handelingen
algemeene synode
De kennisnemem van dit adres deed bij ons de vraag ontstaan, of ook zou moeten worden temggekomen op de beslissing der Sjnodale Commissie voorkomende, Hand, 1858, Bij. B, biz. 70, en goedgekeurd door de Sjnode, Hand. biz. 50. Het onderzoek van het bedoelde contract deed ons zien, dat hetzelve wel eene overreenkomst of verfändten is, die den diakenen te Edam verpligtingen oplegt, maar verpligtingen werkelijk niet vaoi dien aard, dat zij hen in de vrijheid en onafhankelijkheid hunner handelingen zouden beperken, evenmin ala in de naieving der kerkelijke wet, indien aan het slot van arft. 2, niet deze woorden stonden te lezen: /i^ en zal dus almede de zorg gaan over 'hen, weike hier wonen, doch elders domiciliam van onderstand hebben, behoud "Vor de vorde Ting tot terugave van het uitgichotene op de gemeente of het armbestuor daartoe verpligt." Uit die bepaling meend, vij te moeten afleiden, dat het stelsel van reatitntie nedergelegd was in dit contract De kerk kent dit stelsel niet, — en, voortgevloeid nit. de bepalingen iii de burgeriijke wet ter zake van het domiciliam van erst, is het en blijft het de bron van vele geschillen. Weinig deed toch, naar onderstandgelden, hier af, of de diakenen de teruggave van onderstandgelden zelven vorderen of dit doen door tusachenkomst van het burgerlijk bestunr; want de vordering geschiedt en zij is altijd het gevolg der niet-nakomme van art. 7 van het reglement voor de diaconien der Nederlandsche Hervormde kerk. Deze besohouwing Kwam ons voor de grond te zijn geweest, waarop de Synodale Commissie in hare voorjaarsvergadering van 1868 aan den kerkeraad te Edam op zijn verzoek heeft toegestaan de voortduring van den abnormalen toestand der diaconie van de Hervormde gemeente aldaar tot 81 December 1859. Bij het tegenwoordige verzoek moest dns nu de vraag zijn, of het contract van dien aard is, dat het op eenigerlei wijze den diakenen perken stelt in de naieving der kerkelijke wet? — en met het oog op art 7 aarzelden wij, indien het woord zorgen aldaar in den zin des wetgevers zal worden opgevat. een ontkennend antwoord te gven. Intusschen vroegen wij toch ook met het oog op art, 9 van het contract, dat de Dus acbreven wij aan den kerkeraad dan ook bij miaaive van 22 October n*^. 31. fiet antwoord in zijne miasive van 2 April ger. sub n^. 348 atrekte echter om onze bezwaren genoegzaam op te heflen. Daarnit bleek toch , dat door de diaconie de bedoelde reatitatie nooit gevraagd wordt en werden wij verzekerd, dat dit nimmer ook geachieden zoo. Wij konden derhalve nn geheel met het bij deze miaaive gevoegde adviea van het claasicaal bestuur inatemmen, dat de diaconie van Edam geenazina als abnormale kon worden aange- merkt, vermita het onderwerpelijke contract nieta derogeert aan hare vxijheid en zelfstan- digheid van bestaan en handelen. Ona antwoord van 11 Mei n^. 13 den kerkeraad door tusachenkomat van het provinciaal kerkbeatnnr toegezonden diende , om den kerkeraad en de kerkelijke beatnren van deze onze besliaaing kennia te geven. I a**. Hiivff^urr. 3°. De kerkeraad van Hilver^um decide ona in zijne miaaive van den 17dcn October 1859, met de conductoire van het provinciaal kerkbeatuur van JfoordAolland ^ van dec 23sten October d. v, en andere daarbij overgelegde atukken, ger. aub n°. 131, ledenen mede, waarom hij voor zijne diaconie andermaal vergunning moest vragen om in den abnormalen toeatand te blijven, welke naar ona oordeel niet van gewigt ontbloot vareu. Die redenen waren opengelegd in Bene memorie van den kerkeraad. Daar verklaarden dikt den aubaidie, welke den diaconie van het burgerlijk beatour ontviog en vierde gedeelte van hare inkomsten bedroeg, zoodat zij hiervan vatoken alechta voor een gedeelte in de behoeften van de lidmaten en van hnnne kindexen zou kunnen voorzien, en de niet lidmaten grootendeela zou moeten afvrijzen, om welker wille aladan een algemeen armbeataur zon moeten worden ingesteld, dat, ala bürgerlijke inatelUng het karakter van Christelijk liefdadigheid miaaende, niet bij magte zou wezen om op de verzorgden eenigen zedelijken invloed nit te oefenen, ja, waarachijniijk voor het grootere deel uit Roomach-katholijken zamengeateld, verderfelijk zou kunnen Werken. Uit aanmerkiog ook dat Hilversam door zijne vele fabriken een toevlugtoord voor allerlei armen is, meenden diakenen dat het geen gexing bezwaar zoude opleveren, dat de diaoonie tot den normalen toeatand werd teruggebragt, dewijl zij dan ook niet langer, gelijk tot dnsveixe plaata had, reatitatie wegena de verpleging van elders gbboreuen zouden kunnen vorderen. Maar vooral ook, omdat aedert het jaar 1809 eene vereeniging der diaoonie met de dus- 95 BijL. B. genaamde pot-annen-administratie had plaats gevonden, die do baten en lasten gelijkelijk deelende hare zorg over alle armen van Hervormde belijdenis en afkomst uitstrekte en deze vereiriging de sjmpatie der gansche gemeente verkregen had, zoo vreesden zij dat de opbeffing hienraneencn hoogst ongonstigen indruk zou maken, en, wanneer bijdragen der uitkomst de Roomsch-hatholijken hiervan irelligt de meeste voordeelen zouden trekken, ook de vrij-wilUge bijdragen der gemeenteleden ligtelljk zouden verminderen en diakenen alzoo verstoken worden van de middelen, om in de dringenste behoefken te voorzien. Gaven dakon overigens geene blijken van we^rstrevigheid, maar betuigdenzij zelfs, wanneer de kerkelijke verordeningen de bestendigt van den tegenwoordigen toestand niet Gedöden, welches meer tijdmimte te verlangen, om van lieverlede tot den normalen toestand te geraken, zoo gaf de beschrevene geateldheid van zaken ons alle vrijmoedigheid, om den termijn van dispensatie insgelijks tot den SIsten December dezes jaars te verlengen, maar meenden wij den kerkeraad toch onder het oog te moeten brengen, dat de medegedeelde bezwaren niet op konden wegen tegen het belang, dat de diacoiiie te midden van eene bevolking, waarvan het grootere deel nit Roomsch-katholijken bestaat geheel vrij en zelfstandig worde in haar beheer, en zij ook grootendeels zouden vervallen, wanneer diakenen slechts in Aen geest der kerkelijke bepalingen zochten te handelen en de ware oefening der Christelijke lief, dadigheid, die geene angstvallige berekeningen gedoogt. Zochten te bevorderen, waarom wij den kerkeraad ook ten emstigste aanspoorden, om zich naar de kerkelijke bepalingen te gedragen en hem aanschreven, om hiervan aan ons door naauwkeurige opgave van de genomene maatregelen voor 1®. Mei te doen blijken. Eene missive van dezen inhood werd aan den kerkeraad den 5den November 1859, sub vP. 54, door tusschenkomst der kerkelijke bestnren verzonden. Aan deze aanschrijving heeft de kerkeraad voldaan in zijn schrijven van 28 April jl, ger. sub n^. 473, waarbij eene tusschen de diaconie en het gemeentebestuur gevoerde correspondentie werd overgelegd, waardoor de kerkeraad ons wilde overtuigen, hoe groote bezwaren aan de verandering van eenen toestand verbonden zijn, die sedert jaren bestaande door de gewoonte geijkt is en steeds goedkeuring en belangstelling in de gemeente gevonden heeft. Hierop grondt zich dan ook zijn verlangen, dat de armenverzorging op den bestaanden voet moge gelaten worden, hetwelk door het classicaal bestuur in zijn conductoire ondersteund wordt, daar het meent, dat de gesteldheid der zaken hier exceptioneel is en toch geen inbreuk schijnt te maken op de onafhankelijkheid der diaconie. Wij konden ons met de beschouwingen van liet classicaal bestuur niet vereenigen ti\ oordeelden dat de bedenkingen van den kerkeraad van zoo algemeenen aard zijn, dat deswegens geene bestendiging van den tegenwoordigen toestand kan worden geduld, weik in alien gevalle ook in strijd zoude zijn met art. 15 van het Beglemeni Tevens konden' wij niet inzien waarom de wettelijke regeling der armverzorging nog langer zou moeten worden uitgesteld, daar de gepperde bezwaren telken jare dezelfde zuUen blijven. Intusschen wilden wij hieromtrent de beslissing aan de Synode overlaten, met kennisgeving hiervan aan den kerkeraad bij brief van 28 Mei n^ 55, waarin wij niet onopgemerkt hebben gelaten, dat het genoemde artikel geen uitzigt geeft op de vervuUing V van den wensch van den kerkeraad, en van het gemeentebestuur om den abnormalen toestand der diaconie onveranderd te laten voortduren. BiJL. B. 96 4-. i/oojeven. 4°. Pat cf iiog vccl aan de onderlinge zamenwerking der burgerlijke en kerkelijke gemeentebesturen in den geest en naar de beginselen van het reglemeni voor de diaconien ontbreekt, bewijst indedaad het groot aantal verzoeken die de vergunning tot voortdurii van den abnormalen toestand der diaconien verlangden, meestal tengevolge van belemmeriDgen, die haar door de burgerlijke besturen in den veg gelegd woideii. Vooral was dit het geval te Hoogei)een, waar volgens de bij ons ontvangene missive van het classicaal bestaur van Meppel, dd. 25 Januarij 11., n°. 3/668, ger. sab n^. 258a, zelfs eene vijandige en dreigende spanning ontstaan is tasschen den kerkeraad en het bargernjk bestuur, en wel, naar aanleiding dat de kerkeraad, als zijne diaoonie vertegenwoordigende, het gemeentebestaur verwittigd had, dat hij eene vroeger tasschen diakenen en genoemde bestnxen getroffene overreenkomst, betreffende de jaarlijksche ait- keering van eene vaste subsidie onder voorwaardd dat de diaconie in het onderhoud ook van de algemeene armen, in zoo verre zij tot liet Hervormd kerkgenootschap behoordeD. Zou Voorzien, om gebiedende redenen verpligt was te mögen opzeggen, waartegen het gemeentebestuur de handhaving van het contract, door de eenvoudigheid der toenroaals fuugereude dakenen, misschien wel vooreenen onbepaalden tijd, gesloten, volstandig bleef eischen. Het gevolg van deze spanning is, naar het schrijven van het clifesicaal bestaufi dat nu ook velen in de gemeente door de vrees voor het vermenigvuldigen van drakkeende colecten en jaarlijksche omslagen den welgezindeu kerkeraad bemoeijelijken, en waar,het groste deel der gemeente alreeds eene sterke neiging tot de talrijke gemeente der afgescheidenen aan den dag legt, het in de daad te vreezen is, dat zij eene eventuele zegepiaal des kerkeraads op het Weistrevige gemeentebestuur als een geschikte gelegenlieid zolleii aangrijpen, om zich bij de afgescheidenen te voegen, en een aantal weifelenden en zwakken daartoe mede zuUen slepen, door het vooruitzigt, dat zij daar minder geldelijke offers zullen te brengen hebben. De kerkeraad heeft zich dan ook deswegens bij adres van 81 December 1859, ger. sub 258, tot ons gewend met het verguud worden den abnormalen toestand zijner diaconie als nog te doen voortduren, het volgens de opgegevene gesteldheid van zaken niet raadzaam achtende, om zijne diaconie tot du normaleu stand te doeu terugkeeren. Oordeeldeu wij het daarom ook billijk, dat het verzoek zoowel door liet classicaal bestuur van Meppel In zijne evengeuoemde missive als door het provinciaal kerkbestuur van Drenthe in zijne conductorie van 29 Januari 11., n. 1, gereg. sub n^. Ihjg?ooi den Istei^ Mei naftufwkeuiig verslag te geven van de genojnene msatregelen, iQoud«rheid van de belemmehngen, velke men daarbij van het bürgerUjk be^tuux mogt oidervinden, ten einde hierdoor one de gelegenheid te geven, om desge^rordeid ouze tusschenkomat bij de hooge K^;enng tot bevordering van hare belangen aan te wenden. Wy hebben van den kerkeraad.evenwel geenerlei berigt ontvangen, waaioin wij bij missive van 23 Mei n^ 48, aan het cJaaBJcaal beatnur van Meppel deswegens onze bevioemding liebben te kennen gegeveo, en hetzelve verzocht, bij den kerkeraad op de inzending der verlangde mededeelingen uiterlijk vooi den Isten Julij e. k. tot boven omschreven einde aan te dringen. Hadden wij aan de diaconie te Manniekendam bij missive van den 5den January 1859 vergunning verleend, om tot den 5den December 1859 iu den abnonnalen toestand te blijven, bij missive van den 1sten December 1859, n° 46, ger. sub n°. 185 werdons doof den kerkeraad aldaar berigt, dat de diaconie zich in overlegmet het gemeentebestuur ontslagen had van de verzorging der armen, die of schoon elders woonachtig, naar debepaingen der wet tot reeling van het armbestuur te Monnickendam aimlastig zijn; dat zij evenwel, ten ware zij van de verpleging der behoeftige lidmaten, die niet in het diaconie mann- en, vrouwenhuis konden worden opgenomen, zou moeten afzien, het genot van subsidie niet ten eenennude koude ontberen, en dien ten gevolge moest verlangen, dat de termijn der dispensatie mogt kunnen verlengd worden, ten einde zonder ongelegenheid tot den normalen toestand terug te keeren. Overwegende, dat dakkenu volgens dat berigt des kerkerads blijken gaven, dat zij in den geest van de kerkelijke bepalingen wilden han-delen, aarzelden wij niet den termijn cler dqiensatie met een jaar^te verlengen, en gaven hiervan aan den kerkerad kennis bij missive van den 15deu December, n^ 75, met uit-dmkking van^ ons vertrouwen, dat diakkenen de verkregene verkregene verkregene zich nu ook ten bedoelden einde zouden ten nutte maken. 5**. Jimmickendam, Het classicaal bestuur van Hemden deelde ons, bij zijn missive van den Bden December 1859, n^. 99, ger. sub n^. 219 mede, dat, waar overigens alle diaconien onder zijn rettsort in den normalen toestand gebragt waren, alleen de diaconie te Werkmdam hierop eene uitseondering maakte, terwijl de kerkeraad bij de dezerzijds verkregene dispensatie tot December 1868 wel den last had ontvangen, omin de maand Januarij 1859 teberigten, of de diaconie tot den normalen toestand was teruggekeerd, maar eerst bij missive van den 9den Kovember 1859, copijelijk door het claaaicaal bestuur venheld, had te kennen gegeven, dat het diaconie bestuur -uit hoofde van den bijzonderen toestand der gemeente, zijns ondanka, daartoe Nog gegen gelegenheit had kuniften vinden, daar het gemeentebestuur de verlangde splitz van kerkelijk en burgerlijk beheer steeds was blijven tegenstaan en ook uit den boezem der kerkelijk gemeente zich menige stem daartegen verheven had; dat de kerkelijk deswegens ordere, dat terugkeering tot den normalen toestand der diaconie voor ala niet zonder groote en verderfelijke schokken zou kunnen worden doorgezet, maat zich altoos bereid verklaarde, om zoo spoedig mogelijk, de zaak weder op te vattei en tot een gewenscht einde te brengen. Naar aanleiding dezer mededeeling beskten wij an het clasncaal bestuur terug te schrijven, dat het uit den aard der zaak bezwaarlijk zou vallen, om te W^rhendam den normaloi toestand der diaconie Je tusschen tijds te her. BiJL. 6. 98 Stelle) maar dat het aan den kerkeraad den last moest veratrekken tot het n^men der Ter* eidchte maatregelen, om zijne diaconie daartoe oterlijk yoot den Slaten December de^es jaars le doen overgaan, of wanneer hiertegen werkelijk gewigtige bezwaren mogten bestaan, den kerkeraad aan te schrijven, om voor den Isten Mei e. k. de Algemeene Synodale commissionie daarvan in kennis te stellen en dit alsdan naauwkenriger te doen geachieden, dan nu plaats had gevonden, wat vooral de verhouding tot het bnrgerlrjk bestunr betreft met vermelding der redenen te geljk* waarcHn de kerkeraad eerst in November de mededeeling' gedaan had, welke hij in Januarij b. v. had. behooren te doen. In de missive, welke hiertoe den lOden Jannarij sub Nuwerd geschreven, werd het classicaal bestor mede verzocht voor den gestelden tijd te berigten, welk gevolg de kerkeraad aan den ontvangenen last mogt gegeven hebben. Ten antwoord op ons scbrijven werd ons by missive van 12 April, ger. snb n^. 844, berigt, dat door den kerkeraad in overleg met het burgerlijk bestunr maatregelen genomen zijn, om de diaconie biunen den gestelden termijii tot den noimalen toestand terug te brengen welk berigt door ons voor kennisneming is aangenomen. Querlet, 7. Ten gevolge van een bij ons ingekomen adres van den kerkeraad te Ouwerleri in kiTk! Duiveland, dd. 7 October 1859, ger. sub n^ 151 a, houdende verzoek tot voortduring van den abnormalen toestand van zijne diaconie, uit hoofde van de moeijelijkheid om binen den bij missive der Algemeene Synodale commissie van 30 December 1858 gestelden termijn van 31 December 1859, tot den normalen toestand terug te keeren, zonder dat daarbij ook maar eenigennate werd aangeddd, waarin deze moeijelijkheid bestond of waaruit zij voortsproot, hadden wij in onze missive van den 228ten October d. v., n^. 34, dien kerkeraad verzocht, om ten spoedigste op te geven, welke bepaaldHjk de redenen warcn, die  gegen eene bevolking van 656 zielen slechts drie werden gevonden, die tot eene andere gezindte behoorden, weshalve de hulp door de gemeente verleend, enkel aan gelösten verstrekt werd en eene bestaande vereeniging slechts in het belang der diaconie moest geacht worden. Teu gelijken tijde, waarop dit antwoord van den kerkeraad van Ouwerkerk bij ons ink warn, immers door tusscheukomst van het classicaal bestuur van Zierikzee en van het provinciaal kerkbestuar van Zeeland bij conductoiren van den 20 en 31 December 185^ ger. sub. 22 1 a 221 b ontvingen wij nog van twee naburige kerkeraden adressen vatr . gelijke strekking , van den kerkeraad te liruinisse dd. 8 November ger. sub u^ 222 , geroegzaam gelijk laidende als dat van Ouwerkerk , en van den kerkeraad te Nieuwerkerk , dd. 30 November ger. sub« vP\ 223, iuhoudende, datde diaconie daar ter plaatse jaarlijka 99 Biji. B. door het burgerlijk bestuur met / 350 gesnbsidieerd verd, terwijl de coUecten in de kerk gewoonlijk uiet meer dan f 300 jaarlijks opbragten , en de diaconie , veider geen^lei fondsen bezittende, die holpe niet ontbeien kon ; — dat eene scheidiug van het kerkelijk en boigerlijk armbestaor eenen nadeeligen invloed op de gemeente zou nitoefenen en het te vieezen stood dat de hoofdelijke omakg daarbij minfltens/^200 hooger zou ntoeten worden opgevoeid ; — dat de bestaande vereeniging te Nieuwerkerk geen uadeel te weeg bragt , omdat diakenen toch met de oitdeeling belast waren en dezen daarbij inzonderheid ook op den gees- telijken welatand der annen acht gaven. Om alle deze redenen verlangde de kerkeraad , anders van het wenschelijke overtoigd, dat de diaconie een zelfstandig ligchaam ware, dat aan haar bij hernieuwing vergnnning tot het voortdaien van den abnonnalen toestuid mogt verleend worden. Het clasificatest bestunr liet bij deze adreasen opmerken, dat aan de drie kerke-radeu vergnnning verleend was tot den 31sten December des loopenden jaars, zoodat zij met den 1sten Jannarij, wat hunne diaconien betroffen, in eenen onwettigen toestand zouden gaan verkeeren, uithofde er, (dat echter niet van den kerkeraad te Ouwerierk kon geUen), wegens het laat inkomen van hnnne adressen na aloop van de najaarsvergadering der Algemeene Sjnodale commissie, daarop geene tijdige beschikking kon verwacht worden. Het meldde dan ook dat het genpemde kerkeraden erostig over het onregelmatige banner handelwijze onderhouden had, maar voorts, aannemende de feiten, die In de adressen werden vermeld, met nitzondering van het cijfer der eventnele verhooging van den hoofdelijken omslag door den kerkeraad te Nieuwerkerk opgegeven, het wenschelijk moest. verklaven, dat omtrent de drie nabij elkauder gelegene gemeenten door ons zoo mogelijk op dezelfde of op gelijke wijze mogt beschikt worden. Wij konden wel niet anders, dan het verzoek der kerkeraden inwilligen » maar meenden daarbij naar de bedoelisg van het classicaal bestuur ook eene teregtwijzing voor de kerkeraden. Vivan Bruiniese en Ifieuwerkerk temoeicn voogen, wegens de lateinzend van hunne adresse, en aan alle drie aan te schrijven, dat zij binneu den verlengden termijn van een jaar mogten zorgen, om tot den normalen toestand te keeren, terwljlwij vervolgens de tusschenkomst van het classicaal bestuur hebben ingroepen om naar de maatregelen door hen genomen en derzelver gevolgen te onderzoeken « ten einde deswegens aan de Synode te rapporteren. Daarenboven vreezeude, dat de bedoelde diacoiuen in hunne pogingen mogten belemmerd worden door de burgerlijke besturen, besloten wij ons ook tot den Minister te wegen, opdat de respective besturen van wege den Minister van Binnenlandsche Zaken mogten opgewekt worden, om de verlangde splitsing der armenverzorging door minnelijke flchikking in hunne gemeenten Te bevorderen en van dezen maatregel tegelijk aan de betrokkene kerkeraden kennis te geven. Onze missiven aan de drie kerkeraden, van den 13den Januarij 11., sub vP. 8 — 11, waren overreenkomstig den wensch van het classicaal bestuur, met inachtneming van het een een een adres van den kerkeraad van Onwerkerk luidde als volgt: ir De Algemeene Synodale commissie door tasschenkomst der respective kerkbestoren outvangen hebbende een adres van den kerkeraad te Ouwerkerk dd. 7 October 1859, ger. Bui. B. 100 sub vP. 115 tf, houdende verzoek (rni voortdnrende ve]^;!mBing aftn zijne diaconie tot bet blijveh in den abnormalen staat, en eene missive in antwooid op haar scbrijven van den 2e8tenOctober,d.y. n°. 84, dd. 8 November 1859, ger. sub n®. 221, houdende opgave der I'edenen , waaiom zoodanige vergunning in het belang der diaconie wenscbelijk gerekend wordt // Oelezen het ad vies van het classicaal bestuur van Zierikzee^ vervat in eijne oondac- toire van 20 December 11., ger. sub n^ 221a; n Geeft aan den kerkeraad te kennen , dat de aangevoerde bezwaren alom aanwezig zijn , waar de burgerlijke en kerkelijke armenverzorging tot dus verre vermeng4 wai^n : ff dat intusschen de splitsing dezer armenverzo^ng niet alleen door de kerkelijke , maar ook door de burgerlijke verordeningen geboden wordt, en hd; in het belang der diaconien is , dat in dezen door haar het initiatief genomen worde , om niet van de zijde van het burgerlijke bestuur in moeijelijkheden gewikkeld en hierdoor in de regelmatige verzorging van hare armen belemmerd te vorden ; » dat ook de bevoegdheid aan de Synode of aan de Algemeene Synodale commissie in art. 15 van het Synodaal reglement, alin. 2 verleend , in verband meet besehouwd worden met het slot van alin. als nog Ban de genoemde kerkeraden, overreenkomstig art 15 van het Synodaal regieren, eenigen tijd te moeten laten, om hunne diaconien tot den normalen toestand te doen teragkeeren, en hnn diensyolgens de gevraagde verganniug verleend tot den Slsten December dezes jaars, maar hen ook emstig termaand, om zich dien toaschentijd voor het teragkearen tot den normalen toestand ten nutte te maken. Het is in de vaste verwachting, dat genoemde kerkeraden dien ten gevolge maatregekn tot wettelijke regeling banner armenverzorging zullen nemen, dat wij^het in het belang achten van die gemeenten en van eene goede verstandbouding der betrokkene besturen met de diaconien, de veel vermogende tasschenkomst van Uwe Excelleutie In te repen, teneinde van Zijne Excellentie den Minister van Binnenlandsche Zakeu eene aldaar zer gewöhnige medewerken, te verkrijgen en hierdoor de aangewezene diaconien van de bargerlijke besturen zoodanige tegemoetkomme te doen ondervinden, als in het wederzijdsche belang. Intusschen ontvingen wij bij missive van 9 Mei 1860 ger. subn^ 459 van Zijne Excellentie den Minister tot kennisnemiug een schrijven van den Minister van Binnenlandsche Zaken en een aantal stukken van correspondeiie met Qedepateerde Staten van Zeeland en de respective gemeentebesturen, inhoudende, dat het voor den goeden gang der armen zaken in de gemeente niet raadzaam kon geacht worden, de door de Sjnodale commissie beoogde scheiding. Te bevorderen en dat zuowel de kerkelijke als de burgerlijke bestendig verlangen van hetgene met wederzijdsch genoegen bestaat. Ten einde aan het verlangen van den Minister om berigt, consideration en ad vies voldaan worde het offen wij de stokken door tusschenkomst van het provinciaal kerkbestuur in handeu gesteld van het classicaal beatnur van Zierikzee, met te kennen geving in onze daartoe dieneude missive van 25 Mei n. 47 dat wij, o&choon de door den Minister van Binnenlandsche Zaken vexlangde bestendiging van den abnormalen toestand der bedoelde diaconien onvereeuigbaar cordeelende met de duidelijke bepalingen van het reglemeat, meenden ons vooralsnog te moeten onthouden van alle verdere beschouwingen over den inhoud der betrekkelijke bescheiden en het te ge Venn aan den Mintster, maar tot juiste waardering derzelve in verband met OQze aanschrijviugen aan de genoemde kerkeraden het classicaal bestuur uitnoodigden, na de respective kerkeraden te hebben gehoord, de eerstvolgende Synode te dienen van advies. 8. Dat eene emstige aansporiug van de gemeentebesturen als in ons even veimeld. Schriven aan den Minister bedeckt wordt, ook elders wel in toepassing mout gebragt worden, bleekons weder uit een adres van den kerkeraad te Puiterahoek, dd. 26 December 1859, ger. sub n°. 241. Niettegenstaande de diaconie reeds een en andermaal dispatie had verklagt, en de kerkeraad verklagt, zich in alien deele te willen gedragen naar de kerkelijke verordeningen en ook dsarom al het mogelijke gedragen van het Beglement op de diaconien, zag de kerkeraad zich op nienw gedrongen, voortdaring van den abnormalen toestand der diaconie te vragen, omdat hlj van de opheffing der bestaande vennengiug der armenverzorging niets dan verstoring van den onderlingen vrede en verzwaring V van het lot der armen in zijn gemeente te vreezen had. Yolgens de bijgaande missive van liet provinciaal kerkbestuur van ZuidAolland, dd. 10 Jauuarij 11. n^ 3, ger. sub n^ 241 a. Bui. B. 102 had het classicaal bestaur van Dardreeil bij de inzending van het adres dea kerkeraads aangemerkt, dat het den kerkeraad te Putterakoek aan den zedelijken moed faait, om den aldaar onverraijdelijken strijd te voeren met het krachtig bestaande element der aupar^natie van het burger! ijk beheer over alles; dat de diaconie aldaar toch ruim voorzien ia van de middelen, om de lidmaten te verplegen en hate zorg aelfa tot ruimeren kriiig uit te breiden; maar dat de vrees vi^n de zijde van het borgerlijk bestaur, dat men zich te e Eniger tijd hieran outtrekken zou oorzaak is, dat hetzelve eene splitsing van het armbestuor vooxsteli als een vreesselijk onheil. Met de genoemde kerkbesturen overtaigd, dat de kerkeraad overrigens wel gezind is, schroomden wij de gevraagde vergunning af te wijzen, maar besloten wij toch te verleend en derhalve den kerkeraad met den meesten emst aan te sporen, om ;ujne diaconie binnen den gestelden termijn van 31 December dezes jaars tot den "normalen toestand te doen terugkeeren, met lastgeving ook om de Synodale commissie voor 1 Mei.e, k. te berigten, wanneer zij daarin van de zijde van het burgerlijk bestuar tegenatand ontmoeten mogt De missive daartoe strekkende was van dmi 5den Febraarij 11., n^. 19. St. Jonsonk 9°. De kerkeraad van SL Antonie-polder wendde zich mede bij adres van 23 Jantarij n°. 267 met verwijzing naar de motiven van het vorige jaar tot ons om ook weder in den abnormalen toestaisd der diaconie te mogen blijven, die geene bezwaren aldaar opievert en die veranderd wordende tot moeijelijkheden van verschillenden aard aanleiding schiJQt te zuUen geven. Daaronder geldt voomamelijk de overwegging, dat bij eene scheiding de verzorging der behbeftige lidmaten eene onmogelijkbeid worden ^al. De ontvangst die f 442 bedroeg zou dan Tot/ 299 worden teruggebragi De uitgaven biedroegen/ 619 bi} eene deding zou men f 550 noodig hebben en slechts overy 300 -kunnen beschikken. Onder deze ontvangsten is berekend de collecte, waarvan men vermindering vreest, dewijl geen lid der gemeente gezegd wordt vrede te zuUen hebben met eenen veranderden stand van zaken. Het classicaal bestaur van Dordrecht beweert dat de tegenwoordige toestand wel wezenlijke bezwaren opievert, al ware het alleen omdat de kerkeraad te 8L Antonie-polder de staata* armenwet op het domicilie van onderstand volgt en daarmede andere gemeenten bezwaart » die daarover reeds klagten hebben en is overigens van oordeel dat voor 200-verre de middelen niet toereikend zijn, daarin door Eene buitengewone collecte von kunnen worden voorzien. Des niet te min stelt het clascicatest bestuur de verlenging van den abnormalen toestand aldaar voor tot ultimo December 1860, onder bijvoeging der bepaling, dat de diaconie zich van stouden af zal hebben te gedragen naar het erkkelijk regiment ten aanzien van het onderstands domicilie. Wij heben geen bezwaar gevonden om den kerkeraad overreenkomstig het advies van het classicaal bestuur terug te schriven, zoo als blijken kiau uit ons antwoord van 2^ Mei n° 50. Aikmaar. 10^. Diakcncu te Alkmaar hebben van het burgerlijk bestuur voor het jaar 1860 aan*-geVraagd en verkregen eene subsidie van  bestnur, van lieverlede voorbereid gewoiden en zou zonder schokken worden daargesteld, wenn men thans voor de laatst, maal dispensatie mogt verkrijgen. Het sckeen ons intnsschen nit de medegedeelde bescheidfti, dat bij het ophouden der geldelijke sabsidie het gemeentebestunr een regt van inzage in de diaconie-aministratie eu van beoordeeling der rekening en begrooting zou behouden, wegens de verstrekking van geneesktmdige verpfeging, hetwelk naar onsoordeel niet zou kunnen blijven bestaan. Wegaven wij daarom naar de ganstige aanbeveling ook van het classicaal bestuar de gevraagde vei^nning tot 31 December dezesjaars, maar oordeeldenin onzen brief van 23Mein^ 51 deii kerkeraad nitdrnkkelijk op te Mosten dragen, om intusschen de nbodige maatregelen te nemen, ten einde, wanneer in de geneeskundige verplegend der armen voortdurend door de burgerlijk ge meente voorzien werd, die vervolgens dan ook te doen geschieden op eene vijze, welke de zelfstandigheid der diaconie verzekert, met uit^luiting van elke inmenging of invloed van het burgerlijk gezag. Van den kerkerad der nieuwe gemeente te Hollandk Feld ontvingen wij des hoUandMh gelijks bij adres van 28 Januari met de conductoiren der kerkelijke bestür van 1 1 en 14 April, ger. sub n®. 345 het verzoekom dispensatie, opgrond dat de ondersteaning van wege het bürgerlijke bestür niet kan worden ontbeerd, bedragende deze jaarlijks de aauzienlijke som van 1 1,000. Het classicaal bestuur geeft eene droevige schildering van de godsdienstige gesteldheid der gemeente in verstandig eu zedelijk opzigt, welke wij zouden wenschen dat als overdreven mogt kunnen worden aangemerkt, maarwaaruit het intusschpu de gronden ontleent voor zijnneonskenbaargemaaktevres, dat de gemeente zich grootendeeis tot de afgescheidenen zou voegen, wanneer men de In veering van den normalen toestand der diaconie met gestrengheid wilde doorzetten. Ofschoon wij nu ook oordedelden, dat zoo-danige bedenkingen op den duur niet als geldende kunnen beschouwd worden, om de kerkelijke verordeningen te doen eerbiedigen, zoo aditteii wij, dat de voorzigtigheid hier bovenal anried om # het van lieverlede; an art. 15 van het lieglement, even als in vele audere gemeente, toe te passen en de kerkeraad nu alaanstonds tot 31 December dezes jaars vergunning te verleenen, om zijne diaconie in den abnormalen toestand te doen verblijven. Bij brief van 23 Mei n^. 52, heeft de kerkeraad bcrigt van de toegestane dispensatie ontvangen. Ztgtvttntt. 12®. Als redenen voor de gevraagde dispensatie voerde de kerkeraad van Zociermeer 12''. Ztgtvntt. Zegwaari in zijn daartoe strekkend adres van 2 Mei jl, ger. sub n®. 397, aan: dat voor de invoering van de wet op het annbestnur, de invoering van de wet op het annbestnur, de invoering van de wet op het begrepen zijn, slechts bedragen eene som van / 113.72, waarmede oumogelijk in de behoeften der armen kan worden voorzien en de middelen welke worden aangewend om dien toestand te verbeteren niet voldoende zijn, omdat de liefdadigheid der gemeeuteleden is uitgedoofd door de gewoonte om het burgerlijk bestuur da. Arvoor te zien zorgen, en welke liefdadiglieid BijL. B. 104 Opholouddijk aanbevolen en opgewekt slechts iia verloop van eenigen tijd weder iu het leven kan ivorden geroepen. In deze gesieldheid van zaken verklaart de kerketaad de hulp der bürgerlijke besturen niet te kunnen ontberen, zonder groot nadeel voor hann armen en althans de verantworten. Wij hebben in het verzoek bij missive van 23 Mei, n. 58, bewiligd, onder nistige aanbeveling evenwel om niets onbepiodfd te laten, om voor.81 December e. k. de naar bet reglement verleischte zelfstandigheid aan de diaconie te verzekeren. tr&h'ctmomiaoog. 13«». De kerkeraad van SeAiertnonnikoog ^ bij adres van 7 Maart Germ. sub n. 417, zich bereid verklarende het reglement op te volgen, vindt pnoverkomelijke bezwaren in de uitvoering. Er bestaat hier gemein gebouw, waarin tot nog toe alle armen verpleegd worden en dat door de bürgerlijke gemeinte metj^500 Ji^6U0 wordt gesnbsidieerd^ De gemeinte veigeri dat gebouw als eigendom aan de kerkelijke gemeinte af te staan. £en afzonderlijk diaeoniehnis testichten gaat de krachten der gemeenteleden teboven, terwijl, indicn dit mogelijk ware, bet onderhond van twee znlke gestichten, waar bij de tegenwoordige orde van zaken 6ki vol- doende is, eene onverantwoordelijke vermeerdering van lasten zoa scheppen, waarmede noch'de bürgerlijke noch de kerkelijke gemeinte gebaat zou zijn. Bij de invoering van het kerkelijke reglement zonden de armen  bij den maatschappelijken toestand der bewoners van dit afgelegene eiland is van ban vermogeu tötet het brengen van rnimere liefdadigheid-offers minder te verwaohten dan van hunnen goeden wil. Het provinciaal kerkbestunr van Friesland deelt Wei is waar met het dassicaal beskiur. van Dokkum niet in de gedachte des kerkenraads, dat eene emancipatie der diaconie zoo moeilijk zijn zijn, doch is ten slotte toch van gevoelen dat de voorloopige voortzetting van bet status quo aldaar zou kunnen worden vergund. Het kwam ook ons voor, dat eene tijdelijke verlenging van dien toestand geene ove^wegende bezwaren oplevert, maar dat ook eene scheiding der armbedeeling niet znlke OIlOve^ komelijke moeijel. Kickerbocker kan geven, ja dat hiermede de belangen zoo wel van de armen als van de diaconie slechts gebaat zouden worden. Onder te kennengeviug hiervan hebben wij den kerkeraad bij missive van 28 Mei n^ 54, de geviaagde vergunning toegestaon, met aanbeveliug om zich den gegeven tusschentijd tot het einde des jaar^ ten nutte te maken, ten einde zijne diaconie tot den normalen toestand te doen terug keeren. 14^ Eindelijk kwam ook nog tot ons een verzeichnen, niet gelijk de even vermelden om voortduring van den abnormalen toestand, maar om tot den abnornsalen toestand terug te keeren. Het was van den kerkeraad te GoMinze, dd. 10 Maart 11., ger. sub n. 302, die daartoe aanvoerde, dat de middelen der diaconie, slechts in de opbrengst dercolekten bestaande, niet toereikende waren, om in de behoeften der armen te voorzien en bet haar derhalve niet mogelijk was om op den sedert 1 Januarij 1859 ingeslagenen weg voorzien, weder van het burgerlijk bestuur worde aangenomeu. Het classicaal bestuur van Jppingadam yoegAe daar in zijne conductoire missive van 23 Maart, ger. Sub n°. 802 a, nog bij, dat het burgerlijk bestuur volstrekt weigert de door de diaconie. afgewezetie armen op te nemen, daartoe, gelijk het classicaal bestuur verklaart, door aanschrijving van hooger hand gedrongen; dat het bnrgerlijk bestuur steeds beweert dat de annenverzorging aan de kerkelijke liefdadigheid is overgelaten ; dat het eveuwelgenegenis, om aan de diaconie eene snbsidie van / 200 te verstrekken, meeuende dat diakeneu beter inde behoeften der armen kunnen Yoonden en deze daarbij onder kerkelijk opzigt blijveu; dat diakenen niet kunnende toelateu , dat de door het burgerlijk bestuur a^ewezene armen aan gebrek zouden worden prijs gegeven, hen waren blijyen verzorgen, maar wegens den onhoudbaren toestand waarin ze zich hierdoor gebragt vonden, door het classicaal bestuur zeU waren geraden, van de Synodale commissie magtiging te vragen, om voorloopig tot den abnormalen toestand terug te keereu. Vonden wij hier hemieuwde redenen om ons te beklagen over de belemmeringen, welke de burgerlijke gemeentebesturen tegen de regel- matige verking van wettelijke verordeningen in den weg leggen , niet zonder leedwezen ontwaarden wij , dat de kerkeraad van GodUnze niet beter onderrigt en gesteund werd door het classicaal bestuur, ja door hetzelve van den wettelijken weg werd afgeleid. Wij mogten het daarom niet bij eene bloote verklaring van onbevoegdheid laten, maar ge- voelden ons zoowel tot betere inlichting van den kerkeraad als tot bescheidene teregtwijzing van het classicaal bestuur verpligt Aan den kerkeraad schreven wij volgens onze missive van 5 April n°. S , door tusscheu- koinst der kerkelijke besturen , dat wij geene bevoegdheid bezitten om aan de diaconieu , die alreeds tot den normalen toestand zijnteruggekeerd, de gevraagde vergunning te verleenen. Dat geen kerkeraad intusschen, uit welke oorzaak ook, zoodanig verzoek mag doen, aan-gezien dit tot eene handeling zou leiden in strijd met de bepaling van art. 14 van het lieglement, ir kerkelijke gemeenten nemen geene subsidie aan van het burgerlijk bestuur" en hem in art 28 de zorg voor de handhaving en uitvoering ook van deze bepaling is opge-dragen. Dat wij overigens hulde deden aan de goede bedoelingen des kerkeraads en aan zijne pogingen om de beperkte middelen uit te breiden en het daarom zeer betreurden, dat deze des ongeacht niet toereikende waren, om in de omschrevene behoeften te voorzieii, maar dat wij het onderwerpelijke verzoek zeifs door deze omstandigheid geeuszins gewet-tigd konden achten, vermits diakenen volgens he t tweedeid van art. 9 van het delegement niet gehonden waren meer personen te ondersteunen of meer ondersteuning te yerstrecken, dan hunne middelen gedoogen en ook geen burgerlijk bestuur de diaconie hiertoe kan verpligten. IIL Hetgene ons nog overblijfb te vermelden betreft zoodanige verrigten, waartoe ui. Verrigungen wij van ons zelven gekommen zijn, welke wij zelven dienstig ordeelden voor de verschil- jilt dfe-n8dg"'^!ich* lende belangen, die aan ons zijn toevertrouwd. heeft voordebeianocn "'• aaii haar loevcrtronwd. a. Meermalen maakte de betrekking van de Nederlandsche Uervormde kerk tot de a. Regeiingvan de Protestantsche gemeenten in de gestichten en  op nieuw ter hand te nemen, en haar thana weder an de overwegenden van Uw Hoog Eerw. te onderwerpen, 14 Biju B. 106 Vooraf zal het daartoe noodig zijn eeneii terughlik op het veriedene te werpen, ten einde daarna meer bijzonder te onderzoeken, wat in dezen door de Synode zoude kunnen worden gedaan. Reeds in 1824 werden de Hervormden, Lutherschen en andere Pratestanten te Ve&nkuizefi tot eene Pxotestantsche gemeente gevormd, eerst met ^^nen predikant, in 1845 met twee predikanten. (Koninklijke beslniten van 6 April 1824 n°. 167 en 17 Julij 1845 n*. 82.) Op gelijke wijze werden de Heivormden, Lutherschen en andere Protestanten in de Ontmer-scAans tot eene Protestantsche gemeente gevormd. Diese predikant (8 Konings besluit van 26 December 1831 n. 58). Op den 9den November 1827 en 28Februar 1833 werden opvolgelijk door hetministerel departement algemeene kerkelijke reglementen goedgekeard en bekrachtigd voor de Protestantsche gemeenten te Veenhuizen en OmfneracAaus te vinden bij Hoaijer, kerkelijke wetten, biz. 237 en volgende. In den järe 1852 werd door het provinciaal kerkbestunr van Drenlässen de Synodale commissie de vraag gedaan, of de Protestantsche predikanten in, de kolonien van Weldadigheid als zoodanig -zitting kunnen hebben in een quassicaal of provinciaal kerkbestunr en werd die vraag door de Synodale commissie bevestigend beantwoord op grond van art 5 van het evengenoemd Algemeen Kerkelijk Beglement (Handelingen 1852. Bijl. B bladz. 17; doch werd bij besluit van de Sy node van 18 Julij 1852 (Handelingen bladz. 60) aande Synodale commissie opgedragen y om veranderingen in de bovengenoemde reglementen, naoverbgmet wie zulks noodig zou zijn, te ontwerpen en ten volgenden järe aan de Synode in overwegenden te gven. Aan deze lastgeving werd door de Synodale commissie v Oldenen en aan de Synode van 1853 een nieuw reglement aangeboden (Handelingen 1858. BijL B bladz. 49), doch openbaarde zioh toen reeds bij de minderheid der Synodale commissie het gevoelen, dat, bij den exceptionelen toestand, waarin de gemeenten der kolonien en gestichten verkeeren, het meer readzam zou zijn van alle regeling af te zien. Overeenkomstig een uitgebragt rapport werd op den 18den Julij 1853 door de Synode besloten (Handelingen bladz. 54 en volgende) het concept-reglement op nieuw in hande stehen van de Synodale commissie, met last om betreffende dit onderwerp in overlegte.treden met de permanente commissie van het hoofdbestuur der maatschappij en met wie de commissie verder noodig zou keuren. Nadat tengevolge van dien last de Synodale commissie te vergeefsch eene zamenkomst met de leden van de Permauente coounissie had voorgesteld en alleen van die commissie offizieus eene nota op het in 1853 ontworpene reglement had ontvangen, meende de Synodale commissie aan de Synode het reglementeren voor de Protestantsche gemeenten in de kolonien van Weldadigheid te moeten ontraden (Handelingen 1854. Bijl. B bladz. 37) en werd dienover-eeikomstig door de Synode op den 15den Julij 1854 besloten, doch werd geldkrig gegen de Synodale commissie opgedragen om te overwegen, of in de reglementen voor de Protestantsche gemeenten in de kolonien bepalingen voorkomen, die inbreuk maken op de vrijheid der kerk, en welke maatregelen alsdan zouden moeten genomen worden, om aan dit bezwaai te gemoet te komen, ten einde deswegens aan de Synode ten volgende järe te rapporteren. Ter voldoening aan die lastgeving werd in 1855 de aandacht der Synode door de Synodale commissionie (Handelingen 1855. Bijl.B bladz. 25) gevestigd op de onwettigheid der baisig 