Aanteekeningen over Nederlandsche Lepidoptera
P C T Snellen
AANTEEKENIKGEN OVER NEDERLANDSCHE LEPIDOPTERA DOOR P. C. T. SNELLEN. Naauwelijks is er een jaar verloopen sedert het manuscript mijner «Ylinders van Nederland » mijne handen verliet en reeds zie ik mij in staat, het waarnemen van een aantal voor ons vaderland nieuwe soorten, tot de Macrolepidoptera behoorende, mede te deelen. Dat het toeval de ontdekking van die soorten moge begunstigd hebben , is wel aan te nemen, doeh de hoofd- oorzaak ligt daarin, dat verscheidene ijverige Entomologen in de zuiderhelft des lands — tevens het aan vlindersoorten rijkste gedeelte daarvan — zich bijzonder op het nasporen der inland- sehe Lepidoptera hebben toegelegd. Hoewel het met grond te venvachten is dat de ontdekking van nog meer soorten het ge- volg van de voortdurende werkzaamheid onzer Lepidopterologen, vooral in het bovcngenoemde gedeelle onzes vaderlands zal zijn, zoo komt het mij loch voor dat ik onbillijk zoude handelen met de vermelding van het reeds gevondene Ianger uit te stellen. De vriendelijkheid der ontdekkers toeh die mij hunne voorwerpen tot verifieering der determinatie toezonden, inaakt het mij ten pligt, de gelukkige vondsten bekend te maken, ook tot aanspo- ring van anderen. Ik heb dus het genoegen hierbij de nainen van 19 Macrolepidoptera, nieuw voor de fauna van Neder¬ land, op te geven, met korte vermelding hunner kenmerken en der vindplaalsen, terwijl ik de gelegenheid waarneem hierbij tevens eenige door mij verzamelde aanteekeningen over de AANTE£K£NING£N OVF.K NEDEUUNUSC1IE LEIMDOPTKIIA. 77 reeds door mij beschrevene soorten het licht te doen zien cn het stuk van den beer de Gavere, getiteld: « Notices sur quel- ques Maeroldpidopteres indigenes» zie Tijdscbrift voor Entorno- logic, X e deel (2 e Serie, deel 2) p. 185 enz. le bespreken. De vennelding van eenige andere mij nog buitendien als nieuwe inlandsche Macrolepidoptera opgegevene soorten, houd ik oin verschillende redenen terug, daar ik het mij lot vasten regel heb gesteld om geene soorten op te geven dan die, waarvan ik exemplaren heb gezien \ en die mij ook buitendien niet den minsten twijfel aan hare indigeniteit overlaten. Het is inijn voornemen, deze opgaven van tijd tot lijd te vervolgen, weshalve ik mij aanbeveel voor mededeelingen van nieuwe soorten, vangplaatsen van reeds bekende doeh zeer zeld - zame soorten en in het algemeen van alle opmerkingen die tot aanvulling cn verbelering zouden kunnen slrekken van niijne beschrijving der Nederlandsche Macrolepidoptera. De nieuwe soorten, systematisch gerangsehikt, zijn: Sect. A. Rhopaloccra • Fain. A. PAPILIONIDAE, Subfam. B. Satirtdae. Genus. 11. Pararye lib. 2 5. Maera L. Bovenzijde bruingrijs met hooyrood yeel , de vleuyelwortels dddr ongeteekend. 44—48 mm. L. S. N. Ed. X. 9G. — H. Pap. f. 174, 175 $ p. 29. N. 50. — 0. et Tr. 1. 1. 231 ; X. 1. 56. — Adrasta 0. et Tr. IV. 157. — IE Pap. f. 856—859. De vlinder onderscheidt zieh van Megciera met wien hij in bouw cn aanleg van leekening zeer overeenkomt, behalve door 1 lk neem dus de vier door den heer de Gavere als nieuw opgegeven soorten, te weten: Argynnis Pales W. V. (Arsilache Esp.), Zygaena Minos W. V., Z. Lonice- rae Esp. en Neraoria Porrinata Zell, nog niet op. De nasporing dezer species bevecl ik der zorgefi van onze Lepidopterologen bijzonder aau. ' i Volgens Dr. Speyer en niet Pararga Hb. 78 AANTEEKEN1NGEN OVER N EDE R L A XDSC 11E LEP1DOPTEUA. zijne ineerdere grootte, steeds door het ontbreken der teeke- oingen op de bovenzijde der vleugelwortels. Slechts zelden is een flaauw spoor te zien van de duidelijke donkere streepjes die men bij Megctera in de middeneel der voorvleugels bemerkt. De type dezer nieuwe soort is overigens op de bovenzijde effen donker grijsbruin van grondkleur; voorbij de dwarsaders met eenen band van hoogroodgele vlekken voor den achterrand; een groot, zwart, witgekernd oog in de voorvleugelpunt en twee of drie kleinere langs den achlerrand der aehtervleugels; bij de varieteit, Adrasta Hffmgg., 0., verbreidl zicli dit roodgeel ook wortelwaarts der dwarsaders over den vleugel. Rups volgens Oehsenheimer groen met witte zijdestreep en donkere ruglijn. Op Poa, Festuca. Door den beer F. M. J. Heylaerts Jr. is einde Julij een stuk op de Galdersehe heide bij Breda in Noordbrabant gevon- den, terwijl de beer Maurissen mij opgeeft dat de beer Maassen einde Junij een exemplaar der varieteit Adrasta bij Vaals in Limburg ving. Fam. 2. HESPERIDAE. Gen. I. Sy r ich th us , Bdv, 2b. Sao H. Vergelijk VI. v. N. p. 80 noot 1 voor de kenmerken enz. dezer soort, die eene vlugt heeft van 21—25 mm. z »j is niet zeer zelclzaarn in het begin van Junij in de ves- tingwerken ten zuiden van Maastricht (Maurissen.). Sect. I’>. Ketei'ocera. Fam. 6. PSYCHIDAE. Gen. I. Psyche Schrank. 1 b . Villosella, 0. De op p. 121 uoot 1 der VI. v. N. vermelde zakken hebben in Julij 18G7 vlinders van Psyche villosella opgeleverd; ik ont- ving de voorwerpen cehler te laal, om de beschrijving nog te kunncn opnemen. AANTEEKKNINOEN OVER NEDEULANDSCME LEEIDOPTERA. 79 Do invoeging dezcr nieuwe soort vereiseht eene kleine wijzi- ging in tie analytischc tabcl van het genus Psyche op p. 121, I blijft, doeh dan komt: Achtervleugels met 7 aderen ( Unicolor , Villosella.) Achtervleugels met 8 aderen ( Fusca ). De nadereken- merken van Villosella zijn alsdan: Vleugels dun grijs behaard , de voorrand der voorvleugels bijna ongebogen , hunne dwarsader donlcerder en dither bekleed dan het overige van den vleugel ; lijf zeer dik en ivollig behaard . Vlugl 24—26 mm. Vergelijk: 0. et Tr. 3. 180. — H.S. S. B. 2 p. 20 Bomb, f. 100 (4). — v. Ilein. I p. 181. - Backer T. v. E. X. (2 e serie 2) p. 236—9 ph 11. Voor bescbrijving van rups en vlinder zie men verder het Tijdsehrift 1. c.. Behalve op de heidevelden der Veluwe iri Gelderland waar de beer Backer Jr. te Oosterbeek deze soort het eerst ontdekte, is zij ook in Noorclbrabant bij Breda door den heer Heylaerts aangetroffen. Fam. 9. GHELONARIAE. Subfam. B. Nolina. Gen. II. Nolci Leach. 1\ Togatulalis II. Behoort onder afdeeling I en hare diagnose is: In de achtervleugels ader 4 aamvezig , gesteeld met 3 ; op de voorvleugels de eerste en tweede divarslijn spits geland , de laatste van ader 3 tot den voorrand met eene groote bogt ; tusschenbeiden meestal eene zeer dikke , rondgebogen zivarte middenlijn. Vlugl 22—26 mm. H. Pyr. f. 130 (131) p. 7 N. 1. — O. et Tr. VII. 91, X. 3. 40. Verreweg de grootste soort van het genus. De steel van ader 5 en 4 der achtervleugels zeer lang en daardoor die aderen vrij korl. Groncl der voorvleugels witgrijs, het middenveld don- 80 AANTEEKEN1NGEN OVEU NEDEULANDSClIE LEl’lDOPTEAA. kerder, tie iniddenlijn soins dubbel (bij het exemplaar van Maurissen) ook wel niet aanwezig volgens Treitschke. Achter- vlcugels bruingrijs, zonder middenvlek. Van einde Junij tot in Julij. Rups op eiken, zie bij Tr., X. 5. 40, waar zij uitvoerig be- sehreven is. Een exemplaar dezer nieuwe soort is bij Venlo in Limburg gevonden (mededeeling van den heer Maurissen). Fam, 16. CYMATOPHORIDAE. Gen. II. Nov. Gen . 1 1. Diluta W. V. W. V. p. 87. Fam. I. N. 6. — H. Noct. f. 206 ?. — 0. el Tr. V. 1. 90, VI. I. 580. — Wd. f. 550.—Vlugt 50-55 mm. Voor de kenmerken van het in. i. onder dc Cymatophoriden nieuvv te vormen genus, zie men de in de noot aangehaalde plaats. Diluta onderscheidt zieh overigens van Cymalophora Or en Ocularis , met wie zij in bouw, grootte en teekening over- eenkomt, door het ontbreken der cijfervormige Iiehte vlekken in het middenveld der voorvleugels; dit middenveld is afgezet door twee bruine banden, aan de toegewende zijden gezoomd met fijne zwarte, tegen den voorrand divergeerende lijnen. September. Rups volgens Treitschke in Mei op ciken, waskleurig bleek- geel met zwarten kop. Een exemplaar dezer voor onze fauna nieuwe vlindersoorl is door den heer Hamm in Limburg bij Venlo gevangen. Het zal in September tegen een eikenboompje (Maurissen). Fam. 17. NOCTUINA. Gen. VIII b . Cirrhoedia Gn. 1. Xerampelina H. Voor de generieke en specifieke kenmerken dezer nieuwe 1 Het stuk waarop de sclirijver doelt eu dat wegeus plaatsgebrek is blijveu liggeu, zal in de volgende allevering het lieht zien. Ked. AANTEEKEN1NGEN OVEft NEDGllLANDSCUK LEPIDOPTKUA. 81 soort vcrgclijkc men VI. v. N. p. 244, noot 2. I)e vlugl van den vlinder is 27 —55 mm. Ecn $ is door den heer Ziegeler tcgen eenen essclicnstam in Limburg bij Maastricht gevonden (Maurissen). Gen. Xll b . Anchocelis Gn. 1. Lunosa Haw. Haw. II. 205. — Wd. f. 185 (<?). — Gn. Noel. I. p. 567. N. 612. — H. S. S. B. 2. p. 199 noot, f. 289 (?). — Neurodes H. S. IVoet. f. 94. — Vlugt 52—56 mm. Het onderscheid tussehen Aporophyla en Anchocelis zou vol- gens Lederer (Noctuinen Europa’s, p. 50 sub. N. 26) daarin bestaan, dat bij het eerstgenoemde genus de palpen opgerigt en de habitus en teekening die der Hadeniden zouden zijn, terwijl hij van het tweede zegt: //Palpen hangend, habitus en teekening der Orthosiden. // Bij het schrijven van mijn boek bezat ik Anch. lunosa nog niet, doch thans kan ik, bij onder- zoek mijner 5 stuks, zooveel verschil in den toestand der pal- pen met Aporophyla niet zien, maar het tweede kenmerk onderscheidt ten minste onze Aporophyla- soort, lutulenta W. V., duidelijk van Anchocelis lunosa , want de vlinder herinnert dade- lijk aan Orthosia pistacina en Taeniocampa gracilis.. Guenee, die deze vooral in het westen van Europa voorkomende soort omstandig en ook met hare rups bcschrijft, beschouwt als type de voorwerpen met zwartgrijze, scherp heldergeel geaderde, duidelijk geteekendc voorvleugels* var. A hcefl bruinaclitig, roodachlig of groenachtig gele voorvleugels die mede duidelijk geteekend zijn, en bij var. B zijn zij ijzerroestkleurig zonder andere teekening dan eenc zeer duidelijke reeks van zwarte stippen langs de golllijn. De rups gelijkt naar zijne beschrijving op die eener Agrotis van afdeeling C. Zij wordt in April op drooge plaatsen gevonden, waar zij van gras leeft. Vliegtijd volgens Guenee Julij (Zie onder). De eerste waarnemer bier te lande is de heer van Medem- bach de Rooy Jr., die den l slcn October 1867 ecn <?, tot de 82 AANTEEKENINGEN OVER INEUEULANDSCHE LEP1D0PTEUA. var. A behoorende, te Beek bij Nijmegen ving. Ifet exemplaar is gaaf en behoort missehien tot cene tweede generatie, waar- van Guenee niet spreekt, Gen. XXXIIF. Hyppa Dup. \, Rectilinea Esp, Het nit eene europesche soort bestaande genus Hijppa in inijne analytische label der Noctuinen-genera op p. 245 komende, onder: ee , yg ^ //Thorax zonder pluim achter den halskraag.— Vlinders groot, stevig gebouwd. — De bekleeding van den rug alleen uit haren bestaande,// — is van het mede uit eene soort bestaande genus Moma H te onderscheiden door de palpen, wier eindlid bij Hyppa kort en dik is, tervvijl de kleur en de aanleg van de teekening der voorvleugels geheel ^fwijken van Moma en aan Xylina en Cucullia herinneren. Men zie voor de beschrijving van het volmaakt insekt noot 1 op de genoemde p. 245 en de daar opgegeven schrijvers. De vlugt van den vlinder is 55 — 40 mm. Rups volgens Treilsehke in gedaante op die van Dipter . scabriuscula gelijkende, bruin, op den rug met schuine donkerder streepjes en een biaauw waas. Zij leeft in October en November volwassen op bramen, vveeg- bree, aardbezienplanten en andere lage gewassen, overwintert en verpopt in het voorjaar. De heer F. M. J. Heylaerts ving een afgevlogen, doch nog kenbaar voorwerp in het begin van Junij bij Breda. Tezelfder tijd zijn verscheidene exemplaren door de heeren Lewe van Middelstum, van Medembach de Rooy Jr. en door mij in het Rijkswoud bij Kleef, digt bij onze grenzen gevangen. Gen, LII b . Meliana Curt. 1. Dubiosa Tr. 0. et Tr. X. 2. 86. — Ii. S. S. B. 2. p. 226 Noct. f. 556 ?. — Schmidt, Stett. E. Z. 1858 p. 545. — Flammed Wd. f. 1458. — Vlugt 55 — 40 mm. Zic voor dc generiekc en specifiekc kenmerken noot 2 op p. 240 inijner VI. v. N. De kop van den vlinder is cchlcr niet A A N T K12 K K NIN G K N OVKR NERKIUaNRSCIIE I.EI»IDO!»TERA. 85 met schubben, maar met kort afgeschoren haren bekleed cn de achlervleugels van al de inannelijke vlinders die ik zag zijn grijs. Van deze soort heefl de beer J. C. J. de Jonchcere, te Dordrecht, den 18 Mei 1867 een $ bij die stad gevangen en in Mei 1868 weder een. Ook bij Groningen gevonden door Dr. de Gavere. Gen. LV. Agrotis 0. et Tr. B. 7\ Neglecta H. Vlugt 55—40 mm. De kenmerken waardoor deze soort zicli van de naauwvcnvante Xanthographa onderscheidt, zijn op p. 409 mijner VI. v. N. opgegeven, als ook de voor haar te vergelijken schrijvers. Agrotis neglecta varieert sterk; de vlinders kunnen echter tot 2 hoofdrassen worden gebragt en daarvan is het typische ( Neglecta II, Tr. , H. S.) op thorax en voorvleugels grijs, lichter of donkerder, met roodachtig grijze franje; de varieteit Cerasina H. S. f. 151—5, heeft die ligchaamsdeelen roodbruin, ongeveer gelijk aan den type van Xanthographa , doeh de geheele beschubbing is bij Neglecta dof en glansloos. Augustus. Eene generatie. Rups, door Speyer zeer uitvoerig beschreven, van het najaar tot einde Junij op heide en bosehbessen. Zij is groen, geel of bruinaehtig met breede lichte zijstreep, spint in den grond in en ligt 4 weken eer zij verpopt. De heer J. Backer Jr. te Oosterbeek, heeft Agrotis neglecta het eerst hier te lande waargenomen; hij ving den 18 Aug. 1868 een liehtgrijs typisch exemplaar bij Wolfhezen, dat hij mij ter determinatie zond. Welligt behoort ook tot deze soort de op de titelplaat van Sepp’s !V e deel afgebeelde roodbruine heiderups. Gen. LV1 . ' Caradrina, 0. et Tr. A. 1. Exigua H. H. Noct, T. 78 f. 562 ?. — 0. en Tr. V. 2. 254, X. 2. 81. — 84 AANTEEKENINGEN OVER NEDERLANDSCIIE LEPIDOPTERA. H. S. S. B. 2 p. 212. f. 441 (niet duidelijk). — Milliere leones IL p. 222. pi. 75. f. 2,5. (Met rups, vlinder zeer goed). Vlugt 28—50 mm. Noctua exigua H., door Lederer tot Caradrina gerekend, zou,. naar mijne analytische tabel der Noctuinen-genera, een nieuw genus vereischen, want kop en thorax zijn met groote, platte schubben bedekt terwijl zij bij de mij bekende, waaronder ook de, inlandsche soorten van Caradrina, slechts haren dragen. Ook zijn de palpen zeer smal, en pooten en borst vrij glad beschubd, terwijl Lederer teregt opmerkt dat de rug van het achterlijf op ring 1 een pluimpje draagt. De generieke kwestie echter daarlatende n is het zeker dat het bovenstaande genoeg is om Exigua van onze overige Cara- drinen te onderscheiden en wij haar wel als eene afzonderlijke afdeeling aan het hoofd van het genus kunnen plaatsen. De vlinder gelijkt overigens in bouw, kleur en teekening veel op onze bekende Clavipalpis , doch de witte, glanzige achter- vleugels hebben bij Exigua eenen sterken weerschijn en zijn meer driehoekig. Rups op Polygonum en andere lage planten, rond, naar voren iets verdunnend, de rug zwart, de buik bleek okergeel, de zijden met eene aan de rugzijde als een kamrad gelande vuilwitte streep (Milliere). Van deze, hoofdzakelijk het zuiden van Europa bewonende soort, die in Italie en Spanje gemeen doeh in het zuiden van Frankrijk zelden voorkomt , terwijl zij even zoo zeldzaam is in het zuiden van Engeland en in Duitschland nog niet gevonden is, werd den 24 Julij dezes jaars een vrij groot (50 mm.) dui¬ delijk geteekend, gaaf exemplaar gevangen bij Dordrecht, door den heer J. C. .T. de Joneheere, die dus onze fauna met eene zeer belangwekkende soort heeft verrijkl. Gen. LXX1I. Era stria 0. en Tr. 2. D e c e p t o r i a Scop. Wortelveld en gewalerde band der voQrvleugels geheel wit , AANTEEKENINGEN OVER N E D ER LA NI ISC IIE LEP1DOPTERA. 85 hel middenveld yrauw bruin; geene lichle f apvlelc a an de franjezijde der niervlek. — 22—20 mm. Seop. p. 214. N. 527. — Atraiula II. Noel. f. 290 ?. — 0. en Tr. V. 5. 261. — Wilde p. 518. Door het in de diagnose vermelde wordt Deceploria van Pyrarga onderseheiden. Men merkt verder op dat de tvveede dwarslijn der voorvleugels zeer sterk getand en gebogen is en zieh geene zwarte langsstreepjes in de bovenhelft van bet mid¬ denveld en van den gewaterden band bevinden. Rups, volgens de aangehaalde schrijvera, op gras. De beer F. M. J. Ileylaerts ving bij Breda in den zomer van het jaar 1808 een exemplaar dezer soort die nieuw voor onze fauna is. Fam. 19. GEOMETRIDAE. Gen. XXVIII. Nyssia Bdv. A. 1 a . Zonaria W. V. Zie voor de kenmerken etc. VI. v. N. p. 582, noot 1. — Vlugt van bet $ 2G—28 mm. Ader 5 der aehtervleugels is bij deze soort slechls weinig dunner dan de andere aderen, doeh de zeer plompe bouw van den geheelen vlinder toont ten eerste het genus Nyssia aan. In Limburg gevonden. Bij Venlo 2 exemplaren (van den Brandt); Maastricht (dumper, Maurissen, beiden 1 exemplaar); alien in het voorjaar. Gen. XXXI. Boarmia Tr. C. 8 a . Gonsonaria II. H. Geom. f. 157. — II. S. S. B. 5 p. 82 f. 246 — Wilde p. 406. — Vlugt 52—54 mm. Deze reeds op p. 589 in noot 2 besproken soort, komt in de analytische tabel van het genus onder III, A, aaa, en onderscheidt zieh van Punctulaia door de meerdere grootte en 8G AANTEEKEN1NGEN OVER NEDERI.ANDSCHE LEPIDOPTERA. door dat: 1° de aehterrand der achtervleugels puntig gegolfd, 2° de kleur lichtgrijs is. Verder is de eerste dwarslijn op de voorvleugels dubbcl, de tweede op de achtervleugels duidelijk getand. Voor het onuersclieid van Crepuscularia waarop zij in uiterlijk zeer gelijkt, zie men noot 2 op de boven aangehaalde bladzijde. April, Mei. Eene generatie? Rups naar Wilde in het najaar op berken en linden, sehors- kleurig; verandert in den grond. De heer H. Baron Lewe van Middelstum ving te Beek bij Nijmegen een exemplaar dezer voor onze fauna nieuwe soort. Gen. XXXII. Gnophos Tr. 1*. Furvata W. V. W. V. p. 108. Fam. I N. 1. — 0. en Tr. VI. 1. 1«1. — Furvaria H. Geom. f. 144 (<?). — Vlugt 45—54 mm. Van onze tot dusverre eenige inlandsche Gnophos ( Obscurata ) onderscheiden door veel aanzienlijker grootte, heeft deze vlin- der zeer spitsgepunte, donker blaauwgrijze vleugels; op de voor¬ vleugels wordt het donkerder middenveld door 2 gelande don- kere lijnen ingesloten. Middenvlek en golflijn flaauw. Rups volgens Treitsehke op lage planten, zeer stokkerig en stijf. Een $ in Limburg op den St. Pietersberg bij Maastricht door den heer dumper gevangen (Maurissen). Gen. XLIX. Cidaria Tr. K. 57 b . Fluviata H. H. Geom. f. 280 $ f. 281 <?. — Hein. p. 792. — Millifere leones II p. 577, pi. 90 f. 4—10. — Gemmata H. Geom. f. 285. — 0. et Tr. X. 2. 207. — 20—25 mm. Deze nieuwe soort komt onder I, D, aa, bb, ce, waar eene nieuwe verdeeling wordt gevormd: ddd. Middenveld in het midden zwartgrijs met kleinen, AANTEEKENIINGEJN OVEIl NEDEIUANUSCIIE LEl»IDOi»TEKA. 87 witten, zwartgekernden ring; hct overigc clcr voor- vleugels roodbruin met zeer fijnc wilte, gegolfdc teekeningen. Achlervleugels donkcrgrijs cn roodbruin met fijne wilte lijncn. De achterrand zie ik niet gegolfd, gelijk IJeinemann opgeeft. Doze soort verbindt eigenlijk afdeeling G en K van Cidaria. Voor de rups vergelijke men Milliere, die ik op het oogen- blik niet bij de hand heb. Limburg; een exemplaar bij Venlo in September door den beer van den Brandt gevangen. (Maurissen.) M. 6G. Bifasciata Haw. Grondkleur der voorvleugels in het middenveld zwartgrijs , dit franjewaarts onder ader 2 ongegolfd als de deelingslijn der tweede lichte dwarsstreep , in cel % en 5 met een scher - pen hoek of twee zulke tandjes. — 18—20 mm. Haw. III. 55 4. — Hein. p. 744. — Aquilaria H. S. S. B. III. p. 165 f. 556. — A. Schmid, Berl. E. Z. VII p. 65 (rups). Sprieten als bij de overige soorten van M, doch de voorvleu¬ gels met vrij scherpe punt. De teekening duidelijk, eerste en tweede lichte dwarsstreep sterk bruingeel gemengd, de voor- vleugelpunt met een zwart, naar binnen breed vervloeijend streepje. Het ontbreken van de lobachtige tanden in ccl 2 en 5, aan de franjezijdc van bet middenveld der voorvleugels onder- seheidt deze soort dadelijk van A/fmilala en Alchemillata. Augustus. Rups, volgens Schmid, op Euphrasia lutea. Van deze soort ving de beer van Medembach de Rooij Jr. in Aug. 1866 een fraai exemplaar op het Langewaler te Velp bij Arnhem. Gen. L. Eupithecia Curtis. L A. f. 8. Gonsignala Borkh. Borkh. V. 515. 146. — Hb. Geom. f. 247 $ — 0. en Tr. VI. 2. 117. — Wilde 11. 452. — Vlugt 20—25 mm. 88 AANTEEKENINGKN OVER NEDERLANDSCHE LEP1D0PTERA. Komt in de meeste opzigten overeen met de op p. G85 der VI. v. N. noot 4 beschreven Eup. venosata F., doeh de voor- rand der voorvleugels heeft 4 groote, min of meer driehoekige bruine vlekken die met de basis aan den voorrand bangen. Middenvlek der voorvleugels zeer dik en lang. April, Mei en Junij Rups, volgens Wilde, in Junij op peeren- en pruimenboomen; zeegroen met eene reeks van vermiljoen-roode vlekken over den rug en eene gele zrjlijn. Luehtgaten zwart, kop bleekgroen. Sn Limburg; een exemplaar bij Venlo (van den Brandt), en een $ bij Maastricht (Maurissen). B. 28b. D ebi 1 i a t a II. De kenmerken enz. dezer nu ook in ons vaderland ontdekte Eupithecia zijn door mij op p. G86 noot 4 van rnijn boek opge- geven. Zij is even groot als Rectangulala. Junij. Een exemplaar is in Gelderland, te Beek bij Nijmegen, door den heer van Medembach de Rooij Jr. gevangen; een ander in Noordbrabant bij Breda door den heer F. M. J. Heylaerts Jr. AANTEEKEN1NGE N. Pag. 55 en 57 Lycaena Semiargus v. Rotlb. Ik zag over hel hoofd dat de oogen, ofschoon fijn, echter duidelijk behaard zijn. De vlinder is eehter van de mede be- haarde oogen hebbende Lyc. Icarus door het ontbre- ken van de roodgevulde randvlekken der onderzijde dadelijk te onderscheiden. // 58. Lycaena Argiolus L. Nu ook in Zuid-Holland bij Rot' terdam door Dr. Kallenbach gevangen. AANTEEKENINGEN OVEK NI'DEKLANOSCllE LEIMDOPTEHA. 89 Png. 05. Noot 1 en p. 729 staat door cene schrijffout ovcral Pol. Ilipponoo L, dit mod zijn Ilippolhoe L. // 100. Sciupteron tabaniformis v. Rollb. In Limburg (Mau- rissen). __ » 109. Sesia spheciformis Esp. In Limburg (Maurisscn). ft 120. Psyche fusca Haw. Noordbrabant, Breda (Heylaerls); Limburg (Maurissen). // 125. Psyche plamifera O. Na 1804 ook door den heer de Roo van Weslmaas weder in de omstreken van Arnhem gevonden. n 170. Orgyia Ericae Germ. In 1808 talrijk in Noordbra- bant bij Breda (Heylaerts). ft 170. Porthesia chrysorrlioea L. Een exemplaar van den heer Maurissen heeft op de voorvleugels twee fijne zwarte stippen in de middencel, eene in het midden van cel 5 en een fijn zwart half maantje in den binnenrandshoek. " 180. Bombyx tremulifolia H. Nu ook in Gelderland bij Nijmegen door den heer Lewe van Middelslum. Zie mede verslag der 25 e Alg. Ferg. van de Ned. Ent. Vereeniging, p. 19. " 242 en 455. Scoliopteryx libatrix L. In de analytische label van de genera der Nocluinen zijn door mij de naakte oogen van het genus Scoliopteryx verkeerde- lijk als onbewimperd opgegeven. In het afgeloopen najaar een paar verseh gedoode exemplaren van Libatrix onderzoekende, zag ik echter de roodgele wimperharen zeer duidelijk en tegelijk, dat wanneer men den spriet op en neder bewoog, ook de wim¬ perharen de beweging volgden, waaruit ik opmaak dat zij met de inrigting der sprieten in verband slaan en dat dus de oogbewimpering niet zoo onbe- teekenend is als men op het eerste gezigt wel zou denken. " 262. Acronycta Euphorbiae W. V. Door den heer Heylaerts bij Breda weder ontdekt in twee exemplaren ($ ?) 90 aanteekeningen over nederlandsche lepidoptera. die ik door de vriendelijkheid van den vinder voor rnij heb. De vlugt is 51 — 52 mm. * zij zijn dus klei- ner dan de door rnij voor Euphorbiae opgegeven maat, verder is de kleur nog donkerder en de zwarte bestuiving grover en digler dan bij duitsche exem- plaren in mijne collectie. In vleugelvorm toonen zij geen overgang naar Acronycta Myricne Gn. uil Scholland, inaar komen in dat opzigt juist overeen met Euphorbiae H. S. f. 575, 570. Waarschijnlijk zijn echter Euphorbiae W.V., Euphrasiae Brahm., abscondita Tr. en Myricae Gn. niet specifiek verschillend. De heer H. had Euphorbiae eerst voor Auricoma aangezien. Deze soort onderscheidt zich echter bij al het overeenkomende met Euphorbiae bijzonder duidelijk daarvan door de zwarte pijlvlek in cel l b , welke bij laatstgenoemde ontbreekt. Pag. 280. Aporophyla lutulenla W. V. De zoon van den ont- dekker dezer soort bier te lande, de heer van Medem- bach de Rooy Jr., had het genoegen haar bij Arnhem weder te vinden. Bij Wolfhezen trof hij met den heer Backer Jr. in Junij verscheidene rupsen op Calluna vulgaris . Ook zijn in Noordbrabant bij Breda door den heer Heylaerls een $ en in Utrecht bij Soest door den heer Kinker een $ gevangen. » 504. Orrhodia Silene W. V. Ook in Noordbrabant bij Breda (Heylaerts). // 515. Xylina furcifera Ilfn. Bij Breda een exemplaar iHey- laerts); Limburg (opgave van den heer Maurissen). // 522. Cucullia Absinthii L. In Noordbrabant is door den heer P. J. Veth Jr. een exemplaar bij St. Oedenrode gevonden. // 578. Luperina strigilis L. Dr. A. Speyer in de Stett. Ent. Zeit. 1807, p 126 de var. Fasciunculu dezer soort besprekende, meent voor haar specifiek verschil met Strigilis en Latruncula (mede voor twee soorten ge- houden) grond te vinden: AANTEEKENINGEN OVER NEDEELANDSCIIE 1 EI'IDOI'TEUA. ()1 1° Jn den vorm der voorvleugels die spitscr zijn, tcrwijl de voorrand vlakker, in het midden zelfs iets hoi en dc achlerrand op ader 5 hoekiger is, on van daar schuiner loopt dan bij Strifjilis. Vier mijner Fasciuncula hcbben wel de spitscre vleugelpunt en den hoekiger achterrand, doch bij de andere 5 is dc vleugelvorm volstrekt niet te onder- scheiden van Strigilis. Het concave van den voorrand zie ik wel bij 2 Strigilis var. Aethiops , doch bij gee n mijner 7 Fasciuncula. 2° Ilet middenveld is bij Fasciuncula onder de ronde en niervlek tot op de helft versmald. Gaat niet door; bij 2 spits- en 1 stompvleugelige Fasciuncula is het middenveld wel zoo als Speyer opgeeft, doch bij 2 spits- en 2 stompvleugelige exempl. zelfs breeder dan bij 1 Strigilis type en 1 var. Aerafa. Pag. 451. Agrotis Ericae Bsd. Bij Nijmegen door den heer Lewe van Middelstum en bij Breda door den heer Heylaerts gevonden. " 447. Caradrina sericea m. Van deze nieuwe soort komt onder denzelfden naam ook eene beschrijving door Dr. Speyer voor, in de Stett. Entom. Zeitung van 1867 p. 76, die eer gepubliceerd is dan de mijne. De heer Speyer moet dus als auteur vermeld worden. Caradr. sericea is ook in Duitschland ontdekt. Voor de kcnmerken vergelijke men nog nader de aange- haalde plaats in de Stett. Entom. Zeitung, waar eene zeer uitvoerige beschrijving voorkomt ook van het $, want behalve mijn <?, had Dr. Speyer ook een duitsch // 476. Hydrelia venustula H. Na de ontdekking dezer soort in 1864 door den heer M. G. van Woerden, is zij op verschillende plaatsen aangetroffen, als: weder bij Arnhem door de heeren Backer Jr., de Roo van Westmaas en door mij; bij Ruurlo door mij; bij Breda door den heer Heylaerts en, volgens eene op- gave van den heer Maurissen, ook in Limburg. 92 AANTEEKENLNGEN OYER NEDEHLANDSCHE LEPIDOPTERA. Pag. 565. Acidalia umbalaria H. Een fraai paar dezer zeldzame soort is door den heer Backer Jr. bij Oosterbeek gevangen. *// 585. Amphidasys betularia L. Zie over de geheel kool- zwarte varieteit dezer soort, door den heer Heylaerts bij Breda gevangen, bet Verslag der 25 e Alg. Verg. van de Ned. Ent. Vereeniging, p. 2o. // 587. Synopsia fagaria Thb. De rups leeft op Brem. De heeren van Medembach de Rooy en Backer Jr., von- den bij Arnhem in 1868 eenige exemplaren en kweek- ten daaruit de vlinders. tt 590. Boarmia viduata W. V. Ook bij Nijmegen (van Medem¬ bach de Rooy Jr.) // 595. Boarmia cinctaria W. V. Ook bij Breda (Heylaerts) en in Limburg (Maurissen). De heer de Gavere geeft in zijn bovengemeld stuk zes voor de Nederlandsche fauna iiieuwe Macrolepidoptera op, te weten: Argynnis Arsilache Esper (= Pales W. V. var.), Zygaena Loni - cerae Esp., Zygaena Minos W. V., Lithosia pallifrons Zeller, Meliana flammea Curtis (— dubiosa Tr.) en Nemoria porri- nata Zeller. Wat Meliana dubiosa aangaat, zoo is deze soort ook in Zuidholland ontdekt door den heer de Joncheere (zie boven) terwijl ik naar de beschrijving, die een mijner vrienden geeft van het voorwerp in de collectie van Natura Artis Magistra, waarnaar de heer de Gavere verwijst, alle reden heb om de determinatie voor juist te houden. Van de andere soorlen zag ik echter nog geene inlandsclie exemplaren en kan deze dus nog niet opnemen. Wat betreft Arg . Pales , zoo uitte ik reeds het vermoeden dat deze soort in Nederland voorkomt (VI. v. N. p. 28, noot 2) en tegen Zygaena Minos zou ik ook geene be- zwaren hebben, doch wat Z. Lonicerae aangaat, is het niet AANTEEKENINCEN OVEB NEDEHLANDSCIIE I.EP1 DOPTEK A 1)3 onniogelijk dat Dr. de Gaverc cone Trifolii met 3 duidelijke vlekken voor Lonicerae had gehouden, daar ik ncrgens vind aan- gcleekend dal Lonicerae op dezelfde plaalsen als Trifolii voor- komt die op nioerassige weilanden vliegt, niaar liet legendeel wel stcllig verzekerd wordt, zie Ochsenh, en Treitschke Scltm , v. E. IL p. 49, X. 1. 103. Evenzoo vermoed ik dat de dcler- minatie van Nemoria porrinala niet juist is; het onderscheid tusschen deze soort en Viridata ligt niet alleen in de lint van het groen, dat bij Viridata door den invloed van het zonlicht zeer spoedig verschiet, niaar ook en wel hoofdzakelijk in de teekening van den voorrand der voorvleugels, die bij Viridata eenkleurig bleekgeel is, terwijl hij zicli bij Porrinala duidelijk bruingevlekt vertoont, en in de kleur van voorhoofd en voor- heupen, bij Viridata donkerbruin, bij Porrinala bruingrijs. Daarenboven zijn, volgens Zeller en anderen, de vliegplaalsen van beide soorten verschillend en komt Porrinala meer zuide- lijk voor dan Viridata , op plaatsen waar geen heide groeit, maar in bosschen waar de rups op loofhout leeft. Wat eindelijk Lithosia paltifrons Zeller aangaat, zoo heb ik bet voorwerp waarvan Dr. de Gavere op p. 199 van zijn opstel spreekt, nog in mijne collectie. Om de gele kleur van het gezigt hielden wij het in der tijd voor Paltifrons , doch overigens, vooral wat de gele kleur der vleugels aangaat, staat het zoo wat in het midden, tusschen Paltifrons en Lutarella Zeller. Men vergelijkc overigens wat ik op p. 131 van mijn werk over deze soorten of varieteilen gezegd heb. Ik kan bier nog bijvoe- gen dat^ sederl mijn geloof aan het specifieke verschil van bei- den niet verslerkl is, daar Zeller mij schrijft dat Lutarella //doch aueh in der Farbe des Kopfes etwas veranderlich isl//, terwijl een door hem als Paltifrons gezonden exemplaar, juist den voorvleugelvorm heeft van eene zeer geprononceerd typische Lutarella , die ik van hem onlving. Op p. 192 geeft Dr. de Gavere van de inlandsche exempla- ren zijner collectie van Melitaea Artemis W. V. (= Aurinia v. holtb.) de vlugt op als 45—47 mm. Zoo groote inlandsche exemplaren zag ik nog nooit. Mijn grootste 2 van var. Beckeri 94 AANTEEKENINGEN OVER NEDERLANDSCHE LEP1DOPTERA. nit Spanje, haalt naauvvelijks 47 mm. en mijn grootste inland - sche slechts 57 mm. Ik houd dus die cijfers voor het gevolg eener schrijffout en denk dat men lezen moet 55—57 mm. Overigens moet ik aanteekenen dat het vermelde grootste inland- sche voorwerp de varieteit Desfontainesii van Herrich-Schaffer zeer nadert. Rotterdam, 6 December 1868. 