gtu_32400002774481_5
None
Hoe veel ook over de ongelukkige twisten, tus schen Catholijken en Protestanten geschreven werd, — kan men voorzeker Monnens werk niet overtollig re- kenen; want behalve, dat men in onderscheidene wer- ken slechts onvolledige denkbeelden verkrijgt: de za- menhang met andere leerstukken vindt men nergens zoo juist en zoo veel licht verspreidend voorgesteld ; als in dit werk. Wij aarzelen-dan ook niet, deze vertaling dringend vooral aan de Godgeleerden op de seminarien, aan de Priesters, ja, aan alle meer on- derwezene Catholijken aan te bevelen. » En wat strookt (zegt de schrijver bl. XXI.) wel meer met de achting » aan ons zelven verschuldigd, dan den eigen- liken’ grond en bodem van ons hoogere leven op het (1) Men leze niet alleen de jongste werken in Duitschland ; maar ze!fs de beroemde PERRONE in Zijne bekende » Prelectio- nes’? te Rome. : naauwkeurigste en zorgvuldigste na te vorschen en ons te overtuigen, of, en, in hoe verre wij vast staan, dan wel, of wij op bedriegelijke zoden wandelen, die welligt eenen verschrikkelijken afgrond bedek- ken?” enz. » Hoe zal een ook in bediening zijnde God- geleerde volledig aan zijne verpligting kunnen vol- doen, vooral in landen, waar verschillende Kerkge- nootschappen bestaan, tenzij hij derzelver verschil in Jeerstukken naauwkeurig wete af te bakenen?” — (bi. XXII.) Nu, hiert, zegt teregt de schrijver, is noo-dig, dat men bekend zij met de gevoelens der tegen partij. Wanneer men de bewijsgronden eener belijde-nis niet in derzelver tegenstrevers heeft bestudeerd, kan men geene grondige kennis, noch juist gebruik dier bewijzen verwachten. Doch het zou ons te verre voeren, al het belangrijke, wat hieromtrent de schrijver in zijne voarrede zegt verder aan te halen: wij eindigen met den wensch, dat het ter perse zijnde tweede deel, spoedig moge volgen en dat een ruim debiet, den uitgever voor zijne belangrijke onderne-ming rijkelijk beloone. Bij den Boekhandelaar P. N. VERHOEVEN, te Uden, zijn verkrijgbaar de volgende werken: 1. Bibliothéque choisie des Péres de Eglise Grecque et Latine, par Guitton, Evéque de Maroc, i. p-, 27 beaux voll, 8.vo, f£ 20,00. Cet ouvrage se vende séparément à f 1,00 par voll. 2. Histoire d'Angleterre, par Joun Lincarn Edition enrichée de nouvelles notes; 13 vol. in 8vo, £ 14,00, en 3. Mélanges de politique, de morale et de littéra-ture, extraits des journaux de Abbé pe Fenter; 4 forts voll. 8vo, £ 4,00. Philosophie de l’histoire professée en dix huit legons, par Freperic pe Scniecen, traduite de l’Allemand, par l’Abbé Lecuat, 2 vol. in 8vo, £ 1.50, 5. Sermons du Pére ne Mac-Cartny, S. J. 2 vol. in 8vo, £ 1,50; le méme ouvrage 3 vol. in 12,mo, £ 1,25. Sermons du Pére Brypate, 7 vol. in 12,mo, £ 6,00; les tomes VI et VII, séparément £ 1,75. Maur, Capetrart, (le Pére actuel Gregoire XVI,) 2 vol. in 8vo, £ 1,75. Les consolations de la Réligion dans la perte des personnes qui nous sont chéres par L. Provana pe Conecno, £ 0,40. 9, Les consolations du Chrétien et la dernière heure 2 voll. in 18.m0, f O 40.. 10. Anti Fepronius, Fréronius abreviatus, com notis arversus neotericos theologes et canonistas ele. autore F’, A. Saccania, S, J, nova editio emendata et vita autoris 5 voll. in 8.vo, f 4,00. Bij C. L, van LANGENHUYSEN, Bookhandel-laar te Amsterdam, is van de pers gekommen: I, -Geloof, Hoop en-Liefde! Een Gebedenboek voor Triomphe du St. Siège et de l’Eglise etc. par Asx mer Bureau van ps CATHOLIJKE NEDEREANDSCHE STEMMEN te Grave, B, N.o R. C. Naar het Fransch, met vermeerderingen, door H. J. Sonsee, Pastor te Tuitjenhorn. Tweede verbeterde druk. Met gegraveerde titel en titel plaat f 2,20, II, God is onze Vader! — Het Voorwerp mijner Godsdienstigheid van Jacop Brannt. Naar het Hoogduitsch door H. Hunsxame, tweede veel vermeerderde druk in 24,9 met gegraveerde titel en titel plaat # 1,00. Ill. De Biddende Christen Een Gebedenboek voor Roomsch Catholijken in 12, mo f 0,80 en met vier plaat- jes f 0,90. Deze Gebedenboeken zijn allen met Kerkelijke Goed- keuring voorzien en kunnen niet in Commissie wor- den gezonden, [V. Bedenkingen over de Gemengde Huwelijken tusschen Catholijken en One Catholijken. Nieuwe vere meerderde druk f 0,30. DE SYMBOLISK, of verklärter der leerstellige striktenen tusschen Catholiken en protestanten volgens derzeichnete Symbolische geschriften door D. J. A. Menter Hoog- leeraar aan de université de Munchen, ridder van de St. Mennem orde enz. enz. nicht het Hoogduitsch ver- taald naar de vierde verbeterde uitgaaf door THEono- nus Brouwer R, C. Priester. Wordt uitgegeven te Rotterdam, bij C. J. Bouan en is alom verzondens Prises 1. #te Deel f 3-00. y Dit werk op goed velijn papier gedrukt en met fraai- jen gekleurden omslag, is derhalve slechts tegen elf Centen per vel berekend, terwijl die werken, welke bij inteekening worden uitgegeven, gewonlijk 12, 15 of 20 Cents per vel kosten. Is mede verkrijgbaar, bij J. J. ARKESTEYN ey ZOON te ’s Bosch en aan het Bureau der Catholghe Nederlandsche Stemmen te Grave. Bij J. T. SOMMER Boekhandelai te Almelo; is aan Heeren Inteckenaren verzonden: Proeve eener gemakkelijke handleiding voor het inwendig gebed, door den Hoog Eerwaarden en Hoog- geboren Heer, Baron Cremens Aucust Droste tot Vi- schering, Aartsbisschop van Keulen. Uit het Hoog- duisch vertaald door P. Krors, R- C. Pastoor te Es dam. (Met Portret.) Kerkelijk goedgeheurd. = = = De prijs is op ord. papier f 1-40 met bijlage 1-80 op vel. » » 1-80» » 2-40 Bij J. J. ARKESTEYN en ZOON, Drukkers en Boekhandelaiars te ’s Bosch, is van de pers geko~ men: De Heer is min deel! of brieven over de vol- harding ‘na de eerste Communie, door den schrije ver van: De groote dag nadert enz. Naar het Kransch, door J. G. LE SaGe TEN Brozrk. Ten voordeele de Boassie-Besmetielingen, op het Etablissement Batavia in Surin Et amme. Kerkelgk Goedgekeurd. De priis is $1,20 Dit werkje is mede verkrijgbaar aan het Burea' van den Godsdientsvriend te Grave en alom verzonden. J. A. van BELLE, Boekhandelaar te Rottere dam, heeft gedrukt en geeft uit: Overd en wv Palestina, door Miss. Harrizr Manrinegav, uit het Engelsch, door Mev, AMABLE Tastu. — De voor- deelen van dit werkje zijn ad pios usus bestemd. Nommer 23. Juni 1839. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit getegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hf: +. 2. Heilige Vader bewahren hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat ty één xin gelyk wy. ececeee woord in my gelooven sullen: opdat zy allen één syn, zelyk Gy, Vader, in my en ik in U? En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun dat 2% ook in ons mogen één zyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En kheb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat 24 touden één xan, gelyk wy ook één syn. Ik in hen en Gy in my, opdat zi volkomenlyk één zijn: en dat de wereld wete, dat Gj my gexonden hebt. Joann. XVII. Op dit blad *t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de yoornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs yan f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan he Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven zullen door de Redactie worden aan het Postkantoor tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgi kan men abonneren aan het Postkantoor tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgi kan men abonneren aan het Postkantoor tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgi kan men abonneren aan het Postkantoor tegen befaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Het reglement is in negen hoofdstukken verdeeld, naar welke eene s/otbepaling volgt. Het eerste hoofdstuk: Algemeene bepalingen, be- vat de acht eerste artikelen. Art. I zegt De Christelijk-afgescheidene Gemeente te U-trecht, houdt de Formulieren van Eenigheid der Christelijk-Gereformerde Kerk in Nederland voor de uitdrukking van haar gemeenschappelijk geloof. Die Formulieren zijn: De Nederlandsche Geloofsbelydenis, de Heidelbergsche Catechismus, en de Leerregels der Dordsche Synode van 1618 en 1619. us, alles behalve den bijbel alleen; maar vrij wat toevoegselen tot den woorde Gods! Ja, maar, men zeggen, die formulieren van eenigheid, zijn in alle gegrond op en overeenstemmende met Gods. Thans willen wij dat zonders. Woord. — Doch dit is eene magtspreuk, die niets afdoet: niet alleen wij Catholijk, maar vele Hervormde Protestanten, beweeren dat onderscheidene artikelen en leerstellingen, in die formulieren voorkomen de, niet alleen geenerlei grond hebben in Gods woord, maar Zelfs lijnregt strijdig met Gods woord zijn. In allen gevalle is het aannemen dier formulieren, als verbindenden regel voor geloof en zeden, strijdig met hat principe der Reform. Atie, de bijbel alleen; geene menschelijk inzettingen; geen kerkelijk gezagt; — niets dan de bijbel! Volgens art. 2 kunnen allen, die in den naam van den Drieenigen God gedoopt zn, hun gelöst in dien God belyden, en die belidenis door hunnen wandel niet tegenspreken, in de.(Utrechtsche) gemeente aleldmaten erkend en aangenomen worden. Art. 3 zegt. Deze aaneming der lidmaten, op belijdenis des gelöst, geschiedt door de opzieners volgens den leidraad van Set kort begrip der Christelijke Religie, in de Christelijke Gereformerde Kerk aanwezig. Hierbij zullen ten minste twee Opzieners tegenwoordig behoorent te zijn, Diegenen, welke niet in de. gemeente gedoopt zijn, behoorent twee getuigen. te hebben, uit de lidmaten der gemeente, van hunnen goeden wandel. Die hieraan niet kan voldoen, zal eenigen tijd be proefd worden, alvorens hij als lidmaat wordt opgenomen. Waar worden dusdanige formalitäten in den bijbel vorgeschreven. Wie had aan de opstellers van het zogenaamd Kort begrip der Christelijke Religie het regt gegeven, om de leer des Christendoms, niet zoo als dezelve in alle vroegere eeuwen der Kerk verkondigd was, in een kort begrip zamen te vatten; maar dezelve te verminken en slechts datgene te hou-den, wat met hunne gevoelens overeenkwam? Art. 4, De jonge kinderen der zoodanigen worden even-zeer als lidmaten der gemeente er Kend, en unvangen als zog danig het teeken en zegel des H. Doops. Alle lidmaten zijn verpligt hunne jonge kinderen zoo spedig mogelijk den H. Doop te doen toedienen, door een wettig daartoe verordend dienaar in de gemeente.” Volgens ‘art. 11 kunnen zij, die gedoopt zijn, hun geloof belijden, en die belijdenis door hunnen wandel niet tegenspreken, in de gemeente als lidmaten erkend en AANGENOMEN worden; — en volgens art. 4 worden de jonge kinderen der zoodanigen even zeer als lidmaten der gemeente erkend, en ontvangen als zoodanig den doop,.De jonge kinderen worden dus ale didmaten der gemeente erkend, voor dat zij, ten gevolge hunner afgelegde belijdenis als lidmaten der gemeente erkend en aangenomen kunnen worden! Zij worden als lidmaten der gemeente erkend, voor dat zij nog gedoopt zijn.... Waar ergens in den bijbel, heeft men zulke ongerijmdheden gelezen? Bij gevolgtrekking zou uit dit artikel voortvloeijen (hetwelk trouwens ook de leer der Dordsche synode is), dat de kinderen van menschen, die geen didmaten der gemeente zijn (en hoe groot is dat getal onder de Protestanten) niet mogen gedoopt Wärte leert de bijbel dit? Over de verpligting, welke aan de Utrechtsche afgescheidenen wordt opgelegd, om hunne kinderen Zoo-dra mogelgk te laten doopen, hebben wij reeds gesproken. Eene dusdanige verpligting is alleen in de Catholijke Kerk consequent. “Wolgens art. 5 hebben alle mans ledematen, rege van slemming in alle zaken, ter welker beslissing de gemeente wordt opgeroepen. Wie erkent hier niet het onrustbarend principe der volks souvereiniteit? — Wij zullen dat principe nog nader zien ontwikkelen. Art. 6. bepaalt, dat zij, die voor eenigen tijd van het Avondmaal gewerden worden, gedurende dien tijd geen stemregt hebben. Volgens art. 7 de afeniding van de gemeinte alle anspraak op eenige bezitting, regt en gebruik, welke de gemeinte als zoodanig heeft, verliezen. — De weder opnemme hergeft alle vroegere regtene. Art. 8 zegt. Leder idemals verpligt naar zijn yermogen bij te dragen, ter voorziening in de gemeinschappelijke behoften, namelijk, onderhoud van kerkelijke dienaren, noodza-kelijke kerkelijke gebouwen en armenverzorging. sj Zoo niet al de mans ledematen, dit artikel hebben goedgestemd, zou het wel eene nieuwe aanleiding tot afecheiding kunnen geven. u. Hig? TWEEDE HOOFDSTUK, Van de Diensten. Art. 9 zegt. De diensten zijn driederlei: Woords, Onderlingen en Diakenen.” In de kerkeorde, welke de afgescheidenen in 1837 heben gemaakt, werd in art. 11 gezegd: » Omdat » onze Heere Jesu Curisti het eenige Hoofd, de Wet- Dienaren des »"gever en Gebieder in Zijne gemeente is, (zie » Art. 1. Zoo moeten er ook geene andere dienaars in Zije ne gemeente geduld worden, dan die Hij zelf in Zijne gemeente verordineerd heeft. Daarom erkennen wij alleen Hvangelisten, Profeten, Herders en Leeraars, Onderlingen en Diake- nen, Cor. XII: 28. Erez. IV: 11. Hanno. XX; 28. Men bekommert er zich weinig over dat de Heerin zijn woord (Erez. IV.) in de eerste bee Apostelen noemt en nergens in zijn woord gezegd wordt, dat de Apostelen geene, maar de Evangelisten, Profeten enz. wel opvolgers in de Kerk zullen hebben; het gezag-voerend Apostolat heeft de Hervormmg afgeschaft. De Evangelisten en Profeten heeft de kerke-ordenen afgescheidenen in 1837 in het leven terug gerode-pen, maar de Utrechtsche afgescheidenen schijnen ze weder te hebben afgedankt, even als de eerende Onderlingen, welke men in de gemelde kerke-orden al mede had opgenomen, — De Heer Scnonre ec. s, erkennen slechts driederlet diensten, Dienaren des Woords, Ouderlingen en Diakenens — Zoo maakt men van Gods Woord van de inrigting der Kerk, van het gehele Christendom, al wat men wil, en naar van zaken meent noodig te hebben. Art. 10 zegt. De regering der gemeente wordt uitgeœreffend door de gezamenlijke opzieners, zoo Dienaren des Woords, als Ouderlingen. De Gemeente wordt dus door den Heer Scuoure en zijnne Ouderlingen geregeerd!. Art. 11 bepaalt, dat de Diakenen met medeweten en overleg der opzieners, voornamelijk in de uitwen- dige behoeften der Gemeente zullen voorzien, — Volgens art: 12 worden de dienaren des Woords, Ou-derlingen en Diakenen door de mansledematen verkozen, Art. 13. voorziet in de w Je van verklezing, naar voorafgaand vasten en bidden, Of dat vasten en bidden zich tot de geheele gemeente ütstrekt, dan of alleen de mansledematen daartoe verpligt zijn, blijkt uit dit artikel niet. —, ae “Volgens arte 14 moet de verkozene de meerderhe: der stemmen op zich vereenigen. ss ae ¥ Zoo dit het geval niet is, moet, volgens art. Der dadelijk eene tweede stemming geschieden, © diegenen, welke de meeste stemmen op zich vere Volapaiaaetalitobles bs olgens art, ebben de opzieners het } den votkieetie te onderzoeken ; a ond ; ; i oh 7 oe ‘ (1) Zie Cath, Ned. Stemmen, Saargang 1837, bladz, 342 very.'i = bevestiging moet voorafgaan> Volgens art. 17 moet de verkorene, drie achtereene volgende rustdagen, z00 hij niet alle stemmen op zich vereenigd heeft in de vergadering der gemeente wor- den afgelezen. Als er, volgens art. 18, geene bezwaren tegen de verkorean worden ingebragt, zal de deroeping en be- vestiging voortgaan. De beroeping wordt ten uitvoer gelegd door den kerkeraad. De bevestiging geschiedt door eenen dienaar des Woords. Wat het beroepen van iemand, die op de bepaalde wijze verkozen is, beteekent, en waarin zij eigenlijk bestaat begrijpen wij niet, _ Art. 19 zegt. De onderzoeking der kerkelijke dienaren ge- schiedt door de opzieners der gemeente, naar de regelma At, die daartige in Gods Woord wordt Boaeeevens. Art. 20. De kerkeraden zullen zorgen, dat er, bij zoodanige onderzoeking, altijd een of meerdere dienaren des Woords tegenwoordig zijn. Het is zonderling, dat Aier in een bloot Auishou-delijk reglement eener geisoleerde gemeente van herke raden gesproken wordt. Art. 21, Indien een der vereischten, in Gods Woord op-egeyen, gemist wordt, zal de geéxamineerde onbevoegd verfranea worden tot de bediening, waartoe hij zich wenscht te begren, of waartoe hij verkoren is. Volgens art. 22 zal de afgewezene een naderzoek kunnen vragen, “t welk niet geweigerd mag worden.” Hij zal het zelf moeten bekostigen, als Art. 23. Ein einige dienst in den gemeinte bevestigt wordt, möchte viel die bevestigtende Formulieren van Eenigheid der Christelijke Gereformerde Kerk in Nederland oder tekkenenen, oder dezelve in alles overkommen met. Gods H. Woord. 5 2 Ziedaar dan eenen doctrinale uitspraak, gedaan door menschen, die eenen enkelen afgescheiden predikant an het hoofd heben, en die een dusdanig regt aan eene algemeene Aerkvergadering durven ontzeggen Hoe strookt dit met art. VII van de beligdenis des geloofs, voor de gereformeerde kerken in Nederland *t welk een der formulieren van eenigheid is? Dat artikel zegt: Volkomenheyt der heyliger Schrifture, om *alleen te zijn een Regel des gelofs. Wij gelöven dat dese heylige Schrift den wille Godts volkomelick vervat, ende dat al 't gene de mensche schuldigh is te gelöven om saligh te werden, daer in genoegsaem geleert wert. Want overmits de gehecle wyse des diensts die Godt van den menscheny al waren 't selfs Apostelen, niet georloft anders te leeren, als ons nu geleert is door de heylige Schrifturen: Ja al ware het ock ritten Engel wi den hemel, gelyek de Apostel Pau- Lus segt. Want dewyle het verbodenis, den woorde Godts yet toe ofte yet af te doen, so blijckt daer Ps a vel, dat de leere desselven seer volmackt en aller manieren volkomen is. Mzn mac wewevevwy oons eyscht, aldaer in 't lange beschreven is; so is - o00CK GEENER MENSCHEN SCIRIFTEN » HOE HEY- LIGH SY GEWEEST ZYN, GELYCKEN BY DE GORDELICKE SCHRIFTUREN, NOCH DE GEWOONTE By DE WAERHEYG Goprs (want de waerheyt is boven al) noch de groote menigte, noch de oudhet, noch de successie van t. Jeden offenen, NOCH DE CONCILIEN DECRETEN OFTE BESLUYTEN. Want alle menschen, zijn uyt haer selven leugenaers, ende ydelder als de ydelhevt selve, Daerom verwerpen wy van gantscher herten al wat met desen onfeylbaren regel niet over een en komt en. Stelt men die Formulieren van eenigheid niet met Gods Woord gelijk, als men zegt: Gy moet die aan-nemen, OMDAT dezelve met Gods Woord overeen-stemmen? Berooft men daardoor de menschen niet van de vrijheid, om zich aéleen naar Gods Woord te re gelen? — Waarlijk, in dit opzigt, was de Haagsche Synode oneindig beter Gereformeerd, dan de Utrechte sche afgescheidenen. Zij toch erkende aan de Forsmulieren van eenigheid niet verder eenige verbindende kracht toe, dan voor zoo verre zy overeenstemmen met Gods Woord, Gij stelde dus Gods Woord poveN de Formulieren, en liet, zoo als het aan Protestanten betaamt, aan elk de vrijheid, om de Formulieren aan Gods Woord te toetsen. Maar de Heer Schontec, s. gaan veel verder dan de Dordsche Synode van 1618 en 1619 ooit gegaan is, en nooit is eene algemeene Kerkvergadering verder gegaan. Nooit heeft eeniga Kerkvergadering een betwist leerstuk vastgesteld, dan omdat hetzelve overeenstemde met Gods Woord, waar- van de Vaders dier Kerkvergadering den waren zin, dien de Apostolische Kerk er altoos aan gegeven had, door de onafgebrokene ‘overlevering kenden. De Paus- sen, die de onderteekening der Bulle Unigenitus en die der veroordeeling van de leer van Hermes voor- schreven, hebben niets meer gedaan, dan hetgene, wat de Heer Scuonte c. s. zich aanmatigen. Enmen durft nog van heerschappij van Scuoure ec. s.is veel drukkender, hun jak is veel harder, dan de verplig- ting welke Rome aan de Catholijken oplegt; wantalle Catholijken erkennen, dat de Opperherder, de Vader der Vaderen, de Opvolger van den Apostel Petrus, het regt en de magt heeft, om hen wetten te geven en leerstellige uitspraken te doen; maar in het Protestantismus, kan Zoets niet dan als ongertjmde aanmatigingen beschouwd worden; vooral, wanneer ‘aan het weigeren dier onderteekening, herhelijke straf fen verbonden zijn, zoo als hier plaats heeft: immer, er wordt verder gezegd: » Art. 24. Indien iemand die onderteekening weigert, zal de bevestiging niet.voortgaan. Zoo hij bij voortduring blijfe . Weigeren, zal zijne rbevlerepte worden vernietigd, en zullen de . opzieners verder de Christelyke tucht op hem toepassen,” -Volgens art. 25 worden de onderscheidene dienaren, die gezamenlijk de Gemeente regeeren, volgens de ou- de Gereformeerde Formulieren bevestigd. Indien; naar  Assistent den Dominikaan, Thomas van Torquemapa (1). Na onderscheidene pogingen, die eenige jaren duurden, werd, in 1584 in Seviliie- een beide vergadering gehouden van mannen, in de beide regten en in de H. Godgeleerd- heid ervaren en men regelde er de orde, die in de procedurus tegen de ketters gevolgd moest wore den. Het zijn die wetten, welke de inquisiteurs. Thans nog in acht nemen, doch naderhand vermeernderd met nieuwe instructi. Karen V, beval stervende de inquisitie, zijnen zijn Puuaprus II aan, bij eene clausule van zijn testament, dus luidende: » Ik beveel hem boven alles aan, om wewer het officie. der H. inquisitie goddelijker wijze tegen | de ketters ingesteld, met gunsten en eer te overladen. En hij voegde er in eene codicil bij: » Ik | verzoek hem dringend, op de krachtigste wijze, die ik kan, en ik beveel hem, als een geliefde vader, in naam zijnner eerbiedige liefde jegens mij, zich eener zaak vuriglijk te herinneren, waar van het geluk van geheel Spanje afhangt, te weten: om. nooit de ketters ongestraft te laten, en daarom het officie der H. Inquisitie, welks waakzaamheid het Catholijk gelöt doet aangroeijen in deze koning- rijken en er de Christen Godsdienst behoudt, met gunsten te overladen (3).” Puippus II vergat nooit het testament en de co- | Even als deze Paste hij de in- | dicil zijns vaders. quisitie op de Protestanten toe, welke IsabeLLA en FERDINAND, in overgreenstemming met al de orden van | Spanje, tegen de Joden en Mooren hadden ingesteld. Hij maakte haar nog harder; hij vond, om de ketterij te verschrikken, de beruchte verrigten uit, bekend $Y : ; (1) Limpoura, Hist. de l’inquig. live I, ch, 24, (3) Ibid liv. a; ch. 30, he onder den naam van autodafés, waarbij de doodstraf | ewewewvwvevewevre eene soort van feest werd, even buitengewoon voor de anschouwers, als voor de lijders. De eerste had plaats te Sevidlie in het jaar 1559. Van dat oogenblik af, riep de Spaansche inquisitie, het werk der politiek, eene nationale en koninklijke zaak, aangaande het doel en de algemeene geschiedenis der inquisitie een gemakkelijken laster in. Die zonderlinge handelingen griften zich in de verbeelding, en het Spaansche volk zelf, *t welk dit alles zag en verdroeg, vertoonde zich aan de wereld in hatelijke kleuren. Ik belast mij niet met hare regtvaardiging. De graaf JosepH vE Maistre, heeft in zijne brieven. over de Spaansche inquisitie, dit trachten te doen, wat mij betreft, Mijne taak is geheel anders. — Zie hier ons aandeel in de spaansche inguisitie, zoo als de regtsgeleerde Peana ons. leert, in zijnecom- mentarien op het Directorium der inquisiteurs. » In » Spanje, oninam Ferpinanp, koning van Aragon en » Castilié, de vijfde van dien naam, omstreeks het » jaar des Heeren 1476, zoo als onze geschiedenissen getuigen, den broederen Dominicanen, het officie der inquisilié, en gaf hetzelve aan de. séculiere hlerken. Hij belastte gelijktijdig, door het pausse- lijk gezag den zeer doorluchtigen Kardinaal Menpo- ZA, met het reconstitueeren van dat officie. ‘Deze, in overgreenstemming met een grottant van geleerde mannen, stelde de wetten vast, en schreef de order voor, welke de inquisiteurs in Spanje moeten volgen (1),” — Limburg, zegt uitdrukkelijk hetzelfde: “Dat officie is niet meer, zoo als eertijds, aan de predikbroe-ders of Dominicanen toevertrouwd; maar men begon er den last van op te leggen aan de séculiere klerken, die bekwaam waren in de canons en in de wetten, en van lieverlede werd het hen geheel overgelaten, zoo, dat de broeders Dominikanen er geeinerlei deel meer aan hebben, zoo niet, dat men zich dikwerf van hen bedient, om de stellingen over welker beoordeeling het zake is, te bepalen, en de pligten van consulteurs waar te nemen (2).” Eerst in 1618, gaf Pmiiprus III, aan de Domini-kanen eene plaats in het opperste geregtshof der inquisitie, zamengesteld uit e/f of derlien leden. Een ongeboord feit kan doen oordeelen over het crediet, hetwelk de predikbroeders bij de Spaansche inquisitie hadden. Een huoner, Barruenemy Caranza, was Aartsbisschop van Toledo, een eerbiedwaar-dig man, die met het vertrouwen pe Souvereinen — was vereerd geworden, en die de algemeene achting genoot, op den voornaamsten enakop lijken. “wewseewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewewew igheid, waarin de one regtvaardigheid blijkbaar scheen, en waarin de geheee le zaak zich bepaalde tot het geestige woord van Cae RANzA, bij het intreden van het kasteel St. Terwijl dus Spanje en Portugal naar de aulodafés liepen, terwijl Frankryh zijne vurige kamers (cham. Vies des hommes illustres de l’ordre des Fréres Précheurs, le père Touron. Versagande de regtbank der perwetie en eng, bl, 89. Linsoure, Hist. de linquis., liv. 1, ch. 26 Brieven van Gutcuanpin en den markies Nicotin, ame ba r van Florence te Rome, aangevoerd door Beaacier, in Dictionnaire de Théologie, art. Sciences Humaines, âme de Théologie, op het woord: Inquisition. Zie hier den naauwkeurigen zin: 5 Len exécutions 4 mort sont v trés rares, soit en Espagne, soit en Portugal, et l'on n’en connait aucun exemple à Rome. Bres ardentes tegen de ketters maakte; terwijl Hens prik VIII, zeventig duizend menschen ter dood bragt, en de goede koningin Exisanetu de Engelsche paar-den, uit den geopenden buik der Catholijken liet eten, in dat bloedige tijdperk vergoot Rome, niet eenkelen drüppel bloeds! Rome, aan welks voeten de drie schoonste eeuwen van Italié blociden! Rome, dat Dante, Ariosto, Tasso, Macuiaven, Bempo, Gaatineus, GuICHARDINO en zoo vele anderen wier namen niet behoven uitgesproken te worden, om te worden verständen verständen, rondom zich had zien geboren worden! Rome, zich zelve overtreffende, droeg in het sterkste des gevaars, an den Stedehouder Gods den onvervreemdbaren titel op van wnhiverselen inguisiteur, en, door eene wijs-heid, waarvan Rome alleen het geheim het geheim het, maakte het dien titel, op het voorhoofd des Opperpriesters nötigtbaar. zoo als het zwaard onzigtbaar in de schedel is. Men zal welligt zeggen, dat zulks niet zeer moeijelijk was, wijlerte Rome geene ketterij bestond: doch het doel der inquisitie was juist geweest, om te zorgen, dat er geene ketiers te straffen zouden zijn, en God heeft niet toegelaten, dat die eervolle gedachte geheel van goed gevolg ontbloot ware. Men heeft Rome bestendig, de stad der orthodoxie en de stad der zachtmoedigheid zien wezen, zuiver als eene maagd, en zwak gelijk zij. 1k meen, door al het vorenstaande, te hebben bewezen, dat.de Dominicanen, noch de uitvinders, noch de bevorderaars, noch de voornaamste werktuigen der inquisitie zijn geweest, en dat niemand minder dan zij verantwoordelijk is voor de buitensporigheden van Spanje, in dat opzigt. Het blijft buiten twijfel, dat zij deel aan de inquisitie namen; maar wie heeft er in Kuropa geen deel aan genomen? De inquisitie was een wezenlijke voortgang, in vergelijking van alles, wat in het voorledene had pla. At gehad. In plaats van eene regtbank, zonder regt van gratie, onder-worpen aan den onverbiddelijken letter der wet, had. Men een buigzame regtbank, wie vergiffen ist, kon werden gevorderd, door het berouw, en die immer niet dan de verbazende groote minderheid der beschuldigenden aan den wereldlijken arm oyerleverde. De inquisitie heeft duizenden van menschen behouden, die door de gewone regtbanken zouden zijn omgekommen; de Tempeliers beriepen zich op hare jurisdictie, wen wetende, zeggen de geschiedschrijvers, dat, als zi wulke regters verkregen, zijn niet meer ter dood konden veroordet worden. Komt het overigens wel an onze eeuw toe, om zich over de inquisitie te beklagen? Heeft zij de vrijheid der Godsdiensten gesetzt, waarover zij zoo veel spreekt, en leven wij nietonder een volledig beheer van inquisitie met een leuigen te meer? Men zocht arme dochters op, die op harde legersteden rusten (2); men zocht haar op, om dat zij onder een denkbeld van gelööl leefden, enin 7 5 (1) M. DE Maisraz, eerste brief over de Spaansche inquisitie. Te Lidourne. Plaats van zich, tot eene of andere industriellen zaak te associeren, zij zich associeren, om biddende te werken; men sleept haar voor de regtbanken; men eischt er hare verdrijving uit heur eigen huis; men gal die welligt verkrijgen: wat zou de inquisitie meer gedan hebben? Men hoort redenaars, op het spreek- gestoelte het geringste godsdienstig geracht aanklagen en men zou meenen, dat zij hun leven doorbren- gen met Iuisteren, of de eene of andere Fransche borst, niet godsdienstig aan eene andere borst klopt: wat zou de inquisitie meer gedaan hebben? Die man- nen, die zoo scherp zijn in het vervolgen, behoorden ten minste te begrijpen, waarom het menschelijk gee. Slacht te allen tijde, voorzorgen heeft genomen tegen de dwaling; zij behoorden door hunne eigene hartstogten te weten, dat de dwaling en de dwingelandij onafscheidbaar zijo. Maat ons het voorledene daar la: ten, waarover het gemakkelijk is, mis:te tasten en laat ons het tegenwoordige beschouwen. Wie vervolgt in Europa? Wie vervolgt na honné, declamatien in proza en dichtmaat, tegen de vervolving? Is het dan nog noodig, dit te zegen? De geheele aarde hoort het zuchten van het Cutholijke Jerand, dat door de Anglikaansche kerk verdrukt wordt,... Gij ziet het Protestantsche Prussien, eenen koning aan het hoofd hebbende, die door het ongeluk, en door den voorspoed vruchteloos is one derrigt geworden, eenen Aartsbisschop in gevangen schap houdende, terwijl hij hem regters weigert, de conscientie als misdaad van staat behandelende, de belofte aan de helft van een volk gedaan, schenden-de, om het geschil van eenen geestelijken zegen en door een aanhoudend mengsel van gewelden geveinsd-heid, het karakter van een gezag openbarende, voor welk niets meer heilig is, dan hetgene, wat door de - vrees als zoodanig verklaard wordt. De geheele we- reld kent het martelaarschap der Kerk van Polen, eene afgrijsselijke foltering, die sedert Zeven jaren duurt en die schijnt niet te zullen ophouden voor de geheele vernietiging der Poolsche natie en van haar geholijk. Zij is aan het andere einde van Huropa ge- tuige geweest, van niet minder barbaarsche tooneelen, en ditmaal waren het niet de koningen die de vervolgers waren, maar het Rationalistisch Liberalismus, *t welk waarschijolijk in de ingewanden van Spaan- sche en Portugesche Monniken, het geheim der conscientie-vrijheid zocht. En waar is, te midden van die woeste tooneelen van onderdrukking, de vrijheid van conscientie* Een enkel volk heeft dezelve wezen lijk gevestigd en dat is een Catholijk volk, De Belgen.....+ Meester zijnde, om zich eene constitutie te geven, die hen behaagde, hebben in hun charter, eene waarheid geproclameerd, die van dag tot dag zigt- barer zal worden, te weten, dat de Catholijk Kerk, om Souvereine te wezen niet anders noodig heeft, dan hare vrije  vervolgers, — Ziedaar de waarheid, de waarheid, welke de Kerk zal regtvaardigen voor de regtbank van God en van het menschelijk geslacht, die eenmaal im elkanders tegenwoordigheid zullen vergaderd zijn. Ja, konine gen, volken, majesteiten der aarde, de Catholijke |. Kerk vraagt van u hier beneden niets anders dan den doortogt, gelijk Bossurr zeide, maar den orden door togt. Zij heeft niets meer noodig, om sterker te zijn dan gij-allen, niet eene heerschende sterkte, die zich tot uwe tijdelijke zaken uitstrekt, maar eene overtuigende kracht, die u, met ziel en ligchaam, naar de eeus wigheid voert. Gij weet het wel, en omdat gij die geestelijke aantrekking niet wilt, droogt gij zijt veel ‘ mogelijk, hare bron op: hetzij zoo, gij zijt er meese ters. van, maar ten minsteerkent uwe werken. En ‘zoo het gebeurt, dat een geheel volk, Catholijk ge- worden zijnde, eenparige maatregelen neme tegen: den terugkeer uwer ongeregtigheid, beschaldigt het dan niet, dat het vervolger is, ten minste zoo de slaaf, die zijnen oppasser opluit, geen vervolger is, enhet slagtoffer, dat zijnen moordenaar terug doet deinzen, geen beul zij. ; Laat ons edelmoedig zijn: laat ons, zoo gij wilt, toestemmen, dat de waarheid ‘ En de dwaling even on verdärmag zu verdärmag waren. Welnu, wat heeft de wereld, bij die noodlottige worsteling gewonnen? De waarheid heeft de dwaling niet vernietigd; en de dwaling vernietigde de waarheid niet; zegepralend op een punt, heeft men op een ander punt het onderspit gedolyen. Wordt het geen tijd, om zulke ongelukkige wegen te verlaten? Zijn zestig eeuwen van blood iggsmlane ine gen, niet voldoende, tot onderrigtin mat ons ten minste perk stellen aan de verloopene rampen en. DE HERLEVENDE KERK IN AFRIKA. Te Tours is eene verzameling van brieven in het licht verschenen, geschreven door den Eerw. Heer SucueT, Missionaris in de Algiecrij, en, door den Bisschop van Algiers, tot Pastoor van Constantine. benoemd. Geloof en vertrouwen stralen op iedere bladzijde door: alle getuigen van den ijver en de liefde des Apostolischen mans. LEenige uittreksels uit die brieven, welke ten voordeele der Kerk van Constan- :. vUn J tine verkocht worden, zullen aan onze lezers niet aangenaam zijn. Ib ben op den Afrikaanschen gi op woensdag den 6 dezer, te half vijf ure d pons Het stoomschip 7' Achéron at < blijmoed Londags besteeg, na de heilige Misse te hebbe “= I9l — _velebreerd, begon zijne vaart, omstreeks half elf \UTOg ca aseee ; “» Des Woensdags te vier ure ’s morgens, zag men, bij een schoon maanlicht, den Afrikaanschen grond ; een half uur later, waren wij onder de muren van - Algiers, die het voorkomen hadden eener steengroeve van witte steenen. Wij ontscheepten niet, voor acht ure. Ik ging aanstonds naar de Cathedrale Kerk, om den goeden God te danken voor mijne gelukkige reis en Hem zegen af te smeeken over mijne bediening op dezen vreemden grond, Monseigneur de Bisschep ontving mij als een oude vriend, Den eersten dag liet hij mij een tochtje met rijtuig naar Mustapha doen, ’t welk een heerlijk land- goed is aan den oever der zee, buiten eene der poor- ten van Algiers, en wij deden vervolgens, te voet, eene wandeling door ” En buen de stad, langs wegen, tusschen Oranjeboomen, ter dikte van de schoonste boomen in Touraine, van heerlijke palmboomen en banalen. De hagen zijn overal van aloés en roos-laurieren gevorden; het is hier thans zoo warm, als in de schoonen dagen van Mei in Huropa. Gisteren geleidde Monseigneur mij ten bezoeke bij de Fransche notabiliteiten. De heer VALLLEE, maar-schalk-gonverneur, ontving mij op de minzaamste wij-ze; hij wenscht vooral, dat de godsdienst overal gevestigd en geéerbiedigd worde; hij wil de kruisen en kapellen te Ägiers vermenigvuldigen. Monseigneur kan met zulk een man, alles doen, wat hij wil; hij heeft de fraaiste mosqué van Constantine doen uit-kiezen, om er de schoonste Catholijke Kerk der coloie van te maken, hij heeft aan Monseigneur verzocht, mij tot de stichting dier nieuwe kerk te willen zenden. De zaak zal spoedig beslist worden. Ik vrees enkel, dat Monseigneur mij voor een dringender dienst zal noodig hebben. Ik wacht dus den wil van den eden God af. Niemand kan gelukkiger zijn dan ik. e missie der Algierij vertoont zich aan mij in de heerlijkste. gedaante ; zij is echter met moeijelijkheden vervuld, waarvan men zich niet dan op de plaats zelve een denkbeeld kan maken. Want alles is hier buiten- gewoon; alles verbaast, alles ontroert de gedachten ; *t is eene missie, zoo als er welligt noort eene bestaan heft. De Algierij is in dit oogenblik, in eenen exceptionelen toestand, God alleen kan dien chaos ontwarren en bij den eersten opslag erkent men het ontoereikende der menschelijke redeneringen en mid- delen, *t welk het vertrouwen verlevendigt van hem, die niet steunt, dan op God alleen.....+- CONSTANTINE, 27 February 1839. Monseigneur heeft er toe besoten, om mij naar Constantine te zenden, als zijnde de voornaamste Ad der colonie na Algiers, en alwaar, na meer ertien honderd jaren nog geen Priester verschee yas. Het is eene geheel Afrikaansche stad, gelegen in het binnenste der landen, aan gene zijde, van d einen Atlas, tusschen de zee en de groote woestijn van Saharg, die een gedeelte mijner juris- dictie uitmaakt. De groote Cueix die bevel voert, over de talrijke en dappere stammen der woestijn en over den grooten stam der Moabieten, is mij zeerne- derig de vriendschap van den groot Marabout (op- perpriester) der Franschen komen verzoeken ; hij heeft mijne hand vattende, en die tegen zijn hart drukkende, betuigd dat hij mo zeer lief had en verheugd zou wezen, mij in zijnne woestijn te zien. Ik heb hem geantwoord dat ik dienaar van God zijnde, die de Vader van alle menschen is, alle Arabieren als mijne kinderen bemin- de. Ik ben den volgenden dag den hakeur of gouverneur der stad Constantine gaan bezoecken, dio m I reeds was voorgekommen, door mij op denzelfden dag mijner aankomst te komen zien met eenen kalif Bena Issa, den opperbevelhebber des legers van Acumet-bey. Hij was het, die Constantine verdedigte, toen de Franschen haar ingenomen-hebben. Die twee hooge personen hebben mij de levendigste voldoening betuigd over mijne aankomst onder hunne volken; zij willen ook, 't koste wat het wil, mijne vrienden zijn. 