Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
Von suad. Op dit blad *t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingetekend aan alle Postkantoren, en _ bij de yoornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van $8,50 - in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle _ abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie door de Redactie worden aangenomen. BOSS. : Nami betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Beigié kan men abonneren aan het Postkantoor te Anti Ye me. KRITISCHE AANMERKINGEN OP EEN ARTIKEL ‘BETREKKELIJK RUSZLAND, IN HET JOUR- WAL VAN FRANKFORT GEPLAATST, DEN 22 APRIL 1839, (Zervolg van bl, 119). W. het endende van ritus aan zijn geweest, dat Cremens VII, er niets aan veran- erde, wijl het de invoering eener nieuwigheid zou zijn geweest, die men destijds niet durfde beproevyen; want zij zou mislukt zijn bij de gehechteid, welke, ap de geschiedenis getuigt, de Russen altoos voor den Godsdienst hunner vaderen hebben gehad, en die eene hinderpaal was voor de nieuwe orde och wat wezenlijk uit de gedachte heeft gehad, om den Griekschen ritus schaffen, dat zij zich veel eer altoos heeft toegelegd, eel als haar geoorloofd was, op deszelfs behoud en us Bengpictus XIV in de 43 constitutie tom ILE Bullarium, beginnende met de woorden imposito erde Paus toont door eene menigte van huis 1eerc denis blijkt, is, dat de Latijnsche Kerk e naleving bij de Grieken; 200 zegt de onsterfe- constitutie allatice sunt, §. 14, Benevicrus XIV, op daadzaken uit alle tijdvakken g ekozen de waarheid dezer stellingen, en inzonderheid in de 47 constitutie tom IV, welke begint met de woorden allalw sunt; want hij heeft zich altoos met die historische questie bezig gehonden, Overigens weet iedereen, dat zelfs te Rome, de hoofdstad des Christendoms, onder de oogen der Opperherders en op hun bevel, -iedere Priester de god-delijke diensten en de heilige ceremonién in den Catholijken ritus zijner eigene natie-celebreert, en dat men die gewoonte te Aome niet als nieuw beschouwt, Men heeft er altoos het gebruik van den onderscheidenen ritus in praktijk gehad. Het was daarom, dat men in de 94e eeuw, vernemende, dat Micnaec Cervus, Patriarch van Constantinopel en Leo, Bisschop yan Acridas, de Kerken der Latijnen bij de Grieken hadden doen sluiten, de heilige Paus Leo IX hun in dezer voege schreef: » Ziet, hoeveel zachter, bescheidener en gematig der de Roomsche Kerk in dat opzigt is, dan gijlieden, Te ome en in deszelfs omstreken is Ken, en niet een derzelve is ooit gestoord geworden » in derzelver overlevering of gewoonten, men noodigt » hen ait en nog meer, men vermaant hen, om ze te » volgen (§. ten te verklaren yan zijnen voorzählen, dic het bekend waren, want hij grondt zich in de verklaring op de Bulle van Cremens VILE, van 23 December van 1595, an welks slot hij uitdrukkelijk had gesproken van het in achtnemen yan den ritus, De bulle en de breve worden in het bullartum romanum aangetroffen, gedrukt bij Maivarpr, Het is dus eene groote dwaling te veronderstellen, dat Cremens VIII het oogmerk zou het behad, om de Russen tot het veranderen van den nationalen ritus te veroeren, en het is insgelijks eene dwaling de verscheidenheid van ritus voor te stellen als eene hinderpaal tegen. de vereeniging der Grieksche en Latijnsche Kerk, Na de verwijtingen van drijgingen en geweld val- schelijk den Catholijken aangetijed, gaat het artikel dus voort: » Die middelen konden nooit eene innige » vereeniging te weeg brengen tusschen de ete » ken; en, sedert het jaar 1653 scheiden de Grieksei » vereenigden van Alein-Rusland, ongeduldig over de » heerschappij van eenen vreemden Godsdienst zich » gcheel en al van de vereenig af » En vrijwil- » lig zich onderwerpende aan den czaar ALEXIS Mi- » KAILOWITCH, keerden zij in den schoot der Grück- » sche Kerk terug.” De Grück-vereenigden van welke men hier spreekt, zijn niet anders dan de Ko- zakken van A/lein-Rusland, die, sedert een aantal van jaren tegen hunnen souverein den koning van Polen, gerevolleerd waren. Wat den Godsdienst betreft, was men er sedert 1622 in geslaagd , om het schisma te AHiew te doen herleven , door eenen nieuwen Metropolitaan en andere bisschop- pen, allen Schismatieken, te doen wijden, die ver- volgens eenen harden strijd tegen de Catholijken voer- den, zoodat velen op onderscheidene punten verbannen en van hunne Kerken verwijderd , anderen wreedelijk ten dood gebragt werden, z00 als de gelukzalige Jo- » sapHaT, Aartsbisschop van Velepsk, die als martelaar voor de heilige waarheid stierf, gelijk KuxczyNski in ‘het werk, getiteld: Specimen Ecclesie Ruthenica bi, 129 zegt: Had het martelaarschap van deo gelukz. Jo- SAPHAT plaats, waarvan Benepictus XIV meermalen spreekt in zijn boek over de zaligverklaring der diena- ren- Gods en de canonisatie der Heiligen; Unbanus “VII stelde hem onder het getal der - gelukzaligen ;' en ‘Kurczynsgt in een aanhangsel op zijn boek , geeft ons ’ ‘in de stad Polosk | ter plundering over, en verklaarde, in tegen M heid rae GhderecheidondldatiheaWothe edelen, derscheidene documenten, betrekkelijk zijn martelaar- schap op. De hardnekkigheid der Kosakken was zo0- danig , dat zij in 1650 van den koning van Polen een diploma verwierven, volgens ’t welk, zoo als de aange- voerde schrijver bl, 130 zegt: » Zekere bisschoppelijke » Kerken en andere Kerken en Kloosters, den batho. "Lienen ennomenen aan de Schismatieken toegestaan werden,"? En hoewel in 1668, de koning dat diploma introk, bevelende, dat alles aan de Catholijken zou worden teruggegeven, hield het schisma echter niet geheel op. De Kosakken riepen in hunne onlusten de hulp in van den Russischen monarch, Atgexis Mrkat-LOWITCH; deze hield, over dat onderwerp, in 1654, te Moskau eenen grooten raad, waario hij, zoo als Lee VESQUE in zijn geschiedenis van Rusland schrijft. Den Godsdienst in die zaak trok, onder voorwendsel, dat de Kosakken in hunnen Godsdienst belemmerd werden, en er werd besloten, dat men commissarissen zou zenden om hunnen eed af te nemen, en die der steden, welke onder hunne afhankelijkheid waren." En ziedaar, de ware geschiedenis van de verandering, welke in het artikel gezegd wordt, te zijn bewerkt in 1653, De winst van het schisma bepaalde zich tot een zeker getal van Kosakken, dat is, barbaren van Kleine Rusland, onderdanen van den koning van Polen, en de roem van Atgexis. is beperkt zich, tot het verleenen zijner bescherming aan eenige gerevolteerde barbaren, en gebruik te hebben gemacht van hunne rebellie, om door alle middelen, de grenzen van zijn gezag uitte-breiden, : 6 Het artikel spreekt niet van Peter den Groote, zoon van ALEXIS MikalLowitca, eerste keizer van Rusland, hoewel hij vele nieuwigheden in zijn-staten invoerde, zelfs in Godsdienstzaken, Zijn-gesehen geschiedenisten onzen opzigte, noch te oud, noch te-nieuw zijn-de, zou men zeggen, dat zijn met stilzwijgen is voorbijgegan, ten einde de woorden van ARISTOTELES, waarmede wij onze aanmerkingen begonnen, met al hun gewigt op het artikel zouden van anderen kan ons den mond niet sluiten, en het komt hier juist te pas aanterken, dat Peter de Groote, ten opzigte van den Catholijken Godsdienst, niet alleen moreel geweld en bedreigingen maar het zwaard bezigde. Dat het genoeg zij hier tot voorbeeld aan te voeren, wat men leest inde Specimen He clesie Ru thenicce, reeds aangevoerd door den schrijver KuLczins- KI, die een tijdgenoot was. Leverde hij de Kerk en het Klooster aan  dien- aangaande dringende verzoeken deden, hij hen in de hoop liet van te zullen slagen, hun verzoekende over dat onderwerp eene memorie te schrijven, die hij aan- nam den Bisschoppen van Ausland voortestellen. De bijzonderheden dier zaak worden geyonden in de Me- motres pour servir & histoire ecclesiastique pendant le AVIIE siecle, I vol., au 17 Suny J747, en ain de andere werken in margine van het gemelde. Werk aangevoerd, Wie zou volgens al dien schoonen schönen schönen schönen, hoofen, het jaar vor der schreckenen, geschiedenen van Justland, op het jaar 1718, alwaar hij aanvangt met te zeggen; in zijne Staten teruggeerd maakte hij (Peter de Groote) van den Paus de hoofd persoon van een boersch feest en tot de zaak komende, vergenoegde hij zich met deszelfs aanwezen aantewijzen door te zeggen: » Er was aan hof een gek, Zonor genaamd, die zijn schrijfmeester was geweest. Hij maakte hem voorts Paus, Hi werde door beschonkene poetsenmakers geinstalleerd. Vier stamelaars deden hem een aanspraak; hij maakte kardinalen, hij ging in processie aan hun hoofd.” Leves Que drukt weinig op dit feit, omdat het al te sterk de nagedachtenis van Peter I onteert. Want die feesten, voegt hij er bij, waren nock galant, noch geestig. Dronkenschap, lompheid en gulzgheid, 2a-ten er in voor, Maar nog een andere österre schrijerer, joan i een ander oogpunt beschouwende, meent de nakomelingschap niet te moeten berooven van een breedvoeriger yerhaal van die gebeurtenis. Die ge- schiedschrijver is te Circ die in twee gedeelten de | _oude en nieuwe geschiedenis van Rusland in vijf dee- Jen uitgaf, -waarvan het eerste in 1783 te Parys en Yersatilles verscheen, In het eerste gedeelle, ge- ld: Histoire Physique, morale, civile et politique ont ar ohh ussie ancienne tome 3 page 1546, en volg. Cenc in dezer. voege het onderhavige — Maakt, en had het feest van Conclave gevierd. Die Gek was 81 jaren oud, De Czaar vond uit, om hem eene weduwe van zijne jaren te doen trouwen, en dat huwelijk plegtig te vieren, Hij liet de uit- noodiging doen door vier stamelaars ; afgeleefde grijs- aards verzelden de getrouwden ; vier der dikste man- » nen van Stusland dienden tot loopers, het muzijk » was op eene kar, die door vier beeren getrokken » werd, die men met ijzeren punten prikten en die » door hun gebrul eene bas vormden, waardig de » liedjes die op de kar gezongen werden. De ge- » trouwden werden in de cathedrale kerk ingezegend » door eenen blinden priester, die teyens doof was, » en die men eenen bril had opgezet. De processie, » de huwelijksplegtigheid, het bruiloftsmaal, de ont- » kleeding der getrouwden.„,. alles was der boer- » tigheid van dit vermaak waardig.” Ziedaar genoeg aangaande Peter den Groote, Laten Wij tot ons artikel terugkeeren; overgaande van de tijden van Alxts MikaiLowitcu tot den tijd waarin Russland nieuwe en groote uitbreiding in het Westen verkreeg, zegt hetzelve: » Hindelijk, sedert dat de Westen provincien, met het rijk vereenigd werden, » verlieten vele individu’s en zelfs geheele gemeenten achtervolgens de unie, om terug te keeren tot de nationale Kerk; en iets later voegt het er bij: » aldus bragt de tijd alleen zonder eenig geweld van het wereldijk gezag, van lieverlede de vernietiging te weeg van een verdrag, dat gewisselijk vaste grond- tot onze dagen behoorende, met verachting van de stellige en openbare bekendheid beweren, dat zonder geweld van den kant der wereldlyke magt, de tijd al-Jeen eene groote menigte der nieuwe Catholijke onderdanen van Rusland, tot het schisma bragt? HET CATHOLICISMUS IN SPAIN. Niemand twälst tegenwoordig meer aan een zich hier meer, op een andere plaats minder ontwikkelen-de, doch overal zigtbare terugkeering der volken tot bet echte Christendom, Alles getuigt, dat men overal de noodzakelijkheid gevoelt van een-heid in het Christendom, en van een gemeenschappe-lijk middelpunt, zonder 't welk, die eenheid onmoge-lik is: overal begint men te gevoelen, dat de belangen 'yan den Godsdienst moeten afgescheiden worden van alle Politieke en dynastieke, dat is, van alle puiver mene &c. Schelijke belangen; overal bespeurt men, dat die af-scheidig volstrekt noodig is voor de vrijheid der Kerk, wier belangen men altelang met die van bepaalde res geringsvormen en dynastien, verbonden en verward had. De Kerk des levendigen Gods, heeft noch de gunsten, noch de bescherming der aardsche magten noodlottig zijn geweest,... Zij heeft niets anders van noo-den, niets anders van de magtigen der aarde te verlangen. Om hare goddelijke taak te volbrengen, dan eenen vrijen doortogt op aarde om hare kinderen vei- lig naar het hemelsch vaderland te kunnen geleiden, Zij heeft dus bovenal hare vrijheid te verdedigen: wil men haar dezelve niet toestaan; dan onder voorwaarde dat zij arm zal wezen, dat zij dan zonder aarselen, de armoede boven de slavernij kieze. Dit heben in de jongste tijden Spanje en Portugal op nieuw ondervonden: en daar, even als-elders, zal die ondervindig; ongetwijde heilzame vruchten ople- veren, Spanje, het Catholijk Spanje, schijnt zich onder den invloed van eenen goddelijken adem des le- veps, die de dorre doodsbeenderen bezielt, op te beu- ren uit den staat van vernederende slavernij, waarin heerschzucht en ongeloof hetzelve gestort hadden, Sedert het begin der maand Maart, wordt te Madrid een Catholijk dagblad uitgegeven, onder den tiel el Catolico, de Catholijk, *t welk openlijk aan de Spanjaarden vrede en eendragt predikt in naam van den Godsdienst, en hen tracht te vereenigen rondom de eenige principes, die staande en onwankelbaar gebleven zijn, te midden van alle omkeeringen en instortingen, — Ten einde den geest van dat dagblad aan-onze lezers te doen kennen, willen wij  trein, is het Catholicismus reeds achtien euwen doorgegaan en achten euwen yan standvastige en roemvolle worste- ling. Zijn saanhoudende zegepralen moesten aan zijn vijanden toonen. hoe ongerijmd hunne plannen en hoe onmagtig hunne pogingen zijn; doch neem, de hard- nekkigheid, de verblinding en de hoogmoed, de on- derscheidende trekken van ketterij en ongeloof, aullen hen nooit toelaten te erkennen, dat zij overwonnen zijn, De nieuwe luister, waarmede het Catholicismas sid- dert bij de uitkomst der beproevingen, kan hen yoor een oogenblik bedwelmen en doen verstommen, en dan azullen zij in hunnen spijt vallen, zij zullen van woede schuimbekken; maar verre yan berouw te hebben,~ zullen 2ij, cen weinig van hunnen eersten schrik be- komen zijnde, in stilte op uwe middelen van aanval en verdediging peinzen; zich nu eens onder het hüchelachtig masker van Jansenismus verbergende, dap eens zich openlijk vertoonende in de to omelooze woede van den ongeloovige en in de losbandigheid van den libertein, ni @ aot Dit zagen onze voorvaderen, zoo als aij het ons in de geschiedenis heben opgeteekend; ook wij zien dit, maar op eene zeer verschillende wijze. Zij be- schouwden is de verte en bejammerden: de verwoestinigen, welke het vernielend vaur, welks helsche! yon-— ken ons Spanje nog niet bereikt hadden, bij anderen aanrigtte, Rustig bleven zij in het boli loof onder de schaduw van de billijke wetten dier Catholijke natie, zonder de rampen. der-naburige volken te vreezen en te ondergaan,. Met ons is het zoo niet, De dwaling en de leugen, verleidende en vieijende na- men aannemende en ondergauen,. Met ons is het zoo niet, De dwaling en de leugen, verleidende en vieijende na- men aannemende en ondergauen, van nieuwe ondergauen, weten zich een doortogt te banen; te midden zelfs van hen, die er meer dan ooit een afschuw van hebben. De ketterij en de goddeloosheid, hadden met eerbied onzeu Catholijken grond beschouwd, alwaar nooit secte of dwaling haren onreinen voet vestigen kon. Doch zij hadden nooit hunne oogen van ons af- gewend, Zij verlaagden de Pyreneen, door middel hunner bedriegelijke beloften en begonnen lunne ge- schriften in stilte en in het geheim te zaajen, Zi verdeelden ons. Gebruik makende van de oorlogen en besprengen, die wij in deze tijden verduurd hebben en die wij nog verduren, Zij verspreiden hunne leerstellingen. De Spanjaarden, zoo spraken uij bij zich stelen en verscheuren elkander onderling; de oor! 8 en politieke questien houden hen geheel. de ot de eendragt heeft opgehouden te bestaan, bi de deren dier groote natie; ziedaar het uit te breiden en den doodslag to brengen aan- die z00 vergerde 20. Über die het uur ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het uur ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester. Über die het van ekom haar aan te grijpen en er zich meester Tot zinspreuk nemende: Catholicismus en nationali- teit, zal hij tot allen, hoewel met vastheid de taal der bezadigdheid en der betamelijkheid spreken. Heb- ben wij inderdaad, niet allen, tot welke partij wij behooren, belang bij den zegepraal yan Godsdienst en me t ~ "35° ; fixe * » _dactours ~yan den Catolico zijn, -hoewel onwaardig, leden der Geestelijkheid, wier zending zij weten, dat essentieel vreedzaam is. Ook beminnen zij ig hun geluk en hunne zaligheid; ook erkennen zi hun alle de kostbare gaven, waarmede de Heu- ms gekenmerkt heeft.... de vrijheid, van er volken, det familien of der individo’s t@ ae Pat wate a a ie : ° : alle Spanjaarden in Jesus Curistus; ook wenschen zij 4 oed of slecht gebruik, het geluk of den | De Fransche legitimistische bladen nemen het, zeer euvel op, dat men in Spanje, in een openlijk Catholijk blad, de belangen van den Godsdienst, afge- scheiden van de belangen van don Cantos, behartigt ed verdedigd! In hunne o ogen zijn altaar en troon zoo naauw vereenigd, dat de verdediging van het altaar, zonder de verdediging van den troon, eene misdaad is, Hunne spreuk schijnt te zijn: » Verga het geluk em » de rust van het land, verga de Kerk, verga alles, » als slechts onze partij zegeviert!” — Misschien zou- den de séerretjes-Correspondenten van het Handels- blud, die partij als het orthodoxe Catholicismus be- schouwen,... (1) Maar het orthodoxe Catholicis- mus heeft niets met menschelijke gevoelens, partij- schappen en reveringsvormen te maken; het kan niet met dit of dat ministerie vader omdat het nooit val- len kan, wijl het op de steenrols gevestigd is; en niets is verfoeijelijker dan het orthodoxe Catholicismus dienstbaar aan de eene of andere partij te willen maken. 2 OO DE GRAAF FREIHERR von WIESAU. (Vervolg en slot van bl. 108). Lindelijk komt onze Mijnheer de Schrijver op bl. 42 nog met de bewering aanrukken, dat men in Praise sew liberaler dan. in Beyeren zou zijn; aangezien al- i eer Catholijke soldaten den zoogenaamden Evange- schen Godsdienst vriwillig met hunne Protestautsche makkers bezoeken, — Doch hierbij is BretsCHNEIDER met een tegenovergestelde bewustheid der waarheid vrij wat verlegen; nademaal zij hem dwingt, dat on+ bedacht gezegde terstond iets te wijzigen. >» Mogt men echter de soldaten al gedwongen hebben,” zegt hij, » zoo ware hun toch niet een zeer groot onregt geschied.” — Ik zeg u echter, Mijne Heeren! Men heeft hen gedwongen, Ja men heeft nog meer gedaan, Men heeft de garnizoenen, zonder afzondering der Catholijken van Protestanten, tot louter zoogenaamde Evangelisch-vereenigde gemeenten gemaakt; men heeft aan dezelve eigene predikanten van deze gezindheid gegeven en aan hen alle soldaten zonder uitzondering, ook de Catholijken, onderwor Pen, Tot doopen, trouwen en enen, moesten allen, zelfs ook de Catholijken, zich töt zulke predikanten wenden, en zonder hunne toe stemming, welke opzettelijk verzocht moest worden. Mogt een Catholijke zulke geestelijke verrigten niet van eenen Priester zijner belijdenis ontvangen; en die toestemming nam nooit weg, dat de Catholijke daarom even goed, en wel vooraf, de honorarium’s aan den zoogenaamden Evangelischen garnizogenaamden te wijzlgen: maar, Mijne Heeren,....! doch ik ben een Pruisch soldat, en zoo eischt de betrekking dat ik daarvan zwijge, Trouwens ik het alleen met den heer BRETSCHNEIDER aan ’t stuk, die veel over waarheid prevelt en uit haren wee gaat gelijk eene viedermuis uit de zon, Verschoont mij de warmte, in welke ik gekomen ben, mijne genadige dames! Ik ben een oud soldatenhart en zeg de dingen gaarne gelijk ik ze denk, vrisch van de lever weg. Pounitz, Gij zijt Catholijk, zoo °’t schijnt, mijn heer de kapitein! d De Karirernx, O ja, mijn lieve baron! Die zonde heb ik aan mij. Matuitpe. Hoe nu, kapitein! Is het dan eenezon- de, Catholijk te wezen? De Karirern, Of zulks voor. God eene zoid, daar twijfel ik zeer aan, genadige frevle! Ook geloof. ik dat dit niet overal zonde voor de menschen is, Niettemin is dit op menige plaatsen eene ten minste politieke zonde, en wel eene onvergeeflijke. : Pétnirz, Ik heb u altoos voor eenen Protestant aan- gezien. De Kapitel, Ei, mijn beste baron! Zoudt gij mij dan nog eenvoudig kapitein noemen, als ik een Protestant was geweest? Wissau. Verbeeldt gij u dan, ter zake van uw Catholijk geloof inshet achterst gcbleven te zijn, mija heer de kapitein? ; De Karitein, Dit is een geval, wegens welk mij niemand beter dan PétnitTz getuigenis zou kunnen gee veo. Hij diende twee jaar als luitenant in mijn bas taljon, in mijne eigene compagnie.- Kapiteins, die nog luitenants waren toen ik reeds eene compagnie kommandeerde, zijn, links en regts, achter en voor mij, tot majoor geavanceerd; ik, ik ben en blijf nog altijd kapitein, Nooit heb ik in mijnen dienst eene verwaarloozing tot mijne schuld laten komen, nooit mij, van wege mijne superieuren, eene berisping op den hals gehaald; in tegendeel, ik ondervindt steeds dat 2ij mij hoogschatten en mijne onderhoorigen mij liefhebben; en toch, mijn heer de Jegatie-raad! het is gel ijk ik het-u zeg. De brug, over welke ik tot den volgenden rang zou moeten klimmen, is algebroken; mijne vrienden beklagen mij, verwonderen zich, heben’ groote moeite om zich de reden daarvan’ te verklaren; doch in hun binnenste heer de legatie-raad! deze partijdigheid is mij daarom ongemeen dierbaar, wijl zij een warme belangstelling voor mijn geloof in in mij opgewekt heeft, Als soldaat, bijzonder als menjong is en een niet onvrolijk temperament heeft, gaat men er over ’t algemeen zoo, wat onbedacht heen, zonder zich veel over zijn geloof, noch zelfs over de godsdienstigheid te bekennen; en ik moet helaas bekennen, dat het mij ook zoo gegaan is, Sedert ik echter merke dat men mij eene eigenschap als misdaad toekent, welke ik toch oorspronkelijk slechts, om q zoo te spreken, aan het toeval moet verdanken, heb den aangegrepen ziet? — Hoe kunt gi J, gece ik ik Mij erangen lagen lagen lagen lagen lagen, mijn gelöst, nader te onderzooken, en ik heb in mijn gelöst die kracht gevonden, welke mij in staat stelt om eene onverdien-de terugzetting vrij onverschillig te verdragen, Wigsav. Ziedaar een gemoedsgesteltenis, welke u er aandoet, mijn heer de kapitein! — In ons Bezje- ren zijn zulke partijdigheden zeker iets ongehoords, De Karitetn, Zoo hoor ik algemeen; en daarom juist mishaagt het mij des te meer, dat deze heer BRETSCHNEIDER, van wien wij spreken, zich niet ont- ziet, zulk eene rondborstige regering verdacht te maken en haar met het speeksel eener gemeene lastering te bevuilen. Zet de man het zich daar, in zijn boek, niet in de hersens, eenen kapitein van Stecnhecm zijne demissie van de Beijersche armee te laten nemen, op grond dat, schoon het op het oogenblik nog: niet het geval is dat de Protestanten in Beyeren verdrukt wor- den, zij toch reden hebben om in de toekomst alles te vreezen,? Wie geeft dezen heer het regt om eene regering te beoordeelen wegens hetgeen hij kwaadaar- diglijk gist dat zij eerst zn de toekomst zal bewerksteHigen? ‘Waar zijn de daadzaken op welke hij zijne gissing kan gronden? Zeker nergens dan in zijn, De Prepikant Fatxner. Neem mij niet kwalijk, mijn heer de kapitein! Bretschmerz pärkte gronden bij; hij beroept zich op den » AtHanasius.” In een land, zegt hij, waar Goernes dit geschrift durfde op- stellen en waar het aan verschillende bladen vrij staat, onbeschroomd sektenhaat te prediken, behoore Protestanten op alles bedacht te zijn, De Karirgin, Wanneer is de » ATHANASIUS” in ’t licht verschenen? Wanner heeft de » Wurtzburger Zeitung” den standaard voor de regten der Catholijke Kerk opgeheven? Niet eerder, mijn heer de predikant! dan toen bij ulieden de ‘woorden bereids daden geworden waren, — Gij durft het wagen, van den » ATHA~ NasIus’? te spreken en dat boek een schimpschrift te noemen, terwijl gijlieden onophoudelijk sinds langer dan dertig jaren de schandelijkste libellen tegen de Catholijke Kerk in de wereld brengt! Durft gij van kerkehaat spreken die in de Catholijke bladen gepre- dikt zou worden De korrek. Daar al uwe openbare bladen van de laagste aantijgingen en uitvaringen ten jäge der Catholike Kerk overvieren? Hebt gijlieden, heeren pre- dikanten, dan misschien uitsluitend het regt van te spreken, en is de Catholike Kerk zelfs dan ook tot het eecuwige zwijgen veroordeeld, wanneer gijlieden hare onbetwistbaarste regten op eene smadelijke wijze — schendt, haar de grofste onwaarheden toedicht en haa in de. Welke de hoog bezonnene Gérres een waar yoorbeeld van gematigdheid is? Hoe komt gij er bij om van een paar dagbladen te spreken, de eerste welke sedert menige jaren in den Catholijken zin opgesteld zijn; daar gij van schaamte blozen moet, als men u de Staatszeitung, de » Leipsiger (allgemeine) Zeitung,” de » Elberfelder Zeitung,” het » Frankfort Journal,” en hoe die bladen al heeten, uit welke dagelijks een stroom van schimpingen tegen de Catholijken ten voorschijn komt, tegen dezelve over stelt? Het is u ondoenlijk, iets dergelijks aan de Wurtzburger of Munchensche » Zecéung’’ te last te legeen; deze heben nooit geschimpt. Wat deze bladen leverden, waren daadzaken en niet anders dan daadzaken: maar deze daadzaken waren op onverwerpelijke bescheiden gelegd, en zulk eene taktiek was te verwacht, te treffend; men beyond zich in het naauw gedreven, men moest die bladen derhalve verdacht maken en vernederen, om zoo doehde Bütten omlock te brengen. Men moest zoo lang yan den haat schreckenen en van de bittere gal welke deze Tijdschriften zouden lozen, dat de protestantsche wereld, welke ze niet leest, aulke betigten, op de trouw en gelofwaardigheid harer ma-tadors, als waarheid aanneemt en hun het liedje naingt, opdat zoodoende het. Jaxoss onheil niet open-baar moge worden. Of heeft men den Catholijke Tijdschriften ooit eene opzettelijke onwaarheid met grondte last kunnen leggen? Nooit! Doch van hoeveel on-waarheden zijn daarentegen de protestantsche journalen niet reeds overtuigd geworden! Maar juist wij] men te onmagtig is, om tegen de Catholijke Tijdschriften met gronden op te dagen, zoekt men ze verachtelijk te maken; en zoo is ook het geval met Gdrres. Men kan het gewigt der waarheid, voor welke hij met viammende woorden vecht, niet wederstaan, diens- yolgens gaat het zijnen wederstrevers gelijk men- sehen die in de zon willen zien; zij wenden hunne aangezigten van het voorwerp, om het te doen is, af, grijpen, in de plaats van dat, den persoon aan, en begeven zich, gelijk de heer Brerscunerper zulks op bledz, 114 gelijk te doen, naar afgelegene tijden terug om te bewijzen dat die groote geest vroe- ger niet anders over de zaak gedacht heeft; even alsof iets den groolste en edelste mannen soms niet o- + eee ware, lige Tijdschriften-artikels, welke de Catholijke Kerk tegen de aangrypingen harer bestrijders verdedigen, se geene gronden op welke uwe hooge bewondering ETSCHNEIDER bedenkelijkheden voor de Beijersche protestanten bouwen mag, ete landen, hebben veel meer reden om twaarmoedig in de toekomst uit te zien, wanneer 2ij al niet 100° veel reeds ondervonden hadden, dat er “ shien niets meer te vreezen over + Blijyen kan, NER. Dat zou dan toch — als ik alles, wat 3d hebt en wat mijn heer de secretaris een, geachte heer predikant! De » ATHANASIUS’ noch — Integendeel, de Catholijken ~ onlangs ook beweerde, wilde toegeven —= hoogstens alleen in uw Prutssen het geval kunnen zijn, De Kapirgerx. Niet bloot in Prussen; maar, meer en minder, schier in alle protestantsche landen, Fatxner. Hoe wilt gij zulk een koen gezegde goed maken? De Karirein, Met de eigene woorden van uwen BRETSHNEIDER. Deze heer namelijk, werpt den schrijver yan den » ATHanasius’ voor, dat hij met zijn ge- schrift het oogmerk heeft om het volk aan den Ryn op te ruijen, Nn, uwe bewonderde gunsteling bekent echter, dat » Ataanastus” zoo hoog geschreven is, dat hij zelf daarin niet alles begrijpt (bl. 113), Maar hoe zal het volk door iets, wat het niet verstaat, opge- ruid kunnen worden? Intasschen geeft de heer BretscanetDer door zijne beschuldig ing te kennen, dat hij van gevoclen is dat het volk, ingevalle men hetzelve te levendig in den onderhavigen strijd trekt, opgeruid worden kan; gij echter, mijn heer de predikant! gij 2ult mij wel wel wolten toestemmen dat men daartoe eene manier van spreken zou moeten gebruiken, welke het volk verduwen kan: dech daarvoor hebben de uwen getrouwelijk zorg gedraget. De kansel, mijn heer de predikant is voorzeker de plaats, uit welke het volk de verständigen verständig verneemt; doch welke kansels heben gediend, om er de twistpunten van den dag te verhandelen? Weergalmen de kansels van Weimar, Gotha, Leipzig, Darmstadt, Frankfort en ontelbare andere plaatzen, nog niet van de hatelijkste uitvallen tegen de Catholijke Kerk? Heeft men niet het volk tot den strijd voor het licht tegen de schildverheffing van de magt der duisternis, en hoe zulke afgesabbelde spreek-wijzen sedert eene halve eeuw al meer heeten opgerepen? Meent gij ook, mijn heer de legatie-raad! dat men in Begeren, eene predikatie tegen de protestanten zou hebben mogen houden, gelijk de heer Réru te Weimar, er eene tegen de Catholijken gehouden heeft? Nooit! Wiesau. Gewis niet, mijn heer de kapitelin! Een Catholijken Priester had in Beveren zich, op den prekstoel, slechts aan de helft der uitvallen tegen het protestantismus behoeven schuldig te maken, welke Ron In zijn predikatie tegen het Catholicismus zich heeft durven veroorloven, om zich niet slechts aan den tegenzin zijner toehoorders, maar ook aan een strenge berisping zijner geestelijke en ook wereldlijke overheid bloot te stellen. Fällen. Maar met uwe premissic! Ik kan, wel is waar; toegeven dat er in Beyeren niet tegen het Protestantus gepredikt wordt; trouwens zulk een — val is er mij niet een enkel bewust: evenwel ver- schijnen er aldaar schier wekelijks nieuwe geschriften. A polemiek tegen de Protestantsche kerk gerigt © s en die haar openlijk aangrijpen, Wissav. Niet aangrijpen, mijn heer de predikant! Maar alleen de aangrepen afweren, welke tegen de a Pq — 132 — Catholijke Kerk gerigt zijn, De uitdaging is geenszins van de Catholijke zijde uitgegaan: voor het overige is -in Begeren aan de Protestanten zoowel als aan de Catholijken eene vrijmoedige opheldering der onderwerpelijke strijdvraag geoorloofd; al Pq — 132 — Catholijke Kerk gerigt zijn, De uitdaging is geenszins van de Catholijke zijde uitgegaan: voor het overige is -in Begeren aan de Protestanten zoowel als aan de Catholijken eene vrijmoedige opheldering der onderwerpelijke strijdvraag geoorloofd; al Pq — 132 — Catholijke Kerk gerigt zijn, De uitdaging is geenszins van de Catholijke zijde uitgegaan: voor het overige is -in Begeren aan de Protestanten zoowel als aan de Catholijken eene vrijmoedige opheldering der onderwerpelijke strijdvraag geoorloofd; al Pq — 132 — Leen is het aan de beide partijen tot pligt gemacht, zich steeds binnen de lijnen der bescheidene gematigdheid te beperken, De Karitery. Nu, mijn heer de predikant! Kumnen wij datzelfde ook van protestantsche! anden, inzonder heid van Prüssen zeggen, alwaar de gesehriften, welke de Catholik zaak beschermen, als van voren verboden zijn? In Prüssen durft een Catholikke de geschriften, die zijnne Kerk verdedigen, slechts in 't geheim en als steelswijze lezen, terwijl de infamste libellen tegen haar er vrij en opentlijk, ja met een soort van honenden triomf overal omloopen en verspreid worden. Wat dunkt uo dan nu van uwen Brerscungi- pen, die daar beweert, dat Prüssen toleranter is dan Beyeren? Färmer, Deze heeren, mijn heer de kapitein, zijn Beijerslieden, en, schoon protestanten, trekken 2ij zich hun vaderland met warmte aan, Ik ben geen Pruis, kapitein! Gij zijt het! De Kapitein. Heer predikant! Ik ben niet een ge- leerde en heb niet gestudeerd; doch moet ik uw neggen dat gij mij daar een zeer slecht argument maakt, = Ik ben wel geen Prüssen, doch Prüssen is mijn rae vaderland, Of ik Voor hettige en voor mijnei koning een warm gevoel hebbe, dit moge u deze idelaar, tlie’ hier mijne borst bedekt, bewijzen; maar nog be ter zouden let mijne tien likteekens kunnen doen, uit welker yoormalige wonden ik de eer heb gehad van voor mijnen koning en voor mijn vaderland te bloeden, Maar Pruissen noch deszelfs koning hebben niets met de zaak waar over wij het hebben, gemeens, Wij spreken nu over een boek; en dit boek behelst stellingen die niet “op waarheid geprond zijn. Ik ontbloot eenyoudig de ongegrondheid der beweringen van eenen man “met | wien gij het veel op hebt, die een hoogen rang be- kleedt en zich voor eenen verdediger der waarheid uit- geeft. Ee a = ner eres a - “aan st Wigkan tiv of GtnOtiin NEDE ancasbsent STENMEA ON te te Ghare, Be NE A ee De kapitein sprak deze laatste woorden in een zeer gemetenen en ernstigen toon; zoodat Péinitz, die militaire korzeligheid kende en eenen onzachteren woor- denstrijd berreesde, terstond het woord nam en vraagde : » Wat zeidet gij zoo even, kapitein! Zijt gij geen Pruis? Ik heb toch altoos hooren zeggen dat gij een Breslawer :waart.? 0. so: 2° ee ee a eS Liedaar een staaltje van Gérz’s. schrijf- en vertoog- wijze, Hierop laat hij, na eenige pourparlers, zijnen kapitein zijne levenschets geven; doch misschien heb ik uw geduld al reeds te lang in beslag genomen ; al- thans ik hadde wel de helft minder uit dat yoortreffe- lijke boek kunnen vertalen om u te overtuigen dat onze H. Kerk zich in deszelfs edelen schrijver weder op _ een groot voorvechter mag beroemen niet alleen, maar ook dat het Protestantismus, als o Ode op heizelre - gégronde staatsmaneuvres, hoe meer zij zich pogen ‘te vestigen of te verbloemen, hoe meer haré magteloos - hebt gij wel (om uit het wintersaizoen te spreken) eenen eenen zwakken schaatsrijder opgemerkt? Hij zal alle oogenblikken de iouwitjes aantrekken en, ‘under-daad, daarbij eenige keeren verligt én stijving on-dervinden’; doch ten laatste zich de voéten zoo doof maken, dat 2ij hem zelfs op den stroeven grond den pehepr liter dienst zullen weigeren, - Maak nu de vers gelijking!.... Zij zal wel een weinigje kreupel gaan: maar dit kunnen wij niet vermijden, tenzij met vere pelijkingen, die hardere bait behelzen, tbe de eer enz, — CH, aD the Py LANKONDIGINGEN. daw On demande dans un institut à Amslerdatn un secondant de la Religion Catholique, qui a les talens requis pour enseigner les langues Hollandaise et — gaise par principes, l'arithmetique etc. s’Adresser des lettres affranchies sous l’ LANKONDIGINGEN. daw On demande dans un institut à Amslerdatn un secondant de la Religion Catholique, qui a les talens requis pour enseigner les langues Hollandaise et — gaise par principes, l'arithmetique etc. s’Adresser des lettres affranchies sous l’ LANKONDIGINGEN. daw On demande dans un institut à Amslerdatn un secondant de la Religion Catholique, qui a les talens requis pour enseigner les langues Hollandaise et — gaise par principes, l'arithmetique etc. s’Adresser des lettres affranchies sous l’ LANKONDIGINGEN. daw On demande dans un institut à Amslerdatn un secondant de la Religion Catholique, qui a les talens requis pour enseigner les langues Hollandaise et — gaise par principes, Initiale B, chez le ial re C, L. van Lancennvysen, sur le Cingely prose Heisteeg a Amsterdam, Dezer dagen is van de pers gekomen > ae De feestvierende, de dankende en de betreurde der 3 3 eene jubel-, dank ân. lijkrede ;. ae tweede der den Wel Eerw. Heer B. Mic ap ee deed Priester en Pastoor te Weesp; di ste en H. J. Hotterman, R.. GC. OVER GODSDIENST-, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE. Als JESUS dit gezegd had, hebbende deoogen ten Hemel opgeheven, seide fe OU ee ah Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy éen syn gelyk wy.e+e.e- En tk bd niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove sullen: opdat zy allen éen syn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Uz dat ty ook in ons mogen éen syn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat si touden éen syn, gelykwy ook dén syn. Ik in hen en Gy in my, opdat sy volkomenlyk éen sin: en dat de wereld wete, dat Gy my gezonden heb, Joann. XVII. Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8,50 in het jaar; het half jaar of kwartaal. Nach evenredigheid; gullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle gebonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven xullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. LILLE LILLE LI OE LL TEEN ELISE ED LL ELSA LEE ILE OCLC LE A EBT LIED LLL DEI AD EER LGA TT ILO IEE OIE ELLE SOE é KRITISCHE AANMERKINGEN OP EEN ARTIKEL _ BETREKKELIJK RUSLAWD, IN HET JOUR- NAL VAN FRANKFORT GEPLAATST, $a DEN 22 APRIL 1839. (Vervolg van of 127.) 1791, alwaar, onder anderen, in deze bewoorden van die valsche apostelen gesproken wordt: » De gouvernneurs hadden bevel, om hen behulpzaam te zijD. Die missionarissen van een nieuwe soort, waren van soldaten verzeld en doorliepen de dorpen. Zij braken de deuren der kerken open en zegenden dezelve, als of zij ontheiligd waren geweest, Als de Herder weie geweest, Als de Herder weie gerde het schisma te omhelzen, werd hij door een ander vervangen, Gedurende dien tijd den de officieren de inwoners opkomen. Men zeide hen, dat zij tot den Godsdienst hunner vaderen moesten terugkeeren, die tot de Grieksche gemeente behoorden, Als men hennt door overreding winnen kon, werd de toevlugt tot geweld genomen, tot de bastonnade en tot opslui-t. Door die zachte en menschlievende middelen, maakte men proselyten. De Bisschoppen bezweken niet voor den storm, men confisqueerde hunne goederen, Een levendig herdenken van die vervolging, is altoos in die orden -bewaard gebleven en de inwoniers van Lubawicz, in de provincie van Mohilew, die ten geate van 120 een verzoekschrift aan den tegenwoordigen keizer Nicotaas I inleverden, op den 10 Julij 1829, spraken er in dezer voege van: «Qui Zu verouders in het Grieksch-vereenigd gelöffnet geboren, altoos getrouw nal den troon en aan het vaderland, hebben vreed- 2 L het eerste tijdvak, behalve de omkeering van de Catholijke hierarchie, zoo van den Latijnschen als van den Griekschen ritos, die onder Pavt I, den opvolger en zoon van Catwarina II, 200 goed als kwaad ereorganiserd werd, door ‘Mer. Lorenzo Litta, De- egaat van den H. Stoel, die in 1820 Kardinal ge- ke : is, werd er een ander middel door het Rus- sisch gouvernement gebezigd, om deszelfs ontwerpen ten ul voer te brengen. Het besloot om zoogenaamde missien van schismatieke bisschoppen en priesters in tijne nieowe bezittingen te zenden, om van de ge- nec aschap der Roomsche Kerk de Grieksch-vereenig- af te trekken, tegen welke Catholijken van den Latijn- schen ritus, Wij hebben het ver aal dier missien in fémoires pour servir a histoire Ecclésiastique écle, tom. 3. op de dagteekening van 3 Mei ara: Cu nee ~apnee ay UN 426 The 4th pet. zullen, gedeeltelijk voor dien tijd begonnen was, En feitelijk wordt in het verzeek der inwoners van Lubawics geschreven, gelijk wij gezegd hebben, op den 10 Julij 1829, het volgende gezegd: » Dien Godsdienst beleden wij vrijelijk, tot heden toe, onder de bescherming van Uwe Keizerlijke Majesteit (Niconaas I), en wij dachien niet, dat wij zonder een uitdrakkelijk bevel van uwen keizerlijken. Alles in der werk, om de Grieksch-vereenig der heerschenden ‘Godsendung te vervoeren, egrepen zouden geenerlei indruk maken op de deren in deze provincie, als men aan de g vergunde, om zich aangaande die vereeni dragen naar de stem der conscientie, en krachtige overtuiging; maar de midd bezigt, vervullen de ziel met schrik, ook in "dat stuk, hoe zwakken zich pey dienst te omhelzen dat zi Kerken bezochten en de Sacrementen ontvingen der heerschende Kerk, maar dat zij innerlijk sterk aan hunne oude religie gehecht bleven.’ Ten opzigte der Catholijken van den Latijnschen ritus, zal het voldoende zijn aan te merken, dat zoo zij de geringste genegenheid hadden gevoed voor het schisma, zij zich niet tegen de overgave hunner Kerken zouden hebben verzet, gelijk zulks op verscheidene plaatsen gebeurd is en bepaaldelyk te Radoml, alwaar het tegen hen gebezigde geweest, dat acht personen dood op de plaats gebleven zijn. Doch Hodenanig ook de tegenstand der Catholijken zij, verzuimt het Russisch gouvernement, zich ter taak gesteld het Russisch gouvernement, zich ter taak gesteld het den, om hen allen onde: de banieren van het schismatiek te maken, of ten minste te doen schijnen. Het is z0.verzot op dat punt, dat het zich zelve en anderen tracht te misleiden, also het reeds het doel zijner po- gingen bereikt had; ongetwijde denkende, dat die misleiding zelve ecn voortreffelijk middel is, om het zelve wezenlijk te verkrijgen, Het wilde cene plegtige acte van vereeniging trachten tot stand te brengen tus- schen de schismatieken en de Catholijken van den Griekschen ritus, en de gelofsbelijdenis werd aanyankelijk ter onderteekéning, door list en vervolgens met ge- weld aan den waardigen Metropolitaan JosapHaT But- ‘HAK aangeboden, die haar op eene edelmoedige. wijze yerwierp en kort daarop stierf; des ongeacht wilde men doen geloven, dat de Metropolitaan niet  individus schismatik worden, dan worden alle parochianen, hoedanig hun getal ook zij, als zoodanig beschouwd en al de leden eener familie worden gelijk gesteld met een der leden, wien het in 't hoofd komt om het schisma te belijden. Als in het eene of andere geval de Ca- tholijken zich tot het gouvernement wenden, dan wor- zij niet gehoord ; als zij niet gehoorzamen, worden zij gestraft, ey, _ Het gouvernement heeft gevoeld , dat om het schis- ' ma algemeen en duurzaam te maken, de liefde enfach- ting der Catholijken voor hunnen Godsdienst uit de rten moest gerukt en verhinderd worden, dat de Spe ding der jeugd niet Catholijk ware. Het scheen a n hetscie niet onmogelijk , dat doel te bereiken; de —liefde tot de Godsdienst wordt gemakkelijk verloren , 8 zij niet meer door de zachte en yoorzienende zor- n sr Pastoors onderhouden wordt; het gouverne- men dus een groot aantal van Parochien yvernie- tigd , ten einde de verbazende afstand der plaatsen, de _ gemeenschap. der geloovigen met hunne Pastoors bij ¥ _uitstek moeijelijk maken zou. De kerk heeft altoos — eenen grooten luister van de reguliere orden ontvan- | bij welke de Catholijken niet alleen de geboden, 00k de raadgevingen van het Evangelie in prak- end @, zich een zeer hoog denkbeeld van hunnen ~ ee jormen, Diensyolgens heeft het Russisch | gouvernement de hand aan alle Catholijke monasterien en. kloosters geslagen, niet dan slechts een zeer klein getal overlatende, Iedereen begrijpt, dat op die wijze de inkomsten der openbare schatkist yermeerderen ; maar zij, die het Russisch gouvernement wel kennen , zullen gevoelen, dat de. So Mign Heer! Een vos, die zijn eigenen strikken verwart, een spin, die venijn zukt, een man, die den duivel tot patroon heeft, een dienaar des duivels, een genaar, een yerdraaijer, een ophitser’ ziet daar woorden, die de Christelijke verdraagzaamheid u zeikerlijk heeft ingeboezemd, om mij bij uwen vriend ganteduiden, Gelukkig voor mij: ik was op cene dusdanige behandeling reeds lang voorbereid: de knecht is ook niet beter, dan zijn meester, Ik ken reeds lang zekere bevoorregte heerschzuchtige beden, die mir den mond vol hebben van liefde en verdraagzaamheid, doch wier liefdeloosheid zich bij elke gelegenheid verraadi; lieden, die geene tegenspraak kunnen dulden en schelden en lasteren, wanneer zich gevoelig zien: aangetast. schreven in-oogenblikken van hevive gemoedsopwinding bij lieden van uw alvoi niet vreemd. Het vaderland was in nood, doch gelijk in vroegere vroome dagen, werd er gevast en gebeden, en wonderlijk — z00 zal menig oud-Nederlandsche schoolmeester in lateren tijd aan zijne kinderen vertellen, — wonderlijk was wederom de reddende hand der Goddelijke Voorzienigheid, Nog 200 even had men geroepen » kruisigt hem... en op eens, hoorde men het blijde Hosanna weergalmen; oud- Nederland was gered — want Hymen was gevlugt! — Ik hoop dat sinds die blijde toonen aan Amstels- boorden de vroegere wee-klagten vervangen hebben, uwe woede eenigermate zal zijn bedaard: anders zoude welligt mijn brief u te zeer schokken, H. Potman, ‘Az, thans in hoogere kringen werkzaam (1) was nooit mijn cathegiseermeester en Prinsens kweekschool heb ik niet bezocht: ik het dan ook in het schelden niet ver kunnen brengen, Verschoon mij derhalve, zoo te dezen opzigte, mijn brief bij den uwen 200 zeer af- ste ekt, Wij zijn dan tot de Bijbelsche geschiedenis genaderd, voorzeker een ruim veld om uwe godgeleer- de kennis aan den dag te leggen, Na in het kort, doch gelrouw de reeks mijner aanmerkingen aan uwen vriend te hebben medegedeeld, vraagt gij, om u in eens van de zaak aftemaken;”? Of is er onder alle aan- merkingen eene van eenig gewigt voor ons waarachtig welzijn? kan men zeggen, dat eene enkele der aange- haalde en gegispte uitleggingen Jeidt tot verzwakking van het kinderlijk gelöt aan God en aan Jesus Curis- Tus, zijnnen eengeboren Zoon, door wien en in. wien wij alleen onze hoogste bestemming, eeuwige gelukza- ligheid, kannen bereiken? —” Dat mijne aanmerkingen geene zaken betreffen aanstootelijk voor u en uwen vriend wil ik wel gelooven, maar mijne bewering is, dat zijn aanstogtelijk zijn en ergelijk voor Catholyken en dit hebt gi niet weder- leod, dus heb ik niets te antwoorden, Voor ons is het ergelijk en leidt tot verzwakt Kinder van het kinderlijk gelöt in Curistus, wanneer Hij zich geschikt zou hebben naar Joodsche vooroordeelen en Hij, die de Waarheid zive was zijne tijdgenooten zou hebben misleid: dit is de oorzaak, waarom ik n,° (1) De redactie van den Vrijmoedige heeft geen dertig jaren gewacht, om wijlen Pouman tecanoniseren. 