gtu_32400002774481_5
None
Oder den 25 April vorzählige de Prins van Oranje, in zijnne nieuwe hoedanigheid eene verklaring uit, waario hij alles, wat tot de unie der twee provincien behoorde, regelde en voorschreef. Toen de ras van State gevangen genomen werd, waren de Staten der overige-provincien vergaderd, uit- gezonderd die van Vlaanderen, die iets-later bijeen kwamen. Overal voer men hevig tegen de Spanjaar- den uit en men raadpleegde over de middelen, om hen uit de steden en vit de sterkten, die zij nog be- zet hielden te verdrijven, Alles scheen volgens een lang voorbereid en behendig doorgezet plan te worden behandeld. De Vlamingen, die zich niet veilig keur- den, zoo lang als de Spanjaarden de citadel van Gend bezet hadden, waren de eersten, die met den Prins van Oranje onderhandelden en zijnne hulp inriepen; om hunne rust te vwerzekeren (1). De Prins zond anstonds acht vandelen geregeld krijgsvolk en ze- ventien stukken geschut; de citadel werd aangetast, doch de echtgenoote van Monnracon, die er het bevel voerde, hield de verded. Ling geweest eene maand belegerd te zijn geweest eene eervolle capitulatie bedong. We troepen, die zich zonder eenigen tegenstand te ontmoeten, in de provincien verspreiden; de bedoes | ling van den Prins en van de hoofden zijn erpartij, begonnen meer en meer merkbaar te worden. Weldra zonden alle provincien honne afgevaardig- den naar Brussel, om de staten-generaal uit te ma« ken, en door dese het land te besturen in naam van | koning Priuireus. Die staten-generaal, lieten dea raad van state bestaan, doch beperkten zijn gezag en stelden in de plaats der afwezige of gearre le- den andere personen aan, die hen toegedaan waren. Fied; Il, Pp. 69. ; —— 24 3 78 nf PI Gedurende dien tijd en 1 ook daarna zond de Prins van Oranje bestendig nieu- rh zij vaardigden manifesten uit, om bun gedrag te regt- vaardigen en verzochten hulp bij de vreemde mogend- heden. Het gouvernement was dus reeds eene we- zenlijke republik geworden, nagenoeg zoodanig als, naderhand met uitzondering van den naam des konings, in de vereenigde provincien bestond. De eerste bemüdigen der staten-generaal, waren heute aan van een verbond met de Prins van Oranje en met de provincien zijner partij- Men besloot das, om de onderhandelingen, die te Breda waren afgebro- ken geworden, weder aan te knoopen; op den 10 Oc- tober 1576 zonden de staten der provincien hanne ge- volmagtigden naar Gend, en weinige dagen later kwa- men de afgevaardigden der in opstand zijnde provincien in die stad aan. De conferenien na- men dadelijk eenen aanvang op het stadhtis, zonder, eenigerlei vreemde tusschenkomst: alles was zoo wel voorbereid, alle instractien waren zoo naauwkeurig, dat het verdrag gesloten en vastgesteld werd in het begin van November; men zond hetzelve, om den vorm in acht te nemen, aan den raad van state, en na deszelfs goedkeuring, werd hetzelve door al de gevolmagtigden, na het openzetten der deuren, onder- teekend en omstreeks den middag, werd het. verdrag van het groote balcon van het stadhuis afgekondigd, in tegenwoordigheid V van at de onderteckenaren, onder het geschal der trompetten, het luiden der klokken, en het gebulder van het geschut, op den 8 November 1576. Dat verdrag, dat zoo berucht in de geschieden nis is en den naam van pacificatie van Gend draagt, werd als eene soort van grondwet voor de Neder/an- den beschouwd en heeft tot grondslag gediend, voor de tractaten, die naderhand gesloten werden. Deze overrecht de pacificatie was zamengesteld uit 25 artikelien, van welke art. [LV het volgende behelsde: Dat van nu voorts aen d’ Inwoonderen ende On- dersaten van d’ een en d’ ander zyde, van wat Lande van herwaerts overe, oft wat state, conditie ofte qualitéyt hy sy, overal sullen mogen hanteren, gaen ende keeren, woonen ende traffiqueren Coop- mansgewyse ende andersins, in alle vrydom ende verzeckertheyt: Welverstaende dat niet gheoorloft | otte toegelaten sal syn, die van Hollandt, Zeelandt y ofte andere,.van wat Lande, econditie ofte qualitéyt y dat het zy, yet ’t attenteren herwaerts-overe buyten de voorschreven Landen van Hollandt, Zeelanden en de gheassocieerde Plaetsen, tegen de ghemeyne ruste ende vrede, sonderlinge tegens de Catholycke Room- sche Religie, ende exercitie vandien, noch yemant ter cause van die ’t injurieren, irriteren met woore den ofte met wercken, noch met gelyke acten te perturbateurs van de ghemeyne ruste, anderen exemple (t). 9 «is (1) Groot Placet-boeck en bl. 4. Indalien, op peyne van gestraft te worden By deze overreenkomst werd bepaatd, dat zoodra Als de vreemde krijgsbenden, en met namen de Span- jaarden uit den lande zouden verdreven zijn, de beide contracteerende partijen eene algemeene vergadering der staten zouden bijeenroepen, dat inmiddels alle placaten en ordonnantien door den hertog van Alva uit- gevaardigd, zouden blijven geschorst; dat alle gedenktenen, opgerigt tot schande van wien het ook ware, zouden vernield worden; de provintien en ste- den, welke tot dit verdrag niet hadden kunnen toes treden, deden gulks, zoodra als zij daartoe de vrijheid hadden, met uitzondering van Luxemburg, welke provincie nocit deel aan de pacificatie van Gend heeft genomen. De algemeinen blijdschap over deze pacificatie, werd niet weinig gestoord, door de berigten van de buiten-Sporigheden welke de Spaansche krijgsbenden, die nu, zoo als zich ligtelijk begrijpen laat van wraaklust gloeiden, hier en daar begingen. Hunne bende, die Zeelund verlaten had, begaf zich naar Maastricht en Maastricht zich meester van die stad, alwaar zij de grootste barbaarschheden pleegde. Eene andere bende, zamengesteld uit hen, die Aa/st hadden ingenomen en uit de bezetting der citadel van Antwerpen, viel die groote stad aan en maakte er zich meester van, endanks den krachtdadigen tegenstand der inwoners: meer dan vijfhonderd huizen en het heerlijke stadhuis werden verbrand, vijf duizend inwoners werden door de Spanjaarden omgebragt, of verloren het leven in de © Schelde, de stad die destijds de bloeijendste van Hu-ropa was, werd gedurende drie dagen, op de gruwzaamste wijze geplunderd. pb' Avina en Romero laakten openlijk, die graweldaad; doch Jenomimo pe Ro- DA, die zich de eenige vertegenwoordiger van het koninklijk gezag noemde, durfde haar bij den koning verdedigen. STATISTIKE VAN WELDADIGHEID. Onder dit opeschrift heben wij in het dagblad den Noord-Brabander van 26 October Il. een artikel aangetroffen, waarop wij gemeend hebben, eenige aan- merkingen te moeten maken. Ongaarne zien wij, en velen met ons, dat in het gemelde blad, zoo dikwerf bij herhaling, klagten worden aangetroffen, over de voorkeur, die, in het begeven van winstgevende posten, aan de Protestanten gegeven wordt, Dat de Onpariydige, toen dat blad nog bestond, zulks deed, kon door zijnen titel wor, den gebillijkt; dat een Protestantsch oppositie-blad, zoo als b. v. de Arnhemsche Courant zulks deed, zou niemand stniten; maar als een uitsluitend Catholijk bled, telkens op dat punt terugkomt, heeft het te veel den schijn van eigenbelang; het heeft den schijn, alsof de Catholijke oppositie, die niet stelselmatig zijn moet, maar enkel datgene behoort te betreffen, waar- tegen wij voor ons stellig en openlijk protesteeren. Wij beschouwen het gedrag des gouvernements in dat opzigt, minder als onregaardig, dan als hoogst inpolitiek, en als een wezenlijk gebrek, ’t welk hier te lande altoos bestaan heeft, om voor de familien van regeringsleden en invloedhebbende personen, bij voorkeur te zorgen, zonder acht te gevven op de bevoegd-heid, geschiktheid, of bekwaamheid, Daar nu bijna alle hooge ambtenaren” van staat Protestantsch zijn, is het naturik, dat zij die oude kwade gewoonte volgen, en de voorkeur aan zonen, neven en achterneven, eigne of aangetrouwden, geven. Het zoude niet onardig zijn, eene statistiek op te maken van sommige familien, die als ’t ware voor de ambten schijnen geboren te wezen, en van de sommen, welke de gezamenlijke leden dier familien, in onderscheidene ambtsbetrekkingen, uit de publieke schatkist putten. Maar heeft het Catholicismus zelve er wel eenig belang bij, of deszelfs belijders al dan niet begunstigd worden met ambten en bedieningen, die toch Immer en voorwerwer van jalourschheid zijn en blijven zullen? — Wij kunnen dit niet gelooven, en zouden zelfs het tegendeel durven staande houden, Wat anders ware het, als de ambtenaren onafzet- baar waren, dan ten gevolge van een regterlijk von nis, of van pligtverzuim in de uitoefening van hun ambt, zoo als het wel behoorde te wezen, maar niet is; doch zoo afhankelijk en -immer voor afzetting — beducht, als de ambtenaren tegenwoordig zijn, kun- nen wij niet zien, dat het Catholicismus er iets bij winnen zou al was een derde gedeelte van al de ambtenaren Catholijk. Integendeel, wie de menschelijke zwakheid kent, weet zeer goed, hoe ligt een ambtenanar, die b. v. eenen zeer voordeeligen post bezit en een talrijk huisgezin heeft, de wezenlijke belangen van het Catholicismus, volledige vrijbeid van Godsdienst en onderwijs, uit het eog zou verliezen, om die van zijn gezin te bevorderen? En zou men zich niet, op het voorheld van zulke Catholijkken beroep En, en de onafhankelijk stem van anderen te smoren? Dit het ook in andere opzigten plaats, zoo vaak als de inzigten van het gouvernement strijdig zijn, met dat gene, wat de ambtenaar meent zijn pligt te wezen: handelt hij in dezen gemoedelijk, dan loupt hij gevaar, om afgezet te worden. afzettingen zouden wij niet ver behoven te zoeken. — Wij zouden er dus weinig heil in zien, al maakte men het getal van Catholijke ambtenaren gefenzen, an dat der Protestanten. Het is de volledige vrijheid van Godsdienst, volkomene vrije uitoefening van deszelfs voorschriften en rädgevingen en vrijheid van undonderwijs, daar wij op moeten aandringen en die wij regt hebben te vorderen; daartegen kannen alle ambten van het koningrijk niet opwegen! Voorbeelden van dusdanige oe ‘aan de maatschappij van weldadigheid contribu ten ware zij het uithofde var posten of betre IL. en Ibid bl. 238, Nog minder kannen wij instenimen met de klagten van A. Z., over het niet benoemen van Catholijken in de hoog besturen der weldadige inrigtingen van welke hij spreekt. Wat zoaden eenige Catholijke le- den, al maakte zelfs hun getal een derde der ledew van het bestuur uit, in zoodanige vergadering te w brengen, ten goede van het Catholicismus? Wij tuigen dit niet te kunnen begrijpen. Wij zullen den schrijver op den voet volgen en spre- ken dus in de eerste plaats over de maatschappij van weldadigheid. s 763 In het resultaat, hetwelk die maatschappij tot hier- toe oplevert en waaromtrent hij in de noot zegt: » Niet alleen heeft de maatschappij eene gevestigde schuld van bijna vier millioenen guldens, waarvan de aflos- sing sedert eenige jaren geschorst is; maar ook de meeste kolonisten hebben aanzienlijke schulden; zoo- dat sommige huisgezinnen eene schuld van twee a » drie duizend gulden hebben, die in den loop der » jaren van hon verblijf aldaar gedurig aangroeit en nimmer kan betaald worden.” Is, vraag ik, dat re-- sultaat, ’t welk die maatschappij, na twintig jaren te hebben bestaan, oplevert, wel geschikt, om den nae ijver van Catholijken op te wekken, omdat zij in de permanente commissie, of in de groote commissie van toezigt enz., niemand hunner geloofsgenoten als lid bee | aantreft? Wij, integendeel, verheugen er ons over,’ dat geene Catholijken deel aan het bestuur dier maat- schappij) hebben en dus niet verantwoordelijk zijn voor de gevolgen, die, vroeger of later naar ons. ingien’,~ uit soortgélijke inrigtingen moeten voortvloeijen, —- Wij hebben ons nooit veel heil van de maatschappij van weldadigheid voorgesteld, wijl dusdanige matt andere inrigtingen, ten behoeve van armen en weezen, niet door den berekenings-geest, die plannen en uit-- cijferingen op het papier maakt, maar door den geest’ der liefde en der zelf-opoffering, die niet dan in het Catholicismus gevonden wordt, ontworpen en bestuurd moeten worden, als zij een waarlijk weldadig doel be- reiken zullen. Vooral stelden wij er ons weinig goeds van voor, met opzigt tot de opvoeding en het ondere wijs der kinderen van Catholijke colonisten; en door- zigtige mannen waren reeds destijds van ons gevoe- len (1); en hoewel de toenmalige Aartspriester van Holland, Zeeland en West-Vriesland, na de ophel~ deringen door het bestuur der maatschappij, ten ge- volge van zeer gewigtige bedenkingen gegeven, het deelnemen aan dezelve, bij circulaire aanbeval, heeft — zij nooit grooten bijval bij de Catholijken gevondem,. En wij twijfelen zeer, of er tegenwoordig w | vele Catholijken in Nederland gevonden worden die ne gen, nog wel staanshalve doen. — Hoe kan met Faigle. nu met grond beklagen, dat men geene Catholijken. Zie Godedienstoriend (1819) If, Deel bl. 167, XIV. Deel ble Fig. treet ae — 373 — tot leden. van het bestaur dier maatschappj benoemd heft? — Wij gaan over tot het Nederlandsch genootschap tot zedelijke verbetering der gevangenen, — De inrigting van dat genootschap, deszelfs doel en de middelen om. het te bereiken, hebben ons, van deszelfs oprigting af, nog minder bevallen, dan de maatschappij van weldadigheid: alle | verstandige Catholijken, die wij.er over gesproken hebben, waren van ons gevoelen, dat de zedelgke | verbelering van reeds geheel of gedeeltelijk bedorvene menschen onmogelijk is, zonder den heilzamen invloed eener positieve godsdienstleer en de daaraan verbon- dene genade-middelen, die alleen in het Catholicismus |  eigene reke- » ning,  Artikel toch kan zich enkel en alleen tot proe | testantsche onderwijzers in. den Godsdienst uitstrek- » ken: Catholijke jongelingen, die tot Priester zullen |. » Worden opgeleid, zijn onder het éoezigt bunner Gees- telijke Overheid en deze zal dit tozigt nimmer aan Het genootschap afstaan....” Heeft men nu reden om te klagen, dat in het be- stuur van een genootschap, welks ondvelmatigheid en anti-Catholijke strekking, de organen van het Catholijken vonden ‘worden # amet. Ea ea _ Wij herhalen hier, Wat.wij', zestien jaren geleden, dien aangaande hebben gezegd ; omdat wij er nog juist,. "Poy où ai pala où '? our gt i) BS aiie’ ook dienaande den Godsdienstoriend X. Deel "Zie Godsdienstvrievd X. Deel bl, 213, "saars der Catholijke gevangenen, buiten het verbe- | Nog. veel. grooter bekommering | "zoo over denken: lasadh Bg somal "Het komt ons voor, dat de oprigting. van ‘wee onderscheidene genvootschappen ter zedelyke verbee tering der gevangenen, het eene voor Catholijken en het andere voor oncatholijken, eene wenschelijke zaak ware. Elk dezer genootschappen kon, onder goedkeuring des gouvernements, op ztj/ne wyze, aan de zedelijke verbetering der gevangenen arbeiden, een edele naijver zou beide de beste middelen doen zoeken om dit verheven doel te bereiken, en de maatschappij zou aan beide eene groote verpligting hebben (1).’’” In de derde plaats beklaagt zich A. Z., dat in het hoofdbestuur enz., van het fonds ter aanmoediging en ondersteuning van de gewapende dienst in de N " Erden, gehen Catholijken gevonden worden. Daar, zoo veel wij wie wie wie wie de Godsdienst niets gemeens heeft met de administratie van dat fonds, begrijpen wij de gegrondheid dezer klagt niet. - Van meer belang is het vierde punt: Ten vierde, het instituut voor blinden, waar ome trent de schrijver zegt: De gelegenheid ter bijwo- ning van de openbare Godsdienst wordt aan die blinden de kinderen niet gegeven, ten zij de Pastor bij zij- ne herderlijke zorg niemand beloont, die van zijnen tweede die ongelukkigen op Zon- en Feest- dagen uit het institut naar de kerk en terug gelegen.”. — Dit. bewijst wel volkomen, dat dit in- Stituut voor blinden, voor Catholijke kinderen niet deugt; maar geenszins, dat er in het bestunr van dat weevwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevwwevw Leveren. Wij kunnen het niet genoeg herhalen: weldadige inrigtingen, die met.Godsdienst en moraal in eenig verband staan, kunnen niet gemengd, niet gelijktijdig voor Catholiken en protestanten geschikt zijn. Eindelijk spreekt A. Z. over het instituut van doof- stommen te Groningen, onder welks hoofdbestuurders almede geen Catholijken worden aangetroffen, en zegt: » Onder de Directeuren der Departementen, die bijna -» niets doen, dan de gelden inzamelen, en daarover, » en over een of anderen ongelukkige van hun depar- _» tement de correspondentie houden, wordt hier en _» daar een Catholijk mede-directeur aangetroffen, doch » de mede-directeur der departementen heeft niets we- » zenlijks in het hoofdbestuur.” Wij vragen op nieuw: wat zouden Catholijken, al maakten zij een derde van- (l) Zie Godsdienstvriend X Deel bl, 213 — 374 — het hoofdbestuur uit, voor wezenlijk nut in een ge- mengd instituut te weeg brengen? — Als dusdanige inrigtingen voor Catholijke kinderen zullen geschikt zijn, behoort er in hetzelve eene kapel en geestelijk toezigt te wezen. : Met oneindig minder middelen dan de Protestanten , en zonder. dat nog ooit de openbare liefdadigheid ten haren voordeele is ingeroepen, bezitten wij reeds twee inrigtingen voor doofstommen: het eene te Gemert, on der de leiding van eenen verdienstelijken Catholijken Priester, die zijn geheele leven aan de zorg voor zulke ongelukkigen, toewijdt(1): het andere te Tilburg onder de leiding der nooit volprezene liefde-zusters van den H. VincentTrus A Pauna, die tevens, ook onderrigt aan ddinde kinderen geven, en daarenboven nog krankzinnigen verplegen 2). Welnu, dat men een genootschap oprigte, ‘t welk even als de Protestantsche genootschappen, een hoofd- bestuur en departementale bestuurders of correspon- deerende bestuurders, zoo als men het verkiest te moe- men, heeft, welke allen Catholijken zija; dat men. En plan, om door geringe contributi, onze reeds bestände Catholijke inrigten te ondersteunen, uit te breiden, en, zoo het zijn moet ook elders in te voeren, en dat men de Catholijke kinderen niet | naar gemengde instituten zende, maar in Catholijke inrigtingen plaatse of naar dezelve overbrenge. — Dan, zal men doelmatig handelen, een groot liefdewerk verrigten en het misnoegen doen ophouden, ’t welk gemengde instituten, noodwendig altoos moeten te weeg brongen. foe Dat men vooral de liefde alleen late werken, dat men door genootschappen van allerlei aard, in allerlei behoeften voorzie, zonder voor de eene of andere in-Bh eg dien aard, subsidien of onderstand van Jandelijke of plaatselijke besturen te vragen. Had men dat immer in het oog gehouden, er zouden geene Catholijke weeskinderen enz. naar de kolonien, der maat-schappij van weldadigheid zijn gezonden geworden...! Naauwelijks herleeft het Catholicismus in Engeland en reeds telt men er eene menigte van genootschappen, bestemd, om in onderscheid en behoften te voor-zien, nuttige inrigen te maken, kerken en kloos-ters te stichten en enz. Zoo hebben eenige der aanzienlijkste dames onlangs te Londen een genootschap vab. vrouwen opgerigt, om aan arme kerken, altaar linnen, priester gewaden, ornamenten enz, en enz. te verschaften. De gewone contributien zijn slechts eenen halven stuiver in de week; en daar niemand zich hieran ontrekt, worden door die kleinigheid wonderem verrigt. Waarom zouden wij niet hetzelfde kanner doen? Telt Noord-Nederland niet bijna negem maak honderd duizend Catholijken? Als men deze slechts op een cent door elkander gerekend stelt, bekomt mem jaarlijks een montant van f 468,000. Het is waar, U) Zie Uitspannings Lectuur voor Catholijken V Deel bt. 157. (2) Zie ons blad van [9 October 1839 blz. 246, verder voortgezet. ‘ten opzigte der Aartsbisschoben, te bei geistelijke voor zich ontboden, en te stellen. velen zouden voor hun gezin, geen cent per hoofd in a week geren Seta doch daarentegen zonden er velen zijn, die blijmoedig veel meergouden en; en als men eenmaal een tl had cometre tenes zich weldra over de verbazende uitwerkselen verwon- deren, want de liefde is even vindingrijk als mild en zij is onuitputtelijk, omdat op haar den goddelij- ken zegen rust, en God is liefde. DE CATHOLIJKE GEESTELIJKE VAN AKEN, Eene particuliere correspondentie van het Journal des Flandres, deelt het volgende mede. AAKEN, 26 October 1839, De brutale wijze, waarop de Aartsbisschop van Posen te Beriijn en in zijne diocese is behandelig ge- worden, heeft eenen levendigen indruk in de weste- lijke provincien van Prussen gemaakt. Wij konden niet missen de weerstuit dier gebeurtenis te gevoelen, Zie hier eenige bijzonderheden die in onze stad heb- ben plaats gehad: Zoodra als de jongste arrestatie van Monseigneur - von Dunin bekend was, werd de heer Newtessen; Pastor van St. Nicolas te Aken voor den president van het bestuur geroepen, die hem op eenen zeer on- beleefden toon de volgende vragen deed: Is het waar, mijn heer, dat gij houder zijt ene» authorisatie van den Paas, om de bediening van bisschop van Keulen te vervullen, gedurende deafwe- zigheid van den titularis? Ja, mijn heer! Weet gij niet, dat het tractaat van Weenen, alle correspondentie der Catholijke Priesters met Rome verbiedt ten zij langs den weg van Beriijn? Keulen het tractaat van Weenen, alle correspondentie der Catholijke Priesters met Rome verbiedt ten zij langs den weg van Beriijn? Keulen het tractaat van Weenen En wie weet, dat het selbe de clausule bevat die gij anhaalt; maar zoo lang als gij mij niet zalt bewijzen, dat hetzelfde tractaat het gouvernement van Berlin regt geeft, om mijne correspondentie te onderscheppen en ze te lezen, zullen mijne brieven voor Bome, even als te voren, langs Belgié gaan;- want door dat trace taat zijt gij ook gebonden. Doch gij zijt den eerster gebonden, die het geschonden heeft; het heeft opge- houden verbindend voor mij te zijn. BR CANE De heer Trost, Pastoor der parochie van cuaés, heeft zes predikatien gedaan, om de teit der handelwijze van het  de pleitreidenen, die ik heb uitge-sproken voor mijne cliente, de heilige Kerk. Het doet mij leed, dat ik u het voorwerp uwer. Welnn, antwoordde deze, ik zal de bevelen van Berign, doen uitvoeren, Breng dat ontwerp niet ten uitvoer, hernam de heer Rutcens op strengen toon. Ik zal u eenen be- teren raad gevens. 6 ; Welken, mijn waarde heer? Mijnen neef met rust te laten en hem niet te storen in eine sermonen, die door de massa’s worden. goedgekeurd Zoo gij de hand aan hem slaat, sluit ik dadelijk mijo fabriek, ik noodig mijne mede-fabrie- ten uit om hetzelfde te deen, wij zenden 40,000 ieden bij u, en gij cult wu genoodzaakt zien, om wangene los te laten.” De heer president heeft een nieuw verslag naar Berign gezonden. Men verwacht het antwoord des gouatom, Zoo als de Eerw. Heer Srocxer ons mondeling had verzocht, hebben wij, zoodra.mogelijk. 200 franken, geremitteerd aan den Hoog Edelgeboren Heere Grave vaN EnzenserG, kamerheer. van Z..M. den. keizer van Oostenryk enz. enz. die on SCHAFFHAUSEN. Zoo als de Eerw. van Z..M. den. keizer van Oostenryk enz. enz. die on SCHAFFHAUSEN. Seben gegeben van den gedenken, onvären wir den gedenken, in 'eenen geer verplichtenden Brief, waarvan wij hier de: vertaling laten volgen. Misn Heer! I haeaste mij, u den ontvangst te berigten van den wissel op Bazel, groot 200 franken, die gij de oedheid hebt gehad mij te zenden en ik voeg er de Beinlebte bij van de gevoelens der levendigste dank- baarheid, -voor de moeite waarmede gij u belast. Ik kan u niet genoeg de blijdschap uitdrukken, welke de gelukkige gevolgen die de zending van den waardigen heer Stocker te weeg brengt, mij veroorzaakt, daar ze mij het vooruitzigt geven, om eenen tempel en eene pastorij te kunnen oprigten voor duizend zielen te “tt Schaffhausen, die tot hiertoe bijna van alle hulp voor het heil hunner zielen ontbloot waren. De goede God zegent blijkbaar ons goed en godvruchtig doel, en hoopende dat het welslagen van den Eerw. Heer Sroce ker, ons bij voortduring, voordeelig zijn zal, terwijl ik de vrijheid neem, u te verzoeken hem naar uwen grooten invioed te onder= steunen, u verzoekende, de verzeering aan te nemen der gevoelens van Hoogachting, waarmede ik de eer heb te zijn. SINGEN, Mun Heer! den 20 October Uwen zeer gehoorzamen Dienaar, 1339. FRANQOIS graaf van Enzennerc. De Kerw. Heer Srocker schrijft onder andere het volgende: a U uit al mijn hart groetende, bedank ik u oot- moediglijk, dat gij, door uwen onvermoeiden ijver in uw geacht blad: Catholike Nederlandsche Stemmen nummer 42 een vervolg hebt kunnen bekend maken van de bijdragen voor de arme Schaffhausers. Moge de goddelijke barmhartigheid, meer en meer de vaderlijke zorgen zegenen, welke gij aanwendt tot glorie van God door uwe zoo levendige belangstelling in zijn kinderen, die enkel naar het onwaardeerbaar geluk haken, om Hem te kunnen dienen en aanbidden niet in eenen tempel van weelde, maar slechts in eenen zoo- danigen, die betamelijk is en aan de vereischten van onzen H. Godsdienst voldoen. Och! mogt ik aan die hartelijke menschen, aan die ware Christenen, aan die uitverkorenen Gods, wier middelen, wel is waar niet altoos zeer groot zijn, doch wier liefdadigheid, zoo aangenaam is aan God en de zegeningen des hemels op hen doet nederdalen, zoo dat zij, aan zoovele goede werken de Ein demnenden, nog overhouden voor andere liefde werken, zonder dat hunne middelen verminderen, maar even als de olie in den kruik der weduwe van Sarepia onuitputtelijk schijnen, kunnen zeggen: » hoe ik ge- troffen ben door hunnen liefde, hoe ik hun offeranden waardeer, — want in de oogen van God zijn de gif- ten groot, omdat zij uit liefde gegeven worden, en zij om aan God te behagen geven, wat zij geven kunnen. Geliefde en achtingwaardige weldener zeg, be- ter dan ik: zou kunnen doen aan hen, die, zonder met hunnen naam te schitteren Russische coupons (1) zen- den, dat zij eenmaal bij God schitteren zulien, omdat zij met een maal bij God schitteren opgeren.” + Catholijke landgenooten! Welk eene warme en oot- moedige dankbaarheid voor de eerstelingen uwer lief- de! Het zij ons vergund, hier te doen opmerken, dat de Voorzienigheid blijkbaar onze Nederlandsche Catholijken roept, tot krachtdadige medewerking aan den opbouw eener Catholijke kerk te Schaffhausen. — Lausanne heeft, zoo als wij reeds hebben gezegd eene kerk aan de liefde der Fransche Catholijken te | danken; te Yverdun heeft men nog slechts eenigen onderstand noodig, om eene Catholijke school bij de reeds gebouwde kerk te voegen, en deze van het noo- dige te voorzien; voor de Catholijken van Vevay wor- den, volgens den jongsten brief, van den Heer SPEN- cer, liefdegaven in Angeland opgezameld; uit de bij-dragen der Fransche en Italiaansche geloovigen is te Noyon eene kerk gebouwd, die op den 29 September Il. door den Bisschop van Lausanne en Geneve, pleg- - tig aan God is toegewijd. Schaffhausen, heeft zich tot Nederland gewenden en zouden de Nederlandsche Catholijken, dan niet dankbaar het geluk en de eer erkennen, welke de Voorzienigheid hen verschaft, om te Schaffhausen, een gedenkteeken onzer liefde | op te rigten? NADERE BIUDRAGEN VOOR OUD BEIJERLAND. Het montant in ons vorig N°. vermeld. » «© « f 2312,58% Door tusschenkomst van den Heer A. M. van Disk Boekhandelaar te Delft... » «© »« »« »« » 410,00 Door tusschenkomst van den Heer C. L. van Lan- GENHUYSEN te Amsterjlam een bankbriefje met pee bijschrift: waar yeele torschen wordt de last igt ° e's» 25,00 — BIRDRAGEN VOOR DE CATHOLIJKEN VAN SCHAFFHAUSEN, Bereids geremitteerd. 6 6 « 2 + © « « « « Volgens vermelding in N°. 42 bleefin cass. f 107,60 Van V. K. uit D..... ontvangen., «. » 20,53 Van J. J. K. te E.... uit zijn misdien- ders geld ter liefde van Jesus kerk in Zwitserland 6% 0 ewer iss gym ence. » 3,00. Satie . En van zijne ouders « ¢ + 6 + © +e)» 7,000 0 0 _. Blijft in-cassa 138,15. | omke zamen f 236,15 (1) De Zender dier edelmoedige gift in nunimer 42 van'tms f 2347,585 © » f 98,00 | blad vermeld, behoort niet tot de rijken en voornamen des f 2347,585 © » f 98,00 | blad vermeld, behoort niet tot de rijken en voornamen des f 2347,585 © » f 98,00 | blad vermeld, behoort niet tot de rijken en voornamen des f 2347,585 © » f 98,00 | blad vermeld, behoort niet tot de rijken en voornamen des f 2347,585 © » f 98,00 | blad vermeld, behoort niet tot de rijken en voornamen des f 2347,585 © » f 98,00 | blad vermeld, behoort niet tot de rijken en voornamen des f 2347,585 OeAtaw Landse) 94! itlyrtst A « - pean ont Pe Sie 94 a % Aax ner Buneau vay pe CATHOLIJKE NEDERLANDER STEMMEN te Grave, 8, het stukje getiteld: Min bezoek in -he plaatst worden. | AANKONDIGINGEN. -LEVENSSCHETS vax nen H. WILLIBRORDUS, APOSTBL DBR NEDERLANDER, VERMEERDERD MET EEMGE GEBEDEN, TER GELEGENHEID VAN HET PLEGTIGE JUBILE. Kerkelgk Goedgekeurd., Bij gelegenheid van het elfde Eeuwfeest, hetwelk dit jaac wordt gevierd, ter herinnering aan den dood des grooten Apostels van Nederland, kan het den R. C. Nederlanders zeker niet dan aangen, eene beknopte Levensschets te hebben van den Bescherm- Heilige van ons vaderland, ten einde zich te kunnen doordringen van hetgeen die Heilige voor de bekeering van Nederland tot het Christendom heeft verrigt. Het plegtige Jubilé door den H. Vader verleend doet velen wenschen eenige gebeden te hetgeend, tot handleiding, om aan de meening der H. Kerk te voldoen en het is ter voorziening in beider behoeften, dat de onderge- teekende het bovenstaande werkje, 5 vellen draks if beslaande, heeft uitgegeven en verkrijgbaar gesteld, voor den prijs van 30 Cents. Dit werkje wordt niet algemeen in Commissie verzonden, doch dezelve kunnen voor rekening ontboden worden. Het afbeeldsel van bovengenoemden H. Wituipror- bus, is insgelijks bij den jondergeteekende, eene fraai gelithographeerde Plaat 4 15 Cents te bekomen. 8 GRAVENHAGE, October 1839. Twee jonge Jufvrouwen, zijnde zusters, oud  kosten beide door de Provinciale School-commissie van Nord-Holland gefangenen in de Hollandsche, Fransche en Engelsche taten, zogen zugen zugen gegen plänte als SECONDANTENS in gede ingerichtet jonge. A. P. van LANGENHUYSEN. Jaffrouwen Kostscholen. Dezelve zijn bekendet alle vrouwelijke handwerken, het teekenen, en mede niet onervaren in de mützen. Diegen, welke hierop mögen, reflecteeren, worden verzocht zich, met gefangenen der letzten B. aan het Bureau der Catholikke Nederlandsche Stemmen te Grave: te adresserene ii RAE TM — CORRESPONDENTIE. Het uit Groningen ontvangen stukje ‘get old: erhängen van de beiden der Heiligen, enz.; a doofstommen te Gemert, zullen ‘zoods’ 9p 348 Dts) I. Wendt tae 2 sag, Ane: ‘rh ‘ ‘ + 4 ‘a > 4 t. = 4" ante ft bom #e4¢ e* Nummer 46. — 377 — 16 NOVEMBER 1839, CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. OVER GODSDIENST-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had, hebbende Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat 2% éen sijn gelyk wi.++eee- En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hifi:.. 00+ woord in my geloven sullen: opdat x allen éen zyjn, gelik Gi, Vader, in mi en ik in U: r dat zy ook in ons mogen én syn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gij my gegeven hebt: opdat zi rouden éen zijn, gelyk wy ook dén syn. Ik in hen en Gy in my, opdat xj volkomenlijk éen zijn: en dat de wereld wete, dat Gy my gegeven hebt. Joann. XVII. het CR ee se) Mes abet RRs cone SRR Ne Dos 1. ae BE SS Sar ak ST a lee eae DS red ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ing ~ Op dit Esteekend aan alle Postkantoren, en Bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van 8-30 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle — abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Beigié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. EENE SCHETS, DIE MISSCHIEN WEL VERDIEN- DE UITVOERIGER TE WORDEN BEWERKT. Bei een meer en meer toenemende overbevolking, behoort men bedacht te wezen: 1.9 om de zedelijkheid der mindere klassen te vermeerderen; 2.° om aan be- hoorten arbeid te verschaffen, waardoor zij in hunne behoeften en in die hunner huisgezinnen kunnen voor- zien; 3.° om woeste heigronden, vruchtbaar te maken. Dit denkbeeld schijnt aanleiding te hebben gegeven tot het ontwerpen en oprigten der maatschappij van. weldadigheid, wier doel de gemelde drie wezenlijke weldaden voor de maatschappij, schijnt te hebben om- vat. Maar is nu die maatschappij in haar doel ge- slaagd? Was het, verstandigerwijze, te voorzien, dat zij slagen zou? Op welke wijze zou eene dusda- nige maatschappij kunnen slagen? — Dit een en an- der willen wij trachten te onderzoeken. Dat de maatschappij van weldadigheid niet geslaagd is in haar doel, om zich door vrijwillige giften staan- de te houden, blijkt, uit de schulden die zij, door het opnemen van gelden heeft moeten maken; dat Er niet in geslaagd is, om het lot der kolonisten be- nijdenswaardig te maken en het plaatsen van behoefti- ge huisgezinnen in hare colonien, als eene weldaad te doen beschouwen, blijkt uit de schulden der huisgezinnen, die bij velen zeer aanmerkelijk zijn en uit de vrees van behoeftige huisgezinnen die het van den beginne af aan, als eene straf of ramp beschouwd heb- ben, naar de kolonien der maatschappij verzonden te worden. Was het no verstandigerwijze, menschkundig te voorzien, dat de maatschappy van weldadigheid, slagen zou? — Wij geloven het niet, en hebben het noot gelofd, om de volgende redenen: 1.0 Omdat het gouvernement zich te veel met die zak inliet; 2.0 Omdat de verplaatsing van behoeftige huisgezinen naar de kolonien, niet lang het gevolg was van eene vrijwillige keaze, en vooral omdat men kinde-ren uit wees- en armen-inrigtingen, die subsidien gee noten, noodzaakte, om naar de colonien te vertrekken, hetwelk de publieke opinie geheel afkeerig van de maatschappij maakte; 3.0 Uit hoofde van de moeijelijkheid, dieer, althans anvankelijk, voor de kolonisten bestond, om hunnen Godsdienst uit te oefenen en aan hunne kinderen gods-dienstig onderwijs te verschaffen; terwijl het gouverneement later is moeten tusschen beide komen, om geestelijken te bezoldigen, die echter, ten minste wat de Catholijken betreft, niet volledig in de behoe ften der aan hun toevertrouwde zielen, kunnen voldoen. Ut het een en ander meenen wijte mogen voor- zien, dat, vroeger of Jater, die kolonien gevaarlijk voor de rust van het land zullen worden ; wijl de schul- den der maatschappij en die der kolonisten, bij de te- genwoordige inrigting, meer en meer moeten toenemen. Maar op welke wijze zou dan eene dusdanige maat- schappij kunnen slagen?] Naar onze meening zou zulks met veel geringer middelen, dan die waarmede de maatschappij van weldadigheid begonnen is, en zone der onderstand van gouvernementswege, niet moeije- lijk vallen, als een dusdanig werk, door de liefde begonnen en door den Godsdienst geregeld werd. Zonder de vergünning ‘vin het gouvernement, zou de zaak voorzeker niet tot stand kunnen worden gebragt; doch meer ‘dan’ toestemming, of verguaning, behoorde men van het gouvernement niet te vergünkelen, behoorde men van het gouvernement niet te vergünkelen! Wij willen ons ontwerp wat neder ontwikkelen, berekelijk eene Catholijke kolonisatie op eene der uitgestrekte heigronden van Noord-Braband. Men beginne met de oprigtiv van een genootschap, uit aanzielijke, vermogende en kundige Catholijken bestaande, Dat genootschap beginne, met het aankoopen, of aan het gouvernement concessie te verzoeken van eenige uit- gestrekte heivlakte, met vergunning om op dezelve eene kerk te houwen. Daartoe de vergünning-bekomen hebbende’, onder- handele men, door tusschenkomst der geestelijke over- heid, met een der oversten van de meer en meer o- veral toenemende Trappisten kloosters, om eenige Re- ligieusen dier orde, ter bereiking van het voorge- stelde doel te bekomen. Ook hierin geslaagd zijnde, make men de zaak door middel der nieuwsbladen Bekend en noodige alle liefdadige menschenvrienden uit, om aan de correspondents van het bestuur des genootschaps, hunne bijdragen te doen toekomen, ter aanvankelijke verwegenlijking vao ket voorgestelde doel. — Dat. deze nist ontbreken gzullen, is. buiten alle tegenspraak. Men trachte vervolgens contribueerende leden aan te winnen en stelle de contributie, zoo laag mogelijk, b. ve op tien cenfen in de maand, opdat ook min gee goedden deel aan dat liefdewerk zouden kunnen nemen. Zoodra als de vrijwillige bijdragen toereikend zijn zullen, bouwe men eene eenvondige, doch ruime, maar vooral hechte kerk, en eene doelmatige woning voor de eerste huisgezinnen, die er zullen wil- _ Jen nederzetten en late bij iedere woning eene be- paalde hoeveelheid gronds, ter  bewoners der inrigting, en het godsdienstig onder-wijs der kinderen, worde, naturwissenschaftig, onder-het toezigt der respective kerkvoogden, aan de Trap-pisten overgelaten. Het tijdelijk beheer der kolonie verblijve aan het bestuur des genootschaps, het naarmate van het aangroeijen der middelen, de inrigting langzamerhand tracht uit te breiden en te doen bloeijen. Dit zal wel niet bijzonder spreedig plaats hebben; doch wij meenen te mogen voorspellen, dat eene dus-danige inrigting na verloop van twintig jaren, vol-doende resultaten zou opleveren, zonder met schulden te zijn bezwaard. a WENKEN VOOR ONZE STAATSMANNEN, ' ‘Wij hebben nooit opgehouden:al datgene te bestrije den, wat door ons gouvernement, in navolging van -andere gouvernementen gedaan of ondernomen is gee |. worden ,. tegen de vrijheid van Godsdienst en de vrij- heid van onderwijs, met alles wat daarmede in regt- streeksche of zijdelingsche betrekking staat; omdat wij de innige overtuiging hebben, dat, aan den eenen kant die vrijheden, goddelijke regten der Catholijke | Kerk zijn, die geen gouvernement ter wereld krenken ken, zonder zich tegen God te verzetten: en, aan den anderen kant, om dat zonder die vrijheden tegenwoordigen toestand van Huropa, inelkland, dat uit eene gemengde bevolking bestaat geene duurzame rast, geene eendragt en dus geen bestendige welvaart plaats hebben kan, het is daarom, dat wij alle legale middelen meenen te moeten bezigen en aanraden welke de regering moeten overtuigen, dat de vrijheden tot heil des vaderlands en tot heil van het regerend stam- huis noodig zijn. Uit dat oogpunt moet men onze op- positie beschouwen: veel liever zouden wij het gedrag van ons gouvernement roemen dan laken; daarom ver-, heffen wij juist in deze oogenblikken daar de grond-,. wet veranderd, en een nieuw strafwetboek ingevoerd. staat te worden; onze Catholiyke Nederlandsche Sten men zoo luide, tegen alles, wat tegen de godsdienst- vrijheid, waar dan ook, ondernomen wordt, en W zouden niets vuriger wenschen, ‘dan dezelve te me gen bezigen, om aan andere volken te kunnen segger dat ons gouvernement, in dat aller gewigtigst opzigt , het voorbeeld van ware politiek en doorzigt, aan alle ouvernementen geeft, — Be dh Gh saaic Bae 2 Aangenaam was" het ons dus, in- e buitenland-_ laden, het vol-. sche, 200 Fransche als ‘Duitsche deg gende artikel aan te treffen: Van de Hollandsche grenzen 17 October. -- Onderscheidene Fransche dagbladen beklagen zich nog zu sterk, over de onverdraagzaamheid van het Nederlandsche gouvernement ten opzigte der Catholijke Kerk, dat men in veroeking zou ko- men, van te veronderstellen, dat de toestand dier Kerk er te- genwoordig weinig beter is, dan ten tijde, toen men, vooral in Belgie geenerlei middel verzuinde, om haar te vernederen, te beleedigen, te onderdrukken en onder het juk te brengen, tot dat men zoo ver gekomen was, van de liefde en het vertrouwen der Belgische Catholijken geheel te vernietigens Doch dat ge- voelen zou ne Va Sales! 3 zeer verkeerd zijn. Wat Koning Wit- wem betreft, is de ondervinding in dit opzigt wezenlijk de moeder der wijsheid geweest, en het zou te wenschen zijn, dat men het zelfde van de naburige landen zeggen kon. De vrijheid der Kerk, die het gewigtigste punt is, is in Holland gered, en het koningrijk doorgaande, erkent men d adelijk, hoe voldaan de Catholijken er zijn. Dit is van des te grooter belang daar de Hollandsche Catholijken bij uitstek ijverig en naauw- gezet zijn in het vervullen hunner Godsdienst-pligten. Hun etal groeit met eene ongelooflijke snelheid aan; men ziet er et bewijs van in het groot aanat van kerken, die zij tegen- woordig bezitten. In den Haag allen, zijn er ryf, terwijl te Beriyn, alwaar de Catholijken veel talrijker zijn, te vergeefs de oprigting eener tweede Catholijke Kerk wordt gevraagd, hoewel men zeer goed weet, dat de eenige die er is, ten eenen male ontoereikend is..... Mey io na dat alles zeer nae courts dat men niet ophoudt van Holland met Pruissen te vergelijken, en dat men er dagelijks, ofschoon te vergeefs den wensch uitdrukt dat het Pruissisch gouvernement, evenals koning WitLtem, raad moge nemen bij de ondervinding. Het is geen twintig jaren geleden, dat het Nederlandsch gouver- nement eenen eed, bij contumatie deed veroordeelen, die nen pligt gedaan had, en zijnen naam, op de open bare aats te Gend, aan de schandpaal deed hechten, en tegen: woordig,... 