Catholijke Nederlansche Stemmen
Various Author
 Als het zal wezen, zal hij zelf eene soorkyal. Mar §, Msnotles, begiiesso! et fiie¥e 4 arxds« rs nifest over die zaak doen drukken,-.. 4.000 Solgensst.cmpeqred. ot} dedke ahi. | OP TIE 9 9 Fas ‘ fid? aiid Ae LUTE A SN ion ge hi 79 ¢ Aan ner Borgav van pe CATHOLIJKE NE oT "+, — 205 — BITVOEGSEL CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN. Van Laturdag den 20 Juny 4840. EDEL GEDRÖG DER GEESTELIKHEID VAN GNESEN EN POSEN Ji zijn eenigermatten geraakt, met het mededeelen der gebeurtenissen, die betrekkelijk den Godsdienst in Gnesen en Posen plaats hadden: ons bekrompen bestek was daarvan de oorzaak, Doch de worsteling, welke de Kerk des levendigen Gods in die oorden’, tegen een despotiek tijdelijk gezag met even veel moed, als bezadigheid en waardigheid vol- houdt, is te schoon, te verheven en te bemoedigend, om er onze lezers niet mede bekend te maken; wat wij derhalve in dit Bijvoegsel zullen voortzetten, ' Men weet, dat de Vicaris-Generaal van den Aarts ' bisschop von Dunin, den Heer Brobziszewski, een man van acht en dertig jaren, die in stille afzonde- ting leeft en de algemeene hoogachting geniet, na de yervoering van den waardigen Aartsbisschop, naar de vesting Colberg, het luiden der klokken en het beschädigend der orgels in de kerken verboden heeft, tot cen teeken van den rouw der kerk, over de gevangenschap van haren herder Ji zijn Welnn, het was voor het Prussisch gouvernement niet genoeg, de Kerk te verdrukken en te vervolgen; zij mogt daarover niet eens treu-ren,...! De opper-president FLottwexL, vaardigde den volgenden brief aan den Vicaris-General uit. "Ik heb de eer u afschrift van een rescript aan den Heer Kinsley, Official-General van het Aartsbisdom, betrekkelijk het afschaffen van rouw der kerk voor het Bisdom voorgeschreven, gerigt, te zenden; en ik onderwerp dit rescript aan uwe eigene opmerkingen, in afwachting eener regtvaardiging van het rouw-bevel, betwelk gij, ondanks het verbod, hetwelk door het gou- yernement en door Mgr." den Aartsbisschop gedaan is, om uwe functien als officiaal uit te oefenen, gegeven hebt en in weerwil der bepalingen van onderwerping door betzelfde verbod, waarvan gij in al de andere zaken der Aartsbisschoppelijke jurisdictie blijken hebt gegeven. " Ik hoop, mijn heer de official, dat gij mij, hoe erder zoo liever, met een antwoord te dien opzigte auf vereeren, (Get.) FLOTWELL, ANTWOORD VAN DEN VICARIS-GENERAAL mt - BRODZISZEWSKI, In antwoord op den brief van mijn heer den president, eb ik de eer hem te verklaren, dat ik werke- lyk de officiaal van Mgr, den Aartsbisschop Martinos von Dunin en Vicaris-Generaal yan het Aartsbisdom van Gnesen ben, en dat de Aartsbisschop mijne vols magten bepalende, by zijn vertrek naar Berljn in de maand April des loopenden jaars, mij geenszins in mijne bedieningen geschorst heeft, Qok de bijzondere bepalingen, betrekkelyk mijne bediening als official, voorgeschreven door den Aartsbisschop bij mijn terug- roepen uit Guesen. Zijn niet veroorzaakt dan door het verlangen, om mij niet meer aan nieuwe onaangenaams heden, van de zijde des gouvernements bloot te stellen: en toen Mgr, zijn bisdom verlaten heeft en zich bij gevole niet meer persönijk met de geestelijke behoeften zijn erkennen, van dat tijdstip af heb ik als Vicaris-Generaal van dat bisdom niet alleen het regt, maar zelfs den plig? gehad, om de Catholijken den verlegenwoordiger van JEsus-Caristvs Siacs leeraar en den oppersten Geestelykay /{F van Gnezen en Posen veroordeeld is geworden } uit te noodigen om deel aan den rouw der kerk, bije gelegenheid der willekeurige gevangenneming van Mer, deo Aatisbisschop voorgeschreven, te nemen, Het is waar, dat het goavernement de uitoefening mijner functien als officiaal belemmerd heeft, doch deszelfs bevelen konden, volgens de voorschriften van den Catholyken Godsdienst. Voor my niet verbindend syn, voor zooverre die tot suiver KERKELIJKE ZA KEN beirekking hadden, en ik vermeen, dat het gouvernement mij eerder erkentelijk moest wezen, omdat ik de rust onder het volk heb gehandhaafd, door in deszelfs behoeften te voorzien; immers het is meer dan waarschijnlijk, dat, indien ik de Priesters niet van de noodige volmagten had voorzien, het volk, versto- ken van het gebruik der Sacramenten, tot opstand zou hebben kunnen wordeh opgewekt. ning te vervullen; ik heb mij derhalve genoopt gevon= den, in de beleediging zijnen person aangedaan, een hoon en smaad tegen de waardigheid van de Catholijke Godsdienst zelve te zien, Van dat tijdstip af kon geen geloovige op eenigerlei: wijze ongevoelig noch in de zaak © van Mgr. den Aartsbisschop onverschillig blijven en ik heb slechts weinig voor deze heilige zaak gedaan met mijne Catholijke broeders op te roepen, om aan den algemmens jrouw yan het bisdom deel te nemen, “Indien, mijn heer de president als nog nadere regt- vaardigingen nopens mijn gedrag verlangt, zal hij de- zelve in de woorden van Jesus Curistus vinden, die zegt,- zoo als men bij Matra. 9, 15, ziet » dat de vrienden van den bruidegom niet io rouw kunnen gijn, wanneer de bruidegom onder hun is, doch dat. er een tijd zal komen waarop de’ bruidegom hun zal ' ontnomen worden en dat zij alsdan zullen moeten vasten,” van veel grooter gezag dan al de welten der wereld, Met | \dezen. rouw Voor te schrijven, heb ik bovendien - «het yoorbeeld, onleend uit de werken der Apostelen XII,.5, gevolgd, alwaar gezegd wordt »Perrus werd in dee -gevangenis bewaard, en “toen. zond de Kerk aane houdende gebeden voor “hem tot God op.” 9 ooit heeft eenige Catholijke gemeenschap zich voor, t lot deszelfy herders ongevoelig getoond, De» ehecle wereld weet, dat, toen de Bisschop. Evsesius - ce he FVerceil. door keizer CoNsTANTINUS op aanstoking — der narolgers van Ars, werd verbannen, ageheel~ ~ Ttalié. den. rouw aannam en dehzelve niet verliet, voor je De. Gatholij ken handelden ~ © dat hi ‘terug gekomen, was, pei o tijd der ballingschap even eens gedurende den ¢ 4 van den heiligen J OANNES Curysostomus hunnen fale Wy ~. beminden (patriarch, » Ook heeft de Catholijke Kerk, zich regelende naar da geboden van de H. Schriftuur en de talrijke yoorbeelden, waaryan wij erslechts eenige aanhalen, bijeene bijzondere _ 4 5% voorgeschrey en, dat een in eagict op alle Bisdommen zou drukken | “alwaar op den persoon des Bisschops. Clddigheden, zouden geplegg. zijn geworden, Reel boek Ni tt. 8, hoofdstuk 1), Even iwel - ~ ig dit interdict. door overwegden van wijshe ia ce en ge- matigdheid, die bijna eene ‘bitzondering uilmaken, te- . het Aartsbisdom van.Gnezen, niet ee E ge orden; men heeft zich vergénoegd met é _ ernchtig ex rouw soor te schrijven,~ welke aalt | Pi het afschaffen der muzijk, het besp Yan ae orgel en het luiden der. klokken, terwijl g juren- alien tijd, het ontvangen | er Sacramenten en het - _ “celebreren van Diensten, “welverre van te zijn erbo- | Pe deel meer dan_ooit, plaats na a danig iside itdrukkelike wil fan-Mgr.d den Aarts &: op van Posen. geweest, waar rent het gouy RA Se wet poke ni kundig re: “Th ir rr )rerigens “muzijk en de klo HP | werenlijl pectic. van den situs u : alle jaren gedure den Vaste oJ : “sae de laatste me es Goele W hee pa i e. ; *% », a) Deze Goddelij Kekwoden. Zijn voor -een Catholijk. Eben onbillijke achterdocht. Ge eo bruik; de Kerk heeft eindelijk de eene nade andere alleen sedert vele eeuwen ingevoerd, Het afschaffen der klokken ten der muzijk, heeft ook geen plaats ge- had ter eere van den Bisschop als individa, maar ter eere van Jesus Curistus zelf, vertegenwoordigt in den persoon van velken Bisschop. "Loodanig zijn mijne re- denen, zoodanig zijn mijne regten, en deze billijken genoegzaam het bevel om den rouw aan te némen, hetwelk ik voor het Bisdom van Gnezen gegeven heb. Dit bevel uit deszelfs aard zuiver tot het geestelijk ge-bied behoorende, is mij de verpligt, welke mij wordt opgelegd, om daaromtrent uitleggingen te geven, onbilljk, onderdrukkend en meer knellend Yoorgekomen, dan de meest tyrannieke wetten over zak die tot het tijdelijk gezag behoorenden, want deze Jat e kunnen niet dan secondaire belangen krenken, Wat het vor zou willen. Doen, van het volk tot opstand aan te zetlen, met “heivelee den kerkrouw aan te bevelen, protester ik op de plegtigste en krachtdadigste wijze tegee. zolk edurende mie oe 1 Jee ven ben-ik er zoo ver af geweest, van, op te -roijen als de Hemel van de aarde verwijderd is. Tk dibart: ~[k poets ‘overigens — verfoei allen opstand en’ beschouw dien ne mis- daad, overeenkomstig | de beginselen vat jnen. : alk ij we circ nt e 4 es ey welke de volgende woorden inbow - morren. ter ‘oorzake- der gevangenneming eae zen, dat valle denkbeld van opstand de harten’ door hon het middel aan de - eenige smart veroorzake duld verduren, my by di ‘ | geli cee jd. verklaar : Si ee hig ae Aartsbisschop; laat ons het minste verderen yan onlusten ye willen Pees. yr Deze _weinige regeler en zijn vo dende, “om. bau geweerd en de daadzaken betoogen oreriges te - delijkste, dat de godsdienst - ige rouw art der Ca- tholijke bevolking niet dan verzacht ‘heef at heeft den mensch tranen gegeven, ‘om zijn Igden te verzachten en de ware Godsdienst beda: ay i a * om tot de alvétmogende kracht, des Al e ne toevlagt te nemen, Wat nia weten is “volkomen vgerust 0} welk men mij. als ‘ene misdaad aant ii diging van aanmoediging Et op schuldigste en de heilig pels i gr \ ti ijner, ite, val b ook, e — 202 mij eene gebeiligde pligt, maar ik weet ook, dat ik de verschrikkelijkste der meineeden zou begaan, wan- neer. ik immer de pligten, welke mij God door de wet van zijnen Godsdienst oplegt, overtrad of ver- waartoosde. Ik verklaar bijgevolg, dat, in weerwil van het bevel van den heere president, 7k niet herroepen noch in iets wyzigen zal, mijn aan de Geestelijk- heid “bij gelegenheid van den rouw der Kerk, gerig- ten brief, want, nog eens, mijn geweten verwijt mij ten dien jaanzen niets. "De heb, mijn heer de president, de eer met den diepsten eerbied te 2ijn, uw zeer gehoorzame dienaar, Posen, den 22 December 1839. ae j ae (Get.) BRODZISZEWSKI, "VAN GNESEW EN POSEN, "De deputatie der Catholyke Geeste- 4iykheid van de Aartsbisdommen Rad ae Gnezen ex Posen, aan Z. M, den a koning." “Zeit Deoortucurics es zeen GENAPIGR Konixe. EN Sovuverzin! De minister, van kerkelijke zaken von ALTEN-STEIN, heeft geantwoord op onze ootmoedige verzoe-ken van 15 Jul en 23 Augustus des vorigen jaars, dat de terugkeer yan Mgr. den” Aartsbisschop von Do-NIN in zijne diocese, ons niet kan worden toegestaan; aangezien Mgr. verzuimd heeft de uitoefening der Ca-eetholike voorschriften overeen te brengen met den eer-bied aan de weiten des lands yerschuldigd, Onder-scheidene Dekens en de aan hunne jurisdictie onder-eworpene Geestelijkheid, hebben een dergelijk ant-woord ontvangen op den 10 December van het vorige jaar, Daar de redenen, die er in aangevoerd worden, Se overtuigend ‘toeschijnen, zien wij ons genoodzaakt, daartoe. gedrongen wordende door den treuri-gen toestand onzer kerkelijke zaken, om aan den voet troons van Uwe Majesteit ons tegenwoordig verzoekschrift aan te bieden met al het yertrouwen, dat deszelfs vaderlijke goedheid en zij” ne. zoo beproefde regtvaardigheid ons inboezemen, De Catholijke religie wordt, volgens de leer der Kerk, door alle Catholijken, der wereld voor de eenige, de zaligheid verzekerende, erkend ; Cini bezit, welke tot een eeuwig geluk voeren, — Het is eae apg tetner lik, dat iedere Catholijk zich -conscientie verpligt gevoelt, om tot zijn genug -en op te voeden in de religie die hij zelf heeft, zoo tay indien hij dit miet deed., hij strijdig met zijn geloof, met zijn conscientie,,met de gehoorzaamheid. wel Wea e Kerk verte hg’ is, met het geluk en di ige zaligheid zijn genug -en daardoor.een der zwaarste zonden zou bedrijven, ee te'| ." < PRS 2,. De Aartsbisschop von Dunin heeft diensvolgens niet - op zijn eigen gezag gehandeld, noch iets nieuws’ in zijn vereenigde diocesen ingevoerd, maar hij heeft alleenlijk het naleven van de voorschriften der Kerk in hare geheele kracht bevolens onder bedrijging van in het tegen over gestelde gevalrde straf te zullen doen ondergaan, welke zijn pligt hem drong den overtre- ders op te leggen, Zoo hij anders had gehandeld, zou hij te kort zijn geschoten in zijn verpligten als bewaarder van de leer der Kerk, hij zou de grond- slagen van de eenheid des gelöst hebben ondermijnd en het afschuwelijkste verraad tegen God zelve hebben wbegaan, Hen gouvernement, dat gegrond is op Gods dienstize principes, op wijsheid en regtvaardigheid, kan niet anders dan het gedrag van den eerbiedwaar- digen Bischop goedkeuren, en dusdanig moet, wij dur ven het zeggen, het gouvernement van  door te handelen, zoo als hij gedaan heeft en. des te minder, daar de questie, die hij op te lossen had, van zuiver godsdienstigen aird was en hij’ wel wist, dat Z. M. de vrije uitoefangen van de Catholijke Religie had gewaarborgd, door bij de plegtigste traktaten afstand te doen van alle interventie, die den gang der kerkelijke zaken, welke registreeks afhankelijk zijn van het geestelijk gezag ‘ders Kerk, zou kunnen belemmeren, Het is, inderdaad, niets’ an, dan op die wijze, dat de Catholijke Religie, wezenlijk bestaan kan en het is genoeg, haar in hare geheele kracht en in hare geheele zuverheid te hand- haven, om haar -nooit te. doen ophouden, van di Krachtigsten steun des troons van Z. M, te wezen, on danks alle aanvallen, die van het gouvernement afhait. gen, waaraan zij overigens kan zijn blootgesteld, © fo) De getrouwheid aan “de Kerk » waarvan de Aartsbis- _schop von Dunin bewijs heeft gegeven, is de sterkste “-Waarborg voor dic, welke hij aan zijnen koning ens verin verschuldigd is, Het is waar, dat Z.-M. aah 208° = gens hunne Codsdienst- -leerstellingen, alle” menschen zalig kunnen worden, welke ook hun Godsdienst zij en omdat het huwelijk voor hun niet anders is, dan een burgerlik | contract. Dusdanig is ons antwoord op de tegenwer rpingen , , die ons betrekkelijk de gemengde ~ huwelijken Peat zijn, — De minister yan kerkelijke zaken heeft ‘ons vervolgens in zijn antwoord van 10 December gezegd, dat de voorname ‘reden van het ar- resteren en gevangen zetten van Monseigneur den Aarts- bisschop in de vesting Colberg, zijn onverwachtjver- trek van Berlijm, naar de stad Posen isgeweest, Zij- ne kudde weder te zien was voor hem een gewetoge- _pligt, waaraan hij noodwendig* gehoorzamen moest , “ ’ Mgr. den Aartsbisschop _bevolen sheeft , alle mogelijke ~als aan de stem van God. Moest hij haar niet q iniddelen te bezigen, om in de questie der gemengde hoorzamen ? Moest hij niet gchoorzamen aan God, huwelijken de voorschriften van de Catholijke Religie | dien Koning aller koningen voor wien de magtigen der __-overeen te. brengen met de wetten des lands; maar geheele aarde. hun hoo ; buigen en zich met hunne- ° Z, M. alleenlijk in overweging nemende, hetgene geheele ‘heerschapp§ ‘aardsche _glorie vernietigd — zoo even hebben voorgedragen, kan zich overtuigen, ‘vinden? Hy . dat het aan Mer, den ‘Aartsbissche op onmogelijk was, 2 i Het is wel, dat Monseigneur ongehoorzaam is ge- voorstellen aan té nemen, die openlijk de universeel ~ weest aan zijnen koning door aan den wil des Alm ag= _, wetten der Kerk krenkten, En zoo hij die aangeno- tigen’ Konings te hoorgamen ; maar Wij “4 .: men had ouden ze niet ten uitvoer hebben kunnen — tuigd , dat de wothigeta’ gevoelens van Zijne a oe ‘: es ‘orden. ‘aeleay zonder de bekrachtiging yan het Op- die ongehoorzaamheid volkomen versch ar zullen *. Erhält der Catholikke Kerk, die deze zelf niet gehoben werden —~ ‘Sire! ziedaar ons Wezen! De Kerk: ist Sie für einen - aangezien de formelle Witspraak. te dien opzigte — || in rouw, want zij én hare kinderen gevoelen zich diep 8, gedan in de algemeinen ‘concilien der Kerk, ~gekrenkt in den persön van Mons seigneur den yh. De heilige ‘Vader er zelf heeft overigens, betrekkelijk _bisschop, — Alle de. gewigtigste aaken blijven die, aaak, uich reeds ellie. uitgedrukt, Verondersteld schorst, de verwarring | en de wanorde hbo ae. S. bin t Monseien 2 Aartsbisschop voorsuli.ii- lijis aan in de dioe ot nadgel vat ag dent nn. ten had en i in raktijk rengen, die nooit weltige want de orde kan niet heerschen in eer ; ~ bekrachtiging zouden verkregen hebben, zou daardoor beroofd is van haar hoofd. — Wij roepen pen dus care het o eindeloos grooter “geworden. zijn, want alsdan regtigheid en het medelijden van Uwe Mojestei - gou er de gcheele Catholikke. Wiederholungen, der de guehiers heeft al- 200, door zijn standvastigheid, groote onheilen verwiderd, er en stärken. wij in dit oogenblik de slagtoffers. cis enkel door wijlen den “graf von SPIEGEL, isschop van Keulen, veroorzaakt, die. ge eehery. G de Breve des H, Vaders, in 18% gewährt, te kunnen wijzigen, In *t kort, de voorwaarde, door de Kerk meéischt de inzegening van gemengde huwelijken, 1s indisbel en kan niet worden afgeschaft zonder breuk te maken op het Sacrament des — zelve, °t welk de H. Apostel Pavtus (EL "HL, ; a peui met den naam van groot Sacrament. Aarde kan niet dan den vrede tusschen d ; chillende belijdenissen verzekeren en tip is evenmin | 2 A papago sr by te storen, als de godsdic t-w _» welke aan de Joden verbiedt, uwelijken 1 en aan te gaan, — Zij die van de- Kerk ig > ra! kunnen haar. wel aannemen,, want 7 zij kr ~¢ ‘hunne comecentin’, wach aoo oo o uil- A |}. door hem het in vrijheid stellen te n van den doorluchtigen gevangene, wi ns onschu s bewezel H is, en wiens hart niet min ler van droefheid blot i dan het onze, want zijn verlangen om lei | zien kan niet min der. groot zijn, dan dervinden om ten spoedigste zijne tegenw genigten, — Skah door, het verhoren onz I dige bede, kan Uwe Me “alle wonder alle ee bedaren, de™ aroefhe veranderen en het sige oP sieraad h kroon 3 z00 roemrijk | dekt. ae ae de on | J I | Nummer 26. —  gerende had, hebende de oogen ten Hemel opgeheven, teide Hij: ss... PL ORM te Heilige Vader bewaht, die Gj my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy éen sin hd “* : ’ ah geljk wi... En tk bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun Mig 4 a woord in mg geloven tullen sopdat 29 allen één zijn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Us Me sa oe : dat’ xy ry } ook in ons ‘mogen één tyn, » opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En 4 ‘i axe ad tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gj my wegeven hebt: opdat 1y zouden één syn, gelyk Re ig wy ook één syne Ik in hen en Gi in mg. opdat 29 pak teeny F één zijn: en dat de wereld e.< = aa vil za he dat 1 Gy my “gezonden heb.?, _ JOANN. XVII. ‘ * st Y>. ~ «il ; se mn fr i ik 4 er : Sag a | co ; eg, 4 Op dit blad 't welk alle aatirdices met een Nummer wordt vervolgd, kan waht Rictnact aan alle Postkantoren, en ae a pi le roornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van | Tr 8,50 DOI Bl is jaal 3 het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid ; zullende de betaling bij. kwartalen ‘moeten geschieden. Alle rs abonnementer nen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave ; geene andere dan gefrankeerde Stukken' en Bries gen sullen a door de Redactie worden “angenomen. — Aankondigingen worden tage ets tana 15 eetages Regel gemlanite o> t “7 shied or Belgié kan w en abonne en aan het Postkantoor. te Antwerpen. Pais? ear x Ne 3 ae ag ging met Belgie, meermalen n- teroorbsohtelae Belgen pa: woodanig tegen het huis van Oranje verbitterd heeft, s ae, dat zij de ‘dynastie der Wassau’s voor altoos van den. Belgieschen troon uitgeslösen heben? En welken in- druk möchte soortgelijk geschrijf op de Catholijke bijna halve natie maken? Doch ook in dit opzigt, kunnen ‘wij onze landgenooten inlichten: ook wij hebben over- leveringen en oirkonden, die getuigen dat juist de ‘prinsen van Oranje de verdrukte Catholijken in dit e.6 || land meermalen zoo veel zij konden, tegen verdere on= erdrukking der heerschzuchtige gereformeerde kerk “en hare’ heeren de staten, beschernd heben; en d: le Catholijken in de heerlijkheden en. plaatsen werd Pacatin de ardt; de vrijheid die geene pid die geen onver hilligheid “es of ped > > nodién van. het Nederlandsche volken, || Met huis van Oranje toe behoorende ‘meerdere ure , “on gel? of hee tana door bel nucht | he eenoten, dan in de overige gedeelten des. n P nversta ekrom a pe |e 3 af ’ rand pire 2 even dikwert n. ‘if net wordt, nog erger: My ‘< reed om die kostbare panden te i: dat het “ Dike da rae vorsten van Oranje, in hf hent buitenlandsch gew veld, |} oog hunn a “niet overs reefs hun bloed ter hand} ‘, of lat ik beter z Frch? {| ying van het Ky elie tegen Ravies bij Spa a a y ij f he ‘ yi es Gor 3 oogen. nog i cin hi t bel van Neder! eerbedi ees i Seb? 7 offerd: doch daar de Catholijken van WVoord-Braband minder heerschzuchtig zijn, dan de Hollandsehe Gere- formeerden en volstrekt geene heerschappij, noch yoor* rang voor hunne Kerk, maar slechts volledige vrjheid, begeeren, zou. hier geen wederzydsche opoliering, maar eene eenzijdige opoffering van eene onbestanbare en redelooze aanmatiging, plaats hebben, Dat dit werkelijk zoo is,.blijkt uit het volgende: » Neen, men geve aan Noord-Rraband en aan Limburg, in ons en in hun belang, ven afzonderlijk bestuur, Aldaar zou, behoudens de verkregene regten der Protestantsehe gemeenten ven der Protestanten, aan de Roomsche Godsdienst voorrang, evenzeer als vrijheid, worden verieend, » En in de regten i provinciale staten, naar de tijdsbehoefte ontwikkeld, zou men spoedig den grondslag der aloude, geliefde, en krachtvolle vertegenwoordig terug gevonden hebben. Aldus ZOU, Opkleinere schaal, de staatkunde worden gevolgd, wier verzuim in 1815 onzen val in 1830 heeft berokkend, S Fie! Hier springt de aap uit de mouw! In, Noord-Bra-band wouden de verkregene regten der sperienipche gemeenten en der protestanten moeten v ° o ® s &. Les, toepasselijk voor het rijk, ge t nu zame! eid ist iy Sevtet 1880 in den God Of ‘is ete geen gewest welks innige vorennweine ek Hol- wy September 3 bi ia de M4 : et dand of wederzijdsche opoffering berust van hetgeen niemand ven (1) Fro eee <a EM ‘a.’ ae op. den duur opofferen wil? tk. bedoel Noord-Braband. De » Eene herziening der -grondwet, o Ziedaar wat, ‘? # gesraliteinn sine’ zijn in 1795 geémancipere: doch, wil men » onzes bedunkens, in dit tijdsgewricht de eenige slank *. _y» van ‘behoudenis is bij de deeigeichy, Solgieaa ies ~~ » vaderlands, Hene billijke ‘verandering in de grond= || » wet, vooral met betrekking tot een evenredige | » tegenwoordiging; een ander stelsel » andere, door de ondervinding noodzak -y» dene bepalingen zouden het vertrouwe » ioft en langzamerhand de eendragt he » splitsing van het rijk zou, welligt sp » men zich verbeeldt, deszelfs: ontbinding ” hebbeas eo ts § ais mht aaa me, Vodrtdurende zamensmelting met ongelijksoortige gewesten. Welks innige vereeniging met Holland op lerayjd Sehe opoffering. berust van hetgeen niemand op den duur opofferen wit? — Wat kunnen die we erzijdsche. op den. niemand op den A: agg! Chet RR saat Pr a duur wil) pofferen? Wat offeren de yoorn 8 0 uni- ot Catholijken van. ede, bee op ae provintien bij derzelver ¢ met || De bijdrage van Mr, Gr ae : Noord-Braband “a ok I as’ we, " d as 1a] Pads, £ n rene sen in de voorma ¢ en willen doen? Waarschijnlijk de is re. To dctitede ‘prove eae gd worden! Noord-Br het in 1830 het bolw Gatholicismus en Protestantismus; met een ifarae rated, wel van WV band als van de a en als eet eg be zoogenaamde Gerefor wil en meent te moeten heersc. i ON cn Wi, Fonaua ai came ou Rm ser, (2) Bij woorbeeld in 1705 R-4  brengen, u van uwe verworvene regten te berooven, en usellechts te DULDEN! Thans is het uwe zaak, om tegen de mogelijke uitvoering van ecn dusdanig open- Jijk bekend gemaakt ontwerp bedaarde, maar doeliref- fende maatregelen te nemen. Volledige vrijheid van Godsdienst en ordreksche verkändigen, moelten nog verworren worden, er moet eene algemeene aasonuniia worden tot stand gebragt, daartoe zal Noord-Braband de grondslagen leggens maar gij ‘moet er onverwijld deel aan nemen; want + dragt maakt magt! En al het weifelen, al het aarselen, alle besluiteloosheid, alle vreesachtig afzien van reeds genomen besluiten, is alleen het -gevolg van gebrek aan zamenwerking en publicitéit; en bleef het “danger | zoo dan zou er ook het verlies uwer verworvene regten “en. gs abeden at gerolg van kunnen zijn, We. pig oe, Late “ONVERSCHILLIGHEID IN HET GODSDIBNSTIGE IS DE STREKKING VAN  aangesteld worden, naar de be- hört der kedeepeenles ‘Schoon het tot dus verre niet aan s ontbrak » zag men toch dat deze en ¢ ophouden. Big! beroofd waren : n slechts tot den dorpsschoenmaker ‘te Bo gt is moet hij de menschen bedienen, Le- meesters ‘tot In elke gem geoctroijeerde sch nen, Niemand mag hier- Lee immern hij verkrijot de schoenen yoor ij antig e staat wil ze ‘stomp de ‘moet zijne pligt etrachten : hij weet waar- ld: wordt, En gij schoe vor elk, die u den penning gunde, hiest een niet, uwe vrijheid en het ver- moet aan. het bevooi rregte erd, deta fon oenea ae = ct 5 pote met nie lige, uitvin= 62 408, ty, ee GEN, ONGETWIJFELD TER 4 yan. sthoenew gn zich vooral des — sen behielpen. ongerijf moet in Rijken en armen heb- en pik en verdere benoodigdheden!evert de staat |} choenmaker-ambtenaar_ Jevert Patent-beste door Die nu glijden, om URGUS Van 0, indien de provinciale staten aan den wensch det schoenen, voldeden! Indien zij inzagen, waar toch eigelijk de oude schoenen wrongen,. Hemel welk een geluk-voor het nieuwe Sparta! — 0, onwaar- deerbare yrijheid van oud-Nederland! wat wordt gi “slecht begrepen, door zekere duisterlingen. eigenzin- nise menschen, die altijd schoenen willen dragen naar hunnen zin en ze nog liever uit Brussel of Braband zouden ontbieden, dan ze yoor niets van den geoc- trojjeerden lapper te nemen! O, Baugsma! van Swin- DEREN, PRINSEN en 2zalige fabian van den cathegische- _meester Potman! Onvergelijkelijke Apniant!.... edele menschenvrienden! nog eenige pogingen: reist nog eens naar het verlichte Massaw en roept dan uit op de hoeken der straten: » Bendracht — eendracht eendracht, zy onze leus’? —.slechts eene POOhh, van stompe schoenen 4. — » Gewis verdienen deze woorden behartigd te wor- _» den in deze dagen, waarin velerlei pogingen worden » aangewend, om, op. godsdienstige gronden af. te » scheiden en te verdeelen, wat voor eigen en ’s lands » belangen, evenzeer behoort vereenigd te blijven; po- » gingen, welke op den gezonden zin onzer bevolking » » wij hopen dit van harte, zullen schipbreuk lijden (1). ” Eene zondetlinge waathoming van ’slands belangen: de tyrapnie omtrent Godsdienst en onderwijs! Zou der met het opdringen van het Collegiam philosophiie cum en. geoctroijeerde - schoolmeesters » en wat meer land bemoeijde? Onze lezers 2ul-len zich herinneren, dat Cousin niet -gunstig dacht over. onze gemengde scholen, -waar geschiedenis en bijbelkunde aan kinderen - van verschillende gezind-heden wordt geleerd, De goede man dacht zeker niet, dat hij, om deze vrije gisping ».geheel aij gezag 200 verliezen, Hi wist ‘niet, dat onze seinen slechts gewoon zijn toegejuicht te worden” elk, die het durft wagen” hen- tegen te. spreken op Rasdelidemogeabht al zijne geleerd heid verliest. THIERSCH is, wijl hij het omtrent de gemengde scholen met COUSIN eens is wel 50 percent gedaald in de achting, waarmede men 1 vroeger van hem sprak, Die gemengde cholen, dat is een stokkepaardje, waar men, ny aan rock iken.... dat diene tot narigt van elk, #l stelt met _ de stinkende -wierook “ Pr leerlan Cholmmannen-berookt te worden It, het niet wat- beter geweest zijn, indien men zich min- mét het financiewen van het diep gezonken vader- de. Beijersche hofraad, altijd tot in de lucht verheven, on, 7 .* Maar Scumir! ENNER, Hemel! een man! Tuenscu en. Cousin’ pcounee vordwijacn. Te Giessen leeft een man, juist hetzelfde zegt en denkt. Slag van het Christendom gevestig, en moet zich, will hij eene verplaatsing van alle zijn betrekkingen verhoeden, dezen grondslag trachten te bewaren, en ders halve zorg dragen, dat de jeugd eene Christelijke Gods- dienstige opleiding erlange, Daarentegen is de redelijke staat onverschillig jegens het kenmerkende gelofsver. Schil, nademaal, “al kan men ook slechts in eine derzelve zalig worden, men toch in elke derzelve cen goed staatsburger kan wezen, Deze redelijke staat Zaat toe en beschermt de verschillende confessionele kerken; doch verre daarboven van zich in cenigerlei opzigt van eenige confessie afhankelijk te maken, oefent dezelve enkel het reg’ van tozxtgt ook naar dien kant uit, dat niet het vuur der _tweedragt op zijnen bodemr *worde ontstoken, ee; Van dit gezigtspunt beschouw is het algomelianae godSsdienstig onderwijs — want dat het een Christelijk -onderwijs moet wezen, verstaat zich van zelve (1), — In staten, in welke verschillende godsdienstige gezind-heden van regtswege bestaan, gewigtige instelling, Daar, waar enkel confessional scholen bestaan, en <enkel confession el godsdienstig onderwijs wordt gegeven, staan Catholicismus en Protestanten, wie ich der verschillende kerken beschouwen elkander uitsluitend als Catholijken en Protestanten, Niet als: Christenen, en de noodzakelijke gevolgen zijn wantrou haat en eindelijk vervolging, Het alge meene podsdienstig _onderwys heeft nu de sohoone taak, deze tegenstridigheid weg te nemen ; door betzelre verkrijgen de ledematen der scitenehitene egodsdienstige afdeelingen het gevoel en de gedachte vam eenheid in het gelof aan den Verlosser, en leeren elkander, als Christenen kennen, eeren en ben nen, Gelijk de innigst vereenigde vrienden in D sepecldban- aften uiteenloopende wijzen yan zien ie waardoor zij toch elkanders vriendschap n dig —- 200 ‘Yeroorloven ook de Christe e kan- der over en weder de afw er e confessiones Pi tuigingen, in wi priyee ij elka er verdra eder aijnen eigen’ weg laten gaan, Dit is da ook de schoone geest, welke in het helderdenkend eZ i page leeft. Duistere ijveraars zouden natabe:, jk, alzoo zij hun bijzonder beginsel ican ae | regel verheffen willen, te Pi zo trekken; maar de helderde a. eva Oe aor Protes ent, da Sera seh eene staatkundig zeer — 212 = zijns _volks belang wezenlik verstaat, zal daarin de gulden vrucht eener gelukkige inrigting van het Ope voedingswezen erkennen, « Ik ken het algemeene godsdienstig anderagje op de Nassausche scholen, Ik heb hetzelve, als directeur ‘van de Jands-kweekschool van onderwijzers, gegeven, eene instelling, waar het de meeste awarigheden kan opleveren, Nergens ter wereld, zal men meer ware; warme godsdienstigheid, minder vrijgeesterij » maar ook minder varkediibelea. nergens een schooner yerband tusschen de onc erscheidene leden van dezelfd 2 belijde-nis vinden, © dan in Massau, Aldaar is. -aanbiddi Gods in geest en in waarheid, en vriendschap en vrede tussehen Catholijken en protestanten 200 lang” God, die tot welzijn der menschen, de zon en de rede heeft geschapen, in zijn genade verleent, dat over dat land een verstandig vorst heerscht, die het belang van zijn geslacht en van zijn volk, verstand, liever over een helderdenkend, gelukkig en a ine volk, dan over eenen dommen, woelzieken; hoop’ gerend will, zal dit onderwijs op. de scholen in Nassar behouden blijven (1).” Indien men deze barbaarsche vertaling van alle nismen zuvert, a zal ’s mans” redenering. on bet volgende neér omen, » De staat als s s - bepaalde belijdenis toegedaan, — dus moet iy dat ook elk confessionel onderscheid, de o danen slechts verdeelt, verdwijne, Was post ike scholen bestaan, th suclinaivt men elkander als © En protestanten: welche, welche eine id — Po Men most de kinderen bedriegen, die te leeren, Pg Dat, wat wezenlijk verschilt, een is: ser3 het protestantismus schaat zich over ne lfs onwettige a geboorte: het bloost op het hooren van namen als Luther en, men moet het = schaatte besparen, =~ In gemengde scholen, hoort me en nits 5 dan va _ gexegende “hervorming : hier wor en | weggenomen ; hier® maakt men de ki Heiland als duse da ‘ wilde geleerd en ondertiom itmaakt; dat : ‘ove ben : het stolg F ‘eriragrambe niet ‘ burgerlijke, maar ook in het god: a protestantismus: toch even ; derkerk, waarom zouden noga ari hou i a ge age echtrrie : protestantsche kerken bestaan, zal de tegenstrijdigheid tusschen beiden in het oog vallen: derhalvye moet de redelijke staat ze vereenigen, even als in het ver- draagzame Prudssen en het vrijheidlievende Rusland, en de duisterlingen, die hun bijzonder gevoelen tot algemeenenen regel willen verheffen na „„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„� Über Hollands Siberie, naar de Ommerschans zenden. Doch neen! Dat is gevaarlijk, oude boomen kan men niet meer buigen: de jonge sprviten zijn de wettige eigendom van den staat en Lycureus vrienden kunnen ze op zijn Spartaansch snoeijen en leiden naar welgevallen : de oude stammen sterven allengskens en z00 komt toch eens de zaak in orde. vel @ uw geluk en uwe hoop uitmaken en op hechtere grondslagen te. ten ands, als zijnen eed van getrouwh ‘se, endende en iijkuidig de regtem ran den souy » wat wilt gij dat er van uwe - jy . ‘volharden, en 200 la >» ten ae versullen, cree ta |. pes bs — * wir ys < jagen, Denkt niet dat ik de zaak overdrijve..... zeggen niet de Biydragen het zelve, door hunnen z00 roe tolk, dat het doel der "gemengde scholen , het confessionel onderscheid Wwegtenemen, en zaagt ai, getrouwe Catholijken! zaagt gij niet liever uwe kinderen door Henopes beulen afmaken en 2wemmen in hun bloed, dan hen door den redelijken staat van het geloof ie zien berooven, dat het leven hunner zielen’ vitmaakt? — Gij bemint de ware verdraagzaam- heid, die in eene opregte liefde tot al uwe medemen- schen bestaat, welke godsdienstige belijdenis 2ij ook zijn toegedaan : verdraagzaamheid, vrede, liefde in de burgerlijke verkeering zij onze leus; maar. verpestend is de gods zijn toegedaan : verdraagzaamheid, vrede, liefde in de burgerlijke verkeering zij onze leus; maar. verpestend is de gods zijn toegedaan : verdraagzaamheid, vrede, liefde in de burgerlijke verkeering zij onze leus; maar. verpestend is de gods zijn toegedaan : verdraagzaamheid, vrede, liefde in de burgerlijke verkeering zij onze leus; maar. verpestend is de gods zijn toegedaan : verdraagzaamheid, vrede, liefde in de burgerlijke verkeering zij onze leus; maar. verpestend is de gods dienstige onzehillig sheid en laauwheid. Zij is eene God onteerende gelijkstelling van de dwaling en de goddelijke waarheid: zij stelt waarheid en leu-cen op eene lijn; zij is de grootste aller ongerijmdhe- Laat ons onze kinderen door onderwijs en voor-beeld de eerste verdraagzaamheid trachten inteplanten, maar voor de tweede zoeken te bewaren, door alle waarin zij zich zelven, op eene onbetamelijke wijze als gedelegueerden der geestelijkheid van de diocesen van Gnesen en Posen gedragen, verklaar ik, dat ik het - antwoord bekrachtig, hetwelk hen reeds gege geworden, door den minister der re ae betrekkelijk den terugkeer van den Aartsbisschop VON Donin. Het gebruik, “dat bij de gemengde huwelijken in de diocesen van Gnesen en Posen, inacht genomen is geworden, en. dat door den Aartsbisschop von DunIn - Officiee] gestaafd is geworden den 20 Januarij 1830, ‘is “gegrond op eene wet van het koningrijk Polen, en = gebruik handhaafde sedert 60 jaren de eendragt den vrede onder de yerschillende belijdenissen des tas s, toen de Aartsbisschop vox Dunix, zoowel. iad ein vonden heeft den vrede te storen, er fue onderdanen odsdienst. bi hop vox Donin in zijne schuldige s hij weigeren zal zijne pgs” omstig in ontvangene bevelen alleen aan zic zelven de de peulrangheat, te hebben 1, die ane hem | is bevolen geworden, — Ty Zie het Hijvoegeel tot ons ‘Bled 1 Junij. "Aa a" "Ren. de gedelegueer den Geestelijkheid van de aarts- " he" eheerscht had } one pits het Bike ere isi di of 1 aan de nett rorabdkert, dat 200 lang als de Aarts- is | Weigering zal » in " — 214 — "Ik do overigens aan de heeren onderteekenaren weten, dat ik zeer misnoegd ben, dat zij zich veroorloofd hebben tegen de waarheid te spreken, door onbe- schaamdelijk te durven beweren, dat ik door de pleg- tigste traktaten, de vrije uitocfening van den Catholijke on derdanen kunnen altoos op mijne bescherming rekenen, zelfs in hetgene, wat hun geloof betreft; maar ik zal nooit dulden,. dat de geestelijkheid en hare oversten misbruik. van den Godsdienst zelve maken, en dat zi) inbrenk maken op mijne begtens als squyercia. ") Berljn 8 Febran 8ELON bei "FREDERIK- WILHELM, — Dit" " Antwoord aan de 16 dekens der diocese Gnesen en aan de 22 dekens der diocese van Posen medegedekt zijnde, heben die 38 geestelijken, be- sloten, zich nogmaals tot zijnne majesteit te wenden, en stelden diensvolgens het onderstaande adres op, °t welk door hen allen onderteekend aan den Koning ge- zonden is. AAN Z. M. DEN KONING! 6, Maart S840, & ZEER GENADIGE KONING! oo Uwe majesteit heeft zich niet. gewaardigd de gedele- guererden _ der Catholijke Geestelijkheid te hooren, die op den 20 Januarij Il, van zijnne regtvaardigheid in..| naam der Geestelijkheid en der geloovigen den terug- keer van Monseigneur, - den ‘Aartsbisschop eur hebben verzocht. In het antwoord van acht Februarij wordt gezegd, dat het adres, *t welk zij de eer hadden aan u te ‘onderwerpen, niet kan worden beschoowd als de uitdrukking der wen- | schen van de geheele Geestelijkheid, wijl de gedele- gueerden onweitiglijk dien tit * el vordern, dat verwijt, ‘en de treurige ‘toestand onzer godsdienstige zaken, maken het ons ten pligt, om nogmaals de toevlug te nemen tot de vaderlijke bescherming en tot de regt= vaardigheid van uwe majesteit en hem'te verklaren, dat wij wel de drie genoemde Geestelij en. "Su- CHARSKI, PEnziyNsKI en Kantak tot onze. Driven, “welke dagelijks begaan worden en die, se Bs de scheping di er wereld altijd begaan zijn een regt, ten behoeve — an misdrijf daar? Verdient de moord minder den afschuw der, menschen omdat hij zich op gene oude afkomst beroemen kan? Regtardigt de moord van ABEL door zijnen broeder Cain Gre, den broedermoord? De wet yan het Koningrijk Polen, Detrehkelgk de opvoeding der kinderen, nit gemengde huwelijken ge= sproten, was eene zuver burgerlijke webs. 2 bondt — de conscienlie niet; zij kon die niet binden; anders was de conscientie gelijktijdig, aan twee tegenstrijdige wetlen aan de, burgerlijke wet en aan de godsdienstige wet, dic van het huwelijk een Sacrament maakten die in-het cons iract de tusschenkomst des Priesters beveelt,- zijn onder- worpen geweest, Rene dusdanige wet, diezich mogtaan- © matigen de conscientie te hinden, zou geene wet smast eene znivere schending, eene daad van geweld, stootelijke daad, eene Tate kg tirannig a aa staat, maar "yelikij" dig. cone ei ee r tockomst, — Het is waar, dat het tractat tweede artikel paragraaf 10 de. opvoeding voorsehrijft, welke de kinderen uit gemengde huwelijken : roten, moet “ontvangen ; ; doch dat tractat vermeet ai niet de Catholijke Priesters. te noodzaken toby H w: Zijne majesteit ziet in on elias an schop, die.thans gevange 0 wetten des lands en eene machiiiiiig” hij aan aijnen. souverein, heeft ge daan. Zijne gee den koning, ons de ihe 0 Ässeigneur den Aartsbisschop oe burgerlijk, aan af Hl hij kon niet anders handelen, zonder een misdrijf te begaan en wij hebben de vaste hoop, dat hij altoos even eens handelen zal, al moest hij in de boeijen sterven een maar al te waarschijnlijke gebeurtenis; want hij vordert in jaren, zijne geaondheid is wankelbaar en men draagt dagelijks bij tot zijne smarten. De getuigen, dat Monseigneur, die destijds nog slechts administrateur van het kapitel was, eertijds gaf betrekkelijk het ingevoerde gebruik der inzegening © van gemengde huwelijken, was gegrond op de dwaling en zoodra als hij bespeurde, dat dit gsbruik strijdig was, met de wet der Kerk, haastte hij zich, om de wet van God en van zijnen plaatsbekleeder te volgen, door standyastig alle onwettige transactien, welke het gouvernement van zijnne’ majestéit hem dienaangaande voorstelde te weigeren. | if She Zoo de plegtige tractaten, welke de handhaving van é Catholijke Religie in het land hebben gewaarborgd niet door zijn zijn gesloten geworden zijn zijn het echter door wijlen den koning van Prussien, Freperik II, met de keizerin van Oostenrijk, Mania’ Tueresra te Berlijn den 28 Junij 1742; tus- _schen den koning van Polen en koning Freperik WIL- HELM te Farschau den 18 September 1773 en later ee te Grodno, den 25 September 1795, — Ar- el 8 van het tractaat, den 18 September 1795, — Ar- el 8 van het tractaat, den 18 September 1795, 73 is ti r eel zoo ‘als in het konkrieg rict van Luxemburg, van Buton en van Drahe ot hebben van al hunne bezittin- en eigend “heft awe majes en in zijn adres 5 egen 1 eic ne 2 1 bezitne yan he 815, d hel ‘tzell a Pa bewoordingen: » De Roomsch Catholij- in de f ovintien door het. tegenwoordig. 