Anna Maria van Schurman
Schotel, Giles Dionysius Jacobus, 1807-1892
Bladz. 229 volg. Zie Guhraurer S. 503—508, Max, Goebel, Eukleria P. II, p. 28—42. Bladz. 234. Mysterium magnum oder Grosses Geheimnis, das ist ein sehr herliches und im heiligen Wort Gottes wohl begriindetes Bedenken itber die Zukunft des Reiches Christi. Wesel, Duisb. u. Frankf. 693. De brieven in Bijlage BE. Bladz. 235. Deze brief berührte Frauen. Dr. Banga, Burgemesser dier stad liet mij er cen afschrift van geworden waarvoor ik hem openlijk mijnen dank betuig. Bladz. 239. De titel is: A. M. & Schurman HYK4HPIA seu Melioris Partis electio. Tractatus brevem vitae ejus delineationem exhibens. Luc. X: 41, 42. Unum necessarium. Maria optimam partem elegit. Altonae ad Albim. Ex officina Cornelii van der Meulen. Anno CIOIOCLXXIII 12° pp. 207. De titel der Nederd. vertaling, die voor ons ligt, luidt: A. M. van Schurman, Hucleria of uwitkiezing van het Beste Deel, waarin vertoont wert een kort begrip van haar leven, als-mede veel hooft Stukken van den godsdienst grondig werden verklaart. Van haar Ed, in 't latijn beschreven: en nu in Nederduits vertaalt, te Amsterdam bij Jacob van de Velde, 1684 in 12° met eene voorrede, die niet zonder belang is. Na haar dood is het tweede deel der Eukleria, Amstelodomi apud Jacobum van de Velde 1685 in 12° p. 206 in het licht gegeven; beide zijn in het latijn, te Dessau 1782 2 vol. in 8° en in 1783 in het hoogd., herdrukt: Sommigen hebben het bestaan van dit boekske, dat hoogst zeldzaam voorkomt, in twijfel getrokken, anderen, gelijk Joh. Feustkingius meenden dat het niet door Anna Maria geschreven is. Over de zeldzaamheid van dit boekje schrijven Reimmannus, in Catal. Biblioth. Theol. p. 427; Stolle, in Nachrichten von seiner Biblioth. P. XII. p. 367 sqq. Vogt, Cat. libr. rarior p. 616. Gerdes Florilegium libr. rar. p. 318. Bladz. 239. Wij volgden de opgave in de ned. overzett. Bladz. 240. Zie Joh. Wilh. Petraeus bl. 5 zijner eigene le- vensgeschiedenis, in het hgd. in het licht verschenen; Ger. Croese, in Hist. Quak. p. 668. Het werk van Drechsler heeft tot titel: "Evzdyeta évzearos sive Melioris partis electio rescissa, vel Dissertatiuncula renascentis, Ecclesiae Hierosolymitanae propugnatoribus; novissimis schismaticis, D. Joh. de Labadie. 3 43 ‘D. Petro Yvon ete. inprimis prodigio seculi, foeminae erudi- tissimae, Annae Mariae a Schurman, opposita, de studio sacro et profano. Lipsiae 1675 in 89, Bladz. 241. Z. Eukleria P. IT, p. 166 sqq. »Responsum sive animadversio in Dissertatiuncula cujusdam Baccalaurei Euzdnote meae oppositum.” _ Bladz. 247. In Eukleria P. II. p. 118 sqq. Ubi responda- tur ad literas A. Bourignon circa satisfactionem Jesu Christi et Dei praedestinationem.” Bladz. 247. Eukleria P. II, p. 25 sqq. Nederl. Stemmen d: 1b, bi. 119,-119. Bladz. 255. Corpus ejus (Sarae Moot) sepultum est in coe- meterid Wiewerti, non procul a loco habitationis nostrae, ubi, si quidem hic mori divinitus conceditur, ad latus ejus, eodem quo illa sepulta est modo, sepeliri desidero, quam etiam ve- lut ultimam voluntatem meam Ecclesiae nostrae declaravi.” Eukl. II, p. 35. — Over Elizabeth Sluter 1. c. p. 38. — Over Johannes de Rothe 1. c. p. 28. Overigens is, behalve het werk van van Berkum en van Max Goebel, hier het tweede deel der Eukleria onze voornaamste bron. Bladz. 259. Het bezoek van Penn is uitvoerigst door Chaufepié uit de reisbeschrijving van Penn beschreven. Zie ook het leven van Anna Maria in de Levensb. van beroemde mannen en vrou- wen en Guhrauer 8S. 517 ff. Bladz. 260. Zie over deze mannen en anderen van Berkum en Max Goebel. Over van Deventer bestaat een belangrijk opstel van J. J. Kiestra, in het Tijdschrift der Nederl. Maats. Tot bevordering der geneeskunst, 1853, Maart. Bladz. 261. Deze brieven vindt men in Scrinium antiquarium van D. Gerdes T. V.' p. ¥, p. 17 9—187, van den tweeden heeft Ypey in de Geschied. der Chr. kerk in de XVIII euw d, X, bl. 400 en Kiestra, t. a. p. bl. 17 een gedeelte medege- deeld. Z. Bijlage E. Bladz.. 262. Zie de lat. vertaling van twee fransche brieven, 12 Maji 1678, uit Wiewert aan de prinzes Elizabeth en aan 44, sommige vrienden der overledene geschreven achter de Kukle- ria P, II, p. 104—189. Bladz. 263. Het verhaal dat zij ee zou gestorven zijn, vindt men o. a. bij Croese, Hist. Quak. p. 54, 513 en bij Mollerus. Verkeerdelijk schrijft Christ. Fred. Paulinus, in Zeitkiirz. erbaulichen Lust. Tit. 1938. p. 1166, 1177 en in Philos. Feyerab.-c. V. p. 203, dat zij te Altona, en anderen, volgens Otto Sperlingius, in Tract. m. s. de foem. doct. n°, 152, dat zij te Leyden gestorven is. Otto Sperlingius schrijftten onregte, dat zij in 1679; Niceron, Max Goebel en anderen, dat zij den 5 Mei, Niceron en Chaufepié dat zij in 61 jährigen, Paquot in 60- Witte in 72jährigen leeftijd gestorven is. In het artikel over haar in Nagler’s Kinstler Lexicon leest men: Anna Schurman erreigte aber nur ein Alter von 33 Jahren, — "Brulliot sagt im Cataloge der Sammlung des Baron von Aretin, das A. M. v. Schurman eine solche Darstellung in schwarzer Marnier gestochen habe, Wenn sich dieses so verhalt, so hat Schurman gleichzeitig mit dem Erfinder Ludwig von Siegen, in schwarzer Manier sich versacht. Sie Starb 1640, und um diese Zeit fallen die Arbeiten Siegen’s. Zij is gelijk Lehms, Mollerus, Burmannus teregt getuigen 71 jaren und geworden. MNHMOZY NON Beatae virginis ANNAE MARIAEB A SCHURMAN. Anna domos petit superas nunc tertia vates, Perfruiturque suo virgo beata Deo. Mundus ad immensos hanc conquisivit honores; Ast mundi sanctae spernitur omnis honos. Munera, queis male sana cohors multum eminet, et se Celsioringreditur, nonnisi damma putat. Nobilitas generis, res ampla domi, pectusque stupendis Artibus imbutum, nil pia corda movent. Ignibus aethereis Christi dum flagrat Amici, Plena fide Christo serviit ila suo, Pauperiem Christi sequitur, prae paupere Christo Ingentes sordent totius Orbis opes. Finibus a patriis insons procul exulat, atque Omnia pro Christo gestit amara pati. Ast fallor. Terris Schurmanna extorris oberrat; Nam praeter coelum patria nulla fuit. Quoque polo est propior, tanto ferventior instat, Victricique manu coelica Regna rapit. Miles ut urgeret fulgentibus acer in armis, Urbs obsessa diu si potiunda detur. Diffluus aut multo veluti sudore viator Festinat, quum sit jam prope grata quies. Vidi ego vicenas cum ter numerasset aristas et denas, vidi quae veneranda dedit. Quam non quaesita! ast vivo quam pectore promta Sicut sponte sua quae mera mella fluunt, Plena favis et flore thymi fragrantia, quaeque Aeternum Flamen corde ciere solet. Hoe vixisse Deo diu, et est in fine renasci: Sit coeli soboles alitis instar eunt. Non in deliciis mundi, at eruce quaerit Jesum; Hic meus emoriens in cruce pendet Amor. Nulla sancta diu potuit statione morari; Nec mundus tanto dignus honore fuit. Et fuerat gravius coelesti exercita Patri, Solamen longae ni daret ille fugae. Ni foret Angelicus Doctor, cui rore perenni Pectora stillabant, Duxque comesque viae. Quidum ignoratum (dictu miserabile) Christim Indicat, in parva gente mori vol Gens nimium dilecta Deo, gens sancta Redemptim, In qua una Christus Relligioque vigent. Quam pariter pietas et amor, studium. revinxit Unum. Delicias, maxime Christe, tuas! Has inter sanctas vixit Schurmanna sorores; Hos inter fratres gestiit illa mori. Ipsa soror, mater, conjunx et filia Christi, Quem peperit jugiter, quem veneratur amans. Esto procul livor. Quae sancto pectore Christum Enixa est, Christo judice, Mater erat. Quin Christum quod corde magis quam corpore gestat, — Esse Dei Matrem Sancta Maria probat. Hane deflere nefas; alto namque aethere ducit Inter coelestes gandia magna choros. Mens mea anhela Deum cupide desiderat, inquit Expirans. Vivit jam quoque plena Deo. Gratulabundus accinui. DANIEL MEYERUS. V. D. Minster. Bladz. 264. Zie van Berkum d. IL, bl. 68. J. Scheltema, iets over een grafkelder te Wiewert en over het lik van Anna Maria van Schurman in de Vaderl, letteroef. van 1804, bl. 690 volgg. Het berigt van N. Schotsman is mij medegedeeld door mijn” vriend Bodel Nyenhuis. Wij hebben het VI d. 2¢ stuk van de Vrije Fries, waarin aanteekeningen omtrent den grafkelder te Wiewerd en de zich aldaar bevindende mummien, door J. Led- der, Med. et Art. Obst. Dr. te Leeuwarden, voorkomen, bij het sluiten van dit werk niet ontvangen. ——> 80 0 aa Bee | Lin BIJLAGE A. GENERALOGIA SCHURMANNIANA 1), Frederik van Schurman en Samuel van Schurman en Jen- neke van Schurman hunne zuster, waren geboren te Antwerpen. Frederik van Schurman, huwt Clara van Lemens of Lemens. Hij stierf in 1599, zij te Harderwijk ten huize van den voormaligen muntmeester Jacob Dircksz. Alewijn of van Halewijn?). 8 April 1608. ' 1) Deze genealogie is opgemaakt door Dr. Banga te Franeker. Ik voegde er e Bee | Lin BIJLAGE A. GENERALOGIA SCHURMANNIANA 1), Frederik van Schurman en Samuel van Schurman en Jen- neke van Schurman hunne zuster, waren geboren te Antwerpen. Frederik van Schurman, huwt Clara van Lemens of Lemens of Lemens. Hij stierf in 1599, zij te Harderwijk ten huize van den voormaligen muntmeester Jacob Dircksz. Alewijn of van Halewijn?). 8 April 1608. ' 1) Deze genealogie is opgemaakt door Dr. Banga te Franeker. Ik voegde er e Bee | Lin BIJLAGE A. GENERALOGIA SCHURMANNIANA 1), Frederik van Schurman en Samuel van Schurman en Jen enige aankekeningen bij uit de familiepapieren van de heeren Opper-does Alewijn te Hoorn en J. J. Meijen te Utrecht. Zie ook Stamboek van den Frieschen vroegeren en lateren adel. Leuwarden 1846, 1.d. bl. 187 gener. 11 nob. en II d. bl. 86 aant. 29, d. I, bl. 258, gener. 4. c.d. IT, aanteek. 27 en 28 bl. 174, medegedeeld door den heer de Haan Hettema. 2) De eerste Alewijn was Dirck Alewijn, gehuwd met ‘Cornelia Cannius, wiens afbeelding, met een schrijfpen in de hand en een vierregelig versje voor zich, waarboven staat: Espor me conforte, nog bij de familie Alewijn berust. Dit portret stelt hem voor in 33jarigen leeftijd en is van 1560. Zijn zoon Jacob Dircksz. Alewijn was pachter der koninkl. munt te Nij- 48 Kinderen: I. Frederik van Schurman, geb. te Antwerpen 22 October 1564, gest. te Franke 15 Nov. 7623 (volgt.) II. Abraham van Schurman, geb. te Antwerpen 26 April 1565, overl......%../.. 1631 (volgt.) II. Clara van Schurman, geb. te Antwerpen 26 Julij 1567, OVER fa, oot st..» Mogelijk was zij de huisvrouw van Balthasar Jansz. Jacot, een zwager van Dirck Alewijn uit Alkmaar, overl. 7 Sept. 1624 1). IV. Susanne van Schurman, geb. te Antwerpen 5 Julij 1569, overl. te Frankfort 15 Aug. 1587 en aid. begraven. V. Hans van Schurman, geb. te Frankfort 25 Julij 1571, overl. te Franke 19 Feb. 16383. VI. Maria van Schurman, geb. te Frankfort 4 Mei 15738, hut 14 Sept. 1599 met Dirck Alewijn, geb. te Amsterdam 1574. Zij stierf 19 Aug. (and. 16 Junij) 1621, op weg naar Delft in zijne armen. Hij hertrouwt 8. Mei 1622 met Eva Stalpart van der Wielen, wed. Philipp. megen, 25 Oct. 1569, later muntmeester. Op zijn voorstel Is de munt 16 Maart 1584 naar Harderwijk verplaatst, waar hij 16 Mei 1606 overleed. Hij huwde Margaretha van Sloten. Zij overleed 1618. Hij was doopgetuige van het oudste kind van Dircksz. Alewijn. 1) Het blijkt ten minste dat Balthasar Jansz. Jacot gehuwd is geweest MC bapeterer fence van Schurman, zoo ook Rymer van Lockeren, gehuwd met Margaretha Eversdr. van Schurman. Doopgetuigen van de kinderen van Dirck Alewijn en Maria van Schurman: »Van Clara geb. 13 Junij 1600, Mameer Schuurmans en Balthasar Jacot; van Diederick geb. 5 Nov. 1601, Jacob Dircksz. Alewijn, in zijn plaats Benjamyn Alewijn, en Sara Schuurmans; van Cornelia, geb. 13 Jan. 1606, Maximiliaan van Geel, zijn broeder Pieter van Geel in zijn plaats, Anna Schuurmans, in hare plaats dq huisvrouw van Elias de Ract; van Abraham, geb. 11 Dec. 1607, Maximiliaan van Geel, in zijn plaats Balthasar Jacot, Clara van Geel, in de plaats van ons moeder Clara Lemans; van Sara, geb. 5 Jan. 1612; masecur Margriet de Lockeren en Balthasar Jacot, in zijn soeurs Jacots plaats.” VIL. IX. 49 de Soette, van Gent, die te Amsterdam overleed 1620. Zij sterft 20 Mei 1655, hij 17 Julij 1637 te Amsterdam. Van hem stammen af de Alewijns, wier volledige genealogist VIL. VIL. IX. 49 de Soette, van Gent, die te Amsterdam overleed 1620. Zij sterft 20 Mei 1655, hij 17 Julij 1637 te Amsterdam. Van hem stammen af de Alewijns, wier volledige genealogist VIL. Le berübt bij den heer Opperdoes van Alewijn te Hoorn. Sara van Schurman, geb. te Hamburg 6 Feb. 1575, gest. ald. 5 Aug. 1576. Samuel van Schurman, geb. te Hamburg 20 Oct. 1576, gest. 1610. Sara van Schurman, geb. te Hamburg 18 Nov. 1578, huwt 15 Feb. 1607, met mr. Dirck Jacobi Alewijn of van. Halewijn, burgemeester van Harderwijk; aldaar in- gedaagd als schepen 31 Dec. 1621, 26 Jan. 1622 en 24 Jan. 1623, lid der staten-generaal voor Gelderland, 10 Nov. 1621, 22, 24, 26, commissaris-generaal van de schepen en schippers in het leger, 5 Junij 1626—1628. Hij schijnt eenige moeijelijkheid te hebben ondervonden in zijne administratie, want benoemd tot een buitenge- wone zending (naar Straalsund?) werd zijne commissie ingetrokken, omdat de staten-generaal (1628—1629) hem weigerden het doen van rekening en verantwoording aan een zijner zonen, onder voorgeven dat zij dien daartoe onbekwaam en ongeschikt achten, te mogen overdragen. Hij komt voor op de begrafenis-cedul van Dirck’ Alewijn te Amsterdam begraven, 21 Julij 1637, dadelijk volgende op de zonen van Frederik Alewijn en Abra- ham. Alewijn, en zijn schoonzoon Diderik Pauw, gehuwd geweest met Clara Alewijn. Kinderen: Jonk’. Jacob van Halewijn. Jonkr. Diederik van Halewijn. ‘a Frederik van Schurman, huwt te Keulen met Eva van Hart. Kinderen: 1. Hendrik Frederik van Schurman. 2. Johan Godschalck van Schurman, geb. te Keulen 1605, gest. te Utrecht 1664. Iv. 50 3. Willem van Schurman. 4, Anna Maria van Schurman, geb. te Keulen 5 Nov. 1607, stert te Wiewerd 4 Mei II. Abraham van Schurman, huwet 27 Oct. 1594 te Staden met Anna Graphens, eenige dochter van Cornelis Gra- phens en Jacoba Chombarts, geb. te Bremen 13 Febr. 1573. Kinderen: 1. Abraham van Schurman, geb. te Keulen 2 Sept. 1595, gest. te Huizum op Abbinga-State 24 Nov. 1671 (volgt). 2. Frederik yan Schurman, geb. te Staden 16 Febr. 1597. 3. Anna van Schurman, geb. te Staden 10 Oct. 1598. 4. Francois van Schurman, geb. te Staden 15 Oct. 1600, gest. te Kuilenburg 20 Aug. 1635. Was in 1650 re- kenmeester in de generalitäts-rekenkamer te ’s Hage en in 1653 van wege de provincie Friesland gecommit- teerd in den raad van staten aldaar. Hij komt voor op de begrafenis-cedul van Dirck Alewijn 21 Julij 1637, op die van Agatha Geelvinck, huisvrouw van Frederik Alewijn 20 Feb. 1638, op die van Eva Bicker, echtge- noot van Frederik Alewijn 10 Nov. 1665, en die van Frederik Alewijn 12 Jan. 1665. 1, Abraham van Schurman, huwt 17 Dec. 1626 (0. s.) te Leeuwaarden met Maria van Viersen, dochter van Willem van Viersen, rentmeester der domeinen van Friesland en van Titza Godefridi Hindema, gest. te Leeuwarden 20 Dec. 1650, te Huizum begraven. Hij hertrouwt met Aemilia van der Haer, dochter van Jan Jansz. van der Haer, commies van de generalitäts- finantien en van Maria van Kinschot, gest. te Huizum 20 Nov. 1681. Hij was in 1650 rekenmeester in de generalitäts-rekenkamer in ’s Hage en in 1653 1) Verkeerd wordt in het Stambo ek van den Frieschen vroegeren en la-teren adel gezegd dat deze Abraham, een zoon van Frederik yan Schurman en van Eva van Harf, en alzoo de broeder van Anna Maria was. 5] van wege Friesland gecommitteerd in den raad van staten aldaar. Kinderen: ‘a, Anna Maria van Schurman, geb. 2 Dec. 1653 te ’s Hage, ongehuwd overled. ald. 3 Aug. 1727 en te Huizum begraven. 4. Mr. Johan Abraham van Schurman, geb. 18 Nov. 1655 | te ’sHage, gest. 3 Junij 1731 te Leeuwaarden en te Huizum begraven (volgt). e. Aemilia van Schurman, geb. 18 Nov. 1655 (tweelinge), trouwde Jelgerus Sixtus (Hayes) van Rinia, overl. 1704. Z. k. Zij sterft 20 Maart 1726 te Leeuwaarden en iste Huizum begraven. d, Frederik van Schurman, geb. te Huizum 30 Maart 1660, commies-general ter admiralit van Friesland te Harlingen, ongehund overled. 2 Dec. 1721 te Leeuwaarden en te Huizum begraven. 6. Mr. Johan Abraham van Schurman, burgesser der stad Vist en gecommitteerde ten landsdage, ook ter vergadering der staten-generaal, huwt 5 Aug. 1729 te Vist Jacoba Gercama, dochter van den utrechtschen predikant J. Gercama. Zij hertrouwt 11 Mei 1738 te Deinum met mr. Johannes Hectors van Glinstra, ontvanger-generaal van Menaldumadeel, overl. 9 Junij 1745, oud 64 jaren, weduwenaar van Louisa Albertina Valeriusdr. van Glinstra. Zij sterft 29 Dec. 1762 te Utrecht, oud bijna 783 jaren en is den 5 Jan. 1763 in de St. Geertruida-kerk aldaar begraven. Kinderen: Abraham Frederik van Schurman, geb. te Huizum 26 April 1730, is geworden J. U. D. te Utrecht 15 Feb. 1752 en heeft ook voor ’t hof aldaar ge- praktischeerd Kanunnik van 't kapittel van S.-Maria '19 Dec. 1750. Hoogheemraad van 't waterschap Hei-cop, genaamd de lange Vlict 1 Mei 1767. In 1779 vertrok hij naar Franeker en woonde aldaar in- het huis E. W. N°. 25. Den 16 Jalij' 1780 ver- trok hij met zijn huishouding naar Heereveen. Spoe- dig raakte hij hier in onmin met dem heer FE. A Idema, grietman van Aengwirden. Hij huwde Louisa van Stuyvezant, geb. 6 Nov. 1740, dochter van Johannes van Stuyvezant, kanunnik van het kapit- tel van St. Pieter te Utrecht en van Christine Louisa Boénninger. Hij, A. F. van Schurman, is van haar gescheiden bij conventie van den 19 Dec. 1779. Hij overleed 4 April 1783 te Heereveen, zonder kinderen. Zij in 1810. Bij testament van 31 December 1780 vermaakte hij aan de academie te Franeker een legaat van 30,000, door de executors des boedels betaald met tien utrechtige obligatien & 21 pet. ad 16,778—18— en zestien Friesche a 2 pet. 13,224— 7” — 30,002—18— benvens zijne bibliotheek, en eenige kunstwerkjes, teekeningen, manuscripten van zijne beroemde bloedverwante Anna Maria van Schurman en familieportretten. De inkomsten van dit legaat moesten strekken ter bevordering van de studien van vier studenten, twee in de regtsgeleerdheid en twee in de geneeskunde, burgers en inwoners der stad Franeker. Het beheer dier fondsen droeg hij op aan den tijdelijken rector- magnificus en den oudsten hoogleeraar in de juridische en medische faculteiten, die daarvoor zouden genieten ieder jaar- liks f 50. Zijn sterfdag moest jaarlijks worden herdacht in eene vriendelijke bijeenkomst. Dear. VI, bl. 110. q De boeken werden volgens zijne begeerte geplaatst op de bibliotheek in afzonderlijke kasten, waarboven met groote vergu Le lettres geplaatet word: Legatum Schurmannianum en boven en daar tusschen gemacht afzonderlijk kasje met gla-zen deuren: KEIMYAIA Anna Mariae Schurmanmanae ex legato cognati A. F. van Schurman. Deze-bibliothek bleef steeds afgezonderd van de overige boekverzameling, en werd van tijd uit de gewone inkomsten ‘aanzieijk vermeerderd met. boeken in beide gewone faculteiten, zoodat zij bij de suppressie der acade-mie in 1811 bestond uit ongeveer 1200 nummers of 2700 boeken. Door de tiercering der fondenen ärzt fransche beheer dezenden, werd deze stichting aanmerkelijk in hare inkomsten benadeeld, doch is door zuinig overleg steeds weder toegenomen, zoodat bij de opheffing van het athenaeum in 1843 het fonds bestond in eene inschrijving op het Grootboek der nat. werkelijke schuld a 2½/, pet. van f 12,200,— -en aan contanten in de spaarbank belegd » 4.25,— Lang bleef het onzeker en twijfelachtig, welke de toekomstige bestemming dezer, blijkbaar ten gunste van studerende longelingen, burgers en inwoners van Franeker door den stichter verordende, instelling zoude zijn. De-koning besliste daar-omtrent bij het volgende besluit: N°. 36. Wij Willem, enz.. Op de voordragt van onzen Minister van B, Z. van den 4 Augustus 1847 Lit. B, Afd. 5, betreffende zekere stichting door A. F. van Schurman, bij testament in dato 31 December 1780 ingesteld ten voordeele van twee studenten in de gegerende, en van twee studenten in de geneeskunde, an de toenmalige hoogeschool te Franeker, aan den letter- Lijken inhoud van welk testament, noch wat het beheer dier stichting noch wat derzelver bedoeling betreft meer kan wor- den voldan, ten gevolge der ophefling eerst van gezegde -hoogeschool en naderhand van het daarvoor in de plaats ge- stelde athenaeum. Gelet en. ; Overwegende, dat het hoofddoel des stichters van Schurman klaarblijkelijk is geweest de vordering van eene inrigting van onderwijs te Franeker, en bepaaldelijk van de studién in de regtsgeleerdheid en in de geneeskunce van Franeker burgers en inwoonders, alsmede dat aldaar thans geene gelegenheid meer bestaat om bepaaldelijk in de regtsgeleerdheid of in de ge- neeskunde te studieren. Hebben beschlossen en besluiten: 1°. De besluiten van den 26 December 1818 (St. Bl. N°. 48) en den 2 December 1823 (St. Bl. N°. 49) zijn toepasselijk op de stichting van Schurman. 2°, De eigendommen en inkomsten van voormelde stichting zullen verder worden aangewenden ten voordeele van de studeren bij het Gymnasium te Franeker, zoo ten nutte en verbetering van het onderwijs bij die inrigting, als tot ondersteuning en aanmoediging der jongelingen, in Franeker te huis behoorende, welke aldaar onderwijs genie- ten, zulks op zoodanige wijze, als nader door onzen Minister van B. Z. op voordragt van de te benoemen bestuurders en provisoren der stichting, en na Gedep. Staaten der provincie Friesland te hebben gehoord, zal worden bepaald. ’s Gravenhage, den 4 Augustus 1847. (Get.) Willem. De Minister van Binnenlandsche Zaken, (Get.) van Randwijck. De boeken aan de stichting toebehoorende zijn pei verkocht den 18 December 1849. Onder de familiepapieren van den heer J. J. Meij En (nena | tante de voornoemde Louis van Stuyvesant was) te Utrecht, berust nog een adelsdombrief van 1657, mitsgaders de volgende verklaring van 1657, dato 1778, waar. bij consteert, dat Anna Maria van Schurman geweest is oudmoei van Abrah. Frederik van Schurman. Wij ondersz. F. M. V. Burmania old Raadsheer ’s Hofts van Friesland en H. van Burmania, Grietman over Leeuwar-deradeel en Gecommitteerde in 't collegie ter Admiraliteit te Harlingen, certificeren en verclaaren, dat Mr. Abraham Frederick van Schurman, eenige zoon van Johan Abraham van Schurman, Canunnik des Capittels St. Marie binnen Utrecht, en uit hetzelve gecommitteert als Hoog Heemraad van Waterschap Heicop, genaamd de Lange Vliet, geboren 1730, 26 April, op de Adelijke state Abbinga, in de Grietenie van Leeuwarderadeel bij Huisum, ten Z. O., gesproten is uit een adel geslacht, dat bijna een eeuw voorsz. State gepossideert en bewoond heeft. Wat nu aangaat de nobiliteit van "t geslacht, die is ons gebleken uit een declaratoir, gegeven in den Haag 26 Nov 1657, door vier edellieden: Pieter Tuil van Serooskerken, Johan van der Does, Apo van Bootsma en Ludolph Conderts, wegens vier differente Provincien in de Hooge Generalitäts-Collegien aldaar op die tijd sessie hebbende, ook uit de Levensbeschrij ving van des Hr. Cannuniks oud moei, van Anna Maria van Schurman als andersins. In oirconde der waarheid hebben wij dezen geteckend, na zulks met onze Adelijke wapens bevestig, op den 20 Jan. 1778. (Get.) F. M. V. Burmania, H. Burmania. Voorts bezit de heer Meijen cene afbeelding der graftombe, die Louise van Stuyvezant voor haren echtgenoot heeft laten vervaardigen, met de volgende inscriptie in de lat. taal: » Aan den edel heer jonkheer Abraham Frederik van Schurman, regtsgeleerde en kanunnik van ’t kapittel van St. Maria te Utrecht en, de laatste van zijn geslacht. De vrouw aan haar man, Louisa van Stuyvezant, heeft dit monument opgericht. Hij overle de 4 April 1783. — Leefde 52 jänner en 11 maan- 56 den.” Ook bezit hij nog vele familie-portretten en. — Ab- binga-state te Huisum is voor eenige jaren afgebroken. In een der zalen vindt men aan het midden van het plafond in een krans de letters A. M. S. die men meende, dat Anna Maria van Schurman moesten aanduiden, terwijl men het er voor hield, dat zij aldaar (in hare jeugd) met hare ouders gewoond heeft. ——— 660 <= A BI LAGE B. KUNSTWERKEN VAN DE HAND VAN ANNA MARIA VAN SCHURMAN OP HET STADHUIS TE FRANEKER). 1. Knipsel, met de wapens van Schurman, van der Haer, Graphens van Kinschot. Lijst en grond van zwart geworden eikenhout zonder sieraad. . Knipsel, voorstellende een boschje of het segend, in het midden het naamcijfer van Anna Maria van Schurman. A. M. . Schoonschrift. Evzyxve.exy. Het gebed des Heeren, waar- onder 4A. M. Syvoeuer. De rand is als die der oude hand- -gchriften -versierd met zeer uitvo - erig, veelkleurig en met goud versierd lofwerk. De bloemen schijnen vergeet-mij- nietjes, korenbloempjes eu fantastische voorstellingen. De kleuren zijn waterverwen op perkament. Schoonschrift. Arabisch schrift, waaronder de handteeke- nen van Anna Maria van Schurman bewerkt als N°. 3. Miniaturkeekening in sepia, voorstellende de aanbidding der koningen, waaronder A°. 1597, in ebbenhouten lijst, (dus niet’ van Anna Maria van Schurman.) Medegedeeld door Mr. J. P. Amersfoordt. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 58 . Geschilderd portret van Abraham van Schurman, gest. in 1671, in 1624 geschilderd. Lang 12, breed 9,5 ned. duimen. Portret van denzelfden in potlood. Dergelijk portret met het wapen van Schurman, potlood op perkament Aetatis suae 59.” Miniatur portret, waarschijnlijk van den zelfden, met zwart kleed, witte kwastjes aan de liggende kraag, spre- kende blaauwe oogen. Portret, waarschijnlijk van denzelfden, met potlood op perkament, lang 6,5, breed 6,5 ned. duimen. Mansportret op koper, ovaal, hoog 19 en breed 7,5 ned. duim, waarboven staat ~aetatis suae 20, 1623.” Zonder. | baard, met geplooide kraag drie hoog, wit kleed met een rei knoopen; op het kleed zich kruisende moesjes. Het haar is bruin en vol, wellligt een broeder van Anna Maria. Portret van een oud man met een kapje en den raadsheers tabberd, met potlood. Portret van een jong mensch, grootte als N°, 6, kleed bruin, knoopjes zwart, haar bruin, oogen zwart, strikjes rood. In een boekje het portret van den ouden van Schurman, met potlood als boven, ~aetatis suae 61.” In ditzelfde boekje een knipsel, waarop een Duische spreuk als doolhof geschreven, verder nog twee angelieren op papier of zijde gewerkt en een hommel, waarschijnlijk boekleggers, Ken portret in waterverw van denzelfden met gedraide lijst. Een rood album, fluweel met bloemen en vruchten van goud en paarlen, waarin geschreven een hebreeuwsch vers uit Ps, CXI, een grieksch uit Paulus brief aan de Ephezen H. V en twee latijnsche dichtregels: » Daer en is geen verdoemenisse dengenen die in Christo Jesu zijn, die niet nahe den vleesche, maer nae den geest wandelen, Rom. VI: 8,” voorts haar zinspreuk, naam en Anno 1663, 16 Julij. Fol. 2. “Wat is dat trostelijk voor een bedroefde siele, en voor mijn, die teeghenwoordig in mijn kranckbede legh, daer staet zoo een troostlijke en...... in het ze- vende kapittel van de Openbaringen Johannis, die vier sesse veersen deese sijn het die uit die groote verdruckinge comen en sy hebbe haere lange kleedere gewassen en hare lange kleedere wit gemaeckt in het bloet des lams, daerom sijn sy voor den troon Gods. Ick en kenne niet meer. Amelia van der Haer, Wed. van Schurman. Welgelucksalig is het volk ‘t welk het geklanck kent, o Heere sy sullen in het ligcht uwes aanscijns wandelen. Sy sullen haer den gansen dag verheugen in uwen naeme: en door uwe gerichtigheyt verhoogt worden. Ps. LXXXIX: 16, 17. Anna Maria van Schurman. Huyzum op Abbinga, den 29 Mei 1691. Wacht op den Heere en houdt sijnen weg ende hij sal u verhoogen om de aarde erflicke te besitten, gij sult sien dat de Godtloose worden uijtgeroeijt. Ps. LI: 84. J. A. van Schurman. De godtsaligheydt is een groot ghewin met vergenoe- ginge, want wij en hebben niets in de wereldt gebracht, het is openbaer dat wij oock niet en konnen yet daer uyt dragen. Aemelia van Schurman. Huysum op Abbinga, den 29 Mei 1691. Alles wat uwe handt vindt om te doen doen dat met uwe maght, want daer en is geen werk, noch versinninge, noch wetenschap, noch wijsheijt in het graf daer ghy henen gaat. Eccles. Cap. 9, V. 10. F, van Schurman. Huysum op Abbinga, den 29 Mei 1691. 18. IDE 20. 21. 60 Een zeer fraai bewerkt miniatuur portret, bleek van kleur, oogen bruin, kleed goud Jaken, zilveren lijst. Portret van Jacoba Gerkama, levengroot, ovale lijst met frozen en wapen. Het hoofd gepoejerd, de ogen zwart, de neus edel, mond groot, zeer blank van kleur, open host, kleur, mantel groen met gouden rand, de handen wat lang en groot. Hen afbeeldsel, in potlood, van de oude vrouw van Braekel, voor mejufvrouw Borre van Amerongen. Zij draagt roosjes van lint even als Anna Maria van Schurman bij van Mierevelt, doch er zijn er hier slechts twee zigtbaar. Een afbeeldsel van Jean de Labadie, waarachter met de hand van Anua Maria van Schurman: Voicy le’ vrai portrait etc. 1). 1) Bij het Friesch Genootschap zijn portretten van Labadie met de volgende bijschriften: “Voicy le vray portrait. de Jean de Labadie, 7@ui des premiers Christiens a rameine la vie, “Non que par propre effort cette oeuvre il entreprit “Mais par ce qu’il servait d’organe au St. Esprit.” A. M. da. S. IN TRIPLICEM IMAGINEM EXIMII SERVI DEI J. DE LABADIE. Cernis Amatoris Jesu sub imagine vultum Qui Christi in terris nuper imago fuit. Altera, sed melior, pia mentis lucet imago In seriptis, Jesu, quae pia sensa refert. Tertia mox sancti genitoris surgit imago, Quae viget in sancta Christiadum sobole. A. Mia S. Ife AFBEELDSELS VAN ANNA MARIA VAN SCHURMAN. Portret geschilderd op paneel in oleverw, door Mierevelt, blijkens een papier er later achter geplakt. Het haar is blond met krullen, paarlen in het haar, doch weinig zigtbaar, oogen eenigzins loensch, zwart van kleur, voorhoofd niet bijzonder hoog, borst blank, gezond en rood van wan- gen. De afstand tusschen neus en mond is groot, de lip- pen steken eenigzins vooruit, de kin smai, onder het linker oog een viekje, om -den hals vier snoer parelen. Het hendje is van kant, met een dubbele kraag van kamer, met breede brusselsche kant er over; geen han-den, lubbetjes van kant om de armen, kleed zwart met moezen en kant, op de borst een roset van grijs lint, waaronder een versiersel van gitten met goud, verbonden an een gouden ketting, die nog eens weder onder de kraag voorkomt boven twee dergelijke rosetten op het gordellint vastgehecht. In de ooren een versiersel van geilijke soort als de keten; onderdom tusschen 30 4 40 jaren. Uitdrukking ernstig en zeer opmerkzaam. Abeldsel door haar zelve geteekend in krijt met verschieden kleuren, waarachter staat geschreven: "geteekent 29 Junij 1640 in 't 33 jaar hares ouderdoms," met paarlen in het haar, dat zwartachtig is, twee krulletjes met het lintje daaraan afhangende; oogen eenigzins loensch als bij Mierevelt, neus edel, afstand tusschen neus en mond iets kleiner dan boven, mond iets grooter, zeer fraai van kleur, kleed geel en laag, om den hals e En parels noerzog, over de Effigies verax D. Joh. de la Badie, servi Jesu Christi, ejusque ecclesiae pastoris fidelissimi, qui natus ao CIO IOX eadem die ac mense XII Febr. denatus est ao CIO IO LXXIV. Hance currente aetatis suae ao LXVIIT expressit simulque D. ejusdem Ecclesiae vero pastori D. Petr. Du Ligne. A. M. a Schurman. Schouders een zwart doeckje, boven het maagdewapen, waarin een boom, een baronnen kroontje met lambrequins afhangende. Achter op de teekening staat met rood krijt: “Hane sui ipsius effigiem creta colore variegata depinxit 29 Juny 1640, aetatis suae 33. Anna Maria a Schurman.” Kinder afbeeldsel van Anna Maria van Schurman, met en roosje op de borst en een ringkraagje, met potlood op perkament. Zij schijnt 12 & 14 jaren oud. Anna Maria van Schurman aetatis suae 19, dezelfde klee- ding. Jammer dat het eene oog weg is. Allerliefst van uitdrukking, haar weggestreken (& la chinoise). Anna Maria van Schurman, iets onder, in potlood; de bandjes zijn in ‘t haar doch de kraag is weg; wijde mouwen. Weder later, zij is dik, heeft de kraag om, mouwen met vier rolletjes onder elkander. Aetatis 47, met potlood. Zij is dikker, het haar & la chinoise. Aetatis 61, is zeer beschadigd; maar heeft het wapen nog, alsmede het roosje op de borst, de kraag is weg. Onafgewerkt, zeer fraai in O. I. inkt en sepia, tusschen 20 en 30 jaar, mond klein, ernstig van uitdrukking. Schetsaardige afbeelding (in profiel) ter zijde, met een keten met groote paarlen, langer dan de vorige, de oogen afgewend, ‘Al de afbeeldsels zien links, dit meer regts. Afbeelding in palmhout gesneden, A® 1638, zonder kanten. Afbeelding in palmhout (in een doosje van Parmen en ebrenhout. Leeftijd 20 jaren? Het haar neérgekamd op het voorhoofd, op de wangen krullen, op het hoofd een krans van bloemen, in het haar van achter een sluijer, om den hals paarlen, de hals verder bloot, japon laag met een kant omzet, uitdrukking ernstig, oogopslag fraai. Dit portret is waardig om in metaal, Jak of zwavel afgegoten te worden. Afbeelding in ouderen leeftijd, de mond tandeloos, het haar Gegraveerd afbeeldsel, waaronder: Non animi fastus nec formae gratia suasit “Vultus aeterno sculpere in aere meos, “Sed si forte rudis stilus hic meliora negaret, “Tentarem prima nec potiora vice.” Afbeelding van het gelaat van Anna Maria van Schurman, bedekt door een doek, die in de hand wordt gehouden, alleen oogen en neus zijn duidelijk te zien. Afbeelding cener vrouw, in olieverw op koper. Zij. heeft rood lint in het haar en zeer roode wangen. (Anna Maria van Schurman?) Verder is nog te Franeker: Les Pseaumes de David mis en rime frangoise par Clement Marot et Theodore de Béze. A la Rochelle par Hierosme Haultin 1597, Het boekje is in rood fluweel gebonden, voorzien van paarlen en goud. Het draagt aan de een zijde het wapen der Schurmans, op de keerzijde een ander. Roode bandjes. Twee doosjes, zeer eenvoudig, van zoogenaamd cajaten-hout. Het een met een laadje en een inktkoker, zijnde waar-schijnlijk een naaidoosje en schrijfgarnituur. Hierbij vindt Men een klaauwtje van een grijpvogeltje met een lintje er aan. Mogelijk zijn die doosjes van surinaamsch hout cen geschenk uit de kolonie der labadisten aldaar. . Een doek, aan beide kanten met bloemen geborduurd. . Een doek, aan beide kanten met bloemen geborduurd. . Een bijbel, met juchtlederen’ band en zilveren sloten. . Een album, lang 0,17, breed 0,1? ned., waarin zes be- schreven bladzijden van de hand van. A. M. v. Schurman. De band is bruin juchtleér, waarbij aan beide zijde in goud een bloemstukje met vier angelieren. . Een portefeuille, waarin een lat. gedicht van A. M. v. Schurman aan Spanheim; een brief van Anna Maria aan hare nicht, d. d. Altona 24 Oct. 72, van godsdienstigen inhoud en pieusen toon, met herinnering van Labadies tratteat du Soy, aan du Lignon, van der Waayen, vrouwe van. Middelburg, den heer Munink en moey en nichte van der Haer; brief van ‘Henry a Schurman aan Anna Maria van Schurman, zijn nicht (myn eygen alderliefste Antje), d. d. Tubise (Frankrijk) 16 Aug. 90. — inhoud. milit. dienst-zaken en religieuse onderwerpen; brief van Anna Maria van Schurman aan hare vrouw nicht, d. d. Altona 18 September. 73, van godsdienstigen inhoud; id. van Henry van Schurman aan zijn oom (familie en gelöffszaken); id. van denzelfden aan een oom, als de vorige geschreven van a@ la bandette en van denzelfden datum, 20 Oct. 66 (finant. en familiezaken); brief van H. v. Schurman aan zijn neef, d. d. Leuwarden 10 Maart 1716 (familie zaken); als boven a An zijn oom, Abraham van Schurman, gedeputeerde van wege Friesland, zonder datum, waarschijnlijk uit Frankrijk (familie zaken); als boven, van F. van Bockhoven aan /syne seer lieve en waerde nichte,” zonder datum (godsdienstige ontboe- zeming); verjaarwensch aan Sibilla Gerkama van F. C. Van Lansbergen 17819; brief van Johanna de..... vrij- vrouw van Peyzé, aan haren broeder Schurman, op Abynga State tot Husum by Leeuwarde van Vrislant, d. d. Peyzé 27 Decemb. 1645, Port de Rochelle (familie en finantie zaken); lat. dichtregels, fragm. betrekkelijk Spanheim;, idem fragm.; nederd. id. fragm.; brief van A. Colvius aan Anna Maria van Schurman; bijschrift van een portret, wA, M. a Schurman heeft dit haar eygen afbeeldsel met verscheiden koleuren van kryt geteekent den 29 Juny 1640 in het 33 jaar harer ouderdom;” berekening van de waarde van een diamant in cijfers. —— S960 .. BIEL LGR < stats LIJST VAN GESCHILDERDE EN GEGRAVEERDE PORTRETTEN VAN ANNA MARIA VAN SCHURMAN, DIE TE FRANEKER NIET BERUSTEN D. 1. Portret, in olieverw, van Anna Maria van Schurman, door van Dyck. 2. Portret, in olieverw, door Joannes Livius. 3. Als boven, door Cornelis Janson van Ceulen. 4. Als boven, door Gerard Douw, hoog 6, breed 5 duim, uitvoerig behandel en verkocht te Amsterdam 1800 Koo- per: de kunstmakelaar van der Schley ald. Catal. Ploos van Amstel, n°. 20. 5. Als boven, op paneel, bij den heer Opperdoes van Alewijn, te Hoorn, in jeugdigen leeftijd. 6. Als boven, in miniatuur, bij de erfgenamen van wiljle mevrouw van der Haer geb. Knock. ) Deze lijst dank ik gyrootendeels aan den hulpvaardigen Mr. Bodel Nyenhuis, die meest al de vermelde gegravererde portretten in zijne porte-feuille heeft, en ook aan den heer Kram, die in zijne rijke collektie vele portretten van de beroemde maagd bezit. 11. 13. 13. 14. 15. 16. 11. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 67 . Als boven weleer in bezit van Job Ludolf 1). Als boven weleer in bezit van Mevr. Coutel. Als boven weleer in bezit van Joh. Smetius te Nijmegen. Als boven weleer in bezit van Adolph Vorstius. Als boven weleer in bezit van Adolph Vorstius.  en gesneden, witte achtergrößend, te halver lijf, even links ziende, vddér haar een schild, waarop deze verzen van haar eigen hoofd en hand: Non animi fastus, etc. Zij is hier zeer gekapt. Anno 1633. A. M. a Schurman sculp. et delin., quarto formaat. Door haar zele geschilderd, geteckend of gegraveerd. Het kleine portret, dat in de folio uitgaaf van Cats voor-komt, achter de Voorrede van d. II. Zij is te halver lijf, standen in een vertrek aan een tafel, even regt ziende. Door eene deur ziet men den utr. Dom (geen maker). 1) Behalve deze mocten er nog eene menigte afbeeldingen van haar be-staan, wijl zij gewoon was hare vrienden en bezoekers met hare afbeelding te vereeren. 24. 26. Dike 28. 29. 30. 31. Ten orderschrift de zoo bekende regelen van J. Cats: Wie oyt enz. (Zie hier achter) 1). Gevolgd naar n°. 22, in Cats werken door Feith, d. IV. D. Buis delin. In plaats van een portret houdt zij een horologie in de hand. Ten onderschrift het gemelde vers van Cats. 5. Gevolgd naar n°, 22 maar geheel anders om, dus iets links ziende, 4°. met fransche opgaaf van geboorte, sterf- tijd en plaats. P. Dupin sculp. 4° 7Se ipsum pinxit.” Voor Wiewerd staat hier Vliwert. Groot, naar Johannes Livius (Lievens), door Jonas Suyder- hoef, even regts ziende, aan een tafel gezeten, in het bont, minder gekapt. Onderscbrift van Daniel Heinsius: Divini pictoris etc. (Zie hier achter), De vroegere en fraaiste af- drukken het adres van C. Banheinningh; de latere van Hugo Allerdt. Zij schijnt tusschen de 30 en 40 jaren. Ken hier naar, van verre anders om gevoled portret, voor- komende in Foppens, Bibl. Belg. De L’armelsin sculp. 4°. Een ander Vien denzelfden leerstijd, kapsel even zoo, en een kleed met bont, en medaillon, regts ziende, 8° formaat. Even zoo, maar fraaijer, en medaillon, links ziende, om- schrift: Anna Maria & Schurman Ultraj. Phi. Kilian f. 8° formaat. Denkelijk uit Sandarts groot werk of Schilderakademie. Ken ander 1640, anno aet. 33, en medaillon links ziende, weinig gekapt, onderschrift: Cernitis hic. (Zie hierachter). Zonder naam van schilder of graveur. V6dr hare Opuse. L, B. 1648 8°. niet herhaald in den druk van 1652. Voor ’s Werelds begin, midden en eynde, Dordr. Inj H. van Esch 1637 4°., staat het portret van Anna Maria bijna ten voeten uit; voor hetzelfde werk bij denzelfden, 1637, met eenig verschilte te halver lijve, doch in de Amsterdamsche uitgaaf bij E. Cloppenburgh 1643 het portret als bijna ten voeten uit. 32. 33. 34. 35. 36. 37. 69. 2 voll. 8°. een portret geheel overeenkomstig aan n°. 29, behalve dat het anders om gesneden is: door Geyser. Weder een geheel gelijk aan n°. 29, gesneden in *t midden der 189¢ eeuw door Sysang, onderschrift een distichon van Ant. Aemilius: Non nisi dimidia etc. (hier achter) formaat in 8°, Portret. gegraveerd door Houbraken naar n°. 29, voorkomende in zijne Schouburg. Nagenoeg gelijk aan n°. 29, 30, 31, links ziende, en met het onderschrift, naar het orgineel van Houbraken, gegraveerd door W. van Senus, 8°. Denkelijk voor het een of ander werkje der 194 eeuw. Een daarnaar, schoon flaauw gevolgd, regts ziende 8°, ge- teekend door J. C. Lithographie, publié par Soetens et fils A la Haye (omstreeks 1840). Een oorspronkelijk portret naar de schilderij van Cornelis Jonson (Janson) van Ceulen. C. v. Dalen Jr. sculp. Clemendt de Jonghe excudebat, achtergrond een gordijn en de utrecht- sche Dom, en medaillon, regtsziende met veel allegorisch bijwerk. Twee genien houden een schild of stuk linnen waarop deze woorden van Constanter (Huygens): Tanta fides coelo etc. (Zie hier achter). Zij is te halver lijve en schijnt staande en weinig gekapt. Het haar is zonder de gewone lintjes van voren of de paarlen van achter, waar- voor een gedraaid lint in de plaats komt. De uitdrukking van het gelaat verschilt zeer van al de overige afbeeld- sels. Het. voorhoofd is hooger, de mond lager, de wangen minder bol. Lang n. e. 0,3, breed 0,23. (1657) Het groote portret wit Cats werken d. IT, vooraan bl. 1 na *t voorwerk, gehe<i en al gevolgd naar ’t voor- gaande, maar juist anders om, dus links ziende, staande, te halver lijf, van onder een vierregelig vers van prof. Ant. A Emilius: Suspicit aethereum etc. (Zie hier achter). Geteckend en gesneden door S. a Lamsweerde 1657, fol. Nog zeer fraai  oude vrouw, even links ziende, en medaillon, met een mutsje of kapje op het hoofd, zwarte kleeding. Als boven in Schreckh, Lebensb. beriihm. Gelehrten 8°. form. Als boven met dit randschrift: A. M. van Schurman, geb. in ’t jaar 1607, overleden 1678. Munikhuysen sculp. J. van de Velde exc. 8°, form. met een zesregelig bij- schrift: Siet hier de Eedle maegt, enz. (Zie hier achter) 4). Men vindt haar portret ook in Joh. Jac. Boissard, Chalcogr. contin. p. IV lit. M. 4, Is. Bullart, ‘Acad. des arts et des sciences, t. IT. p- 220. ANNA MARIA VAN SCHURMAN, Non animi fastus, non formae gloria suasit Vultus aeterno sculpere in aére meos: Sed, si forte rudis stylus hic meliora negavit, Tentarem prima ne potiora vice. Cernitis hic picta nostros in imagine vultus: Quam negat ars formam, gratia vestra dabit. Ziet myn Wesen op dit tafereel gemaalt, Uw gunst voltoi het werk, indien er kunst aan faalt. THOMAS BARTHOLINUS. Mascula mens aliis torpet, premiturque virilis Foemineo tandem pondere victa manus. Hic superat natura fidem: Schurmannia sexum Egregio vincit corpore, mente viros. IV. JAC, MARTINIUS. Gracchorum matrem sileat Romana vetustas, Etaceat Sappho Graecia victa suam. Cedite Romanae, Graecae quoque cedite Musae, Nescio ‘quid Batavo majus in orbe micat. PEYRAREDE, Tpsa suos vultus pingens Schurmanna, Minervam, Se, Charitas, pinxit, Pieridasque simul. =, We D. HEINSIUS. Pallas ducta manu Lugduni gloria nostrae est, Quae tutam picta se putat esse Dea. Trajectum vivam opposuit monstratque Minervam, Et numen picta Pallade majus habet. VII. De wijsheyt heeft als noch de mannen toe-gekomen, Natura, zynd’ een vrouw, heeft dat niet welgenomen, Haer selfs gewent, gekeert, en voort-gebracht een beelt Dat toovert met den geest, en met de wijsheyt speelt, Die Clio met haer volck, en Charis doet verhuysen, De vierde Charis selfs, de thiende van de Musen, Die van Cupido niet, van Venus niet en hout, Om dat sy Pallas is, en haren maeghdom trout, Die vint al watter is, soeckt watter is verloren, Jae tot in Oosten toe daer Phoebus is geboren, Waer van het alderminst, waer van het aldermeest, Is grooter als men seght, en minder als de geest. WELT. In effigien Annae Mariae a Schurman, a celeberrimo pictore Joanne Livio ad vivum expressam. Divini pictoris opus, coelestis imago, Quam dedit hic, Divas pingere digna manus, Quae cum omnes vellet, nec posset pingere Musas, Expressit decimam, cum decimaque novem. D’un peintre tout divin l’ouvrage ici tu vois, Qui pour dresser des arts et graces en modelle, Ne pouvant peindre les ne uf Muses à la fois Depeignit la dixième et les neuf en icelle. ANNA MARIA A SCHURMAN. Deze af te beelden, uit wiens oog een Godheit straalt, Was meér dan mensch’lijk werk: de schilder gansch verlegen Om ’t negen-zuster-tal te schild’ren, heeft gemaald Dees’ Tiende, en in dees’ Tiende alleen all’ de andre Negen. W. DEN ELGER, IX. C. HUYGENS. In effigiem Schurmanniae airézeroor, ayevgov et ipsius versibus inseriptam. De facie gratam est: sed enim bis, quinta Dearum, Cur magis illustri parte stupenda lates? X. IN EANDEM. Pingere si incertam nequiit, quae, mobilis usque Et nova, non cessat se superare manus. Nec lateo qua parte tamen, si coeperis esse Lector, ubi inspector desinis esse mei. 