Maritime geography and statistics ..
Tuckey, James Hingston, 1776-1816
Op de tweede reis zochten twee wan zine Koche tustthen Groenland en Island door te boren; maar xij konden niet boven de 67e N. Br. doordringen, Davis self flevende langs de Westkust van Groen land tot aan den door hem dus genoemden Gilberts inham, Of het Godhasd der Denen. Hier door het je geftuit, stak hi} dwars over naar de Amerikeam fche kust beneden de 54°, weike door hem werd opgenomen. Op de detde reis kwam hij tot ys*, berdkts Saunderfon’s Hope, en gaf aan de omftre- ken den naam van Xust van London, Nu weokie ea sch waltom mar hie Noor N 4 van 200 INLEIDIN GQ ‘wan Azie, waarheen de Nederlanders in. 1594 dries fchepen zonden. Dezelve flaken.den 5 Junij in. zea. Een derzelve, onder bevel-van WILLEM BARENTS,. -welke voor den kundigften Zeeman van dien tid gehouden werd, ftevende langs de. Noordkust: van Nove Zembla, tot aan 77°; als wanneer het {cheeps- volk,. onwillig om verder deor te dringen, den ber yelhebber tat de terugreis noadzaakte. -Een der twee andere fchepen, dat van Enkhuizen was, en de yoorgemelden LINSCHOT @N aan boerd had, drong door de Straat van Vaygats, waaraan men den naam wan Straat van Nasfau gaf, en voorts langs de kust, tot aan ‘de rivier Oby. Men yond er de Zee genoegzaam open, maar keerde intusfchen tot ’ de’ bepaalde verzamedplaats der drie fchepen buiten de Straat-terug, en bereikte in het midden van September veilig het Vaderland. - Het berigt nopens de Sttaat en zee daarachtes moaedigde ’sLands bewind derwijze aan, dat er in 3595 -zeven’ {chepen'witgerust. werden, waarvan het algemeanc. beleid bij jakoB VAN HEEMSKERE €N WILLEM BARENDS Was, en waarop er, door ondericheidene Kooplieden, een aantal waren geladen werden, die in China-en elders mogtden kunnen werden. Daanmede zeilemen den a Julien, en kwamhierom, en uit hoofde van tt genwind, zoo Isat agn-de Straat van Vaygats, dat’ men ze vol ijs vand, en pnverrigter zake huige waarts keerde. Eoew befloten de Staten, sich met ‘het uichoren id s. vay INL BIDBILILW G. “a0r‘ ‘vam eene premie op het vinden van den’ doortogt te yergencegen, en het dadelifke beproeven am an- deren’ over te latene Nu rustte de Raad van Am. Gerdam in 1576 twee fchepen uit, het eene onder HEEMSEGAK en BARENDS, het andere onder j. c. miyp. Beide seiden den 18. Mein uit het: Vie, en ihaden reeds den 8 Juni: het ‘Beeren ciland op 749 go!’ bereikt. Vanhiler zeilden 2ij naar Spitsbergen, waarvan zij cen op 80° liggend deel aandeden, en waar zij grasen en grasetende dieren, en meer warn te, dan in zee op 76° vonden. Inmiddels geftuit, keerden zij naar het Beeren ciland terug, van waar Rijp naar elders en de anderen naar Nova Zembla voeren, omdat de Amfterdamfche Aardrijkskundige pLancius ftijf en fterk had beweerd, dat er buiten het gezegde Jand om cen weg naar Indie moest zija te vinden. Zij voeren langs deszelfs Noordkust genoegzaam even ver, als BARENDS twee jaren vro0e- ger, maar werden er door ~het toenemende ijs der -wijze bezet, dat zij hun {chip verlaten, en van aangefpoeld bout cene hut voor zich bouwen moes~ ten. Daar overleed BARENDS, Maar HEEMSKERK, en eenige van zijn volk, bereikten den volgenden zomer Kola in Lapland, waar zij nije aantroffen, die. Nach eenig vruchtelos rondzwerven in de l'œzè, maar huis gekeerd, en nu derwaarts geftevend was, . In 1605 en de twee volgende jaren ontving Groenland drie verfchillende bezoeken van de Denen (*), . ; : De . (> Hieromtrent vinds men ip den Atlas nen BLAAY, fer aangeh. plaat{e, pag. 10~m12 een UstVOe- sig verilag. N 5 - 802 INLEIDIN G. De Russische Compagnie zond daarentegen, in 1606 @n 1607, KNICHT éf HALL uit Engeland af, om deh: nog fleetic onderftelden doortogt in het N. W. ‘2 zoeken. Bn het leatstgenoemde jaar poogde nuDgon dehaeiven langs de Oostkust van Groenland te vindett. Hig zag van deze op 73° cen déel, en drong tot Sa° door. In het volgende jaar beprociie hij even lasttelfde tus{chen Spitsbergen en Nova Zem. Bla, op grond van het gevoelen van PLANCIUS; 4n, toen hij door het ijs geftuit werd, aan de kust van Labtador. Nog een jaar later, in 1609, begigtigde hij, voor Nederlandsche rekening, dezelfde kust verder ten Zuiden, en ontdekte de naar hemgenoende Hudfons rivier. In 1611 diende hij de Rusfifche Compagnie, en bejegende hem aan de Stmat, die zijntn naam voert, het reeds gemelde. Onmixidellijk dadrna zond de Compagnie sut TON met twee fchepen af, om HUDSON Op te zo0e~ ken, en door de gezegde Straat henen te ftevenen. Dit bad de ontdekking der Hudfons baai ten gevole ge. Derwaarts ftevende in 1614 Gisnons in ge zelfchap vam FOTHERBY en BAFFIN; in 1615 wee detom twee fchepen, waarvan het cene onder beve) van FOTHERBY, en het andere onder dat van des zelfs vorigen togtgenoot BAFFIN en BILLOT ftond. De béide laatstgenoemden togen in 1616 op nieuw Noordwaarts, en ontdekten de Baflins bagi, waar- in zij tot op 78° doordrongen. De ons be Al werd, in 1619, door two Deenfche Koningschepen, Onder bevel van Képitin sundz, begocht a in eT 2 - INLEIDING oe socks (*). Be volgGm aieer andere togem maar hee NB. W. mm N. 0.3 ror dat Pox of janes, In 164 tit Eepoletd mcr de Hedfine baal getonden, om deraciven: Z. W. ever deh neem yan Nisow Zuid Watts graven. In 1676, poogdin woop en Hawes, zoo als MUD- SON in 1608 hed geaocht te doen, tusithen Spite bergen en Nova Zembia door te dringen, maar were den zij op 76° door het ijs gefruit, en deed eene diep- te van flehts yo vadem, en de bijzonderheid, dat er geen de minstere fraoom ging, hen gisfen, dat die bei- de landen verder ten Noorden aaneen hingen. Lang deer na werden er, yoor rekening van cene opgerigte Hudson basis Compagnie, cenige pogingen gedaan, em door de basi in den Grooten oceaan te gerakens en in 1737 ftevenden de Konings fthepen Furnace en Discovery tenzelfden einde derwaarts. Ja, fchoon dat alles even vruchteloos was, nogtans loofile het Parlement in 1746 eene premie van 20,000 Pond Stern lings uit, voor den genen, die eenigen Noordetijken doortogt zou mogen ontdekken. Hierdoor geprik- keld, rustte de laatstgenoemde Compagnie ten dien einde, in het gezegde jaar, en in 1761 en 1768, fchepen uit; maar alles evén vruchteloos. In 1769 ging zählen neuen, van hee Fort Prins van Wallis, ten Norden der Hudfons basi, te voet op C*) Wiens wederweigheden op en na dien togt in het lastegenoeamde Werk, peg. 152038, op eine teffende wijze vermeld zija geworden, B04 E.N- L; Et i D ILCN.~G ep weg. naar de Ijszee, en, hereikte;dezelve ter plaate fe, waar de Koperrivier, ‘aan: welker opvers tj veed - ~ gedegen koper yond, zich op 72° N.: Br,.en 114% ‘W. L. in haar werpt. Want dat het:de, tJspee was, welke die rivier ontving » dit bleek uit de menigte vam Walvisfchen en-Zeehonden, beenderen,, welke hij bij fommige Hutten der Eskimaux zag Kggen, In de yere te zag hij een aantal eilanden;-en er-gmg Eb en Vloed. Kon men nu, uit de Hudfons- ofuit de Baffins baai, in.dat opepe water geraken ; en reikte etzelve van den anderen kant tot aay, de teen reeds ook bij.de Engelfchen bekende Zeegungte tusichen- Amerika en Azie; dan, was-de doortogt ervontsne Men wan-hoopte gevolgelijk. daaraan hog niets en, terwijl Kae pitcin cook langs het. Zuider noslis zeilde > werd Commodore PHIPES, met de Konings {chepen Seahorfe on Carcafe, afgezonden, om te beproeven, hoe ver ten Noorden de zee.wel vaarbaar was. Dezelve vermogt tot digt aan. bet N. Q. uiteinde van Spitsbergen, op 805°, door te dringen,. maar vond zich daar door eene zee van vast, ijs geftuit, welke meee anderen er gevonden -hadden. Vervolgens aanvaardde Cook in 1776 zijme derde reis, met de Resolution., de Discovery, Kapitein CLERK, bij zich hebbende. Zijn last was, vooreerst het kort te voren door. KERGUELEN ontdekte land. In den Grooten Zuider oceaan op te nemen, dan door ‘den Stillen oceaan naar de kust van Nieuw Albion te ftevenen, van ‘waar hij tot aan 65° N. Br. langs de Auerikmanithe ‘Kast’ ‘hed yoort te’ aeiten. Hier iow ‘. wade - moest NLE’DING: sof thoest hij’ beginnen na te vorfchen, of er zich ook eenigt-doortogt naar-den Atlantifchen oceaan opdecd. Hg had bijzonderlijk op alle rivieren of inhammen te ketten, die naar den kunt des Hudfons baai gerigt waren. Vond hij geenen zoodanigen doortogt, dan ' moest hij een weg, door de kort te voren bekend ' pewordene zecéngte, buiten Amerika of buiten Azie om, gam zoeken. Om zijn volk aan te mocdigen, werd de belooning van 20,000 Pond Sterlings, wel- ke er, voor het ontdekken van een doortogt fn het Woorden, aan de manfchap van fchepen van des Ko- mings onderdanen, was uitgeloofd, tot de manfchap van des Konings fchepen uitgeftrekt, en er werd ge- liktijdig eene -premie van S000 Pond voor ' Vastgefteld, dat de Nordpool binnen den Graad zou naderen. Schoon hu het voorname oogmerk van den togt niet werd bereikt-, en men geen doortost ‘in het Nootden’ vond, verichafte de onderneming nogtans groote voor-deelen aan de Zeerans’ Aatdrijkskunde. Kerguelens land werd bezigtig, en deszelfs omvang bepaaldehik opgegeven. Evy werden in het Zuiden van den Stilten oceaan eenige nieuwe ellandem ontdekt, cenige voorheen ontdekt, en veel mieuw licht over de zeden der bewoners verfpreid. Be grope der Sandwich eilanden in den Norden Großen ogen werd insgeliks ondekt. De y N. W.: (*) Waar men weet dat coox, onder beton  landen, welke door dee zelfa opnderdanen ondekt waren geworden, meer welker. onvruchthaide ze als geyocgzsam nutte- laos had doen verachten. Carmagina H, beval, des men te Ochotsk twee fchepen baywes zon, om de zee tusfchen Azie en Amrika te benigtigan Galik als zij zich wan den nederhand seo vyermaat- den Nederlander mINSEBRGEN bediande, om de kus ten de Zwerte zee omfreeks de verowerde Krima op te nemen (*)., 200 werd BILLINGS, een Eogeisch- man faheiden had, een tot op Zijn uiterfte even voorbecl- dig als roemrijk leven verloor. Verder geweg van het das romant verrigt, ent van INLEIDIN G. oe7 Wenn, die als Underofficier de lästite reie‘wan Cox bad bijgewörd, tn gezegden einde doce heer in dienst genomen, en gelest, om, serwil men ds gezegde fchepen aftimmeren en tocsusien sou, met andere kleinere, van den mond der Kovyma, langs het land der Tchouktifche Sibesiers, den Noorder Grooten ocesan in te feevenen; maar dit dee] zine Enstructién bkeef gansch onvolvoesd, dear hij fisches eenige weinige uren voorbij Kaap Barrenoi gerasken Offchoon zie reisgenooten van cordec] waren, dat men, met een langer volhouden, de Dehringsfraat wel bereiken, em in den Grooten oceaan geraken, zou, werd de poging reeds aan het einde van Jul§ wit vrees voor het ijs gelteake. De volgende riz met de beide fchepen was genoegzaam even onbe. duidend. De berigten, daardoor sangebragt, be- paalden zich tot eenige weinige der Aleutifche cileme den, en eenige punten der kust vam Amerika en Azie. Daarent Gegen werden menige Zeehandelsars door de groote voordeclen, welke het aan de N. W. kust van Amerika zoo overvioedige bont feheen ve kunnen opleveren, uitgelokt, om die kust nog nader te doen bezigtigene Men frevende uit de versenigde Staten van Noord-Amerika, Engeland en Engalsch Ostindie, in menigte derwaarts; en, cr  Archipel van: S. Lazarus, de Straat a. Foca, en.den inham van p’AcuILaAR, - kort- pm. her.aanwezen van eene regtreck{che gemeen> dohay. tusicbén, den Grooten en Atlantifchen ocey gmx, derwijze herleven, dat cook zelfs befchuldigd aeietdy. van die gemeenfchap zonder behoorlijk on+ ertock, te hebben. geloochend. , dlp. deed er zich in 1790 eine gunftige gelegeti« dieid op, om. allen. rwijfel dienaangaandc ep te hefe fen; en het Engelfche Gouvernement bediende zich aadelijk van dezelve.. Het- gefchil tusfchen Engeland en Spanje, nopens: het regt van Britsche onderdanen, op op de NN.’ W. kust van Amerika te handelen, ep zich aldaar te vestigen, in der miane beflecht zijnde, werd de teruggave der weggenomene Brits fhe handelplaa’s aan Nootka Sound, door het Spaanfohe. hof ingewilligd, en werd het voegzaamm geacht, dat ér nit. Engeland een Officier van. mang efgezonden werd. Om die plaats van ae Spanjägers den over te nemen. Kapitän GEORGE VaNCouvér kreeg dien last, en zijne Inftructie behelsde, dat hij, na deszelfs volyoering, het gedeelte der kust, ‘dat achter de gezegtie cilandenketen leg, had op te nemen, ef? amet de grootte naauwkeurigheid te onderzoeken, van welken aard en uitgebreidheid elke gemecntchap. INLEIDING «sg te water was, waardoor de handclsbetrckkingen tus-, fchen de N. W. kust van Amerika, en het gene 2an. de Oostkust van hetzelfde Jand door Britiche onder- Ganen bewoond werd, of aan Grootbrittanje kon ge- gekend worden toe te behooren, mogten kunnen wore den bevorierd; en bizonderlijk de Straat van juan De Fuca zoo mogeliik op te zoeken, nate vorichcn, of cooxgs rivier niet uit eenig meer yoortkwam, waarop de Kooplieden van Kanada, of de onderhooe rigen der Hudfonsbaais compagnie, handelden.”” Kapitein vancouver zeilde den 1 April 179¢ uit Engeland af, met de Sloep Discovery, en de Brik Chatham. Hij bezoght in de eerlte plaats het Z.W. gedecite van Nicuw Holland, dat op de Kaasten, nest het Nederlandiche ship, waardoor de Leeywinne kaap ontdekt geworden ia, het Leuwinne lend wordt genoemd 3 en eene yuimte yan 110 uur, tus~ fchen de Chathams kaap en Termination eiland, werde door hem bezigtigd, en voor Grootbrittanje in bezit genomen.: Vervolgens deed hij de Amerikaan- che kust op go".N. Br. aan, en door (puffelde van daar tot aay ‘cooxs inham, gedurende drie acht ereen- volgende zomers,. elke bogt van, de kust tot aan der zelver binneneinde ; waarbij op het, voldoenditc bleek, dat eile regtreekfche gemeenfchan.te- water tusichen de beide Oceanen.ccne volfirekes herfenfchim was. ‘Inmiddels was zekere MACG- KENSIR in 1789 bevoorbeeld van HEARN. in £00 vorre nagevolgd, dat hij van het Fort Chepnvau Noardwaarts benen gewan- deld was, tot dat hij, cene. pasrhew genvemie rivier, op ENLEEDENG og 55° 14° N. Br. en 295° W. L. ‘in een watet mig uitloopen, waarin hij eenige walvistchen zag pelen, en eb en vioed bemerkte; alwaarom hi dezelye voor eenen inham der [Jszee hield. Dese moet derhalve daaromftreeks even bevaarbaar ziin, als né- wens de Koperrivier. Was zij het nu boven Beffins hiai insgelijks, en had deze gemeenfthep met haar; eenen men tusfchen Groenland en Nova Zembla etgens door het ijs broken, dat puipps en zoo vele anderen had geftuit; hing dat ijs niet zoo vast aan- en, als men getheentik onderftelde, maar beftond ket flechts uit grooté Yseilanden; en was de ree end- de Pool sheer open, kon men gevolgelijk doot Geeeive naar Beéhrings -flvest geraken; dan {chen het niet onmhogel Ifk, dat men deze dadelifk bereikte; Ychoon coox zich onfinden “baiten Rear door yest ijs- gefbuit had gevonden. Zi digene reisge- goot xine had immers daaromtient ‘gefchreven: ‘95 Naar onze ondervinding, {Chiat de zee ten Noord don ven de Straat in Aucustus minder vol js, dan fin Jullj; en sij ie misithion geduréide ect deel van September nog meer open: ‘Hierbij-kwam de an- therking van Liwwxwe, dat men‘ op de Laplandfche ‘Alpen met Noordefijie winden zecht weder kreeg, ‘en die van den ‘Woerdldveiziger ps paces, df om- firecks Spitsbergen Oostewinden hist eh‘ regen aan- bragten, alwaarvin ‘mén-'ten Qoste ‘van dat’ land tot onder de Pool feheen te ‘ziHen Rumnen doorbré- “Ken;en dit, rekeside itien, Zouden dé achtereenvolgeri- de- sachte wintere-vandast, of uit-de Baffins bari. INLEERDIN G Biz zoo deze van achteren open was, mog zoo vedi figter maken, dat men in het afgeloopene jaar 1818 INLEERDIN G Biz zoo deze van achteren open was, mog zoo vedi figter maken, dat men in het afgeloopene jaar 1818 INLEERDIN G Biz zoo deze van achteren open was, mog zoo vedi figter maken, dat men in het afgeloopene jaar 1818 INLEERDIN G Biz zoo deze van achteren open was, mog zoo vedi figter maken, dat men in het afgeloopene jaar 1818 INLEERDIN G Biz zoo deze van achteren open was, mog zoo vedi figter maken, dat men in het afgeloopene jaar 1818 INLEERDIN G Biz zoo deze van achteren open was, mog zoo vedi figter maken, dat Dile dubbele ordnemme in het werk fvide, webker af loop te algemeen bekend is, om hier vermed worden. Meer nuts vorwacht men van de ondekingsrels ven den Rusfienant zu vorgen, vorzesos 3; en men Jeest reeds algemeinen met géenoegen, om van de Pe Jew- celanden niet te fpreken, de jongfte Engefche Berigten nieren de Lieu- Kieu eilanden ten Oostes van China, ook in bet Nederdnich, en dle van KUTUSOW, nieren deszelfs langdurig verblijf op dat Japan, waarheen het Rusifthe hof in 1803 Kaur ZENSTERN, met twee fchepen, in eerie hoofdzake» Wyk voor de Zeemans Aardrifkskande nattige Ambas- fade, afzond, nadat deszelfs nabuurichep ten Noore den verbazend lang een vwoorwerp van de grootfte misvattingen gebleven wes. In 1644 waren er van Batavia twee Nederland. {che fchepen ‘onder bevel van pe vains gezonden, om de Noordefijke omftreken van Japan op te wemen j maar een geftadige mist had hem belet, om de eigenlifke ligging en uitgebreidheid der landen, tusfchent welke hij kruiste, te bepalen. Hierom werd er na die reis op de Kaarten, tusfthen Japan en de Kurl- lifche eilanden’, een land z onder bepa alien omvang ge- plaatst, dat men het Land van 3esfo noemde. Ig 1738 en 1739 zeiide spanseRoen van Ochotsk, met fast tot onderzock nopens dat land; doch, of fchoon hij daarover eenig nieuw licht verfpreidde, : Oa eche 20 4 4X%9-:N.L BEDI N-G. fehter, bleef de noodige,volmaking der Aardrijkskun- Ge ten dien. opzigte voor den ongelukkigen La PE- ANUSE en BROUGHTON over. Dezelven bewezen in x77 €0.1794, dat het beruchte land van Jesfo cene aaneenfchakeling van groote cilanden was, welke aan den Zuidkast tot digt aan Japan reikte, en aan. den Noordkant, door tuschenkomst der Kurilifche eilan- den, tot aan Kamfchatka.. Bekend zijn de uitrustingen van Frankrijk ter na-. Forging van LA PEROUSE: 6 de cerzucht van het Nieuw Franchen Government dress hetzelfle in 1808, ot twee schepen, order Kapitel BAUDIN en HADE- Lin, tot bezigtiging der kusten van Nieuw Holland en Nieuw Guinee af te zenden. Ten Zuiden van Nieuw Holland trof saupin den Engelfchen Kapitel FLINDERS aan, die in hetzelfde jaar 1801, met. den Investigator, ter opneming van dat land afgezonden was. Deze had reeds veel ondekt, en van namen voorzien, dat BAUDIN evenwel met Franfche nemen, beftempelde, tot welken ongehinderde inyoe- ring op de Wereldksarten FLINDERS, bij zine te- rugkomst, op Isle de France tegengehouden, en qocer dan 6 jaar belet werd huiswaarts te keeren, de belangrijke vrucht zijner navorfchingen wereldkundig te maken, en aan de baaijen van Spencer en St. Vincent de namen van.Buonapartes en Fofephines Golyen evenzeer te betwisten, | als die yan Nicuw Holland aan het gesammenlijke land, voor welks Qostelik, gedeelte hij denzelven zoo-onvoegelijk achtte, dat hi Terra dufralis ten-algemen naam voor Ost- a <n CT Ey _ tee wee eee. IWLEIDIN G. ‘$29 en Westkust.eanprees ; terwijt:zim langdurig verbiif op Isle de France hem in {taat ftelde, om ftraks daar ma den overgang van dit land aan de Engeichen, | en de verwisfling van deszelfs naam met den aceon van Mauritius, te verhaasten. Overigens heeft belangrijke Asnhang/el,.wasr mede hij -zime Ontdekkin gsreis vertykte, aan Fren- fchen en Engelfchen beide sapleiding gegeven, om het door hem onbezigtigde gedeelte der Nicww - Holland- che kust te doen opnemen, waar de ridche Kagj+> tein KING eene gropte, en diep landaagrts in logpen« de, rivier -heeft opgelpoord, en deazelve door de Fran- fiche Onrdekingsreizigers denkclik almede gal :zijm gevenden. ene rivier, van, welker ontdekking de-cen, intusichen waar{chijnlijk agn het Nederland{che Scheeps-. volk vande Nijptang en HVesel tockoms, die mex der Geelvink, onder commando van We DE VLAMING «’ den 19 Februarij 1697, nabij hetgene zij de Wi/emse, rivier noemden, nog cene andere opening als eens riyier vonden, welker mond 12 mijl wijd was (*);. en eene rivier, welkc, niet zoo heel ver van Batavia verwijderd, juist voor de Nederlanders cene allervoeg- zaamfte pleats tot den adnieg van ene Volkplanting oplevert, waar er koren, enz. geteeld, en van waar ex. ter Walvischvangst en Robbenflagerij Zuidwaarts aan (*) Zie het bovengenocemde Aanhangcl pag. a1 7 der Nederd. vitgave, en vergelijk hetgene aldaar pag: 218 €n 219 nopens DaMPigR wordt vermeld, O3 og =PDNERIEDIN G. den gevaren zoo kunnen worden, dat:voor Schéps: | bouw en Zesvaart beide even voordeclig wezen zou. . Ten befluite van dit Historisch verflag merken wif op, dat, wel is waar, de oogst van ontdekkingen: ter zee afgeloopen is, maar er echter niet weinig ter nalézing over blij © ft. Wien wären thans, ja, dat Groenland met Amerika zamentiengt, märz de Nordwestkust van Groenland, en de ganze Oostkust van Amerika, siin onbekend. Op de Westkust win Afrika, ten Zuiden van Kaap Negro, is nog veelraadikiachtig; en hetzelfde mag ten opzigte van een grooten: decl der Oostkust, en ten aanzienh der Zuid- en Grootenland, en menig de -vais den Grooten oceaan'is met onze kiclen niet Vepleégd, em kan landen van aanmerkélijke groorte bevaiten, welke imét  de Noordelijke uiteipden van Europz, Azie en Amerika, ingefloten, en ex zijn vot dezelye twee tocgangeng I. uit den Ariantifchen ocesan tssfchen Lapland om Groenland, en HU. uit den Grooten ocean langs Bebringsstraat. Van de Ansrikaan{che.oevers deldes weet men flechts, het gene de reizen wan HEARN Gi MAC-KENZIE heben opgeleverd.. Tem Noorden van wet fchierciland der Tchouktifche Si, beriers moet er nog onbckend land liggen. Wasy dat volk verzekert, dat er daar een onbewoond gp> west geyonden wordt, hetwelke men van het vaste land over jjs binnen eenen dag kan berciken; op wiLLincs heeft opgemerkt, dat het iis, als er deag geen land lag, bij ftetke Zuidewinden van den wal des vasten lands derwaarts zamen drijven zou, Maar dat men, integendesl, als het tweemaal vier en twin-tig uit bet Zuiden gewaaid heeft, het drijfip B06 in even Groot hocveriimid saa Clea wal ontmoet O4 Even Evenwel moeten de Russen, die wilden, dat hij zijnne reis uit de Kovyme haar. Behringsstraat vervolgen zou, de zee aldaar des zomers bevaarbaar hebben: geacht; en er berust onder -bunne natie een oververing, dat een Kozak, DESHNEFF geheeten, in 1648 uit de Kovyma, buiten het Tchouktifche fchiereiland om,--neer-de Golf wan Anadyr voer, en dat zeker (chip, in een bijzonder gunftig jaar, Jangs de kust van Siberie veilig den mond der Lena bereikte. Even open, zazeri wij, vond Linscro-TEN de zee in 1584, tot zeer ver ten Oosten der Straat vari Vaygats. Maar tusfchen de Oby en Lena ftrekt de kust zich tot 78° ten Noorden uit. Daar moet de Iszee jaarlijks flechts ee zeer korten ue beviarbaar zijn, zoo zij het ooit genoegzzam ‘De Walvischvangers, die uit den Atlantifchen occagn komen, vinden - doorgaans op 76° kleine ronde: ftukken fis, als paniekocken; op 77° of 98° varen zij tusfthen brokken door, ven tusfchen ' 8 200 en 1500 vader lengte; op 81° of 89 vin- den zij-het ijs derwijze gefloten, als-coox het bui- fen Behringsftraat reeds op ruim 70° vonds - Nopens den dampkring boven het ijs omftreeks Spitsbergen meldt DE pacrs,- dat ‘mer & nimmer eigenlijk dus genoemde wolken ziet, maar de ‘lucht: bij donker weder-alomme even vol is, als of cen dikke mist hem benevelde,' er daarentegen, z00 ‘vaak de Zon er zigtbaar is, ‘aan‘alle-kanten even helder. Aan de -Kust van Siberie -hangt er, volgens BILLinos, bijkans  Winters zin in dit wereldoord naturlik zeer Steng. Omstreeks den mond der Kovyma nats men waar, dat, als de Thermometer 37° benedext het vriespunt viel, de bijlenbg het houtkloven als gias in stukken fprongen, dat, als de kwik tot 50° Gaalde, het bout ijzerhard werd, en weigerde te spilliren, en dat; bij cene daling tot het ladgfte’ Punt van 63°, de brandewij bevroor. Bij deze Yaatfte mate van koude vormde de adem van iemand,’ die het weagde in de opene lucht te wandelen,’ eenen ijzigen: damp: rondom zijn hoofd, en veroor-’ zaakte het ademhalen foortgelijk een geluid, als het: vouwen van pakpapier. Evenwel verzekeren de Rusfen, die te. Smerenburg op Spitsbergen over- winteren, dat de-koude aldaar niet frenger is, den’ te Petersburg, en dat'men er,-els het niet wanit noch fneuwt, in de opene luolie vermag te wane’ delen. Donder hoort men op ae rszee gelden; meat blikfem is er niet ongemeen, en het Noordcrlicht,' dat aldaar te huis hoort, fchiffit “er van October: tot. Kerstijd seer helder. Meri zict er’ ook dikwijls’ kringen. om de Maan, en bijzonnen. Schoon de aantrekking van Maan en Zon er door den grooten afftand: ‘van ° den “Evennachtliin | ‘zeer gering* moet, worden gemaake, rijst en valt er het water bij de. Getiiden op fommige plaatfen aanmerkelijk, ofa fchoon gemeinen niet boven de 18 duim. Aan O 5 den. 28 -AARDRYRSKUNDE voor ee 4 @& we @ den, mond der tivier van mMAC-xgNege {chen de Vioed. tusfchen 16. en 18 duim te klimmen; aan, djen, der Kopersivier dagrentegen pnafchen de 1e tn 14 VO&t, 200 als, HEARN -uit het ijs opmaakte,. dat.bij-de Ebbe aan den wal.bleef hanggn, De hoogfte Vloed, dien men aan de-N, W. kust ven Noya. Zembla  Westkyst van Spitsbergen Noordwaarts aan loopenda. Voorts liepen. 2, om het - N. W. uitcinde des jands heen, N. O. en Oost aan; zekerlijk. amdat de zee aay dic kant open, maar. ten Noore dea door het vaste ijs gelloten, was. Er spoelt aan de kvsten der Iszee veel hout an, Men vind hat ia monigte op de oevers der Eilanden van Lisikoff, en des vasten lands tus-fchen -Kaap Barmenoi a de Kovyma; maar ten Ooswn dier Keap, -zegt men, wordt het niet aangetroffen; iets, dat het aanwezen van land ten, Noordea van. het Fchouktifche {chiereHand beves-tig. HmEMSxgak ¢n BARENDS vonden het asn de N. QO. kuat yan Nova Zembie insgelijkks; en het omt,aqn de ostkast van Spitsbergen en de Noord- Hee zijn verlengingen van den. Keerfroom, welken de Poolftroom gedurende onzen zomer tus-fchen de Hoofden van zich geeft. Zie de Inieciding, pag. 66.  a9 Moordkust vah [sland in menigte ash. De veriehil-lende foorten van dennenhout, wearuit het meestal beftaat, worden zekerigk, voor verre weg het grootfie ged Este, door de rivieren. Van Siberie en Amesika. Mear de Ijezee gevoerd. Er spocien inmiddels op Island ook yoortbrengialen der oevers van de Golf van Mexico sap; ten bewijze, dat de Golfitroom gedu-yende onzen winter Westwaarts loopt, dat voorts uit her aanfpoelen van dergeifke dingen op Hitland: bigkt (*). De Ijszee i her gewone verblijf van zckere förten van Walvisichen, en verdere in her water leven d Zoogdieren, welke selfs her euwige is niet regen: vervolving van den kant der aivernielende menfchen: dekt (S). Mag dezelfidie IJszee niet voor het voor het voor het voor het kaum der onmertelike scholen van Haring, dic janriks onze kusten bezocken, gehouden worden, die vis-chen, zoowel alg de Makreeley, en eenige footmen van het Kabeljaauwen- geflacht (gedus), zijn er echter zeer overvioedig. Wan Scheipvisichen zijn er fiechts weinige soorten, en wan elke soort flecht weinige. Psspps vond aan de oevers van Spistbergen ficchts twee of drie soorten; BM.LINGS op zijn er tis langs de kust van Siberie.geene hoegenoemd; en ACERBI meldt, aan de kust van Lapland flechts twee. Zie de plaatfen van pe saint Pizras, welke on der pog. 69 der Inleiding reeds sangebeald zijn  de weinige viervoetige.cieren, ‘weike tegen de koude der Poollucht: beftand.ziin, verdienen de ljsbeer en het ‘Rendier de meeste aanmerking.’ De eerfte, even merkwaardig wegens zijne grootte en ijs- felijke gedoante, als.wegens de zorg der vwijfjes voor’ hare-jongen, onthoodt:zich meer’ op het is, dan op: het Jand, ‘en zwemit en.duikt gcftadig in'zee, om de Zeehonden en Visfchen te vangen, waarmede hij zich voedt. ‘Elij wordt zeven of acht voet Jang, en vier of.-vijf honderd’ pond zwaar. De Zeelieden houden ziin -vieesch, offchoon het vrif tranig is, nog voor. Eene lekern, in: n-vergelik met dat van den Zee, hond. : Het Rendier j is voor de bewoners der kusten van - de IJszee even nuttig, als de kemel voor de zwer- vende Arabieren. Hij voedt en kleedt hen, en dient. hen op-hunne reizen. . Deze gewesten zijn het vaderland van den tsvogel, dhe degrotte van eene musch heeft, en niet dan op het lis gezien wordt..De Donscend, ‘Eidereend, of Rotgans, nestelt er in de spleten der ongenaakbaarfte kiippen. van kusten en eilanden, bijzonderliik op No- va Zambla en: Spitsbergen. Edk nest bevat viif of. ves vijeren, zorgvuldig met dons bedekt, dat de ou- vogels van hunne borst plukken. Als men ze van hun nest drijft', leggen zij.ecn tweede aani- thaar, als men zé ook daar ftoort, geen derde. © «-. Er entlasten zich in de Lise eenige van de groot- fie rivieren der wereld, die uit de gebergren van Si- berie voortkomen; 3 doch, zoo als een Aardrikskun- dige onlangs opmerkte, zij rollen door woest visk- ten, van waar een ecuwige winter de kunften en het ‘maat{chappelijke leven verbant. Er spiegelen zich ia haar geene heerlijke fteden. Zij zim met geene groot- che bruggen beladen, en worden van gene {chepem bevaren, die de voortbrengfelen van verichillende landen heen en weder voeren. Een ontzaggelijk breed water, door een donker bosch of een afzigtelikk moe- ras bezoomd, eenige uit de afbrokkelende. cevers te voorichin komende Mammouthsbeenderen, ceene Kanoos van de ellendige inboorlingen, ontelbare viuge ten van Watervogels, of de ten halve in het water liggende buizen der vreedzame Bevers — ziedaar al merkwaardige, dat de Siberifche rivieren opleveren, De Europeefche, die in de Lise vallen, zijn geme- lijk van weinig ‘maat{chappelijke leven verbant.’ Aanbelang; en van de Amerikanischen, welke zich in die zee ontlasten, kennen wie geene andere, dan die door HEARN en MAC - KENZIE bezigtigt zijn. SIBERIE, RUS - en LAPLAND. Tuschen de Aziatifche Oost- en Noord-kaap is de kust laag- Er loopen van dezelve rotfige punten in zee vit, maar er is geen schon van haven. Land-waarts in is het oord bergachtig. Drie uur van den wal ligt Burney’s eiland, dat bij de Russen Ouzelanheet. Van de Noord - ‘Kaap tot san Kaap Schelatskoi eso AARDRIJKSKUNDE voor ‘koi is de kust weinig bekend, Z!j vormt intusichen de groote baai van Kanin, en er lige ten Westen van Keap Schelatskoi eene andere golf, Zcboun geheceen. “Kaap Berrenoi, verder ten Westen, beftaat uit zee- waarts in loopende rotfen, die near torens en kolome- men van bouwvailen zweemen..Sehroevenbaai, dus mear den vorm der rotfen genoemd, welke zich op ‘te. naburige heuvels verhefen, en Wolfbasi, tipgen tusfehen Kaap Barrenot en den mond der Kovyma. Flier is de kustiaag, en met aaneengefchakelde on- ‘diepten bezet. Des zomers vormt de fsmeltende fheenw der landwaarts in gelegene bergen er rivier- Yes, die in zee uitloopen. Die bergen beftaan uit graniet, kwarts, en eehe harde en zwarte foort van fteen. Het plantenrikk bepaalt er zich tot eene foort. van wikken, welker wortels eetbaar zi, dwergwil- pen en berken, mos, en eenige weinige andere plin« ten. De oevers zijn van aangefpoeld hout bedekt. ~ Be Kovyma onfpringt uit eene bergreeks nabij de Golf van Ochotsk, en ontlast zich, midden door een aantal banken henen, in een wijde basi, Om- fireeks den 20 September bevriest zij aan haren mond. De dooi begint Er met half Meil aan het einde van welke maand het ijs ganzelijk gefmolten is, en er eene overstrooming aanvangr, welke tot het einde van funijj duurt. In de baai der Kovyma liggen de viet Medvigbi- of Beeren eifanden, en tusfchen deze Yivier en de Indijerka’ eenige andere, van welke men fiechts de barbaarfthe namen kent. ’ De Indijerka vait im een baat ten Oosten van Kaap Sva- ZEEVAART 2n KOOPHANDBL. acs Swatoi, of de MeiBge; ten Noorden van welke ‘er in 2711 en 1794 cenige eilanden van aanmerkeltjke groetre ondekt zijn geworden, welke wlalxorr If 3770 en 1774 neauwkeurig heeft opgenomen. Een derzeive ligt 1s uur ten Noorden van Kaap Svatoi, enislaag van grond, 100 mij lang en 50 breed. Een groct meer befleat her midden van dit eiland, Een tweede figt nog 5 uur Noordelijker, en is ook kag, ‘go mil fang en 14 breed. Ten Noorden van her ‘tweede eiland van LiatKorr, heeft men, op een af- ‘frend van 22 uur, het ontangs dus genoemde Nicuw S¥beric onedekt. Het bevat bergrecken, welker uit- einde ten Noorden en Oosten onbekend is. De met jo bezerte ‘cevers beftzan uit dor zand, wasrop Mechts cen dik mos en cenige lage planten grocijen. ‘Al deze landen zim vol Mammouths beenderen en tanden, gehorende fchedels van dieren, welke Men voor Buffels en Rhinocerosfen houdt (T), en beenderen an verfchiliende soorten van Walvisfchen en reusach- groote vogels. De stranden zijn er van aangefpodl- de boomftammen bedekt; en men vindt op Nieuw Sfberie geregelde beddingen van verfteend hout. Dat Vand bevat ook ecene rivier van aanmerkelijke grootte, ‘met visch, welker foorten men zegt dat in de. rivie- ‘yen van ‘het vaste land niet gevonden worden. Men “heeft er tevens fporen van menfchen gezien, en ge- gist, dat dat land met Amerika zamenhangt; doch “men houdt het met meer fchijn van reden voor een groot eiland, dht aan het onderftelde land ten Noorden van bet Tchouktifche fchiereiland vast kan zijn. Ten Westen van Kaap. Svatoi ontlast zich de Yana, langs verfchillende monden, in eene groote golf. aan welke de Russische volkplanting van Makfenoka ten Oosten. paalt.- Op de Yana volgt de Lena, dat de groote rivier van Siberie-is. Dezelve onefpringt ten Westen van het meer Baikal, loopt tuschen de grosse en, 4000 mijlen lands af, ontvangt een aantal andere “givieren, en ontlast zich midden door eilanden he- nen, welker gron@-een bevrozen. moeras is. Daar haar water langs een zandgrond loopt, is het zuiver en -helder. Tot op 30o mijlvan zee is het yoor groote {chepen bevaarbaar, maar vervolgens wordt het ondiep en vol zandplaten. Na de Lena volgen in orde de Olonec, de Anibara en de Katanga, dat alle groote rivieren zim. Daarna “vertoont zich Cevere Vostofchnoi (*) de Noorde- lijkfte punt van Azie, aan de Oostzijde der Golf van Taimura, welke aan hare _Westzijde door den Cevero _Zapodnoi gevormd wordt. Verder -heen ontlast de Piac Inn, welke wenn meer voorkommt zich tuschea cilanden door in zee: op deze volgt de Jensfälle; ee- tivier van den eerfältigen rang, welke-uit de bergen ten _ "Westen van het meer Baikal onpringt, en zich, na 1g@o mijlen genoegzaam regtuit Noordwaarts te ziin _goopen, met cene ver landwagrts in seikende baai - ver= (*) OF Ooster Cevere, in tegenoverttelling ven den Zapodnoi, of Wester. Bij de Ouden, will men droeg dit voorgebergte den naam van 7adis. ZEEVAART en KOOPHANDEL. de vercenist. Heaatbekken is roclig, en zijn is, met wige zondering wan conige plastien, waar zij watcrvallep vormt, bijkans everal bevaarbaar. De naastvolgende rivier van aanbelang is de Oby, eene der.grootfte van het Rusifche Rik. Zij ontfiaat uit de vereeniging van twee rivieren, die uid: het meer Alran voorrkomen, en loopt 1700 mijen lands af, Haar water is flikerig, en deszclfs loop z0o traag, dat het des winters onder het ijs bederft. Het is nogtans tot digt adn het gezegde meer bevaar-baar. De Golf., welke de Oby aan haren wnond het, wordt door een groot (chiereiland van die aan den mond der Kara afgefcheiden. Deze rivier is ane ders.van weinig beteekenia, masr wordt door dehes dendaagfche Aardrijkskundigen gerekend de grcnalinie taschen..Azie en Europa uit t maken. De Golf van Kara heeft ten Noorden van sich No. va Zembla, dat door fommige Aardrijkskundigen toe Azie, door andere tot Eurapa, betrokken words, Deszelfe naam is van Rusifchen ocorfprong,en z0a veel als Nieww iand. Het zijn twee cilanden,: dia door de Steraat Matotchink, of euwig bevracen, vaneen gefcheiden worden. Er loopt over elk ei- land, Noord- en Zuidwaarts aan, eene bergketen, voornamelijk van zeilfteen, doch welke hier en thar fim zwart marmer met witte aderen bevat. In de vallejien beftaat de grond uit bevrozen veen. TJsbee- ren, Rendieren, een bijzonder flag van Vosfen, met dikke ftaarten, en een dicr van de gedaante der Ko- nijnen, maar van de grootte der Rattem’, zim de eenir P ge ‘ acs... AARDRIIKSK UN DE soon: gt viervoctige dicen. ‘De. Donsendic. er vest: tehyia, ' q@m..de, Samajeden. van het ‘vaste lend, hezockan de Zuidelijke oevers der béide cilanden 5 om et dons op te gaderén en Robben te: flean. ‘Tasichben Nova. Zemblät en het vaste land ‘door fleven-de, en de open gevondene. Straat, welke men met een van dien des clands. Entre, en de open gevondene. Straat, welke men met een van dien des clands. Entre, en Dolgoi, welker gründtte diepte 80 vadem isp. Twee andere clanden, Matvief, en Dolgoi, door de Nelderlanders Orange en Manritius gohoemd, worden es sanhangels van het in 1679 door de Russie inbei. Ten Westen der Straat van Vaygaes vorne de Ew- repeeithe ‘ust de Suchoe mote, of Dreage sa, Gexie. ver. landwaarts in loopende Golf, in welke de Perebora ett aantal takken, tusichest uit beet fib acs bosene cllanden door, antidst. Verder heen wordt é¢. Golf van Cheskain door .het {chiemiand Kenin ven rien Sagng. ar Wirse. zee afgeicheden.. Dit eft: wo Vaygats ts. due arene verbustering van Pasiges, 00 als fommigen, willen dat de Nederianders , bij het bevaren der Strage, het eiland zouden hebben genoemd, Dit ontleent zijnen neam veeleer van het Sclavonilche Wojat, graveren; $ aangezien men op éen voorgebérgté van Nova Zembla, tegen over het eiland , eer fantal beclden gegiffdd hee gevonden, er “e = ZEEVAART en KOORHANDBL. a7 lastfte is eene groove gulf, well uien, tuctthén dat fchierelland en de Kuse van Lapland door, imscilr. Zij reikt Zuidwaarts tot aan 63° go’ N. Br. Haar naam [pruit: daarvit, dat zij voor ecn groot ckel des jaars bevriest, en met fnecuw bedekt wordt. Zi is “enkel van ‘her middenh van Met tot din het cinde van September open. Zij bewar verftheidene endiep- ten en klippige cifanden. Hare oevers zijn diep in- getand , en er loopen dertig riviern in hear uit, van welke de Mezen, _& Dwim, a de Onega, és voornaimfte zin. De Mezen ontlast zich in cene basi aan de Ostfida der Witte zee, en heeft aanbelang en ddnselfden naam. De mond der Dwina omvat twee cifandth, en is wan het einde van October tot tusfthen ath 26 April en 10 Md met ijs bedekt. Aap haar werf Archangel, gegrondvest S. Michael de Archangel, of Aartsengel in 1584 gegrondvest. De Stad is vier mil Ing, en andethalve breed, en bevat 12,000 bewogeners, onder welke ‘ef 2000 winkelfers zijn. De gebouwen zfa van hout, uitpezonderd de citadel en vestingwerken, benvens eene Wisfelbank var tigchelfteen. Archan gelheft den Bisfchop, en, bij de Grickfche Kerken, en Luthersch ‘en. Gereformeerd Bedeltus. Schoon’ bet bouwen van Petersburg’ den hamdel van Archarzt prootefijks verminderd heeft, is dezelve echrer nog aanmerkelijik. In 1802 werd et voor vif miljoen Roebels uit- en flechts Voor en bale miljoen einge voerd, Sof Re Po In 28 AARDRIKSKUNDE voor 28 AARDRIKSKUNDE voor In 1803 beftond de voorfhaamfte uitvoer, behalve toutewerk, kaarfen, traan, hyiden, vederen en bont-werkers waren, in: Talk, na genoeg © 160,000 pud._ Eo: IJzer 150,000 == Vies ere £24,000 ——= Teer ‘mame 87,000 Vatell. Masten ——--——= 1,040,000 ftuks. Er werden toen tot den Kusthandel 170 galjoo- ten, en tot de Visfcherij 281 booten gebruikt. Het getal der binnengekommene: fchepen was toen 932, van gezamenlijk ongeveer 60,000 ton.. In 1716 was het 233 1780 ————= 112 1784 ———— 129 ) {chepen. 31794 ——~—e-——~ 2074. ; 1800 =———« 140 ‘De meldenswärdigste cilanden in de Witte zee zijn de Soloffki’s in de Golf der Onega, op welker Zui- delijkfte er cen groot Klooster van Griekfche Monni- ken ftaat. De Wolna Ostrovadeer cilanden liggen aan den mond der Golf van Kandalaskaia, en Souk-. novitz, of het dwarfe eiland, negen uur ten Z.W. yan Ponnoy op de kust van Lapland. De doortogt trefchen -beide is veilig. Het Knock John zand firekt zich van Kaap Svatoi (*) uit tot nabij Pon- Noy. (*) Dezen reeds verklasrden naam yoert de landpunt, ran. 3 wel- ZEEVAART un KOOPHANDEL, 829 oy of ongeveer go uur. Er zijn op betzcive et ge drooge plekken, maar tusfchen hetzelve en het vaste land het water eene diepte van 25 vadems De Witte zee heeft langs de gegravene vaarten vad Koubensk, en van het Noorden, die de Dwina a Wolga vereenigen, gemeenfchap met de Caspifthe » en langs het Kanaal van Lepalisk, dat de Dwina ea Nieper vereenigt, met de Zwarte zee.. De Witte zee verlatende, en, van Kaap Svatot af tangs de Kust van Rusfisch Lapland varende, kom¢ men aan de rivicr Jockena, of Jeganga, naby. welke de Zeven cilanden (Semi ostrova) voor Skipperbaaj ligges. Aan de rivier Kola, dat cene der voornasmits van Lapland is, ligt c (*) Eine gegen van denzelfen Datte Dit is de eenige van Rusfisch Lapland. Zij. heeft hosten heizen en 800 inwoners, waaronder 54 wine keliers. Schepen, die naar de Witte xzce willen, doen haar fomtijds aan om voorraad, voorraad van zoute visch, en het is de zamelplaats der Rusfisch visfchess aan de IJszee. Voor den mond der rivies ligt het booge etland Olietre, en cen weinig ten Zuim den van hetzelve, digt aan het vaste land, Kilduyn, met eene goede reede aan deszelfs Oosteinde. Laus Kawens of. Visichers eiland is, eigenlijk gefproken, ecn {chiereiland, door laag en foms onder water staand land met den wal vereenigd. Het bevat ten Zuidey Kae welke tegen over het fcilereiland Kanio tanzden ins ging der Witte zee ligt. 