Commentarien ofte memorien van den Nederlandtschen staet. ... 1609
Meteren, Emanuel van.
De Cholere dan først hare Eertſhertog henſeggen ſegghen, de Cholere ſeggen wp/ want de waer- hept ſulcken ghetupgheniſe niet geven kan / dat haren Legher hadden doen vergaderen, om te ontſetten de såtadt vande Grave, die den Vyant beleghert hadde: Wat will dit zyn? Was de såtadt Gśave te Thienen ende ontrent Leeuwen belegert? Js de såtad Gśave niet wel meer als een maent daer nærst beleghert hoe tonden haft er Eertſhertoghen de såtad Gśave te Thienen ontgetteten / ſo langhe te voozen eer zy oyt belegghert was: Met even ſo goeden grondt werter by-ghevoecht. Ende gaende ſelfs in perſonone om dit int werck te såtet, Want nienant van ons ende van't ghehele Legher en heeft opt de ſen perſonone int Leger vernomen / warneer het e Excel. van Naſſouwen heeft belieft / op on- en neſt (soomen ſeght) ons te comen beſtoken Hebbende by such even de selfde, die hare Hoocheden ſo rouwelijck by Nieupooꝛt aen-getaſt had- den / de geheele Merelt het daer vooz hondende / dat hare Hoocheden dan te Gent / dan te Bzup · fel vaſt oꝛdꝛe ſteldt / op dat hare Perſoonen niet meer ſulcken Nie lo duden / als wel doen ter tijt daer 0 thiede. Mel is waer / dat ten lan⸗m de Gzave al over was / zyne oſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſe Met ghelijcke waerhept werde gheſecht, dat wp op den ſelfden tit als wanneer zyne Hooc- heydr vaſt beſich was om de Grave te ontſetten, onder: t ſchijnſel van te mutineren onſe Vendels hebben verlaten, d Arithmetijcke ende Conſte van wel tellen en wil met gheene gheturbeerde ende beroerde herſenen wp wel. De verſtooz f School-vzouwe vide memozie / doch als goede vꝛienden de verghetelijckheyt van pemants me- moꝛie helpen ende ververſchen / dehooꝛden met ghen leſten a recht grooten danch te behalen. Wat ons beje- gene ſal vooꝛ deſe weldaet / ſtaet aen uwe Hooc- heden, Even wel moet verhaelt woꝛden / tgene daer van wp ende alle onſe vꝛienden ende vpan⸗ den goede memoꝛic al- reede hebben / of ten min⸗ ſten cryghen ſullen / wanneer de wolcke van paſ⸗ ſie die haer verſtãt tot noch toe bedwelmt heeft / dooꝛt licht der wa erhept, wozden gheweert. "Tis dan waer, dat wpſonder ghelt ende mid del in drupterſte armoede ende deſolaetheyt ons hebben laten ghebben lange den Admi- rant van Arragon ons tommanderende (eñ niet Trent de GÓśave heeft ghehouden / ende en met eenighen den eenighen ende geblicken wegh in te gaen / on betalinghe van hare Hoggeden te become dan als Leger nu al ber⸗ de perſoone van zyne Hoocheyt) het 285 1 upcke⸗ ebeffent werden / ſien dt is oock een quade re vande GÓśave was vertrocken; den voouſthze- ven Heere Admirant gantſch van geen me | zynde pet meer op't Legher van zijn Excel. van Naſſouwen, eñ tot het ontſetten vande Gꝛa⸗ ve Cactenteren; Ghelyck voltomelijck is ken wanneer den Heere Gouverneur G ä donck langhe te vergheefs gearbept hebbende / met alle redenen van perſuatien / die eenich⸗ nts tonden bp obe facht werden / ten eynde het Les gher van zyne Hoocheyt ſoude werden gebꝛacht totavenſtepn/omme de vpvers van des Pꝛin⸗ te Mauritz Legher te coupperen (den eenighen middel om den voozſz. Pꝛinte in zijn voomems te verhinderen) met groot miſcontentemef is ge⸗ | keert van daer hy gecomen was / ſonder pet ups te rechten. Op die tit / et niet eer iſt dat wp onſe rechtveerdige ſale hebbe eerſt begoſt byde haudt te nemen. Indient nu ſchelmen en yerraders zijn dic hare betalinge verſoecken oft verſocht heb- ben als wy nu doen ; ſoo moghen hier upt alle de Soldaten van hare Hoocheden nu wel wetens. waer voozen zy gehouden woꝛden / te wett / voox ſchelmen ende verraders, Oocł de ſelfde die hare Hoocheden met grooten yver ende gehoorſaem- heydt, comende uyt de plactſen daer zy waren, in * oorlooghs verrichtinghe hebben ghedient. | hen wp) van Hare Hooc-' lle de Soldaten (ſe Fol. 67. 1602 — — — heden: want hoe veel 31jnder doch die Hare beta ⸗ linghe op eenen anderen voet dan deſen / hebben tonnen verwerven? Hare Hoocheden noemen ſelve Dieſt, Weert ende Karpen, daer even tſelfde (dat wp doen ) is gepleecht geweeſt. Darmen ons niet ofte ſeer weynigh ſoude ſchuldich ain: ende dat wy valſchelijc ſoudẽ vorderẽ 'tgene wy eyſſen, als onlancks herwaerts over-ghecomen, ende te Dieſt, Weert, ende Karpen al betaelt weſende, &c. Sulks ſoude de relieninghe connen upt-wpſens Want hoe - wel dertich hondert dupſent guldẽg niet of ſeer weynigh is, vooz hare by ons nochtans ſchynet een merckelycke somme te weſen: Maer iſt niet of ſeer weynigh, lyck hare Hoocheden ſeggen / ſouden ſon veel te eer (onder cozrectie) va hare Hoocheden behoſen betaelt gheweeſ te zijn / als die van ſulcken ſonuneken ſonuneken ſon luttel wercks hadden te maken. Wat belangt ons tractereu ende correſpondets houden, met de Vyanden van hare Hoocheden. Geeft ons gÄööt wonder dat hare Hoocheden daer by voeghen, vat ſulcks bp alle redenen ende Wetten werdt verboden, Aengheften 3p in Haren Ban ſele beiennen ſulcks gedaen te zijn / om ons met hun te behelpen: Want als wp de Wapenen van hare Hoocheden Su ghekeert tegen ons, als eyghen ende inwendighe Vyanden, &c. in plaétſe van ons in ons rechtveerdige dole anton te hooꝛen. Mas het niet reden / dat wp (redelicks menſchen weſende) ſochten te doen tghene oock d'onredelycke dierkens ons voo! doen / die ſich met al haer tracht ſoecken te beſchermt� / ende be⸗ ſchermt te woꝛden doen dan op reden beſtaende / werdt niet verbo⸗ den dooꝛ alle Metten: maer ruſt op die a!-ghe- meyne Met / dat Noot gheen Wet en heeft, ja de Wet der naturen / die allen Creatueren (gelijc ch:even met groote letteren) m't herte vooz- ts; Van ſich ſelven niet te verreuckelooſen, E En eine kleine ist te beklagten, dat die vooz Hare Hooche- oocheden, Hären verderver. Ong den ſo vele jaren haer leven gewaecht, eñ haer bloet ſo ghewillichlijck gheſtoꝛt hebben / doo; die natuerlycke aen-ghebozene goetheyt vander ſel⸗ ver vpanden toverighe van haer bloet eñ le ven / angen moeten/en van haer onden: Daer op dandier 3yde van Hare Hooc- te leene den — wenn aey Lomoees. 9 gun van vÄÄouwen / Kinderen / goet / vzienden / vas dun van e Mmmm der · landt / — — — — er haer plaetſen ghecomen zijn, als hare Hooche- elijrhen Ban noch naerder al blijcken. | ; Wert zyne Hovcheyr niet wat David gedaen unt bree, won Half Pre Per 3ynen erf-'voo2 bluchten moeſte : 'Tſal — belienen haer Hoocheydt daer van een weynigh t onder - richten / ende > hare Hoocheden alſ dan be- lie ven ten beſten te houden / dat wp Cryghſ-lie- den / ſul tken — Crij gen. Dat nu ſulcks noyt by andere Soldaten gelegt is geweſt: gen van hare Hooc- eden, weten alle onſe Mede-gbeſellen en Spits-broederen wel anders. Wat hebben gheiden dis van Sichem als zy ghet hare Ghe⸗ anten in 8'Gzavenhaghe hebben tot Breda up ende in gegaen zijn nae belieben: In de Langhe ſtrate onder de vleughelen ghelegen en e daer onder men ons nu verwyt te ru⸗ en / heele trouppk van zyne Excel. are made to wenſthen om der eeren wille van re Hoocheden, datſe dien grootẽ yver ende ge- oorſaemheyt, daer zy nu ſoo lupde van ſpÜſeſen / liever noch wet hadden laten beru�tẽ: want den ſelven haren pver „ C t ghe- weeſt vooſeſt vooſeſt vooſeſt van 3pne Hoocheden, a Fe zince 1 wooſeſt van 3pne Hoocheden niet achtende / tſelfde Ro pane rn an ie 10 ban = 72 t wr un tleven — ſelven daghe Maer wen / in dien hare Hoocheden dat vooſeſeſaemhept eber den / alſoo t mertkelijck wanneer ; niet alleen den pver maer de gehoorſaemheyt van de ſelfde grovte/ ende gehooſame pveraers pÜſen / zijn * belaſtinge van Hare Hoocheden, van ſulcke miſ daet 2 Dat- men ons ſchelt vauf volk die ghewoonlick zijn muyterien op te ſtellen, moeten wp gelijck de re- ſte va hare Hoocheden op goede rekeninge ont- fanghen. Tis waer de wpſe van gelt t'ontfan- Gegen der den dienst van uwe Hoocheden, ig not vele jaren deſe: Maer wat is hier van oock denroep onder't volck? niet al de we⸗rät dat hare hoocheden deſe ghewoonte ghemp eben heben / op dat hare ſoldaten op die ma⸗rätte (ſonder haren koſt) betaelt zijnde / de Keucken van het Hof te beter ſoldaten roocken / van t gelt twelck de ſoldaten behoſten te ghemp eben het. Want als hare hoocheden volck van doen hebben, om cenige oorlochs-verrichtunge, zy come uyt hare plactſen daer zy zijn, ende die-nen haer met grooten yveren gehörscaemheyt. Hare Hoocheden abuſeren haer (onder cozrec- tie) 3p en behooꝛdẽ dit niet Murineren maer Hyberneren te noemen. Want wat Hyberna oft Winter- hebben tvolck van oozloghen van uwe Hoocheden anders dan deſe / ſo veel ja- - - NederlandtſcheHiſtozie/ Bet vierentwintichſteBoeck; — ee eee Gheeſteli man / als David/ nae-vol- | ghed ſtaet verliet/endeſich tot deWe- reit begaf/wp waren al 'ſamenverblydt/ over. leggende dat zyne Hoocheyt was geweſt Cardinael. Eertſ-biſchop ende opperſte Hooft vide D. Dpänſe Auge ende dat hy overſulckg ſoude / dan hp in zyne Ghecſtclicke qualitéyt fag dickwils in den Bybel gheleſen hadde / te weten: dat ſchijnt al vergheten / eñ en kan geen menſche aer doch zyne Hoocheyt den {Ye non ghevonden heeft / daer van hy de pzactijcke wil begnnen ter de Wet ghepzomulgeert is/na- dat wp te vreden louden moeten weſen mely ſonder ſoldie. r e is altijt ge aſtijcke Wetten 5 dat de Eccleſi e ſcherpſte ware als de conſctentien aengaende ende van Godt — mende / maer nu vinden wy ons al te merckelick bed Åröggen. Hare Hoocheden weten mede wel / waer het gelt vande Contributien ghetelt wordt: Ende tis lachelijck vooz den Yupſlupden ſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſeſ eden Landen aen om te leven / want waer ſouden wy ons anders addzeſſeren? Hare Hoocheden en gheven ons niet / ende ſoldaten en zijn gehen 1 die by der lucht le ven tonnen: eñ na alle echten heeft de 1 äne ſeine attie gp de goeden van haren Meblteur en Schulde-naer. Maer onder - tuſſchen iſt verre van daer dat hare hoocheden tnunſte ſouden wills miſs ſen van hare ghewoonelycke Contributien. De-ſen Setretaris verdient wel een taſsatie (onder tozrettie van uwe Hoocheden)mits hp ſo vele wel-ghemeſte ende taïtelijthe leugenenine so cozt gheſchzift / onder der ſelver namem't licht derf untgheven: Me feyten dan die ſo ghewoon=lijck worden ghedaen, en zijn niet nieu: dat in goede reden ende op ghemeene Wetten der nätueren is gefondeert / en can noch vuyl noch lee-lick weſen: De Conſequentie en mach oock ſosquaet niet ghehouden zijn / aengeſien ſulc. ke goe⸗ de dienſten met ſulcken yver ende ghehoorſaem heyt van onſe 88 gedaen, ende noch van ons nopt af · gheſlagen / vn uwe Hoocheden ſele ſo grvotelijcks gepzeſen werden / veel min is weerdigh om exemplacrlick geſtraft te werde, tgene dar ſo pryſclijck is. Wijſbert die in hare Hoocheden 15: eſefde weten oock wel dat wp harcn oorlof gegeven aen allen ende ren ghehadt! Ten tyde als 3pne Hoocheyr den cencn yegelijcken, van wat qualiteyr; condirie ot en ewe wel ſullen weten fo te belepden/dattet alleen al waert onverſiens oft andetſins, met onf�e wape- bp den Oorlot blpven ſal / ſonder datter penandt vele thien, ioo ende 500 Croonen winnen ſal, met onſe dierſte panden / twelck ons Hoofden zijn / aen hare Hoocheden ofte hare Geſubſtitueerde te comen pÜſenteren. Wat mede onſe roerende ef onroerende goederen belanght: Hare Hooc- heden. wy wel wat dat de 2 onroerende goederen van arme upt- ſoldaten zijn. Onfe roe rende —— tonnen van niemant / dan van ons geroert werden / het welcke onſe Wapenen zijn / en de ſelfde zijn mede onſe onroerende goederen, boo den geenen dieſe veel ſouden willen beſtaen te welcke onſe Wapenen zijn / en de ſelfde zijn mede onſe onroerende goederen, boo den geenen dieſe veel ſouden willen beſtaen te welcke onſe Wapenen zijn / en de ſelfde zijn mede onſe onroerende goederen, boo den geenen dieſe veel ſouden willen beſtaen te welcke onſe Wapenen zijn / en de ſelfde zijn mede onſe onroerende goederen, boo den geenen dieſe veel ſouden willen beſtaen te welcke onſe Wapenen zijn / en de Rören, wenn viel verſekeren, datſe ock den ſele väter vollenden, ſüllen de ſelle lichtelijk aen pe⸗manden (dieſe begeert) overſetten, boven maten verblydt weſende, dat wp al- reede van een goer, dat wp in hare Hoſe-den Legers geraept hadden, verloſt zijn gewöden, nae dat w hier te Hooſtraten wat beter en begonnen met den Doyapen te ſtaen. De epoſitariſen van hare Hoſe-den Legers, ſüllé dock wel ſonder Clerck 323 in t op- tekenen van t Gelt,Klecderen ende ander dinghen, Ons, onen Vrouwen ende K inderen toecomende: En indien de Dom. Onder deregeringhe van Coningh Philips: op ſulcken voet te vvandiers ende Soetelaers doot te ſlaen. Alle Coningen / Pꝛinten ende Beeren ſullen ſich mogen aen het quaet regiment van hare Hooc- heden en / ende ſten hoe ſp varen/die ooz⸗ loghe voeren willen / ende nochtans des krighs Tenuen af ſnyden ende in ſtucken houwen/ met haren ſoldaten t onthoudẽ / tgene van alle tyden de Zenue vanden Krijgh genaenut is gheweeſt. Alle die t allen tyden vermaert gheweeſt zijn in Arijgh· ſaken / hebben anders met haer Kryghſ- volck gheleeft / Cyrus, Alexander, Scipio, Iulius Cæſar ende meer andere / en hebben hare ſoldaten niet verarmt / maer verryckt ; niet gheſcholden ende . alſſer eenigen onwille rees / maer met alle behooꝛlijcke beleefthept bezegent en ghe⸗ eert / hebben ſoet ende ſuer met haer volck willen Ipden, Wat dede Alexander als hem in een dorte en waterlooſe plaetſe eenen Helm vol waters wert aen- gheboden? Heft hy niet twater daer henen eſtort , ſiẽde dat het maer voor hem ſoude heb- n gedient, ende niet voor zijn Leger, om alſo te bethoonen metter daet, dat hy niet cen enckel hayr beter bebben wilde dan zyne Soldaten: e heeft hier te Lade um al wat te tout is. Ywer Hooc- | Joo Croonen om onſe Hoofden te koope/ maer onſe Vrouwen ende Kinderen te comen daer wy zijn, op lijf-ſtcaffe, daer in ſien wp hare mertkelijcke gunſte tot ons / als die niet 7 — ſouden dat ons thooft vele vande ſelfde foude gebzoken werden: Dan dit foude voozwaer een vꝛeemt ttakel zijn / dat onſe Vrouwen ende Kinderen alle hare kleeren ghenomen zijnde, ende harer Hoocheden Fiſco toe - geeygent weſende/ binnen drie dagen te Lande uyt ſouden moeten vertrec- len. Hate Hoocheden mochten wel pemant van Hof- gheſin begiften / met de tonduite van e naecte trouppen / om een-pennincrke daer upt te flaen vande volcke / dieſe de ſelfde / als wat wonder wat nieus ſouden moghen verthoonen. Ter trouwen meenen dock Hare Hoocheden, datz ons dooꝛ t verbodt van toevoer van vyvers ſullen upt hongheren? Meenen 3p dock dat het den Landtſaten sall mogelijck zijn ſulcken debel van hare Hoocheden te onderhoudt! daer het hare Hoocheden ommogelijck is de ſelfde te-Fons te beſchermen? Want indien hare Hoocheden dit haer ge met dootſlaẽ, vande geene die in flagranti beyonden worden, wilden mainteneren ſouden al te lichtelijck tonnen doot- Pare Hoocheden hebben wel thien, i oo ende m ye geen thien,1oo ende 5oo mpten gehadt om onſe lpven ende ſielen in —— ghetrouwen dienſt. te onder -· houden. Zy hebben wel middel om in pÜ�acht ende hoogen ſtaet / ſelfs Carolus de vijfde hoogher memorien, te boven te gaen: are Heeren ende Broeders, den teghenwoordigen Keyſer ende Coningh van Spaengien,  de Pp aſtichept zijn van haren Dtaet. Alexander de Groote, lende dat zyne Macedoniers, die hy rijck ende machtich hadde gemacckt, op den ocht weſende, int midden van so veel ongeloovelijcke victorien, der ſever loop brekῬ ende niet voorder in Indien sich wilden begheven, om die ge foidaren ende Krij) tegen voor haren Heere te verheeren: heeft haren on- wille met vriendelijcheyt, ende heerlijcke remonstrantien, sickere tretende, tot ſcherpinge ende opwec- kinghe van alle eer- lief- hebbende Gheeſten, te vreden gheſtelt. | re Hoocheden meerberen deel van hare be- hoofden temerairlick. egen erempel van alle treffelycke Helden / deer⸗ lijck om den hals gebÜacht hare ſaken ſtaende in een ſo janunerlijck verloop / als hup- den aen den dage is / meenen met een Ooftenrijc- ſche sünderheyt, ende een Spaenſe pracht, hare ver- da / alle de gene die van Wegen hare hare umde, verhong Erde, necte, berocyde,gewonde, Mmmm 2 ghc> Fol.68, ſtaet 2y In, om ons vryelijck te mogẽ dootſlaen, | den in flagranti bevondẽ ſouden werden, met ons 1602. Nederlandtſche Hiſtoꝛie / DHrt vierentwintichſte Boeck, 1602, ghequerſte ſoldaten mer ſchelden ende bannen | tot Antwerpen om gelt ende buſcrupt / op pene ; BEN: - Wü den en haren rechtvecrdigen onvrede | van alle de meulens ende Bo2gers Deen bu - 1802. te dempen, met onverſiens ofte anderſins, ſoot | tenaf te byanden; daer nae om hondert dupſent lichtit gheſtrieden kan, te doen moordeirby een | gulden / op pene vanden Conwenſtepnſen dijck yegeliſck, van wat ſtaet, qualiteyt ofte conditie hy | dooꝛ te ſteken / de meulens af te banden / ende y. Als lulius Cæſar ſiende cenen ſecckeren tijdt alle de Boꝛgers die ſp betrappt᷑ ſouden / te han⸗ hondonon vande Decumani oft outſte ſoldaten / ghen / gevende tot dat op te bꝛenghen maer yijf met opꝛoer begeerende ontflaghen te werden / eñ daghen tits ende reſpyts: Sp haelden tot Au⸗ opentlijck we Gibrende nae Afrikken te gaen / ſtreweel by Antwerpen alle de hoozn-beeſten ſonder datter eenigh gheſchil van onder -houdt ende andere in groot ghetal / die ſp rantſoneer⸗ ofte betalinghe was / ja daer haer rijcke beloften den. In BÜÜÜababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababababab Sieht heeft, leert dacr-mede ghenoechſaem, wat | ofte loop wilden doen / alſoo ſp veel deden / ende deerde. Heeren behoſt, te doen als zy ſien dat haer arm Crygjſ-volck by haer faute foo miſerabel zin: Bovẽ alle de frapicheden die in deſen heerlijcken Ban ſtaen/wilt-me ons oock wyten de verwoe⸗ ſttinge van het lant Lutzenburch/als die t ſelfde niet en hebben gheweert en verhindert. En men heest ons te vooꝛen gheſcholden vooꝛ Schelmen, Verraders, men hout ons vgoz vyanden, de Wa- penen van hare Hoocheden zijn tegen ons ghe- cert, men vermaent / men beveelt al de Werelt ons te mooꝛden / onverſiens oft anderſins: Ons Hoofden ſtaen te koopen vooz thien Creonen *tſtuck/ſeer een derde part meer als Judas den verrader ontfingh. Hoe rymt ende flupt dit al? Thadde beter geweſt (onder co2rectie) dat ha⸗ re Hoocheden hare Wapenen haddenghe Kerr om Lutzenburgh te bevryden, eñ om te sitten ofſe daer meer hadden tonnen ghedoen int verdärgen van ſünken heerlijcken PÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ Het Eſquadron, Eletto ende Raet mogen wel bidden alle Pꝛinten en Gepublicken ſich te wil⸗ len ſpieghelen aen deſen Handel, ende wel toe te ſien / datſe hare goede ende getrouwe Soldaten / die den eenighen middel zin om hare ſtaten te houden ſtaende / ſoo onbehooꝛlijck miſ handelen⸗ de / niet tſelfde ongheluck en verooꝛſaken over haer / twelck hare Hoocheden van acrtg- over van daghe te dage meer ende meer oogen- Aae n te — 4 E . * mach erghens eenen wyſen Man ſegghen: Wee den Lande daer de Dor cen Kindt is. Het groot peryckelende levens noodt daer deſe gemutineerde Haer in bevonden / heeft haer gedìſchungen  vier hoecken wat geb übant ofte verſenght upt / bedupdende — liepen tot in t Walſch-landt / tot Gembloerg ende Nivelle : Sphadden verſtandt oft intelli⸗ gentte in alle om-ligghende plaétſen / ſelve tot BÜśupſel / Herentals ende Cameryck / daer ſp veel Soldaten ghewonnen hadden / daer van dat etlijcke daer over metten ſtrop gheexetu⸗ teert werden: Cenich van des Eerts-hertoghs Crśhghs-volck ontmoetende / perſuadeerden ſp die aen haer zyde te tomen / ofte namen haer 'tgheweer af / ende de rupteren de peer den / dat ſpin November twee compagnien peerdt van Weert deden. Inden Winter vervꝛanden ſchoon Woꝛp va Hoegaerden / ende de heer⸗ yekhept nan Doopnael/toecomende df Heere QOzinckwaer/Treſozter generael vande finan⸗ tien des Eertzhertogẽ / mede het Dozp Gzim mich ende andere. 5 Hier teghen hebben de Eertzhertogen luttel hulpe ende middel geweten / met gewelt haer op't lijf te vallen / vonden ſp die te sätzen; want ſp nu opentlijck vande Vereenighde Nederlanden den N hadden et maniere van beſcher minghe / als te mogen in noot trecken ofte hun berghen onder de wallen ende tgheſchut van BÜED" übergeben op Zoom / ende Deven- , daer binnen te mogen vooz haer coopen allen haren nootdì. Niem deoꝛ is des Paus Nuntius Ottavius u pu Fran ren / die haer-lieden beeft doen aen-ſeggen ende Suden vermanen van dꝛie ſaecken / haer niet onder de te verge panden te begheven / ende haer te laeten met eenighe redelijcke tonditien tontenteren / ende gheenſtning haer te laten ververreren tot aen-ne- minghe van Ketterſe Geligie. Waer op ſp ant⸗ wooden; dat ſphaer totter doodt toe / tot geen veranderi weghen; dat ſp mette vyanden ende P2. Mau Fritz niet handelen ſouden / dan upt feer hoogh- dÜinghenden noodt ende groote oozſaken:Op't derde ſeyden ſy; van gheenderhande retontilia⸗ tie te willen hoozen/vooz den Ban eñ pÜ�oſtrip oa hun ſoo grouwelſjck op-ghelept/af-gedaen are. Nae dit ſo is den vooꝛſz. Nuntius Apoſtolt- tus des Paus in October by haer tot Hoogh-+ ſtraten gheweſt / op Oſtagiers hem by haer betrouwende / ende wert van hun ſt. ſeer beleefde⸗ lijck ende seſtelick onthaelt ende ghetracteert/ pÜ⸗intipalijck vande Overſte Capitepn Frede- rigo — ende Capitepn Koderigo/ een Spaengiaert / met haeren Eletto / die hem wel eloquentelijck aengeſpÜken hebben; maer de concluſie was / dat het EſquadÜÜon / so ſoſp haer noemden / niet en begeerden in tommumtatte te treden / vooz den Ban ofte p2oſcriptie weder roepen waere / ende eenighe vaſte plaetſe / tſp Thienen / Dieſt ofte Dilvoozden in — — van Keligte en ſouden laten bes ant beweecht gheweeſt te intertede⸗ nus die ha $ p. : Onder de regeringhe ban  | Wy hebben vozen geſept / hoe de Vereenich⸗ 4 7 Baer nae in December ende mrermael daer na | de Nederlandeneenighe ſchepen van Moꝛloge / heft den Nuntius bp haer gheweeſt/ ende gheweeſt/ ende gheſonden hofden hem met dupſent peerden tot v6oz de den Coninginne van Engheſant ten dienſte: Don Frede p902te des Dtadts va Antwerpen / maer heeft Pan deſe ſchepen waeren op den Winter viere rigoSpuio- niet upt-gherecht/hoe wel men fepdeden Her- | belaſt te wachte op de comſte van 6 Gallepen / la bꝛengt 6. togh kun behendelijcken doen aenbieden hadde die Don Frederigo Spinola upt Spaengien Piave vergeffeniſe van al / ende daer en boben z Han- | bzenghende was / om by zyne andere te voegen den z Octo. dert ende 50 dupſent troont in een ſomme vooz die tot Slups in Ylaenderen lagen. Deſe Ga» hun allen / om met haer niet te comen in een lepen waeren eerſt acht gheweeſt / daer van de nioepelijcke afrekeninghe / die men in langhen twee by Setubal in Poꝛtugael vande Engel- tef rijdt niet en ſoude tonnen op- maken / ende daer | ſchen verbꝛant waren / alſoo wp verhaelt heb- 0 en tuſſchen tot dat hun dat ghelt ſoude betaelt ben. Meſe Galepen daer dat Spmola op was / * woꝛden / ſoude haer een plaetſe in gegeven woꝛ ward / d eerſte de Admirale / genoemt S. Lois / 3 den / ende alle Maenden boven deſe voozſz. ſom⸗ den Capi: pn hiet Car dmalin / met noch een me / zo duyſent creonen tot haer onderhoudt; | Capitepn Caſcalis d Avila met een tompagnie maer het en wert niet aenghenomen / ſeggende | ſoldaten: de tweede was S. Joan / daer Vice- dat die aenbiedinghe veel onbilliger ware / Dana, Admiral op was Vergas, met twice Captain de vooꝛige gemutineerde, hun voo⸗ghegaen, jen ende compagnte Soldaten: De derde Gavoozgelept ware. E pudelinghe ſp bleven als ſp, lepe hiet Padilla, den Capitepn Haſſo, met een waren, doende alle het quaest dat ſp conden, om Captain van een Mendel Poztugaelſe Solghelt te hebben, daten: De vierde was la Lucera, den Capitepn Alſoo de Staten tot Bꝛupſel vergadert wa- | was Calliado, daer Pozrugaelſche Capitepn 4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4.4 Jatente daer Lois de Ca⸗ ſtraffen / ende beter ware met dat ghelt nieuw' mous op was met een compagnie : daer zin te volk op te nemen / om die te taſtyden / andere | ſamen op gheweeſt negen Vendelen Crizghs- ten exempele; ende reſolveerden twee nieuwe volt / te weten / twee Vendelen Spaengiaer⸗ Regimenten voet-voler aen te nent / d'een onder den / ende ſeven Vendelen Poꝛtugeſen / gheſthat der den G2ave van Biglia / d ander onder den op 900 hoofden;de Slaven ontrent 1500 / elcke Heere van Kotenau / Kidder van Malta; met alepe hadde 3 fetalen ſtucken gheſchuts / dock peerden onder den Hertogh van Aumale | sonder meer. Ende of wel de Nederſanden ghe⸗ ende den Heer van Ahoſne in Lozapnen : ende] adverteert waeren vande aen-comſte van deſe daer wert hope ghegheven van groot gelt upt | Galepen / ſoo was nochtans nootſakelijck de Spaengten trontfangen. Heere van Opdam nae Yollandt om victualie Aldus bleven die ghealtereerde / ghenoemt | ghe varen ländende vooz d'Overſte de Vice-Ads Eſquadzon / tot Yooghſtraten / dat ſeer ſterc- | mirael Jan AndÜſz. Cant / met 'tſchip de kende / ende van ghetale ende nombÜſe groepen⸗ Mane / met GerbÜant Janſz. Dael va Yoozn/ de / hoe wel vele hier ende daer vertrocken nee | int ſchip den Banſom groot 400 vaten / noch huys / zinde de Crijgh moede. De Yereentgh- | de Capiteynen Yendzick Hartman met tſthip de Nederlanden die hiclen die vaſt aen in haer de Leeuwinne van Rotterdam / Gerbzant devotie / met raet ende daet / haer vooz hun gelt | Janſen in't ſchip de Hope van Enchupſen: deſe alle nootd2uft toelatende te toopen. waren gheoÜdineert van wegen der Coningm⸗ De Git-meceſters van-den Houte alias du | ne dienſt weſt-waert te varen / maer noch daer Boys ende Batx / waeren den 8 Octobzis upt- | ghehouden om deſe Galepen te ſchutten / alſoo gereden mette peerden vande garniſoenen van Ock belaſt was het Coninginnen ſchip de Hos BÄſeda / Berghen ende Geertrupden-berghe | pe / onder S. Kobbert Manſel Giddere met wel 14 Coìſen ſterck / op haer avontueren / 7 pinnerſe de Avantagie genoemt / onder den off op aenſlagh nae Þ:negouwe; terwplen dat | Capiteyn Jones / om t ſamt op de comſte van dock die van t Eſquadìſon eenen toght waeren | deſe Galepen te letten. Meſe beſloten dat den doende in Walſch- BÚbant / eñ dat den Eertz· | Vice-Admiral Cant / ende df Capiteyn Gerhertogh van Venlo ende Thoſen uyt zynk Le- | bÚbant Adziaenſz. Dael ſoud� liggen inde Dup⸗�nągen inde Dup⸗nągen inde Dup⸗nągen  daer ontrent dok de twee andere damen, waeren de Benden van Oꝛdinantien van de Hollantſche ſchepen. GÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ alſo de Galepen ock deſe ſchepen ſagen / maer den 3Orts, Deſe werden g' nachts in twee Moꝛpen beſet / mits eenen miſt ende nevel trachten jp langhs de wachten werden beſpÜÜngen ende eenſ deels den Enghelſchen cuüt doſe ſeplen / ofte ten 1 de reſte vluchten / andere werden in quaetſten tomýde / ſiende dat de twee Yoliants aer bedden veel ghevanghen: De Kitmeſters | ſchepen haer ſeer naer waeren / die te aboÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜÜ Äbene den op hope g'nachts metten donckeren langs ven- haghe gebÄotlit: Chalon een baſtaert van | den eenen ofte den andere tuſt deur tot Dupn- Rene de Chalon / vanden hupſe van Naſſouw'/ | kercken ofte Nieu-poozt fe geralien.Hct = mmm 3 Nederlandtſche Þiltoi/ 1802. ke Wanſel ſtende ſon ein pinnerſe met Capi⸗ "ov tepn Jones over nae ales ende de Blaeinſche cuüten/om daer te adverterk aende Nederlants Gerbzant Saal van 4 Yoozn over- Hael van Hoo Än / met zijn ſchip 4 — = ten groot / ontmoet een vande October ſche Pivten om op haer hoede te weſen / ende deſe Galeyen te beſerten / ende hp ſelve dede zijn beſte in t gheſichte te houden / alſo oock —— Er mits het wenden naer der waeren / t Sonnen onderganck / al laverende inden Wint met cozte wendinghen / om haer in't gheſichte te houden. Terwylen ſch wenden naer der waeren / t Sonnen onderganck / al laverende inden Wint met cozte wendinghen / om haer in't gheſichte te houden. Terwylen ſch wenden naer der waeren / t Sonnen onderganck / al laverende inden Wint met cozte wendingen / om haer in't gheſichte te houden. Terwylen ſch wenden naer der waeren / t Sonnen onderganck / al laverende inden Wint met cozte wendingen / om haer in't gheſichte te houden. Terwylen ſch wenden naer der waeren / t Sonnen onderganck / al l Otens ſp meermaels ee⸗ nich grof gheſchut los / dm de z ander { en inde Mupnen te waerſchouwen onder ſepl te tomen / alſoo ſp deden. Alſov nu de Donne on- ende voeren hart onder't Landt van Englandt/ſoo dat de vooꝛſz. ſchip / treegh ontrent Goepingen int gheſichte een paſſerende Galeye vooz 3yn ſchip / de welt⸗ ke hy ghenaerdert zijnde binnen een muüquet ſcheut / sotköt wel zo ſtucken geſtuts op haer los / ende ſchot wel zo ſtucken geſtuts op haer los / ende haer tötucken geſtuts op haer los / ende haer toe · roepen dat hyſe in genade ne⸗ men Wilde: maer terwple hy hem bedochte / ſo tzuamen de ander 5 Galeyen nae hem toe / dies oo hem tot reghenweer met dapper onder en te ſchieten / daer-omme liet hyſe hem ont- roepen / zijnde niet gheraden vooz ſchepen van veel Galepen gheabozdeert te wozden / die ſo veel voltx op hadden. ; De vier Hollandtſche ſchepen die bleven al ſtil volgende / ende bp Gzevelingen/ontrent ten jo uren inder natt / ſo heeft ANAL Janſz. ondert va⸗ alepen / genoẽt de Lutera / die hy met vollen ſeple op't lijf ghe⸗ ſeplt heeft / arhter den maßt op de backbooztſche pde vande Galeye / ſo dat de Galep-flaven tot int middel toe int Water ſaten / roepende Mi- ſericorde ende ghenade ſonder tegen-weer/daer dat Sael noch twee halve tartouwen / die 2 pont pſers elk ſthoten / daer onder ſchoot / daer mede veel doodt-geſchoten ende gequetſt wer- den: eenen Franſoys / Piloot vande Galeye / 228 Jan Enout / van able ghebozen/ iep ſtillekeng over in t Hollants ſchip onghe⸗ en hem ende de Galepen / ende alsoo jaechden ſp die nae tot der Vet vierentwintichſteBoeck; mertt / om zün lijf te ſalveren.Dooz deſen sotot was de Galepe beſchadicht van ſeylẽ ende rie⸗ en / het achterſte vfte pouppe gheheel af -a — fo ende mede den colder van'e — _ ſtutken / waer- omme den Capitep — Sael daer ſochte van te geraken / vÄſeſende mette menith⸗ te van den volcke over-vallen te woꝛden / ende ten leſten (ʒijn ſeyl gheſcheurt hebbende) is daer van gheraeckt. | Daer na is een ander ſchip / Capitepn Hartman / anderwerf op deſe Galeye getonien / mey nende hy d'cerſte ware gheweeſt / ende heefter outrent 40 perſonen ofte meer van geſalveert/ ende gheraeckte alſoo weder daer van / ſoo dat nochtans eenen van zynen volcke daer op bleef plonderende. Daer nae is Gerbꝛant Sael daer weder aen boozt gheromen / waer mede 5 van zin volck over inde Galepe noch liepen / ende doo! het groot getrijt ende roepen van't volck (om dat de Galeye wilde ſintken) heeft hp met 3pnen boot zijn volck weder upt-gehaelt / ende mede den man van Hartman / niet wel tonnen⸗ de ofte willende / om epghen perijckels wille / meer volcx ſalveren. Dit was ontrent middernatht, ende bleven ontrent de Galeyeſo langhe, dat sp mochten ſien de maſten bp't Water liggen / ende daer na met groot gherrijt ſincken. Den Vice-Admiral Jan Ad2taenſ;. Cant / die ontmoete mede de Galepe Padilla / die hy e. Capiteyn Gererdt Evert ende Jacob Pieterſz Mol / ende andere ſchepen / oo warkte zynde / zun oock op't ſchieten n ende deſe ſinciende ende dandere aen boozt ende opt lizf gheweeſt / elck hem ſelven den lof toeſchzp- vende: Maer om de vzeeſe van ſelf overloopen te wozden/Hebben alleenlijck ecnich volck gheen volck gheen volck meer dervende over- eren. Voyzts hebben deſe moedighe Galeyen in deſe reſcontre haer voozts ſonder teghen- weer gheſocht tle ven te ſalveren / ſoù naere het landt Zijnde. De Admirai verſtack tot by het Landt van Sthouwen / van een ſchip vooꝛ · by Weſt-cappel ghejaecht / dat dochte dooꝛ het onweder daer te gronde moeſte gaen / ende verliet dat alſoo: Dan den Overſten Spmola / die daer op gen-ghecomen: een Galepe geraeckte noch tot de: twee andere meer ſeer doozſthoten / ſtranden op de cuüten van Vlaenderen / niet wel repara⸗ erwärst: vande twee vanden Admitael Cant ende Dael over - ſeylt / zijn gheen ſtucken van gevon-den. Cant heeft zijn rappoſt in Hollandt daer van ghedaen: Gerzant Dael van Enchupſen met Hartman deden haer rappoſt in Teelandt aenden Heer Jaques de Maeldere / die examineerde dẽ Franſman Piloot ende andere / ende ſondt die na Mollant / daermen alreede de eerſte Adde. De Enghelſche Capitepnen hun dock 4 belgende / dat· men inde gedìcte ſtraet-maers Boetxkens hun eere verſ wegen hadde / pìſteren derende dat ſp die eerſt ont deckt hadden ende ſchadeloos ghemaeckt / ende haer de ſelve inde armen ghejaecht / die anders apparent van te ontcomen waeren: waer omme dat wy _ [ een ; nemen / dan ſpſe machtich waren tevermee- Den Kidder Manſel met der Coninginnen | sübch ne". wagende hem tloeckelijck dì�agẽde / veel goets 3 Cales ſchadeloos / tvolck daer van verloopen- tomen Capitepnen daer van de eere gegeven 1602. Men dat ſp haer ſelven niet meer tonden behel. D Vire. adm. over-ſepide / ende noch een an der beſchadigen⸗ — Galery ® 725 8 28 2 4% 8 In noch over-boozt werpende / de Slaven vzyhept toc- acniands ſegghende / is ten leſten noch tot Duüpkercken 99ome ws aj 4 oF 34 Re SN by 1602» _ — ters / om hun ſoo langhe te mogen weeren / tot bj 1— derlanden eenen toght te doene vooꝛ te beſchꝛyben partitulierlijck/ wat pzolicr hebben gheweeſt. 5 Aldus zin van Spinolas 8 Galepen twee in Poztugael verbꝛant / ende hier twee geſont⸗ ken ende vier gheſtrant / daer luttel pzofyt van ghecomen 18;3ynde daer- inne Gods oozdeelen te mercke/dooz dat deſe Galepen die ſelfde wa⸗ ren / daer de Nedcrlantſche ſchip luden meeſt op gheſeten ende op geroept hadden ; waer on der weert is te verhalten dat op't ſehip van Geb Λant Janſz. Sael van Boon / die xeerſte Galepe / la Lutera / over; ſeylde / wp ſele zijn Stuerman / een degelcken tloecken Dehipper / hebben Hoozen ſpÜśeſen / hoe hy op deſe Galepx ende op andere dÜśie Jaren geroept hadde / met alle die ellende moghelijck; 3hnde daer op ghewoꝛpen ſo hy met zijn geladen ſchip in Spaen gien was getomen / daer hem tśchip ende goet geconfiſqueert wert / ende hy met 3hn volk op verſchepden Galepen gheſteldt / ende kael gheſchoꝛen als andere Turckſche Slaven. Deſen Stuerman ſach un hier Gods wzake over zijn ellende / ſiende de Galepe daer hy op gheſeten hadde / van hem overſeplt / ende den Capttepn Cailliado / die hem ghetyꝛanniſeert hadde / bepde zijn beenen af-gheſchoten / die daer nae in Hartmans ſchip ſtoꝛf / eñ fach de Galepe vooꝛ zijn oogen ſinckt / wonder wertken Gods. Me⸗ ſen Sehipper nu Stuerman 3hnde / een fraey / lang ende ſterck man / en hadde niet tonnen om eentgh ghelt los woꝛden / dan by het contract metten Admirante van Arragon ghemaeckt / over tverwiüſelen vande weder ſpden ghevan- gheaen/ende alſoo daer van gheraetkt. Den Frederico Spinola berghde noch het meeſté deel van zijn Gout ende Silver, dat men schattede wel twee hondert dupént dutaten te weſen / ende hy dede dat T'antwerpen terſtont munten / op des Eertzhertoghen lagh. Dauer waeren ontrent deſen tijdt wel ſeven VÄpbupt- ſchepen upt Dupnkercken varende / waer van den Admirals /vervolcht zijnde van- de Zeelantſche Oozloogh-ſchepen/ wel anderhalven dach lang / heeft op den tuſt van Vlaen⸗deren / by de Sthantſe van Albertus / moeten ſtranden / zijn ſchip. / dan ſp berghden heeft ende gheſchappe daer upt. Den Vice-Admiral van Dupnkercken / ad Äd⸗laen Birckſz. was nu wel tot Dupnkercken binnen ghecomen/maer hadde inde Spaenſche Tee / vande Duptſche ende Enghelſche ſchepen groote reſtontre ofte wederſtandt ghevonden / ſo dat hy meer dan de helft van zin volck athter ghelaten hadde. Yſſen die voeren nu ter Zee al ghewapent met geſchut beneffens haer wach- dat ſp gheholpen mochten wozden van haer Oozloogh-ſchepen. + In November heben de Yereenighde Ne enomen Ui int Landt van Lutzenbozgh / onder t belepdt ky van Gzaef Lodewick Gunther van Naſouw dun ür: met 33 Vanen Hupteren ende 1200 mannen te lad'ban poete / onder de Colonellen Edmoutz / Giſtel⸗ ian les / Vommerville ende Marquette / zijnde 200 Franſoyſen / 200 Enghelſchen/ 200 Sthotten / 200 Boghduptſchen ende 200 Inlanders / te ſamen 1000 / met 3 velt ſetutken geſchuts ende th karren / als acht karren vooꝛ de amunitie / ier vooz den Generael GÓdewick / elt⸗ h ke Colonel eene / ende de reſte vooꝛ de Aunterie. Deſe trocken den; November upt NRimme⸗ gben / ende quamen te Legheren tot Keppelen inde Sedburgh: den 4 Legherden ſp tot Nieu- Onder deregeringhe van Coningh Philips: | vertogen/om wekerck ende Oldekerck by Wachtendonck: den 5 tot Ozevenraet in't Landt van Gulick: den 6 tot Jugghen / van waer eenighe troupen n/om D. Vit in tenemen:den 7 Leger- denſp tot Geugen ofte Gunghen; den $ tot Ze- verwück:den 9 Novembe! tot 8 daer ſp tydinghe cregen dat hun volck ghefail⸗ geert haddẽ S. Vit in te nem: den 10 qu amen alle de troupen vooꝛ S. Pit / eude logeerden tot Meverdoꝛp / ende begonnen noch dien avondt de Stadt te appꝛocheren / den Colonel Mar⸗ guette tommanderende. Den 11 begonden die varider Stadt S toꝛdeerden dat de Soldaten van't gariniſoen te voete ende te peerde ſouden ußt tretken met wapenen ende bagagle / ende ſweeren int landt ban Lutzenbozgh in twee Maenden niet meer Vit te parleinenteren/ eñ ac- te dienen noch wapeu dꝛaghen dat vol-bzoght werde / ende de Boꝛgherpe ſoude compoſeren vooꝛ een redelijck rantſoen. Den 12:30 n. ſp. voozt-ghetoghen,  Geldoꝛp / ende daer den 24 blyvende / daer we⸗ der by-den anderen quamen de troupen die in S. Vit gheleghen hadden / 50 peer den ende 200 voet- knechten. Den 25 ende 26 logeerdẽ ſy tot Kozcum : den 27 tot Nedertzier ofte Nierchet- de:den 28 ende 29 tot Wanloz : den 30 Novem⸗ bꝛis ſchepden de Bꝛabantſche troupen af / tret⸗ kἴde na den Gꝛave / ende de andere qutamen lo⸗ geren tot Coubozgh / ende df 2 MetembÜ�is tot tydts ſonder weder ſtandt dat Landt af-ghe- loopen ende gheb2ant-ſchat: wits dat de Gouverneur / GÜave Pieter Ernſt van Manſfelt/ alderhande contributie verbode ; waer doz veel hupſenende dozpen af-ghebzant werden/ daer ſp dat volk niet thups vonden / om rant⸗ ſoen te gheven / ende hoe wel ſp daer tot meer⸗ mael niet dan Mater te dÜd⸗ intken vonden. Den Eertzhertogh ſondt Crijghſ-volck derwaerts. Maer bp ghcbzeke van ghelde/bleven ſp byden weghe op den Boer ligghen teeren/efi de Lan den op-etende gelijck de vpanden deden: Gzaef Lodewijck bzocht veel ghevangen Edelen ende Boeren mede ; ooc den Abt van S. Hubert / die gberantſoneert werden. 