Een bliksemschicht der XIX eeuw
Charles, Rudolf, editor
"Onze Vader die in de hemelen zijt." Dit schon wodende wader "Vader" ons de diepten van het weten yer godbeil oneindig beter dan de wijdloopigste en statigste bewörde ingen en titels, De naam van "Vader" geeft de scheppende Almagt, e majesteit, de verhevenheid van God boven al 't geschapene te ken- en, maar tevens meer dan eenige andere naam, zijne goedertierenheid, ine liefde. Dat was de bedoeling van Jezus, die 't eerst God een' God der liefde joemde. Men ga slechts zijne schoone gelijkenissen en parabelen na, yeral zal men bij een onbevangen oordeel en helderen blik dit denk- ieeld in Jezus woorden terugvinden. Well is waar vinden wij bij sommige volkeren vddér Christus evenzeer fe benaming van Vader voor God, doch men hechtte daaraan geheel mdere denkbelden, en elk volk beschouwde een God dien het vereer- le, als de zijne bij uitsluiting. Zoo vinden wij dit ook bij de Israéliten, die zich 't uitverkoren volk vaanden en daarom o ok in 't ongerijmde denkbeeld verkeerden, dat zij jen God voor zich alleen bezaten. En veilig durven-wij zelfs in onzen jd blikken, nog heerscht dit wanbegrip bij velen, die, ofschoon aan seen’ anderen God ‘geloovende, zich nogtans uitverkoren wanen. Wie iwer las niet de hoogdravende tafereelen, van sommige Schrijvers en Dichters, uit de geschiedenis der Nederlanden; ik noem uitverkoren, die in zijne opgesmukte overdreven zangen ’tdenkbeeld zoo dui- slelijk laat doorstralen, dat Neérland in ’t bijzonder gader Gods hoede itond. Vinden wij in de historiebladen niet overal dergelijke denkbelden? Voerden de Saksers in den bloedigen strijde tegen Karel den Groote munnen God niet mede ten strijde, en waren zij niet geheel ontmoedig een hun die werd ontnomen. Bragten de Israéliten, die zich niet van le heidensche begrippen konden losrukken, geene offeranden aan hun- ten. God, eer zij ten strijde togen? Voerden de Romeinen, na bijna de ‘geheele oude wereld veroverd te hebben, de beschermgoden der onder- worpen steden en volkeren niet naar Rome, zoodat men in Jezus tijd omtrent 33000 afgodsbeelden konde tellen? Maar Jezus openbaarde ’t menschdom wie God is en deelde den wa- ren naam mede, hem noemende ‘Onze Vader,’ d. i. Vader van allen. zonder uitzondering. En hoevel leerrijks, hoevel schoons ligt in dat enkele woord Vader! Wie zou nog wanen meer dan zijne naturgeneo- ten het reet te hebben, God zijn Vader te noemen? Neen, God is niet! de Vader van dezen meer dan van genen, noch van de eene natie, ker Zijn Vader te noemen? Neen, God is niet! de Vader van dezen meer dan van genen, noch van de eene natie, ker Zijn Vader te noemen? Of secte meer dan die van de andere, niet enkel de God der christenen: God is aller Vader, hij waakt over Catholijken, Protestanten, Grieken, Joden, Mahomedanen, Heidenen. Zoo dacht ook Jezus toen hij sprak: niet een iegelijk die daar zegt! Heere, Heere, zal ingaan in ’t koningrijk der hemelen, maar die Gam doet den wil des Vaders die in de hemelen is. 4 Met andere woorden: vhet baat u niet o mensch, dat gij God aanj roept, maar dan, wanneer gij Zijnen wil volbrengt, d. i. uwe handelin- gen in zuivere harmonie met de Natuur doet zijn, eerst dan zult gij zalig worden, d. i. zult gij der volmaking meer en meer nabij komen. Zal men echter hiertegen aanvoeren, dat er een groot verschil bestaat tusschen den Christen, die den waren God en den Mahomedan, die Allah aanbidt, of den Perzer, die Ormusd aanropt, dan berust deze tegenwerping op een valsch begrip van God, die geene grenzen heeft. Evenzeer als hij zich in de Natuur voor ons openbaart, evenzeer, doet hij dit den Nijlbewoners, den Hottentotten of Negers. Ook in hunné harten heeft hij ’t bewussten gelegd, ook deze gevoelen dat er een God is en elk volk geeft heen een’ naam. Allah, Ormusd, Brahma, Jupiter, al deze benamingen geven ’t bewijs, dat de verschillende volkeren, welke deze als hunnen God vereerden en nog vereeren, de meer of minder volkomen vormen zijm waarin zij zich den eenigen waren God voorstelden. Wil men echter ’t godsbegrip bij hen wegcijferen, dan zou geen enkel sterveling dit bezitten. Naarmate beschaving en ontwikkeling bij een volk hooger trap hebben bereikt, naar die mate is het godsbegrip meer gelouterd. Doch niemand kent God volkomen. Sedert de wording der wereid is er nooit iemand geweest, hoe uitgebreid zijne kennis en zijn verstand ook waren, die de gansche diepte wist te peilen van het wezen der godheid. Neen, de grootste geleerde zelfs boog het hoofd voor de Beggrijpelijke grootheid van über Opperwezen. Wij kunnen naauwelijks eenige lettergrepen van zijn’ waren naam stamelen. Hn wie zou zich over die magteloosheid van den mensch verwonderen? Het wurmpje ’t welk zich vasthecht aan een zandkorrel, door de va ren der zee heen en weer geworpen, kan dat de geheimen van den Oceaan verklaren? Vermag dat de uitgestrekteid en de wonderen van den Oceaan te meten en op te sommen? Zoo is het met den mensch in vergelijking van de godheid. En wanneer dat wurmpje, ’t welk slecht dat luttel stipje van de zee ziet, ‘t welk binnen zijn engen blik valt, ons kwam vertellen dat het aiteen de baren dronk en dat geen ander Pe ee fe schepsel daarin woont, zoo zouden wij dat nietig en opgeblazen schepseltje de tallooze zeebewoners aantoonen, van af het geringste schelp- diertje, tot aan den kolossalen walvisch. Hoe verbaasd en hoe beschaamd zou dan het wurmpje zijn! Evenzoo verbaasd zou de mensch zijn! Bij wien, wenn voorordel heerscht, dat hij en de zijnen alleen God kennen en alleen zich aan de bron des levens en des heils laven, welke onophoudelijk uit den schoot des Eeuwigen voortvliet, — wanneer hem eensklaps de blinddoek van de oogen viel en hij alle schepselen van ’t heelal aanschouwde, die allen door de eindelooze liefde van God worden omstrengeld, want Hij is immers vonze Vader’, Vader van allen. O gij, wiens heiligschende mond het waagt anderen te verdoen, Orthodox, Catholic, of wie ook, durst gij u dan nog christenen, d. i. navolgers van de leer, door Jezus gepredikt, noemen? O, gaat weg \liefdeloozen en leert de woorden van dien grooten man verstaan, die ook sprak: van oost en west zullen er komen die het koningrijk der hemelen beeren, terwijl de kinderen daarvan zullen uitgeworpen worden.” Zijne leer was niet voor enkelen, maar voor allen, en hoe talloos velen zijn er onder zijne zoogenaamde navolgers, die beschaamd zouden staan als zij ’t vernamen, dat zij van den God, door Christus geopenbaard, oneindig minder begrip, minder verhevene gedachten heb- ben dan een Plato van Jupiter of een Hindoe van Brahma. Men lastert God, door hem te beperken tot de enge ruimten onzer -kerken en landen, waar ons gelöt heerscht; men bespot zijne liefde, wanneer men zich die alleen toerkent, ja ’t is heiligschennis van het verheven gebed van Jezus en de woorden waarmede het begint: » Onze Vader,” als men waant dat niet alle schepselen even als wij het regt heben zich te verblijden, kinderen Gods te zijn. Wie en wat zijn wij? Kleine leden in ’t groote lgchaam van ’t menschelijk geslacht, maar nog veel kleiner in het geheelal, slechts stoffjes in de onmetelijke schep- selen, onzigtbare druppelen in den verbazenden Ocean van alle schepselen. O, de dwaze behoeft slechts dit denkbeeld te bevatten, dat in % onmetelijk heelal ontelbare schepselen leven, welke even als hij, God hunnen Vader noemen, in hem hunne hoop, hun vertrouwen stellen, zijne tiefde evenzeer ondervinden, ja hun hoog moed zal gefnuikt zijn, zij zullen zich niet meer als de eenig uitverkorenen beschouwen, maar zich nederig naast hunne medeschep Z. Selen plaatsen. In plaats van hungebed te houden voor Øenige, dat weerklank bij God vindt, zullen zij het beschouwen als een zwakke klank in het eenparig gebed, ’t welk opwaarts stijgt uit aller schepselen mond, om zich tot den Vader van al wat leeft en ademt te verheffen. Elken morgen biedt ons de gansche scheping dit verheven schouwspel. Ook de onbezielde voorwerpen voegen hunne stem bij die der levende Wezens en zingen den Vader aller dingen eindelooze lofzangen. De op- “gaande zon, de flonkerende sterren, zij alle verkondigen Gods luister, De insekten, welke zich aan de daauwdruppelen laven, de vogelen, welke *t Iuchtruim doorklieven, de wilde, die voor zijn afgodsbeeld neder- knielt, de christen, die hem in geest en waarheid aanbidt, ja waarheen onze blikken zich wenden, ’t is alles eenparig lofgezang, ’t welk ‘zich tot God verheft en hem begroet met de woorden: »Onze Vader.” Ook ons is ’*t vergund onze stemmen te vereenigen met den juichtoon aller schepselen, o late dan deze verhevene bede een blijvenden indruk achter. Wij allen hebben eenen Vader, wij zijn dus door een schoonen broederband vereenigd, en als broeders moeten en willen wij onze na- tuurgenooten beschouwen. Weg dan met al wat haat, partij schap of sektegeest heet, wij kennen geene Protestanten, Roomschen, Jodenen, Mahomedanen of Heidenen meer, zij allen zijn menschen, zij allen hebben ’t regt te bidden: “Onze Vader, die in de hemelen zijt.” Komt, laat ons in dien geest moedig de eenmaal begonnen taak voortzetten, beschouwen wij de tegenkanting, welke van tijd tot tijd zigtbaar en merkbaar wordt, niet als ’t uitvloeisel van velen, maar meer als ontspruitende uit enkeler hartstogten. De geestelijkheid vooral verzet zich tegen ons pogen, uit geene edele beginselen, maar alleen uit dweepzucht en vrees. Ja, men vreest ons, en die vrees zal weldra tot hevige angst overslaan voor hen, die nog de oude versletene, onhoudbare denkbeelden met geweld willen vasthouden. Maar ook dan, als wij geheel overwonnen zullen hebben, wanneer zij, die ons vijandig zijn, onze zege zullen moeten erkennen, dan reiken wij hun de broederhand, want Immerse ook zij kunnen met ons en met het geheelal uitroepen: “Onze Vader, die in de hemelen zijt!” Ik heb gezegd. AG. Re Art. III. Genoemde personen treden bij dezen plegtig in een hecht verbond van vriendschap met elkander, tot hunne onderlinge verdedig, de verzeering hunner vrijeden en hun wederkeerig en algemeen welzijn, zich verbindende elkander bij te staan tegen alle onregtvaardigheid, die hun aangedaan wordt, of aanvallen, die tegen hen of iemand hunner ondernomen worden, wegens hunne grondbeginselen of eenig onregtvaardig voorwendsel, welk ook. Art. IV. Ten einde des te beter onderlinge vriendschap en medewerking onder onze leden te verzekeren, nemen wij de goede werken aan als den zedelijken grondslag tot vereeniging, bij voorkeur boven alle besiegelende begrippen; wij vorderen van ieder lid een rein geweten te bewaren, voor zijn gezondheid zorg te dragen, voor zoover de weten-schap de middelen daartoe aan de hand geeft, de betrekkingen, waarin hij staat tegenover het huisgezin, de maatschappij en het vaderland, naar zijn beste vervullen, en te trachten zij. Nach der sfeer van zedekunden geluk uit te breiden. Art. V. De sfeer van onze studie zal zijn de Orde der Natuur, met het oog op de kennis van hare wetten, voor ons zelfbestuur, aan de beminnaren van onvruchtbare studién de onmogelijke taak overlatende haren oorsprong of haar wezen op te sporen. Art. VI. "Het daadwerkelijkk nut van deze studién zal zijn de ont-dekking, dat de wetenschap de voorzienigheid des menschen is." In de woorden van Comte: "Hene kennis van het verschijnsel leidt tot voorziening, en voorziening tot handeling." Of, in onze gewone wijze van spreken: "Wanneer wij weten wat er, onder zekere omstandigheden, gebeuren zal, dan kan men er zich tegen wapenen." Wij verwerpen alle pogingen de orde in de natur te willen omkeeren door gebeden en anroepingen. De aarde zal in haren kringloop voortrollen, de hoofd-stoffen zullen met betrekking tot onze gevoelens hunne eindelooze worsteling, maar inderdaad de ware overeenstemming ten toon spreiden en de mensch zal lijden door zijne achteloosheid of onwetendheid, wanneer hij bidt of zwijgen blijft. Art. VII. De theorie van onze zedekunde is, dat er zedekunde waar- borgen, in de menschelijke natur, nuttigheid en verstand bestan.” Wij verwerpen de oude bijgeloovigheid tot een toekomstig leven te wachten op de straf van onze tegenwoordige zonden. De ondervinding leert dat de vrees voor de toekomst zonder uitwerking blijft, juist daar waar de werking gevorderd was, en invloed uitoefent, waar deze niet gevor- derd wordt. Hen onwetend of boos mensch wordt door zijne hartstogten voortgezwept, zonder zich om cene toekomstige afrekening te bekommen, verwachtende door eenen Zaligmaker gered te worden, of dat hem zijne zonden door eenen gedeeltelijke godheid zullen kwijtgescholden worden, terwijl menige reine en beminnelijke geest zich aan boetedoe- ning en verootmoediging onderwerpt, in de hoop eene schuilplaats te erlangen voor denkbeldige gevaren en kunstmatige verschrikkingen van het geweten. Wanneer de opgewekte eigenliefde, de banden der toege- negenheid, de snoeren der menschen Liefde en de regtbank van het oor- deel der wereld en der wet niet bij magte zijn eene misdadige zelfzucht te breiden, dan zullen wij ons te vergeefs verlaten op de vreeze voor een toeckomstig oordeel, dat nog tijdig kan afgekeerd worden door een verzoeningswerk. Art. VIII Het groote doel, dat wij beoogen, is de veredeling van onzen geest door ware kennis, opdat wij ons eigen bestaan en die, welke ons omringen, in overecnstemming brengen met de natur en hare wet- ten. Wij zullen te vergeefs geluk verwachten, wanneer wij eenige wet van ous bestaan verkrachten. De mensch is in den hoogsten graad maatschappelijk; slechts in de zamenleving met anderen kan eene deugd -mogelijk worden. In vereeniging dus met anderen is het, dat zijn geest zich zal ontwikkelen, zijne genegenheden opgewekt, zijne nuttigheid be- vorderd, zijne tevredenheid verhoogd zullen worden. Art. IX. Der oorzake van de zoo van de zoo van herhaalen lastering, dat de oongeloovigen slechts hunne hartstogten den teugel wenschen te vieren, verklaren wij, dat wij onze grondbeginselen en onze handelingen boven die in den bijbel verheften. Wij bevinden, dat de wet der geboorte in alle landen, waar overzigten hiervan gehouden worden, staat als 105 mannelijke tegen 100 vrouwelijke; en dat na verloop van twintig jaar er slechts 95 mannen tegen 100 vrouwen zijn, ten gevolge van het ongelijke getal sterfeevallen in beide kunnen. Wij nemen dien ten gevolge de les der Natuur aan, dat een man de echtgenoot moet wezen van ééne vrouw; en dat de vereeniging vrijwillig, duurzaam en op wederkeerige aching gegrond moet zijn. Deze grondbeginselen zijn, volgens ons nederige gevoelen, zoodanig — als ieder burgerlijk ligchaam kan aannemen en naleven, als grondarti- — kunnen voor hunne toetreding. Wij verwachten niet geringe verschillen ~ te kunnen vermijden; integendeel wij voorzien er in, in ons tweede artiel, door de geestelijke onafhankelijkheid te verzekeren. Het doel, dat wij met deze vereeniging beoogen, is ons te ontdoen van dien vijandigen geest, die geen regt erkent afgescheiden van magt. Door vereeniging en in de opene en ronde — doch gemoedelijke en minzame — uiting van onze gevoelens, verwachten wij daartoe te gera-ken, zoowel als door de kracht der waarheid, en de reinheid van onzen levenswandel, de onberispelijkheid onzer beweegredenen, de menschlievendheid onzer handelingen en de vervulling van onze maatschappelijke betrekkingen. In de vereeniging zullen de werkzame geesten ondersteund worden door het aantal dergene, wier lijdelijke deelneming hen in hunne werkzangekommen; en zij, wier zijgen den vijanden der waarheid niet de minste ongerustheid veroorzaakt, wanneer zij van hunne partij afgezonderd staan, zullen hoofd voor hoofd een welsprekende getuige worden, wanneer zij zich bij de overigen aangeloten zullen hebben. Laat onze wachtwoorden dan zijn: » Vereeniging en Organisatie.” Afgescheiden, zijn wij slechts anorganische elementen. Vereenigd, zullen wij een levend ligchaam zijn met een kringbeweging van goede werken van het middelpunt naar den omtrek, en weder terug Nach het hart, en met hersenen en zenuwen, die de overgenstemming van handeling in de geheele levende machine verzekert. Overgenomen uit een Verslag door de Vereeniging van Ongeloovigen te Philadelphia wähgegeven. MAANDELIJKSCHE KRONTIJK. Ik will voor heden mijne maandijk schickt weder eens aanvangen met een enkel woord te spreken over datgene, wat mij het naast aan hart ligt, onze vereeniging ~de Dageraad,” en ik acht mij gelukkig u te kunnen mededeelen, dat zij krachtig en moedig voortgaat op den “I eenmaal door haar ingeslagen weg. Wel wordt zij van alle kanten zoo openlijk als bedektelijk voortdurend aangevallen, wel heeft dit ontegenzeggelijk eenen ongunstigen invloed op de zucht tot toetreding van eene menigte geestverwanten, doch door die aanvallen ziveenigke aanwalten ziel inwendig des te beter weten te versterken, en heeft zij eene geestkracht, eene warme broederlijke aaneensluiting zien geboren worden, die haar met de vaste overtuiging de Gee doet te gemoet treden, dat zij eene der kernen uitmaakt, waaruit zich langzimmerhand de nieuwe maatschappij zal en moet ontwikkelen. Wars van alle geestdrijverij en van alle uitsluiting gaat zij voort, gelijk zij begonnen is Met het zu klagen naar waarheid door de wrilving der denkbeel- den, met het verbroederen van menschen, door de zamenwerking van alle denkers. e] Evenzeer als devereeniging »de Dageraad” voortdurend de geestdrift bij hare leden ziet klimmen voor het groote beginsel door haar op den voorgrond gesteld, evenzoo ziet zij bij voortduring door het buitenland hulde aan hare onvermocide pogingen gebragt. Zoo sprecht über andere vdas Jahrhundert in zijn Nummer van 17 April j. 1. in eene beschouwing over de uitingen der vrije gedachte in de verschillende landen, hoofdzakelijk in verband met den buiten-gewonen opgang, die dit Hamburger weekblad, gedurende den korten tijd van zijn bestan gemaakt heeft, bijzonder over onze vereeniging, en deelt zijn lenzers o. a. het feit mede, dat wij de ~eerste zijn geweest, die een congres van vrijdenkers hebben gehouden.” Ten slotte bejammert het “das Jahrhundert,” dat in Duitschland het regt van Vereeniging niet heerscht, om ook daar eene » Humanistic Association,” een » Dageraad’ te kunnen stichten. Ook Italie heeft ons op nieuw de broederhand gercikt. Van Nizza (Sardinié) gewerd ons gisteren eene brochure, getteld: » La Chute a sauvé le Monde”, waarvoor wij bij dezen den onbekenden zender, waarschijnlijk den schrijver, die zich L.... C.... teekent, hartelijk dank zeggen. Dit stuk is streng deistisch, en ademt eenen weldadigen ge Est van liefde en broederschap. Bij eene volgende gelegenheid hoop ik breedvoeriger hier over te spreken; ten einde echter in iedere aflevering van dit tijdschrift mijnen lezers zooveel mogelijk afwisseling aan te bieden, ga ik thans over u eenige bijzonderheden in de geschiedenis van den dag mede te deelen, die u misschien niet ongevallig zullen zijn te vernemen. Op dingsdag, den 30st Maart 1.1., hiel de eerwaarde H. HE, Head, rector van Feniston, Devonshire, eene redevoering in de Kerk te Escot jn hetzelfde graafschap, ter voldoening aan bet verzoek van den aldaar geplaatsten geestelijke, den eerwaarden J. Furnival. De spreker had tot tekst de uitmuntend schoone zinsnede gekozen: » Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen.” Tegen het einde der redevoering nam de heer Head de gelegenheid waar, zijn ongeloof te belijden, Pcannde de eeuwigheid ae tockomstige straffen. » De leer der einde- looze straffen,” zeide de spreker, is eene menschelijke uitvinding, en geheel in strijd met het woord Gods.” Hierop stond de heer Furnival terstond op, en verklaarde dat de leer, die de heer Head verkondigde, in strijd was met de schrift, en de voorschriften van de kerk van En- geland. De heer F. verliet daarop zijne plaats, en de gemeente ging uit elkander, ongetwijfeld even onthutst als gesticht. Het » Clericale” Dagblad z Egt, dver dit tooneel sprekende: "Wanneer een geestelijke voor ons zou spreken, en zulk eene kettersehe leer zou uitbraken, dan zou- den wij stellig in de verzoeking raken ons er openlijk tegen tegen teverzet- ten." Mogt nu de ontkenning van de leer van een eindelooze straf werkelijk eene vloekwaardige ketterij zijn, hoe beklagenswaardig is dan niet de toestand van die goede kerkgangers van Feniton. De ofliciéle Piemontesche krant bevatte eenige dagen geleden eene afkondiging van den Groothertog van Modena, waarin aan alle ouders of voogden verboden werd hunne kinderen of pupillen buiten ’s lands ter school te zenden, op Straffe eener geldboete en voor de kinderen met verlies van het regt hunne studién aan eenige landsbetrekking, welke ook. geplaatst te worden. DE BRIEVENBUS. Ik ben den Heer v. E. zeer verpligt mij de laatste aflevering van den Tijdspiegel” te hebben geleend, waarin eene beschouwing voorkomt van de twee tijdschriften, die door mij thans worden uitgegeven. De redac-tién hadden wel gewenscht hare denkbelden hesproken te zien. Zij monezen zich echter verontschuldigen, dat zij, nu de geheele critiek alleen loopt over eenige woordverklaringen, het aan den lezer moeten overlaten te beslissen of de woorden, door haar gekozen, duidelijk genoeg hare gedachten overbrengen. Ofschoon het haar aangenaam zou zijn hare eigene zienswijze in het kiezen van woorden tegenover den » Tijdspiegel” te verdedigen, heben zij thans zulk een tal hoog ernstige bezigheden, dat zij zich inderdaad de uitspanning te woordenziften, niet meer kunnen of mogen veroorloven, De Uitgever q. 4. | In het N. Amst. Handels- en  De steller van het stuk gelieft daar het Materialismus seine peste te noemen. — Waarom? Dit wordt niet gezegd. Het wordt slechts als eene magspreuk daarheen geworpen, en is dus vrij pedant, want wie kan en mag zich vermeten door zulk eene positive uitspraak zich als onfeilbare au-thoriteit, als alweter te stellen. De Materialist, die door zulk eene onbewezene beschuldiging volstrekt niet in zijne overtuiging geschokt wordt, beschouwt den steller als een der zoogenaamde ~halfweters”, die het Materialismus Of niet kent, Of niet begrijpt, om de eenvoudige reden, dat hij met éen stelsel dweepende, op zijnen weg van ontwikkeling is blijven stilstaan en thans verzuimt de verdere behoorlijk te doorgronden. Ik, die als onparti dig onderzücken mij door geen enkel stelsel wil laten binden en in mijne ontwinkling stuiten, ik moet erkennen, dat ik voor mij het Spiritualismus, dat zich ten koste der praktijk in schoonklinkende doch onbewijsbare theorién verdiept, oneindig meer als cene pest beschouw dan het welbegrepene Materialismus, dat alleen ten dienste der praktijk hare geheele theorie aan de praktijk zelve onleent. Dit is echter een personeel gevoelen, dat ik mij wel wachten zal als eene uitgemaakte waarheid te verkondigen. RUDOLF CHARLES. DE BOHKKERTW. Inhoudsopgave van Vrijzinnige Tijdschriften. DAS JAHRHUNDERT. 18. Die Kolonie «Neu Gotha”. — Simon Bernard und Louis Napoleon. — Die vernichting der Rémischen Republik in Jahre 1849. — Kritik der Geschichts-Schreibung. DER DISSIDENT. 18. Fortschritt und Gegensitze. — Die Confirmationsfrage in Nordhausen. — Die Deutsch-Katholiken in Preussen und  Réforme. — La Fraternité. — La Conspiration du Seigneur de Valleres. — Theodore van Rijswick. — Du mouvement protestant en Alle-magne. — Un Coin du XVIIIe siècle. — Causerie sur les Faubourgs. — Les Déshérités: Hubert et Cie. — Un Système nouveau de Crédit. — Correspondance d’Amérique. — Revue politique. — Correspondance d’Amérique. — Revue politique. — Correspondance. — Chronique des Conférences. — Revue littéraire. LA REVUE CRITIQUE. 9. Henne, Béranger. Olin, Souvenirs de Voyage. Les Ardennes. — Decastre, Lecture public de M. Bancel. — Sotiau, Les Belges. — Alberti, Courrier politique. — Revue critique etc. THE REASONER. 623. Dr. Bernard not guilty. — Books of the Day. — The Bible and Teetotalism. — Conscience and Consequence. — Mr. Th. Cooper and Sheffield Freethinkers. — Secularist and Progressionist Societies etc. THE INVESTIGATOR. — Half Yearly Meeting of the London Secular Society. — A few notes on the Second Report of the Fleet Street-House. — Letters to Young Men. — Mr. G. J. Holyoake and Mr. Robert Cooper etc. etc. DE DAGERAD. Deel VI, Afl. 2. De Deweepzucht (vervolg). — Het Nieuwe Testament en de Talmud. — Hoofdpersonen op het wereldtooneel. — Natuur-lijke godsdienst en zedeleer. — Kort begrip van de natuurlijke godsdienst. — Kort begrip van de natuurlijke godsdienst. — De Dageraad en het Noorderlicht. — Kruisiging. — Boekaankondiging. — Ingezonden stukken. DL TIypGENOOT. 5. Joh. Ronge, Rede van 9 Dec. 1852, te Londen. — Frantz, Religie en Natuurkunde. — Meyen, De Secte der Babis. 80 MENGELINGEN. Q1. CHRISTELIJKE TIJDREKENKUNDE. Het Wijwater werd ingevoerd AD. 120. De Heiligverklaring w. ingevoerd AD. 993. De Boetedoening ” » 157. De Doop der Klokken 7 v 1000, De Monnikenorden ” » 328. De Transubstantiatie De  ongehuwde staat der Aanroeping der Maagd Priesters ” w 1015. en der Heiligen u o 593. De Aflaten “ w 1196. Pausselijke Overheer- De Dispensatie 7 w 1200. sching " ” 607. De Inquisitie u w 1204. Kussen van den Paus- De Oorbiecht o 9 V5 selijken Teen u v 709. De verheffend der Hostie w 1222. Beldendienst y me Ale Reymers Chronologie. 22. DE EBRSTE CHRISTEN KEIZER. Constantinus de Groote, — de godlike, (Zvagrius) de eenige onder de Romeinsche Keizers, die door God geliefen. En die onsterfelijk was, (Husebius) die zich in alle deelen gedroeg gelijk het — En christen betaamt, (Socrates Scolasticus) heeft ons eene slagterslijst nagenlaten, die onder andere de volgende namen bevat: Maximianus Herculius, zijn schoonvader, door hem vermoord AD, 310. Bassianus, de echtgenoot zijner zuster Anastasia, door hem vermoord w 34, Licinianus, zoon zijner zuster Constantia, (12 jaar oud) door hem vermoord v 319. Fausta, zijn vroegere vriend, door hem vermoord » 321. Licinius, de echtgenoot zijner zuster Constantia, door hem vermoord mw 325. Crispus, zijn eigen zijn, op zijnnen last onthofd » 326. €nz,. e€nz. e€nz. 23. LIEVER MAHOMEDAAN DAN CHRISTEN. In 1246 werden door Paus Innocentius IV zendelingen naar het hof van Kathi, den Tartaarschen Khan ge zonden, om het te bekeren. Hij weigerde echter het leerstelsel der Drie- eenheid aan te nemen en — de zending mislukte. Daarop vervoegden zich eenige Arabieren bij hem en — hij werd Mahomedan, gelijk zijn geheele stam nog op den huidigen dag is. 24, HET KRUIS BOVEN EEN DOOPSHoorp. Dit Katholijke symbool is af- komstig van de christelijke overlevering, dat Christus gekruisigd werd, op de plaats waar Adam begraven was. Uitgave en redactie van R. C, MEIJER, Vijgendam, J 628, te Amsterdam. — No, 6. JUNI 1858. HET VERBOND DER VRIJE GEDACHTE. DE NATUURWHET. DE ZEDEWET. 5 : Sr Is : : : : Aanrekking. - Beweging. - Ontwikkeling. Lielde. - Licht, - Veredeling, Paes ii Pag. BORGHWI ZO <= )s % - + mes 8]. Maandelijksche Kronijk....... 90. POfficiel gedeelte van »de Dagerand” 81. | De Brievenbus............ 93. Wetten en Grondbeginselen..... 83. Dee Bockeri) ses esc cxcauaiet she eee 94. Tafelans en Klopgeesterij..... 85. Mengvelingen ) sige. ea. eens 96. WIE WIJ ZN. Wilt gij het wie wij zijn, broeders die ons loochent, vrienden ‘die ons miskent, wilt gij iets nader met ons bekend wezen, dan ge dit ‘tot heden zijt, hebt ge den moed het vooroordeel der nieuwheid te trotseren, dat uwe gehechteid aan het oude om onzen naam heeft ge- vlochten, en ons oplettend met uwe eigene oogen gade te slaan, — ‘yolgt mij dan, en ik zal u toonen wie wij zijn. Verbindt u dat ge u in een statig kerkeebouw beyindt, — in dat, sat ge gewoon zijt te bezoeken, verbeeldt u dat een eerwaardig man den vkansel bestijgt, — een man, wiens deugd sedert lang reeds u tot bewon- dering heeft vervoerd, een man die u zoo menigmale troost heeft gego- fen in het bloedende harte, die zoo vaak u bemoedigend op eene Dlij- dere toekomst heeft gewezen; daar staat hij voor u, hij wenscht tot u te spreken, aanschouwt dat opene, vriendelijke gelaat, die heldere lief- devolle blik, die al de goedheid zijns harten verraadt, dien blijden, gullen glach die om zijnen mond dartelt en die u de kalmte, de tevredenheid zijner edele ziel verkondigt, die sneeuwitte lokken, die het hooge, gewelfde voorhoofd omgeven, en die den onderdom zoo onnit- aprekelijk schoon, zoo yerheven schoon doen zijn; luistert naar den Klank zijner stem, het zijn zilveren toonen die zijnen mond ontsnappen, liefelijke klanken, die weergalm vinden in uw gemocd Gevoelvolle ac- toorden, die u het hart doen zwellen. — Hij spreekt en zijne woorden ademen liefde, zijn blik straalt liefde, zijn gelaat spiegelt liefde; eene tachte stemming maakt zich van nu meester, eene volheid van gevoel overstelpt u, tranen rollen u, tranen rollen u, langs de wangen, kostbare paarlen van ‘einheid en deugd; gij weent en toch, ge gevoelt u zoo gelukkig, het 8 u zoo wel, ge blikt rond u, ge gevoelt u aangetrokken tot allen die 1 omgeven, ge zoudt zoo gaarne de armen openen en allen te gelijk jan uwen boezem prangen, ge zoekt de smart op het gelaat te lezen, jet ongeluk uit den blik te raden, ge zijt gelukkig, en verlangt naar ‘ene gelegenheid wel te doen, want ge wilt dat allen om u heen met u jelukkig zijn. Met wellust vangt ge de wijze lessen op die aan de lip- te peen des edelen grijsaards ontvloeijen en, uw hart lispelt hem zachtkens na: » Hebt uwen naaste lief gelijk u zelven, doet aan anderen datgene, wat ge z oudt wenschen dat u gedaan wierde, kinderkens hebt elkander lief, en in verrukking erkent ge bij u zelven, ja waarlijk, alle menschen zijn broeders, hoe eindeloos gelukkig waren zij dit. slechts begrepen; weg dan met al wat twist, tweedragt en haat kan. stichten; weg met vervolging, strijd en straf; — Liefde en Broeder-- schap zij onze leuze, vergiffenis, medelijden en ondersteuning zijn de: middelen waardoor wij onze vijanden in vrienden zullen trachten te ver-: keeren. Zoo denkt gij, zoo spreekt gij, terwijl gij diep getroffen door die: lessen der reine zedeleer, het kerkgebouw verlaat ; — maar weet gij, wier! geheele leven gewijd is aan de beoefening dier lessen, weet gij, wie zich | tot de bereiking van dat doel broederlijk hebben aaneengesloten, weet gij, wie inderdaad zoo trachten te handelen? — dat zijn wij, — wij die: niets gelooven, omdat wij de waarheid te hoog achten, om ze door eeni eenvoudig geloof te beleedigen, wij, die geenen bepaalden geloofsvor omhelzen, omdat de zedeleer aleemeen is en geenen vorm kan bezitten,, daar die eene afscheiding zou daarstellen tusschen de verschillende dee-- jen van een geheel, — wij die alle kerkpligten als verkeerd beschouwen , omdat zij afleiden van het doel: het bevorderen van liefde, het bevor-: deren van geluk, het bevorderen van veredeling, dat de zedeleer ziclt en ons stelt,— wij die weinig eene kerk bezoeken, omdat wij, wars van azinsverdooving, spijze zoeken voor ons verstand, voedsel voor onze ziel, en er helaas zoo weinige eerbiedwaardige grijzen zijn aan wier lippen ge kunt hangen, en wier woorden van liefde, u in uwe kinasch heid toegesproken, nog op mannelijken leeftijd in uwe ziel weerklin- ken en cen liefelijk waas werpen over de handelingen van anderen, eene koesterende vlam zijn, die u aanspoort te zijn, WIE WIJ ZIJN. ‘4 4 R. C. MEIJER. hg Gilliciéel Gedeelte van de Vereeniging »de Dageraad. Het Bestümer der Vereeniging über die Dageraadage geeft bij dezen aan all de leden kennis, dat eerstvolgende Vergaderingen zullen ee 1 Btu op 27 hen TL ae en aldus geregeld alle vee dagen; aan- vang der werkzaamheden des ochtenden ten 10!/, ure. : H.H. Leden gelieven echter indachtig te zijn dat de Vergadering 27 ¢.k., eene Driemaandelijksche Huishoudelijke is, waartoe, volge daarvan uiterlijk voor an 24 ek. shiivtelijk en gemoteerd ennit geven aan den tweeden ondergeteekende. H.H. Leden worden beleefdelijk uitgenoodigd vooral deze Huishou lijke Vergadering nict te verzuinen, aangezien er bereids eenige hoos _gewigtige punten ter behandeling ingeschreven zijn, en er dien ten ge- _yolge belangrijke besluiten zullen dienen genomen te worden. H.LA. Buitenleden die hunne contributie niet geheel mogten aan- gezuiverd hebben, worden ten vriendelijkste uitgenoodigd het door H.E, 'verschuldigde voor 24 a. s. aan den derden ondergeteekende, Keizers- _ ‘gracht, W 473 te willen overmaken, (per postwissel of anderzins) ten einde hem in de gelegenheid te stellen, op de Vergadering van 27 e.k., een zeker overzigt van den staat der kas te gven, voor zooverre dit misschien van eenigen invloed zou kunnen zijn op het aannemen of verwerpen van ter tafel te brengen voorstellen. H.H. Geestverwanten en Vrienden van onpartijdigheid en waarheid vin het algemeen, wordt eindelijk ter kennis gebragt, dat wij bereid zijn über alle mogelijke inlichtingen te verschaffen, die zij nopens ons doel pen onze werking mogten wenschen te erlangen, en dat onze deuren bij de gewone Vergaderingen steeds geopend zijn, HBd. zonder eenig lastig über onze Statuten, o. a. opgenomen in N°. 1 van het Verbond der ‘Vrije Gedachte). Van de verslagen, voor rekening der Vereeniging (Mitgegeven en onontbeerlijk voor hare geschiedenis, zijn nog enkele ‘exemplaren voorhauden en voorhauden en voor alle vrijzinnige gezelschappen en lees-kringen gratis verkrijgbaar. Namens het Bestuur, R. C. MEWER, President. A. VERBEEK, Secretaris. H. J. BERLIN, Penningmeester. WETTEN EN GRONDBEGINSELEN. III. GRONDBEGINSELEN EN DOEL VAN DE SECULAIRE (WERELDSCHE) MAATSCHAPPIJ TE LONDEN. I. GRONDBEGINSELEN. “1. Het hoofdgrond beginsel van deze Maatschappij is het volstrekte sweet van id tot vrijheid in denken en spreken. Aangezien dit eet ten volle erkend wordt, kan de Maatschappij hoegenaamd geenen oets van toelating instellen die het gevolg zou hebben, hierin de minite beperking te brengen. Een theologisch of bespiegelend geloof is geene vereischte, of kan als reden strekken jemand te weigeren, die id mogt wenschen te worden. Alle leden zullen de meest mogelijke vrijheid van spreken genieten, nits ieder openbaar geuit gevoelen vrij en onbelemmerd kunne besprozen worden, ter gelegenheid wanneer het aldus geuit wordt. 2. Er wordt van de verhandelijk die leden der Maatschappij zijn  zijn de aankweeking van des menschen vermo-gens, de poe ine van al zijn krachten, en hun harmonieus gebruik en genot, opvallende pligten, van blijvend belang. De opvoeding der. jeugd, dient Seculair, (wereldaaae natuurlijk, eevoudig, wetenschappelijk), zoo grondig mogelijk, gelijk en algemeen te zijn. De zedeleer vindt hare bevestiging in de menschelijke natuur, het verstand, de nuttigheid en de maatschappelijke betrekkingen. De menschelijke beoordeeld te worden, naar gelang van hunne krakters, met de eigendommelijkheden voortspruitende uit hunne orga-nisatie, en naar den invloed van hunne gedrag op het welzijn van hunne medemenschen; maar niet naar hunne imeolenisehe gevoelens. Hij, die het goede bedoelt en het goede doet, verdient ook het goede. 6. Het welzijn van het welzijn van allen afhankelijk; bijgevolg is de zorg voor anderen eene handeling van welbegrepene zelf-verdediging. Door zich met elkander te vereenigen, dienden de menschen de regeling der denkbelden, de verstandige beziging der middelen en het redelijke genot van het leven te cites 1. Vrij onderzook. De onderrigting van hare leden en anderen in zaken en pligten op dit leven betrekking hebbende, door middel van voordragten, traktaten, redetwisten, leesinrigtingen, scholen, enz. 2. De bevordering van redelijke genoegens en het matige gebruik en genot van alles. 3. In het algemeen alle pogingen te ondersteunen tot de bevordering der menschenmin, die gegrond zijn op de wetenschap, door de rede bekrachtigd, en door de lonilersaadate gewaarborgd worden. 4. Het bewerkstelligen der ophefling van alle wettelijke belemmeringen der vrije gedachte, en het doen vervangen van de cedsaflegging door eene bevestiging, in alle mogelijke gevallen. 5. Onderlinge bescherming in gev Allen van verdrukking wegens vrije uiting van gedachten, hetzij wettelijke of maatschappelijke. Het beramen van middelen waardoor de leden in staat gestel kunnen worden elkander in zake van handel of beroepsbezigheid schragen, en elkander in ziekte, nood, of gebrek aan middelen van bestaan, te ondersteunen. Consternuriz. 1. Alle personen van een onbesproken gedrag, hetzij mannen of vrouwen, kunnen als leden worden aangenomen. 2. De leden zullen onderscheiden worden — 1stens Gewone leden; Qdens Werkende leden, die beide in het genot der algemeene voordeelen gelijk staan. 3. De Maatschappij zal bestuurd worden door eenen President, eenen Vice-president, eenen Thesaurier, eenen Secretaris voor de correspondentie, eenen Secretaris voor de financien, eenen Commissie van twaalf leden en twee redenaars. De bestürderen der maatschappij moeten uit de werkende leden alleen gekozen worden, behalve de reden, die uit de gewone leden moeten gekozen worden. De maatschappij zal in afdeelingen verdeeld worden van niet meer dan twintig leden ieder, die onder het tozigt zullen gesteld worden van leiders, door de werkende leden aangesteld. De maatschappij sluit hare rekeningen op den 31sten Maart en den 30sten September, en houdt eene openbare zamenkomst van leden in de derde week der maatchappij behandelt. Er kunnen zu leiden, te Londen als in de provincién, takken van deze maatschappij gevestigd en reeds bestaande maatschappijen uitgeunoodigde worden zich bij haar aan te sluiten, met wie eene geregelde oificiele correspondentie zal gehouden worden; doch deze maatschappij kan niet officiel briefwisseling voeren met onafhankelijke maatschappijen. De takken of nevenmaatschappij Jen zullen hunne eigene huishoudelijke zaken bestürzen, voor hunne eigene geldelijke uitgaven aansprakelijk zijn, en zullen geene schulden ten laste van het gemeenschappeilijk vermogen mogen aangaan, zonder de toestemming van de centrale commissionie. IV. ORGANISATIE EN WERKING. (Dit hoofdstuk is geheel van huishoudelijken aard en handelt hoofd-takelijk over de verhouding tusschen de leden en het bestuur, en de tijd en wijze van vergadering). OS TAFELDANS EN KLOPGEESTERMW. Het schijnt dat er tegenwoordig door geheel Europa, ja laat mij herer zeggen door de geheele wereld eene bijgeloovigheidskoorts is uitgejroken, die misschien door niets geévenaard wordt, dan door de zucht aar kennis, naar yrijheid, naar verbroedering, die allerwege met zulk een goed gevolg dier herstelling der middeleeuwen in den weg treedt. Vraagt men naar de symptomen waaraan ik de ziekte heb herkend, men sla slechts het oog op al die nieuw opgerigte zuilen te Rome, te Keu- len, te ......, ja waar al niet, en men zal met mij gevoelen, dat er wel eene koorts, eene geduchte, ijlende koorts onder de menschheid moet heerschen, om het te midden van onze verlichte X1X¢ eeuw mogelijk te doen worden, bij de reeds bestaande goddelijke familie, de oude heer, zijn stamhouder (als schaap opgegroeid) en de duif,” ook nog wmama” als godin te voegen, zoodat de christelijke mythologie, de dienstdoende goden of engelen, de halfgoden, nymphen, helden, thans cherubim, seraphim, heiligen enz. enz. niet mederekenende, uit drie personen en een vogel bestaat, terwijl alles reeds doet voorzien dat de eenmaal zoo nederige voorbidster, trots geworden ten gevolge van dé toenemende vereering der vrouw, haren: echtgenoot en zoon met hun onafscheidelijk huisdiertje verdringen zal en zich zelve breed uit op het verlaten kussen zal plaatsen,—doch allen scherts ter zijde. Hen tweede en misschien nog wel grooter bewijs is, dat de bijgeloovigheden, de spookerijen, de waarzeggerijen, de heksen, kortom, de geheele pop- penkraam van het groote gekkenhuis »de middeleeuwen” in hunne hoogwaarde eer beginnen hersteld te worden. De heer J. Hudes de Mirviile heeft. het bal geopend met zijn werk, getiteld: » Pneumatologie. Des Esprits et de leurs manifestations fluidiques.” De Inquisiteuren worden daarin als miskende heiligen, de jammerlijk vermoorde grijzen en kinderen als heksen en duivelsgebroedsels voorgesteld. Pater Ventura heeft dat boek gezegend. Op dit eerste werk volgden spoedig een tweede, van dezelfde pen: Question des Esprits, ses progrés dans la science, ete” en eenk menigte anderen, door verschillende Schrijvers en alle meer of minder dictaten eener ijlende koorts. De tafeldans, die beruchte tafeldans waaide ui Amerika over, Victor Hennequin, advokaat, phalansteriaan en letterkun: dige, hield zich er een jaar lang mede bezig, en —stierf krankzinnig, var # Religion” dat hij na # Sauvons le Genre humain” op touw had gezet, slecht het eerste deel het licht hebbende doen zien. — Jammer, voorwaar.....! De tafeldanserij was intusschen aan de orde van den dag gekomen. Ageno de Gasparin verdedigde ze, Faraday en Otto Ule beweerden ze ontmas kerd te hebben, Robert Owen het zich er door mede slepen, Proudho 1 Fauvety trachtten er rekenschap van te geven en ik, ik arme onge lukkive, ik kon maar niets te zien krijgen. Wiet hier wat ik daaromtrent in het Algemeen Handelsblad las van 127 Aug. 1857, en dat ik toen terstond om der aardigheid wille overschreef. 