Neue holländische Sprachlehre, 9e verbesserte Aufl
None
Het eerst begann kok en botelier te kijven, * en nu meenden volk en stuurlieden te luisteren waar hun voedsel gebleven was. Rampzalige twist! Beiden hadden weldra een gedeelte des volks en der vlagheeren op hunne zijde; beiden wisten welhaast bun geschil tot de zaak der gehele man> scbap te maken. Vertrouwen en eenigheid waren nu van boord gezwept. Een gedeelte des volks wilde naar deze haven zeilen; eenige vlagvoerders naar gindsche kusten stevenen; andere matrozen wilden zeilen bijgezet hebben; andere gezagheb- bers waren van oordeel, dat men zeilen raoest min- deren. Alle schepen, die men praaide, werden om raad en hulp gevraagd, het eene door den kok, het andere door den bottelier. „Re»t door zee!” riep de eene; „alle zeilen blank!“ nep de andere. Aldus verloor men het goede vaarwater, en ge- raaktc op dwaalvaarten, even nadeelig voor schip als volk. De woelige staatshulk werd door nog woeliger stormen nu eens naar draaikolken ge- sleurd, waarin dezelve bijkans vers londen werd; dan weder zoodanig op klippen gestooten, dat weldra de eene stuurman na den anderen overboard viel. Een vreemdeling, die bij geweld en logen, de stuurmanskunst, en op de Acherontische bottelier fiednet, laisteren für, gewöhnlich, konfielig, welhaat fünf, gar balb, gachilärte, zwecken Veitfängen, toertreiben, vlagvoerder glänzend, gindscb  flinke matrozen plaatste hij op andere schepen, en met zijne vuile gezellen wilde hij ook onze hulk besturen. Hij kende het maaksel van ons schip, en den aard van het volk niet. Zijne taal was een wangeluid in de ooren onzer zeelieden. Een gedeelde der manschap zag den kok, het an- dere den bottelier aan, en zeiden: „met dien „vreemdeling kunnen wij niet lange varen, hij „zal ons schip geheel doen vergaan. Wel aan! ,,verzoent u en draait elk wat bij! Gij kok! kunt „u an geene boter, en gij bottelier ! u aan gee- „nen drank meer vergrijpen ; want de lieve boots- ,-,gezellen van dien vreemden stuurman, die altijd „op kaap Grijp varen, hebben ons niets over- „gelaten.“ Dit woordje raakte grond ; koks- en botteliersgezinden draaiden elk wat bij, en hid- den hunne oogen op de plecht gevestigd; en bij de eerste gunstige gelegenheid, toen een hevige storm dreigde, riepen beide partijen: „Vrienden! staat vast; het zal er w'aaijen!“ ligtten den vreemden stuurman geheel niet zacht uit zijn kompas , en wierpen hem netjes over boord. De keus eens nieuw'en stuurmans was nooit twijfelachtig geweest; maar om het roer aan te bieden, drong de een den anderen; want die hot liijschen aufjicl)en, rees ttonTriJsen Peigen, top ®ipfel, maaksel SBcjc^affen^eit, wangeluid Uebettaut, SRi^laut, raken reic^en, dreigen broken, ligten keos, kear 141 eerst in de boot springt, heeft keur van riemen. De vreemdelingen werden vanhetverdek gezwabberd, de eigen wimpel weder eheschen, en de ode kabels en zeilen te voorschijn gehalten. Aan het kompas, echter, had men zoo vele miswijzinigen opgemerkt, dat hetzelve voor onbruikbaar verklaard en een nieuw gemaakt werd. Aldus präkt nu het hervormde vaartuig weder heerlijk op de baren; uitbundig bulderen de kartouwen, en oude en nieuwe wimpels vleten door elkander. De stuurman, wetende dat hij een moeijelik zec-schip te behandelen heeft, belooft een oog in het zeilte zullen houden. Nu en dan komt er wel eenen klink in den kabel, maar wij laveren toch nog al het walletje langs. Eens echter wa-ren wij, door eenen plotselingen storm, zoo na-bij eene verschrikkelijke draakolk geslingerd, dat zoo niet de handige en moede wending van den stuurmansleerling one weder in het goede vaar-water hadde gebragt, dan konden wij onze kabels wel weder inpalmen, en onze wdmpels in de pe-kel leggen. Gode z I dank echter! Wij drijven nog op ons eigen water. Het volk vertrouwt op de stuurlieden, en de stuurlieden rekenen op de medewer-king van het volk. Vergeten wij dus nimmer, wat er tot eene gelukkige en voorspoedige Zee-vaart behoort. Willen wij de gewenschte haven riem 9iubcr, zwabberen ou&fe^ten fein SAiff), miswijzing 3tb-weid^ung, hervomien crneuern, baar 2BcUe, SBogc, uitbundig aujergcwo^nlit^, bulderen fconnern, kartouw '5latbaunc, vletten fdjinebcn, fliegcn, moeijelijk klink SKip, 93rucft, knbcl Slau, walletje flciner IBaQ, inpalmen etnjie^en, pekel 2 >al 5 h'u^e, iu de pekel leggen einfa^en, fig. einpacfrn, meg: U'gen, voorspoedig glfidlitb. bereiken, dan mogen wij niet altijd ophalen en bijzetten, er moet som gereefd en geminderd worden. Houden wij ons verdek achoon en de kinken uit de kabels dan zullen wij, zelfs met en labberkoelde, voorspoedig en verre genoeg voortglijden. Staan wij alien getrouw op onzen post, en slaan wij alien de handen aan het werk, dan zal onze vaart wel vlot gaan: dan zal elk, de onze geprezene zeevaart ziet, moeten uitroe-pen: „Zij zijn gelukkig door verdiensten 1” ““Meijeb. 13. Jicue.d6(a^n)egc fur ben.ganbef feit bem 18. DQ^r^unbert. Ik zal u, mijne Heeren! den Koophandel van Holland in de zeventiende Eeuw, noch dien van Brugge, Gend en Antwerpen, in de vijftiende en zestiende Eeuwen herinneren. Gij zijt te zeer bedreven in de Geschiedenis: gij kent de groot-heid en de magt, door den Koonhandel bij ou-dere en latere volken verkregen. Maar men zegt gedurig, dat onze oude Koophandel voor altijd verl Oren is, sedert dat allc andere natien hunnen eigenen handel driven, en dat men geene herrschaft, meint najagen. Doch men draagt welzorg van lets niet te zeggen, hetwelk tocn volkomen waar is, dat, namelijk, de massa der goe-deren en koopmanschappen, die in den Europe-schen handel komen, ten minste het driedubbele. Felix mentis, bte ®e»ife ber ©efellfc^oft, in Vvel^et bte Dicbe gc^alten luurbe. bijzetten auffbannen, kinke itnoten, kinke itnoten, labberkoeltje SBinb. bedreven bcwanbert, gedurig forttvd^ienb, hereenschim ^>ivn(jefvin|i. En miaschien het vijfdubbele bedraagt van diezelf-de massa in de zeventiende Euw. Ziet hoe de wereld in onze dagen vergroot isl Nieuwe nation ontstaan in Noord en Zuid-Amerika, in den Oceaan; ons eigen Coloniale gebied in Azie opent deszcifs havens voorbeeld voorbeeld, zijnne oude betrekkingen met den Vreemdeling heropenen. Van alle die uitbr'eidingen zal ik slechts den voorbeeld anhalten. Ik heb, in mijne jeugd, de Vereenigde Staten van Amerika bezocht; derzelver bevolking bedroeg toen geene drie, en bedraagt thans tien railliocnen. Er waren zestien Vereenigde Staten, thans zal het getal spoedig verdubbeld zijn. Men verhuisde toen naar de oevers van den Ohio, die in den Mississipi valt; thans zijn beide oevers van den Mississipi bevolkt; men hefield deze rivier half voorde de seneepvaart verloren, omdat men dezelve niet kon opzeilen, thans wordt zijn met eene verbazende snelheid door stoombooten opgevaren. Dwars over dat mime vaste land been zijn de Anierikanen aan de Westkust, aan-de Zuidzee gekommen, waar te voren eenige wilde Horden ronddwaalden; thans vestigen zich daar de Amerikanen op eenigen afstand vande Russen, Spanjaarden en Engelschen. Slaan wij van deze kust het oog niet lang geleden de beroemde Cook, derzelve ontdekker, door de hand der Wilden Averd vermoord, en thans zijn dezen reeds beschaafd, en hunne koopvaardijsche-betrekking SferpltniJ, Sferbinbung, verhnizen ouSjie^en, »et= jie^cn, stoomboot ©anasffd^iff, ronddwaaJen ^crumimn, nog niet lang geleden noc^ ni(^t tange beschaafd fultittirt. Pen varen geregeld op China. Is het te vorwonderen, dnt de staat des Koophandels op de geheele wereld blijken draagt van zulke groote verandringen? In mijnen leerst men den eersten zak Bengaalsche suiker, de eerste baal Merinos-wol uit Saksen, het eerste staaltje indigo uit Ostindie op de markt van Amsterdam zien aan-komen. De Java-kofFij was weini, bekend, wei-nig geacht: thans is de hoeveelheid tiehmaal zoo groote als te vooren, en de Cheribon wordt voor de beste van alle gehouden. Men had als eenen stelregel aangenomen, dat Coloniale goederen alleen door hetzweet van Negers konden worden voortgebragt: de bekwameschrijver dergeschiedenis van den Indischen Archipel oewijst thans, op reken-kundige gronden, dat diezelfde goederen, op Java door vrije handen gekweekt, in Europa minder duur zullen te staan komen, dan de Westindische produkten onder de slavernij. Doch, mijne Heeren! een aardrijks- en handelkundig vertoog komt hier niet te pas: ik heb u slechts Eenige denken, de erste die mij voor den geest kwamden, opgegeven. Ik wilde daarnit slechts kon besluit trekken, dat, namelijk, de handel zich dagelijks uitbreidt, en dat, schoon wij er thans een gering aandeel in nemen, dit aandeel nog het aanzien- Hjke gedeelte kan te boven gaan, netwelk wij in vorge Eeuwen daarvan genoten. Tot dat einde verzoek ik u niet om zoogenaamde bescher- mende maatregelen. Anderen mogen die vra-gen : de Eoophandel heeit ze niet noodig. Laat iblijkeo ^eweife, staaltje ilKufter, hoeveelheid IDuantitat, stel- regel ©runbfoi^, kweeken jiehen, vertoog Darpeflung, te pas komen ^ingrboren, besluit ®cblu§. slechts aan de zaken haren naturijken loop. Beleinmert onze markten door geene formalei- ten en inkomende regten. De markten bevelen zich zelange Europa en de beschaafde wereld aan: wij hebben eene ligging in bet midden van dat werelddeel; zeekusten, fraaije havens, rivieren die one uit vreemde landen toestroomen, den Kijn, die Frankrijk vorbij vloeit, en door Duitschland heenloopt: wij bezitten even zoo wel zedelijke als natuurlijke voordeelen, de gewoonte van den grooten handel, goede trouw in onze betrekkin- gen, en bet vertrouwen der volken. Het onderhavig ontwerp van wet, hetwelk grootendeels de belemmeringen vemietigt, geene bekrompene inzigten kent, en door geene plaatselijke bman- gen wordt ingeboezemd, geeft ons temg aan ons zelven, en aan die gemeenschap onder die volken, welke blijkbaar tot de bedoeling der Voorzie- nigheid met het menschdom behoort, als welke noch dezelfde goederen aan alle luchtstreken, noch dezelfde soorten van nijverheid aan alle geslachten der volken verleent, en dus den koop- handel tot eenen band onder de nation st Et, tot beschäftig der wereld. VAN Hogendorp. 14. Die offenbarkeiten Cittern im 17. Ottober. Der wissenschaftliche Zeit, in de zestiende Eeuw, ter naauwer nood in hare eerste outlucht belemmen, onderhavig borgelegt, onderhavig borgelegt, onderhavig belemmen, plätselijk ortück, belang Ontereffe, bedoeling finbjwerf, Inchtstrek sind, nijver- heid SBetrießlamfeit. Eeuw 3a^rl;unbert, ontluiking gntfaltung. 10 — 146 — Aanstreffen, zien viel dezelve tegen het laatst dier Eeuwe, maar vooral in de eerste helft der zevea- tiende, tot een’ zoo krachtigen en luisterrijken wasdom opgeachoten, ale waarop latere tijd- perken zicn niet beroemen mogen. De zeatiende Eeuw was wel in zoogenaamde dichterlijke voortbrengselen geenszins onvruchtbaar; doch verre de meeste daarvan zijn van geur en smaak ten eenenmale ontbloot. Niet alleen zissen zij dat gene, waarin het wezen der dichtkunst ge- legen is, stoutheid namelijk en verbevenheid van gedachten, kracht en levendigkeid van scbil- dering, zwier en beidenijkheid van uitdrukking, maar ook de mindere, ofschoon volstrekt on- ontbeerlijke,vereischte van welluidendheid, vloei- baarheid en gepaste verscheidenheid van naaat doen zich daarin geheel niet voor, terwijl ein- delijk de taal, in welke zij gesteld zijn, ons een bont en wanstaltig zamenweefzel van neder- duitsche en uitdrukkingen aan. biedt. Tegen bet einde dier Eeuwe zieht daarau door Aldegonde, Comhert, Visscher en bovenai door Spiegel, aan wien men niet ten onregte den naam van den uederduitschen Ennius gegeben heeft, wel eene aanmerkelijke verbetering toegebragt; doch hunne kunstgewrochteii zijn, bij al het verdienstelijke, ’t welk zij, en in zonderheid die des laatst genoeraden, in der daad bezitten, nog te zeer met de gebreken hunner Eeuwe bezoedeld, dan erachtig fraftig, loisterrijk glSnjenb, last fput, tijdpeikraum, Toortbrengsel Gréugiti, geur ©erui^, atoniheid ^cit, zwier 3rt, SSfife, vereischte Crfoi^titif, wanstaltig ungeflattet. 147 - (lött zij onze Letterkunde tot füllen rang met die ran andere beschaafde volkeren zouden verheften kunnen. Dock, toen, in het begin der zeventiende Eeuwe, onze onverjiklijkke Höft met zijne oyerfraaie Gedichten, in welke wij beurtelinge de zinrijkheid van Euripides, de afatelijkheid van Virgilius, de verhevene vlugt van Horatius, de bevalligheid der Anacreon-tische en de teederheid der Petrarchische Zang-godin zien uitblinken, toen hij met zijne bondige en schilderachtige geschiedverhalen, en bovenal met dat onnavoigbaar, en bij al het geen daarin met grond gewraakt wordt, in der daad on-waardeerlijk werk der Nederlandsche Historien te voorschijn trad, en in deze onder-scheidene kunstgewrochten de nederduitsche taal, welke zich, in vroegere schriften, veelal in eene onbehagelijk en armoedige gestalte vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buigzaamste, krachtigste en beidenijkke en armoedige gestalten vertoonde, als eene der rijkste, buig Eenen luister omkleed, welke haar, in het oo^ des onpartijdigen beschouwers, niet m heerbjk dan die van andere beschaafde nalion doet schitteren. Gelijktijdig met of niet lange na hem zien wij eene reeks van uitmuntende vernulten te voorschijn komen, die deels met hem om den lauwerkrans wedijverden, deels beachaafS g(6i(bet, overfiraai fiBeraud fii^on, benrtelingi ah Wec^ltlnb, statelijkbeid 5pro<^t, beyalligheid teeder-heid schilderachtig Trraken 6«rwerfen, tabetn, onwaardeerlijk unfc^agbar, yertoonen jdgen, Inister ©lanj, schitteren gldnjeit, reeks nitmmitend ^ert)or^e(^?nb, «0 TtTe{fU(^, vernuft iBemunft, ®ei{l. Digitized by Google 148 zijn voetspoor loffelijk natraden. Onder deze moeten in de eerste plants twee dichters genoemd worden, die, hoezeer ook hunne verdiensten in aard zeer verre uiteenloopen, echter beide in den eersten rang verdienen geplaatte worden. De eerste is nij, die algemeen, zoo om de voortrefFelijkheid als het aantal zijner dichterlijke kunstgewrochten, als de vorst en vader der nederduitsche dichteren begroet wordt, de vermaarde Joost van Vondel. De verheerlijking der nederlandsche Dichtkunst, met welker beoefFening Hooft, in een’ meer gevorderden leeftijd, zich naauwelijks anders dan ter veradying van zijnen geschiedkundigen arbeid bezig hield, was het groote voorwerp, waaraan hij zijnne uitmuntende geestvermogens en een anmerkenliik gedeelte van eenen meer dan negentigjarigen leeftijd te koste leidde. Doch scnijnt hij hierdoor, bij eenen even gelukkigen aanleg der natur, zijnnen voorganger en tijdgenoot in dichterlijd. Jeden roem te hebben kunnen en moeten voorutstreven, hij zag zich darantagen in an-dere omstendigheden wederom hinderpalen in den weg gesteld, welke alleen zijnne voorbeelde-looze vlijt en onverdoofbare kunsübte, ofschoon nut den aard der zake slechts gedeeltelijk, konden te boven komen. Niet alleen toch had hij niet, even als Hoft, in zijnne jeugd het voordeel voetspoor gu§flapf, oput, uiteenloopen auSeinanbetlaufen, ait toei^en, vennaard berul^mt, beoeffening SbteuBung, ^ng, verademig (Si^olung, bezighouden Befcbdftigen, voonverp Sotttjutf, Oegcnflanb, te koste leiden toibmcn, netmenben, hinderpaal J&inbeini^, onverdoofbaar nic^t ju betSuBen, ju er- ftirfen. eener geleerde opverodgen genoten, maar hij vond zich ook, naar het uiterlijke, van die kommerlooze onafhankelijkheid verstoken, welke den Muider Drost den deele viel, en voor den beoefenaar der fraaije letteren zoo uitnemend gunstig, ja schier onontbeilijk is. Dan, niet- tenstände deze groote en naauwelijk over- koombare hinderpalen, wist Von del zich tot een’ zoo hoogen trap van dichterlijke voortref- felijkheid op te voeren, dat hem, ook thans nog, onder de sieraden des nederlandscheu zang- bergs met regt de eerste plaats wordt toegekend. Het is waar, dat alle zijn kunstgewrochten geenszins van gelijke waarde te achten zijn; het is waar, dat er, na Von del, heldendichten vervaardigd zijn, welke naar de regelen der kunst beoordeeld, dien naam veelmeer, dan, bij voorbeeld, zijn Joannes de Boetgezant, ver- dienen; dat er desgelijks tooneelstukken in het licht verschenen, waarop, ten aanzien van de vinding, schikking, karakterschildering en wat dit meer zij, verre minder,' dan op het volkomenste zijner treurspelen, te berispen valt; doch dit alles neemt met weg, datVondel, in hetwezen- lijk der Dichtkunst tot hiertoe door niemand geevenaard, veel minder overtroffen werd. Im- mers is het geenszins het regelmatige in de bon- ding, schikking en den afloop der gedichten, het onberispelijke in de keuze en het gebruik van beelden en figuren, waarin het wezen der Dicht- kunst gelegen is; neen, maar hetzelve bestaat versteken BerauBen, Muider au5 ber ©tabt Muid, trap @tufc, tooneelstuk ©c^aufpiel, S^eater Schikking, schikking 3fnorb= nung, berispen tabein, sortoetfcn, evenaren glic^ fomnifn, keus ^ uo - veeleer in sterkte en oofBpronkelijkheid van ver- nuft» stoutheid en verhevenbeid van gedachten, vuur en Ij^vendigheid van verbeeldingekracht, welke aan alles leven en beweginge weet made te deelen, in bet vermogen eindelijk, om de taal (ier meest treffende en schilderacbtige uitdrukking zijner voorstellingen te bezigen, dezelve naar den aard der onderwerpen te buigen en daa^b on- (lergeschikt te maken. Deze vereischten en ken- merken nu des ecbten diobters doen zich in de beste gedichten van Vondel op bet beerlijket voor, en verspreiden zelfs in de gedeelten zijner werken, welker kunstwaarde over ’t geheel min- der te acbten is, bier en daar de luisterrijkate stralen. Wat dan ook eene strenge en scherp- zigtige Critiek, zelfs op de voortreflöckige Klöcken- kunstgewrocbten van den vader onzer Dicbtkun- de moge te beris'pen vinden, zoo lang beweerde van Een der schränkste en met echten smaak voor bet schonen en verbeevene meest bedeldekunstregteren der Oudlieid, den welsprekenden Longinus, waar bij, dat bet verhevene, door gebruiken bezoedeld, booger te acbten is, dan bet geen onberispelijk, maar tevens van verbevenbeid untbloot is, zoo lang ook is bet onloocbenbaar, dat, bij voorbeld, de Lucifer en Gijsbrecbt van Amstel van Vondel bij al bet onvolkome-ne, 't welk daarin moge heerscben, in wezeqlijke voortreffelijkbeid honderd treurspelen kunnen opwegen, welke, aan alle regelen der kunst beantwoordende, tevens dat ziel treffejide, stoute en verbevene missen, 't welk de genoemde meesterstuk- schränder [(^arffinnig, onloochenbaar untcugbar. Könnte, die van echt kunstgevoel niet verstörn, doet bewonderen en tiefen. — De tweede dichter, wiens verdiensten wij boven zijn, schoon geheel ongelijksoortig, echter niet möglich en groot te zijn, dan die van von del, is, gelijk ieder gereedelijk bevroeden zal, de eerbiedwaardige Regtsgeleerde en Staatsman, Jacob Cats. Ja gewisselijk ook deze man, die in alle zijn betrekkingen, als inensch, huisvader, geleerde en staatsdienaar, oponze hoogachting de regtmatigste aansprakmaken kan,heeft even zeer, in zijnne hoedanigheid van dichter, het volste regt op onze bewondering. Wei is waar, dat zijnne f edichten geenszins die stoutheid, die verheveneid, dat vuur van verbeeldingskracht, die sterkte van uitdrukking bezitten, welke aan die van Hooolt en Vondel eigen zijn; maar ook deze worden door den aard zijnner ondervverpen in gee-nen deele gevorderd. Daarentegen onderscheiden zijn zich op het voordeeligst door de weelderi-heid en geestigheid van  van eene levenswijheid, welke door alle standen, betrekkingen en leerrijk en wel-dadig is. Zoo groote en onwaardeerbare verdiensten en voortrefelijkheden zijn gewisselijk meer dan genoegzaam, om de onloochenbare gebranzen van maat, te groote uvoorstelling, eene den goeden samak somwijlen beleedigende weelderigheid van vernuft, en wat men meer tegen C aats met grond hebbe ingebragt, voor bet oog des ompartijdigen beoordelaars ganschelijk te verdonkeren. Seegenbeek. 14. Das Urteil Dec Kac^kommenfcOaft. (Slugjug auS eincr Oiebe.) Het menschdom is slechts e^n geslacht, van deszelfs eerste wording af tot den laatsten, die geboren zal worden. Die leefde, die leef, en le- ven zal, zijn alien met een’ onverbreekbaren band aan elkander verbonden. De onverdelgbaar- heid van ons redelijk vermogen ; de onsterfelijk- heid van den hemelschen geest, die in ons is, smelt v Gorleden, tegenwoordig en toekomend voor ons in een ; als leefden wij alien, voorouders, tijdgenooten en nakomelingen in dezelfde maat- schappij met elkander, gelijk wij met onze ouders, met onze medegezellen, met onze kinderen en kindskinderen, op deze wereld als een geslacht zaraen leven! De vlijt en hot vernuft der voor- langdurigheid ®auer, betrekking Scr^oltnip, redelijk vermogen ®entfraft, voorleden nergangen. Vaderen kwamen ons te stade, de onze moeten bet doen aan de nakomeln. Hoe kort is bet oogenblik van ons bestaan bier beneden! De ar- beid die slecbtstijdgenootenten nuttestrekt, waar- van alle vrucbten met ons in bet graf bedolven worden, wat is die in vergelijking dier edele bemoeijingen, waarin eeuwen, door eeuwen opge- volgd, zich verblijden! Als bet geluk der staten bevestigd, de band der natien zamengestrengeld, de rust der gewetens bevorderd wordt! Als beer- lijke ontdekaingen bet gebied der menscbelijke kennis met schatten verrijken, en deszelfs grenzen uitbreiden, verder dan bet oog die volgen kan! Als nijverheid enschranderbeid nieuwebron- nen van welvaart openen, zeeen en landen te eng zijn, om bare stoute vaart te beperken! Als kun- sten en letteren bare schoonste gavan ten toon spreiden, om bart en zinnen met onwedrstaanbar gewelde te boeijen, om bet edelst levensgenot met voile stroomen uit te gieten, om door den adem der bevalbgheid de stroeve deugd te bezielen, en de onwaardeerbare Von der beschwerten der beschwerten van geslacbt tot geslacbt over te planten! En wanneer nu de namen van nen, die betmenschdom als zijnne weldeners eerbiedigt, op de lippen der dankbare nakomelingschap zweven; als elk met verrukking stil staat bij de vrucht van bunnen geest, van bunnen moed en iver, van bun’ smaak en gevoel, en aan bunten nutte strekken 9htjen tringen, zamenstrengelen in einanber oerfecklingen, nettlec, nijverheid SBetriebfamfeit, stout fujn, beperken begrenjen, gefieln, ten toon spreiden entfalten, boeijen fiefen,  ich den den ich den ich den den ich den ich den den ich den den ich den den ich den den Er glaubt, Hij neemt wel de hulde zijner tijdgenooten aan, maar zij is hem niet genoeg! Hij ziet eeuwen en geslachten voorbij; hij plaatst zich zelf in den Btrengen regterstoel der toekomst; en dan eerst klopt zijn hart van vreugde, wanneer in de een- zaamheid, door niemand bespied, eene edele zelf- bewustheid hem influistert: gij zult leven! Schatting Oc^d^ung, SCiibut, vermolmd hermobert, stoff ®tauB, verwaaijen tocme^en, kring ©^^are, inoogsten tin^ dintten, schilder iKaler, weelde UeBeiflu^, een trotsch geraarte ein flotjeS @c6dube, in puinen storten in ©i^utt jer: fallen, bespied belaufc^t, influistem juIiSpetn. 155 Tpen Sostrat van Gnidoa, op last van den egyptiechen vorst, den beroemden vuurtoren op bet eiland Pharos had gesticht, die onder de wereldwonderen zou gesteld worden, toen gra- veerde hij ziinen naam op eenen stefen, en wijdde zijoen arbeiu aan de behoedende Godheden der zeevarende toe; maar hij overdekte dien steen met pleister, waarop des konings naam in prach- tige letteren prijkte. Hem gunde hij den loi der tijdgenooten, misschien van geslachten en eeuwen daarnal Doch eindelijk zou de brosse kalk bet vaste marmer verlaten, en zoo voor den naam des konings dien des vergeten kunst naars doen te voorschijn komen, die den lof der nakomelingschap zich zelf had voorbehouden! Door dit vooruitzigt alleen, niet door de hoop op winst, niet door het handgeklap der menigte bedelen, ontvangt de kunst hunne hoogste volkommenheid. Poogt gij slechts te behagen, te schitteren, toejuiching te verwerven, ook zonder ze te verdienen: welaan: schik Una nach den schweren, vraag niet, wat schoon is, maar wat voor schoon gegen wordt; spoor zorguldig uit, wie het zijn, wier oder eigen kunstgeweten: spreek, schrijf, maal, wat gij zelf veroordeelt, en breng tot verkocht van het onverschoonlijke bij: men wil het zoo! V erraad de kunst; heul met hare vijanden, of maak een schandelijk verdrag met hen! Misschien wordt gij als de afgod uwer een f eerbiedig, uw beeld, onder luid geschater, een 'antheon ingeleid! Maar uit den tempel der on- stervelijkheid zijt gij uitgesloten, waar zijt alleen hunne plaats tereid vinden, die aan het onver- f angebjk schoon een onbevlekte hulde bragten, en wansmaak hunnes tijds moedig het hoofd boden, en den lof van e^n geslacht verachteden, orn dien van alle volgenden te verwerven. VAN DER Palm. geschater ©efchrei, wansmaak falfc^cr ©ejchmacf. II* ^ o e f i e* (aSeim Sefen ber ^oKonbift^en ffietfe muffen ble SBbrter, in vuelc^en Slnfangg^ unb Cnbtoofale unmittelfior einanber be- rfl^ren, in einS serf^moljen toerben.) 1. Das ^efc^enR. Moederlief zie daar een roosje Van uw Koosje, WijI gij heden jarig rijt. ’k Heb van morgen al gesprongen En gezongen, Zoo verlangde ik naar dien tijd! Ma Ar kan k geen rijmtjes dichten, Moet ik zwichten Voor mijn bros rijmtjes die roosje Van uw Koosje; 'k Heb u toch zoo lief als hij. , VAN AlPHEN. 2. Das gepucfetc Sfumc^en. Lieve bloemi waar is uw bios? We Ik een wreedaard reet u los Koosje 3afobin(^en, heden ^cute, ik ben heden jarig eS ifi beute mein ©ebutWtag, zwichten toeicben, naibjieben, bios 93!u= tbenonfeben, glor, wreedaard ©raujamet. En versmeet u, na ’t genieten? Ziet gij wel die kleur verschieten f Och, wat vlagt de schoonheid snel? Lieve Lize f ziet g^ H wel? Arme bloem! waar bleef uw gloor? Gistren nog verguldde Auroor Zorglijk aw fluweelen blaadjes, Thans verstrooit de storm nw zaadjes, En verstoift uw dorren knop... Lieve Lize 1 merk bet op. Arme bloem! verkript van dear! Gistren trok uw balsemgeur De aandacbt naar uw gouden verwen: Thans vertrapt men u in 't sterven, En geen Zefier stort een traan... Lieve Lize! denk er aan. Arme bloem, vertrapt in 't zand! Ocb, eene enkle wulpsche band Reet uw tengren bloei aan stukken! Droeve vrucht van dartel plukken! Bloempjes zijn zoo ras onttooid; Lize! neen vergect bet nooit. Tollens. kleur gloor (Stanj, fluweel fammten, verstuiven alS ®tau6 brttut^en, knop jhioepe, verlept ueimetft, flenr SSIut^e, genr aandacbt Kufmetffamfeit, verw^atBe, vertrappen jertreten, storten »etgU§«n, wulpach Ifijletn, tenger jott, droef traurig, dartel mut^iDig, enttoijen entgie^tn, bed ®c^mu(fed beraubfn.. 159 j 3. £luf ben ecflen Ba^n metnea jlmgflen So^nea. Triomf, triomfl hef aan, mijn luit, Want moeder zegt: de land is uit! Laat dre Unen nicht de wunden! Eerst gaf sind het lieve wicht, Den adem en het levenslicht; Nu geeft zij ’t wichtje tanden. Triomf! trlomf! God dank er voor, , Want moeder zegt: de tand is door! Nu lof en lied verheven! Geluk nu, kind, met spel en zang! Bested het wel, bewaar het lang, Wat u Gods gunst will geven. Bewaar het lang, bested het wel: Een goed gebruik is Gods bevel: Laat u dat voorschrift leiden; Hou, u ten nut en hem ten dank, De tandjes wit en ’t zieltje blank; Zoo knagen geen van beiden. Groei op, groei op, word groot en goed; Win treflijk aan in kracht en moed Om lot en leed te tergen, En, wie u ’t eerloos hoofd moog bidn, Laat, jongen, laat uw tanden zien, Waar eer en pigt het vergen. Groen op, word broaf, bekroon mijn doel; Laat vrocg uw ziel van diep gevoel Voor regt en waarheid branden! Annheffen anbeBten, wicht verheflien erfehen, besteden anroenbcn, nut9?u^en, blank rein, opgrojen aufwo^fen, aan- winnen june^men, vergen forbern, doel Sl6ficf)t, Sor^a- ben, branden gluten. Belach der boozen wrok en vraak, En neem altoos der braven zaak Manmoedig op uw tanden. Groei op, word vroom, word rijn in deugd; Laat nooit mijn oog, dat weent van vreugd, Om u van weemoed krijten; En geve u God, tot aan den dood, Een eerlijk stukje daaglijkscb brood, Waarop uw tandjes bijten! Tollens. 4. 3Kcin ^efiurfstag. Toen ik, op mijn geboortedag, Nog naauwelijks in bet wiegje lag, Kwam ’t dartel wicbt, de looze Min, Uet kraamvertrek al lagcbende in. Het knaapje scbaterde  in de wieg, „Hij zal nog aan mijn moeders kroon „Een parel zijn van ’t eerste scboon. „Me dunkt dat op zijn kleen gelaat „Alreeds een trek der Liefde staat!” Men zegt, als of ik ’t laatste woord Reeds met bewustbeid bad geboord, Dat ik met eenen lieven lacb Naar ’t vrolijk minnegodje zag, wrok §o§, ©roll, wraak 9Jad}e, manmoedig mutl^ig, weenen loeinen, Wjten lout meinen. Loos Min Stebe, kraamvertrek ©tube bet nerin, SBo^enjhibej schateren parel iPerte, gelaat ©ejtcbt, trek lach fiai^eln. ,,Zie! sprak tie dartle Jongea toen, Kn gaf mijn kleene wang een zoen, „Zie! heb ik nn wel mis geraSn? ,,Het kind zict mij reeds lagchend aan 1 ,,6ewis, mijn liefstc kind, gij zijt „Om mijne komst met regt verblijd: ,,Tk zal uw, in uw prilie jeugd, jjGenieten doen de zoetste vreugd. „Door mij zult gij de puik en de eer „Der meisjes,.. zie!... daar lacht bij we8r! „Ja, Jongen! word maar schiclijk groot! „Dan schenk ik u een speelgenoot, „Een meisje vol bevalligheSn I ,,Uitmuntend scboon en juist van le§n! ,,Nu lacht gij, maar gij weet nog niet ,,Wat gunsten u de liefde bicdt. — „Kom, nog een kuschje, kleene knaap! ,,En wieg den jongen nu in slaap!” Zoo sprak de Min, en snelde yoort. De bengel hield aan mij zijn woord I Mijn kindsbeid was maar naauw voorbij, Of bij was altoos aan mijn zij’. Hij bragt mij vaak in ’t lomrig boscb, Daar zaten wij op ’t grocne mosch, En hoorden, hoe de nachtegaal De ziel vertedert door zijn taal. ,,Ik wil u, sprak bet guile wicht, ,,Ook leeren hoe men, in gedicht, „De vreugden van bet hart verbeft, ,,De ziel der jonge seboonen treft.“ Toen sehonk Bij mij een elpen licr, Zoen Jlu§, verblijd erfreut, pril frifft), puik bo3 S0ejte, 8(udcrl«» fen|lC; S31ume, bevalligbeid Dlcij, uitmuntend auenc^' menb, leSu non lid, bengel 0c^alf, vaak oft, lommerig fc^attig, vertederen fttneic^tn, gul fanft, offen, elpen clfcnBeinern. 11 1G2 Ea leerde mij, met lessen zwier, Op allerhande trant en maat, Hoe bij de zilv’ren koorden slaat. Doch — schoon mijn speeltuig helder klonk, Toen hij mij seboone Fillis sebonk, Kreeg steeds mijn teedre poezij Een aangenamer melodij. Nu zing, nu speel ik anders niet, Dan ’t zoet, ’t geen mij do liefde biedt. En zijn eens door den onderdom, Mijn vlugge vingers stram en krom, Mijn lied, seboon kraebt en jeugd verdwijn’, Zal immer van de liefde zijnl Bellamij. 2. ©er Cp^cu. Wanneer bet klim den boom omvangt, En om zijn guile takken bangt, Of aan zijn groene seborse kleeft, Ilet schijnt als waar bet vrij beleefd; Het sebijnt, (na dat men buiten ziet) Dat 't kruid den boom zijn liefde biedt; Maar daar bet ooge niet en gaat, Daar sebuilt, o vriend! daar ligt bet kwaad. Daar is bet dat bet dieper grijpt, Daar is bet dat bet harder nijpt; Invoegen dat bet jeugdig bout Wordt dor en voor zijn jaren oud. Daar staat bet dan, gelijk een stok, Gelijk een Icvenlooze blok, los ungejlDungen, leic^t, zwier 2frt, ©rajic, trant iSJeife, schoon c6= heldor^ell, rein, vlagBebcnb,ge»anbt,lei<$t, stram fleif,florr. klim ioeieb, gefc^mcibtg, tak Slfl, schorse Dlinbe, vrij ganj, beleefd freunbti^, schuilen oerBorgen fein, invoegen Well, fo ba^, hout §ofj. Bedrogen van een loozen vriend Die nooit zoo ver gelofd en dient. G I die u in dit groote woud, Das is, hier in de weevil houdt, Weet, dat het niet al vrienden zijn Die op u lagcben naar den schijn; Maar hondt, dat onder zoet gelaat Schuilt dikinaals niet dan eigenbaat, Of dat ook onder zoet jok Wei somtijds steekt een oude wrok. Gij, daarom, geeft n liefde niet, Aan ieder die u liefde biedt, Maar eerst op allc zaken let, Eer dat gij zucht of gunste zet; Want die te ligt een’ vriend verkiest Wei ligt zijn vriend en al verliest. Cats. 6. Der 'HTanbcrcc uni) bic Cttu6e. SCnofreon.) Det SSanberer. Van waar gij, lief duifje? Van waar zoo ter vlugt? De gear van uw wiebjes Bewijrookt de lucbt. Wic Bchonk u dien balsein? Wic zijt ge? waarheen?... Die D a u 6 c. Anakreon zendt mij Naar zijne Climeen’, Die thans alle harten Bebeersclit door baar scboon. Wond SSoIb, eigenbaat Gigennu, jok ©(^erj, letten oufmerfen, aefit ^aben, zncht Siebe. Gear @eru(^. Anakreon heeft mij Gekocht van DIoon’; Hij gaf haar een liedje £n kreeg mij ten loon. Nu (lien ik mijn meester, £n hcb hem zoo lief! Gij ziet, ik bezorg na Voor hem dezen brief. Dan laat ik, dus sprak hij, Wei spoedig u vrij, Doch, schoon hij mij losliet, Toch bleei ik hem bij. Waarom zou ik zwerven Door ’t veld en in ’t woud? £n eten in ’t wilde? £n schuilen in ’t hout? Neen! liever bewoon ik Anakreons schoot, £n pik uit zijn’ beker Verkwikkenden drank. Dan spring ik en klapwiek Uit vrolijken dank, £n sprei op zijn’ schedel Mijn’ vleugeltjes uit; £n, wil ik gaau slapen, Ik rust op zijn’ luit. gekoch Tien koopen; wouJ SBalb, schuilen ©c6u^, OBbad^ fu= ^en, hout kruimel ifrumd)cn, leppen nippen, klapwie- ken mit ben gliigeln fd^lagcn, uitspreidcn au^Breiten. Nu weet gij het alles, 't is tijd om te gaan. Geen raaf zou meer klappen, Dan ik heb gedaan! Nieuwland. 7. 3)08 Conl)fc6cn. Hoe genoeglijk rolt het leven Des gerusten landmans been, Die zijn zalig lot, hoe kleen, Om geen koningskroon zou geven! Lage rust braveert den lot Van bet hoogste koningshof. Als een boer zijn hijgende ossen 't Glimpend kouter door de klont Van zijn erfelijken grond. In de luwt der hooge bosscben, Voort ziet trekken, of zijn graan 't Vet der klaai met goud belagn; Of zijn gladde mollekoeijen, Even lustig, even blij, Onder 't grazen, van ter zij’, In een bogtig dal hoort loeijen;  ved; Nieuwe botter, zoete nice, klappen flaffen. Gerust ruhig, jufvieben, laag niebrig, befehlen, rust 9lu^e, braveren broken, broken, lof Dluf)m, hijgen fci^en, glonjcn, SUnfcn, kouter 5PfIugeifcn, ^JJflugfd^aar, klont 0tfitf, @runb, luwt Ort, wo man fic^er tfl, graan ©etreibe, klaai 3;^on, glad glatt, felt, blij munter, zij’ ffit zijde @cite, bo^g fiumm, gefrflmmt, loeijen bloten, brulfcn, welig iiwifl, gebei^enb, maJsch fett, feist, me6 fCr mede 3Ket^, $onig. Klare bronnen, koele etroomcu, Frische luchten: overvloed Maakt het buitenleven zoet. Laat een koopman koopmanswaren, Huis en hof ea kas en goud, Wagen op het schuimend zout Daar de wltte zeilen varen, Varen, maar met groot gevaar, Vefimans rijkdom blijft van daar. Laat de drokke pleitzaal woelen, Meenig vreezcn dat de schaal Van de vierschaar rijze of daal’ Voor de strenge regsterstoelen ; Veeman houdt zich bij zijn ve§, En daar blijft zijn zorrcg meS. Zaaijen, planten en verzetten Geeft hem werk. Ilij vischt en jaagt, Dikwijls valt hem eer het daagt Vliegend wild in looze netten: Dikwijls voert hij met zijn raden Grazig zuivel steewaarts aan. Appels enten, peere plukken, Maaijen, hooijen, schuur en tas Stapelen vol veldgewas, Schapescheeren, uijerdrukken ; Zeven kinders en een wijf, Zijn zijn daaglijk tijdverdrijf. York en riek en schup en spade Kas ftajlcn, zout ©alj (3Reer), drok ongefuHt, 6ef(^afHgt, pleitzaal ©erichtSfluBe, vreezen furc^ten, Beforgt fein, vierschaar ©erec^tigfcit, rijzen fie^ er^eBen, dalen finfen, zorreg fur zorg, aanvoeren fasten, znivel 3Kil^, 3Kilihloert Zorregung, Btefiwaarts fur stedewaarts flabtroSrt, enten pfropffti, maaijen muBen, hooijen,§eu ma^cn, schnur Sc^func, tas ®aufen, sta-pelen ouf^dufen, uijer Suter, vork @o6«l, riek Heine Cgge, schup ®4aufet. Digitized by Google Zetten zijn lusten pal, ’t Zij de welgemeste stal, ’t Zij de boomgaard bem verzade; ’t Zij de kruiden niet te loom Op zijn lage tafel koom. Ala de lente ’t land beachildert, Ala de zomer sweet en gloeit, Ploegt en spit hij onvermoeit. Als de winter ’t woud verwildert, Iloudt hij den brookten haard Met zijn vrienden, rond van aard. ’t Herftsaizoen, vooral te danken, Snijdt hem driven, perst hem most, Most die slechts wat moeite host: Hemelwaarde wijngertranken Vullen dan met wijn zijn ton Onlangs schutten ze ook de zon: Want dcs zomers, na veel zwieren, Neemt hij om zich goed te doen Onder ’t loof een slaapje in ’t groen Daar de vogels tierelieren, Daar een levendig vliet Van de stijle rotsen schiet. ELS zijn liefste door het trouwen Wiegt met zang hem daar hij slaapt, Schoon ze vrij al wijder gaapt, Dan de hoofsche stadjongvrouwen; En hij knscht er Elsje voor. Dus brengt Melker ’t levon door. Zeg mij nu, 6 ’s Gravezandc, Lusten pal 35amm, verzaden fdttigen, spitten gratctt, saizoen wijngaardrankc SBeinranfe, 9it6e, zwieren ^eramgel^cn, vliet!8ac^, Dueffe, rot8ScI[cn,lioofsch^6frfeh. Die bebalve meer ook weet Iloe een boer zijn tijd besteedt ; Toon me, 6 Rechtslicht in de lande (Zoo zij u mijn zang gewijd!) Wie zijn leven zachter slijt? Foot. 8. Das cOcfit^c ^fuc6, Slue bcm SCroucrf^)ieIe : Gijsbrecht van Amstel. Waar werd opregter trouw, Dan tusschen man en vrouw Ter wereld ooit gevonden? Twee zielen, gloSnde aan een gesmeed, Of vast geschakeld en verbonden In lief en leed. De band, die ’t harte bindt Der moeder aan het kind, Gebaard met wee en smarte, Aan bare borst met melk gevoed. Zoo lang gedragen über ’t harte Verbindt het bloed; Nog sterker bindt de band Van ’t paar, door hand aan hand Verknocht, om niet te scheiden Na dat ze jaren lang gepaard Een kuisch en vreedzam leven leiden Gelijk van aard. Daar zoo de liefde viel, Smolt liefde ziel met ziel, Slijten jubringen (coaler). Opregt ou^i^ttg, glo4nde tion gloeijen gW^en, schakelen jufommen fetten, gebaard erjeugt, smart ©c^merj, voeden no^ren, verknocht terbunben, leiden smolten smelten fc^meljen. Digitized by Googlt £n hart met hart te gader, De liefde is sterker dan de dood, Geen liefde komt Gods liefde nader, Noch is zoo groot. Geen water bluscht dit vuur, Het edelst, dat natuur Ter wereld heeft ontsteken; Dit is het krachtigste ciment, Dat harten bindt, als muren breken Tot puin in ’t end. Door deze liefde treurt De tortelduif, gescheurd Van haar’ beminden tortel. ' Zij jammert op de dorre rank Van eenen boom, verdroogt van wortel, Haar leven lang. Zo treurt nu Amstels vrouw En smelt als sneeuw, van rouw, Tot water en tot tranen. Zij rekent Gijsbrecht nu al dood, Die om zijn stad en onderdanen Zich geeft te bloot, O God, verligt haar kruis, Dat zij den held op ’t huis, Met blijdschap mag ontvangen, Die tusschen hoop en vreeze drijft En zucht, en uitziet met verlangen, Waar Amstel blijft. VONDEL. te gader jufammen, blusschen ouSIofc^en, ontsteken anjunben, Ciment Ritt, breken Bremen, jcrfaCen, puin 9?uin, schen- ren tiennen, rank Sift, verdroegen serborren, rouw Iraucr, Celt, zich te bloot geren fi^ BIo^ jtellen, verlichten erleid^tern, blijd- Bchap gi5^li(^teit, driven treiben, znchten feufjen. 170 9. ^ott. Ver boven ’t Firmament verheven Geeft do Allerhoogste zijne wet ; De troon, die dcze wet ziet geven, Is boven lof, en zonder smet. Aldaar is alles rein en beilig, Voor 't aardsche en voor 't bevlekte veilig; De deugden spelen om dien troon: Zij ofiren zuivere gebeden, Terwijl de zwakke menschlijkheden Van verre bidden om verschoon. Bij alle volkren aangebeden Schoon geen van baar zijn wezen kent, Werd bij gezocbt in plegtigbeden, Geleerd bij Koram, Yedam, Zend I / De wilde eert bem in licht en winden, Elk tracbt om zijne wet te vinden, Elk zoekt een Tempel in de smart! Sterveling I in nw geweten Is zijne vaste wet gezeten; Zijn Tempel is bet deugdzaam barti VAN Haren. 10. 2)er Augen6fic& lies Cc6ens. Teergevoelig man en vader In 't bezit van vrouw en kind! Die in de altijd wellendc ader Van 't gevoel uw wellust vindt; Die, wat ziel en zinnen streelde, Wet smet glcdm, SRafct, veilig fitter, gezocbt bon roeken; plcgtigheid gcierli^fcit, 5J5rac^t. “Teergevoelig Gefördert, welche letzten; toten, streichen (heilen) In;‘fd)mcirf;c(n. Aber bet zu de aurdschweide, Dankt aan liefen en aan natur. — Zeg mij, wärst heeft in dit leven U de reinste vreugd gegeben? Nocm mij ’t zaligst levensunr. Was bet, als in 't argloos barte Blaakte een onbekende gloed, En een vronderzoete smarte De onrust joeg door 't jeugdig bloed? Toen ge, in veld en woud aan 't devalen, De Echo’s van de stille dalen Toevertrouwde uw liefde en leed? En den naam van de uitverkoren Bron en waterval deed hooren, En in beuk en berken sneedt? Was bet, als u vriendlijk vleido 't Blindend licht der zoetste hoop? Toen een blik van 't meisje it zeide Dat de liefde in 't hartjen sloop? Toen ze dartlend met u stoeide 't Keursje reeds en 't koontje gloeide, Toen ze wood, en gij haar zocht, En haar vondt, in 't tof verscholen, 't Eerste kusjen, half gestoten Half geschonken, smaken mogt? Was 't, als bevende aan haar lippen, 't Woordje, dat zoo veel bevat, 't Zalig jawoord mogt outglippen En 't gevoel geen' wensch meer had? Dartelend steejen ft^afern, keurs iKteber, koon SBange, lof Saub, verscholen bon verschönen bnbeigen, bevatten umfassen, ontglippen entfi^Iupfen. Digitized by Coogle Of, toen Hymen d’ echtknoop snoerde, Schaamrood in uwe armen voerde Uw bekorelijke vrouw? Of toen vreugd haar borst deed zwellen En ze u staam’lend kwam vertellen, Dat ze moeder worden zou? ,,Ja; ’k erken — dus spreekt uw harte — A1 ’t genet van liefde en jeugd: Maar dat scbriklijk uur van smarte, En dat zalig uur van vreugd, Toen bet wee mijn gade griefde, Toen ze de eerste vrucbt der liefde, En de liefste gift van God Aan mijn vaderbart mogt geven... Jal dat beiligst uur van 't leven Scbonk mij 't allerboogat genot.” Ik versta u man en vader 1 Ook ik ken dat uur van scbrik, Angst, en vrees, en boop te gader; Ook dat zaligst oogenblik: Maar wie kan te togten scbild’ren Die de borst des mans verwild’ren? Wie zijn vreugd, die blinkt en beeft, Gloeijend smelt in heil’ge akkoorden, Als de rijkste taal geen woorden, ’t Hoogst gevoel geen tolken beeft? God! barmbartig God! wat smarte Bij de worst’ling der natür! Cbtknoop e^cfcaub, snoeren fnil^jfen, vertellen erja^tcn, fagen, gado'@attin, grieven Beft^werett, genot @cnuf, vrees gutc^t, te gader juglei^, togt ©turm btt ©eele, bcr aufgcrfgte^3wPonbj tolk SBcjeimnung, Tioltnetft^, worstelen fnmvfcn, ringcn.’ Man, uw teederminnend harte Breekt in'dit verschrikk’lijk uur: ’t Elamme zweet rolt neer bij Man, uw teederminnend harte Breekt in'dit verschrikk’lijk uur: ’t Elamme zweet rolt neer bij Man, uw teederminnend harte Breekt in'dit verschrikk’lijk uur: ’t Elamme zweet rolt neer bij Man, uw teederminnend harte Breekt in'dit verschrikk’lijk uur: ’t Elamme zweet rolt neer bij Man, uw teederminnend harte Breekt in'dit verschrikk’lijk uur: ’t Elamme zweet rolt neer bij Man, uw teederminnend harte B Droppen, A1 uw polsen jagen, kloppen, En oproering bruist bet bloed: A1 uw spieren zijn aan ’t werken; Niets kan troosten, niets kan sterken, Daar bet bart geen hoop meer voedt! Zockt ge een plekje, om ’t wee te ontvlieden? De aard’, rampzaal’ge biedt er geen; De angsten, die u ’t bloed doen zieden, Jagen naar uw gade u been : Weg is denken, weten, willen; Hooid en zenuw scbokken, trillen, Raad- en red’loos zinkt gij neSr... Nog, nog smeekt gij d’ Albehoeder: „God! — voor ’t laatst.. behoud de moeder.. Ach! gij bidt voor ’t kind niet meer. Hoe I gij schijnt nog boop te voeden? O! ’t Gebed beeft veel gedaan, Dock natuur slaat we§r aan ’t woeden, En vertwijfling grijpt u aan... Maar wat klaagton doet zich hooren? God! daar wordt een mensch geboren? Man! uw kind! — bet scbreit een mensch gegen, Man! uw kind! — bet scbreit een mensch gegen, Angst een weeftn zijn geweken! Juicb, bet kind, de moeder Iceftl 't klamme zweet ter?tng!lfc^n, spier SRuefd, voeden na^ren, plekje il^la^cben, rampzalig unglitcffelig, zenaw 0t^ne, 92erte, scbokken jioien, juefen, trillen giUern, smeeken fle^en, bitten, woeden wfit^en, beven beben, geweken toon wijken toeic^en. Man! uw kind wordt uw gegeven! Voclt ge u zelven in dit uur? 01 zijn droeve groet aan ’t leven Is een lofzang dor natunr; Uoort gij nlet haar heil’gc klanken? Wordt reeds Gode uw lof gewljd? Neenl waar zoo veel togten woelen, Kan uw ziel all^dn gevoelen Dat ge man en vader zljdt. Rustende aan uwe e ga’s harte, Waar een kalmer vreugd u vieit, Voelt gij allengs, hoe ’t uur van smarte Vloeide in ’t uur van zaligheid ; Nu aanbidt gij Gods genade In de redding van de gade, Die gij meer dan ’t leven mint, En, met stamelende klanken, Moogt gij heniels goedheid danken Voor de gift van ’t dierbaar kind. Ja! gij knielt eerbiedig neder, Bij de wond’ren der natur ; Moeders hart, gcroerd en teeder, Spreekt door tranen in dit uur, Welk een naam’loos wee haar griefde, Zalig thans door moedcrliefde; Biedt ze u *t heiligst pand der min, Waarin beider bleed zich mengelt, Dat uw liefde, uw’ edit verengelt, En gij treedt een’ hemel in! Drocf trifc, groet @ru^, klank Stiang, Ion, ega, egade, gade @attin, kalm flill, vleijn liebfofen, allengs arimfi^lig, vloeijen flte^en, minnen Ittben, dierbaar tbouer, Ue6, knielen fnten, teeder fonft, jatt, e cht S^c, l&^raen. 