door deze all möchten, en meer beftookt werden. Dit begonnen de Franken en Sakfen reeds in de derde euw, van den kant van Eems, Wezer e en Elve, ‘evenzeer met hunne pleiten | to doen, 2. als Zij, hunne grenzen, van over de Jaarfte rivier, Xt) tot aan den Rijn hadden uitger 7 "t Peseae Poe bieh. “De Franken“ ttamden van votken af;-‘die: sick’, toe tisEdros’% op héh Zanviel, meeferdels achter de Elve begeven hadden; om niet ondertde Romeinen te wekken: Dit Fevolgelift. cok niet gtdew. hebbendej given: de atftaitiinelt igen -dier-volken, coen zif op den Rijo aanrukter,: Lich ‘den’ naath ven -Frasten. INLET DPIRG. m9 Brid, Verevolgens, over deze grensicheiding de Roweinfeben gvbieds., in. het land der Bataven, ©n tot op de Zeeuwiche eilanden, doorgedrongen., en sich vay een aaptal fchepen. van. Romeinsch maak- Hl meegter.gemaakt, hebbendc, ftevenden zi zelis door’ de -Straac van Gibralsar de-Middellandiche zep ‘in. ‘Farragona in Spanje werd door hen ganfchelijk ‘nitgeplunderd. Op Sicilie regreen aij te Siracnie eene - chromelijke verwoesting san. Voorts langs de kugten van Afrika. geftroopt hebpende, keerden aij, zonder eeaig merkelik verlies, tot de hunnen terug, ea gia- son met de Galiifohe kussen omg, wr chen (*). | : - Gevolgelij werd zekere canausius ten verdediger ‘ean die. kust aangefteld, en hem eene vioot tosver- troviwd, welker ‘verzamelplaats de regde van Bologne - was. Maar mes was over hem 200 ontevreden » dat hij, voor legen van den kant van Keizer saximiaass vreezentic,, mar Brittanje over {tak, en openl - ijk met den -Frankifchen Koning osnosom zamenfpande. ‘Wu werd CPNSTANTIUS CHLORUS tegen beiden afg zonden, die her Jand der Bataven en: Brittanje beid -wedesgm-aan het Romeinfche gebied het. On: Aer vVALENTAPAAAN I, roofden. de Franken gn Sak ley op pienw allergeweldigst langs de kusten van Britranje en Gallic. Je aan deze vestigden de Sakfen zich wel- haast op. eenige Aremorifche eilanden ; en zij = yon tig (*) Vergeige: WAGENAAR 3. Vad Fists I deal, me a17, arb. oD a ! K 3 eb IRLETD I ¥ GS. Idert inf vereettigin®- met etn aitital”Vrfezen, do uidetifre Heist-vin ‘Grovtbricanje; terwit andere - Noordfche votken‘te laride insgeltfks al méee a meer Dridwaarts henen' Jéc#braken, déc overbiptien dar Romeintche heerlclmppit in chee Wesren - danfehetiik ‘vértietigden, en “bitkatis’ atle Weterffthappefk of- @erzock’ aah eerie’ Geestelifheid overtieten, dle aich fnéer” eh meer in: Gddeeledrde twisten’ verldor.' “Ook“in Het Oosten cefenden die twiéten cenent na- “eaiignn ‘indicat op de Wetenfchappen,-en & werd “aldna¥ } fa, den Aatitijkskundig werk opsefled, maar “Aor een Eytptiftheh -Munnik;~ éosmda.: Deze hield de aarde voor een groot vierkant viak, dat van een “Wal dintingd? wis,’ op welken écri cewaund he- “mélgeweif rhstte’s cn de sfvisiting wan dug! en. nacht “was,“'volgéns Dra, “Het ‘hitwekkel” var cew. berg, “adchtet welken de Zoll ‘zich des ndtiits variety. - Zul-‘Keenkbelden vetvingen hit, bij Verrd weg” de. meet “te Voltende Christen “schrifers, de plants’ det betere van PYOLEMAELS, pyriacokas; en de Egyptische erntesrers van den Matstgenoemdeht Ja metter tid “werd cen voorbeeldige Bisichop, vierzrus, door den ‘tocninaligen Paus van Rome, it den tim: gedaan, “ont dat hi-van Tegenveerers (*) tad’ gedepts ‘(>) Het ‘denkbeeld van dezen, dat hiet en‘ daar ovet-bel eftringd werd), ten Uosten: van. weltten er.ven lend (Atlantis) lag, waarvan het gebergte tot aan.éee pemelr q ‘reik-. LN L-E-IE DING. age Dammacgon meakten de Arabieren zich de kungig-heden te nutte, welke zij in bet door hen yerovegdp Egypte gehockt vonden. Zij beoefenden bioadeslijk de Swerscy en Aardrijkskunde op Mlathematiiche gronr da; en, wrwijl hunee voorbeeidelooze iver we voostplentiag van huanen Godsdienst met deazelyes dunne kennis wijd en sid, en langs de Noordkus ven Aftiks cot op het Speaniche fichreiland, wite becidde, vereenigie zich dig iver vit winzught, ont ben de Indifehe zccén te dagen bevaren.. In het mich @en der necende conw hadden z§ China, Sumetm, Java, en andese cilanden van dem grooten Aziatkhen Archipcd, meds bezocht, en hunnan Godadjanss ey bun gebidd fangs de Qostkust ven Afrika tote we -‘Neap Corsientes uitgefirekt. Maar de vereeniging yan den Agentifchen an Indifchen oreasn bleef hun onbckead; en cen bunzer, gnxist, dic in 3158 cond Aardtikskupdige vethendeting opftelde, kieefde aan ce herfenfchim van HISPARCHUS, dat er cen groae Mast reikte, en waar de wieg de menschdoms, het Para. dis, zich bevond deels uit de onderftelling van ur, PARCHUS en anderen, nopens een groot land ten Zol- den van den Indifchen ocesan, wasromtrent er in een askelsonde Weeeldksart van het jas 787 ten Zpiden yen Altiks salghseven Ager: Behalve de prig declan sey; wereld is er can gene aide van de. Occqgn nog 49 -¥he54 ds, ketuctke men doer de greete gounenhittec vethigderd wordt te hoggeken, cm op het welke de fobelachtige Ten genvocters geplaatst worden. we. : wes «6©INLEIDIN-G. Vast land van Afrika af tot aan Indie ten Gosten van den Ganges reikte. Aan.de. Westkust van Afrika. (chijnen de Arabieren hunne sheepvaart niet voorbij Kaap. Blanco te hebben uitgeftrekt; maar uit ene Apocryphe overlevering van den laat het zich opmaken, dat zij tn minstte åen-togt naar de Kanarifche eilanden den. Acht. Arabifche inwoners van Lisfabon, dus luidt het vere haal, ontvingen den naam van /imegrurum, of de reizigers, om dat zij een togt naar de verfte landen tep, Westen ondernamen. Na oq dagen Zuidwaarts, en 11 andere Westwaarts (*), te zijn gezeichnen, bereikten zij eenige eilanden, waarvan er éél. eenige overvioed: van. {chapen. had, welker vicesch intusichen. zoo. bitter was, dat aij het niet kondes eenige eilanden, hen, Gat de Oceaan nog: dertig dagreisen verder: ten. Wes. ten bevaarbaar was, tear een beftendige duisternis allen: verdcren vogrtgang endoenlikk maakte: Terwijl de Arabische Mufelmannen, zonder dat de Christen wereld iets daarvan wist, hunne zcc-togten’ tot in het uiterfte Oosten uitftrekten 4, ‘door-kiuisten de vereerders van ODIN, uit dweepende nog _ belde Igpay - Zekerlifk ten-gevolve'van fret ddor sertorivs ih Spanj‘vernomene, eg daar in aandenken gehordene/ Dérigt | dat er, 10,000 Stadien cen Westen van Maurites: nie, twee aangename eilanded lagen, waar hij. en zijue. mit deftanders in geval van nood, eene vellige wijk- piasts vinden zouden. IN Lik YTDIN G. 358 inidbsfrigheid af -plunderzucht, de xteén van het INeoxien, on ontvingen de Ferroe cilanden in 860 het eerfte bezock uit Noorwegen. In betzelfde jaar werd een Noordfche vrijbuiser door den wind naar em chad gederven, dat hij, mec de snequw, yelke. hetzelwe bedekre, Snaccumland noemde, cn cat kort dea dem nagm van lfsignd, om ia 878. ene volkphating uit ~ Noorwegen, ontving. INLEILDING: 155 Riven n opens two gewestert, bij alden hij ze niet auf bezdcht. - Zif lagen meer dan 1000 mii ter Westen vat Früchten; en een visfcherstrotor; vati Bier bij fermenden derwaarts gedreven, had ze ontdekt. fet cene gewest Effottland geheeten, was een d- land, Klemer dan “Island, maar vruchtbar. De trworers oefefenen verfcheidene bedrijven, fthreven met letters, die hun bijzonder eigen waren, en er waren in des Konings bockerij ecenige Latijnfthe boeken. Schoort met het Kompas onbekend, handchden zi} of Groenland, in zwavel’, pek en bont- werk. ‘Ten Zuiden van dit eiland leg cen andet Tand, dat zeer groot en volkrifk was en van goud bvervlocide. Deszelfs bewonners zaaiden mais, wodn- den in fteenen huizen, en hadden een groot aantal Tieden en kasteckenen groote wouden. Nablj Efto- tfland lax het rweede gewest; Drogeo genoemd, met en benevens een ander wiid uitgeftreke land, welks bewonnt menfchencters waren, en Gansch fhaakt Wepen; mdar cen weinig verder on Zuidéen woorde ech mecr befchaafd volk, dat met goud ad vilver Sckeid was, In huizeh tvoonde en tempels had, waarin er, zoo als te Mexico, menfthen ge- offerd werden. Drogeo is, volgen’ MALTE-BRUN, Nicuw Schotland, of Nieuw Engeland, en’Eftot- fand houdt hij voor Tefre neuve en het in Groenland bevolkte’ Winland tevehs. Des Konings Las timfche boeken acht hij van ‘den Bisfchop afkom- tig, welken men in 1121 vit Groenland derwsarts bezonden bid. Misichien veranderde nu dat dilds ». 356 I.N.,L, E,. I. D I-N--G, _ pilkeiidig. met Groenland, grootelitks van. gedaante, toen de pest, in het midden der veertiende eeuw, uit het, Noonden van Europa naar het Jaatstgenoemde land overgebragt, er groote verwoestingen aanrignes ’ waara er in 1458 een vioot. uit een onbekend kad (denkelijk Friezeland) op hetzelfde Groeniand sane kwam,. het overgebleyene deel, des volks ombragt, ¢n met den bigedigen roof vertrok. _,-Gelijktijdig aan de ontdekking van Winland IS de tpt van eenige Oostvricfche Edelen, welken ALBERTUS -CRANZ1US (*) | vermeldt.. Dezen hadden go- hoord, dat men, van den mond der.Wefer Noord- qvagrts aan ftevenende, door geenerlei land werd ge» {hit.,, Begeerig,. om zich hietvan met eigene oogen te. overtuigen, zeilden zij de Noordzee, en de Noor weegfche beide door naar de IJszee. Nu dreef der zer. najaars duistemis hen terug, verviclen 2ij voorts in den Maalitroom,.welke de Kbbe gerekend werd te erflinden, en den Viel wederom op te geven, en, werden er eenige fchepen door den draaklok verflonden. De overige, verwijdern  deel oprapende, vonden zij zich door grooté doggen aangevaiien, en ftraks ook door de mete fchen, die insoelijks biyster groot fchenen, hittig vervoled, tot dat zij de fchepen bereikt hadderi$ waarmede terag gekomen, zij hon wedervaren asm den Hamburger Bisfchop aceBrAnp verhaalden? die plegtige dankzeegingen voor hen fiet doen, ef het gebeurde opteekende. 7 ond ' Van een anderen kant fchijit men Amerika, -ti- dens de regering der nazaten ven Genots-cHan ia China, mit dit gewest bereikt, ‘ja eenigen tid lang op Mexico en Peru gehandeid, te hebben. Hod uitnemend de fcheepvaart toen in China bloeide; wordt door MARCO PAOLO, misfelfien met cenige wergrooting, evefizeer vermeld, als hij de Mekifcht fchepen met vier masten en 200 koppen deféhriR (*) waarmnede hij zelf, tegen het einde- der dervient de ceuw, tit China langs Java naar Indie werd overgebragt; en als het reeds - opgemerkte bevareh van het kanal van Mofambique The door hem beves. Tigd wordt (+). Dat’s men nommen omffrecks dien tid Cap. 10, Lib. I en caper. Lit, Il van het gefchrift de regionibus Orientalibus, dat bif opftelde, na dat bij zifnen Vader en Oom op eené tweede rele near het bof van den toenmaligen Grooten Chan vere geld, ev een geruimen (Yd. In den, dienst vay “A goagtigen Monarch gefleten bad,.. | Dear hij bec eliand. Maddguekar, en het vers meende eiland Zanguebar, evenzeer befchrijfc, als con s8n- lang den togenwoordigen weg der Spanfche Galy joenen tusichen Chipa en Amerika been.en wedeg plagt te varen, kan de belchaving dey Oechts weir nig oudere rijken van Peru en Mexico. reeds {chijnen ne bewijzen, welker oorfprong nergeng, dan in zulk cong gemeen{chap, Kan worden gezocht. Megar boy — wensl kan men, buiten die gemeenfchap, gcene se-- den voor het volgende vinden. De Mesieanfche god witziLipuTzz_!I pkgt, op een -feestdag in’ Mei, door.cene becldtenis van deeg . vertegenwoordigd te worden, wolke, met.cen aany gal ‘kocken van hetaelfde.deeg, im flukken gebroken en ander het -volk uitgedeeld werd, dat 2c at,-em deel.agn -het :wieesch en bleed van -viTZILiPUTald ac. hebhenz en do Peguvignen vormdep op ackers figden, -van -Indipch.korep, en het bjocd van wit mornen,.kocken, wearmn de Priceters ftukzes pisdeclden, zeggende: dit és eeu pimacheeld van ause wereoniging met den inca. Dient dan de bones den Inca behoorlfjk! Hoe klaarblgkelik fpropen niet die gebmiken, uit :tocn-in Chine doy Weftoriaanfche en andere Christenen wijd en zijd werbreide Paasch-plegtigheden, welker navolging de Mexicantn ‘en’ * Péruvianen’ even ligt aan " hugnen ‘ceredienst  hiy tifdéns 2ijne eesugecis -vijf maandan’ vesociite, oi: Her aedus{oa te wesbeldene Latha. oe INLEIDING 6% eens nx Chiem thet’ Hékied en Jolakifhe Chrinendom ondemen plegt te mengn, mm see- ‘aanig iets onder. tor gebiad der MMongolfche Dyas. tie insgelizks tan hebben pedaan. Voorts vrangt men te zegt: Van waar de Mati- fche bevalking ‘wan’ zoo wele eitandn in den Groot oceamm, imzunderheid van die gene, amar welkp ‘windes on firconten geene Maleiiche Schepen kunnen hebben gedreven, daar dezelve langs die -vilandeh feeds Wrestensnts perigt sin? W1j anwoosdcn: MARCO PAOLO ‘gewaagt (*) van -Maleiiche Zevere- vers, die Gen -zomer, met wrouwen wn kinden deb “boord, ‘in zee:plagten ‘door te beengen. Deze ‘wer iden door dan gezemden handel cusihen China eh ‘Amerika omar de wegen geokt, taxgs welke mm heen on ‘weder woer; ien 2} ‘vestige zich i dep zelver nabifherd, deels cp de Saniwirh-cilendes, deels op Otabeiti, enz, waar zij-de confpronkelike Negerbevolking evencerr ovarteenien, els op het insgeliks gedeelelijk door hen bevolkte Madagacken, - @eat den weg der Arabifche 'Roopvassiers langs -de Oostkust ven ‘Affikn. ‘Dit antwootd {ohm ons het eenige voldoende ‘tot -bevrediging : der ‘verma Aride Järdtsskunden Ae dic teregt vragen, wonton C*) Mane eavls vasati, de reg. orient.-hib, Ii,’ EGP > 340 (1) ‘“Menrecre ‘en ‘matz- sRUN, Gtograph, de ~toutes les'part. de le verve » vol. XI, pags 37%. +60 ITN LEIDEN a. de Makeijors, ondanks de vermelde rigt van -winden en firoomen tn den Stillen oceaan, aldaar Jangt ech Yak ‘yan 3000 uur, yan eiland tot ciland, en van klip sot klip, verfpreid sijn, en gansch Nicuw Holland intusfchen van hen onaangerocra gebleven is. Hieromftreecks gredp ¢t nawelikk nimmer eenige zoodanige haridel plaats, als de Maleljars naar Otaheiti en Madageskar beide ‘moet hebban gelokt. Ongeveer vif en twintig jaar, na a dat China -door -GRINGIS-CHAN Vermecesttrd was, werden de Mafid- gmapmen uit Portugal verdreven; en na vervolgden de Pertugezen hen op de kust van Afrika, niet flechts om hunnen. Godsdienst te krenken, maar ook om hunne rijkddmmen magtig te- worden. Op ike -overwinning volgde er eene nieuwe onderne- ming. Onruetige menfehen uit alle natién, door onderneemgucht of eergierigheid gedréven, fchocidtn in Portugal,te zemén; waar de algemeene geestdrift ,zelfs door de -wrouwen werd aangevuurd, welke «niet gedoogden, dat.iemand zijn -hof bij haar mask- ae, voor dat hg zich in Afrika bij bet bevechten a Mooren onderfcheiden had. In. de Jaatfte, helft, der weertiende ecuw moeten ‘de Ylsamtche eilanden, waar ecnige Zeclieden van Brug- ge aanlandden, en zich nederzetteden, ook reeds bij de. Portugezen,: die ‘ze Azores nocmden, bekend zijn geweest. Want men vindt op cene Kaart van 2380, ten. Noorden van de Kanarifche.eilanden ‘andere en daar nevens a. mamen van Eiland van’ Bra- INLEILDING. 161 Brafl, zoo als een berg op de Viaamfche cilanden nog fteeds heet, en Corvos Marimos en S. George. Men onderftelde, dat het de ufterfte der Odsteltjke cilanden Wah MARCO PAOLO waren; en deszcifs Cathai, of China, werd, op ecnc Kaart uit hee Midden der vijftiende ecuw, nict ver van dic eilans den af ten Westen geplaatst. Hierbij volgde men het voorgemelde gevoelen van ARISTOTELES cven xecr, als ftraks blijken, zal, dat coLumsus door daarmede firokende begrippen gedreven werd. In den angen der vijftiende ceweftende konkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonkonk Bij dat voorgebergte voorgebergte voorgebergte, dat hen führte, dear het diep in zee liep, eg droogten voorbij, zij zeilden die Kaap Bajador eerste opt volgende togten voorbij, en bereikten tocn Kaap Verd en ‘den Senegal (*). Zij waren tot den Kaap Me furado dourgedrongen, ‘tocn Prins HENDRIK in 1463 overked. Dit zwaar verlies yoor de ontdek- Kingszucht veroorzaakté.” dat men eerst in 1471 ‘de Linie passiverde, en de eilandep in de Bogt van Guince ontwaarde. “In -2484 bereikte men de rivier Zaire, in het land van Congo, dat toen plegtighijk voor den Koning van Portugal in bezit werd "Cnomen; uit kracht van eene Pauzclijke Bulle, welke men in 1432 van ALEXANDER IV verkregen had, en door welke het volle en fouvereine bezit van de Landen der ongéloovigen, die de Portuguese ont-dekken zouden, aan derzelver Monatch werd toe-gekend. - Deze achterecn volgende reizen hadden de onde yrees voor de verzengde luchtstreck ‘uitgerod; fery men floeg aan het verzengen van ‘HIPPARCHUS gegen gefolgt. Men achtte het dug mogelijk,- buiten Aftika om naar Indie te zeilen; en er werd, op — "Zeta (*) De Franfchen beweren, dat bunne landslieden van S. Malo in het midden der veertiende eeuw reeds Op den Senegal en de kuse van Guince handelden ; Waarover in het vervolg nader. In eene Kastiljaanfche Keart van 1346 komt Kaap Bajador voor als cene be- kende, en toen reeds te boven gezeilde kustuitpuiling. IMBEEBDING zetteljk om zulks te beprocyen, cene vioce omder BARTHOLOMEUS DIAZ in zee, gezonden. Die fe velhebber zeilde langs de kust van Afrika, tot bin- nen het gezigt van derzelver Zuidpunt, waaraan hg, om de geweldige winden,.welke er wasiden, den naam wan Cabo des Tormicnsas. gab. Om dier winden wil, en uit gebrek aan voosraad, keerde hij naar Lisfabon terug, weike haven hij ne een afwezen van zestien’ maanden bercikte. Toen werde de gezegde naam, uit hoofde van bet woor nitzigt der volvoering van den togt naar budie, door den Koning.in dies van Xaap de gocde hoop veranderd. ’ Co : Evenwel verliepen er -tien jaren, eer men de.zaic andermaa} beproefde. Na dat intusichen columpay door herhaskle ontdekkingen naarijver had gewekt, lad VASCO DE GAMA, den oo November 1497, de’ er van het voorgebergte te boven te zellen. Aaw gene zijde van hbetzelve langs de kust vwoortteve- nende, bereikte hij op Korsdag het land, dat he,’ om Den tijd van deszelfs ondekking, Tisrra do Natal noemde. Hij zeilde voorts, door het Kae naal van Mofambique, naar Mombaze, en ven hieg naar Melinde. Hier nam hi} loodfen aan boon, met welker hulp hij dwars door de-zee van- Arabid henen hield, en den 22 Mei 1498 te Kalfkoet op de knst van Malabar aanlandde. Op deze reis {chijn¢ de belagchelijke gewoonte te zijn ingevoord, vas Zeclieden, die de Linie nict gepasfeerd zijn, ender dezelye te dooren. Der de tijdperk — van de ontdckhing van “Amerika tot aan de regering van Koning GeorGE If, Terwijl men zich in Portugal met de vermelde proefnemingen, om eenen Oostwaarts aan loopenden weg naar Indie te vinden, onledig hield, dacht ean Genuees, CHRISTOFFEL COLUMBUS, ‘Westwaarts gan naar die goudmijn voor den Koophandel te kun- nen: zeilen. Hij ombelsde ber gevoelen van ARISTO- TELRG daaromtrent te cerder, daar de Oostcr grenzen- vah Azie, welke men fteeds tot Indie bicef betrekken, zich, volgens MARCO PAOLO, veel verder an «gene zijde yan den Ganges, of naar den kant van Europa, uitftrekten, dan de Grick{che Wijsgeer had vermoed. Nu werd des reizigers ver- haal wel door niets naders bevestigd, en hierom weelal betwijfeld; maar columsus zamelde intus- {chen yoor en na bewijzen in, voor het aanwezen wan bevolkt land ten Weeten der Viaamfche eilan- den, dat niet heel ver van dezelve verwijderd wézen kon, en door hem nu voor het Tegen over Europa gelegene deel van Indie gehörend werd. In zijn vaderland had hij naturwissen piets van dat vreemde, dat de uitvinder van iets nieuws veelal goo noodig heeft, om opgang. te maken. In Portugal, wilde men van eenen Westwaarts aan loopen- den weg naar Indie te minder hooren, daar alle ‘yandacht op den weg buiten Afrika om gevestigd was. Even vruchtteloos pleitte de Genuees eenigen INLEULDING ‘abs .tjd lang aan het hof van Spanje voor zine ge liefden weg.. Bijkans wanhopig, zond' by nu zijn broeder rizar. Engeland, om er zijn ontwerp seg te bevelen, toen de Spanje Koningin IsaszuLa tot deszelfs beproeving begon te neigen, on haven stompen Gemaal FERDINAND daartoe overhaaide. Evenwel geleek de uitrusting van colonis aan die gene, van welke men zeven jaar ts voren piaz in Portugal had voorzien. Met drie ranke vaartuigen zond men, in 1498, den vreemde-ling van Palos in zee, Nu worftelde hij tegen ongehoorde zwarigheden (*); maar met zine uitnes mende mate van beleid en f{tendvastigheid szegevierde hij eindelik over dat alles, en ontdekte den 1¢ October de Bahama eilanden, en vervolgens Cuba en Haiti, van waar hij naar Spanje wederkeerde. Op eene tweede reis, in 1493, werd Jamaika door hem ontdekt; op cene derde, in 1494, Trinidad en het vaste land omftreeks den mond der Oronoco; Maar nu wigten zime benijders hem bij het Spanifche hof in wantrouwen en ongenade fe birengen. Ten gevolge hiervan had hij. geen deel san deh -ont-ckkingstog van 1499, wellen AMERICUS VESPUCius befchreef. Toen magkte men: zich de berigten No» Weeromerent en nopens el, wet colonis voor en: na leed, mea bijzonderiijk een veelal vf Camee. geput verbeal Ven aijp Jeven en lotsevalles kan rasdplegen, dat voor de jeugd in 1811 bi} we & THIEM te Zutphen vitgekpmen is,.. n opens the vast lend te nutte, welche de onder- ‘winding en navorfchingen van COLUMBUS. dien- mzangaande adden opgeleverd, en werd: de kenn- mis. van. hetzelve ‘te uitgelirckter, daar VINCENT ‘PINCON gelijktijdig de kust owftrecks.den mond der Amazonen rivier - ontdekte,.en CABRAL, bevel- hebber over de cerfte Portugeefche ontdekingsvloot ‘na die van vasCo DE GAMA, het verder Zuid- swaarts liggende land. aandeed (.*). - Itv 1502 deed ‘coLuUmsus eene vierde en laatfte reis, op welke KG den ever der. Golf van Mexico grootendeels ‘ofitdekte. ' Alles: gezamenlijk werd. nog. fteads' tot Indie ge- gertkend ‘te béhooren. Iniiddels had de Rulle van Pais ALEXANDER IV de Spasijaarden bij ALEXANDER VI op eene dergelijke ‘tert hitnen behoeve ‘@oen aanhouden ;° en -zij verwierven dezcive in zoo wer, dat al, het gene zij Westwanrts aan, buiten den Mertdiaan van 272% 30° ten Westen van liet ei- land Fer, ontceke hadden en verder on * Dekken zu-dekte, hin toegewezen werd. Nu lage het reeds ont-dekte vermeende pededite van Indie ten’ Westen van ihe fcheidlinie, en werd het daarom -estindie gemomd, Een naam; welkcn de cilanden, die c3-a LUM- Pij-gaf dadraan-de atten van Tierra del Espitu Sasdto en Tierra della Santa Crusé'Vervolgers Begon men het land, “naar: het alduar overvioedige’, ‘en Braj genoemde,' roode houts ‘met ‘Aen heam ven pasilie te befempelen. ey I — — ee re te ee Se OC ee re Se er — IN'L EWDtIN GG. oy Luwsus op zyme heide ecerfle reizen ontdekte, a de naburige,. nog fteeds biijven voeren; ofichpou het vaste land daaromftreeks wellast cenen anderen, ontving...\Want, na dat men deszcifs kust in 151g tot voor ‘den Zuider Keerksing had bezigtigd (*) en de Stille.:oceaad achter hetzelve reeds alvorens 9 1513 door vasco NUKBZ vwan.de bergtopp Espagne landengste van Darien wes gezogen, begannen hetzelte voor cen afzonderlijk, en van Inde afgefcheiden, wereldde einige ‘we houden; als wannecr.de algemecn ge fezene befchriving van cen deel wan hetzeive doog AMERICUS VRSPUCIUS. aankiding gaf, om hetzeive. (6 I-N-°L'EUI'D I N+G.! acht., binnen welks cene zij, en bimien welks andere de Portugezen, veroveringen op de ongeloovigen zouden maken. Doch het was niet uitdrukkelisk bepäald, dat die Meridiaan aan benie kanten evenzeer Werken zou; en de Portugezen wilden. geene verdere. ~ bepeling laten gelden, dan waarbij. bun. toegewezen werd, het-gene 21}, binnen 27° 30° ten Westen van het eiland Fer Oostwaarts aan «zeilande, veroveren zouden, en daarentegen aan de Spanjaarden, het gene dezen in handen vallen zou, als zij buiten ‘die Leng- teslinie Westwaarts aan hielden.. Want de Portugegen viamden op het bezit der Specerij eilanden, wel- ke zij tusfchen 1510 en 1515 bezigtigd,. en ten.deg- le reeds vermeesterd, hadden; -maar die eilanden thoesten aan de Spanjagrden worden afgeftean, zoo er‘aan den:-meergemelkden Meridiaan cene dubbele were king werd togekend. Deze dan niet aangenpmen wordende, moesten de Spanjagrden, om.de Moluk- fche eilanden op beteren grond aan de Portugezen te Kunnen berwisten, dezelve met cenen Westwaarts gérigten koers trachten te bezeilen. Hieromtrent aanvaardde nu het hof van Spanje gre tigliik het aanbod van FERDINAND MAGELLAAN, gen Pertugees, die de gezegde eilanden mede bezig- tigd had, maar den dienst van zijn Vaderland ware ‘geworden was. In 1519 vertrok hij met viif {chepen wan Seville. Langs de kust van Zuidamerika dcilen- de, hield bij, aan de Plata gekomen, deze rivicr voor . den doortogt naar gen Grooten oceaan, welken hij hoopte op te fporen. Eenige dagen achtereen zeilde e oy hij we ne eng INL ELDIN G. 16p hj die rivier op, tot dat cen geweldig afnemen der. diepre, met de zetheid van het water, het de deed terngkeeren. Nua hiel hij nog al verder Zoidwaarts aan, en béreikte Port S. Julian; waar hij.en mboor- Img verhaalt te hebben gevonden, die tweemalen 200 lang was, als de lengfte der Spenjaarden, welken hij bij zich bed. Des mans voeten waren met vellea bewonden, die het voorkomen van beerenhuiden had- den, en waarnaar de man den neem van Petagon, en het eciland dien van Patagenta, ontving. Ten laatite vond swaczLitaan den gezochten doortogt, ep den dag vans. URSULA, naar welke hij de Kap ten. Noorden van den ingang der Straat Cabo Virgl- sia noemde. Den a: October zeilde hij de veryolw gens naar hem genoemde Straat in. Hyg vond ze vol moeijelitkhvid, en eerst den 28 November was hij ze ten cinde. Hij bereikre den Grooten oceaan, flechts met drie {chepen; want een der vif bad hem veria- ten, en etm ander had fchipbreuk geleden. Aan het land ten Zuiden der Streat gaf hij den neam van Zerra del Fuego, maar de menigvuldige vures, wel ke hij op heteelve zag. Het fcheen Hem eene groep van ¢ilanden te zijn; en men hounds het gemenitk nog dearyoor, zonder dat de zzak onderzosht is go. Worden. - Van de Straat zeilde wäre dric maanden en twintig dagen achteren N. W. aan, door den Grooten occaan, zonder land te zien. Limdelik trof hij op 15° Z. Dr. een eilgnd am, én kort doarna op g° nog een ander. Die eilanden noemde hi Ls | De- RyG INULIECI' DL LINAGI Refaventurados, of ongelukkige, om dat'zi} hem? eh. zijn van. honger en krankheid ftervend: volk,. zpet water noch. ververiching opkéverden. ‘Derzeiver. ‘juis- te.. ligging ‘is onbckend.; ‘maar: men. kent. de Dievan. ailanden, of Ladrases; welke bij, denzeliien koers houdende, bereikte, en. om den dicfichtigen aard: der inwoners dws nocmde. Van de Ladronés West- waatts am houdende; kwam hij des Zaturdags voor Pafchen aan cene -alandengroep, weike :door hem, wear’ den dag der onedekking, de Archipel van S. Luearus, ‘maar vervoigens, naar Koning.FERDI- WaNDs ZGon en opvolg9er, PHILIPS. VAN BURGUR}~ pie, de Phitippijnen genoemd werd. FHlet cerfte efland van dien Archipel, dat MAGELLAAN aandead, was Cebu,. welks Koning tegen deszeifs -naburen bijfthande bij, bij cen aanval op Mactan, omkwam. Zin eskader zeilde van daar naar Borneo en de Mo- lukfche eilanden. Hetzelve ontdekte Timor, en.a@& kytam van hetzelye, ma vecl tegen{poed.eflechts cen chip, dat van den Bevelhebber, Véctoréa genoemd, langs..de Kaap: de geede hoop in Spanje terug, en - dex.7 -September 1ge2 te Seville, aan. Daar die het corfte fohip was, dat de wereld was rond Gegenstand, vereid: bet aldaur. ob den wal gebauld; en. lang als een gedenktecken der merkwaardige reis bewaard. 