gtu_32400002774481_5
None
It is a De vrije uitoefening der Godsdienst is een evuw  stap hadden gedaan, hen als LIBELLATICI beschouwde en behandelige? Zullen nu ook de andere Predikanten der afgescheidenen en de afgescheidenen van andere plaatsen, de zoo lang en zoo hevig bestredene, Suprematie van den Staat erkennen...? Nadat de heer Scuote dit voorbeeld heer gegeven, zal zulks niemand meer bevreemden: maar doen zij het niet, dan zullen zij op hunne beurt, den heer Scuote c. s., als dibel/atici ten toon stellen; dan zal de verdeeldheid des te grooter worden en de vervolging tegen die afgescheidenen die |aich niet onderwerpen, zal biijven voortduren; terwijl de Scholtiaansche gemeente eene afzonderlijke Godsdienst gezindheid temeer, in Nederland, uitmaken zal, — Wij zullen den loop dezer zaak geregeld aan onze lezers mededeelen. — Wij laten het besluit van toelating hier volgen. — Z. M. de koning heeft dezer dagen het volgende besluit genomen: — Op het rapport van onzen minister van staat, belast met de generale directie voor de zaken der Hervormde en andere Eerediensten, van 7 Februarij ll. N.° 9, betrekkelijk een, door middel van onzen staatsraad, Gouverneur van de provincie U-trecht, bij hem ontvangen en aan ons gerigt rekwest van H. P. Schoure, c. s., inwoners van Utrecht, zeggende te beho-ren tot diegenen, welke zich van de door ons erkende kerk-genootschappen hebben afgescheiden; daarbij, met overlegging van het door hen ontworpen reglement en bijgevoegde verklagten, ter voldoening aan de, door het gouvernement gevorderde voorwaarden, verzoekende met hunne kerkelijke inrig-ting, als een Christelijke afgescheiden gemeente, onder het bestuur der door hen, daarbij, aan ons, als opzieners en diakenen, ter erkenning voorgestelde personen, in de burgerlijke maatschappij te worden toegelaten en erkend. — Gelet op het, door onzen minister van staat voornoemd, medegedeld verslag. Otrent de inlichtingen, welke bij de, op onze authorisatie, met den eerst ondergeteckende H, P. Scuoitte gehouden converentie, zijn gegeven, en de wijzigin-gen, dien ten gevolge gemaakt, waardoor de nog bestaande bedenkingen zijn uit den weg geruimd. Gezien het rapport van onzen minister van justitie, van 10 dezer, Ne. 1; Den raad van state gehoord (advies van II dezer, litt. D); In aanmerking nemende, dat door de requestranten thans "(1) Zie de Reformatie voor Februarij 1830, bl. 112, 113. is voldan aan hetgeen, bij het tweede lid van Ons besluit van den ae Julij 1836, is gevorderd, ter verkrijging van toelting, als: "De vereeniging van een genoeg aanmerkelijk aantal perso-nen, binnen de stad Utrecht, die zoodanige afgescheiden ge-. meinte wenschen te vormen 3 De aanwijzing van het gebouw, tot uitoefening van de eeredienst geschikt ; De overlegging van een reglement, op het kerkbestuur en de inrigting der gemeente ; Met. indienen van een door hen individueel geteekend adres, waarvan de naamteekeningen zijn. gecertificeerd door den Bur- gemesster der stad Utrecht; é De verklaring, dat zij zelven zullen zorgen voor de behoeften van hunne eeredienst en armen, zonder ooit aanspraak te maken op toelage uit ’s Rijks schatkist, noch op eenige goede- ren, inkomsten, regten of titels van het Hervormd of eenig ander Nederlandsch kerkgenootschap ; En dat daardoor de hinderpalen zijn uit den weg geruimd, welke Ons tot nog toe, belet hebben zoodanige toelating te verleenen. 2 Beben. in vertrouwen op de gegeven verklarinzen en onder uitdrukkelijke voorwaarde, van volkomene voldoening aan dezelve, besloten en besluiten: Art. 1. De verzochte toelating wordt aan de requestran- ten verleend en mitsdienen vergund het beständig, binnen de städtet, Utrecht, van een Christelijke afgescheiden gemeint, beständig van hetreglement, hierbij geannexerd. Art. 2, Deze gemeinte zal hare openbare eeredienst uitoe- fenen in het gebouw, genaatind Soli Deo Gloria, vroeger gebrüikt voor de Godsdienstoefening der Roomsch Catholijken van de Clerecy, en gelegen op de Nieuwegracht te Utrecht. Art. Als eerst benoemde opzieners derzelve gemeente worden erkend, H. P. Scuonre, (tevens belast met de prediktige en dé bediening der sacramenten), H. G. Kuyn, E. ForKKE en P. W. Lotues; mitsgaders als diakenen; J. VELDHUYZEN en A. M. van Beucen. Art. 4. De gemeente van afgescheiden Christenen, te U-trecht, is onderworpen aan alle wettelijke bepalingen en gouvernements-verordeningen, welke, met betrekking tot alle andere kerkgenootschappen of kerkelijke gemeenten in dit Rijk in het algemeen, thans bestaan, of in het. vervolg mogten worden vastgesteld. Onze Minister van Staat voornoemd, is belast met de uit-voering van het tegenwoordig besluit, waarvan afschriften zullen worden gezonden aan onze Ministers van Justitie en van BinnenlJandsche Zaken, tot informatie en narigt, en aan den Raad van State tot informatie. Gegeven, te's Gravenhage, den 14%" Februarij des jaars 1839, van Onze regering het zes en  een ander; en nog anderen maken weder andere gissingen; maar algemeen is het gevoelen der Catholikken dat zijn niet antwoorden eene stilzwijgende bekendten is, dat hij uit het veld is geslagen; maar dat hij ec nog niet toe komen kan, om dit te ere kennen. Zoo denkt er ook de Eerw. Heer Hoepermans zelf over. Reeds menige weken geleden, schreef Zijn Eerw. Oss dien aangaande breedvoerig, met vergunning yan zijnen brief in ons blad te plaatsen. Hij zegt daarin endere: % eeeee Ik ben voornemens mijn antwoord bij het tweede deel te laten berusten. Dit zal u vreemd voorkomen; te meer daar gij weet dat ik een ver- volg beloofd’ heb: maar dat blad was reeds afge- drukt, toen ik zag dat de predikant was gaan viug- ten; en hij kan wel gerust zijn dat ik hem niet in. ‘het. gezelschap van Nesukpnesar tusschen wolven enbeeren, en nog minder in dat van den anti-christianismus? ‘het. gezelschap van Nesukpnesar tusschen wolven enbeeren, en nog minder in dat van den anti-christianismus? ‘het. gezelschap van Nesukpnesar tusschen wolven enbeeren, en nog minder in dat van den anti-christianismus te helpen stoppen. Dus plaag mij niet met een onnoodig aanzoek. Gij zult wel eens hebben hooren zeggen dat de Vriezen stijf zijn: als gij dit gelöst, gelöst er dam bij, dat ik vooral niet van de buigzaamste ben enz.” Die brief, wij kunnen het niet ontveinzen, deed on leed, en pea a sp cities — Het deed on leed, dat de Eerw. Heer Horrermans een 1 holij ke landgee wseveveveveveveve ee beid zou staken, die voor onze Cat noten, naar ons inzien zoo [nuttig is, om zich in staat te stellen, tot het beantwoorden der meeste sophisterijen, welke de protestanten gewoon zijn tegen de Catholijke Kerk te doen gelden, en waarmede fj niet zelden in de zamenleving den minkundigen Cae tholijk overbluffen en tot Zwijgen brengen, dat wij er ons over ergerden, dat: vele Catholijken die dit werlz boven andere behoefden zich hetzeive niet aanschafen ten, omdat.... omdat..-. kieschheid en gewigtige redenen beletten, die: omdats, te vermelden. Even zoo verbood kieschheid ons, het werk van den Heer Hor- PERMANS openiijhk zoodanig aan te prijzen, als wij wel zouden hebben wenschen te doen; daar wij menschen- kennis genoeg bezitten, om te begrijpen, dat sommi- gen, daaraan eene geheel verkeerde uitlegging zou- den geven, als of wij, door het aanbevelen van het voortreffelijke werk des*Heeren Hoerermans, het in cogsten van eigen Jof beoogden, Het bragt ons in verlegenheid, daar w man den eenen kant de voortzetting van dien arbeid, als hoogst nuttig en wenschelijk beschouwende ons verpligt keur- den, om den Heer Hoerermans, tot, het voortzetten van zijnen arbeid dringend te verzoeken; en aan den anderen kant te wel bekend zijnde met de karigedenk- END bik 7 ¥, PAP dt wha “(1) Dit doelt op nieuwe pennevruchten van den heer nx Roy, in de dagbladen aangekondig, = Rep. | wijze en. den bekrompen speculatie-geest van ons pu- bliek en den jammerlijken toestand onzer boekverkoo- pery (boekhandel verdient het niet genoemd te wor- den), met hare voor de letteren zoo schadelijke mis- bruiken, dat wij in gemoede, op de volgende brieven van den Makkumschen Pastoor niet sterk durfden aan- dringen, uit vreeze van Zijn Eerw. daardoor welligt eene niet geringe schade toe te brengen. Wij stelden dus aan den Eerw. Heer Horrermans de redenen voor, die voor de uitgave der volgende brieven pleiten, met verzeek dezelve wel te willen overwegen; hem echter onze treurige ondervinding, zoo ten opzigte van het publik, als van de boekver- kopperi) niet verheelende. Antwoord des Pastors was, zoo als wij het gewacht hadden: en daar wij sedert lang voornens waren, om opzettelijk iets, betrekkelijk onzen zooge- naamden boekhandel ‘te weggen, waartoe die brief ons bijzonder aanleiding geeft, en ons besluiten deed, om zulks niet te lang uit te stellen, meenen wij dien brief.alvorens te moeten mededeclen. Hij is van den volgenden inhoud: Wel Edele Heer en Vriend! Pen spijt van mijne drukte moet ik maar verschuiven wat iets verschoven kan worden; want sedert ik uwen brief heb, heb ik den predikant weder onophoudelijk voor den geest. Hij ver- ezelt mij overal, tot zelfs in-den:slaap; het verder antwör- en op uwen brief zal, geloof ik, het beste middel zijn om . daarvan te Ontlasten. Uws dunkens moet ik ook yoortgaan, wijl anders de beant- woording van het zestal incompleet blijft. — Zeker bedoelt gij onder het woord zestal de zes brieven des predikants, en het is waar dat ik slechts op twee derzelve geantwoord heb. Het is echter niets minder waar ‘dat ik meer dan epee cp het zestal heb geantwoord, in zoo verre dit woord den inhoud van *g predikants boekje beteekent; en zoolang de predikant zwijgt moet het publiek dit als waar erkennen. Mien zal toch, hoop ik-, wel ~willen ‘begrijpen dat van het oogenblik dat de predi- kant zijne brieven afzonderlijk uitgaf, de minzame discussie tusschen»u en hem: geeindigd was; en schoon zijne brieven wel aah u gerigt zijn, dit toch slechts pro forma is, bijna‘even gelijk mijn derde brief aan hem, zoo lang ‘hij Op mijne twee eerste niet antwoordt. Bemerk nu-verder.de omstandigheid van zijn opdragen: deze formaliteit had ik 200 goed begrepen, dat ik hem mijn regt om hem te antwoorden reeds in de eerste alinea van mijnen eersten brief heb laten voelen. Verbeeld u eens dat ik, of wie zich maar durfde noemen, hem gezegd had: » Man! Ik bedank ‘u ‘voor die brieven; sbreng.ze naar onte STEMMEN: daar hooren zij te huis,;’’ alsdan “hadde. ik reeds genoeg geantwoord. Hij zou alsdan hebben moeten be ware dat ik of geen Nederlander, of geen Catholyke was, of de waarheid niet lief heb. Dit immers had ik krachtens , ragt kunnen zeggen; ennu ik het niet gedaan, maar regtstreeks op alles wat hij zegt geantwoord heb, nu heb ik n -zestal meer dan genoeg beantwoord. Zulk eene exceptie 70u ‘met reden bevreemd hebben; met dat al, zij was wet- tig’; en‘miemand had minder dan hij regt om over het -captieuse dier exceptie te klagen: want wij hebben ondervonden dat, wanneer het te doen is om zich op eene captieuse manier te redden, hij een meester is. Zeker zou ik mij geschaamd heb- ben om de zaak op die manier te behawelen; de Catholijke waarheid is God dank! te helder dan dat men er in behoeve te subtiliseren. Ik ze t alleen'om ‘te bewijzen dat ik meer genoeg geantwoord hebbe. Hij zou er echter uit kunnen léeren welke onbeschaamdheid het is, het middel der opdragt Separraned te bezigen en z00 zjjne ketterij, die hij_anders naar zijnen zin kwijt-kan worden, in de handen der een: ste moffelen. Het is echter war dat mijn geschrift incomplet is; ook ge-loof ik dat velen. die aanmerking zullen maak zoodra 2ij weten dat ik mijnen verderen arbeid staak. Ook ben ik met u eens, dat, als alles zoo breedvoerig behandelig behandled wordt, het werk te duur zal worden; en wijl dit menigeen van het koo-pen terughoudt, zoo is dit mij eene nieuwe reden om het schrijven niet voort te zetten. Want die zoogenaamde kortelijk behandeling behaagt mij niet; te minder daar tk sweet dat een dun boekje niet altijd kortelijk en beknopt ge-schreven is. Misschien zouden er nog drie of vier zulke dee len bijkomen, hier kan ik niets van zeggen. Alleen als ik daaromtrent bepaald was zou ik minder bevoegd tot dien arbeid wezen, en wij! ik reeds het noodige gedaan heb, zoo kan ik mij- niet laten bepalen..Het is mij gemakkelijker te awijgen, dan te Onderdrukken wat ik te zeggen heb als ik eens aan ’t spreken ben. En als ik maar denken kon dat men Mijne breedverigheid met langdradigheid gelijk stelde, dan ware mij de lust geheel over. — Anderen zeggen; ik zal wachten tot dat het werk compleet is. — Dit geloof ik ook al. Ik geloof zelfs dat dezulken nog al tanger zulled wachten en dat zij het noort zullen koopen; want ik beschouw zulk zegen voor niets anders dan als eenen dekmantel voor hunne gierigheid of hunne onverschilligheid jegens Catholijk ge-schriften. Dit klinkt niet gunstig voor de eer van het catholijk Jezend publiek, zult gij zeggen. Maar.moet de boekhandelalender dan die eer ophouden? Zoo ja; ik heb er vrede meé; maar ik ‘wil en mijne pen niet toe besteden ten ware dud noodig zij om onze H. Kerk te beschermen. Dit echter is geschied. Alle Catholijk die mij schrijven of spreken zeggen hat; maar het zwijgen der Protestanten, inzonderheid dat van mijnen antagonist, is voor mij, schoon een negatief, een veelkrachtiger argument. Zoolang dit blijft bestaan meen ik mijn voornemen te mogen yolhouden. Gij zij te edel om te denken dat eene misrekening wegens het eventuele debiet mij dit somber geschrijf ingeft. Alles wordt noodzakelijker wijze duur, men wordt er arar bij, men komt nogtans in de verdenking dat het te doen is om er’ wat aan ‘te verdienen en meer zwarigheden die gij veelligt beter kent dan ik, Men zegt dat onze Priesters zoo diep im kunde beneden die van andere landen’staan; ik geloof er niets van. Om zulk een ding als het zestalterefuteren, dit kaneene menigte; en ik ken er verschillende die het beter zouden doen dan ik, Het is waar men ziet bijna nooit iets oorspronkelijke; doch dit bewijst niet oorspronkelijke; “Dit ligt niet aan onze opleiding, ook niet aan bet overwigt van het Protestantismus; dit, als zijnde eene opositie, zou veeleer de ontwikkeling bevorderen: maar de ooorzaak ligt in ons eigen corpus; de eerste proeven der ont-wikkeling worden, in plaats van met aanmoe iging “met versuffing beantwoord. Ik schrijf u dit niet om medelijden met mij te bewerken; want ik ben niet versuft. Ik heb lust en moed genoeg En voor al zou ik niet durven zeggen dat ik een genie ben: maar ik ken er meer dan een, die ik juist beklaag, wijl zij in hunne jeugd menschen van genie geweest zijn. Ik herinner mij een onderwerp uwer Stemmen onder derubriek: wat doen wy? Het antwoord was: niets; terwijl wij daarentegen alles zouden kunnen. Gij zult mij wel willen toegeven dat ik toen-maals uwen geest begrepen heb en denzelven hoogelijk eerbie-dige; doch neem het mij ten goede als ik zeg dat gij er inden grond geheel omgekeerd over dacht. Om op zulk eene vraag te antwoorden moeten wij Onzen toestand niet idealiseren, maar denzelven nemen gelijk hij is; en dan zeg ik dat er zijn die genoeg kunnen, en meer dan genoeg gedaan hebben om te toonen dat zij wel willen, doch ondervinden dat zij niets kunnen en, dit als loon voor hun alles doen ontvangen. Ik ben er verre af yan het vele goed wat gij gedaan hebt en steeds doet te miskennen of te benijden, in tegendeel ik wensch u er geluk mede: gij ar beidt voor Hem, voor wien niets verloren gegen den anderen edelen loon niet dikwijls bedrogen zoudt a dat is, dat gij voor de beste en doelmatigste inzigten zoo niet ondankbaarheid dan toch doorgaans laauwheid, zwa- righeid enz. 1k had het understanden thans schoon in de magt; want mijn vierde brief is reeds eenigen tijd af. In denzelven heb ik zoo veel crimes de faux tot des predikants last; dat ik huiveren zou om dien brief uit te geven. En waarom zou ik hem met die verdere beschaming overladen? Zoo lang hij zwijgt is hij im- mers geheel verslagen, Voor het overige ik heb lust genoeg. Wederleg mijne inzigten, of geef een middel op om mij met eenige zelfvoldoening te laten werken nu de groote zaak gered is. ik heb zelfs zoo veel schrijflust dat ik nederig om nu en dan een plaatsje in uwe uitmuntende Tijdschriften solliciteer : maar ik zal mij wel beraden eer ik zelf weder iets aan de pers breng. Wat gij uit dezen brief aan uwe lezers toe wilt voe- gen, geef het hun; de brief zelf is echter te verward geschre- ven. Nogtans doe naar uw goedvinden; ik ben en blijf: Wel Edele Heer en Vriend! Makkum, den Uwes. ootm. Dienaar 6 Februari 1839, H. HOEPERMANS. » PS. Als gij het d Uwes. ootm. Dienaar 6 Februari 1839, H. HOEPERMANS. » PS. Als gij het d Uwes. ootm. Dienaar 6 Februari 1839, H. HOEPERMANS. » PS. Als gij het d Uwes. ootm. Dienaar 6 Februari 1839, H. HOEPERMANS. » PS. Als gij het d Uwes. ootm. Dienaar 6 Februari 1839, H. HOEPERMANS. » PS. Als gij het d Uwes. ootm. Dienaar 6 Februari 1839, H. HOEPERMANS. » PS. Als Einige ordentliche oder einige mittelstücken, will ik wel een ledig uurzeige aan een of ander artikel over onze sukkelende literatur bestehen. Wij zullen gaarne dusdanig artikel van den Erw. Heer Hoerpenmans verwachten. Wij betwijfelen echter, of Zijn Eerw. met den toestand en de misbrui-ken van onzen boekhandel wel zoo goed bekend. is als 4. 7 x ’ Aan net Bureau van pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te Grave, B. N.° 28. -— wij, die eene vijf en twintigjarige ondervinding dien- aangaande hebben. Voor het tegenwoordig oogenblik echter terwijl de zaak des vaderlands aller aandacht bezig houdt, zou de oplettendheid van het publiek, welligt te vergeefs op een vertoog over den boeke handel worden ingroepen, *t welk wij echter in kal- mer oogenblikken, geen oogenblikken, geen oogenblikken verschuiven. AANKONDIGING, Bij den Uitgever A. P, van LANGENHUYSEN te ’s Gravenhage, is van de pers gekomen en mede bij J. R. van DIEREN te Grave en bij J. J. ARKE- STEYN en ZOON te ’s Bosch verkrijgbaar gesteld: Overwegingen van het Lijden van Jzsus Curis. TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door wijlen den Hoog Kerwaarden en wid. beroemden Heer J. CRAMER, Pro TUS, door Postolicus, Aarstspriester van Holland en Zee. Land, Pastor in het Maagdenhuis te Amsterdam. Bijeenverzameld en uitgegeven door J. Brinkman, Professor in het Seminarie te Warmond. Eerste deel, 19 vellen drks, 12.mo, prijs f 2,00. Het tweede Deel zal in den aanvang der Vaste volgen. NIEUWE UITSPANNINGS.LECTUUR. Tweeden AFLEVERINGs Grootheid van Ziel in Tegenspoed. — Eene Episode uit de Geschiedenis der XVi.de eeuws — = De Bloemen. — Dichtstuh. De ten dood Veroordeelde. Aan eenen jongeling, zich tot zijne eerste Commune voorbereidende, enz. — Dichistuk. De Legende der Gebroeders Husert en JAN VAN Eyx, de uitvinders van het schilderen met olieyerw. De Winter en de Armen. — Dichtstuk. De Hongaarsche Jood, — Crimineel Regtsgeding. ‘4 Door de mededeeling van eenige handschriften uit de XVI. eenw, zijn wij in staat gesteld, om be- langrijke, niet, of onvolledig bekende daadzaken, he- trekkelijk de invoering der Hervorming in Nederland, mede te deelen; terwijl wij alle bezitters van geschree vene of weinig bekende gedrukte stukken, daartoe betrekkelijk en inzonderheid ook plaatselijke beschra= vingen vriendelijk uitnoodigen, om ons dezelve mede te deelen. — De Redactie zal voor de kostelooz: : rug zending zorgen. | ERRATUM Aan het hoofd van ons vorig nummer staat: Nom.. mer 9; lees: Nummer 8. Pete iad ~ =e ‘ Nummer 10. 9 Maart 1839, CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST=, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE Als Jesus dit getegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, xeide Hiys 2 weve Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat xy éen xin pat gelyk wip. s.ceee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun ard He woord in mi geloove xuilen: opdat zy allen één syn, zelyk Gy, Vader, in my en ik in Uz aye dat ty ook in ons mogen én zijn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat xy touden één syn, gelyk x. wij ook dén xen. Ik in hen en GY in my, opdat sy volkomenlyk één zijn: en dat de wereld. wete, dat Gy my gezonden hebt. Joann. XVII. Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8.50 In het jaar; het half jaar of kwartal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven tullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. DE KAPEL TE LAREN. Drader dit opschrift hebben wij in den Gelderschen Volks-Almanak voor het jaar 1839, die zoo als bekend is, door den predikant Hetprinc, wordt zamen-gesteld, op blz. 104 het volgende, hoogst zonderlinge artikel aangetroffen : >» Deze in het laatst van 1835 gesloopte kapel was, » volgens oude berigten, toegewijd aan de twee Ewan- » DEN, den witten en den zwarten (1), waarschijnlijk » aldus omhet grijze en zwarte hoofdhaar onderscheiden. Deze beide broeders waren Schotsche Zende- » T ingen, die, in het Jaatste gedeelte der zevende « eeuw, in de Nederlanden kwamen, en hier met » die warmte pAT Evanee iz verkondigden, het bezielen moest van hen, die wisten, » dat ztj gekommen waren, OM EEN LICHT TE DOEN » DAGEN IN DE DUISTERNIS, een leven aan te kwee- » ken in den dood. Zoo HEBBEN ZIJ HIER DAT >» HEILIGE WOORD VERKONDIGD, waarvoor » 24 zelven, DEN DOOD DER MARTELAREN gestorven » zgn (693).”: Ohagy. De abusieve uitdrukking: Schotsche Zendelingen, (1) Zie Catholijke Stemmen 1V. Deel bl. 422 nitgezonderd, zouden wij onder dit gedeelte des ver- haals onze onderteekening durven plaatsen: het is ge- heel Catholijk. Intusschen waren de deide Ewanpen, Engelsche Religieusen, Kloosterlingen, die, van Paus Sercius, eene wettige zending hadden ontvane gen, om, benevens andere Apostolische mannen, aan wier hoofd zich de H. Wu. eprogpus bevond, onder de afgodische Friesen, dat is in Nederdand en een gedeelte van Duitschland, het werk van Apostelen en Evangelisten te verrigten. » Het toonde een waar gevoel van dankbaarheid , toen deze kapel, eeuwen daarna, op deze plaats ge- vestigd werd, dat men dezelve aan de beide edele Zendelingen toewijdde, Daarom achten wij het ook goed, nu eindelijk, na zoo veel eeuwen, dit huis Gods is vernietigd en van de plaats der dooden geen aandenken meer overgebleven is, met een enkel woord , de gedachtenis te bewaren, waaraan 2zij toe- gewijd geweest is.” ‘ Men heeft welligt nooit iets zoo zonderlings gele- zen, als de beschrijving van het volgende, waardoor men meent de gedachtenis te bewaren, waaraan zy wvwewweseewese ve | (de vernielde kapel te Laren), toegewijd geweest is ; doch die te Laren, op eene geheel andere wijze, door de talrijke Catholijken dier plaats, met een waar gevoel van dankbaarheid, waarover wij wel eens na- der eran zullen, in aandenken gehouden wordt. De tegenwoordige predikant van Laren, de heer Kaucxnorr, nam, den 25. October 1835, met zijne gemeente een plegtig afscheid van dit heiligdom, dat sedert anderhalve eeuw aan de openbare Gods-dienst der (Protestantsche) gemeente van Laren was toegewijd, over de woorden van I Joann Ii. vs. 18: Ten volste hoe heerlijk de beide liederen in een ge- voelvol hart moeten geklonken hebben, die hier voor het laatste werden aangeheven. (Guz. 8, vs. 5 en 6. Gez. 160, vs. 1 en 2.”’ Voorgeslachten kwijnden henen, En wij bloeijen op hun graf; Ras zal ’t nakroost ons beweenen: ’t Menschdom valt als bladeren af, Stoff, door eeuwen zaamgelezen, Houdt hetzelfde graf bewaard: Buiten U, eeuwig Wezen! Ach! wat was de mensch op aard!” Dit gezang was reeds bij de Lutherschen in gebruik, voor dat de nieuwe gezangen bij de Hervormden werden ingevoerd. Alleen het tweede vers wordt Er gevonden. Let eerste ludt als volgt: Uren, dagen, maanden, jaren, Vliegen als een schaduw heen; Ach! wij vinden, waar wij staren, Niets’ bestendig hier ‘beneen! ‘Op den weg,dien wij betreden, Staat geen voetstap die beklijft: Als het het het wij betreden, Staat geen voetstap die beklijft: De verzen van het WIII gezang (Gods onveranier- lijkbeid,) zijn de navolgende: U zelv’ genoeg, U zelv’ gelijk, Schoon alles buiten U beawijk, Schoon alles buiten U beawijk, Schoon werelden verouden, ~ Gij blijft; uw Evangelie woord, Zal eeuwig met u ongestoord, Zijn kracht en stand behouden. » » » » ~ ee Dat berg en heuvel nederstort’ , Dat klip en rots verbrijzeld word’, Dat aard en zee verdwijnen ; O God! Uw eeuwig heilverbond , Rust op een’ onverwrik’bren grond, Die niets kan ondermijnen. ; De geest en strekking van den Gedderschen volks- { almanak, doet den predikant Herprine kennen, niet — alleen als iemand, die hoogst verdraagzaam is, maar ook als een man, die gevoel heeft voor het goede en verhevene, voor het ware en het groote; maar die | tevens een bewijs oplevert van de kracht der vooroor- deelen , die zoo menig edel hart, dat de waarheid zoekt, van het omhelzen derzelye afhouden; zoo me-— nig anders helderziend oog beletten te zien, hoe ons | gerijmd het Protestantismus is, het #ij men hetzelve Kinderen! het is de laatste ure! en wij gevoelen | ee van den verdraagzamen kant der hedendaagsche her- vormden, of van den bitterheid ademenden kant der oud-gereformeerden beschouwe. Over het slopen der oude kapel te Laren, willen wij hier niet spreken. Wéij hebben met leedwezen nog veel meer andere grijze gebouwen zien afbreken en verminken , die in andere landen , waar men meer liefde voor de oudheid heeft, dan bij ons, zouden zijn be- houden gebleven. Wij willen alleen over het zonder- linge van dit verhaal ons gevoelen zeggen. De heer Henprine weet toch zu wel als de predikant Kaucxnorr, dat de twee KwALpEn een geheelander Evangelie predikten den de Protestantsche leer-aars; dat het Evangelie dier Apostolische mannen een Evangelie van onderwerping en van gelöst was;  tafel of draagalt zich hadden, waarop zy dagelijks de Misse lazen. Volgens dat Kvangelie, hetwelk zij verkondigt heben, was de Misse, wat zij nog in de geheele Catholike Kerk is, de God gevallige, door den Prophet Manacuias voorzegde Zuivere offerande, die van den opgang der zon tot haren ondergang zou worden opgefängen, waardoor de naam van den Heer der heer-scharen groot zou zijn onder de Heidenen; volgens dat Evangelie, hadden zij eene wetlige zending van het zigtbaar Opperhoofd der Kerk noodig, om hetzelvete verkondigen.... Volgens het andere Kvangelie, de waartoe, ook hier te lande, zoo velen zijn overgegaan, is de Misse eene vervioekte afgodery en eene verloo- men, een ander Evangelie is dan dat, hetwelk hier te lande verkondig is geworden door de beide E DEN, die als heiligen en martelaars vereerd wor door dezelfde Catholijke Kerk » die over fb. Evangelie der Lutners en CanyvyNen werkelijk het Apostolisch anathema! uitgesproken heeft. Als men dus gelöst, dat de beide KWALDEN hier, met die warmte dat Evangelie verkondigden, heweelk de harten wel bezielen moest van hen, die wisten, dat zi gekommen waren, om een licht te doen dagen in de duisternis, een leven aan te kweekeninden dood: dat zij hier Zoo, pAT heilige woord verkondigd heben, waarvoor zij zelven den dood der Martelaren gestorven zijn; dan moet men tevens erkennen, dat zij, die eenige eeuwen later, hier te lande een ander Kvangelie zijn komen verkondigen, die afschaften, wat de eerste Verkondigers van dat Evangelie, waardoor zij een licht in de duisternis' deden dagen, en leven in den dood aankweekten, als het heiligste van dat _ Evangelie beschouwden; die de kerken, door de eerste Verkondigers van het Evangelie gesticht, of, die uit een waar gevoel van dankbaarheid, aan hen waren toegewijd, plunderden en er zich meester van maakten, om er een ander Kvangelie in te verkondigen, weinig dienst aan het menschdom en aan ons vaderland bewezen hebben; dat zij de m enschen betoeden hebben, toen zij hen diets maakten, dat het Evangelie, het Evangelie, het evangelie, an andere Apostolische mannen verkondigt hadden, bygeloof, auszept, anti-Christendom was! Neen! Men kan niets zegen tot lof der heilige mannen, die in het laatst der II.de eeuw, het Evangelie aan onze voorvaderen verkondigd hebben, en voor dat heilige woord, dat zij verkondigden zelven den dood der Martelaren stierven, zonder tevens hen te verfoeijen, die in de X VI, eeuw, de nakomelingen dier vaderen tot een ander Evangelie hebben, overgebragt, en, uit een waar gevoel van dankbaarheid, niet alleen kerken en kapellen, aan de erste Verkondigers van het Evangelie toe te wijden; maar terug te keeren tot pat Evancunie, het welk 2ij verkondigd hebben, en dat heilige woord, dat ij verkondigden en waarvoor zij zelven den’ dood der Martelaren stierven, te geloodven. igi Wij willen nog slechts een woord zeggen over den zonderling gekozen text: van den heer Kat Voor als verband met de bovenvermelde gelegene het Protestantismus en met en paar regels der gezongen verzen. Wij lezen I Joann. IL, vs, 18: "Kinderkens, het is de lästste ure: en gelijk gij gehoord hebt, dat de anti-Christ. komen moet, zijn er nu al vele anti-Christen opgestan: Waar uit wo. even dat het de lästste ure is." — En in het volgende vers; — "Zij zijn van ons uitge- gaan, maar z waren van de onzen niet: want in- dien zij van. e@ onzen geweest waren, zoo zouden zij wel bij ons gebleven zijn: doch het is, opdat het blijken zoude, dat zij niet alle van de onzen zijn." — En vers 22, en verv. "Wie is er leu genachtig, dan de deoiept, dat Jesus de Curistus is? Dit is de anti-Christ, die den Vater en den Zoon loochent. "Al wie den Zoon loo- chent, heeft ook den Vader niet; Wie den Zoon belijdt, heeft ook den Vader. Dat dan hetgene gi van het begin gehoord hebt, in u blyft, zoo zult gy ook in den Zoon en in den "Vader blijven." Of de heer Kaucxuorr, bij zijne daatste redevoe- ring in de Aapel, die door.onze voorouders wit een 'was gevoel van dankbaarheid gebouwd werd, ter eere van de beide KwALpEN en die ze aan hen toewijd- de, het verband zijner textwoorden heeft toegelicht, weten wij niet; maar zeker is het, dat dit yerband bij die gelegenheid hoogst merkwaardig is, Het was de laatste ure, dat tij die in de X VI,de eeuw van ons zyjn wilgegaan, omdat zi van de one zen niet waren, in die kapel, een ander Evangelie zouden. hooren, dan dat Kvangelie, hetwelk de beide EwaLnen met die warmte verkondigden, hetwelk de harten wel bezielen moest van hen, die wisten, dat zy gekomen waren, om een licht te doen dagen in de duisternis, een leven aan te kweeken inden doods Zoo toch hadden zi daar dat heilige woord verkon- digd, waarvoor zj zelven den dood der Martelaren gestorven Zin. — Het was de daatste ure, dat de kapel der deide EwAL" NEN, zou onterd worden door Ein ander Evangelie, das zij verkondigt hadden! Kr zu nach alle andere anti-Christen opgestan, — Wants: Deze is de anti-Christ, die. Den; en dat, diensvolgens, die belijdenis de rotssteen was, op welke de Heer zijne Kerk gebouwd heeft. — Na zegt het VIII gezang: O God! Uw eeuwig heilverbond, Rust op een’ onverwirk’bren grond, Dien niets kan ondermijoen. Voorzeker, rusten de beloften Gods. op eenen on- wrikbaren grond; daarom, zeide de Heer zelf: » Op » dezen, Rotssteen zal ik mijne Kerk, bouwen,"’ en Hij voegde er bij:. » En de poorten der hel zullen haar » niet overweldigen.”” — Maar dat belet niet, dat de poorten der hel er bestendig op aanvallen en die Rots trachten te, ondermijnen, door ketterij en scheuring » die,,in plaats. yan dien goddelyken onwrikbaren gronds die in hunne oogen daartoe niet geschikt is, eenen menschelijken grond hebben gesteld, die niet alleen door deszelfs eigene principes, ondermijnd geworden, maar, reeds bijna. geheel ingestort is! — 76 In de Catholijke Apostolische Kerk is Peraus nog altoos, wat Hij voor achttien eeuwen was; de groo- te Belijder’ der godheid van Jesus Curistus ; het hoofd der Apostelen, de Versterker zijner broederen, de Herder van al de lammeren en schapen der kud- de des Heeren; nog is in die Kerk, wier zicht- baar Oppertoofd hij is, al datgene geloofswaarheid , wat in de eerste dagen der Kerk geloofswaarheid was ; nog verband zij alles uit haren schoot, wat naar Curis- rus-verloochening zweemt. — Maar hoe is het, in het algemeen, ten opzigte der belijdenis: » Gij zijt » de Curistus; de Zoon des levendigen Gods!” In het Protestantismus gesteld? Men vrage het te Gene- ve, in Zwitserland, in Frankrgyk, in Duitschland, in Engeland, in de Nederlanden. Ontelbare Pro- testantsche geschriften spreken sedert eenige jaren hier zoo luide, dat men vruchteloos de dagelijks toe- nemende Cnristus-verloochening in het Protestantis- mus, zou willen bewimpelen. Dit zelfde was reeds in de dagen van den H. Apostel Joannes, toen hij zijnen eersten brief aan de geloovigen schreef, het geval met diegenen, die, zegt de H. Apostel van ons zyn uilgegaan, omdat zy van de onzen niet wa- ren! In de XVI. eeuw, hoorde men schier niets an- ders dan het geroep: Gaat uit van haar mijn volk? gaat uit van haar! En-velen gingen van ons uit, omdat zy van de onzen niet waren. Zonder de’ ge- volgen van dat uitgaan te beseffen, die zich echter al spoedig openbaarden, en, in onze dagen zelfs zoo ver gaan, dat men met den beruchten Dr. A. Circulaire van 3 Mei dezes jaars nummer 923], heft Z. Exc. de heer minister van kerkelijke zaken bevolen, dat ook in de beide diocesen ven Gnesen en Posen, de gemengde huwelijken, door de Catholijk Geestelijkheid zullen aangenomen en ingezegend wor- den, zonder dat men eenige belofte vrage en zonder dat men verpligt zij, eenigerlei overreenkomst, betrekkelijk de opvoeding der kinderen in het Catholijk ge- loof, te vertoonen (1). Dat besluit aan de districts-commissarissen en burgemeesters mededeelende, belast ik hen tevens bij deze, te zorgen, dat hetzelve afgekondigd worde en de strikte uitvoering daarvan te vorderen, en tevens, om in voorkomende gevallen, mij aanstonds, met derzelver omstandigheden, de overtredingen, welke mogten kunnen plaats hebben, te doen weten. Schroda, 19 Julij 1837. Bunting van den Landrand de at satiyen a rhement. Assessor van het Gouve (get.) V. BUNTING, Aan mijn Heer den Districts-Commis- saris te Kostrzijm. A di N Assessor van het Gouve (get.) V. BUNTING, Aan mijn Heer den Districts-Commis- saris te Kostrzijm. A di N Assessor van het Gouve (get.) V. BUNTING, Aan mijn Heer den Districts-Commis- saris te Kostrzijm. A di N Assessor van het Gouve (get.) V. BUNTING, Aan mijn Heer den Districts-Commis- saris te Kostrzijm. A di N Assessor van het Gouve (get.) V. BUNTING, Aan mijn Heer den Districts-Commis- saris te Kostrzijm. A di N Assessor van het Gouve (get.) V. BUNTING, Aan mijn Heer den Districts-Commis- s Commers 651 — 11. gen Br. m. s. ps r- aan de Heeren Geestelijken van dit district, om daarvan wel te willen kennis en hetzelve aanstonds terug te zenden, tite HOD Kosirzgm, 25 Julij 1837.. KRIENITZ. | Brief van den Aartsbisschop aan het doorluchtig kapitiel van Gnesen. Genierpe Broepers. In dem omstandigheden, waarin onze f1. Kerk, zicli tegenwoordig bevindt, heeft God de pogingen van uwen Herder gezegend en zijne krachten ne Ona zoo als Hij aan de Apostelen en aan honne Ona had beloofd, door mij den noodigen moed te geven, om openlijk de leer der Kerk, betrekke mengde huwelijken, te verdedigen. 2 8 Ondanks het uitdrukkelijk verbod des souvercins, op den almagtigen arm van God steun - daan, wat iedere Herder, die zorg voor de ie draagt, doen moet; ik heb evenwel niets gedaan, dan 1) Kan men rich een Zotter aanmatiging voorstellen dan ean dusdanig ministeriel bevel® = i, ro hig? mijnen strikten pligt te vervullen. Gij hebt erkend, geliefde Broeder! dat de acte, dio ik had gesteld, uwen Herder waardig was en gij hebt mij, door uwen gedelegueerde den Eerwaarden Przyrusk1, uwe vol- | doening doen kennen en welk deel gij aan die zaak naamt. Gij hebt a zelfs daarmede niet vergenoegd en gij hebt m - I, niet alleen uwe harten, maar ook des goods, uw fortum aangeboden. Voor mij, welk eene beloning, daar ik niet vervullen eener strenge verpligt. U reeds sedert lang toegenegen zijnde, heden nog verheugd en vol van erkentelijkheid, kan ik mij niet vergenoegen met het antwoord, dat ik ureeds, door uwen achtingwaardigen gedelegueerde gegeven heb. | ik herhaal dat antwoord, door een geschrift van mij- | ne onveranderlijke genegenheid, van mijne liefde en van mijne erkentelijkheid. Ingevalle ik naar de hooge besluiten Gods, geweld- | dadig mögte worden gevangen gezet, of op de eene of andere wijze in de uitoefening mijner bedieningen mögte belemmerd worden; zal overal en altoos deze krachtig en mij gelukkigmakende overtuiging, mij verzelfen dat uw eerbiedwaardige senaat, aan den Godsdienst zijner vaderen getrouw, het schandaleus voorbeeld niet zal navolgen van het Keulsche kapittel, ’t welk op eene illegitime wijze eenen Administrator der dio- cese heeft durven benoemen en zelfs zijnen eerbied- waardigen Herder, als, in alle opzigten, schuldig bij het Opperhoofd der Kerk te beschuldigen. God zal met u zijn, want zelfs inden kerker zal uw | Herder niet ophouden voor u te bidden; verzuimt van uwen kant niet de onbloedige Offerande voor uwen Here | der op te dragen, die u met hart en ziel toegedaan is. | Moge mijne geliefde kudde hare rouwkleederen aan- trekken en de vrolijke muzijk en het gelui der klokken in de kerken zwijgen. | Moge mijne geliefde kudde hare rouwkleederen aan- trekken en de vrolijke muzijk en het gelui der klokken in de kerken zwijgen. | Werden het bekannt aan kennen, die wezen geworden zijn, slechts tranen te hebben en niet in blijdschap te wezen. Dat punt aan uwe beraderheid, vol van wijsheid en. die mij bekend is overlatende, geef ik u, geliefde Broeder! mijnen herderlijken zegen. Broeders! mijnen herderlijken zegen. Posen, 16 Maart 1838, (Get.) Von DUNIN, ute Cc. Verklaring van den Aartsbisschop na j zyne conferentie met den Opper-Pre- in het uitstel } sident FLOTTWELL, van 24 uren. An hunne Excellenten de heeren, de ministres von Aurensen, VON Rocnow en von WERTHER, onder dagekening van 12 dezer maand gerigt, waarvan gij nij gisteren voorlezing gedaan hebt en waarvan gij mij sopij gelaten hebt, met aandacht gelezen en overwogen, Voor alles, merk ik eerbiedigijk aan, dat ik mij-nen herderlijken brief van 27 Februarij dezes jaars, niet heb uitgevaardigd, dan met de innige overtui- ging, dat mij-nen pligten jegens de Catholijke Religie, welk eene blijdschap | werde de bewaring mij is toeyertrouwd, en mijne betrekkingen met het zigtbaar Qpperhoofd der Catholijke Kerk mij zulks tot eenen onvermijdelijken pligt maakten. Ik heb, als Catholijke Bisschop-gehandeld, in een zuver geestelijk geval, zonder in het geringste der wereld, de burgerlijke en politieke betrekkingen mij-ner Catholijke diocesanen te willen aanroeren; en ik ben daarvoor enkel verantwoordelijk aan God en aan den H. Apostolischen Stoel. Intusschen g ewaardigt Z. M., zieh genadi-ge Landsvader, zieh, te verklaren, dat het in 't geheel zijn oogmerk niet is, om in het minst der we-reld de conscientie-vrijheid zijner onderdanen te beperken, en dat het geenszins zijn wil is, om de Catholijke Priesters te noodzaken, tot het aannemen en inzegenen van gemengde huwelijken, als de principes der Catholijke Kerk zich daar tegen verzetten (1). Daardoor wordt mijn voorname grief weggenomen en i voel mij gedrongen, om er met eene hartelijke opregtheid mijne diep gevoelde en zeer eerbiedige dank-baarheid voor te betuigen. Deze verklaring, vol van goedheid, geeft mij de hoop, dat de andere zwarigheden, welke de praktijk in deze zaak voorstelt, met dezelfde goedheid en dezelfde welwillendheid zullen kunnen worden opgeheven. Ik durch dezelve, in hetgegenvolgt, ebbendigijk voorstellen: 1) Het moet den Catholijken Priester geforden zijn an de gemengde echtgenoten, bij het hier gebruikigke huwelijk onderzoek, de Catholijke principes voor te stellen, betrekkelijk de gemengde huwelijk en derzelver gevolgen en hen hunne pligten, aangaan de de godsdienstige opvoeding hunner kinderen aan te bevelen. Als het trouwpaar afkeer toont van het uitoefenenen derzelve, dan zal er, overeenkomstig de hooge verklaring, weigering van afkondiging en van huwelijk, plaats hebben; doch alsdan wordt de Catholijke partij, door haren Pastor als ontrouw aan de Catholijke principes, uitgesloten, niet alleen van de Sacramenten, maar ook van alle zegeningen der Kerk, en in ’t algemeen in het godsdienstige opzigt, behandelt, zoo als derzelver moreele en godsdienstige toe-stand vordert.. 2) Opdat de Catholijken de vrije uitoefening van hun gelof genieten, is het noodig, het besluit in te trekken, volgens ’t Welk, als de vader Protestant is het doopen en de begravenissen, niet in de Catholijke Kerk en niet volgens den (Catholijken ritus, kunnen) re «4 } plaats hebben, dan, nadat men daartoe de toestemming Ik heb de hooge cabinets-bevelen, aan U, als ook van den heer opperpresident der provincie verkregen heft; te meer, wijl in de meeste der gevallen, nit hoofde van den grooten afstand, van nagenoeg 20 mij- (1) Men vergelijke met die verklaring de Circulaire, onder Litt. A., medegedeeld. Men wist reeds in 1830, uit de Breve van Pivs VIII, te Berliyn zeer goed, wat strijdig met de Catholijke Catholijke principes is, — Dat intusschen de hier vermelde zeer genadige verklaring slechts een strik was, om den vromen Aartsbisschop te verschalken, is vervolgens maar al te duide- ED. len het voor de ouders, die zulks betreft, onmogelijk is, om zich naar dat besluit te regelen, 3) Daar, volgens de Catholijke principes, de juris- dictie en activiteit der geestelijken in de uitoefening hunner bedieningen niet beschouwd worden, dan als een uitvloeisel van het bisschoppelijk gezag, en daar de geestelijken hunne bedieningen niet waarnemen , dan in naam van den Bisschop, kan geen Bisschop afstand doen van zijn regt van toezigt of van het regt, om den ongehoorzame Priesters, canonieke straffen op te leggen. Ik moet dus gelijkelijk , dat regt voor mij reclameren. (Cf. Algemein landrecht Pars II, Tit. Xf §. 121 enz.) Dit is reeds noodig in het onderhavige geval, wijl er zich anders in iedere parochie eene bijzofidere praktijk , strijdig met de kanons der Kerk zou vestigen, en dat, op die wijze, de eenheid van discipline en leer gevaar zou loopen, waaromtrent het aan mij, Aarts- bisschop , niet geoorloofd is te zwijgen. Zoo die grieven worden ter zijde gesteld, gelijk ik volgens de zeer genadige verklaring die mij reeds ge- daan is, met vertrouwen kan verwachten, dan ver- Klaar ik mij bereid om aan de Catholijke geestelijk- heid mijner Aartsbisdommen, de noodige instructién , overeenkomstig met de principes, die ik hier heb voorgesteld , te doen toekomen,. 