De zeden der wilden van Amerika [microform] : zynde een nieuwe uitvoerige en zeer kurieuse beschryving van derzelver oorsprong, godsdienst, manier von oorlogen, huwelyken, opvoeding, oeffeningen, feesten, danzeryen, begravenissen, en andere zeldzame gewoonten, tegen de zeden der oudste volkeren vergeleken, en met getuigenissen uit de oudste grieksche en andere schryveren getoetst en bevestigt
Lafitau, Joseph François, 1681-1746
WATER EVALUATION TEST TARGET (MT-3) HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS HAS Auai mathod of filming, ara chackad balow. Coloured covera. Couvartura da coulaur. Couvartura  raatoration may appear within the text. When aha haan omittad from filming. II aa paut qua cartainaa pagaa bianchaa aJoutaara tora d'una raatauration apparaiaant dana la taxta. maia, loraqua cala itait poas^bla, caa pagaa n'ont paa 4ti f HmAaa. L'Inatitut a microfilm* la maillaur axamplaira qu'il lui a 4t« poaaibia da aa procurer. Laa details da cat axamplaira qui aont paut-Atra uniquaa du point da vua bibliographiqua, qui pauvant modifiar una imaga raproduita, ou qui pauvant axigar una modlfteatton dana la mAthoda normala da filmaga aont indiqu4a ci-dasaoua. TlM toi rn Colourad pagaa/ Pagaa da coulaur Pagaa damagad/ Pagaa andommagAaa Pagaa raatorad and/oi Pagaa raataurAaa at/ou peiiiculAaa Pagaa diacolourad. atainad or foxa< Pagaa dteoloriaa. tachatias ou piquiaa Pagaa datachad/ Pagaa d4tach4aa 8howthrough> Tranaparanca Quality of prir QuaiitA in^igala da I'impraaaion Includaa aupplamantary matarii Comprand du matirial auppl4mantaira Only adition availabia/ Saula Mitton diaponibia Th< poi of filr on □ Pagaa damagad/ Pagaa r~n Pagaa raatorad and/or laminatad/ r~n Pagaa diacolourad. atainad or foxad/ |~n Pagaa datachad/ r~7 Showthrough/ rn Quality of print variaa/ rn Includaa aupplamantary matarial/ I — I Only adition availabia/ the aio ott fin aio or D Pagaa wholly or partially obacurad by arrata alipa. tiaauaa, ate. hava baan rafilmad to anaura tlia baat poaaibia imaga/ Laa pagaa totalamant ou partiallamant obacurciaa par un fauillat d'arrata. una paiura. ate. ont At* fiimiaa i nouvaau da fa^on * obtanir la maillaura imaga poaaibia. Th ahi Til wli Ma dif am bai rigl ma Q Additional commanta:/ Commantairaa aupplimantairaa: Inwgular pmimtton : [61 111-36. (11- [201 [11-134. 137-138, 137-140, 143-144, 144-166, 164-402. 406-666, 663, 646, 661, 666 p. WrinklMl pagM may film diflhtly outof fbout. Thia itam ia filmad at tha raduction ratio chackad balow/ Ca document aat film* au taux da r*duction indiqu* ci-daaaoua. 10X 14X 16X  the symbol — (moaning "CONTAINED"), or the symbol "END"), which shall appilas. L'axamplairea tilm f ut rapproduH grica A la Anacroa da: BibiiothAqua nationala du QuAbac Laa tmagaa auivantaa ont AtA raprodultaa avac la plua grand aoln, compaña tanu da la conditiona da la la nattatA da l'axamplairea flimA, at an conformita avac laa conditiona du contrat da fiimaga. Laa axampialraa originaux dont la eouvartura an papiar aat ImprimAa aont filmAa an commandant par la pramiar plat at an tarminant salt par la darnlAra paga qui comporta una ampralnta d'impraaaion ou dHlustration, sdt par la second plat, aalon la cas. Tous laa autras axampialras originaux sent filmAs an comman9ant par la pramlAra Paga qui comporta una ampralnta d'imprasion ou d'illustration à un par la darnra paga qui comporta una talla amprunta. Un das symbolas suivants apparattra sur la darnra imaga da chaque microficha, salle la casa: la symbola — » signifia "A SUIVRE", la symbola » signifia "FIN". Maps, platas, charts, stc, may ba fllmad at diffarant raduction ratios. Thosa too larga to ba antiraly included in ona axposura ara fiimad baginning in tha uppar laft hand corner, laft to right and top to bottom, as many frames as required. The following diagrams illustrate the method: Les cartes, planches, tableaux, etc., peuvent Atre filmAa A das tsux do rAduction diffArents. Lorsquo le document est trop grand pour Atre reproduit en un soul clichA, 11 est fiimA A partir da I'angie supArieur gauche, de gauche A droite, et de haut en baa, en prenant le nombre d'Imagaa nAcaaaaire. Laa dlagrammaa auivants iilustrent la mAthode. rata 0 »alura. I A 144. htly J 32X 1 2 3 1 2 3 4 5 6 / D £ Z EDEN D E R W I L D E N VAN AMERIKA. IN TWEE DEELEN. Verfictd met cen groot getal cnrieufe kopere Pisctiff. * ^sFf fl y 1 i ii ,1- ■". ••! -rf f ^%: t »>- i ;"■ •**i P % ■UfAHlff. D £ Z E D E N D £ R WILD EN AMERIKA, Z Y N D £ Een nieuwe uicvoerige en zeer kurieufe Befchmrtng vaa denelver Oor- Iprong, Godsdienlt , manieryan Oorlogen, Hawelyken, Opvoe- ding, Oeffeningen, Feellen, Danzeryen, BcgraTCiiiflciit en andete zeldzame gewoonteii) T E G JS N D# Ztdtii der ouijit Vtlkftt* vtrgeltken , tn met gitrngniffim mi th mf/ie Griekjcbe em andete Sehyveren getoetfi en hevefiiff, DOOR D£N ZEER G£L££RD£N J. F. LA F I T E A U, Jtfvit M ZmbOng h JKtrik0f ht */ Frmfdi ttfOreven. £n no in zaiver Necmduii* vtrtialt EERSTE DEEL. Te AMSTELDAM, By H. W. 7 A N W E L B E R G £ N, £n P. H. C H A R L O 1 Sw 17$^. AS .J 6 T .( r L /\ k:i a j ~v ^ -fl f f IN HO U D . V A N H E T W E R K. E E S T E D E E L. EERSTE B01:K. Ogmerk en Schets van hot werkj vcic Rcyzigers Hebben ons den aird en zedendcr Amerikanenaf gefchilderci maar zy hebben noch veel voor een naauwkeurig ondcrzocker overzogenen i wat er van de geleerden die deze flot verhandelt voor oordeel le vellen is; de Schryver is vyf j«ar Zendeling by de Wilden in Canada geu eeit t heefc alles naauwkeurig zelf onderzocht i en voor 't ovcrigc met de ont> dekkingen van een oud Jezuic die daar 60. jaren gewecll had, zyti voordeel gedaan. De Algonkynfche spraak is dc \vyd uytgeilrektfl^ van Noordcr-Anierika. Dieses. De Schryver vergenoegde zich niet met de gewoontens en oefieningen der Wilden te kcnnen maac vergeleek die met de zeden der Oudlieyd. 't Een zet hec abficht by. Twede Hooftftttk. Nuttigheyd van de Zeden en gewooneens van vencheyde volkeren ce kennen. Wat een Reiziger be-oogen jnoet. DesSchryversongenoegen dat.de meefte Auteurs ds Wildca zonder Godsdienst verbeelt hebbea. Dit gevoelen tegeogelprofceo-?t geen den ongodiften zou beginiligen. Derhalven diende 4It. valfi:he denkbeeld vernietigt te worden. Derde Hooj/luk. Wat men be-wyzen moet de Godsdienst der woefte volkeren stemt vorgenet gevoelen van onze Schryver, met dien der eerlle tyden over een amantemlyk met dien der Phryeanen. Egiptenaren en Kretenzers>oorzaak van verwarringj de Godsdienst verbaftert, deze verdor-ventheyd is evenwel zoo groot niet of daar blinkt noch een naauwe Zedeleer door. Groote overkommt tuftchen het Heydendonen, en verfcheide onzer gelöspunfen. Fierde Hoofftuk. Voorbelden daar van hierom heeft men gezegt dat de Godsdienften van het Heydendom door de VP^etgevcrsuvc de Mozaifcho Boeken gehalten waren » en getracht de ganfche Heidenfche fabelkunde op MozeS en Sefora to huys te brengen. 't Vyjde Hoofftuk. Die gevoelen geeft veel vatom den waren Godsdienst aan te taften, want dan moeC hec ganfche Heydendom voor Mozes zonder Godenen Godsdienften eleeft hebben. De W^etgevers zullen befchuldigt worden van dp ^enfchen door een flaaffche vrees voor verfierde Goden te hebbea gebreidelt, van welke belchuldiging Mozes op het left ookniej: vry zou gaan. Dit gevoelen Word derhalven wederlegt. Zeile HooftJiuL Stelling van den Schryver j die günstige oder Adam en Eva te % INH6TJD VAN HET VERKT Hus bringt. Uit deze Stelling i geen nadelig sevölre te trekken. Maar veel een kraatig voor den uodsdienft. Daar kan maar een Godsdienu zyn* die met de menfchen moet geborcn zyn eti zoo lang als zy duren moet. DezeQodsdienst aanonxeeerfte vooroudws gegevcn * is van gcflacht tot ieflacht aan alien overge- 6Mn tn overal verst)ifid. Hoc deze Ooosdicnft van cyd tot t yd eest kunnen verbaitert worden. Zevende HooJi/iuL wat de On- SKliften tegen die gevoelen kunnen inwerpen. De Volkeren van merika hcbben zekeriyk een Godidienft. In de ecrfte cyden had de Godsdienft invloed op alle menfchelyke handelingen. Acb^e UooHftuk. Des Schrvvers behandeling in de befchryvmgdcrZeden en gewoontens. Alle de 2^den dcr Amcrikanen hebben hun vooroeeld in de oudheid Oorfprong der volkeren van Amcrika. Wat den Schryver in liet Artiket van den Godsdienst onderzook. Voetftappen van 1 Joden en Chrifcendom die de eerste ontdekert van Amerika daar gevonden hebben. Negenden HoofistuL Burgerlyke Regering. Huwelyken. Opvoeding der Kinderen Huys beuier der Mannen. En Vrouwen. Onderzookinge over de Tabak en Saiker. Wyze van Oorlogen. Ttende Hoofik, Gezantfchappent Koophandel) Jachten Vifch-vangll Spelen en tydverdryf. Zicktensi Genees-kunft, Dood, Hegravenis en Kouw. Twe soorten van Genees-middetett' Natuurlykeen Befwering. In hun begravjng der doden, isalles aanmerkenswaardig. Algemeen Feed der doden. Verhandeling over de Taal. Omgang met de Europeanen. Oor*zaak van de Verbaftering der Zeden van de Wilden. TWED EBOEK. Ondekking van Amerika. KrifbfTol Kolombus ondekt At Eylandenvan denZeeboe^emvan Mexiko. Amerikus Vefputius het vafte Land. De Geleerden opperen hier omtrent verkennende vagen, Amerika buiten twyifel by de Ouden bekent Bewyzen hier van Schryft de ontdekking daar van aan deFeniciers toe. EKe langs de kuften van Afrika varende, door een'flormna een Eyland in T Weften gelegen gedreven wierden. Aanmerkelicke plaats van Pauianias Zyn befchryving van de bewoonders der Sater$ Eylan- den, kommelden aardder hedendaagfcheKara'ibenovereen. Hoe en langs wat weg Amerika heeft kunnen bevolkt worden. Tivedc Hoojtflttk Gevoelens van Gcotius. Amerika kan niet wel alleen door Schipbreuken bevolkc.zyn. 't Ts waarfchynlyk dat Amerika aan 't Oollelyk Tartaryen v Aft is. 't Geen evenwel betr door de entdekkingen als door bloteffingen zou bewegen kunnen worden. Repaling van den tyd wanncer Amerika heefc kunnen bevolkt worden. De n. Schnft leerc ons niet wac Landen de afkomelingen van den eerllen Menfch, die zer vermenigvuldig moetenzyn. To den Zondvloed toe bewoont hebben. Vergelykmg van den Zondvloed toe bewoont hebben. Vergelykmg van den Zondvloed met dien van Deukalion. Watervloed van Ogyges. Van de volkeren die in Amerika zyn gekommen. Oorzaken der veran- und woonplaatzen. Gowngen uyt de woorden der uyt- Ibeauchespraken. Kennelyke trekken die dienen kunnen om de vol- veran- uyt- omde vol- Vrauweo Kledcren. I't oMfcht dMV 49 Europen toor Uermafradkcn aangnka. Viiko Yhgun lie V«lb0 brengt een groot getal 4Mr tm wreddTk onhali. |>/Ur HttfUhrit/ Gilling over den oorf]prong der lUniibcn wm de AacUles. \m de Eskimenzen. Zy zya vmI blaitoralide tnden Wildcn. Waar die naam v«n daan komt. Zv Tcmjden zoo vcti tv kunnen iNcn- omgang met andere natien. wac Jikr v»n de ooruak it. Hunoor^ j>ronk. Volgens het Mvorien?Mi deo Schryver. Ztuk UMJflnki Kcuzen. Dwergen. Verfcheide wtnfchape Volkeren. Voorvat waar uyt bewezen fchync te kuooca wordai datVr noch nMmfchen zonder hoofden zyn. Het eerAe Voorval. Twede voorval tot bewies hier van dienende. Hoe dit cvcnwel te wHbaa is. Av/imi4 Moofifluk. Qiflinten over den ooHproolc der irokoiitn en Huron, en in Amerika. Veigelyk cuflchen de oude Lncien en de Irokoi en de Irokoi en van Amerika. EerAe over leniionfi. Opperhoofdigheyd der Vroawea by de Wüde volkeren. Nader blyken van felykvormigheyd. Uydeg van de piaats van Ha rklides. Verklaringvande piaats van Uerodotin. Qeflachtrtkeningder Irokoizen. Hunne overreenkomft in aekere opuchtea netde Joden, Hunne overreenkomft met de Lyoiers. Verandering dm namen met de jaren. Wilden noemen elkander oiet by de naacn. Na hun namen te vragen is eenaffront, watuyteenige gelykvormi^den zyn op te maken. Vrouwe Kegriog op vcel plaatzenin wang. By de Scvthen, Sarmaten, Amazonen. By de Egiptenaren: My da Ciaramanten. By de Kantabers. By de Mederibbers. By de Sparnaten. Aardige gewoonte van opvolgtiw te Fern. Jebfti Hwfdjtuk. Oorfprong der Lycien. Volk veripreiding der kinder ren Jafee. '^aar van zicli zommige in Lycien ter neer zetten. De Volkeren van Lycien wierden eeitl Myliers genocnt De Lyciers waren dappere Luyden. Een (bhrikkelVk voorbeeld hier 'an. Ander nie mehr mi voorbeeld. Derde ftaakje van ban wan- hoop. Gifling hoe zy in Amerika kunnen (igekoacn zyn. Ntgnde Hwfdfiuk. Gevoelen van den idiryver over den oorijyronje: der Amerikanen. Griekenlandeertyds door Barbaren bewoont. Helle> niften en Pelasgiers, twee verlcheyde Volkeren Ichoon dikwllsmct elknnder verwarc. Onderfcheyd iii hun levensaard. Met die dec Volkeren van Amerika vergeleken- De Schryver jeeft reden van zyn behandeling. Zedigheyd des Schryvers. Titntk Hooffuk. Wat men uyt de Wilden han ooiiprong betreffiende halen kan. De Hiftorie hunner Schepping. De wolfT De Beer. De Schildpad. Drie voomame Irokoifcue en Horonfche gefkicbten hebben hun naam van deze Hiftorie gekregen. Deze edelHedenis met dewanr scheping vergeleken i met de Griekfche Fabelkunde. Zinnebeel, dige veriifaring daar van. Juftinus des bloedgetoigens eevoelen Wederlegt en op den val van Eva te hnys gelm^t. Nadere overcenkomft van de Fabel der Wilden met die der Grieken. Schnon fiandbeeld van Venns Urania op eeii Schildpad jedracen. DeS^ldpad'by do !» a Ooflef- 4 INHOUDVANHETWERK. Oofler-Indian in eren om dat Vr hun Godichnungen in veranwert was. De Vliegende Dntk een Godheid by de Chinezen, koint uyc een Schilpäd voort. De Trogloditen bewegen de Schildpäd Godsdienstige eer. In tegendeel verstretze de Kelenofagen tot voedzel. De Wilden heben eenige kennis van den Zundvloed. Jaar met verdichtzelen vermengt. Van wat kant de Agniezen een der yyf Irokoizen Natien volgens hun vcrhaal van daan gekommen zyn. De Irokoizen waar gelegen. Worden in hoge en lage endencheiden. Zyn zoo eendngtig dat zy zeggen maar eene Tent uyt te nudtenf die zy delrokoifche Tent noemen. DERDE BOEK, EERSTE HOOFDSTUK. Wat denkbeeld men zich eertyds van de Wilden maakte. Geumte en geflalte Der Wilden. *t Is moejlyk van hun aard en verständen. Hun genweds hoedanigheden. Hun gebreken. Uyt den aard luy en met weinlg tevreden zynde, lachgen 2y met het oneindig jlloven der Europeanen. bchoon zy omgang met de Europeanen tiebben* blyven zy evenwel hunne oude manieren aankleven. Die van Peru en Mexiko evenwel van dit algemeen denkbedd uytgelloten, om dat zy by andere voor wel gemaniert gehouden worden. Tivede Uoofdftuk. Noodwendigheyd eenes Godsdien, is met een het hart van de waarheyddat'ereen God is. Die hi het hart van alle natien, anders zoo veel in Zeden van elkander verfchiilende, een gevoelen van Godsdienft ingeplant. Oorzaken der verbafierung van den waren Godsdienst. Die den zweitenen evenwel nietten enemaal heben kunnen uytroejen. Ilec gevoelen der Ongodifteh wederlegen. Gevoelen des Schryvers over de Zamenfpraken van den Baron de la Hontan. Die 't eeril de landen van de Wilden bezocht heben, heben al te voorbarig van hun Zeden geordnet. Om de gewoontens van de Land wel te beichryveU behoort men de taal daar af ce Verfiaan. 'De Wilden twillen weinig om den Godsdienst. De Godsdienst der Wilden is dezelfde als die der oude Barbaren. Terlle inwoonders van Griekenlandi en Bachus Krysgezellen, namaals de ilof der Heidenfche fkbelkunde. Wat de Kureten en Korybanten waren. 'Tis moejelyk den netten tyd te bepalen wanneer de ware Godsdienst verbal ter. Wierd. Het bygeloof en de quadc neigingen van 't hart, oor-zaak van deze verbaftering. Waar in de dwaling der Heidenen befiond. De grond der Godsdienilen bleef evenwel byna altyd de zelfde. Derde Hoofdftuk. Van het voorwerp van den Godsdienst. Oorzaken van de vermenigvuldiging der Goden. De Egiptenaren. Ichoon meefier in de Bwldfprädge wetenfchap, zyn cgter de erlle vinders daar Diet van. De eerfte Kaetenzers beroemenzich de oiferhanden enverborgeneplechtighedenuytgevonden te hebben. Alle de Godsdiensten in Oost en West-Indien voor zoo vcei wydie kennen, zyn een denk beldepartemente de Heidenfche Wysgeren van God Jiailden. Het zele komt met dat der Afgodifcke natien dienochinwezen zyn volmaakt over (sp./.Zommigeiifttienhoadenden Donder voor de stem van het opperle. N H O U D V A N H E T W E R K. Opperle Veen. De Israeliten noemden den Donder ook Godi stetn. Schrik der Wilden voor den Donder. Zeldzaam gevoelen der Noorder-Amerikanen van den Donder. Arefkoui betehlen eigenen van dat woord nooit kunnen uytvorfl chen. Onze Schryver rätte dat het zoo.veel als Ares of Mars betekent. Chemiin, de naam van 't opperfte Wezen by de Karaiben is miirchien dezelfde als Chemmis, gelyk Pan van zommige genoemt word. Jao of Jupiter, word voor Jehova gehouden. Pierde Hoofdluk. De Zon en Zinnebeeld van de Godheid. Waarom in de oude Kerken de Altaren na 't Ooften gereche zyn. De medic namen der Goden van Heidendom flaan op de Zon. Senek's gevoelen van de Godheyd. De Zon is de Godheyd van de Volkeren van Amerika. De Inkks van Peru wederlegt. De Inkas van Amerika, en de Nachts van Luifiana noemen zich kinderen der Zon. Zulks was by vele Volkeren gemeinen. Adad of Benadad, 21oon van de Zon was een gemeinen naam onder de Koningen van Syrien. De Huonen veräaan door AreQcoui, en de Zon. Betekenis van enige andere namen die de Wilden aan het Opperle Wezen geven; GiiTing van den Schryver waar de woot-den Horns en Hora van afgeleyd kynnen worden. Allest uytgezondert God en de Mans Perzonen zyn in de Irokoifche taal van liet Vrouwelyk geflachc. Andere namen van Zon en Maan. Beschieden by de Volkeren van Tracien de naam yan Diana, waar van dun komt. Mendes of Pan, was de oudfte en grootfte van alle de Goden. En kan van het zelfde woord afgeleyd worden. Diana werd ook voor de Zon gehouden. Venus Urania by de Peraen Mithra geschieden. Mithra is de Zon by de Peraen Mithra gelegt. Mithra is de Zon by de Peraen Mithra. In de erste tyden wierd de Godheyd onder geen menfchelyke gedunte verbeeld. Maar men rechte gedenktekens op ter eeren van het Opperle Wezen. Welk met voorbeelden beveftigt word. En by de Heidene ook in gebruik was. Waarom God zyn volk de hoogtens, geheiligde bofTchen en gezalfde ftenen verbood. Naderhand begoji men Standbeelden en Afgoden in plaats van blote ftenen op te re. chten. Deze befloten beide kunnen, gelyk nog hedendaags die der Indianen. Gevoelen van den Hr. Hyde, de de oude Perzen als heben de kennis van den waren God gehad, en OfAIKts anders als hem aangebeden hebben. TXt gevoelen is enigernen op de oud-heydgegrond. Doch word door i^n 5>chryver wederlegt. Ein voorbeeld opgeheldert Begin en voortgangdcr Afgodery. De vleyery van 't volk voor hiin Vorften en de liefde der Kinderen voor hunne Ouders, gaven hier veel oorzaak toe. Aanbidding der beiden. De Wilden erkeniien behalvea het denkbeeld dat zy van't Opperfe Wezen hebbeii,' nooii verfcheyde Geeftea van een minder rang. Die Okke of Manitou genoemt worden. Deze eeren zy uyt een flaafacht. ige vrees. Zy bewyzen geen Goddelyke efcr an an de Zon. Zy hebben nog enige eerbied yoorftene Pyramides, voor hoogtens en gewyde Bolfch. ichryving vaA dfcfi Berg Ola'imi. Kegels gewyze fieen Vet een me- nigte van Geitc vellen beddtt in den Tdnpel der Natches'van Loui-, eSoi. Zodanig waren de Goden van de eerfte tyden van^ Hey- dendom* mec de vellen van de Slagt Beefien die tnen daar un op- geoffert had bedekt. Volgens het gevoelen van den Schryver zyn dePyramidenvattEgiptenookmetditinzichtgeflicht. Berocmde boom der Abenakis op de kuden van Nieuw- Vrankryk. Die van ben zeer eerbiedig begroec en met gdbhenkett behangeti wierd. ZeUs na zyn val. De Volkeren van Brafilien om httn Goden te be- vredigenpluiten een flok in de aarde en tesgen daar eenige offer- handen by. De meefte wHde Volkeren faebben geen AfgcMdenbeel- den. Zesde Hooftfiitlt- Van den dienft. Aanbidding van t vuur. Dur vras byna geen deel vitode bdunde wendd daar de vuurdienft niet bekent was. Deze dienft is voloens de Heer Maet onlangs in lerland eerfta^efchaft , en by de Gnebren . tVnrtaren , Chinezen en Mexikanen noch in zwang. Zevende BotftJUKk. Onderzook waar het woord Velb van daan komt. Vefta luMntyds voor de Katuur of den Schepper van de Nattar genomen. Zomtyds . voor een be- zondere Gooneid. Men vind twee Godinoen van ddzea naam i i. de Vroaw van Satnrhus. i. Deter brfder doc^ter. Zy moeten wel onderfcheidcn wordin. De Aarde is het Zlmiefeeeld van de erste, die daihroiii iMt eelk Stede enToreidciQfi op bet hoofd verbeeld word. De twede had het heJKfte Vtnr cot Zinnebeeli, wetk om dac zy uiaagd was door ^faaedia tBxSlk ondetbouden worden. Zy had Zelis geen Beeftenis te iVoRie. De Roaeinen hadden in de 1 70 jaren niet als ledlge Tempeb tonder Beeldeh. Reden hier van. FrytaMa wat \ waren. Zy waren aan Vefta toc^wyd. Vk Koningen van Perzien lieten een klein aitaar en geheiligt vuur voor zich dragen. Ctedetzoek wanneer de Veftaalfche Maagden ingeftete zyn. Medea Priefteres vanH Ekate te KoIcbos. En ffigeoia Priefteres van de zelfdeGodin te Taoris. Honnen Veftaalfche Maagden gegnaamt worden. Haar opofifering is een Zinncbeeld van haar opgeofierde Maagdom aan Diana. Daar is veel overeenkomft tuflchenhaar en Jeftas dochter. Alpafia Priefteres van de Zon, of volgens andere van Diana. Veftaafiche Madden In Griekenland. Plutarchns wederlegt. Mannen die een kuuch leven lydcn tot den dieiiit van Vefta gdchikt. Aebjh Hccft/tttL Ueilig vuur in Amerika. Men vind geen overUyfzels van Tempels by de Irokoizen en Huronnen. Het voor hunner haartfteden dient hun in plaats van Aitaar. De Natien het tdichts aan Azien grenzende hebben Tempels daar het heilig vunr ooderfaoudte word. Zy hebben meeft een ronde gedaante en waarom. Tenmel der Natdiez met deflelfs heilig vuur befchreven. De Parten gangen noioit ten ftryd zonder de Zon met een foort van gehnil teliegroeten. De Tempd der Natchez is hmgwerpig. Veftaalfche maaf^en te Peru. Beloofden een eeuwige kuinieid. Indien een vail deze haar gelpfte overtrad wierd de gan- fche ftad het onderfte boven gekeert. Doch hier was geen voorbeeld van. De Veftalen van Mexico hoefden zich maar voor een jaar te verUnden. Hoewel er andere waren die voor haar leven lang ge> lofte dedettt Haar ampt , bezigheden en levenswyze befchreven. Ey- INHOUD VAN HE T TT E k K; } Eylanden door enkele Vrouwen bewoont. Gcvoelen des Schryvets hier over, 't Is cr-«ker of allede vetfcheidene natien van Ameriki haar Veftaalfrh^ .igden gehad hebbleti. Negende hoopftiik. Vef- tale by de Irokc i , giog nook uyt haar nutte. Haar noodruft wierd haar dooi eea kleinen jongen gebragt. Carthier wederlegt. Affliching der Velüfche Maagden onder de Irokizen. Manneti die geloften van kuisheyd by de Irokizen gedaan hadden. Hiftorie van een Hurodchen Klaixenaar. Pyajefl « of Waarzeggers der Krieben hoeven zich op zommige tyden maar van de Vrouwente onthouden. Tienden Hoofdfiuk. Van de Ofierhande is te gelyk met de Godsdienst opgekomen, en zoo wyd als de volkeren die een Godsdienst hebben verfpreid. In 'c begin waren de Qfieranden eenvoudig beflaande niec als uyt wac Vruchten. Kruyden, en wortelen. Maar met de Rykdommen namen zy in pragt coe. De Wilden offeren nog het kopren van 'c veld « en de Dieren die zy vangen. Zy vi^erpcn Tabak in 't Vuur ter eeren van de Zon. En in de Meiren en Rivieren ter eeren van de Geefien die daar 'c gezag over hebben- Andere Ofierhanden van vetfchei- de wilde Natien. De Mexikanen offerden zelfs menfchen op. Offerings der eerftgeboorne aan den Koning in Floridai. Ein offerernde der Gaden. Waartoe ingeftelt. Afbeelding der Uacchanaal-feeflen- Zy wierden om hun ongeregelt beden te Rome afgefchaft. Aanmerkelyke woorden van Straboi Befchrvving van een Offerande der Argonauten. De Helden bfferden zelfs als zy wilden. Wat den Goden van de flacht-offers aangeboden wierd. Van  men alle twee jaren de Bacchus als om hun wynen. Debergen van Tracien waren beroemder om hun Hypokreen als om hun wynen. Gevoelen van den Schryver dat de Muzen en Bacchanten enerlei waren. Muziek en dans by de ouden hoog geacht. De zang zomtyds van den dans af^efcheiden. Pyrrifche daiis meest by de Orgia gebruikt. Twederlei zoort hier van. Hyporchemati- fche dans. Dertiende Hoofdftuk. Speeltuigen. Moejelykhedett die men in die te befchryvcn ontmoet. Twederlei zoorten van Ipeel- tuigen in de Orgia van Bacchus en de Moeder der Goden gebruikt. De Lier aan de Godsdienst en voornamelyk aan de Voorzegging tbege- Mvyd. Evoe der Bacchanien. De Oorlog is de grootite hertstoch der AVilden. Bewas dat de Arcskovi der Huronnen de Arcs of Maiis van Thracienis. De Irokosen en in t algemeen allgemeinen allgemeinen met de Voikeren venn Thracien in vele zaken overne. Deze overrecht in de Offerhanden aangeewezen. In de speelen tügende. Befchry ving van de Trommel der Wilden. Ander zu der Trommel der Wilden. Ander zu der Trommel der Wilden. Ander zu der Trommel der Wilden. Geld der Ouden ein Gods dienstige een Godhändel voor de Ratel van Izis, yoor de Lier van Apollo en voor de Boom van de Godin van Frygien hadden. Nader overrecht van de Maraka met de Ratel van Iris. De Godin Clatra. De Ratel is de Koqobus der Ouden. De Ueer Spon tegen Vader Montfaucon verdedigt, dat zu Clatra Iris is. Iris werd met een halve maan verbeeld. De Ofiris en his der Egtptenaren zyn de Apollo en Diana der Grieken. De Irokoizen en andere Wilden maken hun Ratels op twederhande wyzen. De eerfte is een r onde of peers gewyze Kallebas. De andere eindroge Schildpad. Die ze met greintjes Dorcelein vullen, en daar ze een.ftok in ilcken. Dit speeltuig chynt het zelfde als de TeAudo der Dichters > of de Lier van Apollo te zya Kinkhorens gelyk die der Tritons, by de Ka- raiben in gebruik. Als ook Bokkehorens, daar men de Saters zomtyds mee verbeeld. Gelyk nog verfcheide andere speciellen. VeertUnde Hoofiftuk- Van de Bedienden van Bacchus. Van de verborgentheden. Schrikkelyke Eden die men de Ingewyde doen liet. Optelling der beroemdlle verborgentheden. O^ Inwyingen waren een Oeifen-School van Godsdienst en Deugd. Vyftiende jtidotdfittk. Wat men in de verborgentheden in acnt moet nemen. I. De Zinnebeelden. 3. De verborgenthen van de Goddelyke Werking. Van de Zinnebeelden der verborrechtende van de Goden van de Fabel opMozeshebenden al de Goden van de Fabel opMozeshebenden. Ein meisten vieler van de Adam en Eva ein gebracht kan worden. Verfierkende zyn gevoelen met St. Clemens van Alexandrie. Verfierkende werden van overreenkomft. De llang was van alien tyden een iSumebeeld van den Godsdienft. Slangen in de Tempels opgevoed; Änderte trekken van overreenkomft. Ate uyt den Hemel gejaagt en de Boom van den tuyn der Hefperiden, die door een altyd wäkenden Draak bewahr: zyn klare Zinnebeelden van Adam en Eva. Uyt het Paradis gebannen, en van den vrucht van den Boom des Levens berooft. Herkules, Apollo, Perfeus Zinnebeelden van den Verlolter. Zeflitnde Uooftftui * Vervolg derzelve soll. Bacclius word in de Fabelkunde ook de Zoon v«i een Maagt genoemc. Itopf wat by de Ouden betekent. Proferpina is dezelfde Godheid al Diana j Minerva, de Jongc Vefta en de Jonge Iris. Historie baarer beworbing. Bacchus, Horus en Apis waren dezelfde God. Heyd. Alta-Ent& 1 naam van de Vrouw die uyt den Hemel gejaagc vierd volgsns het gevoelen der Huronnen. En is de Grootmoeder van hun God Tharon-Hiaouagen. Vergelyking van de zelve met Eva. Atahokan is God de Schepper in de Fabelachtip Historie der A^onk3men. Ata beroemde Waarzegger by de lirazll I. Hy was de Klein-Zoon van een Mbugc. Atabeira. Naam van de Moedcr der Goden op de Spaanfche Eylanden fchynt van Atabirias toenaam van fupiter afgeleid. ZeVeiitknde HoofH/ttik. Vetyolg der zelve ftofie. Vrecmt gevoeten der Kariben als het£klips in ^cMaan is. Wondere gebaardeii der Peruvianen. wanneer de Maaninzwyn vie!, om haar weer te doen bekommen. Vreemt gevbelen der Indian sen omtrent den Maaninzwyn. Zy maken een groot geraas met Retell en Trommels om haar te redden. De Ouden iloegen in die gelegenheyd 00k op kopere Bekkensi om demaan in haar nood byte ftaan. Zinncbeeld uyt de Openbaring hier na Zwemende. Uytlng daar van. Acbtiende Hoofdftuk. Godsdienstige oeffenmgni. Vergelyking vandevyarenen, met de Galiisj Karaiben, fira-xilianen, &c. Vreemdelevenswyieder mannenM'anneer hunVrouven in de kraam leggen. Na een vaften van zes weken gedaan t& hebben rechten zy een gaftmaal aan. De genodigden kerven tyvi huid en vryven peper in de wonden. Dan brengc men hem weer te bed, en zyn vaften duurt nog zes maanden. Hy durst bndertufchen noch gpevogelte noch vifch eten. Deze zoo i^enge vaften is voor den eerilgeboornen. De geboorte van anderti kinderen komen hem zo diiur niet te ftaan. Plechtigheyd van bet kind een naam te gven. Afzonderingen der v. rouwen en jonge däbhters tenjährten barer maandtonden. Hoe by de Guebers gefchieden. Hoe by de Nees van Guinea. Badinger Wilden. Negetithnde Hoofkink. Inwyingen tot de verborgentheden. Twee verzeichneten. i. Van Heiligmakihg en volmaakieren. Wat er in den Itaat van verzeichneten. Strenge Viften. Middelendie zu aanwenden om de kuisheyt te bevvaren. Hbe de verzoeningen en zuiveringen van mtfiladen gefchieden. VeHibr-gentheden van Samothraoien. Waffingen en Ktinigipgem. iDe Verorgentheden van MithtK Geefleting in de "(renvdrgenhecteil. y»n £lulina. Feeft ter eeren van Dian«X)Fthia. fn^K^ihgen Ait 'V.ttplsticalen. Waar in de volmaaktheid' bestimmend. Vmcheide ttiibperi id de inwyingen. Die in "t geheel niet ingevycf yaten wicitdM vtoot gddloze menfchen aangezien. en morhtcn in den -teinper'%!i^peret niet komen Tivmtigjfe Hoojifiuk. Toepaffing van tiet gedi^ Vai de inwyingen der Onden gezegt it op de Amenkanen. 1ii#y&igeii der Noorder-Amerikanen. A Anmerkungen vin onze Schriften tower It verhaal. Een enfawntige Uooftftuk. Inwissen der volwärts Vrytters in Brazilien. Maire l^nan, de naam van den Opperste God van Brazilien. Godsdienstfj^ii' plechterigheden van Florida. Tiue-en-twitigke Hmfistuk. Inwyingen vin ee^ Kapitein. Vier-en-twitigke Hmfistuk. Inwying van ee^ Kapitein. Vier-en-twitigke Hmfistuk. Inwying van ee^ Kapitein. Vier-en-twitigke Hmfistuk. Inwying van ee^ Kapitein. "Op deh 6ag zymet. kronmgi \jicbt ett-twiiiti$0e Hoo/J^iNli-Inwyitiig^ van de oudeRidders in £urom. Deae-'Ridder -wiitt was in%ictt6 4ok-, dng. In lyden van ;Ob^g zag mien de firen|hedi^ der plemigbes den door de vingeren.,iUdderi>vi|n t bad/i^aardm aMiL gnMunt. INHOUD VAN HET WERK. Negen-tn'tviintigfte Hooftfiuk. Inwying van een Priefier by de Zttider-AmerikaDcn. Jbertig/te Hooftjfuk. InAvying van  de planten en andero geneesmiddeldn door kuifche ban- den willentoebereid worden, zoo ze goede werking doen zuUen. Flechtigheden om Priefter te worden onder hen- De Wildenheb ben veel van hunne llrenge gewoncens verloren. Ttve-en-der/igjle Hooftftttk. Van de Theiirgia of de gemeenfchap met de Goden. Lustigte Hoofdjiuk. Laatfte Inwying van een Karaibifch Priefter. Zamenspraak tuflciien den Toekom, den Waarzeger en den Geeft. Varendertigjie Hoofdftitk. Aanmerkenswaardige trekken van de Oudheid in de Inwying van een Karaibifch Prie* iter. Gewoonten der Ouden van leggende te eten met die der Wilden vergeieken. Verfcheide zoorten van Ta- felbedden. De Wan was een geeftelyk Zinnebeeld in de verbor- genheden. V van Cere, en Bacchus. Des Schryvers gevoelen wat de wan beduid. V-jH^dertigfie Hoofdftuk. Oorzaken en oorfpronk van de Tovery. Des Duivels iiften om den menfchte beguighe-l^n. Ood laat den Duivel toe den menfchte beproeven. Zorosdter uitvinder der Tovery. Berofius schryft die aan Cham toe. Zesen-itrtigfii Hoofdftuk, Verfcheide zoorten van wigchelery. Wiebyde Lycters Apollo was. De Volkeren van Amerika geven veelgeloof an drantcn. Ztvofendert^te^ Hoofdftuk. Denkbeeld van ae zieK de "Wilden zouden zeer verlegen uaan als men hun vroeg wat de uasel wasf om daar een klare Jbefchryving vln te geven. Zy ge-bn^lien dezelfde wporden om de gedacnrenvandeziel Idtte druk- Iteq. 2^fcbryven den Dieren reden en verflandt toew En gelo^ ven 4i^ 4^ z^lver Ziel him Uchaam overleeft. De< Egiptenaren bepr^fY^ de Vqgnls en andere dieren mit vlyt De Laty- ficn Iff^n die %omyds n^evolgt. De iliel der Wilden heefc ineqr vnt^ieid a)^ onze en gaat zomtyds bm een Inchje. Droe* vig o^nMnen vsin H^inotimus van Klazomene. Tempel ter zy<- lier e^tep ^e Klazpmme opgereqht, daar geen Vrouw in komen inojERf. ^htondfirti^M HoqfdftMk. Wigehdary door het Dromen. jP^p^omenzynmec eveneens. Noodibhikkelyke Dromen. Z^v m^nen dat bee gj^qi daar zy van gcdroomt hebben een verbantmec bi^i l^vei^ heeft. En rnften niet voor zy het hebben. Waar dit ypil^i^;yan da^ komt. *t Zoa fchande onder hun Z3m, iemant Set g^ff9Ql9d9 te weigetcn. ; Wonderlyk voorbeeld bier van. Oi»- t^^iJf 4rpin9n|j(pJRildt veeltyds veel Ichtlmefy. Voorbeeld bier van? Effi Wi^WMAicn een Franfchman dromen om firyd. Zy makm ^m verdiiiag. om niec meer te droomen. N^enadtrtigfte ■f^Oo^tiiJL FeeA 4er Dromen. Veigelyk daar van met een oud §l^lif^Mt OoftfrUngen , met de Bacchanad en Saturansfeeften .dff ;Q^4enen onze vaftenavondstvennaabdykhedea. Hoe by de .WiUini gsnoemt. Befchryviog daar vaa, Zj vermommeB zich. i ji H 0 U t> VAN HE 'h- W E R K. t • IX Zy laten de gene die ze ontmoecen radcn wat het voorwerf^ van hun dromen is. Die hec geraden heeft moec den wenfch van den Vermomden voldocn. Men everiaatze met gefchenken Des Schry- vers gevoelen waar dit feefi zyn oorfprong van heeft. Feeft der Lantaarnen by de Chinezen. Uit kragt van dezen Ojaron kunnen zy zich herfcheppen en van de eene plaats na de andere varen. De een menfcii word meet van de Geelten beginftigt dan den an-der. Sajotkatta en Agotfinachen > wat voor menfchen zyn. Agotfinachen, Ojayen > Bojes, Pages, dus worden de menfchen ge-noemc die met de Geelten omgang hebben. Feertigfte HoojdJtuL Wigchelary of voorzegging door den Geefc verrukking en wat men daar van denken meet. Arendiouannen, en Agotfinachen of Waarzeggers. Wat tot hun ampt hoOrt, en waar zy zich mec bemoejen. Agotkon: dus worden zoo welmannen als vcouwenge-noeme die iemant betoveren door de vrouwen 't meefr verdacht aangehouden worden. Des Schryvers gevoelen ontrent de Tovery en bezweringrn. De Orakels hielden na de komft van Chriflusniet volkomen op. En zyn in de landen daar de Afgodery heerlcbtn og niet opgehouden. Getuigenii Ten van LeriRochefort. Twe Proteftanfche Predikanten ontrent de Zuider Amerikanenen Mexicanen. Bekering van Mutterton, hoof der bourikezen. Reden die dezen Wieche Taar van zyn l)ekering geeft. De Jcnglers of Prieflers van de %{Iden van Noord-Amenka zyn enkele bedriegers. De Schryver will dit evenwel niet volkomen toeflaan. Overeenkomii der longiers met de befweerderes der Ouden; Zy verfüllt niet als in het oogmerk. Nader overreenkomii Iemant by de Ouden aan Tovery schuldig of daar van verdacht voor eeuwiguyt den Tempel Cheres gebannen. Een-en-veertigjte JHoofiJtuk. Hui bezweringen en hulp middelen daar tegen van den zelvta aart als die der Ouden. Hoe de vreemde geeft 'de Jongiers handelt. Zy hebben in die Geeft verrukking geen gevoelen vanal het quaad datmen haar aandoet. Zonderling Geval van een Franzen Omcieir aan den Schryver verhaal. L'Münze nak en de Algonkytoen zeer tot de Pyromancy of waarzegging door 't vuur genegen. Hoe die in zyn werk gaat. Zy kunnen *t zelfs ha dat zy Chriflenen geworden zyn niet verlaten. Geflig antwoort van een Wüde Vrouw aan een Zendeling. De Zuid- Amerikanen vrezen alle voor den Duivel. Menkan geen ergernaam by hun hebben als te kunnen toveren. Bezweringen by de Iro* koizen zeer gemecn. Schonnonkouiretfi een beroemt Kluizenaar. Ontdekt de bezweringen van een Oud Wyf en haar Zoon en doet die ophouden. Vergelyking van allede voor verhaalde zaken met de oudheid. Drie-eu-veertigjie Hooftftuk. Van den ftaat der Ziet na de Dood. Gevoelens der Heidenen over hunne verborgenthenden in inwyingen. Wat ons gelöst ons wegens ons uyterfte end leert. Feter-eti'Veertiftt Hooftftuk. Dichters-Hel. De Wilden flellen vaft dat de Ziel onftervelvk is. Het Land der Voorvaderen. Hoc de Hel by de Dichters belchreven wierd. ;VP^aar deze Fabethaar oorfprong van gekregen heeft. Des Schryvers gevoelen hier entrenem leder Natie heeft een Hel, die ze na haar dge zinlyk- Held befchrächt en plätze. Wtax des Wilden het land der Vooro del of der Zielen plaaten. Hun beichryving das Wilden het land der Vooro del of der Zielen plaaten. Vooro del of der Zielen plaaten. Verfcheide förder van woonplaaten in het vielen. Dit had by der Ouden oder plaaten. Verfcheide nicht vorhanden in het vielen. Dit had by der Ouden oder plaaten. Verfcheide Natien van Amerika noen den Melkweg den weg der zielen. De Melkweg in eenige Provincien van Frankryk by gemeldeten de weg van St. Jacob genoemt. Zes en vortreffig fühlt der Hoofüttut Gelukzaligheid der Zielen. Wtfi de Oudra daar van gedacht hebben na de Flatonirche wyigeerte. Gevoelens der Wilden hier ontrent. De Pluv Aden der de Irokolonien i do danflen en danflen genaamc. Ziegen verhuizing, Wat Pythagoreatung gewehen, de zweite tioofdfiuk. Wie de Wilden hin, jede Thür ein, entzünden is. De Inlandeach Brachmannen achten zich geluktig te für ein koe by de starb heben. Aber en verwertigte Hoofdfink. Wie de tokens van Joden en Christendom die men in Anierika gevonnen heeft. Gevoeknvanzommigedat de tienstammen vanlfraeldie gevonnen na Medien gevoert wierden na, de nieuwe wereld zyn overgegan komt den Schryver onaaoneemlyk voor. Akimla loogchoit de befnydenis van de bewoonders van Jukacan. Wie dit, jede Thür ein, entzünden is. De beibydenis by verfcheide Natien in eebnuk. Wiederleutung van der gevoelen van den overtochtder loden na Anerika. Als völlig waren vor den overtochtder loden als Heidenen hatten eenige Godsdienstige oeffeningen geneen. Als ook eenige genroontens van het bürgenkommen, leven. Maar eenige gewoonten van Amerika frei rechtdraats tegen die der ältesten aan. 'c is niet väarfcheinlyk dat de Joden hun weetentaalenke Dielykfle gewonnten zollten vtrlaten hebben om dti der Heidenen te omhdzen. Het zeggen van Petrus Martyr en Herrera belluit niets. Loutlingen met water tot verzeugen der zonden in beide de Indien geween. Heilidieid des waters van den Ganges en andere Kivieren. Se Blegt in Siam, JH^* ^ andere Staaten van Indien in gebruik. Airdige wyzen van Biechten. Negenção-veerta Hwfijtuk. Van de eeroiedvoor het Kniis in Amerika. Getuigenis van Petrus Martyr dien aangaonde. Van Lofta de Gomara. Van Giurcilaflb. Van Antoni Ruiz. Vyftigfie Hoofijluk. De Vader Chrtftiaen le Ger heeft dit onizag voor t Krois in Amerika eerft aangemerkc. Eea knge plaats uyt den zeiven aangehaalt. Giffing over der oor-^ong der Kniisaanbldding onder de Amerikinen. Aainmerking over de fidlmg van Vader le Qerc dien aangaande. Een-miiv Yftig-fte Hooftftuk. 't Verfaaal van Vader rAllenumd. Kn Vader Ri-chard £Ne niets van deze aanbidding van deze aanbidding van deze verhakn. Oordeol van onzen Schröder over deze verhakn. Door den brief van een Zendeling beveflugt. Wat men van hec verhaai van den Inka Garffilaflb denken moet. Tkue-etMiyftigte Heoftftuk. Twee nieuwe aanmerkingen van onzen Schröder. i. Dat het Kniis seen onfeilbaar ceken van het Christendom is. 't Was ook een Zmnebeeld van de verborgedfaeidcnvan Iris. 