Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Het eiland Sheppey-vormt de Oostzijde van den mond der rivier Medway, en wordt door de H 5. Swae ya. SARDRIJKSKUNDE veo’ | Swale van den vasten wal gefchaides, -Dit-emar- waser:is voor {phepen- van ge ton-bruikbaer, en was eudtiides de gesone docctog fear dp Thotans veer {chepen, die om-den:hock van Nosth Fonte lead kyramens. mear-ket..wardt:fints lahg niet weer gebruikt, dae ddor de kussvaanders,. did asen de havese moeten,. wolke er dan inétzeive liggen.: Het ib np:z§a: odapwite Do vadent wijd; en-hicy - feeke. wan :in vednichuiten;.dice-hags gee spenneme kabela hotn en wedes. getrokken wore den, naar het ciland ower. Dit iaatite is & mii Igng en 3 -mijl breed... De bever aan-de Nooydaijde is, yan klei, en. fteil, en 80 voet hoog..Er koe men, dasrnit, ondér int afbrokelen, tandenes gtaten van visfchen, haverkorrels,: verfteesd hout, enz, te yoorichja, Op de N. W. part des clands, die den. Inngang der Medway 'bev grengt, ligt de Bad Sheerness met -acoc inwonnis, ew.een Koninklijk fobcepstwighvis, dat voorade elk: aan- dea bouw em de -reparatie van. Fregat-ten dienstbaar is..Deftad was. tot aan 78x van yersch water voritokéeea; miar toen.boarde mez CF f£R pur, ter ontzaggelijke diepte van 328 yort, en £50 voet beneden cene krijtbedding; alewanpoes: taen eindelijk censklaps water kreeg,. dat met 200: veel geweld uit -den.grond opgudsde, dat mem de.werkliedon nog ter naauwernood in tijds koaophalen. Binnen 6 uur ftond het water in den put wo yoet hoog, en binnen weinige dagen bee peikte hetzelye.op 8 yaet.na den top.. Eene fteré ke forteres te Sheernes beveiligt den mond de Medway.. De reede van den naam van JVore ligt wegen over het Noordeinde van het ciland Shepe ea is de ankerpigats, waar-de -Oog Logiche-pen van, Chatham. Sheernefs en Woolwich. Sealgk.ankexen, quem eindelijke orders af. ge wehtan, ix is hier:cen drigvend jicht geplaata, Queaborough is; cen klein bysgtviek,. 93 mg = Zuiden van Sheernofs,. De Medway ont{[pringt ia de wauden war Suge Sms én Igopt tat Maid{tone Oostwaarts aan, en en dear naar Chatham. . Zij ontlast zich vervol- gens bij Sheernefs in dezalfde Golf als de Theema, De beide \eststgencemde plaatfon. liggen 16 mijl me elkanderen, ea de grooti{e {chepen kunnen tot aan Chatham doordringen. Barken van & top foen aelke tor aan Maiditone,. en kleiner yaartuig tot aan Tunbridge. De Medway -plagt weel door fteur.bezocht te worden, doch deze visch is ex. thans:zeldgaam, maar men vangt er weel zalm en oesters. si‘“ . Chatham,.de derdé coplegplaats der Konink- like vioot, is eene groote flad, met wid vaneen faende en flecht gebouwde huizen.. Er worden aldasr op de Koningswerven, in oorlogstijd, g Df 4,000 man. gebruikt. Chatham is wel yore flerke. Rochester, eeye mijl hooger op, is eene oude ftad, met eene groot{che. Bisfchopskerk. - Te Theems ont{pringt in.de omftreken wan Gloucester, en loopt dpor Oxford, Abingdon, Wal- tr, AARDRIJKSKUNDE vood ‘Wallingford , Reading, Marlow’, Windfor,~ 1Kingston en Richmond, naar Lorden.: .Zf ont- ‘fost zich 62 mijl beneden de hoofd{tad, ma cen ‘Joop van 250 mil,° in eene Golf; door veriche- -dene vaarwaters tus{chen zandbanken , van web ke ¢r-cene bijzondere melding verdiemt, wit heof -Ge wan de menigvuldige: :fehepen uiet. acsdewerk, idié aldear cijn .verongelukts - ten géevolge waarvan men er bij het oesterkorren geheele pannen heeft ‘Opigehaald, en’ de Bank hietvan Gén naam van ‘Panfand verkregen heeft. -‘Sommigen hebben ge ‘dacht, dat het oudtijds éen eilantl -wds, waarop men: cene pottenbakkerij vond, maar de fchepen, ‘die men bij overievering weet dat er gezonkes ‘zim, -geven reden genoeg van het ‘gesegde ver Yichijnfel. "Het celand Grain pass van den Züdleant am den ingang der Theems, en wordt door cen- vaar- water voor booten, dat-de Scrag heet, van den 'vasten wal gefcheiden. Het beftaat uit een laag moeras, dat door de zee is opgeworpen. De mond 'der rivier is hier 4 mifl bieed, ef voor de groot- fchepen tot aan Deptford bevaarbaar.’ Voor kleine Fregatten is de Theems dit tot aan den To-twer van London, en voor barken tot aan Lech-dalé in Oxfordshire, 230 mijl van zee. Het Ge- tijde drijft er het water op tot aan Richmond, 10 mijt boven de brug van London. De eerfte plaats op den Kentfthen oever der ri- vier is Gravefend, met stadsregten, eenige naau- we en morfige ftraten, en 4000 inwoners, meest af varensheden, die bijzonderliik aan fchepen, welke de rivier afkomen, levend vee en groentes toevoeren. Twintig vischhoekers van hier drijven de Kabeljaauwvisfcherij op de Noordzee, ea de Nederiandiche tarbotfchepen Komen doorgaans bier bijeen, om hunne vangst verder naar Bil- Kingsgate voort te zenden. Er zeilen elk Getijde weer(chuiten tusfehen Gravefend en London heer en weder, en de vracht is er cen schlelling. Er is alhier ook een veer op Tilbury fort aan de: overkant der rivier (*). Gravefend wordt voor bet uiteinde der Haven van London gehouden, wanneer men deze benaming in den ruimften zin oprat, en zoo ver witftrekt, als London verpligt is voor het onderhoud te zorgen. Wootwich, 8 mijl beneden de hoofdftad, heeft ven Tuighais voor de. Marine en Landmagt, en wmagazinen van benoodigdheden voor het Krijgs. volk. (*) Op deze punten began men in 1798 een gemeinden schap måde de beide oevers te vormen, door middel van een gewelf, dat onder het bed der Theems zou doorloopen. Dit onzaggelijk werk werd van den kant van Gravefend sangevangen, doch het water begon de werklieden welhaaste te hinderen, eh maakte, dac men de onderneming éindelfkftaken moest, Het gewelf zou fieeds dodr Ismpen veriicht zijn geworden, en voor rij-tig broikbear zijn geweest, 200 men -hetzelve for fang bad kunnen brengen. #06 AARDRIJKSKUNDE voor volk. De timmerwerf, en hetgéne daartoe behoort, flaau onder het. onmiddelijke opzigs -dew Admiralit; en er: 2ijn aldaar,. in: vredestfd yryeo man, €f, by oorlog, 3 of 4,000: MAR y Werkzaan. = oO c ‘Greenwich, 4 mijl van London, onderfcheide wick door deszelfs heerli}k Hospital voor hed volk der Koninklijke viloot,. en door deszelf¥ Sterckundig Obdfervatorium, van: tetwelke de liegte door de Engelfchen wordt afge Krekend. ‘De Theems is hier ruim roch voet wijd, en lever een verrukkend grootsch en fraai toorieel op. Deptford, eene mijl boven Gteenwich, is eead groote en neringrijke ftad van 18,000 inwoners-4 aan de kleine rivier Ravensbourne.' Er is atdaar eene Koninklijke fimmerwerf, onder. het onmid« d@elfijke opzigt der -Admiraliteit, welke er: in wredestijd 1000, en bij oorlog 1360, werklicdem bezig houdt. Er zijn te Deptford voorts twee groofe werven van bijzondere fcheepsbouwers, die foams bij aanneming vierenzeventigers bouwen. De Theems fcheidt Kent van Essex af, in welk laatfte Graaffchap hare Noorder punt, Shoeberry Nefs, 4 mil ten ‘Noorden van Sheernes » ligt. De rivier opvarende, heeft men aan de regierkand in de ecräte. Plaats Southend, een dorp met zee-bads inrigten. Een weitig boven het Stads regtsgebiet wan London gan dezen kant aangewezen. Nog hoos gegen kontrakt Rayleigh, een ombedvidend dorp, waar ZEEVAART en KOOPHANDEL. ta waar men yan de ocgtervangst befhaat, en hee: eb hand Canys., dat tusfchen zieh en den vasten wal Haaly: basi heeft, welka fiechts voor kleine Schet pen bevesrbaer is. | Tibary fart, wegen over Gravefend, is eine geegeide wasting, omder xauue Il gebouwd, om de tivier. te befirjhen. Gray Thurrock is eine kicine plaats; aan eine kreek van de Thee » dz yoor beeljers bevaarbasr is... al . De haven van Londen, voor zoe ‘worl de hes, warts beftemde {chepen er losiem on ladev, be pealt zick, bij het vak van de riviert ‘tusichen Dept- ford en de brung, dat 4 mijl lang en tusfchen de 1900 er 1507 Woet breed is. De rühmte tusfacher Limehouse en de brug heet de Pook. Er kunneg aidsar, bij laag water, Soe fchepen viot liggen, wits de winat diep gaande het naaste aan de brag gepleatst sim. De Theems moet, daar. 29 door | Loadon koopt, meer van den kant van haar met voor den-handel, dan van dien van fchoonheld, be schouwa.worden; want deze laatfte io ganfvhehjk aan de corte opgeofferd geworden; en, met Bite gonudering van cenige weinigo pleiken, ate So merfet-Hioule, de Adefphi, de Tempe?t, és. Wopen ex pakhuizen in de rivier op, of is sly met motige kolen-on hootwervenh bezeomd, Er ‘lean indeniead. geen minder. aangemaam gesige alfn, dah yan het. mickien van Black Friars brug, 238 de Ebbeap het angemächt is; want dan bestaat het yoor- aanmite, dat. mor eier, uit kolenbarken.cn bal- ken WES AARDRIJKESKUNDE voor Renviotten, die er de droog geloopene pickkett langs de oevers opvullen. Een oogenblik Gedéni kens herinnert intusfchen, dat Engeland zine. hooge plaats onder de natien voortiamel§K aan zis nen handel te danken heeft; en de ziel vinde zich voldaan met het gene de oogen er aanfchouwen: Daar de freigers voor den toenemenden handel vm London zeer ontoercikende waren, zija er bin- nen eenige weinige jaren verfcheidene dokken aan gelegd, dat de heerlijkfte werken van dit t Ong is in de ganfche wereld zijn. Het eerfte werk van dien aard was cen vaearbaar kanaal door het Honden eiland henen, en aan de Nordzijde van dat kanaal dokken, freigers en pakhuizet, voor den W. I. handel. Men make dadrmede in 1800 eef aanvang, en voltooide alles in 1802. Het dok voor de losfende fchepenjs 2,600 voet lang, en 500 voet breed, en kan g0o0-fchepen van meer dan 300 ton bevatten. Eon tweetle dok vaor ladende fchepen is even lang, en 400 voet breed, Zij hebben door middel van ui-zen gemeenfchap met elkanderen, doch zijn overrigens-vaneen ge{cheiden, en van hooge ‘muren omgeven. In 1802 wend er door.het Parlement: eone Londenfche Dok Compagnie geoktroijeerd, en cen dok en gebouwen, om de goederen voorloo-pig op te flaan, in den hoek van de rivier beneden Wapping aangelegd. Dat dok is 1260 voet lang @n 690 voet breed, beflaat 20 Acres gronds, en kaw ago fchepen van 300 ton en daarboven be-vat. Topfian van tabale en-wijn, befänge 5 Acres, en-alls: te zamen is van een muor omringd. De Ostindische. Dokkakte werd in 1803 ge- pasteerd, en men ving het werk in 1805 aan. ‘Het dok voor de losfende fchepen is ‘r,410 voet lang em 560 voet wijd, en beflaat 183 Acres. Het dok woer de ladende is 780 voet lang, en 520 voet breed, en beflaat 93 Acres. Mon geraakt vit de Fivier in de dokken langs eene kom van-2§ Acre. De fluis aan den ingang is 210 voet lang, en de fluisdenren 48 voet breed. De diepte is er bij ge- wone Springvioeden 24 voet. Van den buitenlandchen handel van Londen. Möge men zich uit een opgave van 1795 een denkbeld maken. Die handel had zich toen reeds genoegzaam van de daling herfteld, welke de oorlog regen Frankrijk in 1793 bad veroorzaakt; in welk jaar de uitvoer van Londen flechts 12,660,000 P. St. bedroeg, na dat hij in 1792 14,742,000 P. S. bedragen hed; en in 1796 bedroeg hij reeds 18,410,000 P. St. en de invoer 14,719,000 P. St. In dit laatstgenoemde jaar liepen er te London 2007 Britische (chepen, van gezamenlijk 436,84 3 ton, binnen, en 2167 vreemde van 277,142 ton. Hierbij kwam nog eene tallooze menigte van kust-ytarders; en de cheepvaart op de rivier werd in hetzelfde jaar door het volgende kleine vaartuig gZeireven: DEEL. Z30 «=AARDRIKSRUNDE voor ° - 9596 barken, van'33 ton elk, waarvan 400.208 den houthandel, en de ovetige tot den handel in fteenkolen, gebruikt werden. 402 ligters van 39 ton elk. 338 ponten vail 20 57 booten van 24 6 Hoekers van 27 10 hoekers van 53 10 kotters van 71., meestal plaifier vaartnigen. 341g fe zamen van 310,156 ton. In 1700 was het aanatal der fchepen, dfe aan London toebehoorden, flechts 560, van 84,882 ton, en met 10,065 koppen bemand. Honderd jaren later had London, blijkens de registertijst der gezamenlijke fchepen, die de Britfche heer. {chappij in dat jaar bezat CE), 2666 fcheper van 568,262 ton, en met 41,402 manfchappen be mand, waaronder ef 122, van 106,041 ton, en 10,000 man, aan de O.J. Compagnie toebehioor- | den. Van den mond der Theems af Noordwaarts aan beftaat een aanmerkelijk deel der kust van Essex umspringen, van welke dat van den naam van Foulness het grootfte is. Rocheford aan een kreek, die den naam van Broomhill rs-vier voert, is voor ligters genaakbaar, en heeft 1,228 inwoners. Burnham aan de Crouch is een dorp, tot aan hetwelke erkleine Roopvaarders kunnen doordringen. Het ZEEVAART en KOOPHANDEL. 131 Het Black (Zwarte) water is een groote poel, die door den zamenloop van de Chelmer en Pant ,yevormd wordt. Hi laat fchepen van 400 ton tee, ca die 8 voet diep gaan kunnen Malden, cene Geil veh 2505 inwoners aah den zamenloop der Yieren, genaken. De citanden Ofey en Ramsey, a het Blackwater, zijn des winters met groote vingten van wilde ecenden bedekt, die men er in menigte gant schließen, om ze te London ter markt te brengem. Het ciiand Merfey, tusfchen het Blackwater en de Colne, wordt van den vasten waldoor een- ge kreek gé@cheiden, die den naam van Pylfect woeert Het ciiand Merfey, tusfchen het Blackwater en de Colne, wordt van den vasten waldoor een- ge kreek gé@cheiden, die den naam van Pylfect woeert Er vangt men heerlijkke oefters. Men in langs eene Zandplaat, welke bij laag water droog loopt, van den vasten wal op het eiland gorduen. Colchester, de voornaamfte flad van Essex, ligt op eene hoogte aan de Colne, eene mijl van dezer mond, en heeft 11,500 inwoners. Scheyen van goo ton kunnen bij den Vioed de stad gemaken, en groote schpen varen de rivier op tot wan Wivenhoe, waar er eene timmerwerf is, op weike er Fregatten van stapel zijn geloopen. Colchester was ecene vastigheid der Romeinen; en inen heeft er Romeinsch geld opgedolven. Men siet in de nabijheid puinhoopen van een kaftecl, tat wintiam I. er heeft gebouwd. De Stour fcheidt de Graaffchappen van Essex “a Suffetk, en is bij den Vioed tot aan Maning- “Ia tres Tree bevaarbaar. Dit is eene kleine. ongeregeide Stade Op de Zuider punt van den mand der rie vier ligt Harwich, met cene haven, die soo {chepen bevatten kan. Men bestaat er voornamelijk van {cheepsbouw, en timmert er Tiniefehepem Men vaart er ter Noordzeefche vis{cherij,. een aantal {chepen, die te zamen 3000 ton root en met 500 koppen bemand zijn. Er zeilen van hier geregeld Paketbooten naar Helvoetfluis en de Elve. Vele menfchen komen er de zeebaden gee bruiken. De ingang der Stour wordt door Land- guard Fort beftreken, dat op de punt tegen over Harwich, en 21 mijl van daar, in Essex ligt. Want het vaarwater loopt digt onder dat. fort henen, - en de Zuider oever is. met eene groote bank bezet Deze forteres werd onder Koning jaxop I. ge- bouwd, en de landpunt, op welke zij ligt, wordt bij den Vioed een ciland, en heeft alsdan tus Deze fchen ' gich en den vasten wal een water, dat na genoeg eene mijl breed is, De kust van Suffolk beftaat over het geheel uit Jage fteilten van zand en leem, waaryan de zee jaarlijks een dectl wegfleept. De grootite inbreu- . ken heeft zij er tus{chen de Deben en Southwald gemacht. Ipswich, aan de Orwell, is de voor naamfte ftad des lands, ligt in het hangen van. En befängt, en heeft tusfchen de 13 en 14,000 in-  branden, aau den Noordkant gedekt wordt. Zontvangt de rivier Alde, die van eene aanziellijke grootte is, maar weinig ander nut doet, dan dat 2ij eene aangene vaart voor plaisterbooten wrichaft, en men er vele oefters vangt. Ter plaatie, waar de Ore in haar valt, ligt Orford, eene fied, dia in verval is, daar hare haven ver- ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ AARDRIJESKUNDE voor De baak beeft tot hare verdediging een Martélin: - toren. Ten Noordem yan Aldborough bgt er cols moerasfig meerndigt aan ze@, ~ Verder ten Noorden vindt men Thespe, Ste. well en Mismere Haven, en yoorts Dunwich, oud tijds eeue aanzlenlijke handelftad, die'in 1946. dea fchepen met 102 zeelieden tot. het beleg vam :€a- lais leverde, maar thans flechts: 584’. bewoners heft. Zij'ligt op cen fteilen oever vant sanmerkelijke hoogte, welken de zee geftaig onderm§ut er wegfpoclt. De rivier Blythe valt in de basi wan Walders- Wick en is bevaarbaar tot aan Belesworth, cene welgebouwde plaats van 1600 inwoners. Walderswick, thans een onbeduidend: visfchersdorp,. was oudtiids cene aanzlenlijke plaats, die. in r4gx met 13 {chepen op IJsland, -Ferroe en het Neorden, handelde, ev 2¢ visfchersbooten bezat. ~ Southwold, op edne hoogte, die na genoeg varr de Blythe omriig Wordt, heeft 1000 in wonets, eene haven met two teen hoofden, en seheepse bouw van Fregatten, en men komt et de zee baden gebruiken. De haven heeft tot hare verde- diging twee batten op den stellen oever, waat- wan de eene, geregeld aangelegt:6 stakken ge- schut en de gendereer.o voert. In. de baai voor de plaats, Sowle baat, of Sole baat, geheeten, viel in 1672 de bloedige flag voor, tusfchen de ver- eende Engelfche en Franfche -vioten, onder. der Hertog van York cna Graaf van Sandwich, aan. den ZEEVAART EN KOOPHANDEL: 135 den conta kent,.cn de Nederlanders, onder pe AUITER., am den anderen. Oster Bayent is het overbifft van cen dorp, dat us genoeg door de zee is weggefpoeld, welke op dit. deel der kust zoo veel inbreuk heeft gemacht, dat de landpunt van Easteraness, yoor-mals de Oostel§kfice van Engelamd, ganfchelijk vedwenen is. Covchithe is cen klein visichere Loweltoff’, of Leoftoff, is een fraai viek, op em fleilen cever, dat thans de Oostpunt van Eingeland is, van waar men cen ruim uitzigt over de see heeft. De plaats heeft 2400 inwoners, wordt door beminnaars wan zeebaden flerk bezocht, en memt veel deel san de haringviefcherii. De hae ven, door twee fteenen hoofden gevormd, heeft swadem diepte, en in de nabijheid twee vuurbaken, ter aanwijzing van de ligging der Yarmouth Sands. Tegen.over deze ftad greep de zeeflag tus” fchen de Engelfchien en Nederlanders plaats, waar-bij de laatften volkkemen geflagen werden (*), cx hunne Admiraal WaséeNaaR OPpDAM met ajjn {chip in de lucht {prong. Corton ie een kicin dorp > °P tene Füllte nan zee. De kust van “Norfolk is over here,” het gcheel taae, , viak (C*) Onda yele Kapireins honnen pligt evenmin de- det, als velé Officiers der ellendig omkneede, en met Ceatnren der bovendrijvende Antiftadbouderlijke facte *Pgevulde > ermee in 1672. r4 136 AARDRIJKESKUNDE voor: viak, en zonder. infnijding of voorgebergte. «De yoornaamfte uitfpringende hoek, is er Hunflagtag. Cliff,  menig- vuldige boomftammen eu wortelen.bevat. De oee ver is hier een week mpergs. Een groot deel des distrikts van Treebridge ten Westen is aan de zee ontwoekerd, door achtereen volgende bedijkingen, welkcr binnenfte men voos een werk van de Rov, meinen houdt.. Het voornaamfte gevaar, "dat de, kust van Norfolk ' folk voor-den Zeeman heeft, outitaat sit hare rig- ding 3.rwant. ichepen,. die voorbij Flamboroug Head Zuidwaarts aan houden, meeten, als zij door : gen harden ftorm van -tus{chen: het N. O. en Z. "Die opére worden, im de gevaarijke: golf-van den naam van Wash vervalien; en 'andere,  leverde in 3446 tot het beleg van Calais 43 {chepen, met 1075 Zeelieden: Ind 1730 had de ftad' x100 fchepen; thans heeft zij, uitgenomen de vischersvadrtuigen, waarover nader, * bog flechts ongeveer 3003 doch de meerdere groot- tevergeedt eenigermate de vermindcring van het | ls et 338 AARDRIJKSKUNDE voox getal. De seede van Yarmouth, binnen:de reedg yermcide Yarmouth Sands,. ia de gewone vereenis gings plaats der Koolichepen, die van den Noosds kant komen, en was, tiers de laatiic oorlegen; eene der ankerpiaatien van de oorlog{chepen, web. Id-op de Noordzce gebruike werden. De Vived rijst hier 5 yer, -De.¥are is wan Yarmouth toc gati Norwich voor børn bevassbaar, en de Wa- veaey van Yarmouth tot san Sangey Bridge in Suffolk voor børn van Yarmouth tot san Sangey Bridge in Suffolk voor børn van Yarmouth tot van Yarmouth werdt door tew vuurbaken am geduid, waarvan de cene aan den Zuidkeat te Garfieldon fast, en de andere aan den Noordkant te Caister. Winterton is een. yiefcheradorp >» oD _heefe ters @esten van zich de tandpunt Winterton Nefs, newens welke er verfeidene gevaarlijke.ondieps tern Hagen. Dis ds dereden, waarom er hierom, streeks' drie vaprbaken zijn, van welke de Zuide- lijkite, te Hafeborough, « lichten heeft, en de middetfte, te Winterton Ne(s, 35 doch die te Foul- nefs flechts een, © °°; Omstreeks Winterton Nefs liggen Happisburgh, of Hafeborough, Mendelsley, Cromar, een vise fchers- en marktvlek, op een fteilen oever, met aeebadsinrigten, doch zonder haven. Intus fehen losfen kool{ehepen van 7 Otón op -deszelfs reede, die Devils Throat heet, en van wegens hare krabben vermaard is. Ten Noorden van Cromar liggen aan dezelfde kreek Beeston~Ree gis » ZEEVAART Es KOOPHANDEL. 139 gis, -Setingham, Chy en Blakency, kleine. vise febatatreden. Wells, eene tamelijke baven, -die pogtam uit hooide van loopzaad mocipelijk is te nadesen, drift cenigen handel in koren en mout met Holland, en heeft eene goede ceflervisiober}- Hotkam- Buatnbam- en Braskafter-baaijen 2ija opene setdea, met dorpen van dezelfide namen, a krekon, welke yvaor Kistvaarders genaakbaat. ge. Hurnfisafione is cen dorp ten Westen van S. Bdmunds Clif, welke fizilte. 100 voet hoog is, en op zich eene yuurbask heeft, dic 7 uar ver gezien kan worden. - De Wash, het Metaris destuarium van PTO- LEMsEUS, iS cene. groote. golf, wok gevaaslijt opzand, die vericheidene rivieren ontvangt. De grotige van deze is de Oufe, waar er vasa aid tort tijd, bi hooge Evenachtsvilleeden, cene befaamde bore plaats grijpt, welke met den nasa van de Eager onderfcheiden wordt. Die rivier heeft cen loop ven 60 mijl, en is voor barken.24 mijl: boven Lynn Regis, en voor kleine booten tot azn Bedford, bevaarbaar.. Zij heeft, langs de rivieren, die er in haar vallzn, ea ‘langs kae nalen, gemeen§chap met 7 landwaarts in gelegene Graaffchappen. Lyon Regis, de vijfde handelftad van England, licht aan de Oufe, 10 mijl van haren monds Deze rivier is aldaar na genoeg even wijd, als de Theems bij de brag van London. De stad wordt Yan vier kleine rivierne doorfneden, over welke er aldaar bruggen liggen. ‘Zij'ia san-de‘landeijde “wan een ouden munrien cene.gracht vol: water'om zingd. Hare haven kan goo {chepen. bevutten, Zij heeft.x0,000.inwonersi, en tenen aanzientij~ ker handel op de Og Stzee, Nootwagen, Nédereland, Spanje en Portugal. De invoer: beftaat er uit. to0,0c00 chaidrons kolen, en 2000 pijpen wie. - De rivieren Nene en Weiland vallen ook in do Wash. Langs. de cerfe varen'er barken tot-aan Northampton j et langs. de tweede' tot. aan Spalng. De Nene fcheidt Norfolk en Lincolnshire. De zeeoever van het laatstgenoomde Graaficthap — bestaat uit veen en moeras, dat in deszelfs vroeg fier -staat met hoschen bedekt schijnt te zijn gee weest, daar men er groote boomftammen in het veen vindt. La: cen volgend tijdvale werd die oe-ver door de zee bedekt, welke hem van lieverlede wederom veriaten heeft (CF), Des zomers' leveren deze landen cen heerlijk-tooneel op van welig groen, vol van eene- ontélbare menigte runderen-en schappen. Maar des winters.ftaan zij meerendeels blank, - en vormen het verblif van groote vlugten van wile de watervogels, als ganzen, eenden,:fmienten, talingen, en andere soorten van eendvogels, voorts meerkocten, korhoenders, enz. De eenden wortden met validetten gevangen, en voorzien de markt van London, ‘waarheen nua van hier jaarlijks meer dan yoo,ooo fluks van die vogels zendt. Men vangt ze van October tot Februarij, en het is bij eene. Parlementsakte verboden, ze tuschen den. ART EN KOOPHANDEL. wählen. Den. x funij en.den 1 October te vangen, op verte -beutte van 5 fchellingen voor elken vogel. Er broeden in die venen ook grooté viugten van ganzeo, weiker bouten, vederen en flagpennen, cen voordeeligen handelstak opleveren. Er loopen door de venen flooten, die de cigendommen fcheiden, en droves genoemd worden. Dee heben gemeinen schap met wieder kanalen, van den neam van dykes en drains, van welke er eenige voor barken bevaarbaar zijn. Daar al deze veewlanden -beneden het peil van hoog water aan de kusten liggen, kunnen de fluizen der drains, als deze vol regenwater zijn, hetzelve niet ge noegzaam aftappen, en de zee lekt intusfchen Boor de bedding van zeezand, waarop het veen ligt, henen, en helpt hetzelvye onder water zete ven (*). Daarentegen lijdt het land er des zomers vaak gebrek aan zoct water voor het wee, daar het flechts zeer weinige wellen, en geene gemeck chap met rivieren heeft. Boston, aan den Witham, 5 mijl van deszelfe mond, heeft Go0o inwoners. Daar de rivier er onlangs uitgediept, en de haven verbeterd is, kunnen {chepen, die 10 of 11 yoet diep gaan, de (*) Onzes erachtens, zal de regen alleen dit genoeg- ztam kutmen doen, daar het befchrevene land van den~ zelfden aard als het meeste Hollandiche is, en men er intusfchen wog geenerlel denkbeeld van watermolens f (*) chijnt te hebben. Aardrijkunde voor de fad genaken, om er koren voor London te laden. Zij heeft langs een Kanal gemeentchep met Lincoln: Wainfleet is cen starktviek van 500 inwoner, aan cene. kreek, door welke de rivier Limb in Boston Deep sitloopt. Daar er een deel van het water, dat men yoormaals Langs die rivier loosde, bij het droogmaken der venen, naar den Witham geleid is geworden, heeft de haven’van Wainfleet minder water, dan te voren. Echter wordt zj nog fteeds door klein vaartuig bezocht, inzon- derheid om er ruw weder op zee te ontwijken. Skegnef is nog een arm visfchersdorp, 200 dis het was, toen LELAND {chreef, bij wien het ' @aaromtrent is: 55 OKegnefse, eenmaal eene groate te havenftad, was ook fterk, en had een kasteel, De oude ftad is geheel door de zee verflonden, en er is een afmzalig nieuw ding in derzelver plaats gebouwd (f).” Saltfleet,  Deze kreck vaart men it zee op, en verder langs een kanaal naar Louth, waat men timmerhout, ffeenkolen, krui-deniers waren, enz. aanbrengt, en wol en koren inneemt. De Humber, bij protemazus Abus, ontvangt dijkans al het water van Yorkshire langs de rivier Ou- Ct) Lutanps /tinerary, vol, VIL, pag. 506 ZEEVAART pw KOOPHANDEL. 14g -Pufe, en een groot decl van dat.der Zuider Graafichappen van het midden van Engeland, langs de Trent. Aan den zamenloop van deze rivieren is de daardoor gevormde Humber eene mil wid, en hi wordt, zeewaarts aan, feede breeder, en. ontlast zich aan de kust, even ben- den Grimsby ten Zuiden, en Spurn Head ten Noorden. Als meinen den Humbert Jangs zijnen Zuider oder spars, kommen men in de erfte plaats san Humberton, dat 13 mijl van zee aam een kreck ligt, efter voorts aan Cleather, een visfchersdorp en Waterplaats, ten Zuiden van de landpunt Clemens. Groot Grimsby, een oude burgt, markt, a havenftad, die 11 schpen en 170 zeelieden tot het beleg van Calais leverde, nam grootelijks af, doordien hare haven verstopte; maar, daar deze onlangs verbeterd, en er een dok aangelegd is, begint de plaats te herleven. Barton, een marktitad van 1700 inwoners, was voor de opkomst van Hull, dat haren handel haa zich trok, van eenig aanbelang. Eobtet yoert men er nog eenig koren naar London. De plaats onleent voorts daaruit veel voordeels, dat 2ij het gewone veer is, waar.men de Humber naar Hull overfteekt. Er varen hier fteeds wele toegeruste booten voor reizigers over en weder. Ferraby en Whalton zijn dorpen van tuschen de De Trenton springt in Staffordshire, en heeft langs de rivieren, die in haar unter, enlangen kanalen, gemein schap met verfcheidene Graf schappen in het binnenland. Schepen van 150 toni varen de Trent op tet aan Gainsborough, er voeren van daar koren naar London. De stad het z. O. gedeelte der kust van Yorkshire Sheet Holderness. Den Humber bij Sporn Head inzeilende, vindt men, dat de zee van hier groateifks teruggeweken is, en verbazende fireken van meer land droog gelaten heeft. Dus begon het “dusgenoemde Sank Island onder xaReL I. Goverr-ewater wit te kote; en, toen het zich al meer en meer had vergroot, werd het bedijkt. Thans bevat hetzelve 4,500 Acres weiland, en heeft men er eene Kerk gebouwd. Nog 500 Acres liggen er bij laag water droog, en beginnen. voor pecking vatbaar te worden. Op den Ooster zeeoever van Holderness heeefe de.zee daarentegen groote inbreuken- gemaakt. Zij ‘heft er eenige fteden en dorpen weggefpoeld 5 bijzonderlijk de vermaarde zeehaven - van Raveri {pur, wélker gewezene grootte zelfs onbekend is. De laatfte groote ramp greep onder EDWARD III plaats, toen de zee met een verfchrikkelijk geweld tegen de Oostkust aandruischte, en de Humber tot een buitengewone hoogte dpzwol. Patrington, aan een kreek, eene mijl van den Humber, is een aanzielijk en voor kleine Koop= vaatders genaakbaar ‘dorp. Hedon, verder ten Westen, is een marktvick Yan 1000 inwoners;, dat voormaals eene -haven had, die door de 'terugwijkende zte droog gélaten is. Daarop is ef wit den Humber, tot op j mijl van die plaats, een kanaal voor kleine fchepen gegraven. Het dotp Paul ligt 2} miji van Hedon, ea sp den dewer Van den Humber. Er zijn aldaar groote- {cheepstimmerwerven, en men heeft ef vier en zeventigers gebouwd. Kingston upon Hull, getheefilijk eenvoudig Hull genoemd, héeft Graafichaps :voorregten 3’ en is eehe det meest bevalkte en handelrijkfte fte- den van Exngeland. Zi} heeft 42,000 inwoners, etwee dokken, het eene ter grootte vah 10 Acres, eh ee atidete tet grootte van 7 dito, met ruime kagijen," waar men zimne lading kan oplosfen; en vootts tériige drooge dokken en timihetwerven. De ZeelHandel dézer Koopftad kan ‘haar het be- diag der Tollen van dé volgende jaten cenigermate berekend worden. Men ontving er in i700. 26,287 P. St. 1806. 350,000 P. St. 1778. 78,4029 «°° = 1807 4 $00,000 © 1785. 91,365 "B10. aijo,s00 1792. 192,988" De vermindering in de beide laatfte jaren fproot eckerlijkk uit Het Continentale ftelfél, en bijzon- Uerlijk nit het fluiten der Oostzee, waarop Hull Retk handelt. Teri aanzien vah het zoo veel grootere bedrag der Tollen van ‘1866 boven die van 1792 moet im sanmerking wordeh genomen; dat VY DEEL. K de 146 AARDRIKSKUNDE voor avid ie heophe. Het bedrag der hunvdlsectibelea, die te, Hull naar en yan zee den Humber uit- en ingaan,, Igat zich op 15 miljoen P, St. begrooten. Hull, drijft voorts langs kanalen, waarover welhaast, nader, een grooten handel met de Graaffchappen landwaarts in, De Groenlandfche. ‘Walvischvangat houdt jaarlijke gysfchen de 30 e149 {chepen vas Hull onledig, die er, ongeveer. 5000 ton walvis- fchen en zeehonden, benevens sechondenvelien walvischtanden, enz. invoeren.: Eene corporatie, van den naam yan Triniey- flou fe, te Hull, is gemagtig, om keuren, voor het beftuur der Zeelieden van de haveu fe maken. en om loodfen te examineren en aan te ftellen. Elke Zeeman van deze haven - bellaise aan de core poratic -6 pence per maand, waaryit er een fonds ontat, dat menigen onbekwaam gewordeney seeman, en jmenig-.zeemans. + Buusenzin » onder-houdt. ae North Ferraby, tegen. over het in Lingoin gelegene South Ferraby, is een agngenaam Corp de nabijheid van den Humber. Bridlington Quay heet dus 'naar Bridlington, een ;danaienlijk marktvlek, lgndwaarts in,, ceremijl van de ;Quay. Deze ligt, aan eene fchogne baai, welke van den Noofdkant door Flamborrough ‘Head gedekt wordt, terwijl de, Smithiebank de woedo- der. zee aan, den Oostkant,breekt. Hey Noordeinde van deze bank, madert Flamborough Head tot op minder dan éene ijl; Zij heeft tus fetien de 13 en a0‘voet waters op zich. Bridlington Quay heeft eene door twee fteeneri hoofden gSevormde haven, ‘welke door ‘een fterken stroom s die er:tn valt;' schoon gévangd wotdt. ‘Dezelve Yoopt bij laag water gé ZEEVAART ew KOOPHANDEL. 143 Head tot op minder dan éene ijl; Zij heeft tus feten de 13 en a0‘voet waters op zich. Bridlington Quay heeft eene door twee fteeneri hoofden gSevormde haven, ‘welke door ‘een fterken stroom s die er:tn valt;' schoon gévangd wotdt. ‘Dezelve Yoopt bij laag water gé ZEEVAART ew KOOPHANDEL. 143 Noegzaam droog, doch reft: bij Springvloeden tusfchen de 5 e118 voet waters. Zij ‘wordt door ‘het kruisvuur van twee batterien beftrcken, en is eene der voornaamite wijkplaatfen van de koknhalers dij flecht wee der. Voortskomen vele Engelfehen er de zecba- den gebruiken. : Flamboroug Head is een groot voorgebergte, dzt een driehoek vormt, die aan ziyne binnenzijde eene oude gracht van groote wijdte en diepte heft, welke klaarblijkelijk gegraven werd, of Yet voorgebergte tot een eiland te makén, en welks aanleg de overlevering :a2h ‘de Denen toe- fchrijft. Aan den zeckant heeft het voorgebergte fteile oevers, ter hoogte van ‘tusfchen de 100 en tso yards, en wit’ Weeke kalkfteen, dic z00 wit als krijt is, beftaande. Daarin heeft de zee bes neden groote holen gewerkt, van welke er cen; naar de wilde duiven, die er broeden, het Duh yenhok (Dovekor) heet. Een andér, -Kirkhole gewend, heeft zifne opening aan de Noordzijde van Het voorgebergte, en wordt gezegd na genoeg door ‘hetzelve heneh te loopen. Een derde hol’, van den naam van Robin Lyth’s Hole, heeft eente opening met regtftandige wandefi aan'de landzijde. K a Verfcheidene groote rotsklompen liggen er om het voorgebergte henen op zich zelve; en er ont~ houdt zich daarop, zoo wel als op den grooten klomp, eene ontelbare menigte van zeevogels, die er hare jongen uitbroedt. Het voorgebergte heeft op zich, nabij zijn uiteinde, twee vuurtorens; en 1% mijl ten Westen van den nicuwen vuurtoren ligt, op de Zuidzijde wan het voorgebergte, in eene laagte tusfchen de klippen, Flamborough, een groot vis{chersdorp. - Filay is een vis{chersdorp, met zeebads inrige tingen, en 50 inwoners, aan eene rime baai, welke aan de, Noordzijde door eene klippenreeks gedekt wordt, die 13 mijl ver zeewaarts in loopt, en bij laag water genoegzaam droog is. By flecht weder bftekt de zee daarop met groot geweld. Op den oever der daaroor gedekte baai {poelt er foms barniteen aat. ; Scarborough, een fraai burgtvlek, ligt aan het binnenfte van cene f choone baai, en op een rotfi-gen oever, die regtlandig uit zeeoprijst. Deszelfs haven, tusfchen den Humber en: Tyne de eeenige, die voor groote fchepen gefchikt is, wordt door twee fteenen hoofden gevormd. Het oude is 1200 voet lang. Het nieuwe, uit ontzaggelijke groote fteenklompen gevormd, is onderaan 60 voet breed, en inde kromming, waar de zee er het fterkfte op aan druischt, 63 voet. Bovenaan is de breedte 42 voet, en de hoogte bedraagt 40 voet. Er faat aan  var 19 Acres, en een put met zuver water. ‘Tusfchen Scarborough en Cleveland bestaat de kust uit fteile oevers, die doofgaans tusfchen de 60 en 80 voet hoog zijn, maar tusfchen Scarborough en Whitby vindt men Stoupbrow, een ont- tageclijke rotsklomp, die zich 893 -voect hoog verheft, De fpitfe berg Rofebury Topping, na. bij deze kust, dient den Zeeman tot vorkennings- punt, en is 1,488 voet hoog.. K 3 Roe 13q ‘AARDRIJKSKUNDE voor;.. Robin Hoods baai. is een vigichers dogp, 6-mijh ten Z. O., van Whitby, emzox, yolgens de. overt, levéring, dus genaemd zijn, om dat de beruchts _ wogelurije balling, en deszelfs. evem bekende {childs kndap'LITTLY JOHN, zich aidaar onthielien. Shep dorp ligt op den uiterften zand van eine regt {tay dige fteilte; de -baai is ondiep., en are zandplee ten liggen bij laag water tot op. cen graoten afftaud droog. De reede tusfchen bet dorp en Stoupbrov loopt Jangs die zandplaten en ander. ovethangende - fteile oevers henem; en meh moct er.tegen de uige werking der Getijden op zijnne hoedg zijn, daar de Vioed er met veel fnelheid. op.den oever aaq stroomt, en de-zandplaten. {chiclijk voor bet.qog bedekt.. Ll: 7 Whitby ligt aan de Eske, welke het in-bigkaas gelijke deelen {cheidt, die. door eene ophaalbrug vereenigd worden, Deze laat-{chepen van 200. ten door naar de binnenhaven’, waar’ men volkomen veilig ligt, ea a An weerskästen (cheepstimmerwer- ven giet. In de buitenhaven ftaat er bij lage Vine- den 12 voet waters, bij gewone Springvloeden 18 voet, en bij evennachtstijds Springvloeden 23 of 24 voet. Die. haven wordt door niet min dan § teenen beeren gevormd; en nogtans gaat er aldaar bij form eene fterke dining. De Westelijkte beer of moeljeis van yierkante fteenen, 520 yards lang, en eindigt in een rond hopfd, waarop er cene bat= terij ligt. De fted.is digt en ongeregeld bebouwd, et enge, flecht gevloerde en morfige, straten5 goch ZEEVAART zen KOOPHANDEL. 15 t dock eenige buizen rijn.er fraai.. De lucht is er, wic -hoofde van de liggmg der bergen, bijkans even koud en buijig, als op de Orkaeys. Hierom is Whitby in geenerlei opzigt cen asangenaam verbiff. Men tela er 7500 inwoners. In 1774 had de flad 130 {chepen van 80 ton en daarboven; in 4777 wel 250 fchepen, en in 1796 bedroeg de lusadje der gezamenlijke fchepen van Whitby 46,535 ton, 6m waren 2ij . met 2,4§2 koppen bemand. De fad zendt jaarlijks 12 of 14 fchepen oear. Groenland ter Walvischvangst, -In de nabijheid van Whithby delft men veel aluin; en men hecft in dic zelfftandigheid gernamton van velerlei dieren, met name van eene krokoal, gevonden. Men vindt er insgelijks vele ammoashorens (*). Runswick is een visfchersdorp, in het hangen van een fteile rots, en heeft 3 mijl ten Westen. van zich Staithes, ook een visfehersdorp, waar Kepitein COOK, onze groote wereldbezigtiger, bet eerfte als leerling. bij een Koopvanarder aan boord ging. De visfchera van deze ‘plaats zijn de southte en onverfchrokkenfte van de ganfche kust. En dus bewijzen van een, In een Chaos verkeerde, vroegere fcheppings; van welke men, in het door den Heer mot omgewerkt uitgegevenc Hoogduit, tehe gefchrift, en tn het reeds te voren eangefaalds Engetfche van PARKINSON, nog zoo verbazend vele an-dere sporen vermeld kan vinden. Des winters gaan.zi met kleine boatea, die den naam.van cobjes en elk 3 man voeren, de -@ee ins maar des zomers gebruiken zij booten van tusichen de ro en. 20 ton en 5 man, waarmede zij. gemeenlijk.van ’s Maandags morgens tot Zaurdags avonds in zee blijven. Bij Hunden terug, -komst wordt de yisch door de vrouwen. openge (neden en gezouten. In het faizoen van de has .Tingvangst zendt dorp 15 visfehersbqotem paar Yarmouth. Red Car, ten Zuiden van den mond der Tees. is gen yisfeheys dorp, waar men de zeebaden gaat gebruiken. De Tees feheidt de Graaffchappen van York en Durham vaticen, en heeft: zeer romaneske oevers. Voor zeefchepen is zij bevaarbaar tot aan Wasfal, .g mijl boven Yarm, welke laatifte plaatscen marke: vick van 1,300 bewoners ig. Zij yoert naar London koren, boter, gerookt spek en hammen uit. Boven Stockton ontvangt zij.de Ura ep Deg; went, yan welke de eerfte tot aan Rippon, en de laatfte tot aan Malton, bevaarbaar is. Bene den Stockton ig de Tees zeer kronkelig, tot dat 2ij zich in eene baai ter, wijdte yan 3 mijl ontlast. Stockton heeft goo inwoners, en eenen asanzieren. Jijken handel. In 1795 bezat de ftad 47 fchepen van gezogenejenen. In 1795 bezat de ftad 47 fchepen van gezogenejenen, en heeft er fabrieken van zeil-dock. Er is op de Tees cene voordeelige zalme wischerij. De kust van Durham is over het geheel met rot-fige feilten gezoomd, waarin er vele holen zijn, De voornasmite van deze zijn de Black Holes, ten Norden van Hartlepool, die door naturwissen pileren onderfteund worden, en aan de Kapelien, eaz. van oude Hoofdkerken gelijken. Tusfchen Sunderland en de Tyne sim de klippen van den nord afgeicheiden, en die van den naam vah Marston ligt na genoeg 150 voet daarvan af, schoon men voormaals met eene enkele plank over de klo-ve gersakte. Die klip is tevens doorboord, zoo dat eene boot met faand zeil er onder door kan 3 enthouden zich op haar groote viugten van seevogelen, welker drek, alle vijf of zeven jaren to mesting opgerame Id, telkens ongeveer 100 P. St. opbrengt. Seaton is een aangenaam visfehere dorp, met zeebadsinrigten. Hart: pool is cen visichersvlek van rooo inwoners, op een voorgebergte, dat een ruime baai van den Zuidkant dekt. Daar de plaats.echter voor fchepen van ecenige grootte ongenaakbaar is, heeft zij weinig handel, ~ en beftaat men er voornamelijk van het visfchea. dien komt er de zeebaden gebruiken. 