Algemene konst en letterbode
None
• Amsterdam , den 15 den Augustus. Amfl'erdam heeft, federt dat de berocmde Kunstfchilder Jacob tt& Wit, in de Raadkamer zijn Meesterftuk, voorftellende de verkiezing der Zcvenlig Oudjlen des Folks van Is* rael , tot zijncn onfterfelijken roe in , op gezag der toen- malige Regering vervaardigde , geen Kunstftuk mogen zien , dat en in grootherd , ordonnantie en in uitvoenng eenigzins met deze voortrefFclijke Schrldcrij te vergelijken was; maar heden vinden zich de Kunstliefhebbers ver- rast door eene Schilderij, waarvan algerneen gezegd wordt, dat ecre aan den Maker en tojtdching. aan de Regeerders , die door hunne wijsheid dit Gedenkltuk aan dc nakomJingfchap hebben willen overbrengen, moet worden toegekend. Het was heden, dat bii de Feestviering van den Grooten Napoleon, de algemetne vreugde werd ver- metrderd door de tcntoonflclling van deze Schilderij , die in de kamer van de Mairie op het Raadhuis dezcr Stad is geplaatst, voorftellende de hit rede des ■ Keizer s in ' zijne derdc lloofdffad. De Maire , de Ridder van Brienen, deed bij die gelegenheid eene aanfpraak aan Zijne Mede - Regeerders.. Goedkeuring en bewomlering was algemcen. Daar bij eene gebeurtcnis van dien aard, alles naar waarheid moet worden voorgefteld, en dits al het fchilderachtige door den Kunstcnaar moet worden aangebragt, heeft de Heer van Bre& g.toond, dat hij alie die eigen- fehappen bezit en iedir Kunstregter zal dit bij de be- fchonwing van deze Schilderij gaarne trkennen. Wij zulkn het wagon eene fchetfe te geven van dit Tafe- reel. ¥ Het Lokaal is de Outewaalfche Weg , Buiten de Mui- der Poort, bij den fcheidpaal van het regt van Am* llel-* t ( * 33 ftclland cn Amfterdam. . De Hoofdgroep is Napoleon,- gezetcn op een wit Arabiesch Paard; wordcnde vorge- zeld van zijne voomaamlle Generaals en verder Gevolg. Aan deszelfs reg er zijde bevinden zich de RcgeerJcrs derStad, en aan derzelver hoofd de Maire , die de Aan- fpraak aan Zijne Majefteit, bij het aanbiedcn der (leu- tels , vcrrigt. Aan de andere zijde ziet men den Prins PE Plaisance , Gouvcrneur-Generaal van Holland, den Grave de Celles, Prefect, en alle de voomaam- fte Autoriteitcn. Alle. deze zijn zoo volmaakt gelijkende, even als de K izer in geftaite , als gclaatstrekken* Ook zijn de cos- tumcn zoo wd gevolgd als naauwkeurig uitgevoerd, cn met zooveel kunstgevoel behandeld , dat men he; eentoonige , dat anders in het oog zoude loopen , ge- heel niet bemerkt. Voorts heerscht in do geheele Schil- derij een allerbcvalligst licht , cn een aangenaam geheel. Hare grootte is in de breedte tweeentwintig voeten co in hoogte zestien. Wij hopen, dat deze Schilderij eerstdaags door eene bovallige in het koper gegraveerde Plaat mag wereld- kundig worden gemaakt, opiat de verdienften van vaj* Bre&, en de achting, die deRegeerders dozer Stad voor Kunlten toonen, zoowel als hunne eerbied voor des-5 zelfs Monarch, algemeen zal bekeni worden* ■ * BELANpRIJK BERIGT * * WEGENS een r BLIND en DOOFGEBOREN KIND* getrokken uit een Verjlag , daaromtrent gc- daan bij de Koninklijke iXI aalfchappij van Edinburgh door den Hr . Stewart. * « * i ( Vetvolg en jlot van bladz . 1 19. ) » In Junij van i8n verloor deze ongelukkige den tee- deren en eerwaardigen Yader , die hem ten gids en fteuf* I 3 velr Digitized by Google < *34 ) * l i verftrekte. De gewaarwordingen- die dit femn en de daarop volgende liikplegtigheden in hem opwekten , zijrt door ondcrfcheiden lieden verfchillend voorgedragen* E.nige zijner bloedvenvanten zeggen, dat hij bij deze geltgcnheid een zeer levendig gevoel van (mart over het vcrlLs, dat hij gelcden had, liet bliiken. Maar vol- gens zijne Zuster en den Heer Gordon * fchijnen op^ mcrkzaamheid , nieuwsgierigheid en verwonderrhg de eenige gewaarwordingen geweest te zijn, die door de nieuwheid dcr omftandigheden, zooveel- hij van dezelve befpcurde, opgewekt werden , en gevoelde hij de aan- doeningcn niet, wclke men hem toefchreef, aandoenin- gen, die hem wel bekend voorondcrftellen moesten met de verandcring in den ftaat zijns Vaders voorgevallen. Het voorkomen van gevoeligheid kan gemakkelijk hen mis* leid hebben, die van zijne vcrvoering getuigen waren. Hij had zieh vroegcr vennaakt met bij herhaling een dood kuiken op zijne knie te leggen en lachte luid als hi*! hetzelve op de aarde voclde vallen. Maar het lig* tliaam van zijn’ Vader was het eerlte menichelijk iijk* dat hij gelegenheid had, om aantcraken. In het eerst gaf hij ook vecl vtrwondcring en verdriet te kennen* Hij betastte het lijk in de kist, en op den avond na de begrafenis, ging hij naar de plaats, waar men het had begraven en lioeg zachtjes verfcheiden malen iwtt. zijne beide handen op die plaats. Eenige dagen ach- ✓ tcreen bezocht hij getrouvv de begraafplaats en volgde gezet de lijkiiaatiien , die naar hetzelide kerkhof gin- gen. Toeri de klcirmaker hem de maat van een rouwkleed kwam nemen, bragt hem de jongcling in de kainer, waar zijn Vader overleden was. liij boog het hoofd en den hals achterover, toonde het bed en bragt einde- lijk den kkfinnaker op het kerkhof ter plaatie stive, Waar hij was begraven, wiens lot hij had afgefchil- derd, Onlangs is hij zelf zeer ziek geweest, en het bed, waarojp men hem eerst leide, was toevallig dat, waar- pp zijn Vader geftorven was. Maar lip wilde Vr geen oogenblik op blljvert, en was zeer (til en onderwpr- pen, toen men hem op een under gebragt had. Kort na den dood van zijn Vader, bemerkte hii, dat 2ijne Moeder ongtlleld was en het bed hield ; tocii •ftortm hij traneiv Drie maanden later kwam ten gees- • teli,kc Digitized by Google C *35 3 tdijke op Zondag avond ten zijnen huize. De jongeling toonde hem den biibel zijns Vaders en gaf een teekep aan de ganfche familie, pm te knielen. Wat de wijze betreft, waarop hij zelf zijne gcdacli- ten aan anderen mededeelt , dezeive verdient , vvegens ha- re zonderlingluid, opinerking. Op zekcren dag drukte de Hr. Gordon op deszelfs oog; hu Kind flrekte dcp arm wijd uit, om aantcduiden, dat deze drukking hem de kunstbewerking herinnerde , wplke aan hem vcrrigt was op de verstafgelegcn plaats, die hij ooit bezocht bad. Waoneer hij om et<m vraagt, vvijst hij op dp plaats, waar bij weet, dat het voedlel btwaard wordt * dat hij bcgeert. * Gebeurde hct, dat hij zijne vriendep wilde beduiden, dat hij naar een’ fchocnmakers winkejl - ging, dan bootfte hij hct fchoenmaken na. Maar hoer wel men hem voorbedachtelijk niets , van wclk een* aard ook, aan het verltand kan brengen, dan door eenig deel zijns ligchaams aantero.ren , heeft hij in geen geval op zijne beurt getracht de ligchamen van andcrep aanteraken, om zijne gedachten uittedrukken, YVanneer men beweerde , dat hij de teekens , die hij ten dicn chi- de maakt, aan het gezigt rigt, zou men den bal mis- (laan; maar hij moet toch begrcpen hcbben , dat de andere menfchen een middei hebben, van het gevoel ondcrr fcheiden, om zijne teekcnen te verkiaren; een middei ongetwijfeld , waarvan hij zicb volftrekt gcen denkbeeld kan vormen, en waarvan hij zelf beroofd is. Hij fchijnt geene kennis te drageu omtrent wezens, die boven den mensch verhcvcn zijn , en is bij gevolg van alle godsdienitige denkbeelden vervreemd, welkp een der karaktertrefcken van het menfchelijk begrip fchijnen. De eenige poging, die men hem zag doen, om door behulp der item zijne meening uittedrukken, bcilaat ip .een foort van wild gcloei , waardoor hij zijne gramfchap den teugel viert, ecu liartstogt, waartoe hij fchijnt overtehellen. Wanncer hij tranen itort, worden ge- meenlijk zijne begeerten gedwarsboomd ; enkcle malcn echtcr is het verdriet met aandoening vcrmengd, die dezeive doct ontweilen. Een hard gelach is het teekep eener zcgepraal , wanneer het hem gclukt is de omftapderp in eenen itaat te brengen , waarin zich angst met ipot- temij vennengt. Diderot doelt op een dergelijk geval, als wij be** 1 4 fdyre* ♦ Digitized by Google * C 136 ) fchreven hebben; de Abt de l’Ep£e vergenoegde zich niet met de mogelijkhfcid van zulk een geval op te ge- ven, hij deed leerwijzen aan de hand , finds meer volmaakt door den Abt Sicard, welke gefchikt. waren, om bij zulk eenen fchijnbaar wanhopigen ftaat beproefd te wor- den. Maar tot hier hebben de Jaarboeken der Weten- .fchappen gcene gefchiedenis opgeleverd van een men- fcheiijk wezen , van zijne geboorte tot zulk eene volko- tnene berooving van het gezigt en gehoor veroordeeld. Mitchell is dus eene der inerkwaardigfte afwijkingen, die ons de Natuurlijke Gefchiedenis van den mensch verfehaffen kan. De waameming van dit verlchijnfcl is gelukkig ten deele gevallen aan een’ der grootfte be- oefenaren der wijsbegeerte van den menfchelijken geest* en wij kunnen niet twijfelen, of hij zal eens zich van al, het gee n deze waarnemingen opleveren, bedienen , bet zij tot bevordering der -wetenfehap , het zij tot onder- fteuning van den perfoon, dien hij zoo zorgvuldig be- ftudeerd lieeft, Voor het tegenvvoordige heeft zich de Hr, Stewart wijsftlijk van alle gevolgtrekkende be- denkingen onthouden , die inderdaad onbekookt had- den kunnen zijn, en welke het beter is tot den tijd te verfehuiven , waarin de waarnemingen nog vermenigvul- digd zijn , en nieuwe gelegenheden het verfchijnfel onder metr vormcn zullcn vertoond hebben. Men treft ech- ter in het gefehrift, waarvan wij een uittrckfel geven * eenige trekken aan, die op belangrijke uitkomftcn hoop geven. Deze trekken tn uttkomften zijn regt afgemeten paar de bedaardheid, welwillendheid en den eerbied voor de waardigbeid der menfchelijke riatuur, die de werken Van dezen wijsgeer ademen. Dit ongelukkig voorwerp , langen tijd van nabij , door Medtn, voor waarnemingen van zulk een’ teederen aard gefchikt , nagegaan , kan misfchkn dienen , om eenig licht te yerfpreiden over den oorfprong der btgripptn van uitgebreidheid , gedaante en al’ltand, die men ge- mecnlijk onderftelt te zamen te behooren tot de zintui- gen bet gevoel en gezigt, Sehrandtre- koppen heb- ben deze underselling llrijdig gcaciit met de wetten der gewaarwording , die, naar lum voorkonu, elk btgrip tot een enkei zintuig bepalen, Maar zij ftenunen niet overecn, aan wdk der beide deze denkbeelden moeten toegefehrtven vvorden. Euiige brengtn cric bij uitflui* VH . tot het gezigt, anderen tot het ^gevoel. Digitized by Google « < *37 ) **’ De vorderingen , die de doofftomblinde zal maken , in-. dien hij altijd van dcze twee zintuigen bcroofd blijft , ■of de veranderingen , welke eene gelukkige genezing op hem zou te weeg brengen , zijn even belangrijke voor- werpen voor. den wee tl list dcr Wijsgccrcn. De aan- kweeking dcr mindcre zintuigen, waarvoor hij waar- fchijnlijk het volmaaktst voorwerp van waarncming nit— oiaakt, de uitbreiding van het hand - alphabet , door den Abt de l’Ep6e ontworpen en uitgevouden door Mej. Mitchell , geven niet alleen aanleiding tot zeer gt- wigtige bedenkingen op zich zclve, maar zijn ook naauw verbonden met de grondllagen onztr kundighe- den. Men kan zich moeijelijk eene belangrijker vraag voorftellen, dan die, welke ilrekking heeft, om den graad van begrip te bcpalen, wtlken dusdanig een voorwerp kan bereiken, bcroofd van twee zintuigen , zoo klaar gefehikt, om onze verftandelijke bekwaainhe- ~ den te ontwikkelen ; van twee zintuigen , die het middel zijn, om eene menigte kundigheden op te doen, en te- vens ecn altijd openlhande weg, waarlangs de uitkom- ften der proeven of bedenkingen onzer natuurgenooten zonder moeite tot ons komen en van gdlacht tot ge- flacht, bij den loop der vorderingen van het menseh- dom , bewaard biijven. Een mensch , door de gebrekkige vorming zijner zin- tuigen beneden het menschdom geplaatst, al licit men. dat in het denldbeeldig tijdperk voor den oorfprong der taal; en dat echter de eerfte wel grove maar blijkbare teekenen van verftandelijke vermogens en zedclijKe ge- waarwordingen geeft, overeenkomltig met die, welke ons aandoen bij onzen hoogeren trap van volmaking ; dat uit handen der kennis eenige hulp, door onderwijs mis- fchien eene dadelijke genezing bekomt, dat daarentegen aan de kennis bewijsihikken levert , welke geen ander wezen l^an geven; dit alles vormt een ichouwfpel, het geen de gedachte verheft en eerbied voor de volmaking des verftands door oefening verwekt, welke ons de hoogfte verwachtingen van het mcnlchcliik geflacht in- boezemt. Inditn deze oil gelukkige under wildcn gebo- ren'ware, of zelfs bij volkcren, die, hoezeer nog woest, tot een’ weinig hoogeren (land geraakt zijn, dien wij maar alteveel bewondcren, ware zijn lot niet twijfelachtig geweest ; hij zou ten gevolge zijner cigene zwakheid geltorveu zijn, of misfehien van de llechte JL * be- Digitized by Google * ( 138 ) behandefingen , waaraan bij ten doel ftond. * Hoe onder- fchcidt zich hiervan eene befchaai'de maatfchappij l Het mededoogen ontkiemt ’tr , om zoo te lpreken naast * het ongeluk en vcrzacht het geen het niet genezen kan. De ktnnis inch ter hulp van de welwillende mensch- heid. Op het vaste land van Europa is de opvoeding van Massieu de zegepraal der wijsbegeerte ; en de Vei> handcling, waaruit wij dit berigt trekken, ftelt on$ cen’ beroemd wijsgeer voor, die alle zijne krachten in- fpant, om van het Gouvernement , door tusfchenkomst eener geleerde Maatfchappij , onderftand te bekomen* die Mitchell in eenen liaat zou brengcn, waarin het gemakkelijker viel, hem zorgvuldig waartenemen, te onderwijzen en misfchien te genezen. Dus zullen de- zelfde middelen , die de grenzen der kennis uitbreiden, dientn, om het lot van een’ onzer natuurgenooten te verzachten , die niet kan nalaten , ons belang inteboeze- men; en om tevens eene achtingwaardige i’amilie harea xwaren last te helpen verligten. PROEVE ter 1NTEEKENING % , < OP EENE UJTCAVE VAN G IJ S B E R T J A P I X , VRIESCHE R IJ M L E R 1] IN DRIE DEELEN. Na/jr den oudcn echtcn druk van 1668, verbeterd en met Taaikundige bijdragen vovrzicn door A. ten BROECKE HOEKSTRA. — i f VOORBERIGT. Dnar de wenfchen mijner Landgenooten alsmede van velc Taalkundigen in Nederland zich federc lan$en tijd dnar hcen geftrekt hebbcn, dat iemand ondernam het geacht werk van GviiiERT Iapix, onzen Vriefckeii Vondel, iuar den oudea J druk Digitized by Google C *3? ) druk vrm i66ti vfrbeterd (*), woordelifk verklaard en zoo veel mogelijk met taalkundige bijdragen voorzien, l;n licbt te geven, heb ik het genoegen, daar de tijdsomttan* digheden mij nict toelaten op eigene kosten mijnen arbeid den letterminnaren aan te bidden, de drie puntdichteu aa* \ werk tot inleiding dienende ais eene proeve ter inte<5 ko» jiing voor ce leggen. h Het werk znl in drie deelen, zoo als het door idea Dichter afgedeeld is, naar den druk van 1 668 verbeterd, uitgegeven worden. 2. Het zal in onritm woordelijk, en wel met uitkipf >ing dier woorden, weike in de Nederlnndfche tale met hec Vriesch de meeste overeenkorast hebben, vcrtaald i vor- den. 3. Mental aan den voet der bladzijde eene eenvoii di$o 1 verklaring der woorden in de Latijnfche en de Ncdcr) and* fche tale vinden ; 4. En aan yt einde van ieder deel de taalkundige bjj dr*- gen en vergelijkingcn genomen uit * O*co Scarlen/is Croniicke v. Vrieslant 1 597. P. tPlnfa* mins Chronique v. Vrieslant 1622. C. Schotnnus de go- fchiedenisien, kerk. en wer. v. Friesland 1658. G. S# 'una- tins befchrijvinge van de HeerJijkheid v. Frieslandt tu*«- fchen ’t Vlie en deLauwers 1664. v . Schwartzenberghi. 'har- terboek van Vriesland. P . IVierdma oude Vriefche wetr ten. T. D . IViarda Afega Boek Q een oud Vriesch wetl joek der Rustringers ). IVatfe Gribberts Bruiloft. Gebr. Grimm , das lied von Hildebrand und Had nb rand uit de achtfte eeuw. Otfrids Euangelien; Notkers Pi a) traea ex Joh . Schilteri antiquit. Teuton. Thef5. IVUlernnti para- prafis in cant. cant. ed. Merulae 1598. cum obferv. F,J nniL Tatianus Phalthenii . Het Heldenboek uitgave v. 1590. Een ©verblijflel handelende over den ooriog van Karel den Grooten tegen de Saracenen. Het Dichtftuk over den Spaanfchen Krijgstogt van Knrei den Grooten. De Lol zang xop Koning Lodewijk v. Frankrijk over de overwinning op de Normannen. Lesfen van Tirol Koning v. Schotlan d en ‘Winsbeck aan hunne kinderen. Eckartii Comment. d«e re- bus Franc, orientals. Neyerupii fymb. ad Litterat. Teuto- nicam. Reinke de Fufs uitgave VvGottfched. Fofs Idijllen und Gedlchten. Roman de la Role. Paris 17 35. Poefies du Roi de Na- varre Paris 1742, Osfiasis Poems. 1806. >- Hoe wel de druk van 1681 *t nicest hekendis, verdicnt <a:liter de oude en zeldzame uitgave van 1668 wcgtns de naauwkcuriulie! A van fpellin^ vcr boyen den cerften de voorkeur, dan l q ue uitgave van \ werk zal ik van de verfdiiiknde drukkui uauer iprckui* Digitized by Google C *40 > Jacob v. Maerlant Spiegel Historiaal. Melts Stoke Rfjm ehroni?k uitgave in 4to v. Hui decoper. V Pelthem Spiegel His&oriaal. Anna Byns uitg. IJ53 en 1567. Zacharias Hi,y»s Sinnebeelden. Spiegefs Hertfpiegel.- Roemer Pisfcher. Hooft's Zinne Minnebeelden uitg. 1611. lang formaat. Cats Ge* dicliten uitg. 4to. Bredero's Spelen en Liederen. Heinfius Keclerd. Gedichteii uitg. 1622. 1650. Ponders Werken. Conftantyn Huygens Korenbloemen. J. van der Peen. J. de Brunt Zinnebeelden. Six van Chandelier Poefij. J. de Dec- ker Rijmoefeningen. De Zeeuwfche Nachtegaal. Kiios Krai m. De Holl. Parnas. Bloemcrans van vericheide Ge* dichten. 5. Een Vignet, voorftellende De Kerk en bet danraan naast gelegene gedeelte van dorp Holwert, in ’t verfchiet Gysbert Japix het oord wel cer d oor den Bard Berulef bewoond bezoekende, wanneer deze in eene wolk verfchijnt cn den dichter G. Japix aldaar onder eenen ouden boom voor ’t volk zijne Vriefche Lie- deren zingende met eenen lauwer kroont — de bee»dte«*. nis van G. Japix zal naar eene welgelijkende Schilderij ver-" vaartligd worden. 6. Achter ’t einde van ’t derde deel zal een Woorden- register met annwijzing der bifldzijden geieverd worden, 7.. En achter ieder deel zai <*£n fitik profa. hoewel men in don druk van 1668 iuaar <Jtfn vindt, uit ’c tweede deel van den druk van l68i bijgevoegd worden. 8. De namen.*aer Inteckenaren zuilcn aan *t einde van het clerrie deel, geplantst worden. 9. De prijs van ieder vel druks is 3 ftuivers. Indienv niisfchien iemand bij het dooriezen dezer Proeve zich ann de uitgebreidheid der aanteekeningen mogtc ftoo- ten, zoo zal ’t hem zonder twijiel niet onaangenaam zijn , de verzekering te ontvangen, dar in ’t werk zeifde meese jnogvelijke kortheid in acht genomen zal worden. NJ3. ilet gctai der biadzijden is naar den druk van 1668 % welke met dien van 1681 viex. bl. verfchilt,* gere* geld geworden. , u -1 _ Oon mijn wirde Frjeunc Ninne Fenn-huwz Op fyn Iangjen ncy 't Ijeacht fen dizze F R I E S C II E llVMLERYE. VLycket, Frjuene, aef bergen fwolle Bergen bergen kealje wolle \ Bergen antje, o Frjiien, Fenn-huwz Droag-je act greats? ’t keal wirt in .Muwz. Aan Digitized by Google C *41 ) Aan mtjnen waarden Vriend NBNNE FENNH.U19 Op zijn verlangen naar *t in ’t licht komea / Van deze VRIESCHE RlJMtERIJ. • • Het gelijkt, Vriend, of bergen zwellen Bergen bergen kalven (voortbrehgen) willen Bergen ?ijn In arbeid , o Vriend, FenKHuis , Droomt gij iets groots ? het kalf (’t jong} Wordc een muis# Langjcn . Verlangen, defiderare. Kaelje . KalVen, voortbrengen , foetare. Antje . Van het binnen korte dagen op handen zijnlde wet* pen, of jottgen, kenteekenen geven, futuri post aliquot, .dies partus Indicia dare, in pariendo laborare , parcurire# * Droagje. Droomen * fomniare. * *( KeaL Kalf, ’t jong, viculus, pullus. Muwz . Muis, mus. \ ' ** 4 v BREEDER AANTEE KENINGEI* ■ * • • * 9 Langfrtt. Zoo ook bl. 194. O Heer ick langje az ney heagst’ Wol-fert*fomnMI ick langje, ick langje ney Jon filligheyt. / Verder d. 2. bl. 47, 48, 61, 87, 9 7, no, 115* 1 Kil. langhen defiderare. — * Otfrid. B. i. Hoofd. 18. vs. 86. Ob uns in muat gegange , thnz unsch heim lange r Zi themo lante ingahe «■» ouh iam ar gifahe ie. Si nobis in mentem venerft quod in patriam (Venire} defideremus. In illam (coelestein) regionem cito, et ad fempiternum gaudium. Notker Pfalm 5. vs. 2. Chit din , din des erbes langet. ie. Dixit ilia, quae haereditatem defiderat. Ossians Poems Vol. I. p. 178. He Jongs for the blood of Cathulla, who, once overcame him in war. >Ielis Stoke D. I. bl. 347. Men fchreef dufent feventich ende fesfe - Als Dideric hadde grote lang'tenetfe Dat laut tc hebbene weder algader. t * Rhyim, Digitized by Google C *4* } RJiytm.. De expedit C. M. Hlsp. p. 42. Mange* I He Furften bclanget fere Eli Inrige hie gewefbn fint Silfehen gerne weijb ond chine. Zoo 00k bl. 45 en isi. — en v. Maerl. Sp. Hist. d. 2* bl. ons lnn«hter na. Den ii ihoud van dit biifcbrXft of puntdiefet is uit de Ezopi • F'ahelm van Fedrus (door D. v. Hoogstraten ver- taald) B. 4. fab. 22. genomen. De berg in arheit. lii arbeit ging een Berg met groot gezucht # :• ;. )PIn groot gedruiscb- Een ieder op.!t geruebe Verhngde wat in ’t lest hier van zou komen; ? Saar ’t was een Mujs. — : — . , • ~ Zoo 00k Horatius in ziine dicht-kunst vs. 138. Quid dignum tanto feret hie promisfor hiatu? -v — Parturiunt montes * nafeetnr ridiculus mus. zwillen, zwellen, nitzetten in dikte en boogter * bl. 3M. Muwzman fml fen edel bioed/ t>!. 6 ; >. op-fwoln , az UlJe-piepkers feck Vcrdcrbl. 108, 127, 130, 149, 158*168 223. A* Sax. fweVan : Eng. to [well. — Lye. exod. 3. p, io* Shvellende blaeddran , tumentia nlcera. SfaoMen , t « mi divs. - — Onde- Vriefche Wett. bl. 385. §. 51. ] )/s nedera -fwollis bote is iiij f chill. f • dwelling ties onderbniks is 4 fcbell. boete# Afegu Boek, bl. 271. • • riThex chi Salta ISebetha tes dis* onres tiachtes ta /U>t~ lith. d. i. ‘Daar de Zoute Zee twee maw f des daags en des nnebts nanzwelt. (Dezc wet fpreckt van den dijk, daar de Vlocd tweemanl ’$ daags tegen opriisr.) ^ Dit Swilith is van het oud Fr. Swila. A. Sax. Swit^ Swyte aposthema. — Zacb. Heyns. apparet, Virtus etc. • Gelyck de witte knlck door ’t water zynde ontlaten Verfpreyt, fwUt , ende fpringt, ja fiedetuitermaten. Otfrid B. 3. H. 3. vs. 52. Thumb ubnrvnuat inwar inwar , revera. So fuilit that muat far. * far , illico. Kit,, heeft onder fallen , fwillen , turgere , tumescere, fwellen . Campin. J. wcllen , fieden. Waarvan wnarfch>jfllijk fwJlrn met voorzetting der S of Z fchijnt af te ftammen, verwant met het Lat. bullire , en bet Goth. B/tlgia , IJsl \.bolga intumercerc en bolda of bold^ \ ileus, bubo: A. Sax. byfe: H. D. b~sl: Eng. bile: HolL intyle of puyle , en puilen: 00k boljler culcita. Mart. B# „3- Ep. 5 7- ■ ■ ■ . . . x,cu* Digitized by Google I C *43 ) Leuconfis aged'um tnmear tibl cttlcita lam's, fcamenftell. Hufwud - bolfler ♦ Cervical. Ihre. JZealje. Te vergeefs zoude ik trachten aan die woord meer* der licht bij te zetten, dan de Heer Hoeufft reeds met - roem In zijne oude Friefche Spreekwoorden bl. 152. en de Hoogl. Ypey in zijn zeer belangrijk werk (de beknopte . gefehiedenh der NederL taal ) ’t welk onder de beste - voortbrengfelert van onzen tijd verdient gerangfehikt te Worden, op bl. 516 toegebragt hebben. — Was \ niet, dat over den ooifprong van ’t woord heat, kalf, jong* verfchillend gedacht werd. Met zeer veel regt laat de * Heer Hoeufft w. woord kealjen V. keal afftammen- * daar Wachter in tegenoverftelling gansch te onregt ka!f\ A. Sax. cealf, celf , caelf van c alp an , foetare, afleiat* Van veau immers komt in Fransch veler , zoo 00k In *t.Suiog. vab lam , lamma ons lammeren, van fol, fola9 veulenen, een veulen werpen: docb de eerfte oorfpronj des woords fchijnt mij toe in galb of galba gelegen teziin. Sueton. in Galba Hoofd. 3. zegt: „ dat de eerfte der Sulpicii veelligt den bijnaam van Galba bekomen heeft, nit hoofde, dat hij zeer vet was , quem Calli Galbam vo- cant, en tot ftaving van dit gevoelen dient, dat V dik van V been, Sura bij de S. Goth, ben -half, Eng. Calf of the log, Franf. gras de la jambe , genoema werd; in aien zin vindt men 00k bij Kil. kalf van V hout , pulpa. Ihre. ( Het vervolg nierna . ) NIEUW - UITGEKOMEN BOEKEN. 2223. Le petit Grandifon, imiti du Hollandais , par Ber- quin. Nouvelle Edition. In 12°. de 17 feuilles, tird &800 exempl. Imp. de G. Post , a Utrecht. A Amfterdam ct & Is Haye , chez les Frires van Cleef, 2254. Voorbeeld der Goddelijke Waarheden enz. door A. Hellenbroek. In 83. 4j- bl. opl. 2000 exempl. Drukk. van IV , Zuidema te Groningen. Bij T. Spoormaker a 1 daar. Prijsfr. 0-30 225 6. Reis van G. A. Olivier . door het Turkfche Rijk, Egypte en Perzie enz. Achtfte Deel. Gr. 8°. 24 bl. opl. 400 exempl. Drukk. van J. Ruys te Amfterdam. In den Haag bij J. Allart . / 3 - 12 - : 2257. Ecn korte en klare onderwijzing in de Beginfelen yan de Algebra enz., door Pieter Venema. Achtfte druk. In 83. 13 bl. opl. 1000 exempl. Drukk. van de Wed. Bah - her te Amfterdam. Bij Martin dc Lange aldnar. *2258. Nietiwe Franfche Spraakkunst , voor Scholen. door S. Debonale enz., vertaald door de Heeren Weiland en Landr£. In 8*. 27 bl. opl. 1000 exempl. Drukk. van J4 Ruys te Amfterdam. Bij J. Allart in den Haag./*i - id- * * 225p. Digitized b y Google C 144 ) * 2250. Proeve van Schoolgezangen ; vijfde drtik. ttt 12°. \ bind opl. 1000 exempl. . * Proeve van Schoolgezangen; tweede ftnkje, vlertfe druk. In 12’. i blad op!. 1000 exempl. Drukk. van J. Ruys te Amfterdam. Bij A. Loosjes Pz . te Haarlem. Te za- men 8 ftuiv. 2260. Gefchiedenis van Chid Griekenland van J. Del db ^Sales , in ’t Nederduitsch verraald, door Mr. Samuel Ipe- ruszoon Wiselius, vijfde Deel. Gr. 8°. 24 bl. op 400 ex. Drukk. van J. Ruys te Amfterdam. Bij /. Allart in den Haag, / 3-12-: * 2261. De Levens van gedenkwaardige Mannen eit Vrouwen, uit de achttiende eeuw, gevolgd naar het Hoog- dnitsch van Samuel Baur , met eenige oorfpronkelijke Ho!- landfche levens vermeerderd. Vijfde Deel. Gr. 8°. 22 bl« opl. 400 exempl. Drukk. van J. Ruys te Amfterdam. Bij J . Allart in den Haag./ 3 - : - 1 . STERRE-en WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, WEERKUNDIGE WAARNEMINGEN, r. BU1TEN HAARLEM. r baro- >8X3 S MB- Aug. I ter. 1 THER- MoafR- TER. H*ND- STREEK. LUCHTS* GESTELD* HFID. f3°« a* xi <30. aj <30. 2 6 5 734 ‘ 59 H. W. W. N. W. N. voormidd. bewolkt; verders omtrent holder. • (3°-. I* r 12 . <30. it he* oi ) 81 6a\ 0. t. Z. z. 0. N. wolken; omtrent holder. \ f 30. oi „ 13 <30. 1 (30. ri 66 74 58 W. N. vy. voorraidd. bewolkt ; zecr vvindrig j naniidci. regen; - , verders bewolkt. f3°» U *14 *4 (30. 0 64 70 61 64 72 62 N. W. W. N. W. W. Z. \V. voormiot’. bewolkt; verders betrokken. f29- 9* 15 <29. 8! X2<> 8 $ W. N. W. w. t. N. w. bewolkt; windrig; inecst omtrent betrokken. • , f*9* V 16 < 29. 8 I29. 8| 62 68 57 'V. N. W, W. N. W ( windrig; bewolkt; voormidd. cun weinig buij’ig. # f29* 84 17 <29. 81 (29- 8 4 62 I 66 63 1 w. W. t. Z. liarde wind; bewolkt; nicest omtrent berrokken; tusfehen beide een weinig regen. T e Haarlem, b ij A. L O O S J E S Pz. Ter Drukkerije van V. Loosjes te II a a r l e m. (Lange Vecrftraat W. 3. N. 6. j Digitized by Google A L G E M E E N E KONST- I eH\ * M/ LETTER -BO *■ VOOR HEf |AAR i 8tj< «. _ ' ... . — .. ,i N®. 39* Vrijdag den 2jficn August us • * ■ Volgens KEIZERLIJR BESLUIT van den atfften September 18124 it it uitgaye van iit Weekblad dcfimticf toegeflaam / B E R I G T E N« * < CfdTTiNGEN. De rfri RlaprotH, HofVaad eh Rot-* respondent van de Akademie der Medailles alhier, heeftt deze kostbare Verzanieling tfiet het grootfte gedeelte de* Medailles, die hij op zijne teizen doOr Azie Verzameld heeft, vermeerderd. Zij zijn 130 in getal, Waafvan de helft van koper is, tien zijn van Seldfchiikfche Kotrin^ gen en meer dan 90 van Mongoolfche Vorften; het meestendeel werd doof Mongolen te Koptfchak en tit de bouwvallen van bet oude Madfchar gevondetf* On-* der deze Medailles merkt men op eene kleirfe zilvereii zeer wel bewaarde* waarop men in het Arabisch leests ,, De magtige Sultan Hulagu;” eenige van Timur of zijne opvolgefs ; verfcheidert Georgifche van de Koitingint Tamar en van Rufudan, en eene Armeniiche van Ko- ning Lewon* De Hr, Munter* Bisfdiop van Kopenha* gen, heeft aau dezelfde Verzameling vier zilveren Me-* dailies ten gefehenke gcgeven, ten Dirhem d’Almohdi* ten Abasfidisch Kalil van het jaar 169 der Hegira; twee Samanidifche Medailles , op eene van wtfke men II. Dee l. K den Digitized by Google C *46 ) J den naam van Nouh, Zoon van Manfnr , leest, en eene vierkante zecr zeldzame Medaille van Marokko , den naam van Molidi dragende , den Stichtcr van de alleen- heerfching def Mohaditcn , of Mowahiden , welke federt 1120 in Afrika en Spanjc hcerlchappij voirde. Louden. Sir Humphry Davy, Secretaris der Ko- ninklijke Maatfchappti , Hoogleeraar in de Scheikunde bij het Koninklijk Inftituut cnz. , heeft het eerfle Deel 2ijner Beginfelcn Van Hrij sgecrigc Scheikunde in het licht gegeven (*), en bdooft daarvam fpoedig het vervolg. De verfchiining van dit Work is van aanbelang, zoo met betrekking tot de Scheikundige loopbaan van des- zelfe vennaarden Schrijver, als tot de wetenfchap, welke hij met zulk een goeden uitflag en roem beoefend heeft. Het was tijd, dat de ontdekk ingen, waarmede hij haar verrrjkte , in geregelde orde biieengevoegd en tot een’ bundel gebragt werden, en dat hij eindelijk be- floot het licht bijeen te zamelcn, dat zijne arbeidendie zijner tijdgenooten federt’ eenige jaren over de Natuur- kundige Wetenfchappen verlpreid hebben. Dit is het oogmerk van dit Wcrk , dat de Ilecr Davy aan zijne Echtgenoote opgedragcn heeft; welke echter niet alleen nit hare fekfe de eer genoot, van zulk eene hulde* door den Schrijver van een Werk van.eenerr cmftigen aard zich toegebragt te zien. Een uitgebreid Voorbe- rigt gaat voor hetzelve, waariu de Schrijver de rede- tien ontvvikkclt, vvaarom het wenfchelijk isr dat men eenige wijzigingen in de tegenwoordige fcheikundige be- namingeu claaritelu - .Voor het overige .verklaart hij, rummer buiten noodzaak, nicuvve namen voorgedragen te hebben, te weten , dan alleen, wanneer hij nieuwe zelfllamUgheden wilde aanduiden ,of andere , welker fchei- kunciige natuur miskend geworden was en men met het ligchaam van gelicel verfchillenden aard verwaFde. Ach- ter dit Voorberigt volgt eene Inkiding van zestig blad- zijden, waarin de Schrijver een kort overzigt van de VQideriugen der Scheikunde tot op ouze dagen geeft. In dit eerile Dccl worden de volgende ftoft'en behan- dtld , zijnde hetzelve in . acht IioofdafdeeUngeii ge- fpfitst : i°. • "I (*) EiJ Jobifon en Comp* te Londen, In 4% beflaaodc 51 1 biadz. Digitized by Google c hi y ' 1°. Over de wettcn, Waarvan de fcheikundigc tfefttf* der in gen afhatlgen der niet zamengeftelde ligchamen erf over luinne ecrite verbindingen ; £°. Over de krachten eft eigenfehappen der ftoffe erf de algemeene wetten der fcheikundige vtranderingen ; 2°. Over de ftralende of etherifehe ftalfe in de ver-» fcbijnfelen vaft hit zicn, de warmte en de fcheikundige Werking; 4°. Over de met vuur bezwangerde niet otiflede zelfr flandigheden of de niet ontlede zelfftandigheden , die de Verbranding onderhouden en derzelver verbindingen on* derling; 5°. Over de niet ontlede ontvlambare zelfftandigtiedert en derzelver tweeledige verbinding met do zuufllof en de chlorine of onderling; 6° i Overrde metalen , derzelvef eeffte Verbindingerf met andere niet ontlede ligchamen en onderling; 7°. Over eenige zelfftandigheden* Welker aartf fiog ftiet wel bekend is-, over bet vlocifpathbeginfel en dent metaalkalk, welke de zamengeftelde ammoniakfoorteit door de working der Ivolom van VoltA oplevercn; 8°. Over de overeenkomften tusfehen de niet ontlede Zelfftandigheden beftaande ; gisfingerf . over derzelvei? aard* wijzc van dezclve van ecn te fcheiden en de be* trekkingen tusfehen derzelver zaniei>fteliiftgen«r in deze laatfte afdeeling zweeft de Schrijvef doof bed verhcveite deel der wetenichap ; erf zijne vruclubare vtr- bedding den teugcl vicrende* verzamek hij cen aantal inzigten, welke de tijd alleeri kan bevestigen of veruie* tigen. . Op deze wijze belluit hij deze afdeeling van die eerfte Deck „ de wetten, welke de fcbeikuiulige ver- fchiinfclcn regelen, brengen onverandcrUjko uitkomftent voort, welke rot gidfen verftrekken kunnert in de be- werkingen der . Kunften ; deze uitkomfteu waarborgen ons de gelijkvormigheid van het 1 telle 1 der natuur i wel- ker fchikkingeu ecn fcheppend verftand aankoitdigen* dat die aanhoudend duet zamemverken tot de voort- brenging van lcven en het bevordcrcn van het geluk deV gevoelige wezens/* Zoo zijn Wcrk eindigende , gelijk hij ’t begonnen had , fchijnt de HeerDAVY ’er welgeval* len in te * icheppen , om de Scheikunde met de Zeds* It unde te verbindtn. K a EE& Digitized by Google C 14* ) EERSTE VERSCHIJNING % VAN JAN PUNT op het Amsterdamsch Tooneel * ' t , Be eerrte aanleidingett * die groote Genien, in welk cen vak van Kunst of Wetenfchap ook, gehad hebben, die de nog fchuilende vonk van die kunst, tot^welke . 2ij beftemd waren, deden vuiir vatten* om met dan met het leven , of in een’ hoogen ouderdom te worderi uitgebluscht , Worden over het algemeen , met de daarbij gepaard gaande bijzonderheden , de aandacht der naden- Kenden zeer waardig geoordccld. Zij bewijzen veelal , hoe weinig *er nopdig geweest is , om den eerften fchok aan den geest te geven , tervvijl het eehter moeijelijk is , om te beflisfen , of, bij gebrek van dien fcliok , wel ira-* mer de Kunftenaar in dat vak zou hebben uitgeblou- ken, en misfchien zonder zich eenigzins van zijne na- tuurgenooten onderfcheiden te hebben ten grave zou ge- daald zijn, tervvijl ’er ook fomtijds maar luttel aan ge- haperd had, of bij de tegenkanting hunner eerfte proe- ven waren zij bezweken. Uit hoofde dezer bedenkingen oordeelde ik het pubiiek geen’ ondienst te zullen doen met aan het- zelve eene Anecdote mede te deelen betretfende een* def grootfte Tooneelfpekrs , die ooit den, Hollandfchen Schouwburg tot luister ftrekten: ik bedoel den zoo ini alle opzigten voortreffelijken maar dikwerf ongelukkigei* Jan Punt; behalve zijn talent als Tooneelfpeler, zoo beroemd als een der eerfte Kunstplaatfnijders , die ooit oils land heeft opgeleverd; een man, die, verdiend heeft, om afgefchetst te vvorden door de keurige pen van eenen Simon Styl (*), misfchien den besten Ne- (*) Zie het Leven vbn Jan Punt, te vfnden fn het pde Deei der Lev ensbefchrijv ingen van Nederlandfche Mannen cn - Frow 4 Digitized by Google ( *49 } Nederlandfchen Profafchrijver , dien men veilig als eeif model ter navolging kan in handen geven, als van te groote dorheid en overdreven bloemrijkheid van ftijl even ver verwijderd , en tevens zoo hecrlijk in de on- gezochte rending z\jner volzinnen, als juiste keuze van woorden. ’t Schijnt echter, dat de Heer Styl onkun- dig geweest is van de eerfte aanleiding, waardoor Punt aan netTooneel gekomen is, en, daar ons die is mede- gedeeld door eenen nog levenden man, die met hem in de naauwfte betrekkingen vele jaren geftaan heeft, en op wiens waarheidliefde men volkomen ftaat kan ma- ken, hopen wij, dat deze Anecdote, als eene bijdrage tot dat levensberigt van Punt , niet gcheel de aandacht onzer Landgenooten omvaardig zijn zal. Punt bevond zich als leerling bij den door zijne fraaije platen beroemden Adolf van der Laan. Een zijner jeugdige vrienden, een beminnaar der Tee- kenkunst, was lid van een zoogenaamd Liefhcbberij- tooneel, dat van tijd tot tijd Treur- en Blijfpelen op- voerde. Punt was opgevoed door ouders, wel uit den geringen maar uit den welgeftelden burgeriland, zijnde zijn Vader een Waagdrager, een beroep van. geen’ hoogklinkenden naam , maar in dien tijd tusfchcn de a en 3000 Guldens jaarlijks opbrengende. Zijne Moe- der was van een*- zoodanigen aanleg , dat zij , volgens de ftrenge Geneeffche denkwijze , van hetTooneel, als een zondig tijdverdnjf, eenen afkeer had, Zijn Vader was wel van een* luchtiger aard, doch fcheen het, wat het ftuk van de Comedie betrof, of uit infchikkelijk- heid, of uit vooroordeel, met zijne ernftigere Vrouw eens te zijn. De jonge Punt droeg dus geene bijzondere kennis aan het Tooneelvermaak, doch liet zich docxr zijnen vriend overhalen , om , op deszelfs aanprijzing, eene der vertooningen van deszelfs Gezel- fchap te gaan bijwonen, zonder daarvan kennisfe aaa zijne ouders te geven. Punt zag en hoorde die too-. Vrouwen , bl. i. Dit Leven verdiende afzonderlijk te wor- den uitgegeven; en door eene bekwame hand gecommenta* rieerd, zou het misfehien eene dcr anngenaamfte en beste handleidiugen zijn, om de Teugd ware denkbeelden van een* fchoonen en zuiveren Hollandfchen ftijl bij te zetten, raeer dan zwakke afgetrokkene theorien, die alleen de fchaduw on niet het levend ligehaam voorftelien. ? ^ ^ K 3 4 C *5° ) tooneelmatige vootdragt Wei met veeT genoegen , maar fjetuigde zijnen vriend, hem, naar zijn gevoelen , over gen en ander vragende, dat hij wel veel fmaak in die yertoojiing gevonden had , doch dat het hem voorkwam , dat het fpelen vail rollen geene zqo zware zaak was , en zoo veel niet in had, als men ’er fcheen aan te hechten. Zijn vriend bevreenidde zich hier over, en traphtte hem te beduiden , dat dit hem zeer uit de hand vallen zou, als hij hetzclve onderriam. Punt bleef fc>ij zijn geyoelen, en zijn vriend daagde hem uit, oin ’cr eens eene proeve van te lie men, De jeugdige Punt liet zich hiertoe ligtelijk bewegen, leerde eene rol gemakkelijk van buiten en fpcelde op dat Liefhe-b- befijrtoonee} , en wel op zulk eene wijze , dat hij de bewondering van allc aanwczigen wegdroeg , die even pens als zijn vriend nu overtuigd werden , dat de aan* leg van Punt voor het tooneel zoodanig was, dat hem dp pabootfing der natuur zeer weinig moeite kostte , en dat hem dus, door geen’ waan vcrblind, die taak zoo ligt had toegefehenen. — Ecu dcr Dit^cteurcn van den Schouwburg, Voor dag, ’er altijd ijyerig op uit t cm hit zoodanige Lieihcbberij - tQoneelen Kwt'ekcliu- gen . voor den grooten Scliouwburg optezamelen , za g ©ok den jongeling Punt op dit Liefhebberij -Tooneel de rol yap Rqadamist us in de Rhqdatnislus cn JZt/wbia vervullen, want, door lof aangemoedigd , cn ciaar het hem zoo gemakkelijk viel, fpcelde hij nu meernialcn , ineer tn meer zwaardere roHcn , en Heeds met den hesten uitHag, maar altijd buiten weten zijner ouders. Voordag was zoodanig ingenomen met het fpelen van PUNT als Rhadamistus , dat hij in hem een uit- ftekend voorwerp voor den roem van den Schouwburg zich voorfpellcnde , hem wist te bewegen , om , gcheel onbekend , op den Schouwburg de rol va \\ Rhadamistus te vervullen, daar het hem als Dirccteur gemakkelijk vallen zou , dat ftuk ten tooneele te docn vtrichijnen , zoncfcr dat *cr intusfehen Pcnige melding op het aan- plak-bijjet van gemaakt werd, dat de rol van Rhada * mist us door eenen lidhcbber zou vervuld wofden,. — • Punt laat zich cverlnlcn, en, eyen als op het Lief- hebberij - tooneel , Jpeelt hij op den grooten Schouw* burg yoortrelfclijk ; zoodanig, dafverfeheiden liefheb** bers , die ijict ten Schomvburge waren, door anderen * jiaar tegenwoordig* uit kojhjliuiz^n en van elders ge- haal4 * % 1 Digitized by Google C 15* > baald werden , om dien jongen onbekenden lief hebbef te zien. ' Dit gebeurde op eenen Maandag. Groot was de toejuiching, die Punt genoot en dus nu 00k de aanmoediging , om in dit vak naderc proeven te geverw Voordag noodigde den toegeiuichten Jongeling uit, om de rol van Agenor , in het Treurfpel Aslrate , den vol- genden Donderdag te vervullen; zullende, dan op het aanplak-biljet gefteld worden, dat de rol van Agenor door den Lief hebber , die laatstleden Maandag de rol van JLhadamistus gefpceld had , vcrvuld zou worden. Punt liet zich weder gemakkelijk daartoe overhalen cn beloofde Voordag de vervulling dier rol op den ber paalden tpd. Het aanplak-biljet baarde opzien, om deszelfs zonderlingheid en de roem van dien onbeken- den verbreidde zich meer en nicer door Amfterdam ; zoodat zelfs vader Punt van zijne mede - arbeidsheden vernam, dat die jcmge lief hebber, die op den Schouw- burg , den volgenden avond , fpelen zou , niemand an- ders was dan zijn Zoon.’( Nu veranderde de zaak. voor onzen Punt van gedaante. — Vader Punt te huis ge- komen verhaalt zijne vrouw, met veel onftuimigheid en, met die fpijt, welke de welmeenende eenvoud gevoelt, wanende, dat zijn kind zoo al niet op den weg des verderfs , ten minste van het fpoor is , om door een ge- acht beroep en met fatfoen door de wereld te komen* dat hun Zoon Jan een Komediant worden zou en dat hij morgen op het theater dacht te vcrfchijnen • • * maar dat hij het, het kostte wat het kostte, hem beletteit zoa met al zijn vaderlijk gczag. Zijne huisvrouvv wordt op dit berigt diep bedroetd, en de jongc Punt te huis gekomen verneemt vveldra het hevig ongenoegen zijner ouders, en tevens hun befluit, om hem het lpe- len niet toe te ftaan, hem op zijne kamer op te fluiten en dus het uitgaan te belcttui, totdat de Donderdag avond, bepaald, dat hii op het tooneel zou verlchij- nen, voorbij zou zijn. Diep getrofFen bragt nu Punt alle tegcnvoordellen in het midden , maar allcs te ver- ceefs. Het bell uit van Vader en Moeder was onver- biddeliik. Punt wist daarop, uit, zijn’ half gevangen flaat, aan zijuen begunltiger Voordag een bnetje vyeg te kriigen , waarin hij hem den wil van zijne ouders meldde, en dat hem het fpelen den volgenden avond on* mogclijk zijn zou. — Deze begaf zich daarop ommddeN K 4 C 15* ) lijk nJar vader en moederPuNT en trachtte hen tebedai- den , op welk eene wijze het publiek te leur gefteld zou zijn , en daardoor de goede lieden te bewegen, dat zii ten min- (le nog dien eenen keer aan hunnen Zoon zouden toe^r ftaan, dat hij de aangekondigde rol zou vervullen* — Na veel been en wcder fpreken werd eindelijk de zaak gevonden, onder voorvvaarde, dat de oude Punt en. ^ijne Vrouw , in den zoogenaamden bak van den Schowv- burg de allerbeste plaats zouden hebben. Nooit of 2eldzaam waren zy in den Schouwburg geweest; maar die eenemaal, dat hun Zoon Jan fpelen zou, (want voor die eene maal flonden zij het hem flechts toe} inoesten zij voor die vergunning .tegen hunnen dank , de beste plaats hebben. vSchoon, uit hoofde van het uitgegaan gerucht van den jongen Liefhebber, alle de plagtlen in den bak befproken waren, neemt de Direo teurVooRDAG die voorwaarde aan, en zegt aan de ou- ders van Punt op eene der voorfte banken in het mid- den twee plaatfen toe. Den avond van den volgenden dag, gaan vader en jnoeder Punt, als burgers van de geringere klasfe, op zijn oud Amfterdamsch opgefchikt, <er beftemder ure naar den Schouwburg en zetten zich ©p de bewuste plaatfen neder. Het gordijn gaat op en Zl) zien , benevens het door verwachting ongeduldig piw bliek , hun’ Zoon op het tooncel verichijnen , om , als het ware, zich tegcnDuiM, den zoo met regt beroemd- ften Tooneelfpeler van dien fijd , te meten ; maar hoe deerlijk wordt de verwachting van het algemeen te leur gefteld, De jeugdige Punt zinkt, in het eerfte Bedr'yf, zoo’verre in de uitvoering zijner rol beneden de korts jpgevene proeye, dat niemand iets boven het jniddelmatige in hep ontdekt en velen hun ongenoegen pver de te leurftelling mefir of min duidelijk te kennen geven ; terwijl de eerzucht Duim noojn , om alle krachten bij te zetten, ten einde zich m ziine voile grootheid boven een’ ten zijnen koste toegejuichten Jon* geling te vertoonen. Nu gaat Voordag naar den *jon-» gen Punt achter het Tooncel , nadat het gordijn geval* Jen is , en vraagt hem f wat hem deerde , waardoor hij deze rol zoo ongelijk minder dan die van den vorigen keer uitvoerde? — En Punt antvvoordt hem eenvou-r dig: Het zicn van mime Vader en Moeder, en uiets an-> ders maakt , dat ik niet naar eisch kan fpelen. — Welk gW ZWakheidj denkt men ligt incQu’iiaderhandzoo be-. .. kwa% Digitized by Google c *53 > ^ kwamen Tooneelfpeler, maar welk eene beminnelijke* welk eene regt menfchelijke zwakheid in den Jongeling, die liefde en eerbied voor zijne ouders koestert! Voor- PAG doet nu alles , wat in zijn vermogen.is, ora Punt’s eerziicht boven deze zwakheid te verheffen , en geeft hem zoodanige fporen , dat de Jongeling , het ’er * over been zettende, in het Tweede Bedrijf, niet alleen met) al dc kracht van de vorige maal, maar met nog grootere infpanning van zijne verinogens optreedt, en, tot verbaznig van het * Amfterdamsch Publiek, de rol van Agcnor verder ter uitvoer brengt — ja hij voert den nu uit de liiken geilagen Duim , dien de hoop op zijne bijna bchaalde zegepraal ontviel, de vojgcnde woorden in zijne rol voorkomendc, met eene naiviteit toe, wel- ke-het algemecn bevestigde in zijne zoo gefpannen ver- wachting, dat zij ecn’ der grootfte mannen in dat vak aan het belang des Tooncels verbonden zagen; ’k Trouw met de Koningin, en \ is mij, bovendien, Ceen klein vermaak, Astrate, u wat jaloers te zien. C*) Van nu af was Jan Punt aan het Amfterdamsch Tooneel gcheel toegewijd. -* — Zijne ouders lietcii zieh weldra van hunne llrenge gevoelens terug brengen. 