Our great West; a study of the present conditions and future possibilities of the new commonwealths and capitals of the United States;
Ralph, Julian, 1853-1903
Eebon Sawahan, dorp op Java, residentie Japara, aufeldigt Djawana, distrikt Mantop, op de grens van het distrikt Djawana. Eebon Talon, dorp op Java, residentie Tagal, regentschap en distrikt Pamalang. Eebon Tjani, soikertuin op Java, residentie Pekalongan, distrikt Pekadjangan, behoorende tot de fabriek Wonopringo. Eebon Tjani, dorp op Java, residentie Tagal, regentschap Brebes, distrikt Boemi Ajoe. Eebon Tjani, distrikt op Java, residentie Tagal, regentschap Brebes, distrikt Boemi Ajoe. Eebon Tjani, distrikt op Java, residentie Preanger Regentschappen, aufeldigt Soemadang, distrikt Dermawangi. Eebon Tjani, onderdistrikt op Java, residentie Bantam, in het Oosten van Het distrikt Parang Koedjang, aan de Tjimajang, 1,345 Bijulandsche voeten boven de oppervlakte der zee. Eebon Toeri, dorp op Java, residentie Ja-para, afdeeling Pati, distrikt Bogorami. Eebon Topaten, dorp op Java, residentie Soerabaja, bij de stad. Eebon Waroe, dorp op Java, residentie Batavia, Zuider Kwartier, aan de Tjiliwoeug. Eebon, dorp op Java, residentie en regentschap Pasoeroewan. Eeboromo, dorp op Java, residentie Ja-para, afdeeling Djawana, distrikt Mergotoeho. Eebotoan, dorp op Java, residentie Ja-para, afdeeling Djawana, distrikt Ngempit. Eebouw, dorp op Java, residentie en regentschap Pasoeroewan, distrikt Goenong Kondeng. Eedajon, dorp op Java, residentie Cheribon, partikulier land Kandang Hawor, distrikt Losarang. Eedajon, plaats op Java, residentie Sama-rang, alwaar den Heer P. Nagel concessie is verleend tot onginning van woeste gronden, ter uitgestrektheid van 56 bouws. Eedakang, dorp op Java, residentie Xadoe, i regentschap Magelang, aan de noord-noord-westelijke helling van den berg Merbaboe, 5,453 Kijnlaudsche voeten boven de oppervlakte der zee. Eedal, zie: Kidal, dorp. Eedal, dorp op Java, residentie en regentschap Cheribon, distrikt Sindang Laut. Eedalen, dorp op Java, residentie Japara, afdeeling en distrikt Djawana. Eedalen, dorp op Java, residentie Japara, afdeeling Ledok, distrikt Sapoeran. Eedalingan, dorp op Java, residentie Japara, afdeeling Pati, distrikt Angkattan. Eedamean, dorp op Java, residentie Japara, afdeeling Pati, distrikt Angkattan. Eedan Bedjidji, top van den berg Moerja, op Java, residentie Japara, 4,000 Bijnlandscbe voeten boven de oppervlakte der zee. Eedander, dorp op Java, residentie Japara, 4,000 Bijnlandscbe voeten boven de oppervlakte der zee. Eedandong, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, dorp op Java, residentie Cheribon, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Lengka, distrikt Palimanang. Eedangkrang, rivier op Java, residentie Japara, afdeeling Madja Leng Regentschap Bangil, op de grens van de distrikten Gempeng en Kota Bangil. Eedang Lengan, dorp op Borneo's Oostkust, rijk Koetei, bezuiden de rivier van Koetei, aan de Sakong. Eedaran, riviertje op Borneo's Noord-Oostkust, rijk Boeloengan, dat in de Salam-batoe valt. Eedaren, dorp op Java, residentie Soera-karta, afdeeling Padjang, distrikt Klatteu. Eedasan, dorp op Java, residentie en regentschap Tagal, distrikt OaiitoengaTi, op de zuidelijke grens. Eedaaihy dorp op Java, residentie Froboliggo, afdeeling Probolinggo, distrikt Teogger. Kedaton, dorp op Sumatra, residentie Pakmbaog, afdeeling Lamatang Oeloe. Xedaton, dorp op Sumatra, residente Palembang, aufelegt Ogan Oeloe. Eedaton, beek op Sumatra's Zuid-West-West, in de Lampongsche distrikten. Zij stort zich in de Lampong-baai nit. Eedaton, dorp op Sumatra's Zuid-West-West, in de Lampong, distrikten Toelang Bavaog, aan den regierte der Compoe. Het klein en armoedig en bevat 580 inwoners. Eedawa, rivier en poststation op Java, residentie Madioen, regentschaft Ngawi, op de seheiding van Rembaug, 3 palen van Ngawi en 20 van Padangan. Kedawangy dorp op Java, residentie Kadoe, regentscbap Magelang, in bet Oosten van bet distrikt i^mdongan. Eedawang, dorp op Java, residentie Tagal, afdeeling en distrikt Pamalang. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Ba- tavia, Wester Kwartier, O'/i paal op den weg uaar Bantam. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Ba- tavia, Ooster Kwartier, aan de Tjitaroem, op de grens van Krawang, 4 palen van zee. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Ba- tavia, Wester Kwartier, aan de Tjidanie, be- noorden Tangerang. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Ta- gal, afdeeling Pamalang, distrikt Tjiomal Ki- dool. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Pe- kaloDgan, regentscbap Batang, op de westelijke greos van bet distrikt Sidajoe. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Sa- nrning, regentscbap en distrikt Salatiga. Er wonen 8S Javanen. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Samarang, regentscbap Kendal, distrikt Per- boean. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Sa- luarang, afdeeling Demak, op de zuidelijke grens van het distrikt Samboug. Eedawoeng, outgonnen woeste grond op Java, residentie Samarang, ter uitgestrektbeid van 482 bouws^ in buur afgestaan aan den Heer G. Andbsas. Eedawoeng, dorp op Java, residentie Pro- bolinggo, afdeeling en distrikt Probolinggo. Kedawoeng, dorp op Java, tot d6 stad Soerakarta behoorende, aan de rivier Batjem. Kedawoeng, twee dorpen op Java, resi- dentie Banjoemaas, regentscbap Tjilatjap, dis- trikt Adiredjo. Kedawoeng, dorp op Java, residentie Pro- bolinggo, distrikt Kraksau. Kedawoeng, dorp op Java, residentie Ja- para, afdeeling Pati, distrikt Glonggong, aan de rivier Godo. Kedawoeng, partikulier land met gelijk- namige suikerfabriek op Java, residentie en re- gentscbap Pasoeroewan. Kedda Kedda, straat in den Molukscben Archipel, die het eiland Groot Keffiing van Ce- ram afscbeidt en ondiep en gevaarlijk is. Kedemoen, dorp op Java, residentie Sa- marang, afdeeling Salatiga, distrikt Ambarawa, bezuiden den postweg. Kedempel, dorp op Java, residentie Ba- njoemaas, regentscbap Poerbolinggo, distrikt Kerta Negara, aan de rivier Lembaran. Kedhil of Djopolarangan, berg op Java, op de oostelijke grens der residentie Soerakarta, afdeeling Soekawati W^tan, in bet Oosten van bet distrikt Kadoewang. Kedinding, punt aan de Noordkust van bet eiland Elores. Kedinding, dorp op Java, residentie Sa-marang, regentschap Kendal, distrikt Kali Woengoe. Kediri of Kadiri, residentie op Java. Zij grenst ten Noorden aan Rembang en Soera-baja, ten Westen aan Madioen en Patjitan, ten Oosten aan Pasoeroewan, terwijl zij ten Zuiden door de Indiscbe zee wordt bespoeld. Hare uitgestrektbeid bedraagt 125 vierkante mijlen. Kediri bestaat grootendeels uit eene vlakte, die begrensd wordt door de verschillende gebergten, die baar ten Noorden, Oosten en Westen van de andere, zooeven genoemde residentie. De bodem is er over bet Algemeinen zer vruchtbaar en geschikt voor de teelt van een antal belangrijke gewassen. Het noordwestelijk gedeelte is kalkacbtig en slecht bevolkt. Het- zelfde kan men ook zeggen van bet regent- scbap Blitar, ofiscboon de groote vruchtbaar- heid van den grond de bevolking, die door oorlogen van vroegere tijden en door verwoes- tingen, ten gevolge van de uitbarstingen van den vuurspuwenden berg Kloet, zeer was ge- smolten, in de laatste jareu weder beeft doeu toenemen. Het kliraaat is ges^nd en zeer gematigd door de vrij sterke winden, die geregdd uit het Züden waaijen, met eene oostwaartsche of west-waartsche rigtige, naar gelaug men zich in de Ost-of Westmoeson bevindt. In den droogen tijd zal men weinige dagen aantreffen, dat zelfs op het midden van den dag de hitte onverdragelijk is, terwijl het dea ochtends en's avonds in sommige streken zoo koel kan zijn, dat men niet zou wan en zich in een oord te bevinden^zoo digt bij de evennachtslijn gelegen. In den r^entijd wordt de hoogere graad van hitte dagelijks door onweers- en regenbuijen afgekoeld. Door de groote en zeer hoog tot in bet regen tschap Blitar bevaarbare rivier Brantas, die de residentie in hare gro Oste uitgestrekt- Heid doorstrotorat, alvorens in Soerabaja te ko- men en zich aidaar in zee te ontlasten, is Kediri voor het drijven van handel zoo geschikt gelegen, als maar weinige resideutien op Java. Ongelukkigerwijs staat de bevolking, hoezeer niet ongeschikt voor de verschillende handwerken en ambachten, die elders op Java worden uitgeoefend, wat øgergie, activiteit en zedelijk-heid betreft, zoo laag als eenig ander gedeelte der Javaansche bevolking. Hoogst waarschijn-lijk heeft daartoe bijgedragen, dat Kediri onder de vorige Javaansche vorsten een verbannings-ord van misdigers was en zoo doende een verzamelplaats werd van allerlei soort van gespuis. Hetgeen echter in nog hoogere mate de verontzedelijking der bevolking heeft teweeg gebragt en dit nog dagelijks meer en meer doet, is eene verslaafdheid aan het gebruik van opium, zoo groot, als nergens elders op Java, ja, men zou kunnen zeggen, in den geheelen Indischen Archipel wordt aangetroffen. De sterkte der totale bevolking dezer residentie bedroeg: In 1854............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 315,154 In 1854, in  ven, zoo zullen wij ze, bij gem is van meer naauwkeurige, toch als grondslag voor verdere berekeuingen dienen te behouden. Kediri wordt verdeeld in vijf regentschappen, te weten: Kediri, Berbek, Ngrowo, Trengalek en Blitar, te zamen bevatteude 29 distrikteu. Ofsehoon het Kediri, door de menigvuldige kleine bergstroomen, niet aan water ontbreekt, vindt men er, behalve de Brantas, geene bevaarbare livieren. De voornaamste produkten van den grond zijn: rijst, koffij, suiker, peper, kaneel, tabak, nogewo met Trengalek staan onder het onmid-dellijk gezag van eenen Adfistent-Resident. Blitar, vroeger een onderregentschap, schijnt in 1859 tot een regentschap te zgn verheven. Yroeger had men er ook de indigo-teelt, maar die is, voor zoo ver zij ten behoeve van het Oonvernement plaats greep, in 1850 opgebeven. KE. 95 "katoen of lajuu, kapok, klapper- of kokosnoten, djarak, ketella, kemiri, bamboo en ketdjang-m^i-ten. Men heeft er eene groote verscheldenheid Tan Truchten, zoo als: anauassen, semangka's, pisang en manga's in verschillende soorten, pompelfloesen en eenige soorten van djerook's of china's appelen, l Kanksap, trikaya, boewa-nona en bovenal de manſis uit Trengalek. In de adsistent-residentie Toelong Agong, als-ook in de afdeeling Blitar, zijn belangrijke bosschen, waarin veei djati-hont aanwezig is. In de laatstgemelde afdeeling hebben de nit-barstingen van den Kloet, vooral die van 1848, groote verwoestingen aangerigt. Ook is net djati-hont, in die streken, onder den inlander bekend onder de benaming van daik kapoer, of kalk-djati, vermoedelijk van de kalkacktige groote, van de kalk-djati, van de beste soort. In het noord-westelijk gedeelte der residentie, naar de grenzen van het Rembangsche, vindt men ook djati-hout  af gezonderd : in 1854 .... 1,900 1,900 r M 1857 .... 1,900 1,900 r M 1857 .... 1,900 1,900 r zoodat onbeplant waren gebleven: in 1854 .... 7,289 1855 .... 3,611 M 1857 .... 3,611 M 1857 .... 1,302 1858 .... 2,031 bouws If w H zoodat voor eigen kultur een laudbouwend huisgezin gemiddeld heeft beplant: In de voor de jaren 1856 — 1858 1856 1857  in 1856.... 59,729 bouws, 1857.... 56,9067, M 1858.... 58,285 fers zijn voor de tecit van anrdvruchten of andere drooge gewassen begrepen: in 1856..... 9,112 bouws „ 1857 14,772 „ 1858 12,858 V, „ weshalve voor den rijstbouw gebezigd zgn: in 1856..... 59,729 bouws „ 1857 56,906V, „ 1858 58,285 Van de jaren 1854 en 1855 wordt niet afzonderlijk opgegeven, hoc veel van de voor eigen kul-tuur der bevolking beplante velden voor den rijat-bouw of voor de teelt Van de jaren 1854 en 1855 wordt niet afzonderlijk opgegeven, hoc veel van de voor de teelt  in bet jaar, 2°. dat in betzelfde vijfjarig tijdvak aan padi is geproduced 8.230,089 pikols, of gemiddeld's jaars 1.646,018 pikols, zoodat 3**. in dat tijdvak 66n huisgezin jaarlijks an padi gemiddeld heeft gehad uagenoeg 40.87 pikols, terwijl 4°. in de drie laatste jaren van bet tijdvak voor den rijstbouw zijn gebezigd 1.74,92078 bouws, of gemiddeld's jaars 58,307, die hebben geleverd 5.130,490 pikols padi, of gemiddeld's jaars 1.710,163 pikols, hebgeen necrkomt op eene prodnktic van 29.39 pikols padi per bouw jaarlijks. Wanneer men daarbij in aaumerking neemt, ^) De opbrengst van den r^stbonw was geweest: in 1854 1,363.897 pikols .^1855 1,735,702 „ dat is per haisgezin: in 1854 38.60 pikols , 1866 44.55 dat in diezelfde jaren de gemidddde produkiie * over Java is geweest: per bouw 19.79'/j pikols M huisgezin. . . 25.56 # dan kumien de resultaten van den rijstbouw in Kediri als zeer gunstig worden beschouwd en voor de behoefte der bevolking zoo vol- doende, dat, zonder daaraan te kort te doen, nog gel^enheid bestaat tot uitvoer, die dau ook vrij belangrijk is. Het is te bejammeren, dat de regering, met opzigt tot de teelt van tweede gewassen, zoo weinig mededeelt. In de residentie Kediri is zij, bhjkens de hierboven g^even cijfers van het getal bouws daarvoor gebezigd (zie de voorlaatste noot), vrij belangrijk en bepaalt zij zich, behalve de djagong^ hoofdzakelijk tot de teelt van djarak, kapas of katoen en tabak. Yooral wordt dit laatste artikel in groote hoe- veelheid, zoowel voor de Europesche markt als voor de binnenlandsche consumtie, in de regent- schappen Kediri en Blitar geteeld. In het laatst- gemelde regentschap is de tabak van Sringat voor de binnenlandsche consumtie heinde en verre gewild. Aangaande de teelt voor de Europesche markt in deze residentie is zeer belangrijk de lezing der brochure van wijleu den Heer de Mol vai7 Ottbrloo, gewezen tabaksplanter op Java, Oter den vrijen arbeid te Rembang en Kediri, Utrecht, Kemink & Zoon, 1859, en aldaar pag. 6 en volgg. Het getal klapperboomen bedroeg: in 1854 op 1°. Jan. 1855 1856 1857 1858 u 9 It K K 9 • 9 • 9 • 9. ult". Dec.. 353,627 426,721 575,239 596,965 681,895 693,524 zoodat in vijf jaren tijds eene vermeerdering heeft plaats gehad van nagenoeg 340,000 boo- men of gemiddeld 68,000 in het jaar. Het getal vruchtdiagende klapperboomen heeft bedragen: in 1854 op 1"*. Jan.. 208,384 K 1855 9 t * .. 227,484 jr 1856 # jr y . .. 234,096 g 1857 9 9 <r . . , . 231,712 B 1858 9 9 *r . .. 264,146 H 9 9 nit**. Dec.. 283,966 KB. 97 De gemiddelde prijs der klappers of kokos- notea was per 100 stuks: in 1854 / 6.— M 1855 r 7.— , 1856 r 7.60 , 1857 , 1858 , 6.90 , 6.16 De produktie per boom gemiddeld stellende op 50 uoten in bet jaar, kan men nagaan, dat met zulke booge prijzen de klapperteelt yoor de beTolking eene belangrijke broa van in- kofflsten moet ziju« HeJ; is yx>oial naar Soera- b»ja» dat, eren ids van rijst, ook van klapper- Qoten een vrij aaxmenlijke nitvoer pbuits grijpt. Ook de yeestapel beeft in deze restdentie eene, in rergelijking met die van andere ge- westefl, niet onaanzienlijke boogie bereikt. Volgens de verslagen der regering bedroeg: a. Het getal bufels: iu 1854. Mannetjes. 36,577 WijQes 42,656 1855. Mannetjes. 37,302 WijQes 44,792 1856. Mannetjes. 38,990 Wijjes 52,621 1857. Mannetjes. 39,745 Wijjes 52,621 1857. Mannetjes. 42,701 Wijjes 52,621 1857. Mannetjes. 42,701 Wijjes 52,621 1857. Mannetjes. 6,093 Koeijen 4,574 Koeijen 4,685 in  11,065 11,995 11,768 r. Het getal paarden: in 1854. Heugsten. 9,202 Merrien 10,913 , 1856. Hengsten. 9,776 Merrien 10,374 20,116 1856. Hengsten. 10,067 Merrien 10,361 , 1867. Hengsten. 8,839 Merrien 12,506 IL , 1858. Hengsten. 10,772 Merrien 10,762 20,149 20,428 21,345 21,634 Men ziet daaruit: 1°. op bet getal buffels eene vermeerdering in vijf jaren van 16,340 stuks of 20,5° 7° op bet cijfer van 1^ Januarij 1864, 2°. op bet getal runderen eene yermeerdering in vijf jaren van 1,101 stuks Of 10/, "/(J op bet cijfer van V Januarij 1864, en 3^. op bet getal paarden eene veilmeerdering in vijj jaren van 1,419 stuks of 7V2 *^/o op bet cijfer van 1** Januarij 1864. Na de intrekking in 1850 van de indigoteelt, bebalen zicb de kultures ten beboevie van bet Gouvernement tot de koffij, suiker, kaiieel en peper. Aan de regeringsverslagen onleenen wij dienaangaande bet volgende. Bij de koffij teelt waren ingedeeld : in 1864 24,467 bulsgesinnen , 1865 24,461 g 1856 26,787 » M 1857 26,721 „ M 1868 26,245 ^ te zamen... 127,671 buisgczinnen of gemiddeld's jaars 25,634 buisgczinnen. De totale aanplant telde: De oijfers, die bier gegeven wOrdeu omtrent de koffijteelt in de residentie Kediri en de resnl-taten, welke xg voor de koffijpIaoteDde bevoUing het gebad, verschilien met die van de twee tabellen in het artikel Java, Deel I, pag. 664 en 665, voorkomende. Der opheldering diene, dat de twee gemelde tabellen loopen over bet tgdvak van 1854 tot 1867, terwgl in de nn volgende berekeningen het jaar 1858 daarbij is opgenomen. KE. in 1854 1855 1857 1858 1858 1858 1859 1860 1861 1862 1863 1864 1865 1867 1868 1869 1870 1871 1872 1873 1874 1875 1876 1877 1878 1879 1881 1882 1883 1884 1885 1886 1887 1888 1889 1889 1890 1891  434 1856... 398 1858... 279 En over het geheele tijdyak gemiddeld's jaars ruim 379 boomen... Opmerkelijk is, tegenover het toenemend getal huisgezinnen bij. de teelt ingedeeld, de vermindering van den totalen aauplant niet alleen, maar ook bovenal van het ge-tal vruchtdragende boomen in de twee laatste jaren. De oogst heeft opgebragt: in 1854. 1855. Of gemiddeld's jaars 36,028.87  een veel gerin-ger getal vruchtboomen voor den pluk van een pikol koffij noodig is geweest, dan in de drie eerste jaren, maakt het waarschijnlijk, dat de groote vermindering van het getal vruchtboomen, waarvan geogst is, die voornaraclijk in de twee laatste jaren heeft plaats gegrepen, moet worden toegeschreven aan afschrijving van oude koffijtuinen, die weder eene vrij aanzienlijke uitbreiding der nieuwe aanplantingeheft ten gevolge gehad, zooals blijkt uii de ciifers der in idler jaar aanwezige jongc, nog niet vruchtdragende boomen, bedragende: in 1855 op ult°. Maart 2,582.000 boomen g 1856 u g, 3,437.550 , . . zen, dat in Kediri van de velden der bevolking geene landrenten in geld worden gekweten, zoodat de mindere betaling, die zij per pikol koffij outraugt, met het oog daarop in der tijd is vastgesteld als eene gedeelijk vcrrekeuing der fictive landrenten, waarvoor die bevolking is aangelagen. Bij ordonnantie van den 8. April 1858 (Sfaatdlad van NederlandseA Indie, N**. 46) ist bepaald, dat, te beginnen methetjaar 1859, in de residentie Kediri weder zal wordeu ingevoerd de kwijtiug der landrenten in geld, en dat in yerband daarmede de arbeid der bevolking bij de Gouvernements kultures zal worden Toldan geheel in geld op denzelfden Toet als in andere residentie n, waar het landrenten-stelsel in voile werking is. Dien ten gerolge zal de Koffijplant^snde bevolking in de op 1858 volgende jaren waarschijnlijk ook bebben gedceld in de verhoogiug van den prijs, die Yoor de belasting-schuldige koffij in andere residentien nA 1859 is toegestaan. Voor den inkoop van de koffij der bevolking had men in deze residentie in 1858 acht pakhuizen. Voor de suikerknünter heeft men in het tijdv&k van 1854—1858 van de velden der bevolking jaarlijks afgezonderd 1,900 boaws, die gediend hebben voor de navolgende fabrie- ken, als Mingiran Poerwo-asrie en Menang met eenen aanpUnt van 650, Djati met eenen *) 7,{c hefjecn (laaromtrcut is gczegd in het ar- tikel Jafa, bed F, pag. 681, 1« koi. aanplant van 600, Pesantren met eenen aanplant van 400, en Modjo-Pangoong met eenen aanplant van 250 bouws. De bevolking, bij de suikerteelt ingedeeld, telde : in 1854 8,164 huisgezinnen #1855 8,169 AT 1856 8,817 #1858 8,784 1858.... Te zamen. 9,492 M M U 0 43,426 huisgezinnen of gemiddeld's ja ars 8,685 huisgezinnen. Men heeft dus per   If 1. 947, , 1858 .... M 1. 100 en over bet gebeele tijdvak gemid- deld / 1. 977, '). c, per huisgezin: in 1854. 1856. 1856. 1857. 1858. 13. 96 , 12. 15 » 11. 687, „ 12. 27, r 12. 5775 en over bet gebeele tijdvak gemid- deld's jaars / 12. 467, % Omtrent de geriligc betaling, door de bij de suikerteelt ingedeelde bevolking gcnotcn, geldt ') De kleine verschille tnsschen de hier gcgeven geldelgke uitkooistea van de suikerteelt voor de be- volking en die, aangewezen bij de tabel io Deel I, pag. C7l, moeten alieen daarin word > En gezocht, dat hier de berektion gemacht zijn io guldens en duiten, en in de tabel in guldens en cenien, Of/ 56.62 cent. Of/ 1.81 cent. Of/ 12.38/5 cent. Look bet bierboven bij de koffij reeds opgemerkte, dat zij is geregeld in verband met eene gedeeltelijke verrekening der fictivanden. De invocring met bet jaar 1859 van eene kwijting der laudrenten in geld zal dus ook voor de suikerplantende bevolking bet gevolg bebben, dat aan baar bet voile plantloou zal worden uitbetaald, betwelk door de suikerfabriekanten wordt opgebragt. Maar afgescbeiden daarvan blijkt uit het voorafgegane, dat de resultaten der suikerteelt in Kediri over bet algemeeu niet gunstig zijn. De produktie van 1858, boezeer de boogste van bet bescbouwde tijdvak, was lager dan die van eenige andere suikerproducerende residenlie op Java, met uitzondering van Rembang en Banjoemaas. Bij de kaneelkultuur in deze residentie zijn geeneene Landbønden buisgezinnen ingedelden en wordt dus de arbeid verrigt door arbeid, die, zoo bet scbijnt, bij de teelt geregeld werk-zaam zijn en betaald wordeu niet in dagloon of naar gelang van de produktie, maar in verbouding tot de uitgestrektbeid der aanplantinigen. Op die wijze altbans laat bet zicb verklaaren, dat, terwijl in bet tijdvak van 1854 — 1858 de kaneeltuinen jaarlijks eene uitgestrektbeid van 867, bouws bebben beslagen, aan de kaneelplantende bevolking jaarlijks is betaald de som van / 4,325, betgeen gelijkstaat met eene betaling van / 50 per bouw. Het getal arbeiders in de tuinen beeft in de vier eerste jaren van bet vijQarig tijdvak van 1854—1858 86, en in bet laatste jaar 66 man bedrageu; zoodat Door ben boofdelijk ver-diend is, in de vier eerste jaren ougeveer /50. 30 en in bet laatste jaar ongeveer /65. 53. Of zij buitendien gebezigd worden bij de bereiding van de kaneel, en bunne belooniog müssen worden met de daarop vallende kosten, kan uit de regeringsverslagen niet met zekerbeid worden opgegan. Ook scbijnt men bet er voor te mogen bouden, dat de gronden, welke voor de kaneel-tuinen dienen, niet behoorent tot de velden der bevolking, die voor de Gouvernements kulturres zijn of wordeu afgezonderd. Immers uit de staten omtrent den rijstbouw, waarbij de uistgestrektbeid dier velden wordt opgegeveu, blijkt, dat in bet bier bebandeld vijfjarig tijd-vak jaarlijks zijn afgezonderd 1900 bouws, of juist bet cijfer, dat voor de suikerteelt be-noodigd is geweest.  1 . . . 13V, 0 , 1856 0 » . . . 16 0 . 1857 H . . . 15 0 , 1858 » . . . 16V, 0 waarvan vruchtdragende : in 1854 91,944 0 1855 74,482 0 1856 60,148 ^1857 60,558 0 1858 60,528 die hebben geleverd: in 1854 pikols 154.79 0 1855 0 330.86 0 1856 0 85.89 0 1857 0 2.09 0 1858 0 79.94 uTan verkregen is: De betaling daarvoor genoten beeft be in 1854 . . .. . Amst. pond 10,355 drages l: 0 1855  1855 .... ^1,658.116 0 1857 . . .. . 0 0 11,598 0 1856 . , . . 0 430. 10 , 1858 . .. . . 0 10,477 0 1857 ..... 11. 22 — — " —. 0 1858 . . . . r 399. 81 Men ziet hiemit, dat de variatie^ii de pro- duUie in bet bebandeld tijdvak niet groot is peveest. Ook Toor de peperkultuur ziju in dcze resi- denllc geene landbouwende buisgezinueu af- zoodeiliik ingedceld. Zij sckijnt grootendeels door de koffij planters te geschieden. Het getal peperranken bedroeg: in 1854 206,949 t 1855 190,298 0 1856 173,124 0 1857 151,314 , 1858 151,314 hetgeen neerkomt op ongeveer / 5 per pikol. In de regiertenslagen wordt gezählt, dat de peperkultuur zer wisselvallig is, en het groote verschil in de jaarlijks geleverde hoeveelheden gedurende het tijdvak van 1854 — 1858 schijnt dit eenigzins te bevestigen; maar wanneer men daartegen overstelt, dat het Gouvernement slechts 5 betaalt per pikol ronde en / 8.40 per pikol ronde en / 8.40 per pikol staartpeper, terwijl volgens de haudelsverslagen de cerste eene waarde bij den uitvoer heeft van 20 h/21^1^ en de tweede van / 51 a /* 61, dan zou meu, met het oog op de omstandigheld, dat de teelt geheel vrij is, de vraag mogen doen de werkelijk produktie, daar het zeer wel mogelijk en ook waar-schijulijk is, dat de peperplanters hun produkt tegen betere prijzen langs andere wegen van de hand zoeken te zetten. Zoo veel schijnt men gereedelijk te mogen aannemcn, dat de geringe prijs, dien het Gouvernement voor de peper besteedt, niet strekken kan om de vrijwiUige teelt van dit artikel an te moedigen en het zich hieruit zeer goed laat verklaren, dat die teelt, zoo als in de regeriugsverslagen wordt gezegd, bij de bevolking niet gewild zou zijn. Ke. Uit de bcdoelde verslageu toch blijkt dat de peper over de geheele, zoowel iu Kediri, i als in Bautani eu Pat ji tan geleverde hoeveel-heid per pikol heeft  in geld geheven, maar heeft van de velden der bevolking een fictive aanslag plaats gehad, waarvan de opbrengst of verrekening geschiedde door middel eeuer betaling voor hareu arbcid bij de koffij en suikcrkulures, die geringer was dan de bevolking in andere residentien, waar de landrenten in geld worden gekweten, daarvoor erlangd. Hoezeer ten gevolge der reeds aangehaalde Ordonnantie van 8 April 1858 (Staatsblad tan Nederlandsch Indie, N°. 46) een einde is gemaakt an dien exceptionelen toestand, en dus eene mededeeling van hetgeen omtrent die. Zie onder nnderen pag. 104 van het officiecl verslag over 1858. — Dat vorslag is ter aangehaalde plaats ook nog helangrijk. Om de doarbij ver-inelige hijzoDderheid, dat mca in Bagelen, in de herg-strekcD van Poerworedjo en Keboemen, veel staart-peper voor eigen rekening teelt en naar Samnrang uitvoert tegen / 45 de pikoU Ilet Gouverueroent betaalt daarvoor slechis / 8. 40 in de residentien, waar de peperteelt plaats heeft. In de residentie Madi en in de adsistent-residentien Patjitan en Banjoewangi bestond die exceptionele toestand eveuzeer; maar in de beidc ersteren gewesten is lig medc opgeheven, en aileen in Banjoewangi nog behouden. Fictive landrenten in de regeringsverslagea voor het pogenblik veel. van hare belangrijkheid heeft verloreu, kan zij evenwel hebbeu, om later te kunnen worden vergeleken met de resultaten, die zoowel voor de bevolking als in's Gouvernements geldjek belaug hot gevolg der aangehaalde ordonnantie zijn; en om die reden willen wij trachten ottent die fictive landrenten in eenige berc-keningen en gevolg krekingen te treden, voor zoo ver de niet zeer voUedige mededeelingen der regering dit toelaten. Uit de staten der rijstkultuur blijkt, dat de anslag der landrenten voor Kediri  3. 48V- y 1856.... 9 3. 68V. M 1857... If 3. 31 r 1858... In het totaal bedrag der landrenten wareu de fictive bärepen: 205,621. 40 205,935.100 in 1854  eene miudeie betaling vaa deu arbeid der landbouweende bevolkijig bij de kultures, eu bet hierboïen is gebleken, dat noch bij de peperteelt landbouweende huisgczinnen zijn ingedeeld geweest, zoo volgt uit een en ander: r. dat de verrekening der fictive landrenten is bewerkstellige door eene miudere betaling bij deko£Bj-ensuikerkultiires, en 2^ dat het in geld gekveten gedeelte der landrente is opgebragt door de niet bij de kultures ingedeelde huisgezinuen vau de door hen voor eigen kultuur beplante vclden. Met verwijzing tot de vroeger gegevcu cij-fers van de landbouweude huls^ezinnen mocten vij dus hier nog opteekeneu, dat. Terwijl bij de kultures zijn ingedeeld geweest: in 1854 32,621 huisgezinuen , 1855 32,030 » , 1856 34,604 m , 1857 35,505 , 1858 35,707 m het getal der niet bij de kultures ingedeelde huisgezinnen mitsdien heeft bedrageu: in 1854 2,623 M 1855 6,328 M 1856....... 7,944 , 1857 3,206 , 1858 10,190 Deze laatsten hebben dus in geld gemiddeld per huisgezin opgebragt : in 1854... r 1855 r 1856... M 1857... 1858. 5.1127, 2. 51 7. 12 2. 1 Uit de regregersverslage zijn de groote Yecschillen, welke in eder jaar tusschen de *) la verband met het gezegde in de voiige noot Un ool[ bier het bedrag niet worJeii ingevuKI. Ook bier kau het cijfcr niet worden iugevald, «iB de reden ia de voorlaat6te noot opgegevcn. cijfers der niet ingedeelde lajKlbouwei\de huis- gezinnen eu van het door heu in geld gekwetene bestaan, met geend mbgdijkheid op te lessen ^). Op de levering van koffij is aan fictive landrenteu verrekend in  : in 1854.... 54,803. 40 M 1855. 1 0 55,093. — M 1856., 1 56,988. — M 1858... 1 56,988. 100 In verband tot de vroeger opgegeveu cijfers der produktie van beide die artikelen is aan fictive landrenteu verrekend: 1. bij de koffij teelt: tf. per pikol: in 1854 / 3. 14 M 4. 40 7. 20 M 3. 98V4 . 4. 61 Va M 1855 M 1856 M 1857 • M 1858.... b. per huisgezin: in 1854 / 6. 20 M 1855 ^ 6. 20 M 1856 r 5.100 M 1857 * 6. 20 M 1858 -. 6. 20 2°. bij de suikerteelt: a, per pikol: in 1854 / 0.106 M 1855 M 0.121 M 1857 M 0.121 M 1857 M 0.121 1858 0.115 Waren de opgaveu onitrent de sterkte der inlandache bevolking in deze residentie niet evenzeer ordreng aan betwijfeiing van hare naauwkeurigheid, zoo zoa men hier knnnen denken aan grove abuizen of drukfouten. Nu schiet er weinig meer over, dan om de verachilien toe te sckrijveu aan naauwkenrige opneming of opgaven door hec ge westelijk bestaur of de iulandaclie hoofden. KE. b. per huisgezin: in 1854 / 6. 86V, ^ 1855 r 6. 89 ^ 1856, bet blijkt, om welke redenen dit n IS. De bier gegeven berekeningen verdienen vorts nog onze aandacht, omdat daaruit blijkt, dat bet stelsel van fictive landrenten voor de bevolking van Kediri, in vergelijking met de bevolking van residentien, waar de landrenten in geld zijn gekweten, niet onvoor-deelig is geweest, zoodat bet twijfelachtig is, of met eejie ivoering van bet beginsel eener wijting in geld, waar bet verscbuldigde wordt bepaald naar eene taxatie van de opbrengst der velden, zij van betere conditie wordt, vooral wanneer men daarbij in aanmer-king neemt, dat in Kediri de produktie van rijst, zoo als wij gezien bebben, zeer gunstig is. Uit de tabel, op bladz. 665 van Bet l'Deel door ons gegen, blijkt, dat slecbts in vijf residentien, namelijk Bantam, Krawang, Pekongan, Samarang en Japara, per buisgezlin minder aan landrenten is betaald, dan in Kediri gemiddeld voor een buisgezin bet deel in de fictive landrenten is geweest, en bet zijn just veel genngere produktie per bouw beeft gehad. Bij eene inzage tocb van den staat betreffen den rijstbouw, gewegd bij bet ministerieel vendag over 1858 zid men zien. In Bantam. 109,395 buisgeannen, Krawang. 5,874, Pekalongan. 36,867, Pekalongan. Sarang. 147,074, Japara. 70,656, 2. terwijl de velden  bouw: in Bantam pikols 92.24 Krawang 11.91 Pekalongan g 10.08 Sarabang 20.29 Japara, 8.32 Kediri, 29.17 Het lijdt dus geen twijfel, dat de bier beboden maatregel niet eene bevoordeding der Kediriscbe bevolking ten gevolge kan bebben. Dit zal nog te meer in bet oog springen, wenn men de zaak in verband brengt met de belooning van baren arbeid bij de koffij en suikerkultures. De twee volgende iabellen kunnen daartoe dienen: KE. Belooing door de Kedirische koffijplanters per pikol genoten in bet tijdvak van 1854—1858. Jaar. WerkeJijke pro-duktie Tan koffij. Genoten beta-ling in geld. Verrekend be-drag van fictive Landrenten. Totaal der be-looning voor de geleverde koffij genoten. Bedrag der belooning gemiddeld per pikol. 1854.. 1555.. 1556.. 1857.. 1858.. pikols 48,371.49 34,824.17 20,978.58 43,102.39 35,867.74 245,419.44 179,588.104 106,324.119 219,799. 4 M 198,942.105 150,818. — 150,818.100 152,019.100 164,779.60 161,844. 20 396,237. 44 330,431.84 258,344. 99 384,578. 64 360,787. 5 8. 23 9. 56 12. 34, 9. 110 10. 7 1$54-1858 1 pikols 183,144.37 950,075. 16 780,304 40 / 1,730,379. 56 / 9. 53V, Bdooning door de Kediriscbe snikerplanters per pikol genoten in het tijdvak van 1854 — 1858. Jaar. 1854. 1856. 1856. 1857. 1858. Werkelijk pro- dnktie van suiker. pikols 61,980.32 54,580.48 59,068.19 64,487.47 1854-1858; pikols 240,116.46 Genoten beta- ling in geld. 112,664.100 99,049. 18 105,588. 41 118,467. 99 435,770. 18 Uit die beide tabellen blijkt, 1. met opzigt tot de koffij, dat, terwijl in de residentien, waar de landrenten in geld worden gekweten, de koffij plan- tende bevolking is betaald geworden met / 8.40 duiten per pikol, die in Kediri in het tijdvak van 1854—1858 gemiddeld 113V, duiten of 94V2 cent meer heeft ontvangen, f. met opzigt tot de suiker, dat de betling der suikerplantende bevolking in Kediri voor het minst gelijk staat met die, welke is genoten door de suikerplantende bevolking in residentien, waarvan de produktie met die van Kediri kan worden vergeleken. Van het jaar 1856, hoewel bij dit ataafjo opgenomen *} Van het jaar 1856, hoewel bij dit ataafjo opgenomen "kan geene afzondererlijke berekem wor- da gegeren, omdat het in dat jaar met de auiker- planten verrekend bedrag der fictive landrenten in de Miottteriele Verslagen niet is opgegeven. Strikt SeooDtQ loopt das de bovenstaaode berekening over de vier jaren 1854, 1855, 1857 en 1858. "In het tijdvak van 1854—1858 is de produktie Verrekend be- drag van fictive landrenten. 55,803. 40 9 55,093. — 66,988. — 61,777.100 229,662. 20 Totaal der belooning door de snikerplanters genoten. 168,468. 20 154,142. 18 162,576. 41 180,245. 79 665,432. 38 Bedrag der belooning gemiddeld per pikol. 2. 86 2. 98V2 2. 90V2 2. 95V2 / 2. 92V, Bij eene kwijting in geld der landrenten is dus voor de Kedirische bevolking eene hoogere heffing van landrenten te wachien, zonder verhooging van het loon voor liaren arbeid bij de suikerteelt, en met aanztenlijke vermindert ring zelfs van de betaling voor hare koffij levering. Vivan Japara jaarlijks gemiddeld geweest 31.48 pikols per bouw, en die van Kediri 31.30 pikols. In Japara heeft de genoten betaling per pikol gemiddeld bedragen f 2.77, in Kediri 2.92, dui-ten = 2.77. De omstandigheld, dat beb besluit van den Gouverneur-Gencral van 20 Februar 1858, N°. 4 (Staatablad van Nederlandsek Indie, N°. 20) de prijs der koffij in de andere residentien voor het jaar 1869 is gesteld geworden op 9. 20 duiteu per pikol, en dat dus de Kedirische bevolking, bij in-voering van eene kwijting der landrenteu in geld, 00k dien prijs zal erlangen, verandert de kwestic niet geheel, aangezien bij hetzelfde besluit was bepaald,  opium hier het het overige Java, gewen wij daarvan een tabellarisch overzigt van het jaar 1858, met opklimming van Uet mindere tot het meerdere in de consumme. Residentien. Bantam Cheribon Banjoewangi Bagelen Bezoeki Krawang Buiteuzorg Banioemaas Probolinggo Madura Tagal Pasoeroewan. 