Afschaffing der slavernij in de Nederlandsche West-Indische kolonien, uit officiële bronnen zamengesteld microform
Sypesteyn, C. A. (Cornelis Ascanius), Jonkheer van, 1823-1892
 niet voorhanden, zoodat velen, ondanks hunnen af keer van het „aangaan van verbindten, genoodzaakt waren met vastewerk- „overreenkomsten voor een jaar, naar de nabij gelegen eilanden, „vooral naar het Deensohe eiland St Croix, te vertrekken; anderen „wefir ten laste van het bestuur kwameu. Met den aanvang van het „regensaizoen was de toestand echter verbeterd en aan vele hauden „werk verschaft. „Ook Saba had in het algeloopen jaar door felle droogte veel t« „lijdeu, waardoor de vrijgemaakten vele ontberingen hebben moeten „doorstaan. Bij het invallen der regons was echter ook ddar de „toestand gunstiger geworden. „Reeds väde de opheffing dur slavernij was hier (op Curasao) last „ontvangen om terstond bij het in werking treden der emancipatie-wet „arbeiders aan te huren, voor al voor het Deensche eiland St Croix. De ..pogingen, die daartoe aangewend mogten zijn, zijn echter vruch- „teloos gebleven. De huur-overeenkomst moest voor eenen bepaalden „tijd worden aangegaan, en daartoe zijn de vrijgemaakten niet ge- „zind. Daarbij is St Croix te ver van dit eiland verwijderd, dan „dat zij naar verkiezing van tijd tot tijd hier zouden kunnen M overkomen, en zij zouden zich dus, ook zonder vaste werk-over- „eenkomsten niet daarheen begeven hebben. „Ander* is het gesteld met de naburige kust van Venezuela ; dat „land, in het gezigt van dit eiland gelegen, is hun volkomen be- „kend, niet alleen door zijnne uabijheid, maar vooral ook door de „gedurige aan raking waarin de bewoners van dit eiland en van „die republik over en weder met elkander verkeeren, daar zich „die republik over en weder met elkander verkeeren, daar zich „ten.alien tijde een groot aantal Venezuelanen op dit eiland be- „vindt, en wederkeerig eene menigte Cunujaars in Venezuela „gevestigd zijn. In den ersten tijd u& hunne vrijverklaring bogaven zich dan „ook eenige honderden vrijgemaakten, deels naar Yaracui, ten „zuideu van Porto Cavello, deels naar Maracaibo, gelokt door de „hooge arbeidsloonen, die hun werden toegezegd, zonder dat eeue ..verbindtenis voor een bepaalden tijd werd geeischt En inderdaad M wn". het beloofde loon uitlokkend: 1 aan geld met 7 bauaneu „en een pond vleesch voor elken werkman daags, of / 2 daagn „zonder voeding, in beide gevallen echter vrije huisvesting. Zij „werden echter in hunne verwachting te leur gesteld; wel ontvin- „gen zij het toegezegde loon, maar het werk viel hun te zwaar; „velen werden ziek, eenigen stierven, en nagenoeg al de over- M blijvenden keerden zeer spoedig naar dit eiland terug, waar een „aantal hunner ten koste van het gouvernement in het gasthuis n opgenomen en verpleegd moest worden. Van dien tijd af zijn er „geene vrijgemaakten meer van dit e Land geemigrecht. „Voor emigratie naar Suriname bestoud volstrekt geeue geneigd- Digitized by Google 65 „heid. Ik heb daartoe bij de vrijgemaakten door de districtscom- „mi$sariss6n op dit eiland en door de gezaghebbers op de onder- „hoorige eilanden onderzoek laten doen, maar overal is dat „onderzoek vruchteloos afgeloopen. „Op St. Eustatius was in den eersten tijd na de vrijverklaring „de zucht om de naburige eilanden te bezoeken onder de vrijge n maakten algemeen; doch niet met het doel van emigratie, maar „alleen om het genot te smaken vrij en ongehinderd van het eiland „te kunnen vertrekken, hetgeen hun als alaven niet vergund was. „Allen zijn spoedig teruggekeerd. „Ook op Saba verlieten verscheidenen kort na de ophefflng der slaver, het eiland, maar keerden meerendeels weiteren terug. De gezaghebber schrijft dat zijn daar zoo snel vertrekken en terugkeeren, dat slechts weinigen geacht kuanen worden geemigreerd te zijn. De gouverneur besluit zijn verslag met de volgende woorden, welke omtrent den algemeenen toestand na de emancipatie, voor zooveel die thans reeds beoordeeld kan worden, een zeer juist denkbeeld gevcn. „Het is zeker niet mogelijk nu reeds een stellig oordeel uit te „sprcken over de gevolgen, die de ophefflng der Blavernij op de „stofielijke welvaart dezer kolonie hebben zal. Dat daarmede een ngroot zedelijk kwaad uit den weg is geruimd , zal wel door niemand „ worden betwist, evenmin als het betwijfeld kan worden , dat men- „schelijkheid en regtvaardigheid luide die ophefflng eischten. Maar „niettemin zoude de kolonie daardoor aan achteruitgang blootge- „steld kunnen zijn. Men mag echter met grond hopen dat dit het M geval niet zal wezen, en dat, al moge zich nu in het eerste jaar „en welligt nog eenige jaren langer, de schok van die maatschap- „pelijke herschepping doen gevoelen , dit zich later wederom her- „stellen zal. Stapelproducten in groote hoeveelheid, waarvoor ver- „eenigiug van eene groote menigte werkbare handen op bepaalde „tijden en plaatsen noodzakelijk is, worden hier niet geteeld; de „verbouwing van suikerriet op St Eustatius en St Martin (N. G.) „is niet van dien omvang, dat daardoor eene groote magt van „arbeiders vereischt wordt; daarenboven heeft die cultuur daar n nooit gebloeid. De welvaart, die daar in vroegeren tijd bestond, M was de vrucht van handel en scheepvaart; sedert dat deze ver- „loopen zijn, is daar de welvaart verdwenen. Op zeer weinige M uitzonderingen na, is de bevolking van beide eilanden hoogst „armoedig en ontbloot van voldoende middelen van bestaan. De „handel is het eenige wat aau deze kolonie, aan de onderhoorig- I Digitized by Google 66 „heden niet minder dan aan Curasao, bloei en welvaart kan „schenken , en die volgt zijnen natuurlijken loop. De Regering „kan daaraan op geene andere wijze bevorderlijk zijn dan door „het wegruimen van belemmeringen. „De gesteldheid van al die eilanden is zoodanig, dat de bewohners op den duur zonder arbeid niet in hun onderhoud kunnen „voorzien. De nood zal dus wel tot werken dwingen, al is het „ook dat het werk minder geregeld en kostbaarder zal zijn dan vroeger. „AUes wat echter strekken kan om die klasse der bevolking, die „door dagelijkschen handenarbeid den kost moet verdienen, in „luiheid en lediggang te keer te gaan, behoort in het werk te „worden gesteld. En zoo kan de toekomst der kolonie met ver- „trouwen worden te gemoet gezien." Hiermede zullen wij dit overzigt van de emancipatie der slayen in al de Nederlandsche West-Indische kolonien, besluiten. Om verschillende redenen, heeft men zich bij de zamenstelling daar- van moeten bepalen tot het gebruik maken van reeds openbaar gemaakte officiele bescheiden en van vroeger in druk verschenen ge- Bchriften. Dit overzigt kan jaarlijks worden vervolgd, naarmate het verslag omtrent de uitoefening van het staatstoezigt in Suriname, dan wel dejaarlijksche verslagen omtrent het beheer en den staat der West-Indische kolonien, daartoe de gelegenheid zullen aanbieden. Voiledigheidshalve zal reeds dadelijk hierachter worden opgegenomen een overzigt van het emancipatieverslag over 1864, uit Suiname, dat den toestand der geemanoipeerden tot 1 Januarij 1865 in die kolonie aangeeft en dat eerst onder het afdrukken dezer slotregelen, is openbaar gemaakt. Januarij, 1866. C. A. v. S. Digitized by Google 67 UITVOERING DER EMANCIPATIEWET IN SURINAME OVER 1864. Het verslag over het jaar 1864 omtrent de uitvoering gegeven aan de wet van den 8° Augustus 1862 (Staatsblad n°. 164), houdende op h effing der slavenj in de kolonie Surinarae (Qouvernementa-blad n°. 6), waarin zooveel mogelijk dezolfde volgorde als in dat over 1863 is in acht genoraen, is bij brief van den 16° n December 1865, door den Minister van Kolonien aan de Staten-Generaal in- gediend. (*) De volgende bijzonderheden worden daaraan ontleend. TEEMOETKOMING. (AHL 5—17 der wet.) (f) Ook in 1864 is bij het toepassen der publicatie van den 5° Maart 1863 (Gouvernementsblad n°. 6), regelende de wijze van vaststel lingen uitkeering van de tegemoetkommen van eigenaren van slaven het doeltreffende van hare bepalingen gebleken. De overlegging der bewijzen van eigendom van plantages en gronden, naar het voorschrift van art. 12 dier publicatie, heeft on-eindig minder moeite te weeg gebragt dan te verwachten scheen. Er zal echter nog een geruimen tijd moeten verloopen, voordat de geheele uitbetaling zal zijn g Eschied, daar niet van alle eigenen de ingediende bewijzen van eigenen zijn bevonden, terwijl soramigen ze nog niet hebben ingediend. In het geheel waren opgemaakt 1222 staten van tegemoetkom, waaronder 235 betroffen slaven die ten name van plantages en gronden bekend stonden, en 987 betrekking hadden tot prive slaven. Van de 235 waren er in het lastst der rassend Junij 1865 199 reeds geheel afgekänd, zoodat er slechts 36 ter vereffening overbleven, hetzij omdat het regt op de tegemoetkomme niet was bewegen, hetzij omdat de gelden, hoewel beschikbaar gesteld, door de belang- hebenden of wel door eenigen hunner niet in ontvangBt waren genomen. Van de 987 betrefifende prive-slaven, zijn er 961 afgedan en 5 vervallen, vermits de daarop voor tegemoetkomme in aanmer- king gebragte slaven vor 1 Julij 1863 zijn gemanumitteerd. Er bleven dus nog 21 over, waaromtrent hetzelfde geldt, als ten aan- zien van de hiervoor vermelde 36 is aangemerkt. De Commissie van onderzoek. benoemd ingevolge art. 13 der angehaalde verordening, en die goede diensteo bewegen heeft, is bij Gouvernementsresolutie van 30 Julij 1864. N°. 7, under dank- betuiging ontbonden. BEDRA6 DER IN WI8SEL EN IN SPECIE UITBETAALDB TEGEMOETKOMING. Tot en met ultimo Dec. 1864 is an tegemoetkoming uitbetaald eene som van / 8,751,261,01^, waarvan / 2,397,603,67* aan specie en / 6,353,657,34 aan wissel. Na Julien 1864 heeft geene nitbetaling in specie meer plaats gehad. De geheele wegens tegemoetkomme uit te betalen som van 9,857,760 moest met / 6600 vermeerderd worden en bedraagt dus thans / 9,864,360 (*). Deze vermeerdering was een gevolg, eens-deels van regterlijke beslissingen, waardoor voor twinlig slaven meer, dan waarop was gerekend, tegemoetkomme ten bedrage van 6000 betaald moest worden ; en ten andere van de omstandigheid dat voor twee slaven, welke niet in de slavenregisters waren ingeschreven, nog de tegemoetkomme ten bedrage van / 600 moest worden uitgekeerd toen die door de belanghebenden werd opgeeischt. IMMIGRATIE EN KOLONISATIE. (Art. 4 der wet.) Met betrekking tot de immigrate werden in het jaar 1864 de volgende verordningen afgekondig: a. de publicatie van 4 Mei 1864 {Gouvernementsblad n°. 7,) waarbij, ten gevolge van de opheffing der betrekking van inspecteur der domeinen, van de nijverheid en den landbouw, onder meer de commissaris te Paramaribo is belast met het algemeen toezigt en de contr dle over alle immigranten die zich in de kolonie bevinden; b. die van 7 Juni 1864 (Qouvernementtblad n°. 10), betreffende het zegelregt venchuldigd voor contraclen wegens het huren van immigranten. Dat zegelregt bedroegt tot dien tijd / 2 voor elk contract, hetgeen drukkend en der immigratie niet bevorderlijk was. Op dien grond kwam het raadzaam voor om — even als bij art. 14 der publicatie n°. 9 van 1863 ten aanzien van de vrijgemaakten is voorgeschreven — ook dit zegel op 25 cents te brengen, met be- paling, dat bij hetzelfde contract ook met meer dan e'en immigrant overeenkomsten kunnen worden gesloten. (*) Dew torn bleef dat toch nog. 335.640 beneden de op de begrooting ge- raamde aitgwf van / 10.200.000. Zie bl. 21. Digitized by Google C9 e. het Koninklijk besluit van 19 Mei 1864, n°. 29 (Gouvernement ablad n°. 13), houdende uitbreiding en aanvulling van de bij Koninklijk besluit van 19 Maart 1863, no. 71, vastgestelde verordningen betreffende het tozigt en het uitloven van Staatswege van premien op den aanvoer van vrije arbeiders; d. de publicatie van 28 Julij 1864 (Gouvernementsblad n°. 16), houdende intrekking van die van 24 December 1856 (Gouvernementsblad n°. 19); e. de publicatie van 15 November 1864, (Gouvernementsblad n°. 23), waarbij van het zegelregt worden vrijgesteld de stukken, waarvan de overlegging gevorderd wordt tot ontvangst vau premien, toegekend voor den aanvoer van vrije arbeiders; /. de publicatie van 21 November 1864 (Gouvernementsblad n°. 25), betreffende het geneeskundig onderzoek van aangevoerd wordt to bevorderen en aan te moedigen. Zoo als reeds vroeger ( bl. 24) werd vermeld, hebben deze pogingen gedurende 1884 niet veel opgeleverd. Ook de milde bepalingen van het onder lit c aangehaald Koninklijk besluit van 19 Mei 1864 (Gonvernementsblad n°. 13), de strekking hebbende om de premien bij aanvoer van vrije arbeiders uit de Azores, Madera, de Canarische en Kaap-Verdische eilanden en uit West-Indie, ook te doen toekennen, wanneer deze komen uit niet door de Regering aangewezen havens of plaatsen van verscheping, mogten den aanvoer van immigranten uit Barbados (f) en Madera, waarvan men zich toen nog al veel voorstelde, niet doen toenemen. Op ultimo December 1864 bevonden zich in de kolonie 481 im-migraoten afkomstig van Barbados, 201 van Madera en 353 Chinese, (§) die grootendeels op de plantages werkzaam waren; de overigen hunner oefenden bevördigen kleinen landbouw uit, 6f hielden kleine winkels van levensmiddelen. Bovendien (*) Dit betroff de vrystellung van Iwtgelden voor »chepeD, welke immigranten aaoToeren. Die vrystelling is echter, na verkregen magtiging des Koninga, thaos in het algemeen >olke achepen verleend bij de dd. 29 December 1865 afgekondigde publicatie no. 25 van 1865. (*) De immigranten van Barbados voldoen over bet algemeen *eer weinig. Uit Madera werden er in den laataten tijd niet meer aangebragt. (*) Zie over deze Chinese bl. 25 (noot.) Digitized by Google 70 zijn in den loop van 1864 nog een aantal Chinese nit Berbice en Demerary in Suriname aangekomen, welke zich meest alien in Nickeerie tot plantage-arbeid hebben verhuurd. De gouverneur blijft van meening, dat toenemende imm zijn in den loop van 1864 nog een aantal Chinese nit Berbice en Demerary in Suriname aangekomen, welke zich meest alien in Nickeerie tot plantage-arbeid hebben verhuurd. De gouverneur blijft van meening, dat toenemende imm zijn in den loop van 1864 nog een aantal Chinese nit Berbice en Demerary in Suriname aangekomen, welke zich meest alien in Nickeerie tot plantage-arbeid hebben verhuurd. De gouverneur blijft van meening, dat toenemende imm zijn in den loop van 1864 nog een aantal Chinese nit Berbice en Demerary in Suriname aangekomen, welke zich meest alien in Nickeerie tot plantage-arbeid hebben verhuurd. De gouverneur blijft van Gratie, op grooter schaal dan tot dusver het geval was, nog steeds voor de kolonie hoogst wensohelijk moet geacht worden. Gedurende het jaar 1864 werd slechts voor / 8586.66 aan premien uitbetaald. Dit geringe bedrag moet voornamelijk worden toegesohreven aan de, in de oorspronkelijke immigratie-verordeningen opgenomen beperkende bepaling, dat premien slechts konden worden verleend bij den aanvoer van immigranten uit door de regering daartoe aangewezen havens of plaatsen van inscheping. Zoo als reeds hiervoren (*) ter loops werd vermeld, zijn, ten einde zooveel mogelijk aan dit en andere gegronde bezwaren te gemoet te komen, bij het Koninklijk besluit van 26 Jan. 1865, n u. 46, in af- waehting van nadere voorzieningen, nog eenige wijzigingen gebragt in de verordeningen de immigratie en het uitloven van premien betreffende. Het doel daarvan was hoofdzakelijk om het aanvoeren van Chinesche arbeiderB naar Suriname, met inaohtneming van alle voorzorgen tot het weren van misbruiken, zooveel mogelijk te be- vorderen. De proef door eenige te Amsterdam gevestigd belanghebenden gedaan, is zoo als reeds werd gemeld, in zoo verre gelukt, dat ofschoon veel sterfte aan boord te betreuren was, 287 Chinesche immigranten, waaronder 51 vrouwen, in werkbaren staat aangevoerd zijn met het schip Tricolor. De berigten omtrent de werkzaamheid en geschiktheid van deze Chinezen, luiden voortdurend bijzonder gunstig. Ook hoopt deinmiddels te Amsterdam opgerigte immigratie maatschappij weldra Chinezen in Suriname aan te Brengen, zoodat men ook van die zijde weldra eenige vermeerdering van bevolking mag tegemoetzien. STAATSTOEZIGT. BEHEER DER DER DISTTRICTEN. (Art. 18— 11 der wet.) Ofschoon de ondervinding wel heeft doen zien, dat de tegenwoordigo inrigting der districtsbesturen, bij de uitgestrekteid der O bl. 24 en 25. Digitized by Google dietricten en de geringe hulp waarover de commiasarissen te be- schikken hebben, op den duur onvoldoende is, achtte men het toch niet wenschelijk om daarin verandering te brengen v(S6r de in- voeriug van het, bij de wet van den 31" Mei 1865 (Staats- blad n°. 55) voor Suriname vastgestelde nieuwe Regeringsreglement. (*) De tot het beheer der dietricten betrekkelijke, in 1863 uitge- vaardigde publication hiervoor (bl. 26) omschreven, hebben niot ongunstig gewerkt, ofschoon de ervaring verscheidene onnaauw- keurigheden en kleine gobreken deed ontdekken. Deze waren echter niet van dieu aard, dat wijziging of herziening noodzakelijk voorkwam. Slecht beim punt vorderde dadelijke voorziening, namelijk de regeling van de uitoefening der notariele praktijk door de districta- Becretarissen, waarin werd voorzien door de uitvaardigicg der publi catie van 27/28 December 1864 (Gouvernementblad n°. 27 ) Hot aantal winkels in de buitendistricten nam toe. Ten einde echter een behoorlijk Tozigt te kunnen houden, is door het kolonial bestuur als regel aangenomen, om slechts vergunning te verleenen tot de daarBtelling van winkels op zoodanige plantagos, alwaar de arbeidende bevolking minstens 40 hoofden (groot en klein) be-draagt. DI8CIPLINAIRE REGISMAGI DER COMMI8SA.B1SSEN. De gouverneur zegt dat het zich meer en meer bevestigt, dat het Staatsozt en, tot handhaving daarvan, de disciplinaire regts-magt der districts-commissarissen volstrekt noodig zijn. De uitkomsten daarvan blijven gunstig, ofschoon de verwijderde af stand van sommige plantages en gronden van de plaats alwaar de commissaris gevestigd is, de handhaving van dat toezigt somwijlen moeijelijk maakt. De publicatie van 16 April 1863 (Gouvernementsblad n°. 9.), houdende voorzieningen omtrent de regten en verpligten van de understaatsteitigen en van hunne huurders, heeft gunstig gewerkt en beantwoordt over het algene aan hare strekking, zowel ter bescherming van de vrijgemaakten als om den geregelden arbeid en orde te verzekeren. Het daarbij aangenomen livrettenstelsel voldoet aan de verwachten. Dit Regeringeregleichte U met 1 January 1866 in werking getredeo. In het verslag wordt vermeld, dat de vrijgjemaakten in 1864 een ruim gebruik maakten van de bevoegdheid om wettige huwelijken te sluiten, zoodat het cijfer der in dat jaar onder de geheele bevolking gesloten huwelijken tot 450 klom, terwijl dit in de drie laatste jaren vd<5r de emancipate gemiddeld slechts 63 bedroeg. Vonden in de tweede helft van 1863 64 echtverbindtenissen plaats waarbij beide partijen of wel e En van beiden onder Staatstoezigt gesteld waren, in 1864 vereenigden zich, zuwelte to Paramaribo als in de buiten-districten, niet minder dan 348 paren, waarbij dit met een van beiden het geval was. (*). De Hoofdvoorstanders van de Moravische Broedergemeinde deelen in hun verslag gunstige berigten mede omtrent de gehuwde vrijgemaakten, die zich over het geheel door goed gedrag onderscheiden. In het jaar 1864 deed zich de vraag voor, of eene onder Staats- „toezigt geplaatste vrouw, met een niet onder Staatstoezigt geplaatsten „man huwende, door dat huwelijk van de nit het Staatstoezigt voort- „vloeijende verpligting tot het aangaan van eene werkovereenkomst „wordt ontheven. „Het gold een vrouw, die, met een Chinees gehuwd, na het „eindigen van haar tot het verrigten van plantagem „contract, weigerde een een gewordenkomst aan te gaan en „dien ten gevolge door den districtS'Commissars op een gouveme- „ment-plantage werd te werk gesteld. Met voorkennes en onder „goedkeuring van hetKoloniaal BestuT, werd de zaak aan den regter „onderworpen, en het Geregtshof besliste de vraag in beveaten- „den zin." (t) OHT8LAG VAN HET STAATSTOEZIGT {Art. 20 der wet.) Gedurende het jaar 1864 werd van de bevoegdheid, bij art. 20 den gouverneur toegekend, gebruik gemaakt door zestien geeman- cipeerden, waarvan acht mannen en acht vrouwen, omtrent welke (*) Door de groote meerderheid der vrijgemaakten werd bij het sluiten van deze hawelgken gebruik gemaakt van de gelegenheid om gratis te troutren. (f) Dat in vele opsigten merkwaardige vonnis ran 17 September 1864 is in lijn geheel medegedeeld, te vinden in het vers (*) lag der maatschappij tot nitbreMing van het Christendom enx. in Sariname ran 1865, bl. 25—81. alien gunstige getuigenissen waren gegeven, zoowel door de betrokken commissarissen, als door hunne huurders of vroegere meesters, van het Staatsozigt te ontslaan. De volgende bijzonderheden omtrent die personen in het verslag aangeteekend komen wel meldenswärts voor: „Drie dezer vrouwen waren onder contract werkzaam op de gouvernementsplantage Catharina Sophia en RmUnbwrg en hadden „zich ook reeds vddr de emancipatie op de eerstgemelde plantage „door goed gedrag en arbeidzaamheid onderscheiden. Twee van „deze waren kort nd de vrijverklaring, en de derde is kort na „hare ontheffing van het Staatstoezigt in het huwelijk getreden met „mede van Catharina Sophia afkomstige mannen, van welke er „een zich had vrijgekocht en de beide anderen in 1862, tot be- „looning van hnnne goede en getrouwe diensten, door het gou- „vernetnent waren gemanumitteerd. De vierde van deze vronwen „was een meisje in Coronie, die nooit plantage-arbeid had verrigt, „doch omtrent welke mede goede rapporten van den commissaris „werden ontvangen, en met wie de directeur, nadat zij van het ..Staatstoezigt zou zijn ontheven, een huwelijk wilde aangaan. De „ Vijfde was eene 58jäge vrouw op plantage Berg en Dal, over „wier bijzondere oppassendheid, ook reods als slavin, zoowel de „administrateur dier plantage, als de hoofdvoorstanders der Mo- „ravische Broedergemeinde en de commissaris de beste verklaring „aflegen. De drie overige vrouwen, alien op gevorderden leeftijd, „behoorden tot het stadsdistrict, waren reeds vddr de emancipatie „op zich zelve staande wasch- en koopvrouwen, en stonden volgens „verzekering van den stadscommissaris, bekend als werkzame, „brave moeders. „De acht mannen waren alien van het staddistrict. Een hunner, „hoezeer het vak van schoenmaken geleerd hebbende, wordt als „letterzetter op eene der drukkerijen alhier gebezigd. De zeven „overigen oefenden op zich zelven een beroep uit; de eerste dat „van sehilder, de tweede dat van visscher, de derde dat van schrijn- „werker en timmerman, en de vier laatsten dat van karrelieden „en sjouwers. Allen hadden zich zowel v66r als na de emancipatie „door hunne goede hoedanigheden onderscheiden. " VKRPLIGTING TOT GEZBTTBN AKBEID. HET 8LUITEN VOR DE eerste maal ondervonden bij het elaiten van werkovereenkomsten deden zich in het jaar 1864 niet voor. Zonder eenig verzet of zonder dat buitengewone maatregelen werden gevorderd, vernieuwden de vrijgemaakten hunne coutrac-ten andermaal voor den tijd van een jaar, of vorbonden zich bij andere huurd Digitized by Google 74 elaiten van werkovereenkomsten deden zich in het jaar 1864 niet voor. Zonder eenig verzet of zonder dat buitengewone maatregelen werden gevorderd, vernieuwden de vrijgemaakten hunne coutrac-ten andermaal voor den tijd van een jaar, of vorbonden zich bij andere huurd ers De verpligtung hun opgelegd tot het sluiten van contracten werkt guns tig. Ook in 1864 was het niet noodig gebruik te maken van de bij art 24 § A 3 der wet aan den gouvemeur toegekende bevoegdheid, om gednrende de twee eerste jaren de keuze der vrijgemaakten tot het district, waarin zij op den len Julij 1863 gevestigd waren, doch het werd raadzaam geacht, om ook in dat jaar, ten aanzien van de districten Nickerie en Coronie, de bepaling te handhaven, dat de vrijgemaakten zich niet van daar zouden mogen verwijderen, alvorens het den district-commissarissen gebleken was, dat zij in een ander district overreenkomsten hadden gesloten. SCHOOL- EH GODSDIEN8TIG OHDBRWL7S. Gedurende het jaar 1864 werd het onderwijs der onder toezigt geplaatsten bijna uitsluitend door de Moravische Broeders en de Roomsch-katholijke geeBtelijken verstrekt, en alle lof komt dezen toe voor de wijze waarop zij zich van die taak kweten. Door de Moravische Broeders zijn, zoowel te Paramaribo als op al hunne zendelingB-etablissementen, scholen, zooveel mogelijk aan de behoeften voldoende, ingerigt, terwijl nog op vier plantages, die van de etablissementen zoo ver verwijderd zijn dat de kinderen daar niet naar school konden gaan, hulp-onderwijers geplaatst werden, die, door de zendelingen bezoldigd, onder hun toezigt de kinderen onderwezen. Sedert is eene regeling daargesteld, waarbij door het gouverneement belangrijke sommen tot verspreiding van onderwijs onder de geemancipeerden zijn toegestaan. Tot dit doel worden thans, te beginnen met 1 Jan. 1865, uitgekeerd: 1°. aan de Moravische Broedergemeente — boven de 7000, welke thans reeds door haar word En genoten — eene toelage van 8000 '8 jaars; 2°. aan de Roomsch-katholijke gemeente eene toelage van 3000 '8 jaars; 3°. is eene som van 2000 beschikbaar gesteld tot het geven van onderwijs op afgelegen plantagea; en 4°. is bovendien nog eene som van 1200's jaars bestemd tot het geven van onderwijs aan jongens van 12 tot 14jaren,die niet op andere seholen onderwijs genieten. ONDERSTEUNTING VAN HTTLPBEHOEVENDEN EN VERPLBGING VAN ZIEKEN. (Mines 4 van art. 19, art. 32, 34 en 36.) Het mag als een gunstig teeken worden, dat de vrij- „gemaakten over het algemeen zich, zonder dat daartoe veel aan- „sporing vereischt werd, met de verzorging belastten van hunne „betrekkingen, welke niet in staat waren zich zelven van het „noodige te voorzien. De overige ouden, gebrekkigen en weezen „kwamen ten laste van het Gouvernement. Zij werden gedeeltelijk, „voor zoover eigenaren en administrateuren daartoe genegen waren, „op de plantages, waar zij zich totdusver bevondenhadden, tegen „een door het gouvernement betaald onderstandgeld, gedeeltelijk „op den landsgrond Boniface te Paramaribo verpleegd. „Het totaal der tot ultimo December 1864 betaalde onderstand- „gelden, zoowel in het stadsdistrict als in de buitendistricten — „waaronder echter niet begprepen zijn de nog al aanzielijke kosten „van vcrpleging in het militaire hospital — bedroeg, met inbegrip „van kosten van kleeding en begrafenis, / 39,333.82, zij „„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„„� Unde bijna „het dubbel van hetgegen in de tweedo helft van 1863 daarvoor werd „uitgegeven. Die uitgaaf is dus nagenoeg gelijk gebleven. „Het verdient vermeldig zegt de gouverneur, „dat op de in „het district Matappica gelegen kotokapität en op de „in het district Beneden-Cottica gelegen koffijplantage Killestein, op „aansporing en onder leiding van den administrateur die voor beide „dezelfde persoon is, een begrafenisfonds door de vrijpemaakten is „daargesteld, ten einde elk overledene op een behoorlijke en voeg- M zame wijze worde begraven. Zij hebben op elke dier plantages „een kerkhof netjes omheind en aldaar een huisje opgezet, waarin „planken tot het vervaardigen van doodkisten, doodlakens en andere „tot het begraven benoodigde voorwerpen worden geborgen. Eene „wekelijksche contributie wordt door hen betaald, die van de loonen M wordt ingehouden, terwijl de administrateur en twee der arbeiders ..commisssarissen van het fonds zijn. V van noodzakclijkheid tot wijziging daarvan. Overigens staat het zoowel huarders ale arbeiders volko-men vrij, daarvan bij vrijwillige overreenkomsten af te wijken, het geen dan ook met bijna alle contracten in meerdere of mindere mate het geval is. Er waren in 1864 slechts zeer enkele vrijge-maakten, die, en dan nog voor korten tijd, door het Gonvernement te werk gesteld moesten worden. LEDIGOAHG EN ZWBBVEBIJ. (Art. 29 der wet) De Publicatie van 16/17 Junij 1863 (Gowernementablad n°. 17), houdende eenige voorzicningen tegen lediggang en zwerverij en tegen eenige andere daarmede in verband Staande misdrijven en overtredingen, werkte in 1864 zeer gunstig. Zij droeg veel bij om het rondzwerven zonder contract en zonder werk der geemancipeerden tegen tegen te gaan en om vele kwade praktijken, waaronder vooral het stelen van (*) producten (tost, meest bananen), zojovcel mogelijk te verhinderen. JAABLLJESCHE BELASTRIHG DOOB DE VEBJGEMAAKTEN OP TE BBENGEN. (Art. 35 der wet.) Over here jaar 1864 is aan deze belasting ontvangen / 40 : 803, wonder voor het stadsdistrict / 6463,50. Voor het jaar 1865 is de opbrengst geraamd op / 40,000. In het stadsdistrict bevonden zich, volgens opgave van den stads- coromissaris op ultimo December 1864 987 mannelijke en 1964 vrou- welijke contractanten benevens nog 141 mannelijke en 9 vrouwelijke op zich zelven staanden, die mede aan de belasting onderworpen zijn. STRAFF EH OP HET NIET HAXOMEN DER O VEBEEHK O M STEH. (Art. 36 der wet.) Uit eenen staat overgelegd bij het verslag, blijkt hoe dikwijls en <•) Zie de noot op bli. 44. Digitized by Google 77 ter zake van welke overtredingen door de commissar) ssen in de verachillende district en, ingevolge art. 14 der publicatie n°. 9 van 1863, (*) disciplinaire straffen aan  van de plaatage zonder pas 163 vagabondage 105 feitelijk geweld 171 eigendunkelijk verwijdering uit de woning van den buurder 28 Totaal 3678 Onder de gevallen van diefstal, bekleedde de ontvreemding van bananen, uit de gronden der plantages, eene cerate plaats. Tegen huurder van vrijgemttakten werden in 1864 31 inalen vervolgingen ingesteld. Ingevolge de artikelijk 17 en 18 der genoeinde publikatie no. 9 van 1863, werden de betrokken huurdera in 4 gevallen veroordeeld tot gevangenisstraf, en in 26 tot het betalen van boeten, waarbij twee malen tevens het contract bij vonnia werd vurnietigd. In e'en gevai werd de beklaugde vrijgesproken. ZEE- EN LANDMAGT. Deze bleven op de gewone sterkte, en bij den goeden geeat, die onder de vrijgemaakten heerschte, zag het Koloniaal Beatuur er geen bezwaar in om een der gestationerde oorlogsatoomvaartuigen in het laatBt van het jaar 1864 naar Nederland te doen terugkeeren, v<5dr dat het nog door een ander was vervangen. POLITIE. Zoo als reeds is gemeld, (j-) werd er magtiging verleend om voor- loopig nog 50 marechausse'es meer dan bij de formatie waren aan- gegeven, in dienst te stellen. Het corps werd zooveel mogelijk voltallig gemaakt en gehouden door overplaatsing van geschikte militairen van het garnizoen. Zij worden steeds op de proef gedetacheerd, om eerst na gebleken ge- schikteid dennitief als marechausBee in te vallen. (*) VfrgHijk bl.?8 (ooot) en bl. 36. (t) Bl. 37. Digitized by Google 78 OVERZIGT VAN DEN TOE8TAND GEDURENDE 1864. De vrijgemaakten bewezen in 1864, meer dan in het vorige jaar met hunne regteo en verpligtingen bekend te zijn (*) . Bij het einde dor werkovereenkomsten, zowel die voor als op of na 1°. October verscheuen, hebben zij, zoo als reeds werd aan- geteekend, zonder verzet of bezwaar nieuwe contracten gesloten, voor een groot deel met dezelfde huurders en op dezelfde plantages waar zij in het afgeloopen jaar waren werkzaam geweest. Er hebben echter ook verhuizingen plaats gehad, van de zoodanigen, die terug- keerden naar de plantages waartoe zij onder de slavernij behoord hadden Die terugkeer moet voor een deel worden toegeschreven aan gehechtheid aan den grond waarop zij zijn groot gebragt; welligt nu en dan ook aan de omstandigheid, dat zij soma op andere plantages door de vroegere bevolking met minachting behandelen en als het ware teruggestooten worden. Zoo waren er voorbeelden van voorbeelden van vrijge- niaakten die eenen huurder verlieten, tegen wien zij volgens hunne eigen erkentenis geen de minste reden tot klagen hadden, die hen goed behandelende en gunstig bekend stond, en dat wel om terug te keeren naar hunne oude plantage waarop. ar zij niet tevreden waren geweest „De verhuizingen in het algemeen moeten dus nietalleen, gelijk „wel eenB ten onregte geschiedt, aan de wispelturigheid der negers „worden geweten, hoezeer ook deze daarop voorzeker van invloed „is vooral bij het jongere geBlacht. Daarbij ontstaat bij velen nog „het verlangen om zich digter bij de stad te vestigen ; een verlangen „dat nadeelig werkt voor de ver afgelegen plantages, en dat met „enkele uitzonderingen welligt te eeniger tijd tot de geheele verlating M van die plantages zal leiden, indien niet op eenige wijze in het „gebrek aan werkvolk wordt voorzien." Ai die verhuizingen bragten in elk geval verlies voor de alge- meene productie en voor de beide belanghebenden te weeg. „Van groot belang zou het daarom zijn", zegt de Gouverneur, „indien de vrijgeinaakten te bewegen waren contracten voor drie fjaren te sluiten, maar met uitzondering van welligt zeer enkele „gevallen, hebben zij ook in 1864 voor niet langer dan een jaar „zich verbonden, en het is te vreezen, dat onder de jongere arbei-ders sommigen gedurende de tien jaren van het Staatatoezigt, van „de eene naar de andere plantage zullen blijven zwerven, tenzij n een sterke aanvoer van immigranten de vraag naar arbeiders ver-mindert. Op dit oogenblik zijn de vrijgemaakten in eene gunstige „positie, en het verdient waarlijk opmerking, dat zij onder die om-standigheden geene verhooging van loon hebben gevraagd. Althans „aan het Bestuur iB geen voorbeeld bekend, dat zij het contract niet „hebben willen yernieuwen omdat het loon te laag gesteld was, al „moge door eenigen de bedreiging daartoe gedaan zijn. Zou hi emit „niet mogen” Worden afgeleid, eensdeels dat zij genoeg verdienen pkunnen als zij geregeld arbeiden, en anderdeels dat de geest van "unter heerschte, langzamerhand geweken is, nu zij het Staats- toezigt en de bescherming welke zij genieten, ondervinden en begrüßen? En dit zal hoe langer dat toezigt werkt des temerhet "geval worden." Er wordt somwijlen door planters beweerd, dat de huurders tot "te groote toegeeflijkheid jegens de arbeiders verpligt worden, door- "dien de commissarissen de vrijgemaakten, of deze al dan niet werken, te veel aan hen zelven overlaten en eene te slappe tucht over M hen voeren. Die bewering is ten een male onjuist", zegt de Gouverneur. „Dat de commissarissen niet altijd straffen waar men dit maar verlangt, wordt erkend; doch waar gegronde klagten tegen arbeiders worden ingebragt, maken zij gebruik van de hun toegekende be- voegdheid tot het opleggen van disciplinaire straffen; ten blijke- n waarvan kan strekken de hiervddr overgelegde staat (*). Te betreuren „is het echter dat, terwijl sommige huurders te veel, soms zonder „eenigen grond, klagten inbrengen, daarentegen door anderen, uit „vrees van bij het einde der contracten hunne arbeiders te verliezen, n aan dezen te veel wordt toegegeven, hetgeen ten gevolge heeft, „dat meerderen, die van hunne huurlingen behoorlijke pligtsvervul- „ling zouden willen eischen, daarvan weerhouden worden uit be- „duchtheid, dat deze laatsten bij de verschijning van hun contract M hen verlaten zullen om zich bij de meer toegevenden te verbinden. n Niet alle planters handelen echter zoo onmenschkundig. Integen- „deel, er zijn er gelukkig die, terwijl zij aan den e Enen kant hunnen „arbeiders wat dezen toekomt, en in sommige gevallen waarin het „geen nadeel kan, zelfs meer dan dat weten te geven, aan den „anderen kant van hen ook strenge vervulling hunner verpligtingeu „vorderen. De zoodanigen, de erraring leert het, bevinden er zich „in den regel het best bij, want zij behouden hunne arbeiders en (*) Vergelijk bl. 77. Digitized by Google 80 „bekomen goed werk van hen, terwijl degenen die te toegevend zijn „bij hunne zwakheid dikwijls weinig baat vinden." „De geest der vrijgemaakten" zegt de gouverneur verder, „was n goed en met den arbeid ging het op lange na zoo kwaad niet als „Soms wel werd voorgesteld, hoezeer men erkennen moetdatmeer „gewerkt had kunnen worden. Neemt men echter in aanmerking dat „de vrijgemaakten geene behoefte gevoelen om zoo veel dagen in „het jaar te arbeiden ala de daglooners in Europa, en alleen door „het Staatstoezigt daartoe gedwongen worden, dan is er waarlijk „geene reden tot klagen. „Men verlieze daarbij niet uit het oog, dat meermaieu dat werk- ..verlies te wijten is aan de groote toegeeflijkheid van de huurders, „die zich ook daarin openbaart, dat zij de arbeiders, die voorgeven „door ongesteldheid niet aan het werk te kunnen gaan, niet nood- „zaken in de ziekenlocalen zich te doen verplegen, hetgeen, beh Alve „het daaruit ontstaande nadeel voor degenen die waarlijk zijn, „bovendien aanleiding geeft tot het al te dikwijls voorwmden van n ongesteldheid, om zich aan den arbeid te kunnen onttrekken." De vrees, dat de suikerplantages verloren zouden gaan, omdat de vrijgemaakten den gemakkelijker arbeid op kost-, koffij- en ca- caoplantages zouden zoeken, heeft zich niet verwezenlijkt. „Er zijn pogingen aangewend," zegt de Gouverneur, „om eene „juiBtc opgave te erlangen van het aantal werktaken door de vrijge „maakten geleverd, ten einde daaruit tot het besluit te komen, hoe „veel werkverzuim heeft plaats gehad. Die pogingen hebben echter r tot geen voldoend resultaat geleid, want het is zeer moeijelijk sta- „tistieke opgaven betreffende de plantages te bekomen, die dan nog „zelden volledig en naauwkeurig zijn. Afgaande op de bekomen me „dedeelingen, is er verkregen 70 pCt. arbeid tegen 30 pCt. verzuim „wegens werkelijke of voorgewende ziekte, verlof, straf, enz. ; eene n uitkomst waarover men alle reden heeft tevreden te zijn. „In het algemeen luiden de berigten van de district-commissa- w rissen over den arbeid niet on gun si ig, en volgens hunne rapporten „werden soms door meerdere arbeiders twee, ja wel eens drie taken „per dag geleverd. „Een bewijs van den goeden geest ouder de vrijgemaakten en UN Zu den hinne goede gezindheid, die trouvens wel door niemand, Zu den het meest klagen, zullen worden ontkend, „vindt men ook hierin, dat op een paar plantages alwaar in het „afgeloopen jaar brand was ontstaan, die door de arbeiders zeiven n teu spoedigste werd geblucht, terwijl ook te Paramaribo, bij ge- Digitized by Google 81 „legenheid van een valsch alarm van hot ontstaan van brand, het „eene genoegdoening was te zien, hoe op het vallen van de alarm- „schoten, alle spuitgasten (grootendeels vrijgemaakten) wedijverden „om spoedig ter aangewezen plaats te zijn. „De viering van den 18. Juli, het jaarfeest der emancipate, is in de beste orde afgleich en hoezeer het niet aan vrolijkheid „ontbroken heeft, is die echter gepast en minder luidruchtig dan „vroeger geweest, terwijl minder weerzin bij de vrijgemaakten is „bespeurd, om weder aan den arbeid te gaan." Bij het verslag is gevoegd eenen staat van de prijzen gedurende het laatste halfjaar van 1864 voor den aankoop van plantages en gronden besteed. Daaruit blijkt dat, met uitzondering van hetgeen voor eenige geheel of schier geheel verlaten plantages is besteed, weder goede prijzen zijn betaald, vooral zooals reeds is vermeld (*) voor de gouvernementsplantages, die in de maand September 1864 publick werden verkocht Zorg en Hoop en St. Germain, niet lang te voren door het Gouverneraent, respectivelijk voor / 24,000 en / 2200 aangekocht, hebben niet minder dan/ 33. 100 en / 4200 opgebragt. Vooral de prijs van/ 28,500, voor Frederiksdorp verkregen. is hoog, daar deze plantage, niet lang geleden, door he Gouvernement voor 18,000 was aangekocht, en darvan thans nog een stuk landen en de daarop staande gebouwen ten diensto van den districts-coramissaris van Beneden-Cottica werden afgenomen. Al deze hooge prijzen zijn, met uitzondering alleen van de plantation zijn en Hoop, die door een buiten de kolonie wonend porsoon is aangekocht, besteed door inwoners van Suriname. Bij het verslag is nog overgelegen een staat aanstoonende den uitvoer van producten gedurende elk quartaal van het jaar 1864, waarvan de uitkomst reeds vroeger (f ) door ons werd medegedeeld. Uit later berigten kan nog worden vermeld do uitvoer gedurende de 3 eerste quartalen van het jaar 1865. Daarvan zullen wij thans tot het gevoegde van een overzigt na de emancipatie, in de volgende tabel slechts mededeelen de opbrengst van het hoofdproduct, de suiker, quartaalsgewijze: (>) Zie bl. 44. If) Zie bl. 45 en 46. Ofachoon men oorspronkelijk van voorneraeo was, om de by de vorslageu gevoegde staten, inzonderheid die, op bl. 36, 45, 77, 81 eu 82 vermeld, in hnn geheel of althana meer in by'zonierheden hierbij, des noods als bijlagen, op te nemen, moest men daarvan afzien wegeoo de beperkte ruimte. Men heeft er zich das toe bepaald, al het belangrijke daaruit te zamen te vatten, betgeen trouwens ook voldoende kan worden geacht. 6 in de laatat 5 jaren v<S6r 1863 7,417,420 Auist. pond. le quaartaal 1863 8 647 764 OfW Iff  4.267,456 »» le „ 1864 5,931,694 >> 2«. »» 5,937,741 >> » 3« » 4,828,142 » >> 4« „ 3,744,131 >> >» 1« „ 1865 4,496,548 , » j> 2e „ » 2,886,899 >> 3« „ » 3,936,239 »> „Ofschoon deze uitvoer minder bedroeg dan in 1863", zegt de gouverneur tot toelichting van de cijfers over 1864 loopende, „mag die nogtans bevredigend wordcn geacht. Van het eerste en „tweede jaar na dat der emancipatie, welk tweede jaar waarschijn- „lijk nog beneden 1864 zal blijven, kon uit den aard der zaak, „bij een zoo geheelen ommekeer van den maatschappelijken toe- „ stand, niet veel verwacht worden. Na 1865 zal, naar het zich „yoor'8 hands laat aanzien , de productie weder toenemen , om lang- „zamerhand, worden de werkkrachten op voldoende wijze door „immigratie versterkt, hare vroegere hoogte weder te bereiken, „zoo niet te overtreffen. " Door den gouverneur wordt er wijders op gewezen, dat alge- meen en met grond wordt geklaagd over het hiervdor vermelde stelen van producten en vooral van banannen. n Die diefstallen", zoo vervolgt de gouverneur, „dagteekenen cchter reeds van den „tijd der slavernij, toen men op den banannen-gronden op een „derde verlies rekende, wegens het omvallen van de boomen ten „gevolge van zware winden, en wegens het stelen der slaven. „Doch men hoorde er destijds weinig of niet van Bpreken, omdat „de gezagvoerders zelven krachtens hunne toenmalige bevoegdheid, „de schuldigen onmiddellijk straften, waarmede de zaak dan afge- „daan was. in Demerary wordt de kost nog meer dan hier ge- „stolen, en maken vooral de Chinesche immi gran ten zich daaraan „schuldig. " In het laatst der maand December 1864 verwijderden zich uit Co- ronie naar Britsch-Guyana een veertiental vrijgemaakten , arbeidende op de plantage Burnside. Deze hadden zich daartoe meester gcmaakt van de schooner Charlotte, toebehoorende aan den eigenaar dier plantage. 