Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
de Prins van ornanje zich na Ustrecht, daar hij, den vijferntwintigen Apiil, alle de Regenten beide van 't Land en van de Stad ontilog van hunnen diense, den volgenden dag eene geheel nieuwe Regeering aanftellende. De Heer Joan VAN REEDE, Heer van Renswoude, wierd tot President der Staaten en negende Lid der Gekoorenen, die anders maar echtigtige te zijn, aangefteld. In '¢ Lid der Edelen, kwa- K 3 men men eenige Heeren, die te gelijk hunne Krijgsampten behielten; ’¢ welk geordeeld wierd: te strijden met de gewoontea der Provincie. Doch zijne Hoogheid verklaarde, dat het niet du gevolg zou getrokken worden. De Prins hade ook, zo hij verklaarde, op het verkoorden van eenige voorname burgeren, een geheel nieuw Reglement doen ontwerpen op de Regeering van 't Land en de Steden: ’t welk den nieuwen Regenten voorgelegd, en terftond Staatswijze goedgekeurd, vastgefteld en bezwooren wierdt. Bij dit Reglement, kreeg de Stadhouder in der tijd veel grooter gezag in de Rege- ringe der Provincie, dan hij immer te vooren gehad hadt. Vervolgens, wierd: hij, op den voorflag van den Heere van RENSWORLD, tot Erfitadhouder verkooren, beéedigd, en ten Provinciasien Geregtshove ingeleid: waar naa hij na de andere Stigtiche Steden vertrok, om aldaar insgelijks de Regere ting te. veranderen. ; Midlerwijl, hadden, ter Staatsvergaderinge van Utrecht, op den zevevéntwintigiten April, gehoor verworven twee Gee magtigden der Staaten van Holland, de Heeren GELEVINE en Raadpenfionaris Facet. De laatitte, die *t woord voerde, betuigd hebbende, hoe genegen die van Holland waren, om met de Provincie van Ursrecht de onde vriencfchap aan te kweeken, verzogt,, dat hunne Edeie Mogendheden den Straßen van den twintigften ten spoedigite wiederde, doch erlangen,” Te gelijk gaf hij een affchrife van die Refolutie over. De Staaten rädpleegden *er op, in ’t afzijn der Gemagtigden van Holland. Men vondt ‘er ver cheiden zwaarigheden in. Het eer The Lid of de Gekoorenes waren van ordrekel, dat men, over deeze zwaiigheden, in onderhandeling behoorde te koomen met de Gemagtizden, nea dat men alvoorens den raad van zijn zijn hed- ben ingenomen, De Ridderfchap stemde met de Gekoorenen; doch, uit de Gemagtigden van Holland verstaan hebdbende, dat eene bezending aan den Prinse vrugteloos zijn zijn, oor- deeiden zijn, dat men, op deeze onderftelling, de zaak mast geheellijk moest afdoen. Maar de Stad verklaarde fchriftelijk, van gevoelen te zijn,, dat men ¢ene Staatswijze Bee ay COCR UTRECHT. (Provincie ) 151 ee pe es om aaa = Milas Me a ~~ es» doen moest aan den Prinse, om tijd te verzoeken tor het >> optten Hen van een Verloog, waar ia getooud zou worden, 5> dat de geregtigheden van de Provincie en de Stad, door s» de Refviutie der Algemeene Staaen, gekrenke wicrden,” Tot deeze bezending wierct, vervolgens, teflooten, zelfs met goedvinden van de Ridderfchap, die ’er vit infich ikke-lijkheid in bewilligd hadt. Den volgenden dag, wierden de Gemagten van Holend andermaal gehoord. En naa dien dezelven verklaarden, dat zij zich in geene nadere oplosfing der voorgeftelié zwaarigheden konden inlaaten, bleeven de Staaten bij het genomen. befluit om eene dezending te docn an zijne Hoogheid, waar toe de Heeren GerarD VAN NY-RPOORT €M PIETER ROSA wegens de Gekoorenen, ADAM VAN LONNORST, Heer van Schonauwen, €Q HENRIK VAN NASSAU, Heer van Woudenberg- Ouwerkerk, uit de Ridderfehep, en Dr. witleMm verstRaAatEN en Dr. KORNELIS BOOTH, ule de Vroedfchap der Stad, benoemd wierden. De Afgevaardigden begaven zich terflood na Amersfoort 3 doch konden Zijne Hoogheid niet spreeken voor ‘sanderen daags, wanneer zij hem vertoonden, det hunne Edele Mogendheden zwaarigheid maakten om ce Refolutie van hunne Hoog Mogendheden, die de Souversiniteit, Vrijheden en Privilegien der Provincie betrof, aan te neemen, zonder das op vooraf den raad vam den Prinse te hebben ingenomen, dien zij hem, derhalve, ernstelijk afvorderden. Zijne Hoogheid betuigde, medelijdea te hebben met den staat der Provincie; doch verklaurde, tevens, dat ‘er in de genomene Refolutie geene verdächtigt zou kunnen vallen, alzo hij veel moeice hade aangewend om Fries/and en Groningen nog Zo veel te doen toegeeven, als bij de Refolutie gedaan was. Hij tiede hunne Edele Mogendheden hier om de Refolutie, zonder verder uitfel, ean te neemen, zo als ze lag, op 2ijn Prirfelijk woord beloovende. Zorgte zu länger te zu länger, Y dat de Provincie buiten reden niet wierde benade, nog Y dat de punten, tegen de meening der woorden; tot kwei- 5» fing van dezelve misduid wierden. In 't bijzonder, zou 5 hij zorg draagen, dat 'er nooit eenige Dam in den Weder- », rhijn gelegd wierdt, tot ftremming der Vaarte en belem- K 4 9» Me ‘i 152 UTRECHT. (Provincie) Römmer van den Koophandel der Provincie; daar bij yoo, gende, dat het geene wegens den Neder-rhijn in de Re folutie gefteld was, meest op Gelderland, niet op Uireche ag. Te gelijk hiel hübige hund voor, dat zij zich niet yöden mogen béhelpen met hunne wederaanneeming is de Unie, alzo dezelve gefchied was op de onderftelling, dat zij de Refolutie zouden aanneemen 3 gelijk hun dit, door hem, bij 't afheemen van den Eed, wel uitdrykkelijk was voorgehouden: dat zij ook geen gedeelte van de Souverainitcit afftonden; alzo 't geene de Provincie, door de Refolutie, verminderd wierdt, haar niet tocbehoorde, maar reeds te vooren san Holland gevoegd geweest was; dat, eindelijkk, het aanneemen der Refolutie een noodzaakelijk Vereischte was, en dat, bij mangel daar van, de Provinzial als overwonnen aangemerkt, en buiten de Unie geflo-ten zou worden. Hij voegde er nog eenige diergelijke redenen bij, die, volgens het verflag, welk er de Afgevaar-digden, ten zelfden dage, van deeden, eene foort van bewogen inflooten. De Staaten, dit verflag gehoord hebbende, beförden de Refolutie aan te neemen, en in allen deele pea te koomen. De Stad zelve hadt zich, gelijk de Refolutie der Vroedfchap luidde, genoodzaakt en geperst gevonden, om haare Gemagtigden ter Befchrijvinge last te geeven, om ap dit gewigtig ftuk, gezamenlijke met de andere Leden, fehikking te mtaaken en te befluiten. Men maakte egter, ten zelfden dage, een ontwerp van een befluic van aannecy minge der gemelde. Refolutie door hunne Edele Mogendher flen, waar bij, eerst verhaald zijnde,, dat zijne Hoogheid, toen hij de Provincie, twee dagen te vooren, in de Unie a, aangenomen, en hen, zo wel als de twee andere Leden, a» dezeedigd hade, wel hade gewasgd van het aanneemen der x, Refolutie; doch van dezelve geen afchr ife hadt overgelever verd; vervolgens wierde, aangewezen, dat de Siad de Refolutie van hunne Mogendheden, niet zondet Stoote verwondering, onfieltenis en bekommering, geleezen hadt. Dat de handelwijze, daar in gevolg, aanliep tegeg y de handelwijze, wélke men, zelfs omtrent Provincien en beter, die afgevallen en aan den yijand overgegean waren. Havana der Unie en der duurgekogte vrijheid, loffelijk ge- Kweeten hadt, met het draagen van gewoone en buirenge- woone lasten, het leenen van buskruid en andere behoef- y» ten, ten dienfte der Steden aan den 2ife/, RAijn en #aa- 3» fe, en van het Leger van den Staat. Dat de Stad Usrecht zs» in "t bijzonder, naa dat de eerfte ongerustheld, door de» »» komst van zijne Hoogheid, verdreeven was, befloten »» hadt, goed en bloed te waagen tor haare verdeediging. Dat zij daar naa, niet moedwilligijk, maar ontbloot van > haare vrijwillige burgerlj, die tot befcherming der Bovenkwartieren vitgetrokken was, verlaaten van het Leger van den Staat, zonder hoop op de hulp der Bondgenooten, >» zonder Krijgsvolk, en zonder meer dan honderdene verkortig >» ponden buskruid te hebben, zich door de Franfehe magr »» hadr laaten inneemen. Dat hierom de Stad, noch de Provincien hereenigd y» Zijnde, met zulke harde voorwaarden, niet behoorde be- 9, ZWaard te worden.” Waar op dan het befluic volgde,, om >, de Refolutie aan te neemen, onangezien de Provincie », daar bij merkelijk wierdt verkort; aizo ’t veiliger was iet »» af te flaan,” of, gelijk op den kant van ’t Ontwerp ftondt, », zulks met gedald aan te zien, om het overige te behouen, »» en alle vrijheden, privilegien en waardigheid te verliezen.” Wijders vondt men geraaden,, dit befluit Wanneer de twee andere Leden daar in zonden bewilligt hebben, te doen ystelen onder de Refolutie van hunne Hoog Mogendheden, het zelänglich doende ondertekenen door den Sekretas, “Tis der Stasten, zonder er eene openbaare Akte van ta Maaken, of het als zodanig uit te geeven, immer voor als nog niet.” Ook wilde men het bovenständige hebben sangetekend, ter altoosduurende gedagten sie van gebeurs de, tot entlasting van de gemoederen der Regenten, en op o dat zou biijken, door welke middeien geperst, bunne Edele Mogepheden tor zulk; een befluit badden moeten. 854 UTRECHT. (Provincie) "Komme." Doch 't schüttet, dat de twee andere Leden der Staaten niet heben kunnen goedvinden het Ontwerp der Stad in een Staats-Refolutie te veranderen. Zij heben zich te vrede gehouden met de Refolutie van hunne Hoog Mogendheden, waar bij zij, op eenigen voor hun harde voorwazden, met de andere Cewesten hereenigd wietden, eenvoudig-lijk aan te neemen. De tegenwoordige Regeering van de Provincie Usrecht, bij welke de hoogfte mayt, of 'de Souvereiniteit berust, bestaat mit drie Leden: de Gelegenheit, of Gekoozenen; de Ridderfchap en Edelen; en de Stad Utrecht, nevens de vier overige Steden. Van ouds telde men, binnen de Stad Usrecht, vijf Co/legiaale Kerken, dat zijn zodanige Kerken, in welke Kollegien van Kanunniken geftigt waren; te weeten, die van St. Alaten of de Domkerk; die van St. Fan; en die van St. Aan deeze flonat, we Leer, de vetchikäng van eenen Bisfchop. Onder den naam van Gelegenen, of Gekoozenen uit de Kanunniker der vijf Kapiuelen, bekleideten deze den eerften rang onder de Staaten, des Lands, of makken het eerfle konfessionen in de plaats der Geistlijkheid, aan welke, van ouds, de eerfle rang in de algemeene Staatsvergaderingen plage gegevente worden. Hun getal is niet altoos even groot geweest. Volgens het Reglement van den Jahren 1674, door Piins WILLEM DEN III ingevoerd, en 't geen nog beden wordt ge- volgd, moeten de volgende bijzonderheden omurent dit Lid worden in agt genomen;,, Zij moeten drie agter een volgen- »» de jaaren dienen, en drie maanden voor het eindigen van »» dezelve daar van kennis geeven aan den Stadhouder; dic »» hen of nog drie jaaren in dienst kan laaten, of anderen in »» hunne plaats aanfteHen, te kiezen uit het gantiche Lichaam x der Proosten, Dekens en Kanunniken der vijféntwintig jaaren oud zijn, en belijdenis s, doen van den Hervormden Godsdienst. Vier van hun moe- »» ten Edellieden, en vier anderen Burgers zijn.” Niet al- toos, egter, heeft men Zich>@an het achual gebonden; zom- : cijds en re eee “ a UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supernumerfair, of Overtaliig Lid daar nevens gev UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supernumerfair, of Overtaliig Lid daar nevens gev UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supernumerfair, of Overtaliig Lid daar nevens gev UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supernumerfair, of Overtaliig Lid daar nevens gev UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supernumerfair, of Overtaliig Lid daar nevens gev UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supernumerfair, of Overtaliig Lid daar nevens gev UTRECHT. (Province) 155 tijds heeft men een Supern Oegd: zo als, onder andere, in deo Jaare 1757 het geval was. Het Lid: der Geéligelderden, welk een derde deel heeft in alle de Commissien en Ampten, die door de Staaten begeeven worden, komt afzonderlijk bij een, in de Vertrekkamer, naatt de Groote Vergaderzaal. der Staaten. De President befehrijft de bijeenkommen, wanneer hij zulks noodig oordeelt; ten welken einde hij vooraf het Lid zamenpt, om den dag te bepaalen. Voor zo veel de inrigting van dit Lid eenige bijzonderheden uitlevert, geheel eigen aan Utrecht, en in andere Gewesten onbekend, zullen wij, onzes oor deels, veelen onzer Leezeren geenen ondienst doen, indien wij hier omtrent een weinig uitweiden. De vijf Kollegien, uit weiken de Gelegenheit gekooren worden, zijn nog in wezen. Tot het Kollegien of Kapitel der St. Maartens- of Domkerke, behoorden van ouds veer-tig Prebenden: for dat van St. Sa/vator of Oude Munster, twentwintig; tot dat van St. Frau, dertig; tot dat van St. Frau, dertig; in alles nonderdtweednveertig Prebenden, waar onder die der Proosten, Dekens, Scholasters én Thefauriers begreepen zijn. Oadtijds, leefden de Kanonniken in gemeinfchap, in de Kloosters, die voor hun geftigt waren, naa de onderfcheiden Cannones Of Regels, welken zij aangenomen hadden, en na wieden zij Cenonici, of Kanonniken wierden genoemd. Zij moesten ook allen geordende Priesters zijn, schoon men zich, in laater tijd, te vrede hieldt, zo de helft hunner Priesters waren. ‘°c Gemeenrelijk leeven der Kanunniken te Usrecht hade nog plaats op het einde der twaalfde, en in ’t begin der Dertiende Eeuwe: en zij, die zich aan dit leeven, en an de overige Kioosterregels hielden, wierden Reguiiere Kanunniken genoemd. De overigen, die op zich zelven woon-den, en van hun aandeel in de Kerkelijke inkomften, in hunne bijzondere huizen leefden, droegen den naam van fecu fiere of waereddlijke Kanunniken. Die van den Dom wierden Domheeren genoemd, welke naam ook nog dikwijls, fchen oneigeulijk, aan de Kanunniken der andere Kapinelen ge- gegeeven wordt. Alle de Kanunpiken genieten, nog tegenwoordig, de inkomiten van een groot gedeelte der goederen, die van ouds aan de Kerken, tot welken zij behoore, ge- schonken, of op eenige andere wijze, door dezelven verkreegen zijn. Het aandeel. van ieder Kanunnik worde nog, gelijk van ouds, Prebende of Prove genaamd. Elk Kollegie heeft zijnen Proost en Deken; zommigen van welken sanzienlijker inkomften hebben dan de overige Kanunniken; doch zommige anderen wederom minder. De Thefaurijen en Scholasterijen zijn doorgaans minder waardig dan de Kanunniksplastzen. Doch de Thefaurijen van Sr. Maria, die veel op. bragt, is, al voor lang, aan wILLeM DeN III, Prinfe van orje, als vrij eigen goed, in de plaatze van honderdén- vijftigduizend guldens, opgedraagen geweest. Het Kapicel van St. Pieter schijnt noort Thefaurier gehad te hebben. De vijf Kollegien houden ieder nog bijeenkomflen of Kapitelen, op vastgeftelde tijden. Kapitel van den Dom komt alle Maandagen ten tien uuren bijeen; dat van Owde-Munfler des Zomers insgelijks; doch des Winters, een uur jJanter; dat van St. Pieter vergadert des Donderdags, des Zomers ten tien, en des Winters ten elf uuren; dat van St. Maria, op den zeifden dag en uur,. doch alle weeken. Hunne Kapitelen of Vergaderplaatzen zijn nog bij de Kerken, waar toe zij van ouds behoorden; doch dat van Oude-Munffer is bij of in de Sr, Paulus Abtdije. In deze Kapitelen handelen de Kanunken van geene Lands of Stads zaaken; maar — van "t geene het beftier hunner goederen betreft. De Proosten, die ook Archidiakens genoemd worden,en bij der Gratie Gods agter hunnen naam en tiet voegen, zijn an te merken als [ieeren, voor huo leeven, over de Dorpen en Heerlijkheden, die tot de Proostije beh. Oren, in dezelföhnen, Baljuwen, Schouten, Sekretarisfen en andere Ampienaars aan, en offenen of hoog, of ten minuten middelbasr en iaag Regtsgebied, Doch de Proost van Sr. Pieter heeft geene heeriijke goederen, en geniet in zijne hoe-danigheid ajicen een bepaald inkoomen, Die, van Ss. Jan a: leen heeft de goed- of afkeuring der Predikanten; schoon hij beweerd cheeft het regt van Patroonfchap te hebben. De Leenen van "t Kapittel moeten wijders voor den Proost, of voor zijnen Stadhouder en Leenmannen, verheeven worden. Widers, genieten zijn allen meer offenen zijn auszijnenen inkomsten uit -de goederen tot de Proostdijen behoorende. In de Vergaderingen van het Kapitel, heben zijn geene zitting, dan wanneer zijn eerst als Proost in het zele worden sangenen. ‘‘Zijn worden hier om ‘gezeid te zijn duiten het Kapitel; doch boven het zele (extra Capitulum, fed fupra Capitulum.) De Domproost hadt, van ouds, en heeft nog den rang voor alle andere Proosten; doch de Proost van St Jan heeft de meeste inkomften, Ouk was deeze, al van ouds en nog tegenwoordig, de eenighe onder de Proosten, dass halsrege oefende, in de Heerlijkheden, tot de Proostdije be hoorende. De waardigheid van Proost wierdt, van ouds, begren, door de Vorften en Stigters der Kollegiale Kerken, Doch onder de Regeeringe der Staaten gefchiedde zulks, of door de Staaten, of als ‘er een Stadhouder was, door den Stadhouder, uit een benoeming van een dubbel of driedubbel getal, die de Staaten maakten. Men heeft, meer dan eens, ‘in overwe’’. eging genomen om de Proostdijen, geheel of ten deele, ten voordeele van het gemeine Land te doen koomen: in ’’Jaar 1707, wierde befloten, de Proostdijen, Thefaurijen en Scholasterijen tot ’s Lands beboefie te verkoopen. En dit gefchiedde zedert. Doch thans fteat, volgens het Regiement van den Jaare 1674, dat in ’t Jaar 1747 wederom aangeno-men is, het begeeven der Proostdijen, der Thefaurijen en Scholasterijen en der Vikarijen tot dézelven behoorende, alleen en zonder voorafgaande benceminge, aan den Stadhon. der, die over deeze Vikarijen eenen Rentmeister flelt, alzo de inkomften van dezelven, volgens het Reglement van 1674, aileenlijk moeten dienen tot onderhoud van arme Predikanter en derzelver Weduwen, en tot diergelijke Godsdienflige ein den binnen de Provincie: gelijk ze ook, meest allen, waren ingefield, om zekere Altaardienften waar te neemen. De Dekens, die ’t Kapitel bijeen roepen, en in het zelve voorzitten, wierden, van ouds, door ieder Kapisel gekooren. Doch ag ay ogy - rm Pr ees ot om oe a #58 UTRECHT. (¢ Provineie5 Doch bij de overdrage van ’t waereldlijk gebied aan Keizet KAREL pen V, bekwam deeze het regt om de Dekens te noemen, In eine overrekomst tusfchen de Kapitelen en de Ridderfchap en Stad Utrecht van den negenden Jjantj des -Jaars 1579, wierdt egter beraamd, dat de Dekens voortaan wederom- door de Kapinelen gekooren zonden worden, gelijk zedert gefchiedt. Doch de verkooren Dekens moeten de aggreatie  zijnen Officiaal, die, in de plats van den Proost, of van "t Kapitel, de Mierfchaar fpanden en regt fprakken, beide in burgerlijke en kerkelijke zaaken, zo ver het Regtsgebied van elk Kapitel en Proosidij zich uitftrekte. Doch tegenwoordiz hebben de Proosten alleen hunne Officiaalen, dic hunne personen vertoonen in 't Kapitel, waar in zij geene zitting hebben, waat om de Oficialen den naam van hunne Stadhonders of Stede-kouders fomtijds draagen, Zij worden wit de Kanunniken van elk Kapitel gekooren. De opdragt of afftand cener Katoniciasle Prebende, dies door de dood van eenen Kanunnik, of, op eenige andere, wijze, Opengevallen is, moet, zo wel als de verkling des  naderhand wierden, volgens de Concordaaten of Overeenkome ften tuschen het Düsseldorf, waar onder Usrecht gerecht wierdt, en het Hof van Rome, de Prebenden, die in de zes oneven maanden, dat. zijn, de eerfie, derde, vijfde, zeven- de, negende en elfde maanden, Januarij, Maart, Maij, Julij, September en November, open vielen, door den Paus begeven: waar om deeze maanden Pausfelijke of Apostolifche waanden genoemd wicrden. De Prebenden, in de even Maanden, de tweede, vierde, zesde, achtfte, tiende en twaalf- de, Februarij, April, Junij, Augustus, Oober en Decem- ber, openvailende, stonden, dazrentegen, aan de begeeving van het Kapittel. Doch naa dat de Regeering hier te Lande veranderd, de Hervorming ingevoerd, en de Utrechifche Ver- eeniging gellooten was, vorderden de vijf Godshuizen, dat zij wederom, gelijk van ouds, alleen de openvallende Preben- den begeeven mogten. Maar hun verzoek vondt geen ingang Men kwam, bij het reeds gemeldet Verdrag van den negenden Junij des Jaars 1579, overreen, dat de eerfte Prebende, die, in de oneven maanden, zedert Staaten maanden ge- naamd, openviel, ftaan-zou ter begeevinge van het Kapit, tel, daar zij toe behoorde; de tweede, ter begeevinge van de Ridderfchap, en de derde ter begeevinge van de Stads welk zo, beurtswijze, voortgaan zou. De Ridderfchap wierdt gemagtig, om de Prebende, in haare beurte openval lende, te geevep aan een Edelmad. Bij de Stad wierdt, in Laar 1636, vastgefteld, dat de Prebenden, die op haare beurte openvielen, door hem, die op de wagt flondt, of aan wien de begeeving te beurt gevallen was, niet mogtes gegeven worden aan iemant, die hem nader dan sgterskind bes ftondt, en die geene tien jaaren burger geweest was. Doch zo hij de Prove, tot welks begeevisge hij regt hade, niet mogt willen begeven, zou hij ziju regt aan den volgenden Heer mogen overdoen, mids deeze hem, voor eene Prove in den Dom, twaalfhonderd guldeas vereerde, en voor andere Proven naar evenredigheid van dérzelver waarde. Die de Proven, moest ook aan de Stad uitkeeren, voor eene Proven den Dom, vijfduizend, in Oude Munjler, zeven- duizend, in Ss. Peter, zeséndertighondefd, in Ss. ‘any twee€ndertighonderd, en in St. Maria, vieréudertighonderd Guidens. Maar naderhand wierden deeze Recognitien aan de Stad verlaag d, en eene Prove of Prebende in den Dom, op tweeduizend, eene in Oude Munjler, op drieduizend, eene in Sé. Pieter, op vijftienhonderd, eene in St. Fan, op dui zend, en ecne in Sr. Jlaria, op vijftienhonderd Guldens ge steli. Ook befloot de Raad der Stad, den zeventienden Fee bruarij' 1706, det de Prebenden, die aan Se Stad vervielen openiijk verkogt, en ’t geene ‘ervan kwam, naa aftrek der laatstgemelde AKeeognitien, onder de Vroedichappen, naar hase rén radg, verdeeld zou worden;,.zo dat ieder Heer vijfhon« derd.Guidens genoot, welke fomme hun, zo.’er zo veel niet ovet(Chieten mogt, bij eene volgende gelegenheid, zou wore den vol gemaakt. Deeze wijze van *c begeven der Prebene den hieldt egter alleen piaats tot in *c Jaar 1674; doch wierdt, naz den-dood van WiHLEM DEN Iil, wederom in gebruik gebragt, zo lang de Stadhouderlogze Regeering stand hieldts Bij. het Reglement..van.den. Jaare 1674, dat in 't jaar 1747 wederom, ingevoerd is, wordt het begeven er Prebenden, die in de oneven of zogenasmde Staaten - maanden epenvallen, gan den Stadhouder afgeltaan: " welk nog geichiedt, volgens het genoemde Regiement, zo als bet, in, 't jaar 1684, nader opgehelderd is. De begeeving der Prebenden, ia de even maanden opeuvallende, flaat, nog, gelijk van ouds, aan het Kapitel,, onder welks Leden de begeeving, in de meeste Kapitelen, beurtswijze rondgaat, wordende den Kanunnik, wisn de surnus, tour of-beurt om de Prebende te begeeventen deci valt, volyens de oude Kerkelijke gewonte, Turna- yius genoemd. Leder Kapitel heeft zijné bijzondere Wertteh en Gewonten, die stipt worden naagekomen. In alle de Kapitrelen, zijn Turnarit of beurtvolgers, behalven in dat van Oude Munster, alwaar de erfgenaamen van iemant; die, eene Presbende vier jaaren gehad hebbende, in de evén maanden geftorven is, regt hebben, om die doode, of door de dood opengevaliene Prebende te vérkoopen. Zo hij in de oneven maanden geftorven, en de beurt om de piaats te begeeven an "t Kapirtel gekomen is; keert het zesdoizend Guldens voor elke Prébende aan de erfgenaamen wir. In andere Kae picelen, genieten de e:fgenaamen de inkomften der Péebende nog vier jaaren naa’den dood vah den Prebendaris, welken jaaren van gratie genoemd worden, De Kanunniken hebben rége om hunne Prebende ré verkoopen, of weg te schenken, maar hun welgevallei; mids zij, wanneer zij, het doen; gezond zijn, of; zo zij ziek zijn, nog volle twintig dagen nad de refignatie of overdtagt in "t leeven blijven. Indien die niet g eregtelljk bewéezen ‘kan worden, word de Prebende, die anders Aevende genoemd Wordt, aangemerkt ale dend Goode, die, zu ’t fterfgeval in de oneven maariden voorvalt, dan den Stadhouder, of anders aan *t Kapittel, of aan den Turharius van “t Kapittel vervalt. Doch zo hij, die re figneert of afftand doet, gezond eu wel te pas is, dan blijft de overdragt wetlig; al flierf hij kere daar nae. Die cené Prebende bekomt is verpligt, een rohd jasr, in de Stad Urrecht of in eene befloten Sead te blijven, zonder buiter dezelve.te mogen vernagten. Doch de Kapittelen Iaacen deeté verpligt, voor zekete fomme,; afkoopen. Colt is 5: in ’t Jaar 1628, vastgefteld,; dat niemdnt eene Prebende zou mod« 5» gen verkrijgen, dan die zijne fondamenten in Usrechs ges js leerd3 en, a@httlen jaaren- oud geworden zijnde, er vief j» jaaten op eehe vermaatde Hooge Schoole geftudecrd hébe y bende, een gradus vérworven Hadt.” ‘Doh désze verpligt is ook, gemeindijk, met zokere fomme, of te koopete. XXX. peen. L Ook ET Ook ig iemant, die meer dan achten jaaren oud is, niet tot dceze vierjaarige ftudie verpligt. De Kanunniken zijn onder- (cheiden in Capitulares en Won Capitulares. De eerften genieten alle de voorregten en voordeelen der Prebende. Doch de laatften niet. Elk Kapitel. tel, tweeéntwintig jaaren oud zijn, eer hij de inkomften zij- ner Prebende genieten kan. Terwijl de vier jaaren loopen, heet hij Quartarius, en daar naa volkomen Capisularis. Doch zo hij zijne Prove door affterven bekomen heeft, wordt hij , naa verloop van vier jaaren, Capituéaris met halve Prove, en, vier jaaren naa dat hij ’t regt van onder de negenéntwintig gerekend te worden verkreegen heeft ,, wordt hij volkomen Capitu/aris. De negenéntwintig worden ook gefupplementeerde Capitularen genoemd, wanneer Zi). de volle inkomften genieten: anders heeten zij niet gefupple- menteerde Capitularen. De elf, die maar halve Proven trek- ken, heeten Von Capitulares. in Oude Munfter , moet iemant, die eene Prebende verkrijgt, den zelfden ouderdom hebben, en vier jaaren en eene maand van dertig dagen wag- ten. In St. Pieser, moet hij, die eene doode Prebende be- komt, acht jaaren en dertig dagen, en die eene leevende verkrijgt, vicr jaaren en dertig dagen wagten, en in beiderlei geval, twintig jaaren oud zijn. In St. Fan, wagt de ver- krijger van eene leevende Prebende twee jaaren; die van eene doode, zes jaaren en twee maanden, en hij moet drie&ntwia- tig jasren oud zijn. Even oud moet hij zijn in S*. Maria, daar hij, eene doode Prebende bekomende, zes jaaren ef vier maanden, en eene leevende, twee jaaren.en twee maal- den wagten moet, eer hij tor het volle genot der voorregten en inkomiten van het Kapittel toegelaaten wordt: en zo lang draagt bij deo naam van Non Copisularis. De jaaren begin- Hed, — a UTRECHT. ( Provincie) 163 hen, in elk Kapittel, niet op. den: zelfden tijd. In den. Domb; Oude Munfler en St. Jan, begint het jaar op den eerttct April, in St. Pieter, op den eerften September; en in Ss. Maria op den eerften Maij, De waarde der Prebenden ver- fchilt, in de bijzondere Kapittelen; om dat de inkomften ex voorregten verfchillen: onder welke voorregten ook is, hee fegt om op zijne beurt, twee Heemraaden in het Heemraad- fehap van den Lekkendiik bovendams aan te ftellen, welk tegt nan de vijf Kapitelen gemeen is: en twee Heentrasded in het Heemraadfchap van /eikop of de tange Viter; waar in het Kapitrel van Ss. Maria eene beurt heeft; tegen dat de vier andere Kapitrelen te zamen ééne beurt hebben. Ook ftelt het Kapittel van Ss. Maria, als Ambagtsheer van Lopik; een Heemraad van den Lekkendijk benedendams. In zommige Kapitelen worden de. inkomften gelijkelijk verdeeld onder de Kanunniken: in anderen, trekt ieder Prebendaris de inkom- ften der goederen, die hem door ’t lot ten deel gevallen ziin, en moet ‘er de Jasten van draagen. De Prefentiegelden , zijn- de de fommen, die de Kanunniken trekken, als zij de Ver gaderingen van "t Kapittel bijwoonen , zijn ook niet even groot in ieder Kapiitel. Wegens den Godsdienst; van welken de Kanunniken belijé denis mocten doen, heeft men "t, zelfs naa de verandering der Regeetinge; niet altoos eveneens begreepens In 't jaar 1600, heben de Staaten geordnet; dat een vroom Passist; den Lande soegedaan, onder de Kanunnikef kon wor den tocgelaaten. Ook waren 'er; voor ruim tachtig jaa ten, fog eenige Roomschgezinde Kavunniken. Doch naa Jaar 1600, is, bij meer dan ééne Refolutie, verstaan; dat niemant cot eenig Beneficie zou toegelaaten worden, dan. die belijdenis deedt van den waaren Hervormden Godsdienst, Zo als dezelve, openlijk, hier te Lande, geefend wordt. Nogthans worden, ook tegenwoordig, Leden van andere Protestantfehe Gezindheden, en zelfs Mennoniten of Doopsgezinden als Kanunniken aangenomen: zij worden aangemerkt als de Gereformeerde of Hervormde Religie toegedaan, doci4 op hun verzoek, bij eene Ae van Dispenfatie of Ontnef-fing; ontflaagen van het tekenen eenet Mae yan Beloft Ein Mie 4 Die, door alle anderen, of, zij, minderjaarig zijn, door hunne ouders of. voogden voor bun, getekend words, en die behelse,, dat zij waarlijk de Christeiiike Gereformerde Re- ligie belijden, en-belooven zich daar in, volgens het oog »» merk der Staaten, als Godvreezende Christenen, te zullem „» gedraagen, op verbeurce: hunner Prebenden.”, De Ridderfchap en Edelen, als vervangende of vertegenwoerdigende den: gantfchen Adel, maaken het tweede Lid der Staaten van Usrecht uit. Zij -ziju,' gemeenlijk, zes in getal, zomtijds meer. : Om de twee -maanden, op den eeriten ‘Maandag der maandag, houden zij hunne afzonderije Vergaderingen, in een bijzonder Vertrek, alwaar, even als in de Vergaderplasts der Staaten, de Stadhouder een aanzijken Stoel heefe. Even als de. Geéiigeerden, genieten zij een derde deel der Staatsampren en Commissien; eenigen derzeiven ten zij-in eigen personen, zommige ‘mogen 2ij door ‘andere Jaaien- waarneemen. Over de vereischten in, de- Kdelen -dez Lands, om in de Orde der Ridderfchap te kunnen befchre. Von worden, heeft men niet altoos even. Eens gedagt. Volgens eenen brief. Van den Jaare 1512, wierden. voor de regte Ridderjehap gehörden, die Vesten en Huizen en opgelegem Bruggen hadden; ‘t welk in dea Jaare 1536 nader wierdt verklaard, met bijvoeging, datom van de regte Ridderfchap ‘te zijn, iemant gene Hofede moest bezitten, zijade een regte Ridder-waoning; dat will zeggen,, dat een Huisman ‘zich op dezelve veilig bergen mogt met Kjf en goed, en y “er, in tijd van nood, veilig op: flaapen.” Volgens het Reglement van den Jaare' 1674, ‘c welk nog heden van kragt is, befchrijft de Stadhouder, zonder.eenige benoewing,. eenen ‘Edele in het Lid der. Ridderfchap. ‘Voorheen. plagt. zuiks te gefchieden, op voordragr ‘van het. Lid der Edelen aan de twee overige Leden van Staat. Zij moeten van eene Ridder-maatige geboorte, en beziiters: van eene Kidderhofitad zijn; doende belijdenis van den Gereformeerden Godsdienst. Vo komene vieréntwintig jaaren oud, en eigens van vijéntwin-tigduizend Guldens aan vaste goederen, binnen de -Provincie Utrecht gelegen. De Edelen, eeng-in de Ridderfchap befchreven, blijven. in dezelve.geduurende -hun gelcele Iceven. Eins UUTRECHT.. (Prowinete) 165 - Eindelijk maakt. de..Siad ‘Ustrgohs, of wel: die Stead nevens de. vier andere Steden van het Sticht, het derde Lid van Staat uk. Want bier over heeft men, meermaslen, zeer he+ vig getwist; :maatigende,.de- eerstgenoemde Stad alleen zich dit voorregt aan, terwijl.de andere, van haaren. kant, in die waardigheid en cere. insgelijks wilden deelep. Het tegenwördig gebruik pleit voor de laatstgemelde, as, die, zo -wel als de: Hoofdfiad, hasre Afgevaadiggen in de neue Stsa-ten hebpew- ly. De gewöne, tijden: co Vercudetinitin si Staaten, zija de erfie Woensdag in--de maand julij, en de eerite Woensdag wan de. maand; December. ‘Bij voorkoomende gelegenheren worden de.;Sraatrepn. ook buirengewoon befchreven.; gefchie-dende de. befchrijving,..za tot de. Gewoone, als tot Buiten-gewoone Vergaderingen, door de _Gedepureerde Staaten. Alle de, Leden der Geéligerden en der Ridderfclisp verfchijnemster Staasvergaderingen; doch van wegen.de.Stad Utrecht de twee regeergnde Burgemesternen.en..cenige van dei oudfte Leden der.Vseedichap; zonder bepaaling van een vast getal: allen onder den. paam-yan Ordinarés of -Gewoone Gecomitite fcerden;: wien, -deasenboven, vier Tieden der Vroedfchap; wolgens rengyyeurtij. afwisleling $\ wdtden: toegevoegd. ~-De Afgevaatdigden..der Stad zijn. gemeenliik-twimig, doch die der. vier andexe:Sueden flegts twee of drie-injgetal. Alles wat de Hoogbeid: en Sou Verfängnis des Lends betrefft, ist der Werk des  be L 3 ftaat 196 UTRECHT. € Provinci e) ee ee ftaat wit twaalf Leden: vier uit de Geéligerden, vier uit de Steden en Steden; namelijk twee ule de Stad Osrecht,° zijnde altoos de regerende Burgemasters, éé0 uil- Amersfoort, en de vierde uit de drie andere Steden bij beurren. De Secretaris van Staat is het itszelijks van de Gedeputeerde Staaten. Het Kollegie vergadert, het gantiche jaar door, uitgezonderd'in de Vacantien, tweeimaalen ter weeke, Dingsdags en Vrijdags. Deszelfs bezigheid be- ftaat in het uitvoeren der befluiten van de Vergaderi@ der Siaaten, en voorts, in "t' algemeen, inc waarneemen van alle zaazen, in tus{chéntijd voorvallende, die’ de Provincie en Gerzelyer belang in.’c algemeen betreffen. — Het Kollegie der Gecommitteerden ter Finantie van de Staaten, beltaande vit Prefidént en dries Ledén, voert het bewind over het ontv Gel' ew witgeeven: van. ’s Lands penningen, het naazien en fiviten. der Rekeningen, en alle verdere bezigheden, daar toe beirekkelijk. Tot dit-Kollegie behoort de Kommis ter Finan- ween Rekenkamer, zijade deszelfs Ampt, naast dat van den Secretaris van. Staat,. her gewigtigtte en werkzaumite: der -ge- heele Provincie, -—+~' Voorts heeft men in Utrecht een Hef Pravinciaal, opgerigt in den Jaare+15303 het.beftaat.uit drie Bitrabrdinaris -en<acht’ Ordinaris Raaden, voorts Raad.en Renumeester Generaal der Domeinen Prokureor General, de Vier Maarfchalken; zo veel als Landdrosfearden., over de.‘vier Kwartieren van’ het Sticht, naanelijk, Eem/snd, het Nederkwartier,. bet Over kwartier:, en de Stad én het Land vary Montfoorr ;. en eindelijk den Griffier em Subftitut Grillier, Hoewel minder uitgebreid’ dan. yoorheet, ‘fs’, nogthans, het gezag van het Hof ‘egenwoordig! nog vrij aanmerkelijk. Ein- delijk behoore nog tov de Hoogé Regeering van de’Provincie Ueveche, het. Leeshof, her Fagtgerigt, ea' de Heemraad- fesappen, welke Jer negenvin ‘geal zijn. Het Leenhof beftaat uit eenen Stadhonder en eenen ‘Griffier-der Leen.. nevens die Leenmannen.. Tot het: Jagtgérigt behoore een Luitenant Opper. Hourvester:en vijf ‘Raaden, nevens eeven Sekreraris. Eindelijk. voegen ‘wij bier - nog nevens, dat, met opzigt tot de. Kergelijke Regeering, de Provincie. van Urrecht met de overige Provincien overeentteme, alwaarode. Kerkenordening » in het National Dordrechtsch Sijnode vastgeltcld, is aange-nomen. De geheele Provincie is verdeeld in vier Kässen; die van Utrecht, Amersfoort, Rheenen en Wijk, Men te in dezelve, gemeenlijk, negenenventig Gereformeerde Prädikanten, Jaarlijks houden zij een Sijnode te Usrecht. Voorts telt men in het Gewest twee Lutherfche, en even zo vecle Remonftrancfche en Doopsgezinde Gemeenten. Urxecut, (De Stad) de Hoofdftad der Provincie van dien naam, en genoegzaam in het midden van dezelve, in een zeer aangenaamen, bevalligen en vrugtbaaren oord gelegen, verdient, om veele redenen, eene bijzondere vermelding, op de lijst der Nederlandsche Steden. Ler wij tot de befchrij ving der Stad zelve overgaan, moeten wij haare Hiflor Ich bekennen, verhaalteos - | Met cene letter en oudheidkundige uitpluizing. van den WNaamsoorfprong zullen wij ons niet bezig houden, Men op- pert, deswegen, verfcheiden gisfingen, de eene meer of mittel aanneemelijk dan de andere. Hier in stemmen de meesten overeen, dat men in den unitgang Trecht heeff te zoeken de betekenis van eenen Overtogt, of Overvaart, over. een wa- ter; ‘c zij men daar voor de Noordzec, of, met de meesten, den Rhijn te houden hebbe. Doch van waar dan het voorzetzel afkomftig zij, bekennen wij niet te weeten. Ul. TrajeQum, of enkel TrajeQum, insgelijks eenen Overtogt bee teekenende, is de naam, onder welken de Stad, bij de Latijn- che Schrijvers, meest bekend is. By? "Meer zekerheids is 'er voorhanden aanga de Oudheid der Stad. Hoewel, misfchien, niet onder de gedaafte van Stad, zekerlije onder die van Legerplanze (Cafira) thijot Utrecht reeds bij de Romeinen bekend geweest, en door hen geftigt te zijn, vddr de geboorte van onzen Zaligmaaker, Veilig mogen wij deeze vroege Oudheid afleiden. uit de weet yuldige Gedenkitukken, van de tijden der Romeirsien, in et om Utrecht uit den grond opgegraaven, beftaande niet allecn in veelerlei Vaatwerk, maar ook uit penningen van Room{ché Keizers, als avcustus, Tiberius, en voorel van de ANTONY= nen, Waarfchijnlijik zal de grond bebouwd zijn geworden,. “L4 om om te djenen tot.eene plaats van verfterkinge; waar toe de ligging eene zeer bekwaame gclegenheid verfchafte. In de Reistafelen van ANTONINUS, een Werk, zu niet vroeger, immer in de Vierde Eeuw gefchreven, wordt Usrecke, onder den naam van Trajeo, vermeld., De plasts, nog heden bij den naam van Wiltenburg bekend » zal, waarfchijulijk, de plek gronds geweest zijn, door de Romeinen tot eene Legerplants of Kafteel aangeleids vermids men. bij en omtrent dezelve de meeste Romeinfche Oudneden gevonden heeft. De Wilten, naamelijk, wil men, zouden, naa hunne overkomst, in het beging der Vijfde Eeuwe, dien grond bebouwd, en naar hunven naam genoemd hebben; die, naar hun vertrek, den ouden nasm wederom zou hebben aangenomen. Sterkten of Kafteelen gaven, veelal, de eerfte aenleiding tot het bouwen van Steden en Plaatzen, naardien zich, rondom dezelve, zekerheidshalye of om Koophandel te drijven, eenige Laridbewooners, van tijd tot tijd, verzamelden. Zo zal het ook gegzan zijn met Utrecht; van ’t welk men, eg: ter, ondanks de boven vermelde Oud Held eener Sterkte, Slor, of Legerplaize, vdéér de ‘Zevende Eeuw, onder den naam van Stad, weidig gewags ontmoet. Dacosert pe I, Koning van Ostfrankrijk, toen tegen de ongeloovige Friezen, die Utrecht, haa “t verjaagen der Wilten, bezaten,.oorloogende, maak(e zich meester van de Stad, en ftigte er, eerlang, om-trent het Jaar, 630, een Kerk, die aan St. Thomas wierdt toegewijd. Ook rigtte hij, azo den oever der Riviere, een Tolhuis op, waar van, zo men meent, de Tollefteegpoort, zedert, den naam gekteegen heeft, Doch °t leede niet zeer Jang, of de. Friezen bemagtigen de Stad wederom, en ver- nieden de Kerk. Immers wittigrorp ‘vondt de Stad in de magt van den Friefchen Koning rapgoup, toen hij er, in ‘t Jaar_ 690, het gelöt kwam prediken. De Stad viel, in 't fear 697°, den Frankifchen Groothofmeister pipyn in handen, ILLIBRORD vestigde den zetel zijns Bisdoms in dezelve, en ftigtte in ‘t Kafleel 7rajeQum » Sinnen de muuren, de Dom- of St. Maartens Kerk eu Klooster. De Kerk yan St. Sulva- tor wierdt, omtrent dien das, of wat laater, geftigr. De in- yallen der Deenen begonnen, in den aanvang der Negende ae Eeuwe. UTRECHT. (De Stay 16g Eeuwe, deeze Landen ce. ontrusten; dea tates’ vied niet, dat de Stad Utrecht ‘vati-deezen woesten- Landaart te lijden hadt, voor het jaar 8575 wanneer.de St. Maartens Ket aldaar geheellijk verwocs:, en de Kanunnikew cen Stad uit ge- jzagd wierden. Utrecht wierdt, in ‘t jaar 870, met naame gemeld onder de Steden. UTRECHT. (De Stay 16g Eeuwe, deeze Landen ce. ontrusten; dea tates’ vied niet, dat de Steden, Die, in einem Rijksverdeing vam Lotharingen, am Koning Löwen-werkenden toeben. Ia *t begin der Tiende Keuwe, wie der Stad uit de mage der Noormanen vistlost door Bisfchop Rabdboud. Doch in *t Jaar 934, wie der St, Maartens Kerk te Usrechs, en nog eene andere, wederom der der anderen, verwundet van der:Noormanen, die toen door Bisfchop saLpai« geflagen wierden. Men vindr niet, dat zijy naa -dien tijd, voor Utrecht gekommen zijn dan in 't Jaar 1010, De Stad was toen reeds veorziet van Voorfteden, ‘die afgebrand wierdeh; ‘op dat ’er-deNoore imannen niet in nestelen ‘zouden; doch zij trokken af, zonder den imgezetenen andere schade te verborzaaken, De vorlogen, die, zedert, tusfchen de Bisfchoppen van Utrecht en de Graaven van Holland, ontttonden, gaven, in "t fear 1389 gelegevheid tot het beleg van Utrecht door Graave pink DEN VI; weilk beleg ‘Bisfchop nersert,- door het-dreigen. met den ban, wist to docn ‘opbreeken, De Stad had’ roen reeds verfcheide Kerkeren Kioosters. Doch zij leedt, in 'c Juar 1148, veel' van-eener fellen brand, die welsvier Kerken vers teerde. Zedert wierden, tot verhoeding van diergelijke ongeé vallen, verfcheide graften door de Stad -gegraaven, waar in het Rijnwater afgeleid wierde: 't welk, ce overvioedig zijtide, in de Vegr wierde gelosd, Het Zeéwater rees, in 'e jaar 1170, zo hoog, dat het tot aan de Seads-mtiuren ftondt. Zij hadt, in de Jaaren 1274 en 1278, een Verdrag gemacht met FLORIS DEN V, Graave van Holland, waar bij zij zich verbondt, om heare poorten, altoos, voor hem en zijne op-volgers, open te hoyden, Ook hielde de Graaf, in 'c jaar 1296, de laattte maaltijid in de Stad, met de Edelen, die 't op zijne vrijheid of leeven hadden toegelegd. De Viasmingen, in oorlog met. de Hollanders, welker zijde die van Utrecht hielden, bemagtigden de Siad, in 't Jaar 1304, met behulp van JAN VAN RENESSES die, in eenen geweldigen op-loop, de Ligtenberger aanhang, die 't meeste bewind hadt in de Stad, geheellijk meester wierdt. Doch naa 't verdrijven der Viaamingen uit Holland en Zeeland, moest RENESSE OOK nit Utrecht wijken. Hij fhenvelde, in 't overvaaren van de Lek, en de Stad wierdt van haare overheerfchers verlost. De Stigtchen, wederom in oorlog geraakt zijnde met de Hollander, floeg Graaf witLem ve 1V, in 't Jaar 1345, 't beleg voor Utrecht, welk., naa ver Loop van eenige weeken, bij verdrag opgebroken wierdt. De oorlog, een en andermaal met een befland geéindigd zijnde, borst, in ’t Jaar 1374, op meuws ult, De Hollanders floegen toen *t. beleg voor "t Slot Gildenburg, welk, op kosten der Gilden van Usrechr, aan de Lek bij Viane geftigt was. Het ging aan hun over; doch wierdt, ecrlang,.door de Stigfchen, herwonnen, De krijg eindigde, in ‘t volgende jaar, met eenen Vrede, waar bij,onder anderen, bedongen wierde, dat de Stad Utrecht dea Hertog,,zes weeken lang, op haare kosten, met vijitig Schurters en vijftig gewapenden, in den oorlog dienen zow De Stad, in ’t Jaar 1397, HENRIK VAN VIANE bijgeftaan heb-bende tegev JAN VAN ARKEL, verviel daar door in de ongunst van den Huize van. Arke/: ’t welk Hertog aLsprecuT vaAN BEYEREN, Giaaye van Holland, die ook met dat Huis ia Uten van een Verbond met de Stad, im den Järe 1402, war bij men overreen kwam om den Heere vAN ARKEL den oorlog aan te doen. Het fluiten van dit Verbond is een der klaarfte bewijzen van her großen aanzien der Stad. König geben geheellijk verbooden. De onlusten tusfchen het Huis van Arkel en de Stad° Usrecht duurden nog. Hertog wittem VAN BEYEREN, Graaf van Holland, wien die van Arkel Woudrt-chem afhandig gemaakt hadden, beflot, derhalven, in 't Jaar 14°05, zich nader met de Stad Utrecht te verbinden, die Bis-schop FREDRIK VAN BLANKENHEIM overhaalde, om zich einige in den Arkelfchen krijg, welke eerlang door ein Beftand geftremd wierdt. Twee burgers, geduurende den oor. Log, eenigen hunner medeburgeren in's vijands handen hebendige gezogt te levéren, wierden, in 't volgende jaar, door den Raad onpoorterd en voor vijfjaaren gebannen. 'Het Be-stand met die 'van Arkel, zedert verbrokén zijnde, wierdr, erst in 't Jaar 1412, verwisfeld in een vasten Vrede, “waar in de Stad Usrecht begreepen wierdt. In 't volgend jaar, maakte de. Bisfchop een Verdrag met de Stad, waar bij 'eeni-ge gefchillen over de sbuitenburgers, de cijns-vrijheid det Geistlijkheid, en het regtsgebied der Officiaalen, Maarfchal-ken en det Schout, en der'minne wierden -vereffend. Ook wam 'er, s;toen>; ‘merkelijke verandering in de Regeering; wordende, “op: t ‘anbonden def Burgerije, verfcheiden Regenten ter Stad wit gebarinen : fommigen, voor altoos, of tay zekeren tijd, uit den Raade gezet...’t-Volk was in den waan geraske, dac de gebannen En en efgedankte Regenten de Stadt van de Graave van Holland hadden verkogt. Aan dezen verwandelt zij zich ook om, onderftand, terwijl de tegenwörder-dige Regeering der Stad. de gunst van REINOUD, Hertog van Gelder, zogt. Lach, in "Jaar 1413, was: de Regeering den ballingen zu guolig,, dat zij JAN VAN DEN SPIEGEL, de Voorname oorzaak hunner ballingfchap, de.Stad deedt rui-men. Hij zogt 'er zich, zedert, bij. verrasfing, meester van zen maaken: doch.zijn toeleg.wierdt ontdekt, en zulken, die hem behulpzaam geweest waren, strengelijk. geftraft. De Stad Mogt, zedert de ontstane onlusten, geen handel in Holland drijven; doch zij verzoende zich, ten deezen tijde, met Her- 40g. WILLEM, Graave van Holland, en verwierf de oude vrij-heid wederom. De Stad verbondt zich den Graave met hon-dienen man jte dienen: waar tegen hij beloofde, geenen Vrede te. zullen maaken meg :zijne vijanden, zonder "er baar in te begrijpen. Usre cht en Amersfoort hielten, naa Hertog Willes dood,.de zijde van zijne. Dogter,, Vrouwe jaxoba en de, Hoekchen, en hielpen, in "t Jaar.1417, Goréxcaem wionen. De Graayin beyestigde,. zedart, de Stad Utrecit, bij opene bricven, ip de. oude voorregten. Zij, wierdt, in ’t volgende jaar, ook. begreepen in den Zoen, die tusfchen de Gragvin en-haaren Oom, JAN VAN BEYEREN, geflooten wierdt. De Stad, op last van Vrouwe jaKxopa, 23/e/fein, welk haare burgiers hadden helpen,..cen gronde toe, op de Gees-relijke gebouwen naq-, verdelgd hebbende, haalde zich daar door, den haat der Kabbeljaauwiche partije in, Hofand op den halt, Die. van Egmond hielen, im ‘s Jaa 14tg, haare goe. deren san. Haare burgers wierden,. in Holland, Srengelijx gehandeld; weshalven de. Stad, in ’c. volgende -pat, den Bisschop:in den arm nam, met de Hoekchen-anfpande, en Leiden hielp bezetten:. welke Stad, eerlang, egter, door Hertog JaN VAN -BeveREN y delegerd en bemagtigd wierdt Die, van Utrecht.deeden daar..naa eenen togt: over Naarden na Amfterdammers, reakten,. Wage de Siad, flaags met de Amfterdammers, en trokken,. met terkelijken buit en, eenige gevangen, (© rug ua huis, Eenige. burgers.te, Leiden. gevangen en. Utrecht, vie weerwart, Kur eenigen gevangen Amfterdammeren het hoofd afflaan.. In den: ootlog -met. de Geiderfchen, kweeten. die van Usreche zich ook wakkerlijk. Zij toogen, op St. Maartens avond, in den Winter. des Jaers' 1421, ter Stad uit, en bemagtigden Wageningen op de Veluwe: waar naa zij dé Plaats beroofden en in brand flaken. In ’t volgende jaar, wierdt ’er eene wa- penfchorfing getroffen, die, in ’t Jasr 1423, in een Verdrag van -Vrede. verwisfeld wierdt..,De dubbele verkiezing van RUDOLF VAN ‘DIRPHOUT @EN ZWEDER.VAN KUILENBURG 20t Bis. fchop, ftelde.de Stad, die de zijde des: eerfien gekqoren hadt, in ‘t Jsar 1495, im rep en roere. Wan den uitflag dee- zer twist hebben wij, elders, kortelijk gewag gemaakt. Verdrijven - van Bisfchop zweberrängig gefallen, in "t jaar 1426, wederom gelegenheid tot verandering in de Regeering. Verfcheiden Personen wierden uit den Raad gezet: veränderte anderen gebannen. Die van Usrecht hielpen Bisfchop rupois swimmers sofort bemagtigen, welk de zijde van Bisfchop zweiern gehörden haben. Zweder zijn toeleg mislukte, en eenigen, die er kennis van.gehad hadden, wierden met den dood geftraft. 