Catholijke Nederlandsche
None
Derpve ARTIKEL Doe vielen de vorsten in den strik, dien de anti- christische geist. van onafhankelijkheid voor hen ge- spanner had; zij lieten zich misleiden en waanden, gezag der Kerk fe verwerpen en het hunne tot het beheer van kerkelijke zaken uit te strekken en zij ondermijnden daar- door hunne eigene troonen: even gelijk de zoogenaam- de kerkhervorming het gezag van de bestuurders der Kerk had verworpen, en beweert, dat zij hunne magt wan de gemeente ontleenden; dat de hbijbe] het eenige “pigtsnoer voor de leden der Christen-maatschappij is: cS zoo heeft ook de gewaande staatkundige hervorming, de stelling aangenomen: dat het Goddelijk regt der yorsten eene bhersenschim ‘is; dat de koningen en vor- sten hunne magt ontleenen van het volk, dat, zeggen aij, de ware souverein is; dat eene constitutie of ondwet, zoowel het rigtsnoer voor den vorst als voor het yolk zijn moet. Enz0o hoort men werkelijk in alle constitation “ Ele landen, bi menige daad van de regering, het geroep van mishoegden en vijanden: Het es stridig met de constitulie! Even gelijk de hervor-mers van de heilzaamste verordeningen der Kerk, nietanders riepen dan; Het is stridig met Gods Woord! Zoo werd, voor drie eeuwen, de onkundige menigte bedrogen en tegen de Kerk opgeruid: zoo bedriegt men in onze dagen de ligtgeloovige menigte en ruidt haar tegen de regeringen op. Met en woord, het kan niet onkend werden, dat de revolutiegeest, de geest des oongeloofs, de principes der gewaande hervorming op de burgerlijke maatschappij heeft overgebragt, en op dezelve toepasselijk maakt. Te wvergeefs willen de voorstanders dien stroom stuiten; het Christendom tegen het ongeloof, en de regeringen, tegen den revolutiegeest verdedigen en handhaven. Het ongeloof zal hen antwoorden: wij hebben van u geleerd, dat inden de bijbel ons eenigste rigtsnoer is: welnu, gij bebt b werbeeldt, dat de Bijbel Gods woord is; maar hij is tt Sleebts een verheven, geschieden en zedekundige ro- man; de verlichting heeft ons dat boek, dat zich zel- we op vele plaatsen tegenspreekt, als zoodanig leeren kennen. =~ De revolutiegeest, zal hen antwoorden : ik wowtee! —_ ie — nw ar ceveis heb van u geleerd, dat de opstand wettig zijn kan als de vorst de vrijheid om nieuwe, met zijn gewe- ten strijdige nieuwigheden, openlijk te prediken en. Ae verspreiden, door strafwetten beteugelen will; dat “de vorsten niet slechts voor God, maar ook voor het volk verantwoordelijk zijn jegens hun gedrag; dat men den despotieken vorst, gehoorzaamheid ontzeggen, zijn gezag verwerpen, de wapenen tegen hem opvat- ten, hem afzweren en zelfs naar het schavot slepen mag. Ik heb tegenwoordig hetzelfde regt, als gij in de XVI. eeuw, om te beoordeelen, of de vorsten mis- dadig zijn en of het volk regt heeft, om hun juk af te schudden! Gij hebt teregt, de heerschappy van Rome verworpen, en de conscientien, van alle men- schelijke banden ontslagen; gij hebt met regt beweerd dat “de Roomsche Kerk, geenerlei voorrang had: en meent gij, dat ik mij onder een nieuw juk zou laten brengen en den voorrang aan den eenen Godsdienst, boven den anderen toekennen? Neen! neen! Godsdiensten zyn gelyk! Het Christendom. kan zich geenerlei Tegten boven het Judatsmus, of Deismus, ja zelis niet boven het Heidendom aanmatigen. — Z Idaar de toestand onzer dagen! Het kan dan ook niemand verwonderen, dat het werkje van den heer Groun van Prinsterer, ’t welk door de verdediging der eenigheids formulieren en het bestrijden van het suprematie-stelsel, van het oorspronkelijk hervormings-principe afwijkt, aan den eenigkeid van het oorspronkelijk hervormings-principe afwijkt, en aan den anderen kant zoo veel tegenspraak ontmoet heeft. En ter goeder trouw, op welken grond, kan eene Protestant-sche gezindheid, die, om zich te vestigen en uit te breiden beweren moest, dat de Kerk geen regt of gezag had, om verbindende wetten te maken, maar dat de bijbel de eenige regel voor gelöö en zeden is, zich op eenigerlei ander kerkelijk regt beroepen, dan het geen de staat of de souverein, haar bijog oogluiking, vergunning of privilegie heeft toegestaan? De bestuur ders eener godsdienstige gezindheid, kunnen zich zelven reg¢ geven, hetwelk hunne voorgangers nooit bee zeten hebben; te weten, om, zonder inzage en toe-stemming van den staat verbindende wetten. Te maken. Dat regt kan alleen die Kerk hebben, welke tot jus Currstus en de Apostelen opklimt; in welke het gedrückig gezag den Apostelen medegedekend, door gesregelde ‘en wettige opvolging overgedragen werd, en nog wordt, die vele eeuwen onder is, dan alle Christen-staten, die aan haar alleen, de leer des Christen-doms, het liche van het Evangelie te danken het danken het danken het onafhankelijkheid van het tijdelijke gezag; in alles wat het beheer en de wetgeving der Kerk betreft, doen kan, zonder hare’ Goddelijke instelling en voortdurend aanwezen te ‘verloochenen en de zegepraal aan het ongeloof toe te kennen. En biertegen is zij gewaarborgd door de verkennen van haren goddelijken Stichter; dat de pooren en ee alle \ ole ee KE ACE fee ert Steenrots verkörper en tot Steenrots maaks te, niet overweldigen zullen. En zoo heeft er ook nog in onze Rear 2 Hh ER non ae aanatig, de Goddelijke regten der Catholijke Apostolische Kerk, tegen alle aanmatigingen eh inbreuken van het. Tijdelijk gezag; en aan den anderen kant de Goddelijke regten der koningen en vorsten, tegen de onderne-mingen van den oprverigen revolutiegeest, met Aopolis gezag geproclaméerd en gehandhaafd. “De val van dien Stoel, zou, (als hij mogelijk ware), de triumph van ongeloof en anarchie, de ontbinding van alle_maatschappelijke orde en de slooping der wereld, ten gevolge hebben. Want niet te vergeefs heeft de Almagtige, aan de Apostelen, die Perrus tot hoofd hadden, gezegd : Ziet ik ben met ulieden, AL DE DAGEN TOT AAN DE VOLEINDING DER WERELD! Uit al het aangevoerde blijkt, naar ons inzien, on-tengenzeggelijk, dat het Protestantismus, ’t welk bij zijne geboorte in de XVE.¢ eeuw, beweerde, en, om zijnen opstand tegen de K. erk te wettigen beweren ‘moest, dat de kerk, miet krachtens een goddelijk regt, een wählen magt, en een conscientie ver- bindend gezegd, kerkelijk regt hebben of voorwenden kan: dat het zich op gees nerlei regten kan beroepen, dan op dezulken, die aan hetzelve, door de burgerlijke regeringen der souve- reinen, zijn toegestaan en vergund geworden. Last ons nu zien, wat het Journal de la Haye, en de Heer van Appetern, Referendaris by het Despartement van Justicie, tegen de brochure van den Heer Groen van Prinster “hebben ingebragts; en wat die geachtete schrijver daarop heeft geantwoord. Het Semi-officieel dagblad spreekt in deszelfs eerste artikel, voorkomende in het No. van 9 September 1837, over het openbaar kerkeliyk. regt. Daar eenige onzer lezers de. Fransche taal niet verstaan, en. het te wijdloopig zijn zijn, om eerst het oorspronkelijke en vervolgens de vertaling mede te deelen, hebben. wij on enkel tot de vertaling bepaald. OPENBAAR KERKELIJK REGT. Het werkje welks titel men zoo even gelezen heeft, is een uvre de parti. Men kent de valsche denkbelden welke de partij waartoe de schrijver behoort, zich gevormd heeft, aané gande de hedendaagsche wereld. Die partij zoekt het leven bij de dooden. Zij begrijpt niet, dat deze geleefd hebben om een nieuw leven mogelijk te maken. De gelijk Bid der eredensten voor de burgelijke werden, ‘is een gruwel in hare oogen. Om hare wenschen te verwezenlij- ken, zou men de Europesche ontwikkeling der laatste halve eeuw als een kwade droom moeten vernietigen, en hare Kerk herstellen, als publieke en heerschende Kerk. Het is enkel op hare wijze dat men God kan dienen, en buiten den beperkten kring dien deze partij getrokken heeft, is *t niet mogelijk het Opperwezen te yinden, of hetzelve te naderen. Men moet zich niet stooten, aan den beslissenden toon van onfeilhaarherd, waarmede die partij hare vonnissen uitspreekt, zij ondertoekt niet, zij beslist; want zij gelooft zich het uitverkoren orgaan der Goddelijke waarheid. Ziedaar, waarom zij, terwijl, zij anderen beschouwt, als aan de heerschappij van gevoelens onderworpen, waant, dat zij alleen daar vrij van is. Buiten haren schoot, kan men de handhaying der evangelische waarheld: niet willen, ze!fs xij niet, die inzondete d, geroepen. zijn. om haar. te prediken (1), omdat men zich niet kan bedienen van de wegen welke de partij voorstelt blz. 21—22). Die aantijging is, wel is waar, hard, en in et geheel niet liefderijk, maar de ijrer voor het geluof', waar. Van die pare gloeit, moet tot verschooning strekken voor die verkeerdheid van hart, even gelijk de vooroordeelen, die haar verstand verduisteren, ons minder gestreny moeten doen zijn, jegens de verbijsteringen van den geest. Laat ons overigens niet vergeten dat de partij zich verdrukt en zelfs vervolgd waant. Laat ons evenwel aan de krankheid haar deel geven. Maar om dat wij aan de geneeskunst wanhopende, den lijder aan de natuur overlaten, volgt daaruit niet dat men hem moest veroorloven, zijnnen leefregel aan digenen op te leggen die welva-rend zijn. Men kan het pogen nalaten, om het licht te toonen an hen, die zich verbeelden, dat het nacht is op den middag; maar wil dat zeggen dat men aan het licht zijnne regten moet laten onnenen? Wij eerbiedigen de eenige overtuiging, waarmede die partizich hecht aan het ge, wat zijn meent waarheid te zijn. Wij jaten hare vooroordeelen aan haar over, zoolang als zij zich binnen de grenzen der théorie beperken; maar zoodra als zij zich in he Gebi der praktik van het regt begeben, bevinden wij onsin de verpligt van het regt begeben. Wij zullen het geschrift van den heer G. onderzooken, eerstelijk uit het oogpunt van het Protestantsche sijstema, vervolgens uit dat der burgerlijke wet, en bijzonder uit dat der grondwet. Het oordeel door den schrijver, over de organisatie van het bestuur der Hervormde Kerk, bij ons geveld, draagt het kenmerk eener volslagene dwaling, aangaande de principes en de geschiedenis van het kerkelijk regt. De schrijver yindt den grond en oorsprong dier organisatie In de hedendaagsche theorien, die wij aan de Fransche Revolutie te danken hebben (bl, 14 en 15). ’t Is volgens die theorie, zegt de schrijver, dat er inbreuk op de onafhanke- lijkheid der Kerk is gemaakt; dat de Kerk, is behandled geworden, als een maatschappelijke inrigting, in den staat en onder het gezag des gouvernements. en dat de koning bijna als haar hoofd is beschouwd geworden (2).” ; Is het een Protestantsche schrijver ofwel een Catholijke schrijver die deze taal voert? Het behaagt hem van de Fransche omwenteling den bok van Israél van Ons tijdvak te maken, en in die politieke gebeurtenissen de oorzaak van al zijne zonden te zien, Maar zoo hij hier heeft gezondigd, dan dagteekent die zonde van veel vroeger tijd- Heeft de schrijver dan de suprematie van den staat over de Kerk vergeten, eeue suprematie, die met de hervorming eboren is? Is het noodig hem te herinneren, dat, sedert de Serviorming, de Protestantsche Souvereinen overal het regt fom de Protestantsche kerken te organiseren en te bestürmten, heben uitgeoefend. Het is vooral essentiel hier deze twee voorname punten te onderschziden, welke de schrijver ieder oogenblik verward: le De betrekkingen der Kerk tot den staat; 2° De uitwendige administratie der Kerk. Wat het eerste punt betreffend, het Protestantsche kerkelijk regt van alle Janden heeft van den aanvang af bestendig en eenstemmig in de volgende grondregels bestaan: Dat de uitwendige vereeniging, tot een genootschap, der genen die eenen godsdienst belijden, met het doel, om eenen eigenlijk gezegden kerkelijken eeredienst uit te oefenen, onderworpen is aan de authorisatie van het gouvernement; authori satie of toelating aan de Catholijken, bij voorbecld onder de republik geweigerd en den remonstranten optnomen nade Sij-node van Dordrecht. Maar door wie? Het is toch wel onmogelijk, dat allen, die tegenstrijdige gevoelens, die zij allen waarheid noemen, alien door God, die de waarheid zelve is, daartoe geroepen zijn. In onze editie van het werkje des heeren G., lezen wij: waarin de Koning die, als ttdmsat der Gereformeerde Kerk, geene regten dan die van ieder lidmaat bezit, bijna als regent en opperhoofd aangemerkt werd. Da door die authorisatie gelijktij Dig de voorwaarden en wijze van, burgerlijkk aanwezen der toegelatene gezindheld zijn. Bepaald geworden, "T is derhalve, de souverein, die besliss. Of wel, der beaat karakter van een afzonderlijk genootschap zal hebbea z00 als die der Luterschen’en Mennonieten onder de Republik" waren, of wel dat van een openbaar ligchaam, zoo als de Gee. reformerde Kerk in hetzelfde tijdvak was, ves Datonafhankelijk van dat regt van wetgeving, de souverein onbetwistbaar het Hovfd van het, door den staat georganis seerde genootschap, de faculteit heeft om de noodige maatre- gelen te nemen, ten einde de kerk binnen de legale grenzen, ter uitoefening van haren eeredienst te houden. “T is om die reden, dat de kerkelijke wetten en instellingen, door het kerkelijk gezag vastgesteld, noodig hebben, door het gonverne- ment te worden bekrachtigd. “T is krachtens dit regt en andere, in de suprematiein den staat over de kerk begrepen (Jus Majestatis circa Sacra), dat sedert de Hervorming, de stand der Protestantsche Kerk, overal, waar zij bestaan heeft, door de wetten en het burgerlijk gezag des lands is bepaald geworden. Geneerlei verschil inde Teer der onderscheidene Protestantsche gemeenten, heeft de stellige onderscheidene Protestantsche gemeenten, heeft de stellige onderscheidene. Uit dit alles volgt dat de Protestantsche Kerk, in hare betrekkingen met den Staat, nooit onafhankelijk is geweest 5 dat zij altois is * Uit dit alles volgt dat de Protestantsche Kerk, in hare betrekkingen met den Staat, nooit onafhankelijk is geweest 5 dat zij altois is * Uit dit alles volgt dat de Protestantsche Kerk, in hare betrekkingen met den Staat, nooit onafhankelijk is geweest 5 dat zij altois is * Uit dit alles volgt dat de Protestantsche Kerk, in hare betrekkingen met den Staat, nooit onafhankelijk is geweest 5 dat zij altois is * Uit dit alles volgt dat de Protestantsche Kerk, in hare betrekkingen met den Staat, nooit onafhankelijk is geweest "Behandeld geworden, als eene maatschappelijk instelling in den Staat, en onderworpen aan het gouvernement, en eindelijk dat het tijdelijk gezag niet bijna, maar in al de kracht van het woord het opperhoofd der godsdienstgezind-heid was. Pras men kandit niet betwisten, zonder zich in openbare tegene, spraak te stellen met de Hervorming, zoowel als met al de beginselen van het positieve en uit den aard der zaken voort-vloeijende regt." Ziedaar eene merkwaardige getuigenis eener in dit opzigt geheel onverdachte stem, ter bevestiging van hetgene, wat wij meermalen en opzettelijk in onze voorgaande artikelen hebben betoogd: dat het Pro-testantismus nooit onafhankelijk van den staat Is gee, "Dit kon ook niet: want om onafhankelijk te." Zijn van den souveren, die Goddelijk regten heeft, moet men regten bezitten en kunnen aanatoonen, die even Goddelijk als en ouder zijn dan die des souvereins. Die regten kon wel de Catholijk Apostolische Kerk, zoo uit hare oorkonde de H. Schrift, en de jaarboeken van de eerste eeuwen der Kerk, als uit eene proscriptie van vijftien eeuwen aantoonen; maar dit kan de Hervorming, die in opstand kwam tegen de Catholijk Kerk, zich niet verschaffen, noch voore wenden; zij had om zich te vestigen, de bescherming, de hulp en medewerking der souverenen noodig; en moest derhalve noodwendig van dezelve afhankelijk worden. -Ziedaar dan, die zoo hooggeroemde Kerke- liike Vrijheid, die men beweerde en nog beweerde, veroverd te hebben? Het kon niet anders; alle bijzon* dere kerken, die zich aan het Vaderlijke opzigt en de leiding van den algemeenen Opperherder der kudde des Heeren op de geheele aarde verspreid, onttrokken hebben, en die onafhankelijk van hem wilden zijn, hebben de vorsten en landsregeringen, als heeren en meesters. Mosten eberbieten eberbieten! Dies is het oder erhebliche, ’t welk wij op zich hebben geladen, die zich durfden verzetten tegen de magt, des Opperherders, die met de zorg voor de geheele kudde in alle gedeelten der wereld, door den Heer der heeren is belast geworden. Bitter moet ‘het den afgescheidene Gerefor- meerden en hunne niet gescheidene gelöstgenooten ~= 20 — 8 alg Protestanten’ vallen in een land, alwaar hunne gezindheid, meer daw anderhalve eeuw, heerschende Aerk is geweest, zich, na het verliezen van alle uit- sluitende voosregten voor de regtbank van het Protestantismus te zien dagen, en, op grond van het Protestantismus te zien dagen, en, op grond van het Protestantismus en het Protestantismus en het Christendom is, en hoe onmogelijk het zij, om, met behoud van dat principe de onveranderlijke leer van Jesus Curistus en zijne Apostelen, tegen het. ongeloof te verdedigen! -Doch laat ons zien wat de - Heer. Groen op de stel- lingen van het Journal de /a Haye, in hetelfde blad, heeft geantwoord. Ook hier moeten wij ons enkel met de vertaling vergenoegen. Nadat de heer Groen gezegd had, dat hij de pole- miek niet bemint en er ver van af is, om bij iederen aanval de pen te willen opnemen, vaart. hij dus voort: » Hier echter scheen mij eene uitzondering noodig, minder nog uit hoofde van het Semi-officieel karakter, ’t welk men vrij algemeen aan het Journal de la Haye toeschrijft, dan, wijl dat blad in het Fransch geschreven, de zaak overbrengt, naar eene regtbank, die den beschuldiger hoort, zonder den beschuldigden gehoord te hebben. » Een gebijzonderd antwoord, zou een boek en niet een dagblad artikel wezen. Evenwel hoop ik, zelfs binnen enge grenzen: beperkt, die zaken te kunnen staven: » Eerstelijk dat de soort van inleiding, welke de schrijver gemeend heeft, aan het hoofd van zijnne redeneringen te moe- ten plaatsen, niets bevat dan gewone en onbestemde trekken, zonder toepassing. op hen, die men voorgeeft te beschuldigen. » Dat men verkeerde grondstellingen, betrekkelijk het open- baar kerkelijk regt heeft Op den voorgröße gesteld, die noodlottig zouden worden, zoo men ze ooit in praktijk wilde brengen. Eindelijk, dat men, voorgevende mijne brochure te weder-leggen, haar zelfs niet ernstig onderzocht heeft. I. Laat ons voor alles de inleiding beschouwen. Eenige lieden hebben, naar het schijnt, de toon derzelve wat meesterachtig gevonden. Ik onthoude mij van hierover uitspraak te doen. Zonder er mij de Apologist van te maken merk ik, ten einde billijk te zijn, aan, dat voor het liberalis mus, die toon de naturlik toon is. Het zij ook ons vergund, hier eene aanmerking te maken. Wij zijn in geenerlei opzigt, vrienden van dat stelsel, ’t welk men gewoon is, liberalismus te noemen, en erkennen gaarne, dat deszelfs naturliche naturliche is; maar wordt hij in meesterachtigheid niet geevenaard, zoo niet overtroffen, door de afgescheidene Gereformerden? Zou men uit hunnen toon niet moeten opmaken, dat zij met de gave der onfeil-baarheid zijn toegerust? Weerspreken zij door het voeren van dien toon niet hunne lelydenis: dat alle menschen leugenaars en ijdeler dan de ijdelheid zelve zijn. Het liberalismus, waardoor ik versta ieder gevoelen, ’t welk de gehoorzaamheid aan God, niet besehouwt als de grond-slag der maatschappelijke regten en pligten, heeft voor alles, wat niet het (liberalismus) is eene trotsche minachting: Dat moet zoo zijn. Het verbeeld zich na eeuwen van dwaling, de waarheid te hebhen ontdekt. Van daar die ongeregelde eigenliefde, en dat ongeduld bij tegenspraak, die zich tot zelfs in den stijl der zoogenaamde wijsgeerige letterkund. e, der jongst verloont,” Ook dit alles meenen wij, met even veel grond van de zoogenaamde hervorming der XVI.¢ eeuw te kun-nen zeggen. Ook zij beweerde, na eeuwen van dwa-ling, de waarheid te hebben gevonden? En wat kan de trotsche minachting overtreffen, waarmede de hervorming zoo lang de Catholijken heeft beschouwd? Zou vorming men: de gesehriften van. rige voorstanders dier her: Tezende, zich niet moeten verbeelden, dat de Catholijken, domme y. bijgeloovige, anti-Christische: afgedische weetnieten zijn? “En. heeft de ‘groote here vormer Lurner daarvan niet het eerste voorbeeld ge- geven, en het eerst dien toon aangeheven? Papist en. ezel is éém ding! was zijn geliefdkoosd arguments :: y °T is niet genoeg het liberalismus, en het aan zijn genoeg het aan zijn. sprong verknocht gebrek.,. in het. algemeen te beschouwen; men moet daarenboven het doel der onaangenaamheden, waaraan. deszelfs aanhangers tegenwoordig zijn blootgeste Ondanks hunne zegepralen, hebben zij geene hunner hee beloften kunnen verwezenlijken, van alle kanten weder te voor- , Opmaken,. eerlijke , } schijn ziende treden , wat zij meenden te hebben nedergeveld 5. overal dezetfde denkbeelden,ontmoetende , die zij vooroordeelen, welke tot vergetenheid verwezen waren, hielden, verwonderen zij zich , zij,vertoornen zich, zij kunnen niet begrijpen hoe zulke dorre dwalingen hnu ecrediet hernemen. Moet meno verwenderd ‘ zijn, als xij , dusdanige misrekeningen ondervindende , somwijlen te midden van veel minachting een weinig spijt laten doorstrale | Ter goedertrouw, hoe kunnen de ijverige aanklevers der hervorming , zonder blozen in dem hier op gehan- gen spiegel zien? - Reeds Lurner verzekerde,. dat de val van’ den ane ' tichrist, zoo als hij den algemeenen opperherder der Catholijke Kerk noemde, zeer naby was? Hoe vaak is. die profetie in het Protestantismus herhaald? Heeft een beroemd redenaar, niet in eene openbare redevoe- ring, in eene onzer vaderlandsche steden, in het-laatst der vorige eeuw, stellig verzekerd: dat de Stoel van den ouden man te Rome vermolmd was, en niet lane ger staande hon blijven? En zijn zelfs, nog niet lang geleden, soortgelijke profetien hier te lande, niet in openbaren druk uitgegeven geworden ? En wat ziet men allerwege? Overal treed het Catholicismus, het echte Ultramontaansche Catholicismus, met vernieuwde jeugd, na al de zegepralen van Protestantismus en ongeloof weder te voorschijn. De denkbeelden, die men waan- de, wersleten vooroordeelen te zijn, hernemen hun gebied en breiden zich uit, met eene levenskracht, die van derzelver goddelijken oorsprong getuigd. De Heer Groen overweegt vervolgens de verwissen, welke men het, enzonderheid, dat zijn werkje een CHuvre de parti zou zijn. » Ik weet, » zegt hij,,, dat het een werk van conscientie en goe- de trouw is.” En vervolgens: » Na lang in het geheimte hebben gezucht over maatregelen die velen sterk afkärurden, overal waar zij meenden dat te kunnen doen, zonder zich, te compromitteren, heb ik gemeend, ten voordeele van een groot aantal, mijner. landgenaoten, voor het geluk van, mijn vaderland, zal ik het)zeggen! het belang van het gouvernement zelye eene opregte en, bedaarde, stem te moeten verhetien, te midden van het algemeen. stil Zwijgen.”’ Inderdaad, onze Carsouuxe Nederlandsche STEM MEN klonken bij den buitengewonen en in ons klein land zeldzamen bijval, dien zij genoten sedert drie Jaren, luid genoeg om den Heer Groen, en alle ope. regte en bedaarde vrienden der waarheid, te overtnie gen, dat de herhaalde klagt, over het vermeende Sie lence UNIVERSEL ongegrond is. Overigens heben dezelfde drangredenen, welke de Heer Groen, hier ape gefält, ons tot het verheffen onzer. Catholijke. Nedera 2b >. Lanileche Stemmen bewogen;, en wij.zullen die blijven. verheffen, zoo vaak als de eer, des vaderlands,. het wel), . begrepen-belang des gouvernements,.en.de onververreiden- hare: regten der kevk y,sulks, paar.ons,inzien, vorde-. rep:, al. zonden. wij voor die, ondankbare, maar gewigtige: taak;..van..den.,kant: onzer. protestantsche landgenoten.enkel. miskenning y; onzer- bedoelingen blijven. ipeapatenass.xcases wallist 55 aus) SOs 3 8 "DP is eene moeijelifke taak’, zegtde heer G. verder, en) vooral voor mij j in vele opzigten, maar de innige,overtuiging “wprgorigatde. mud, niet terng, te, deingen | cage +. ih Doch wij kunnen den Heer Groen in de. verdedi-, ging, van. zijn werkje, niet verder voet voor vot vot vot vorgen; dit gedoogt ons, bestek niet; hoewel wij al zijne argumenten. tegen, het. liberalismus, tegen, het Protestantismus in het algemeen zouden kunnen omkeeren. Het volgende. echter, is ons zoo belangrijk voorgeko- men,, dat wij, het meenden te moeten vertalen: -» Gij: rigt uwen aanval op hetgene wat er onverdraagzaam en uitsluitend ia den aard van het Christendom zelve is. Zijn er iwee wijzen om God te dienen,? As er meer dan éen weg die tot’: Hem voert. Kan men God naderen buifen'den kring, dien Hij-omschreven; heeft in zijmwoord? Waarlijk, wij stellen geene grenzen aan de barmhartig Held van God, maar wij eer- biedigen die, welke het Heeft er aan te stellen. Wij zeggen met PascaLt: men kent God niet op eene nuttiger® wijze, dan door Jasus:Caaisrus. .Wij zeggen met iedere blad- zijde, van het. Evangelie, en met den Heere. zelve : « Niemand » komt tot den Vader dan doédr Hem. De zaligheid is in nie- mand’ anders, enz.’* y -% Die taal kunnen wij als de onze overwegen: in den hring dien God omschreven heeft in zn woord, vine den wij het Apostolisch gezag, dat Hij ingesteld heeft, om alle volken te onderwizen, en, door hen te lee-— ren onderhouden, alles wat Hi aan hetzelve bevolen’ heeft, den eenigen weg ,, die tot Hem voert, te lee- yen kennen, en de.menschen tot dien Jesus te bren- gen, door wien alleen zij tot den Vader kunnen ko- nien, en bniten wien er geene zaligheid is. ve a (Het vervolg hierna.) CATHOLIJKE LICHTVERSPREIDING iw ve DUIS- TERNIS ver BERLIINSCHE CORRESPON. DENTIE van net HANDELSBLAD. Onder de dagelijksche uitvallen, dia ons ergerlijk. partijdig Handelsblad geregeld, uit Berlyn, Franke fort of andere plaatsen opdischt, en die van de vere regaandste kwaadaardigheid of domheid der schrijvers getnigen, zijn veelal duisterheden, die wij. besloten hebben, nu en dan toe fe lichten. Zoo Jeest: men, in het Handelsblad van Woensdag 3 Januarij, het volgende: » Uit, Berljn wordt ons d. d. 28 December het. volgende. ge- schreven:. eo rpm oer woe PF ee oe Fw Oe Be wh Het willekeurige gedrag des konings. van Hanover, met op- vigt, tot. de Gittinger Professorea en de. jammervolle aanmati- geude redevoering van den Paus. tegen onze wyze cn zachte re- t BetIAGix : hoaft thier. av enalyeenadoggundtigen Andruk-gemaakt. Beiden, schijnen zij de werel Boden oudew id terug Ye roepen: voen al wee dé’ Universiteit alhier hebben, zoo menverneemt, de Professo- rem eene inschrijving, ten ganste der Géttinger” Hoogleeraren geopend, (en, reeds, eene aanzielijke som verzameld). De Gazette de France, zegt, men, zal, wegens haar te groot obscurantismus, in de Prussische Staten’ verboden, en daarentegen de Constitutionel ende Temps veroorloofd worden. Onze, intermediaire zaakgelastigde te Brussel, de graaf VON GALEN is, zegt.men, plotseling van) zijnen post terug ge- roepen. ‘Men wil weten dat hij strijdig’ met de bevelen onzer regering: gehandeld heeft, en zich door de’ Belgische Geeste- lijkheid tot laakbare stappenm heeft laten verleiden. Men hoopt dat onze steeds regtvaardige en, vredelievende regering thans krachtdadig het onwettige gedrag der onderdanen fnuiken zal, opdat de rust en eendragt niet verder gestoord moge worden.” Welk eene menigte van onbegrijpelijke _ Welk eene menigte van onbegrijpelijke _ Duisterbeden bevatten deze weinige regels, die wij echter in staat zijv, om grootendeels toe te lichten, terwijl wij de Redactie van het Handelsblad, stellig kunnen verze-keren, dat ‘het aanhoudend plaatsen van soortgelijke artikelen, niet slechts in het Catholijke Noord-Bra-band, maar ook in andere Provincién, meer dan eenen oongunstigen indruk, dat het verontwaardig en eenen kiem van verbiltering te weeg brengt. Zij moet hiervan, onder anderen, reeds overtuigd zijn, door den brief, dien zij uit Doesburg ontvangen heeft, en geteekend was: Uw bestendige lezer av 1nTER™ (1). Het is duister, hoe men te Berlgn in goeden ernst, hat gedrag des konings van Hanover, willekeurig, en dat des Prussischen Gonvernements wis, zacht, regtvaardig en vredelievend kunne noemen. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität afgezet en bevolen zijnne staten. ‘De koning van Hanover heeft eenige professoren der Gêttel universität af gezouden, met verzeichnen, van dien-in onze Catholik Stemmen te willen plaaten. Gewigtige redenen houden ons daarvan, voor als nog’, terug, ook is dezelve wat uiteebreid, om opgenomen te kunnen worden; daar wij gewonlijk te: veel overvloed van gewigt, doch waarop hetzelve, ter uits breiding van het Protestantismus in de Catholik Rhijn-. provincien, inbreuk heeft gemacht, te, handhaven: omdat: die Luthersche predikanten, den koning van Pruissen het regt niet toekennen, om door de Gods- dienstvermenging van Lutheranismus. en Calvinismus, met semi-Catholikke, in het Protestantismus onbekende pleggis, eene nieuwe, zoogenaamde Heangelische Kerk te stichten, waarvan hij het absolute Opperhoofd is.. Wat is nu willekeuriger, het gedrag des konings van Hanover, of dat des konings van Pruissen, die in 1813 aan zijn volk eene constitutie belöff, doch daarin nimmer woord gehouden heeft? Waarom noemt men dan te Berlin het gedrag des konings van Hanover, willekeurig; terwijl men er het Pruissisch Gouvernement: Onze wijze en zachte Regering noemt? En waarom deelt het Handelsblad zulke misselijke ongerijmdheden, aan het verstandig Nederlandsch pnbliek mede? — Men moet, om zoo te schrijven en zulk geschrijf op te nemen, zelf blind zijn of anderen willen verblinden. En wat  het konstrukter Pruissen? Heeft hij. zich het regt toegekend, om Pruissische Ministers of ’srijks-ambtenaren af te zetten? Heeft hij. den Pruissischen gezant Bunsen, in het kassteel St. Angelo opgesloten? Heeft hij. den onderdanen des konings van Pruissen, in burgerlijke zaken, totongehoorzaamheid aan de borgerlijke wetten aangespoord? — Niets van dit alles! Maar zoodanig heeft het Pruissisch gouvernement jegens de Catholijke Kerk, jegens haren hoogsten minister in Pruissen, jegens haben onderhoorigen, in geestelike zaken gehandeld. Wat is de Paus? Het zigtbaar Opperhoofd der geheele, over de gansche aarde verspreide Catholijke, Apostolische Kerk, en, als zoodanig belast, met het Goddelijk bevel, om zijne broeders te versterken en de geheele kudde van den God-mensch op aarde, als Opperherder te besturen; om de regten en wetten der Kerk te handhaven, en, door allen, die tot haar behooren, te doen eerbiedigen en naleven. Door de lis-tige en hedriegelijke handelwijze van het Pruissisch ministerie, hadden sommige Bisschoppen, broeders van den Opperherder en velen zijner kinderen, de wetten der Kerk overtreden; en, omdat men ook den Aartbisschop van Keulen, noch door beloften, noch door bedreigingen, tot dezelfde misdaad vervoeren kon, neemt ‘men. de toevlugt tot geweld, tot den geweld, tot den gewelden arm en sluit den eerbiedwaardigen maar weerloozen grijsaard in eene vesting op en verklaart hem vervallen van zijne bediening, die alle magten der aarde hem niet onnenen kunnen! Tegen eene zoo dwaze en gewelddadige handelwijze der wijze en Zach- te Berlijnsche regering, protesteert de Opperherdder der Catholijke Kerk, jen roemt zijnen standvastigen Broeder, om’ diens getrouwheid aan zijnen herderlijken pligt, —° Aan welken'kant, is hier verregaande annmatig, aan dien des: Opperherders, of aan dien der Pruissische regering. © gle dene o fis Haatss - Beiden, de koning van Hanover, (een aartsvijand van  zulke ongerijmdheden schrijven kan, schijnt het schrijven kan, schijnt het schrijven kan, door den regtvaardigen God uitgesproken te zijn. Waar is de regering, die in zulk eenw, alg’ het Berlijnsche kabinet bare bedoelingen en aanslagen tegen de Catholijke Kerk heeft trachten te verduiste- ren; maar die, haars ondanks, door den geest dee tijds, door de publiciteit, op eenwernerende wijze is in het licht gesteld? Ie waarheid heeft be- reids, bij alle verstandigen gezegepraald, en eenmaal zal haar zegepraal volkomen zijn! De Gazette de France, zegt men, zal wegens haar TE GROOT OBSCURANTISMUS, in de Pruissische staten verboden, en daarentegen, de Constitutionel en de Temps veroorloofd worden. Dit verdient voorall toelichting. De Gazette de France, die voorstandster van het “monarchale stelsel yerboden, en le Constitutionnel, die oude revolutionnaire oproerschreeuwer, is in Pruissen toegelaten! Waarin bestaat het obscurantismus van de Gazette de France, en de onverwachte Verdiensten van den Constitutionnel? Wij willen onze lezers met de oplossing van dit rädsel bekend maken. Le Constitutionnel, de oude vijand van het absolutismus, die in Frankryk weinig lezers meer heeft, en eerlang ten grave.scheen te zullen dalen, heeft, volgens luid der Parissische berigten, zich laten bezigen, tot het plaatsen van stukken, die hem daartoe door den Prussischen ambassadeur te Paris worden bezorgen. — Men ziet het op nieuw: des extrémes se touchent ier is het aanrakingspunt: vijandschap tegen het Catholicismus! Het obscurantismus der Gazette bestaat in het onmaskeren van het overal werkskend Prussisch proselijtismus. Wij meenen daarvan en lichtgevend staaltje te moeten mededeelen. Paris, den 26 December. Aan de Gazette de France, zijn, door iemand die uit Ifalié is teruggekeerd, de volgende bijzondere bedenkende medeged: betrekkelijk den indruk, dien de ballingschap des Aartsbisschops van Keuden, in dat land heeft: gemaakt. Men moet, zegt de correspondent van de Gazette, den vervolger des Aartsbisschops niet verwarren, met den vervolger van Pius VII. De Kerk en hase Opperhoofd' tijranniserende; had Buona- PARTE geen ander doel, dan het vernietigen van alle' hinderpalen, die. zich verzetteden, s: tegen dat universel despotismus, ’t welk de droom en het ongeluk van. zijn -leven. was. het. geestelijk gezag bekoorde - hem niet.. De. koning van Prussen schijnt beheerscht - te’ zijn door eene: andere! ambitie, hij wil deherschep- oper eener, stervende secte de-Apostel en de Paus van het. Protestantismus. wezen. oe «se > Bij zijn zijn door te. Turin, heeft de correspondent; der. Gazette, de. volgende bijzonderheden vernomen : -tismus, des Bij zijn. Zelfs'universeelen hoogepriester zijn wilde. Een Catholijk in Piemont, wilde met eene protestant sche huweene. Nu,. de burgerlijk wet van dat land veroorlooft geene gemengde huweilijken, dan na vere kregene dispensatie. Zonder zich over dat alles te ,bekommeren: heeft de ambassadeur, van Prüssen, zonder nog den Paus, noch den Bisschop. der. diocese, ,daarin te kennen.en strijdig met, al de. staatswetten, het, huweilijk op eeme clandestine wijze.,. doen voltrek= ken in zijne private kapel:, en door zijnen. protestant- .||.8chen kapellaan.. Ik ben gelukkig genoeg geweest, ._.» De Bisschop van Pignero/,. een verstandig: en'ge- | Jeerd. man goheeft in 1836,.een. werk’ tiitgegeven:, -ge- | otijteld,:. Geschiedkundig\ onderzoek, naar ‘den.waren | .POreprong 5. der.. Waldensen,.en naar. het karakter \ , bunner primitieve.deerstellingen.. Dat boek.,:"t welk de. pogingen, der. Protestantsche. schrijvers,:om éene. - geschiedkundige. waarheid, te. verduisterenrs :wier ver- | - | verschieden, ontslujert, ;swas niet: ge- - - - schikt, om aan ‘het, gekroonde opperhoofd’ der secte te | ‘ behagen...Zijn -ambassadeur te, Juria»is, diensvolgens | obelast geworden, om alles in het werk testellen,.ten | einde de verspreiding,‘tegen te houden: van: een werk, *t welk, niet)-vandien, aard,was,( dat-het wederlegd — - kon,.worden, |.De,ambassadeur, is gelukkiggenoeg ge- weest!, om in het. werk des’ geleerden:'prelaatsy;eene — - - moot te vinden, waarin gesproken’ wordt, van den: propagandistischen ijver zijns, meesters.; Aanstonds. heeft. hij.vuur en viam gespogen om het. verbod van het boekte verwerfen, en als Pignerol zoo ongelukkig wace geweest, van tot. de Rhiyn-Provincien te behoore, zou de Bisschop ongetwijfeld in de kerkers van den Berlijnschen Paus zijn. Om een denkbeld te geven, van de kittelachtigheid des -Pruissischen © gouverne-ments, zal ik hier de geincrimineerde noot afschrijven ; zij wordt op bladz. 16 van het gemelde werk gevonden : » Zoo immer die hoop (er wordt gesproken ‘van eene ineensmelting van Protestanten en Catholiken) zich verwezenlijk kon, zouden wij aan den Heer Muston zeggen, dat een der vermogendste middelen om zoodanige ineensmelting te bewerken zijn zou, de toevlugt te nemen tot zekeren potentaat van het Noorden van Europa, die zich verbeeldt, dat men eerediensten schept, met ordonnantien, zoo als men landweeren vormt, en diz reeds wezenlijke wonderen van dien aard heeft uitgewerkt. Die potentaat er werkelijk onlangs toe:gehomen zynde, om aan de Lutheranen en Calvinisten Den gemeenschappelijken naam, van Evangelischen te geven, wie weet, of in-gevalle hi zich ook nog belasten wilde, met het manipuleren op zijn wijze van Catholyken en Protestanten, hy er niet in slagen zou, om hen onder den algemeenen naam van CHRISTENEN, in een te smelien? Eene zoodanige heerschappy, zou van den kant der nicuwigheid, reeds onberispelijk zijn. Dit is nog niet alles: Zie hier een ander feit, *t welk u toonen zal, dat ik niets te veel heb gezegd, toen ik beweerde, dat, de Apostel van het. protestan. om mij een afschrift,.der, huwelijks acte te: verschafen. Het is een historisch stuk, om te bewaren; zie hier hetzelve: a Re RP WT aE _.»Heden den 13 Augustus 1836.wij, Aappeliaan DER _PROTESTANTSCHE LEGATIEN, by het hof van Sardi- nie, en HERDER DER. EVANGELISCHE KERK. VAN. Tu- RIN, en. ten gevolge DER AUTHORISATIE WELKE WIS “ONTVANGEN HEBBEN VAN Z. E.xc.,.DEN GENERAAL, .GRAAF VON WarpsurG-Huensen, buitengewoon ge- gant, en gevolmagtigd Minister van Z. M. den ko- ning van Pruissen, en gezien, de voorloopige formelen, die door de. voormelde echigenooten zyn ‘vervuld geworden, ten.einde zich niets tegen de voltrekking van. hun huwelijk, zou verzetten, verklasren, door den HUWELIJKS-ZEGEN te hebben veree _ Nig, in de kapel van Z. M. den honing van Prussien, NN, en NIV, integenwoordigheid der getuiger NN. In kennisse der waarhkeid enz. Turin, den 13 Augustus 1836, A. BERT. P. Ca. Het is derhalve blijkbaar, de Jichktverspreiding, welke de Gazette de Hrance aangaande het gedrag en de bedoelingen, des Prussischen gouvernements, bevordert, die men te. Berlyn, haar te groot obscurantismus noemt. En wäden graaf von Ganen betrefft, die zich volgens de correspondentie van het Handelsblad, door de Belgische Geestelykheid tot laakbare stappem, zou heben laten verleiden en uit dien hoofde eensklaps van Brussel zou zijn teruggeroepen, zegt onze correspondentie, dat de graaf von GALEN een brave Catholijk is, die tot de voornaamste familien van Westphalen behoort; die aan de familie Droste zu Vischering is vermaagschapt, wiens huwelijk door den Aartsbisschop van Keulen zelve is ingeze gend, over de handelwijze van het gouvernement verontwaardigd, zijn ontslag heeft gevraagd. Als de wensch des correspondents van het Handelsblad dat de rust en eendragt niet verder moge gestoord worden, opregt gemeind is, onthoude hij zich van soortgelijke obscurante zotheden, als hij tot hiertoe an ons Handelsblad heeft medegedevideld, en tot schnelle van deszelfs Redactie, door hetzelve in een land als het onze, als God zij gelöd, geene Berlijnsche duisternis heerscht, als gangbare muné wordt. Opgedischt! Maar wat! is -het4 Mundua ovulé, deepi: + Decipiatursergod: shin Soom ah Alforte at mls aes 4 newud edoz na-tich’, netiiisned ghyaemgn saseg Hooley HET. KEULSCHE KAPITEL...., 5 ‘kapittels verwonderd: ‘sommigen’ hebben’ getracht, dat ‘Kapittel ‘te verdedigen, op grond’van den canon’: zie episcopus enz. waarover wij in een ‘volgend N.o nae 3 t i t ‘ der spreken zullen. Hoe ‘laat het zich denken, ‘vraagt | men, dat die geheele vergadering slecht zij 3 t i t ‘ der spreken zullen. Hoe ‘laat het zich denken, ‘vraagt  hun-— nen Aartsbisschop; en van eerbied, jegens ‘hem door- — drongen (1}, en men had van hen nadrukkelijke protesten verwacht tegen het gedrag der laaghartige, frou- “welooze meerderheid of ten minste eenigerlei deelname aan de handelwijze’ dier meerderheid, die openlijk getoond heeft de kerkelijke discipline te verachten. Van waar dan het verschijn-— sel, dat eindelijk de bestuiten van het kapittel met eenparige stemmen genomen zijn? Hieromtrent wor- den de volgende ophelderingen gegeven : Pre action > De heftige afhangelingen van het gouvernement, hebben gebruik van de omstandigheid gemaakt, om hunnen moedigen Herder, over wien zij niet te vre- den waren, te grieven. Deze hebben, zoo het schijnt ‘de stukken opgesteld, ‘en onder anderen een verslag van het kapittel-aan den Apostolischen Stoel.” Nunnik Monrpour, een griszard van 84 jaren, die innig aan den Aartsbisschop verkleefd*is, heeft zich geabsenteerd, ten minste uit de vergadering, in wel- ke bet verslag aangenomen is, pic! De twee andere ieden, die het met hunnen der houden, de heeren pe Beier en Trea, in plaats van zich tot eenvoudig protesteren te bepalen, meen- den, dat het beter ware, de wijziging van het opstel hunner ambtgenooten te beproeven. Zij moeten dus yerzachtingen, veranderingen en weglatingen ‘hebben voorgesteld; en de meerderheid schijnt daartoe gerende delijk te zijn overgegaan, ten einde die beide stemmen bij de hunnen te kunnen voegen, wijl zij er zeer veel belang bij hadden, dat hunne besluiten met wnanime stemmen genomen werden. Ziedaar in weinige woorden de geschiedenis dier jammerlijke vergadering -...” Wij beklagen vooral, die Jeden des kapitels die het goede willen, en die slechts uit gebrek aan moed of aan logica bezweken zijn. Wij zijn overtuigd, dat hun berouw, hunne deel Name aan de handelingen van het kapittel, van nabij gevolgd is. Mogten zij ‘hun- nen misslag op de spoedigt mogelijke wijze herstellen! De allocutie des H. Vaders, is voor hun eene les, die wij hartelijk wenschen dat zij zich ten nutte zullen maken. (D Zie ons blad van 9 December 1837, Sa De ‘ka- | «stent! 1640 RR E SPO ND EN PP Es Saek sila net aavitsiaisy te ooh ,isoh ishas moog area -io\Men ‘wehrijft ons uit de -Rhgynsprovincien het ‘vol- “gendes fad as meoik ob disw a , ewinsitogesh isag Weiiiiiie ae: al foe De Catholp he Stemmen' van verleden ‘week® of Velen ‘hebben ‘zich ; over het ‘gedrag’ des’ Keulschen | 19oN.0 b van dit Jaer y «zijn ons! tot dusverre’ niet toe- -sogekomen: ‘UEd, kan’ wel begrijpen’s ‘daf‘ons ‘verlan= ‘9 gen naar deze *Stemmen © proot’ is 5” en’ dat’ wij ‘ons » reeds vooruit -tegen den -dag van ‘derzelver aankomat ‘woverheugem © Het ‘is. het’ eenigste’ blad ; ‘waaruit wij |: sde -belangrijke :zaken, onzen moedigen. Aartsbisschep -» betreffende vernemen. ‘Elken dag komt er een nieuw -»verbed van Tijéschriften. aan. Zoo is’ op ‘nieuw “het » Journal Historique, ta Gazette de France en de ‘»\neue Wirzburger zeitung enz. verboden geworden. Ow Volgens het hier Joopend: gerucht ‘is d‘deputatie, water cadelijke heeren®, ‘onder wellee zich’ de’ graaf Speewan Dusseldorp bevindt, van Berlgn terug- gekeerd zonder gehör’ bij den’ koning te hebben os gehad: daar men ‘hen ‘hetzelve niet wilde vergessen, dan onder voorwaarde: dat zi over de zaak ‘» des Aartsbisschops niet zouden spreken, en die » zaak -was juist het eenige doel van ‘hunne reis. — ‘oy De -heeren Dekens ‘hebben van het gouvernement “sveene -aanschriving ontvangen, “waarbij hen ‘gelast » «wordt aan’ de ‘heeren Pastoers ‘bekend te maken 1.0 » dat ‘het nog onbekend is, of de allecutie’ wel echt » zij. 2.0 Dat al ware die echt, zij hier toch geene » verbindende kracht heeft omdat zij niet gepubliceert » is, dat men zich dus voorloopig aan de instructie » moet houden. Risum teneatis amici f”’ ——S Uit Kenlen schrijft men * ; » Met de aartsbisschoppelijke » Met de aartsbisschoppelijke » Met de aartsbisschoppelijke Zaakis het nog steeds hetzelfde, niemand weet hoe dit alles zal eindigen. De aanspraak van den Paus (in het geheim consistorie), stood alleen in de Augsburgsche Zeitung. In den beginne besloot men om die courant terug te houden, hetwelk ook eenen dag gebeurde, waare nogtans alle kasteleins en particuliere -geabonneerden nich gingen beklagen en dreigden, dat zij heter niet bij zouden Jäten, indien hun de courant die door het: abounementsgeld de hunne geworden was, niet werd jeter; hand gesteld. Den volgenden morgen werd.j dan ook rondgedeld en alle koffijhuis zen waren reeds voor het aanbreken van den dag z66 bezet dat vele personen tien ja sommigen twintig uren moesten wachten, om ze ‘te kunnen in handen krijgen. Eenieder heeft zich thans afschriften van de aanspraak gemaakt en juicht de krachtvolle en waardige taal derzelve toe. — Het terug houden der courant, wederom een domme strek, heeft natürliche thans meer opziens gebaard dan dat men de zaak stilletjens vijnen gang had laten gaan. De Domheer Misenen, heeft in de verlopene week eene poede dragt slagengehad, z00 als algemeen verteld wordt. "Wer können de steller geweest zijn van de artikelen ten vordele der gemengde huwelijken. Men zegt dat er thans reeds dertig huwelijken afgesprongen zijn, want geen Catholik wil nu meer met eenen Protestant huwen." 