Catholijke Nederlandsche
None
Onder een afdak wordt de H. Misse gecelebreed; op den voorgrond liggen ter regterzijde van den Priester de vrouwen en ter linkerzijde de mannen geknield. Op de tweede plaat wordt de nieuwe Catholijke Kerk, voor de besmettelingen dier jammerlijke ziekte gebouwd, voor de besmettelingen dier jammerlijke ziekte gebouwd, voor de hatten der besmettelingen ome ringd; terwijl op den voorgrond drie vaartuigen wor- den gezien. Wij vertrouwen dat onze Nederlandsche Catholijken, door het aanschaffen dezer belangwek- kende platen een klein offer ten behoeve van de Kerk ier ongelukkige lijders zullen bijdragen. BISDRAGEN VOOR HET IVOOREN CRUCIFIX VOOR DEN AARTSBISSCHOP VAN KEULEN BESTEMD. Montant in ons N.o van 4 Augustus vermeld. £ 634-16 Van eenige Jonge Lieden in de gemeente Withoorn. e e e ° e. e e »  put Bureau van pe  Amsterdam, zieht het licht en is alom verzonden: CHRISTELIKEN EN ONSCHULDIG ALLER. LEI. — Aangenene Lectuur, verzameld uit oude en nieuwe buitenlandsche Tiydschriften, door een Gezelschap R. C. Priesters in Vriesland. — Eerste stuk, prijs 75 cents. Hetzelve in carton op zwaar velijn papier f 1,10. Voorzien van Kerkelijke goedkeuring. te Warm Twee Steendrukplaten, op Chinees papier, voor- stellende: 1.° De Pina-Hut op het Etablissement Batavia, te Suriname, door de Boassi-besmettelingen aldaar, als R. C. kerk gebezigd, van den järe 1827 tot 1836, 2.° Ve nieuwe R. C. kerk der Boassi-besmettelingen aldaar. : Deze platen worden a 60 Cents per stuk ten voor- deele dezer kerk verkocht, en kunnen niet in commissionie verzonden. Brieven franko. Er wordt gevraagd een komplett Exemplaar der Catholijhe Nederlandsche Stemmen, van den eersten Jahrgang tot heden. Adres franko, met opgaaf van. Prijs, en hoe hetzelve zich bevindt, bij bovengenoemde Boekhandelaar. Bij J.J, ARKESTEYN en ZOON, Boekhandelaars te ’s Bosch, komt van de Pers en is alom verzonden: Aanhangsel tot de Nederlandsche Geschiedenis’ voor de jeugd. Prijs fet Fg he eg et ee ee 30 Cents. Waardoor de vroeger, door bovengemelden uit het het fonds van wijlen den Heer T. L. Tompson, aangekochte Nederlandsche Geschiedenis met platen come pleet is, loopende van den jare 1830, tot op dezen tijd. Bij de Boekhandelaar J. NOORDUYN, te Gorin- chem, is uitgegeven en bij den Boekhandel verkrijg- baar gesteld: AarprijxsKuND1G WORDENBOEK DER NEDERLANDEN 5 bijeengebragt door A. J. van per Aa, onder mede- werking van eenige Vaderlandsche Geleerden. Eerste en tweede aflevering, a f£ 1,50 elke aflever In 1,75 op Velijn papier, terwij de inteekening na de uitgave derde aflevering, die met primo Novembe zal plaats hebben, onherroepelijk gesloten is, en het Werk alsdan met 3 verhoogd wordt. In dit Werk vindt men vele min beknopte gechied-kundige aanteekeningen betrekkelijk de Kerken en Klösters in Nederland, van vroegere en latere tij-den, en bevat hetzelve ook de Kerkelijk Indeelin gen van elke Gemeente; terwijl de Redactie het zichten strengsten pligt heeft gesteld, niets in dit Werk op te nemen wat met eenige Godsdienst strijdig mogt © zijn en de vervolging van het Werk, door een gzeer groot getal Inteekenaars reeds gewaarborgd is. Nommer 35. — CATHOLISKE NEDERLANDSCHE STEMMEN — OVER GODSDIENST, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE Als Jzsus dit gesegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, seide Te ES REI Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naams; opdat zy één zijn gelyk wij..ee.. En ik bid niet alleen voor hen, maarook voor degenen, die door hun woord in'my geloove sullen: opdat zy allen één zyn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat 2% ook in ons mogen één zyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gezonden hebt. En ik heb hun de heerlykheid gegeren, die Gy my gegeven hebt: opdat zouden één zyn, gelyk wy ook één sin. Ik in hen en Gy in my, opdat zy volkomenlyk één zijn: en dat de wereld wete, dat Gi my gezonden hebt. Joann. XVIIe Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de Voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brieven cullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. DD. Zusters van liefde, die met regt de achting en bewondering der wereld het verworven, schienen den naijver van het protestantismus te hebben opgewekt: de hervorming wil iets dergelijks be- proeven! In de maand. October van het jaar 1836, heeft een leeraar der zich noemende Evangelische kerk te Kaiserswerth een gasthuis gesticht, “t welk door vier vrouwen, aan welke men den naam van diakonessen heft gegeven, bediend wordt. De protestantsche dagbladen verheffen bij uitstek die nieuwe inrigting. De belangstelling en het mededoogen welke het onge- luk ons inboezemt, zouden ons. het gelukkig slagen dier onderneming doen wenschen, als wij niet vrees- den dezelve te zien bezigen, als een middel, om Catholijke ongelukkigen tot het omhelzen der dwa- ling over te halen. Doch wij kunnen noch den bloei, noch de duurzaamheid dier inrigting gelooven; vooral gelooven wij niet, dat zij immer eenige  om dezelve na te bootsen laat zich gemakkelijk doen. Eene leven- dige verbeelding, met geestdrift gepaard, is daartoe voldoendee Maar de geestdrift verkoelt spoedig, de verbeelding verdoft en de onderneming moet misluke ken als zij niet geworteld is in den grond, van een Goddelijk geloof, en van de liefde, die er de vrucht van is. Geloof en liefde zijn onafscheidelijk: het ge- loof verlatende, heeft het protestantismus: de liefde verloren, om haar nooit weder te vinden, dan door het weder omhelzen van het geloof. God straft het ongeloof, met het verlies der liefde, en die straf is geducht; want er is geen leven zonder liefde, God is liefde. Wie werde hier een vlagtigen blik werpen op den oorsprong eener instelling, welke het protestantis- mus beweert weder te willen invoeren en vernieus wen, en wier naam hetzelve aan de dames van Aai- serswerth geeft. De -corporatie der diakonessen, be- hoort tot de eerste inrigtingen des Christendoms. D H. Pauus schrijft aan de Romeinen (XVI, 1): » beveel u onze. guster Pumnt, die in den dienst gery’ eC jee 1 SepTemBer 1838, kerk (diakonesse) te Cenchrée (1) is, opdat gij haar ontyangt in den Heere, zoo als het den heiligen betaamt, en haar behulpzaam zijt in alle dingen, die zij van u mogt noodig hebben; want zij heeft er ook zelve velen behulpzaam geweest, en, mij in het bij- zonder.” | Z Puimus de Jonge schrijft in een zijner brieven aan Trayanus, dat hij twee diakonessen heeft doen pijni- gen, die bij ministre noemt. Die naam van diakonessen werd volgens de Apos- tolische constitutien (lib. 2en6, cap. 17 en 57) aan de maagden en weduwen, die slechts eenmaal waren gehuwd geweest 5. en die zich aan den dienst der kerk toewijdden, gegeven. Zij bewezen aan de vrouwen de goede diensten, welke de diakenen, haar met wel- voeglijkheid niet bewijzen konden; bij voorbeeld, bij de plegtigheden van het Doopsel, ’t welk aanvanke- lijk bij indompeling, zoo wel voor vrouwen als voor mannen plaats had. De Diakonessen waren mede de bewaarsters der kerken of vergaderplaatsen der Chris- tenen, aan den kant, alwaar de vrouwen zich plaat- sten, afgescheiden van de mannen, volgens het toen- malig gebruik, zij waren belast om niet alleen de vrouwelijke catechumenen te onderwijzen, maar,ook om de vrouwen der geloovigen te vermanen en te ver- sterken in tijden van vervolging. Zij waren het, die  eenen ijver, waarvan de geschiedenis het aandenken heeft bewaard. Zij waren ook behulpzaam in het uitdeelen der aal- moezen, die gedaan werden in de gasthuizen der dia- konien, of kapellen te Rome, welke bestuurd werden ‘door diakonen, wier hoofd aartsdiaken genoemd werd; _van waar de benaming van kardinalen -diakonen gekomen is. In de uitoefening dier verschillende functien waren zij enkel aan de Bisschoppen onderworpen; aangezien het concilie van Niceem van het jaar 325 haar eenen clericalen rang toekende. Volgens Lupus (comment. Over de councilien, en andere kerkelijke schrijvers werden zij door de oplegging der handen gewijd, ’t welk Banonrus zonder behoortigke grond betwist, welk het concilie van Chalcedonié in 451 gehouden, (Sess. 2, can XVI) bepaalde, dat de diakonessen niet zouden geordend worden voor den ouderdom van veer= tig jaren. Die bepaling wijzigde alzoo het voor het zes= tigste jaan mogt gegeven worden. Der TuLLIANUs spreekt in zijne verhandeling ad wixorem (lib. 1, cap. VIL) van vrouwen, die, nadat zij de wijding ontvangen hadden niet meer konden trouwen. Die wijding kende haar ech- ter geene der heilige verrigten van het Priester- sehap toe, wijl 2ij zich enkel bepaalden, tot die, welke. wij opgenoemd hebben, De wijding eener dia- konesse, bestond in de plegtigheid der Bisschoppelijke SS te (B: Cenchrée was’ eene yoorstad yan Corinthe¢ inzegening. Zij werd, tot dat einde, voor het sante tuarium, aan den Bisschop voorgesteld, bekleed met. En mantelte, maforium genaamd, ’t welk haren hals en schouders bedekte. Nadat men het gebed begins nende met de woorden: De genade verzetle u alioos en overal,-enz. had uitgesproken, boog zij het hoofd, zonder de kniéa te buigen; de Bisschop legde haar vervolgens de handen op. Maar dit alles was, zoo als men ziet, geene eigenlijk gezegde ordening: het was eene Godsdienstige plegtigheid gelijk aan de inzegening der abdissen, die haar bekleedde, met eene geestelijke hoedanigheid, die gesehikt was, om de achting en het vertrouwen der geloovigen, die ij noodig hadden en verdienden te vermeerderen. ‘De juiste tijd, waarin de Diakonessen hebben op-. gehouden te bestan, is niet regt bekend. Zeker is het, dat het Concilie van Oranje, in 441 gehouden, bij deszelfs zes-en-twintigste canon decreteerde, dat er voortaan geene Dighonessen meer zouden geordend worden, en dat zij, die het waren, den Bisschoppe- lijken zegen zouden ontvangen, het hoofd buigende ge- ijk de eenvoudige geloovigen. Diaeone@ omnimodis non ordinandeé : si que jam sunt, benedictioni, qué populo impenditur capita submittant. In 533, bekrache tigde het tweede Concilie van Orleans, (Can.18.) die bepaling, en van die eeuw af, vinden wij in de Ker- kelijke Geschiedenis, geene sporen meer van Diako= nessen; doch het is gemakkelijk, de waarschijnlijke reden harer suppressie te gissen. In de eerste eeus wen der Kerk, was de dienst der vrouwen noodzakee lijk, om het vertrouwen van andere vrouwen met min- der bezwaar te verwerven: om haar de dwalingen des Heidendoms te leeren kennen, haar in de waar- heden des Christendoms te onderwijzen en haar, met des te meer betanikheid het Doopsel toe te dienen, daar de -doopelingen hunne kleederen aflegden, alyo- rens in het heilige bad te treden. ve ag Omstreeks het midden der XVIIL. eeuw, (in 1643) werde te Chdlon-les-Dombes, door mevrouw Louise pg MarcinLac, wedawe van den heer te Gras, eene: congregatie gesticht, die eenige overeenkomst heeft met de oude Diakonessen. Die godvreehtige vrouw, door den H. Vincentius 4 Pauna ondersteund,) kreeg verlof, om een tweede huis in de parochie van St. Nicolaas-du-Chardonnet, te Pargs te stichten, en in 1654, stelde de Kardinaal ne Retz, Aartsbisschop van Parys, die congregatie bepaaldelijk in onder den zedigen naam van; Diéenaressen der armen. De is Vincentius A Pauna, stelde hare statuten op ‘en. vervärdigde zelf de reglementen van inwendig beheer. Algemeinen zijn de uitstekende. diensten bewanden, welke die bewonderenswaardige instelling aan het menschdom bewegen het en nog bewijst. De gelöstet van den maagdelijken staat te onderhouden, werd in de statuten, als eene stellige voorwaarde ter aan-. nemment in de congregatie, bepäld, en die voorwärts de, welke lijnrege strijdig is, met de principes: van: het Protestantismus, is: juist den der voornaamste: ~ ~ ~ 6'= 201 _oorzaken harer geheele toewijding aan den dienst der genoeg bekend isy dat deze waardige Prelaat] ten armen, zonder daarin door wereldsche bezigheden en gevolge van zijn allerwege belende edele denkwijze, beslommeringen verhinderd te worden; want het hart, voorzeker elk oogenblik, liever zijn leven verioren sich alsdan enkel bezig houdende met het godsdienstig zou hebben, dan slechts aan eenkel zijner schae gevoel, “t welk tot -het oprover der roeping deed pen, eene oproverige daad, ter zijner bescherming, besluiten, verkrijgt die zedelijke kracht die het no- te veroorloven. Doch de gewonee straf der boosheid is, dig heeft, om deszelfs pligten met eene onbegrensde ‘dat zij, uit kommer, van in hare wezenlijke en ware liefde te volbréngen. ny bali gedaante gekend te worden, de toevlugt tot middelen ~ ~ ~ De Protestantsche Diakonessen, niet bekleid zijn, neemt, waardeor zij in hare volledige naaktheid wordt “de, noch kunnende zijn, met het godsdienstig en hei- ten toon gesteld. De boosheid heeft zich zelvé beloelig karakter, hetwelk de Diakonessen der primitieve gen, zept de H. Schriftuur, en deze spreuk vindt Kerk, wier naam zij dragen, bezaten, zoo volet daar- hier derzeilver juiste toepassing- uit, dat welke opleiding men hear ook geve, die Het was in het derde jaar van zijn openbaar leer- nieuwe inrigting er nooit tée zal geraken, om zulke aars- ambt, toen de Zaligmaker zijne openlijke intrede resultaten op te leveren.als die, waarvan onze Zus- | te Jeruzalem deed, en er verliepen slechts weinize ter der liefde, onze dienadressen der armen, het dagen tusschen dezen feestelijken intogt, waarbij heeherlijk en aandoenlijk schouwspel! opleveren. volk de lucht met jubeltoonen der lucht vreugde deed weergalmen, op den dag zijner gevan- ae Cb ay ee | genneming. . Pa carte Wie herinnert zich hier niet, den zielroerenden DE GEVANGENNEMING VAN DEN HOOGWAAR- sen onvergelijkelijk schoonen feestelijken optogt, dia DIGEN AARTSBISSCHOP VAN KAULEN, weinige dagen vodr de gevangennemem van de zestenhonderdjarige gedachtenisviering van den matteldood der H. Urnsvura, (Vervolg en slot van bladz. 278.) ~ te Keulen plaats had? Te midden van dezen, de har- ten ten Hemel verheffendem statigen optogt, droeg de Men behoeft hier voorzeker niet te zeggen, dat waardige Opperherder het Allerheiligste. Hierbij slo- UxLemens Avucust toen antwoordde: dat hij liever de ten zich processien aan, die van verre gekommen wagen van den koning van Pruissen, dan de genade ren; en het was, alsoen het nabijzijnde onheil, der Catholijken voor den De eerbiedwaardige Prelaat herinnerde zich nog, ten geest gezweefd had. Nog novit had men zulk eene slotte van d It is ordered, het voorbei de Trier, meenständig, zich voorbei de woning van den Op- waar zijn ambtsbroeder op het doodbed, zijnne vroeger perberder zien opeendringen, om van zijnne gewijde gedane belofte, om de artikelen van Koblenz na te hand den zegen te ontvangen. Het gevoel last ack komen, herroepen en met bittere tranen des berouws onmogelijk beschrijven, "t welk onwillekeurig elken reboet had. Cuemens August sprak; niet zoo, maar aanwezige vermeesterde, op het oogenblik, toen de rustig wil ik sterven. — 1 hoogvereerde Prelaat op het balkon van zijn huis ver- _ De Zaligmaker zag, als de Zoon van den alweten- scheen > en een plotseling doorbrekende zonnestraa!, den God, zijn einde naderen; en Hij verborg dit aan bij eenen overigens treurig graauwen Tlemel, eensklaps gijne getrouwe discipelen niet. Hij sprak hun in den het gelaat van den doorluchtigen Opperherder bescheen. Lasten tijd dikwerf over bhetgene, wat hun, wel is Allen vielen plotseling op hunne Kknieen neder, terwijl waar, verborgen en onbegrijpelijk, maar, flem daar- zij voorzeker niet dachten, dat dit de laatste maal entegen, steeds voor oogen was. — zijn zou, waarop de hand dezes regtvaardige, zich Cremens Acoust kon uit de gezegden van den over hun zou uitstrekken om hen te zegenen, en nog Pruissischen afgevaardigde en nog meer-uit eenen veel minder, dat zij dat goedaardige, liefdevolle er brief uit Beridn, onder dagteekening van 25 October slechts kalme zielen-rust verkondigende gelaat nimmer < 3837, aan hem geschreven, en, waarin op eene on- weder zouden zien. Doch ’t was beslotem dat hij in dubbelzinnige wijze de wil ‘des konings uitgedrukt het derde jaar van zijn Bisscheppelijk-ambt gevangen was, ligtelijk voorzien, hoedanig het weldra met hem, genomen en weggevoerd zou worden, — : als Aartsbisschop, afloopen zou. Hij meende, dat hij Men koos de ure der duisternis, om Den Zaligma Dit niet Janger aan zijn getrouwste hheelen;. hij gaf derhalve, behalve-aan het domkapittel, dienaren, die hij vaderlijk beminde, waren bij het, dat deze tijding tamelijk koel aanhoorde, aan dePas- |} toen men het woeste geraas der naderende bende ver- toors van Aeulen en aan eenige weinige zijner ver- nam, die, met gewapende hand, bij het schijnsel van trouwdste vrienden, kennis van hetgene, wat het schijnsel van trouwdste vrienden, kennis van het hoofd hing. Intusschen werd hem ook dit ren. Aan haar hoofd ging de trouwelooze discipel, die nog als een misdaad aangerekend. Want men heeft lot gids verstrekte, en die zonder blozen, zijnen liefde- hem hierom een volksopruijer genoemd; ofschoon het sijksten Vader en Herder met geweld zag wegvderen* — Het was in het duister van den nacht van den 20 op den 91,sten November 1837, toen de lichtschuwende zwarte daad der gewelddadige wegvderen* — Het was in het duister van den nacht van den 20 op den 91,sten November 1837, toen de lichtschuwende zwarte daad der gewelddadige wegvderen* — Het was in het duister van den nacht van den 20 op den 91,sten November 1837, toen de lichtschuwende zwarte daad der gewelddadige wegvderen* — Het was in het duister van den nacht van den 20 op den 91,sten November 1837, toen de lichtschuwende zwarte daad der gewelddadige wegvderen* — Het was in het duister van den nacht van den 20 op den 91,sten November 1837, toen de lichtschuwende zwarte daad der gewelddadige wegvderen* — Het was in het duister van den nacht van den 20 op den 91,sten November 18 Gouverneur, aus Curmens Avu-Gus, in de voorheen om hare gelösterenden, werde der stadt werden gesotzen, de straten en hübigen werden. De porten, der stadt werden gesotzen, de straten en hübigen werden met hoopen van gewapende krijglieden bezüglich. Het was also het den afschuwelijksten booswicht gold, van wien men zich tot elken mogelijkken prijs, wilde meester maken. Onder het gekletter der wappenen en bij het. Aan het hoofd van die menschen trad de Catholijke Opper-burgemeester der stad Keulen op, terwijl zijne gebeenten niet verschrikt schenen op den weg ter ges vangenneming van hem, die zijn geestelijke Vader en Herder was. — Mijn vriend, waartoe zijt gij geko- men?! — — Pa th Terwijl Jesus nog sprak, zie! daar kwam eene schaar van soldaten en knechten der Phariseén, met lantarens, — met fakkels en met wapenen aanrukken, Toen nu degenen die Hem omgaven, zagen, wat er gebeuren zou, spraken zij tot Hem: Heer! moeten wij er met het zwaard op inhouwen? Jesus echter sprak: Laat het nu goed wezen, — rhe | Het kon den inwoners van Keulen, hoe heimelijk men ook wilde handelen, niet onbekend blijven, dat hunnen dierbaren Opperherder versmading en onregt- vaardigheid boven het hoofd hing. Daarom kwamen er velen, die hunnen geestelijken Vader, insgelijks, eenige dagen voor de gevangenneming hunne bescher- ming aanboden; zij verzamelden zich voor zijne wo- ning, zij wilden dezelve niet verlaten en schenen be- reid te wezen, om geweld met geweld te keeren. — De edele man verzette zich tegen dit voornemen, hij.stel- de hun gerust en beval hun het gebed, als de eenige den Catholijken waardige wapenen aan; en zij staken even als Perrus het zwaard in de schede en lieten het goed wezen. — Tot de hoofdlieden en de oudsten die tot Hem kwa- men, sprak Jesus: Gij zijt even als tegen eenen moor- denaar uitgetrokken met zwaarden en spiesen. Ik was dagelijks bij u in den tempel en gij hebt geene hand paar mij uitgestoken. Dit is echter uwe uur en de magt der duisternis. Toen men aan de woning des Aartsbisschops geko- men was, bezette men alle uitgangen van dezelve zoo- danig, als had men een roovers-hol moeten omsinges jen; men drong onstuimig die woning binnen, men sloot de bedienden af en men viel met overhaasting op het Vertrek aan, waarin zich de edele grijsaard be- vond, even alsof men bevreesd ware geweest, dat hij zelf zich wapenen en eenigen dezer helden neérvellen zou. Woch hoe verbaasd waren zij, toen zij daar een’ man vonden, die de van woede fonkelende blikken de- zex menschen met een’ yriendelijken glimlach beant- gebrekkelijken Bisschop gevangen te nemen. woordde en aan hunne blinkenden een’ van schrijf= pen, welke hij juist gebruikte, tegenstelde. Nu stone- den de vuigen, die een’ man Gods met dreigende wa- pens waanden te verschrikken en te doen wankelen, als ontwapend en beschaamd daar. In het rustige en gelatene gedrag des Aartsbisschops lag iets, ’t welk aan deze menschen overluid de woorden van Jesus toe- riep: » Even als tegen en meorden zijt gijlieden uitgetogen.” Al deze toebereidselen en inspanning wasren voorzeker niet noodig geweest, om eenen ouden Zij za- gen op die wijze hun vreugde-genot, dat 'zij zich voor- speld hadden, ten eenen male verijdeld en zij schaame. den zich, dat men aan hunne bravoure geenerlei hin. Der paal in den weg stelde. — Het was in de ure der duisternis, anders hadden zij welligt de vlugt genommen en hunne aangezigten verborgen voor de helder-stralende zon. — Toen Jesus aan de horde, die Hem gevangen nam, tot twee maal toe gezegd had: Ik ben het, toen gree pen zij Hem aan en voerden Hem, gestrengelijk be=waakt, in het stik duister van den nacht over de beek Cedron; en de zijnen wisten niet, waar men hunnen meester heen sleepen zou. Na vele vergeefsche pogingen, om den standvastigen gleofsheld Clemens Aucust, tot de overtreding zijner pligten te bewegen, werd hem eindelijk verklaard, dat men hem zocht en dat men gekomen was om hem met geweld, niet alleen uit zijn Bisdom weg te voeren. Toen Ciemens Aucust, die bereid was, om den bitferen kelk, dien zijn hemele sche Vader hem toezond, tot den bodem toe te ledigen, deze taal, met eene vriendelijke stem: “Mijne heeren, hier benik,” Beantwoordde, dwongen zij hem een rij-tuig te beklimmen en plaats te nemen tusschen twee krijgslieden, en vele soldaten gingen vooruit en velen volgden achter hetzelve. Geen der zijnen wist waar men hunnen Heer heen zou voeren. Weldra vernamen zij echter, dat men hem over den Rhijn-stroom gee sleept had. Toen Jesus gevangen genomen was, zegt de Evangelist, verlieten Hem al zijne discipelen en vlugtedens Een discipel echter volgde hem en de soldaten grepen dezen. Bij de gevangennemem van Curmens AucusT, verlieten de Domkapittularissen, die eigenliche  De soldaten grepen hem hevig an, en, nadat zij hem allerlei schimp-redenen toe-geduwt.hadden, wierpen zij hem op eenen daaryoor bestemden vrachtwagen en voerden hem weg. — De hoogepriester en de geheele hooge raad zochten valsche getuigenissen. tegen Jesus, opdat zij Hem zouden kunnen dooden. En zij vonden geene getuigenis, hoewel zich vele valsche getuigen opdeden. — De slechtste mensch zelfs, tracht aan zijne handelin- gen die hij tegen de onschuld onderneemt,, een glimp van regtvaardigheid voor de oogen der wereld te geven; ofschoon de middelen waardoor hij dit doet, de schreeu- wendste onregtvaardigheid en eene nieuwe verdruk- king der onschuld zijn. Men behoeft zich diensvolgens niet te verwonderen. over de menigvuldige en valsche getuigenissen, die het Pruissisch ministerie tegen den regtvaardigen Curmens Avucust, heeft laten drinkken en verspreiden. Men wilde op die wijze de wereld misleiden; en men verried en bedroog zich zelve. De wereld yond geene getuigenis welke de gevangene neming van Criemens Aucust regtvaardigde; en hoe- wel niemand in den Pruissischen staat de onschuld van den regtvaardige uitspreken, en nog veel minder dit door geschriften verspreiden durft, schijnt dit  het vermelde stuk, waarbij haar verboden wordt, de algemeene leer der Catholijke Kerk te volgen, die hasr door ‘den herderlijken brief des Aartsbisschops van 27 Februai Il., slechts herinnerd is geworden, doch geenszins nieuw verordend werd, haar met droef. Held heeft vervuld, en dat zij, getrouw-an hare roe- ping, in hare conscientie de stem van God en de ver- pligting vernam, om, naar de vermaning van Christus aan God te geven wat Godes en aan den Keizer, wat des Keizers is. Dat zij zich overreenkomstig die grondstelling beijverde, om den Koning en zijn gouvernemént in alle wereldlijke aangelegenhen alle onderdanigheid te bewijzen; doch dat zij zich ook gdrongen vond te verklaren, dat zij zich niet bevoegt acht, iets te ondernemen wat tegen de immer sedert hare stichting onveranderlijke leer der Kerk strijden, den zin dier leer veranderen, hare conscientie bezwaren en haar ongehcorzaam jegens hare Geestelijke Overheid, en daardoor jegens God maken zou. Dat zij, even ge lijk zij den Koning gehoorzaamheid in alle wereldlijke zaken had gezworen, zoo ook in Geestelijke aangelegen- heden aan den Aartsbisschop, inzonderheid ten opzigte der Kerkleer, wier bewaarder hij, in den hem toevér- trouwden wijngaard des Heere is, eenen gelijken eed gezworen had. Dat zij Zonder verraad jegens God en mijneedig te worden, zelfs geen enkele schrede van de leer harer Kerk afwijken kan. Dat zij ook niet onvermeld mogt Ilaten, dat zij door de haar bevolene afvalligheid zich in het gezigt der gehe-le Christenheid verwerpeltijk zou toonen, onder hare Das de landsregering, haar, wel is waar, een vaste beschüttert, tegen bedreigde Geestelijke strafen bij het niet vervullen van de haar opgelegde plötzlich betrekkelijk de gemengde huwelijken, maar dat zij met Christelijke vrijmoedigheid moest verklaren, dat die uitwendige bescherming haar tegen God en hare conscientie niet beschutten kon. Dat de kracht der bedreigde kerkelijke censuur, in welke een ongehörzame Priester vervalt, van zoodanigen aard is, dat de geloovigen voor zulk eenen Geestelijke, den Tempel Gods slütten konden en sluiten zouden, en dat hij, zoo lang als hij niet, na strenge boetpleging en berouw, de vergiffenis van zijne Geestelijke Overheid verkregen had, door een iegelijk, als de vervulling van alle Geestelijke ambtsbedieningen onwaardig zou aangezien worden. Dat de Geestelijke Kerk on gekrenkt te handhaven." Zich gedrongen zag te verklaren, dat zij van de leer, die in de Catholijke Kerk algemeen, en alto is in actht genomen geworden, niet afwijken kan en daarom osk alles onderhouden moet, wat de Aartsbisschop ia zijnen herderlijkem brief haar als pligt heeft voorge- scthreven, en zulks des te meer, vermits de voor- sehriften door den Aartsbisschop vastgesteld geenszins blootelijk op Bullen en Breven der Pausen zijn gegrond, maar met het wezen der Catholijke Kerk en haar onveranderlijk principe op het innigste verbonden zijn. Ziedaar eene taal en een gedrag, welke de danke baarheid der Catholijken van alle landen en wereld- deelen, verdienen, Zoo zouden de Priesters in de eerste dagen der Kerk gehondeld en gesproken heb- ben; zoo handelden en spraken, de Apostelen, zoo hadden zij het van hunnen Goddelijken Meester ge- leerd! Om het edele en moedige gedrag der Geestelijkheid van het Aartsbisdom Posen. wel te beseffen, herleze men de instructien door den gouverneur STRODEL, den 21 April en door den opperpresident Frorwein den 26 April I. uitgevaardigd (1), waarin de Geestelijken , die getreuw blijven. aan» de Catholijke voorschriften van hunnen Aartsbissctiop, op allerlei wijzen., zelfs met gevangenis. en vestingstraf bedreigd worden. Onze onverschillige eeuw, had dat alles noodig, om aan vorsten en volken te toonen, dat het echte Catholicis« mus, zich door geene vorstelijke bevelen en bedrei- gingen, laat veranderen of wijaigen. ete eee (1) Zie ons Blad yan 30 Junij laatstl, Berigten uit Posen van 12 Angnstus laatstl. mele © den, dat .aldaar verscheidene® arresteringen en huige © zoekingen hebben plaats gehad, ten gevolge van bevee len, den vorigen avond van Ber/gjn ontvangen. Men zegt, ‘dat men bij eenen jongen Pruissischen referen=— daris, van Poolsche afkomst een depdét van revoluti- onnaire geschriften en eene verdachte briefwisseling , met de Parijsche Propagande heeft ontdekt. Men zegt — dat door het arresteren van eenige Fransche emis- sarissen in Duitschland, eene zamenzweering is onts dekt, welke die Propaganda tracht te organiseren. — Van den anderen kant, hebben de kerkelijke onlus-° -ten het punt krisis bereikt, sedert dat de Decanaten, en de mindere Geestelijkheid insgelijks protesteren. Tegen de verordeningen des Gouvernements, betrekkelijk de kerkelijk zaken. Met een zonderling gevoel, heeft de Aartsbisschop Mer. von Duniyn zelf geofficieerd, bij de solemnele Misse welke dit jaar in onze Cathedrale kerk op den verjaardag des konings is gecelebreerd geworden, hete welk hij zelden doet. Hij heeft daardoor aan de geheele Catholijke bevolking getoond, dat zijne zuivere dogmatieke geschillen met het gouvernement, niet in staat zijn om zijne gevoelens van eerbied en liefdé jegens zijnen souverein te verdooven en hem in het geringste zijne pligten als onderdan te doen vergeten. Welk een edel en echt Christelijk gedrag van den modigen en in zijne herderspligten onverzettelijken grijsaard. WAARSCHUWING. Het gelöt is God gave. — Zonder geööö is het omnögelyk aan God te behagen? Dit heeft de Geest van God zelf uitdrukkelijk gezegd, en de God-mensch wiens woorden niet vergaan zullen, al vergaat He- mel en aarde, heeft steHlig’ verzekerd, dat, wie niet geloofd zal hebbeti, verdoemd zal worden. Die voore treffelijke gave Gods, wordt door de eindelooze barm- hartigheid nooit geweigerd aan diegenen, die er vurig om biddens Bidt ew w zal gegevem worden, zegt de mond der eeuwige Waarheid: en zijn groote Apostel leert, dat ons gelööt de wereld overwint. Gehör- zaamheid of ongehoorzaamheid aan het Apostolisch one derwijs der Kerk, is volgens de getuizenis van den ~ Hi. Joannes de toetsteen, waaraan de geest der waar heid en de geest der dwaling’ gekend wordté Van daar dan ook, dat de vijand onzer zaligheid, geene middelen ondeproefd laat, om dat God gevallig, alleen zaligmakend geleof te ondermijnen, te doen verzwakKen, en er de menschen van te beroovens Eene Ondervinding van achtien eenwen heeft bem geleerd., dat vervolging en verdrukking, welverre van dat doel te hevoederen, integendeel, als ik mij zoo mag uitdrukken, de geschiktste bemesting zijn, om den akker der Kerk vruchtbaar te maken. Hij heeft dus eene andere taktiek aangenomen en de onverschiligheid uitgedacht, ala het beste en zekerste middel, ony waarheid en ‘dwaling, geloof en ongeloof, gelijk te stellen en te vermengen. — De wereld, de zooge- naamde beschaving onzer eeuw, de gewaande heden- daagsche verlichting, de tegenwoordige maatschappe- lijke instellingen en staatsregelingen, werken daartoe mede, en spannen zamen met den vorst der duister- nis, tegen het Goddelijk, onveranderlijk en heilig ‘geloof. ;. 4 Het is derhalve eene dure verpligting voor Catholijke ouders en onderwijzers, om alles uit de handen hunner kinderen en kweekelingen te weeren, wat voed- sel aan de God onteerende onverschilligheid geven, of dezelve bevorderen kunne. Gij beho Oren met de grootste opletendheid alle leer, lees en ordrejes te onderzørken, of kundige vrienden, maar vooral hunne Herders en Zielzorgers te rasperen, alvorens die boekjes, tot gebruik der hun toevertrouwde jeugd toe te latens. Ten bewijze hoe noodig dit zij, willen wij melding’ maken van zeker boekje, dat zich werkelijk reeds in handen eener jeugdige Catholijke bee vond; maar, door de waakzaamheid van haren Zielbe-Stuurder, aan dezelve onttrokken isgeworden. TREIZIEME ET DERNIER ENTRETIEN. NE CHOQUER QUI QUE CE SOIT DANS SA CROYANCE RELIGIE, Mes enfans, vous vivez dans un temps et dans un pays ou d'adhertss en ymatière de religion, est permise (1). Imité la sagesse de la loi, qui laisse chacun adorer Dieu-suivant sa conscience. Voyez dans tous les hommes vos fréres, sans vous ins quicter quelle religion ils suivent.” Dat is: Niemand, wie hy ook zy, aanstoot geven in Zyn : i godsdiensizg Geloof. Kinderen! gij' leeft in eenen tijd en in eenen land, waar de vibbeid aeakan vs Godadienst geoorloofd is. Volgt de. wijs- heid der wet na, die elk, God na zijne conscientiejlaat aanbid- den. Ziet in alle menschen uwe broeders, zonder er uover te bekommeren, welke religie zij volgen.” ; Het Evangelie beveelt ons wel alle menschen als onze naasten te beschouwen en hen als ons zelve te SR (1) Non seulement permise, mais garantie comme un droit. — 295 — Beminnen; maar nergens, dat wif alle menschen son der onderscheid van gelofsbegrippen, zelfs Joden, Mahomedanen en Heidenen, als groeders zullen beschouwen. Die naauwere betrekking kan alleen bestan tusschen de Christenen: alleen aan de geloovigen geven de Apostelen den naam van-broeders; en de groote Apostel maakt uitdrukkelijk onderscheid tus schen de broederliefde en de algemeene menschenlief- de als hij: zegt: voegt bij de broederlijke liefde, liefde jegens allen. Craignez surtout de yous accoutumer, a l’exemple des fa- natiques, a voir dans un homme d'une autre religion que la vé- tre, un misérable (,) que Dieu a réprouvé et déja condamné; c’est la un sentiment funeste a la société qui ne peut partir que d'un mauvais principe et qui par conséquent est condamnable devant Dieu, auteur de toute justice. Dat is: Vreest vooral u te gewennen, om, naar het voorbeeld der dweepers in iemand vam eene andere religie, dan de uwe eer ellendige te zien. Dien God verworpen en reeds verordnet. Dies is een gevoelen, dat noodlottig voor de maatschap- pij, is, dat slechts van een verkeerd principe kan uitgaan en diensvolgens berispelijk is voor God de oorsprong aller gereg- tigheid. Sau Voorzeker mogen wij hen, die wij volgens de leer onzer Kerk; Dat buiten de Catholijke Kerk gene za- ligheid is, en volgens ons gelof, dat zij alleen de bewaarster der Goddelijke waarheid is, als dwalen- den, als ketters, als ongeloovigen moezen beschouwen, niet aanzien als edlendigen, die God verworper en reeds veroordeeld heeft. — Neen, wij mogen ons niet vermeten, ons op den regterstoel yan God te plaatsen: iedere dwalende, iedere ketter, iedere on- geloovige, kan, door de genade Gods verlicht, en dat licht volgende, een geloovige, onze broeder, een heie lige worden! Maar zoo lang als hij in onze_oogen, niet tot de ware geloovigen. behoort, is hij niet een voorwerp van onzen afkeer en haat, maar V van ons mee dedoogen, van onze naasten-liefde die zoo, wel. zijne als onze zaligheid wenscht, dezelve van God af- smeekt, en geene middelen onbeproefd laat, om hem den weg der waarheid te leeren kennen en beminnen. Ode die wijze werken wij mede aan het groote docl van God, die wil, dat alle menschen zalig worden en tot kennisse der waarheid komen. — Dat Godde-lijk doel zal men door. Onverschilligheid niet berei-ken, maar werkt hetzelve lijnregt tegen. Si vous vous trouvez dans une compagnie. compusée de personnes de plusieurs Religions. Das ist: Zoo gi u in een gezelschap bevind, dat zamen-gesteld is wit personen van verschillende Gods-diensten seve. In zulke gezelschappen behoorden Catholijke kinde-ren of jonge lieden zich nimmer te bevinden! Cependant, et l'on vous oblige a dire votre sentiment, ne dissimulez point, mais parlez de manière a ne point blese ser ceux qui sont d’un sentiment différent: au surplus, la région a pour but de porter tous les hommes à adorer Dieu: et l'on doit, autant qu'il est possible, n’en point-faire un sujet de dispute. Celui qui, pieux avec sineérité y ne fait demal à personne, a toujours une bonne religsonscees. Dat ist: Als men uintusschen verpligt, uw gevoelen te zeggen, ont verend. Het dan niet, maar spreekt op een wijze, welke degenen, die van een verschillend gevoelen zijn, niet beleedigt: overigens, de Godsdienst heeft tot doel, om alle menschen tot beleedigt; en men moet, zoo veel mogelijk, er geen on. derwerp van twist van maken. Hy, die met opregheid vroom, aan niemand kwaad doen, heeft altyd eene goede religie. ose.” Ziedaar de onverschilligheid, zonder omwegen, voorgeschreven. Ziedaar ronduit beweerd dat zij, die met opregheid, vroom, aan niemand kwaad doen, ALTOOS eene goede religie hebben; om ‘t even, wat zij geloven of niet geloven! Wij meenen genoeg te hebben gezegd, om onze ge- loofsgenooten te doen zien, dat zij verpligt zijn, het onderhavige boekske uit de handen hunner kinderen te weeren. Wij noodigen tevens onze lezers uit, om het voorbeeld van den achtingwaardigen Geestelijke, die ons dit gevaarlijk boekje wel heeft willen zen- den, na te volgen, zoo vaak als zij in kinderboekjes dusdanige, met het Catholijk Geloof strijdige regels en lessen, mogten aantreffen, en ons dezelve te zen- den, ten einde daartegen, even als nu, openiijk te kunnen waarschuwen; waardoor zij zullen medewer- ken, om den afschuwelijken kanker der verschillig-heil uit de harten der jeugd te weren. AANKONDIGINGEN. Bij J. A. van BELLE, Boekhandelager te Rotter. Das van de pers -gekommen en aan.de Heeren Inteckenaren gezonden: 1.0 PELGRIMS-REIZE naar Seruzalem en den berg Sinai, in 1831 — 1833. Door. den Eerwaar- den Wader Marre Josepy DE GERAMRB, Religieus van de orde van la Trappe, met byvoegselen en vermeerderingen, eerste deel. Prijs voor de Inteekenaren f 2,60 per deel; buiten inteekening f 3,20. De inteekening op dit werk, staat open tot 1 October 1838; als wanneer het tweede deel zal worden uitgegeven. Het derde deel zal in Februarij 1839 het licht zien. 2.0 DE CHRISTELIJKE VADER, of Uitleggingen van al de EKvangelitén, die door het geheele jaar den Geloovigen in de kherken voorgezen worden. Getrokken uit de heilige Vaders en Kerkelijhe schrijvers. Op nieuw bewerkt en van. Eaal en stil verbeterd,. onder..toezigt van een R. C. Priester. Eerste Aflevering van den eerstem Gond Ain der Advent tot op den feestdag Werking van eenige Vaderlandsche Geleerden. Aaw-net-Bureau van ps CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE, STEMMEN te Grave, B. N.°°23, > Der H. Onnoorele: Kinderen. = Prijs bij inteke? Ingeniecken op de beide bovenstaande werken, zullen worden aan het Bureau van den - Godsdienstvriend, Bagijnenstraat B. 28, te Grave. 3.0 CHRISTELIJKE LEZING voor de Jeugd, in Vragen en Antwoorden. Volgens den Cate- chismus des Aartsbisdoms van Mechelen. Met Kerkelijke goedkeuring. 3 gaa * * Bij J. J. ARKESTEYN en ZOON, Boekhandelaars te ’s Bosch, komt van de Pers en is alom verzonden: Een woordje van pas over de gemengde huwelijken, ter behartiging voor de Catholijke jongelingschap, voors namelijk in toepassing op de thans in de Pruissische Rijn-provincién, plaats hebbende gebeurtenissen, door eenen welmeenenden Catholijk. Naar het Hoogduitsehs. Präg: o 2.0- 0 oy ope ee 20 te e 1D Cents. Met getallen ter versprendet tot minder prijs. En zullen in het Nederduitsch vertaald uitgeven : Les Aventures de JEAN Paut CyHoParr, recueillies et racontées & ses jeunes amis, par Louis Drsnoy- ERS etc. 2 voll.S met platen. *.* Bij den Boekhandel J. NOORDUYN, te Gorin- chem, is uitgegeven en bij den Boekhandel verkrijg= baar gesteld: ae, AARDRIJKSKUNDIG WooRDENBOEK DER WEDERLANDEN ¢ bijeengebragt door A. J. van ner Aa, onder mede- en tweede aflevering, A f 1,50 elke aflevering en Jf 1,75 op Velijn papier, terwij] de inteekening na de uitgave derde aflevering, die met primo: Noveme ber zal plaats hebben, onherroepelijk gesloten is > en het Werk alsdan met % verhoégd wordt. In dit Werk vindt men vele min beknopte geschied- kundige aanteekeningen betrekkelijk de Kerken en’ Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij- den, en bevat hetzelve ook de Kerkel Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij- den, en bevat hetzelve ook de Kerkel Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij- den, en bevat hetzelve ook de Kerkel Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij- den, en bevat hetzelve ook de Kerkel Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij- den, en bevat hetzelve ook de Kerkel Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij- den, en bevat hetzelve ook de Kerkel Kloosters in Nederland, van vroegere en latere tij Je linde indeine gen van elke Gemeent; terwijl de Redactie het zichten strengsten pligt het zieht, niets in dit Werk op te nemen wat met eenige Godsdienst strijdig mogt zijn en de vervolging van het Werk, door een zeer groot' getal Inteekenaars reeds gewaarborgd is. Bij de Kansthandelaars FRANS BUEFA ew: ZONEN, Kalverstraat, hoek van de Gapersteeg, N.° 221 te Amsterdam, wordt. uitgegeven het welge lijkend PORTRET van den Heer CORNELIUS LUDOVICUS ‘Baron van Wayckersloth, Heer van Schalkwijk, Bisschop van Curium, naar de originele schilderij van den Heer Cu. van BEVEREN, geteekend en op staal gegras verd door den Heer H. W. COWENBERG, ge- pensioneerd door: Z. M. den Koning der Nederlanden, Yb Eerste. Seman Nummer 36. CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN OVER GODSDIENST, STAAT=, GESCHIED= EN LETTERKUNDE Als JESUS dit gezegd had, hebbende de oogen ten Hemel opgeheven, teide Hj:....- Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat sy één zijn gelyk WHeoveece En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun é woord in my geloove sullen: opdat zy allen één syn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in U: dat 2% ook in ons mogen één xyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my gegeven hebt. En sk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat 24 touden één sin, gelyk wy ook één syn. Ik in hen en Gy in my, opdat xj volkomenlyk dén zyn: en dat de wereld “qwete, dat Gy my gegeven hebt. JOANN. XVIIe Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve Op dit blad 't welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve Op dit blad 't welk alle Zaturdagen Worden den Post verzonden voor den Prijs van $8.50 Über die het jaar; het jaar of kwartaal, naar evenredigheid; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie-men cullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. AUTHENTIEKE NOG NIET MEDEGEDEELDE STUKKEN. Confidenticele nota van den Kardinal-Secre- taris van Staat, aan den Heere Minister van Prussen, gedagteekend 15 Maart 1836. He is nog niet zeer lang geleden, dat ter kennis van Z. H. gekommen is, op eene manier, die redelijkerwijze geen twijfel overlaat, dat eene geheime me- dedeeling, in de Westelijke provincien der Prussische monarchie was. verspreid geworden, door den overleden Aartsbisschop van Keulen, Monseigneur Spiz- GEL, eenige maanden vor zijnen dood, aan de Bisschoppen der Rigyn-provincien, betrekkelijk het ten uitvoer brengen der Breve van Pivs VIII, heiliger gedachtenis van den 25 Maart 1830, als ook van de instrukte van den 27 derzelfde maand, die er bijgevoegd is geworden, onderteekend door wijlen den Kardioal Aupant, destijds Secretaris van Staat, en die beiden bet gewigtige onderwerp der voltrekking van gemengde -huwelijken betreffen. Die geheime mededeeling, berecht-om den zin dier documenten te veranderen, voor Belgie kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. derzelver inhoud te veranderen, en de grondstellin-gen waarop zij rusten te vernietigen, heeft noodwen-dig de aandacht des H. Vaders opgéewekt, die, getrouw aan zijne Apostolische pligten, zich niet zou kunnen weérhouden van zijne stem te verheffen, ten einde de geloovigen te onderrigten en hen te beletten van aan den H. Stoel een besluit toe te schrijven, ’t welk vreemd aan denzelven is. Ten einde uwe Excellentie den aard der kwade trouw, welke die geheime mededeeling kenmerkt, welte doen gevoelen, meent de ondergeteekende, Secretaris van Staat, aan dezelve de geschiedenis dier Breve, van het begin af an te moeten herinneren. 