gtu_32400002774481_5
None
"Wij heben dien brief met onze overwepgingen, be- tretkelijk de zigtbare werking der Voorzienigheid in Si onset in den Godsdienstvriend voor. Februarij — 1839 medegedeeld, en zouden dien gaarne, ook even als den eects rief ~ in onze ene Alike Stemmen heben overgenomen; doch de uitgebreidheid van dat stuk, en de veelheid der stoffe die wij in ons blad te bee handelen hebben, maakten zulks ditmaal onmogelijk, weshalve wij onze lezers in dit geval, naar den Gods- dienstvriend moeten verwijzen, Reeds had zich blijkens onderscheidene brieven, die wij betrekkelijk dat onderwerp onvangen hebben, one danks de algemeene deelneming en belangstelling, welke de gebeds-associatie voor de bekeering van Ene geland, allerwege vindt, hij velen, dezelfde beden- king, als bij den Heer pe Baupry en den Schotschen Bisschop, opgedaan: Sommigen baden zelfs, op den bestemden dag, reeds uit zich zelven, voor de bee keering onzer Oncatholijke landgenooten. Intusschen ontvingen Wij, op den 29 Januari, en dus wat alles-zints merkwaardig is, juist op den Feestdag van den H. Franciscus van Sales, eenen brief van den Eerwe Heer pe Baurry, van den volgenden inhoud: Aan den Heere J. G. LE SAGE TEN BROEK, oud-Notaris te Grave, aan de Maas, in Holland. Plainpalais bij Geneve, 24 Januari 1839. Misn He ER! Ode uitnoodiging van den Kerwaarden en honorabelen Ge- RGE Spencer, neem ik de 'vrijheid om u te schrijven; hij heeft de goedheid gehad van mij te verwittigen, dat hij mij uitnoo- digde om aan u te schrijven, ten einde tusschen ons drieén, eene vereeniging vast te stellen, die de zegeningen des Hemels tot zich trekken zou (pour affermir entre nous trois une liai~ son qui attirerott les bénédictoins du Ciel.) ; « Gij weet, mijn heer, dat, als dezelfde onheilen in verschillen~ de landen heerschen wie gemoederen zich bezig houden met het zoeken van redmiddelen; waardoor het gebeurt, datmen, zonder afspraak te hebben gemaakt, somwijlen overeenstemt in het najagen van dezelfde resultaten. Dit heeft met onzen ach- tingwaardigen vriend-en mij plaats gehad. Beiden een middel zoekende, om de bekeering der Protestanten gemakkelijker te maken, hebben wij beiden begrepen, dat de geisoleerde mensch te weinig beteekende en dat men de toevlugt moest nemem tot eene associatie. Ik heb er mij toe be » päd, om alles op te sporen, wat de MH. Franciscus van Sales gedaan had (1), die de eerste Prefect is geweest van een soortgelijke associatie en ik heb eene vrij lange memorie opgesteld, die ik heb laten afschrijven en Gie ik aan al de Bisschoppen van Frankrayk gezonden heb. Ik stel er de middelen in voor, welke de He Franciscus van Sales, heeft gebezigd tot bekeering der Protestanten, en die, welke men tegenwoordig naar zijn voorbeeld, zou kunnen bewerkstelligen. Het eerste middel is eene associatie, wier leden het doe hebben, om, door gebeden en alle andere middelen, die in hun vermogen mogten zijn, de bekeering der Protestanten te weeg te brengen. Het. tweede middel is, de daarstelling van een tijdschrift (Journal) bijzonder ingericht naar het doel, om de bekeering: der Protestanten te weeg te brengen. Een der de middel is, de uitgave van werkjes, die met hetzeelfde doel geschreven zijn en waarin de Protestanten behannte ancant met al de achting der liefde en der welwillenden. De Kardinal pu Perron zeide: dat er geen ketter was dien hi niet overtuigen kon; maar dat men sich tot den Bischop van Geneve wenden moest, om hen te bekeeren. — Nouveau Dictionnaire Historique ou Histoire Abrégée etc. Zonder het te vermoeden, heeft de eerste aflevering der Nieuwe Uitspannings-Lectuur, reeds ter bereiking van dat doel medegewerkt. Die Lectuur zal daaraan yerder trachten bevorderlijk te zijn. RED, Het vierde middel is, het zenden van Catholijke Missionarissen. in Protestantsche Landen; vooral in die, alwaar de vrijheid der Godsdiensten geauthoriseerd is. ik zou er andere middelen hebben kunnen bijvoegen, b. v. het bouwen van kerken voor Catholijken in de Protestantsche landen (1). Maar ik heb mi bepaald, tot hetgene, wat ik, zoo al niet uitdrukkelik, ten minste gelijksoortig. In het leven en in de schriften van den H. Franciscus van Sales gevonden heb. Er waren slechts weinige dagen verloopen, nadat die me-morie aan de Bisschoppen gezonden was, toen ik uit de openbare papieren de gebeds-associatie vernam, door den honorellen Spencer voor de bekeering der Protestanten van England voorgesteld; het scheen mij toe, dat er zwarigheid in gelegen ware, om uitsluitend de Protestanten van England te specificeren. Ik stelde mijne redenen aan den.honorabelen Spencer voor, die ze wel heeft willen toejuichen en die zelfs de zaak nog algemeener denkt te nemen zoo dat de gebeden pro extirpatione schismatis et heresis, zonder de Protestanten specifieeren, zouden zijn. Dit wijkt van mijn plan af, *t welk was, om de associatie, door den H. Franciscus van Sales [opgerigt en zoodanig als hij die opgerigt had, in het leven terug te roepen. Doch die overweging zal mij niet te-rug houden; ik het uit het voorbeeld yan den H. Franciscus van Sales geleerd, dat men van zijne eerste ontwerpen moest weten af te zien, om die, van personen, met welke de Vorzienigheid ons vereenigt, aan te Nemmen. Zoo handelde die heilige, met betrekking tot het plan dat hij voor de congregation der Visitatie gevolgd had, en dat hij veranderde, om zich te voegen naar den raad van den Heer DE MARQUETON (2). Verwonder u niet, Mijn Heer, als ik veel van den H. Franciscus tan Sales spreek. Hij is Bisschop der diocese van Geneve geweest. Zijn ligchaam rust niet ver van die stad al-waar hij uitdrukkelijk bij zijn testament heeft begeerd te worden overgebragt, als zijn weder Catholijk werde Ik werk aan eene voliedige uitgave van zijn leven en van zijn zijn zal, de trekken te malen, die ik op het papier stel. Om thans op het onderwerp van mijnen brief terug te ko- komen, bid ik u mijn heer wel te wilien toestemmen, dat ik mij als derde associeere in den heiligen band, dien, gij met den honorabelen Spencer gevormd hebt. Ik durf het van uwe goodheid en liefde hoopen en ik: verzoek-u mij te gelooven met den diepsten eerbied te zijn. ' Myn Heer. - Uw zeer Ootm. en Gehörz. Dienaar, Abbé pr Baupry. Die brief heeft mij diep getroffen, en, ik moet het weggen, beschaamd. Wat vermag mijn geringe per- goon, die geenerlei vendiensten heeft in eene zoo groote en heilige zaak? Wat kon ik anders, dan mij voor God verootmoedigen....? De overweging echter, dat ik mij zelve daartoe niet had opgeworpen; dat de Heer Spencer op “het denkbeeld was gekomen (hoe, weet ik niet); om aan den Heer pe Baunry eene ge- combineerde werking van ons drien voor te stellen, en deze daartoe aanstonds besloten had; alsook, dat de Voorzienigheid zich dikwerf van de geringste mid- delen bedient, om de grootste z Taken to stand te brengen, bemoedigde mij, en ik besloot, om, naar mijn. (1) Ook dit middel is, door de gemeenschappelijke liebend der geloovigen van onderscheidene landen, in de hoofd-stad van Zweden, het geval zijn. ~ ‘Rep. > (2) Denys Sinon pz Mangtenonr, Kardinaal-Aartsbisschop van Lyon in 1682... Het was op zijn raad, dat de H, Franciscus van Sales aan de rae Visitatie, wiey or gesticht had, de ‘cloture gaf. — Zie; “Historique etes art. MaRquemonT, — Ma. e voi iRarentei zwak vermogen mede te werken, ter bereiling van cen doel, dat mij zoo edel, zoo verheven, zoo echt Cutholijk toeschijat. Ik heb dan, van mijnen kant, insgelijke naar Rome geschreven, en een paar Duitsche Bisschoppen, en andere invloedhebbende personen in dat Jand, methet plan bekend gemacht, om derzelver medewerking ter meest mogelijke algemeene ontwikkeling en Uitvoe- ring van hetzelve te verzoeken: van den algemeenen bijval, dien hetzelye in ons Vaderland hetzelye in ons Vaderland het zal, durf ik mij verzekerd houden.. Intusschen zullen wij onze Catholijke Stemmen zoo veel mogelijk, naar het plan van den Heer pz Baupry inrigten, zonder daarom den vorm te veranderen, of het behandelen van andere belangrijke zaken achter- wege te laten. - Moge God, die liefde is, de Vader aller barmhar. tigheden, over dit heilige werk van Christelijke lief- de, eenen milden zegen uitstorten! ’ ’ DE GRONDWETTING GODSDIENST- VRISHEID IN NEDERLAND. (Vervolg van bladz. 35). Is het met art. 191 betegt, gesteld? Aan alle Godsdienstige-gezindheden in het Koningrijk bestaande, wordt gelijke bescherming verleend.” — Dit is toch duidelijk, zal men zeggen, en het beteekent, dat de regerin Weigt is, o an de-Catholijken, *Gurefarmecndel >» Lut c Joden en, met een woord, aan alle Godsdienstige-gezindheden, die, op het oogenblik der invoering van de prondwet, in het koningrijk der Nederlanden bestonden, gelijke bescherming te verleenen: Bescherming, dat is vooral handhaving van het essentieele en karakteristieke der onderscheidene Godsdienst-gezindheden; zoodat b. v. als het gouvernement mogt beproeven, om aan de Catholijke Godsdienst-gezindheden, en haar de supre atie van den staat te doen erkennen, de Catholijke Godsdienst-gezindheden zich op de grondwettige belekavtig tegen het gezag zou kunnen beroepen: en dat even zoo, de Gereformeerde Gods dienstgezindheid, die deshermenden inropeen kan, als de regering mögen, haar wezen en karakter strij. Dienstgezindheid op haar bestaande ‘aanwezen te maken.” In die gevallen behoorde de nationale vertegenwör gering, zonder dat deszelfs leden daarbij huane denkbelden of belangen denkbelden of belangen denkbelden of belangen. “Godgdienst-gezindheid toe, banken behoorden alle eischen van het.” Zijn der grondwetten van het. Zijn der grondwetten van het. Doch was heben wij in Nederland zien gebeuren? In 1816 en 1817, en dus ten minste een jaar na de invoering der grondwet, vond de regering goed, om aan de Gereformerde Godsdienst-gezindheid, een nen nieuwen vorm te gven, die met haar wezen en karakter geheel strijdig is, en de bescherming ver- anderde in Aeerschappy. Men opperde hier tegen, onder andere de klasse van Amsterdam, wel bezwären; doch men liet zich gerust stellen en schonk een wolledig vertrouwen aan de oogmerken des bestuurs. Sommige doorzigtige mannen voorzagen duidelijk de volgen van dat alles, en het duurde ook niet lang, of die gevolgen deden zich reeds bespeuren. Einde- lijkk hadden eenige jonge predikanten, in 1834 den moed, om zich tegen de ingevoerde reglementen te verzetten, en derzelver ongeldigheid te beweren: hunne afzetting was daarvan het gevolg. Zij vere- nigden zich vervolgens met zoodanige Gereformerden, die van hetzelfde gevoelen waren, tot dezelfde Gods- dienstige-gezindheid, die tijdens het invoeren der grondwet, al Gereformenkorresponde kerk in Nederland Bezogen, en hadden, als zoodanig, niet slechts aan-spraak, maar regt op dezelfde bescherming, welke andere Godsdienst-gezindheden genoten. Wel verre echter van het dezelve te verleenen, geistet het openbaar ministerie, daartoe door het bestauur, der, bij de invoering der grondwet, niet bestan hebendende Hervormde Nederlandsche kerk geprovoceerd, bet vervolgen der afgescheidenen, op voorwensel, dat zij eene associatie uitmaken, welke de authorisatie des gouvernements noodig heeft. Onder alle de regt-banken, voor welke de zaak der afgescheidenen heeft gediend, waren er slechts twee, die van Amsterdam en Appingadam, welke aan de Gereformerde Gods-dienst-gezindheid, zoo als die in 1815 bestond, regt lieten werden, en haar de grondwetige bescherming tegen de inbrevken des gouvernements verleeniden; welke bescherming echter door militaire inlegeringen en andere illegale middelen, illusoir werd gemacht. De zaak was van het uiterste gewigt, De nationale vertégenwoordig had zich dezelve met grond kunnen, en, naar ons inzien, behoore aantetrekken, immer iedere verbond. En tout het bewaren en beschermen van de algemeinen en de erhöhenen. Die eed, of belofs, is van Wen volgenden in de grondwet der Vederlanden zal onderhouden en handhaven; dat ik zu gehen gelegenheit en onder voorwendsel hoe ook genaamd, daarvan zal jeden, of toestemmen dat daarvan afgeweken e; dat ik voorts de onafhankelijkheid van den 1, de algemeinen en bifzondere vriyheid der in- gevetenen bewaren eh BESCHERMEN en het alge meen belang met al mijn vermogen bevorderen zal, zonder mij daarvan door eenige provinciale of an- dere bijzondere belangen te laten aftrekken.” De Gereformeerde Godsdienstige.gezindheid die zich in hare grondwettige regten, meende te zien gekrenkt, en de plegtig toegezegde bescherming niet genoot, wendde zich reeds meermalen, tot de tweede kamer der staten generaal, ten einde door dezelve, in hare grondwettige regten en vrijheden te worden gehandhaafd. Maar wat doet de tweede kamer? Zij beveilt, dat die verzoekschriften, waarin over schenden der grondwet wordt geklaagd, ter griffie zullen worden gedeponeerd. Willen wij (zeide de edele vertegenwoordiger uit Holland) de aanleidende oorzaak en de gelegenheid tot woingen en rustverstorende zamenscholingen doen ophouden, laten wij dan hoe eer hoe liever die bepalingen uit ons strafregt verbannen, waarbij de ook rustige vereeniging van eenige personen alleen door het getal strafhaar wordt, en krachtens welke men de godsdienstoefening van eenige medelandgenooten be- Moeijelijkt, stoort en straft.” De Hatha vege dier ongelukkige bepalingen van art, 291 en volgende van het strafwetboek, voor mij onvereenigbaar met de regten, ons bij de grondwet (in art. 190 en volgende) toegekend, geeft nu herhaaldelijk gelegenheid tot onrust, en lokt, op dien dag, wanneer alle werkzaamheden stilstaan en de menigte bijeen is, zamenscholingen uit, waaryan de einde- zittingen. plaats heeft; Wij hebben dit onlangs in eene naburige stad, waar de massa der bevolking niet tot de meest gegoede behoort, in eenen vrij ernstigen graad gezien; aldaar Ging eine kleine, vorne vereeniging, welke zich binnen een voor het oogmerkongewoon gebouw in eene der achterbuurten der stad, gods dienstig had bezig gehouden, rustig en stil uiteen; toen eene groote menigte volks deze lieden door de straten al scheldende en uitjouwende gevolgd is, en van het werpen met slijk, tot het gooijen en verwonden met flesschen en steenen is overgegan. De beleedigden, die, ik moet dit gelouven, eene predicatie over de lijdzaamheid met vrucht hadden aangehoord, Like en treurige ontknooping ter rolle der correctionele teregt-verdroegen de fonancaiketa vepgainingen met eeu onbegrensd geduld, en veryolgden derze verweg zonder eenigen tegenweer 54 = te bieden: — doch juist de bedaardheid scheen’ den euvelmoed der onrustigen aan te moedigens aanhitsingen en opruijingen voegden zich hierbij en ergerlijke tooneelen werden doo1 een gelukk toeval voorgekomen.” — Dooor een gelukkig toeval voorgekomen; door een toeval? Dus niet door de policie? De orde werd aldaar dus even kracht- dadig gehandhaafd als bij het laatste oproer te Amsterdam. Dat de policie over het algemeinen bij ons te lande erbarmelijk is, dit wisten wij; maar in de kamer, ten aanhoore van geheel Nederland, hetwelk toch aanspraak maakt op burgerlijk veiligheid, en er niet weinig op te zeggen heeft als erin aa burgers worden mishandeld zonder tijdige tusschenkomst der policie, ten aanhoore van Europa, als ware het iets zeer ge- woonlijks in het vaderlijk bestuurde Nederland, door een yolks- vertegenwoordiger te hooren vermelden: » dat eene. kleine, vrome vereeniging rustig en stil uiteenging, toen eene groote menigte volks, deze lieden door destraten al scheldende en uit- jouwende gevolgd is, EN VAN HET WERPEN MET SLIJK, TOT HET GOOIJEN EN VERWONDEN MET FLESSCHEN EN STEENEN IS OVERGEGAAN;” dit is meer dan wij hadden verwacht! En dat alles schijnt nog maar als iets onnoozels, als een op zon- en feestdagen in Oud Nederland geoorloofd tijd- verdrijf te worden beschouwd! Dit alles heet in Nederland niet een ergeri Je meinen hoore hoe de heer Luzac met de bitterste kölheid voortgaat: "De beleidigden yerdroe-gen de schandelykste verguizingen met een onvergüngen geduld; doch juist die bedaardheid scheen den euvertragenen aan te moedigen; aanhitsingen en opruijingen voegs den zich hierbij, en ergerlyke tooneelen werden door een ge-iukkig toeval voorgekomen." | VoorceKomeNn!. Eene kleine, vrome vereeniging, die rustig uiteen gaat, wordt uitgejouwd, vervolgd, met steenen en flesschen verwond; doch ergerlijke tooneelen werden door een gelukkig toeval voorgekomen!” regefing, en jubelde zich schor over haar 25-jährig beständigt; nu, zij koesterden zich aan den haar, en prezen de hun goede dagen, van heer vrai men niets meer; — maar van de kamer, waar men de natie komt vertegenwoordigen, had er welligt iets meer mogen worden verwacht dan sprakeloosheid en een blos. van schaamte misschien, toen de heer Luzac het met esschen en sfeenen verwanden van rustige stille burgers, zoo bitter ironisch, in Nederland niet meer onder de ergerlyke tooneelen telde, en als in het voorbijgaan zeide: dat ergerlyke fooneelen (het vermoorden, het verscheuren, het verslinden waarschijnlijk, van andersdenkende burgers) door een gelukkig toeval werden verhoed! — Voelde dan niemand zich veront- waardigd, voelde niemand zich geroepen tot het vorderen van inlichting en opheldering nopens de verregaande krenking van Nederlandsche burgers, die er, volgens den heer Luzac, had plaats gegrepen? Voelde niemand schaamte voor Nederland, bij de gedachte, dat in andere landen de burgers tegen openbare verguizing En verwondingen beschern, dat in andere landen de policie, die dergelijk tooneelen niet in tijds tegengaat, door de regerin openlijk wordt bestraft; dat in andere landen het stedelijk bestuur, het bezoldigd wordt om orde te handhaven, vers antwoordelijk wordt gesteld voor het niet handhaven der orde? Gevoelde niemand, dat er door een minister iets moest worden eantwoord op de verpletterende taal des vertegenwoordigers, ten einde te verhoeden dat er aan hunne thans zoo hoog ge- prezene regering, in volgende tijden, de onverhinderde en onverhinderde steeniging van andersdenkende doch rustige burgers zou kunnen worden verweten, in afwachting dat er eerlang misschien, bij achterblijving van een gelukkig toeval, ergerlyke tooneelen plaats vinden, gelijk aan dat, bijvoorbeeld, toen die opposant ne Witr....... — Doch genoeg, ons blad wordt ook ik vreemde landen gelezen.”’ ces Als men, in de tweede kamer op die wijze eenen yolksvertegenwoordiger hoort spreken; als de geheele vertegenwoordiging dit ko Als men, in de tweede kamer op die wijze eenen yolksvertegenwoordiger hoort spreken; als de geheele vertegenwoordiging dit ko Als men, in de tweede kamer op die wijze eenen yolksvertegenwoordiging dit ko Als men, in de tweede kamer op die wijze eenen yolksvertegenwoordiging dit ko Als men, in de tweede kamer op die wijze eenen yolksvertegenwoordiging dit ko Als men, in de tweede kamer op die wijze eenen yolksvertegenwoordiging dit ko Als men, in de tweede kamer op die wijze elblobedig aanhoort, zonder krachtdadige middelen te beramen, om de grondwet tige Godsdienst-vrijheid van rustige burgers te hand- hajen, dan wordt men gedrongen te gelouven, dat men bij ons tog geenerlei denkbeeld heeft van een grond- wettig bestuur. In andere landen zouden de ministers terstond in de kamer zijn gerequireerd geworden, men zou van dezelve explicatien hebben gevorderd, en kracht- dadige voorstellen aan de regering hebben gedaan, Maar bijons heeft niets van dat alles plaats. Werden bij ons de volksvertegenwoordigers, even als in andere constitutionele landen, das het volk gekozen, das zouden voorzeker zulke vertegenwoordigers, die hunne magt niet werden, maar op charivari’s onthaald worden; maar ookons verkiezings-stelsel heeft men zoo kunstig weten in te rigten, dat niet alleen, die vertegenwoordigers welke hunne magt niet weien te handhaven, telkens weder herkozen worden; maar dat juist diegenen, die toonen veerkracht genoeg te bezitten, om de magt der vertegenwoordiging tegen de ongrondwettige uitbreiding der regeringsmagt te handhaven, uit de tweede Kamer gewerd worden. Maar is dan de eed, dien de vertegenwoordiges plegtig afleggen, slechts-eene bloote formaliteit, een formulier zonder beteekenis? Begrijpt men dan niet, dat het volk zeer goed gevoelt, dat. eene volksvertegenwoordig, die ha ogipies wept. Te. handhaven, niets anders is, dan eene -vertolligheid? Als de regering vooraf verzekerd zijn kan, dat alle ontwerpen en voorstellen zullen aangee nomen worden,  worden, wandte het licht in den aard der zake, volken, die alle legale middelen om hunne regten en vrijeden te doen eerbiedigen, vruchteloos ‘hebben. beproefil sei delijk trachten zich zelven regt te verschaffen; en het : se. P agit. _—_—_——— ’ ) agit: * (1) Zie Arnhemsche Courant yan 20 Dec, 1838, aeilin. Bes +. * S to ee = po de | m 55 oom ' is om die reden, dat wij, die er voor ons zelven gee- nerlei personeel belang bij hebben, met zoo vele an- deren vurig wenschen, dat onze grondwet spoedig wor- de herzien; dat tot die herziening mannen worden ge- kozen, die het vermogen bezitten van duidelijk te spre- ken; dat volkomene vrijheid van Godsdienst en onder- wijs, daarbij met ronde woorden, worden geproclameerd; dat alle daarmede strijdige wetten worden afgeschaffen; dat er eene wijze van verkiezing der volksvertegen- woordigers worde aangenomen, welke met die van andere constitutionele landen meer overreenkomt; dat, bij dat alles, de ministeriele. verantwoordelijkheid, en de onafzetbaarheid der regters, op den voorgrond moge worden gesteld, want dan eerst zal ons gouvernement waarlijk sterk en magtig zijn, als het zijne sterkte en magt van de liefde des geheelen volks onleent. NIEUW PRUISSISCH MANIFEST. (Vervolg van bladz. 48). » De verspreiding van dat geschrift uitgegeven met » Let doel om de gemeinderen op te ruijen, moest vol- strekt verhinderd worden. Al wie, bijgevolg geen medepligtige van het misdrijf wilde zijn, dat door den Aartsbisschop begaan was, was verpligt, om aanstonds te gehoorzamen, aan het bevel der authorität. Daar evenwel sommige Priesters en Pastors, ondanks het vitdrukkelijk verbod, dat hen was beteekend geworden, onder den goddelijken dienst, het meergemelde Aartsbisschoppelijke geschrift van den preekstoel af- kondigden, deed het gouvernement van Posen zijn pligt. Bij besluit van 21 April 1838, vorderde hetzelve, dat men er die Geestelijken aan bekend maakte, ten einde hetzelve, naar de omstandigheden tegen hen, langs den legalen weg mogt kunnen procedeeren. Wat den Aartsbisschop betrefft, was er reed een patent corpus delectiek tot het angen eener for- meele instructie. De ministers drongen er op aan, dat zij werkelijk zou worden begonnen. Intusschen wilde Z. M. de koning in zen verheven geduld en langmoedigheid aan den Prelaat den tijd geven om zich van zijn ongelijk te overtuigen en zijnen misslag te herstellen door het intrekken zijner. circulaire. Ten gelijken tijde dat de koning op den 12 April 1838 een geheel vaderlijk berege de die Catholijke onder- danen van het groot-hertogdom Posen, (Staats-zeitung van 23 April 1838 (1) N.o 112) ontving de opper- prezident der provincie het bevel om den Aartsbisschop te waarschuwen dat tegen hem een Instructie zou worden aangevangen, en hem te verklaren: _ » Dat zijne majesteit in het wanbedrif, het welk de Aartsbisschop begaan had wel niet anders wilde zien dan een deen oogenblik van verbijste« ring, het welk hem zijnen stand had doen miskennen, » (1) Zie Catholijke Stemmen jaargang 1838 ingeval hij er (1) Zie Catholijke Stemmen jaargang 1838 ingeval hij er (2) Bereuw van had, en zijn beruw en het verlangen om zijnen misslag te herstellen de herstellen de herstellen de Circulaire, die hij aan zijne Priesters had gezonden, en bij welke de legale orde was gekrönt geworden; dat alle dang in conscientie-zaken en alle beperking der conscientie- vrijheid ten eenen male antipathiek aan zijne majest teit waren in deze zaak zoowel als in iedere andere; dat men geenen geestelijke noodzaken zou om een gemengd huwelijk in te zegenen maar, dat Z. M. getrouw aan sijne principes ook nooit zou gedoogen, dat een Bisschop van zijnen kant, de conscientien dwong door met straffen de Priesters te bedreigen welke die huwelijken zouden inzegenen, zonder voor- loopige belofte der echtgenooten betrekkelijk de toe- komstige opvoeding der kinderen en misbruik maakte van de regten welke hij heeft, om de kerkelijke dis cipline te regelen, zoo verre zelfs van de misdadige vermetelheid te hebben van die zelfs uit te strekken tot het regtvaardigen der uitersten waartoe de Aarts- bisschop gek omen was in zijn bevelschrift van 27 | Februarij.” Die mededeeling den 19 April door den opperpresi- dent aan den Aartsbisschop gedaan scheen aanvanke lijk den indruk te maken, dien men er van gehoopt had. Hoe zinneloos en onbeduidend die uitvlugt ook schij- ne, werd de. toegevendheid en grootmoedigheid van Z. M. nog niet moede. De eerste president van het | opperste geregtshof van appel van Posen werd gelasts om hem onmiddelijk en in eigen persoon voor te stele len in welken ernstigen toestand hij zich bevond en hem, inzonderheid bekend makende met de wetten | des lands, naar welke hij zijnen misslag en de straf j die hem bedreigde, kon afmeten, uit te noodigen, om 56 zijne beyeelen van 30 Januarij en 27 Februarij in te trekken; hem evenwel de vrijheid latende om den’ vorm en de redactie te verkiezen die hem mogt toe- schijnen best in harmonie te zijn met zijnen persoon en met zijne waardigheid. Toen vervolgens in eene wisseling van nota’s met den Pausselijken Stoel deze verklaarde, dat de al- jocutie van 10 December 1838 volgens de bedoeling die haar had voorgeschreven niet behoorde te zijn dan eene openbare protestatie tegen eene openbare daad en dat de Paus diensvolgens niet verstond daardoor eenig bevel te geven en, minst van al aan de Bisschop- pen der Oostelijke provincien van de Pruissiche monar- chie, werd dit alles even eens medegedeeld aan den Aartsbisschop; maar noch die mededeelingen noch de dringendste voorstellingen en vermaningen hadden het gevolg van hem terug te brengen op den weg der le- galiteit. Het laatste uitwerksel van goedheid en tegevend-heid, alsdus schipbrenk geleden hebbende tegen de hardknekkige trotschheid des Aartsbisschops van Keuen bleef er geen ander middel meer over. dan de tusschenkomst van het gezag. Bij ministerieele dispositie van 25 Junij 1838, met authorisatie des konings uitgevendig, werden de bepalingen en bevelen des Aartsbisschops vernietigd (!!!), als illegaal en strijdig met de openbare orde. Op die wijze handelende het koninklijk gouvernement een regt uitgeſchaffen; *twelk geenerlei staat der Christendheid zich zal laten onnenen (1). Het heeft vernietigd, wat ille-gaal was (2); het heeft verboden illegale bevelen na. te leven en bescherming beloofd aan de geestelijken, die de wetten des lands als regel van hun gedrag zou-den volgen (3); Tegen den Aartsbisschop zelve heeft men. eenen vrijen loop aan de Justicie en aan de tot dusverre ge-schorstte procedures, gelaten (4). (1) Dat zoogen Aamde regts bezit geenerlei staat van Gods-. wege: en het is dus eene ongoddelijke aanmatig. De Voor- zienigheid heeft meermalen getoond, dat zij hen. die dat ver- meende regt halsstarrig willen doen gelden, op haren'tijd weet te straffen. Rep. (2) De eerste prediking der Apostelen was ook illegaal; de Joodsche raad wilde dezelve ook beketten en vernietigen.... De geheele wereld kan getuigen, wat zulks gebaat heeft! Rep. (3) Dat is aan verzakers van hunnen priesterpligt. RED, (4) Waarom heeft men dit ook niet ten opzigte van den Aartsbisschop van Keulen gedaan? — Het Pruissisch gouverneement veroordeelt zich zelve, als het van vrijen loop van justitie spreekt, Rep. ® Wij zullen zoodra mogelijk het mannelijk en logenstraf: fend antwoord van Monseigneur von Dunin, op dit Manifest mededeelen. Ein neues. Of all pale weniger, Aan ner Bureau van ve CATHOLIC NEDERLANDSCHE STEMMEN te Gnave, B. N.° 28, AANKONDIGINGEN. Bij den Uitgever A. P., van LANGENHUYSEN te ’s Gravenhage, is van de pers gekommen en mede bij J. R. van DIEREN te Grave en bij J. J. ARKE. STEYN en ZOON te ’s Bosch verkrijgbaar gesteld: Overwegden van het Liden van Jesus Curis- Tus, door wijden den Hoog Kerwaarden en wijd- beroemden Heer J. CRAMER, Protonotarius Ax postolicus, Aartspriester van Holland en Zee» land, Pastor in het Maagdenhuis te Amster- dam. Bijeenverzameld en uitgegeven door J. BrinKuAn, Professor in het Seminarie te Warmond. Eerste deel, 19 vellen drks, 12.mo, prijs f 2.00 Het tweede Deel zal in'den aanvang der Vaste volgen. *.* Bij J. J. ARKESTEYN en ZOON, Boekhandel- delaars in de Kerkstraat te ’s Bosch, is gedrukt en voor den prijs van f 2.50 te bekommen: RE IS van La Trappe naar Rome, door den Ker- waarden Vaderland. MARIA-JOSEPH DE GERAMB, Abt en Procurator-General van La Trappe. Naar het Fransch, door J. Wirz. Dit werk van eenen franze gelitographeerden titel met een gegraveerd potret van Zijne Heiligheid Greco- rius XVI. voorzien, wordt voor rekening van den Vertaler uitgegeven en niet dan op franco aanvragen en op halfjaar-rekening in Commissie voor eene extra korting zal worden toegestaan. Bij bovengemelden ziet het licht en wordt binnen kort verzonden: By het Graf van mijnen Verlosser, door den Ker- waarden Vaderland. Vaderland, J. J. Burmewer, R, C. Priester.  in uwen naam; opdat zy één sin gelyk wy. eoctee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen, die door hun woord in my geloove zullen: opdat zy allen één zyn, gelyk Gy, Vader, in my en ik in Us dat 2 ook in ons mogen één xyn, opdat de wereld geloove, dat Gy my geronden hebt. En tk heb hun de heerlykheid gegeven, die Gy my gegeven hebt: opdat zy zouden één zijn: en dat de wereld wete, dat Gi my gezonden hebt. Joann. XVII. Op dit blad ’t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren, en bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post verzonden voor den prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid ; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave ; geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie» ven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatst. Woor Belgie kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. VASTE-MANDEMENTEN. (Vervolg van bladz. 51.) D. Hoogw. Heer JoaAnnes vAN Hooyponx, Adminis- trator Apostolicus van het Vicariaat van Breda, ver- wittigt zijne onderhoorigen, dat zijne vroegere verma- ningen, alle het heil, de eeuwige zaligheid hunner wielen ten doel hadden; dat hij geene andere bedoe- ling had, toen hij hen tot waakzaamheid in het stuk hunner zaligheid aanspoorde ; toen bij hen de Chriss telijke versterving als noodig ter zaligheid voorstel-. de; toen hij in allen ernst de jeugd vermaande tegen het bijwonen van losbandige gezelschappen, gevaar- like dansvergaderingen enz. , welke doorgaans de nood- loiligste gevolgen hebben, zoo voor het tydelijke, als voor het ceuwige; » Verhieven wij, zegt de Hoogw. Administrator, onze stem tegen de afschuwelijhe zon- de van Godstättering, die met eene helsche woede de raak des Hemels scheen uit te tarten, het was am enen heilzamen ofschrank in te boezemen van die Hemeltergende zonde en u tevens aan te sporen, om door het eerbiedigen van den aanbiddeljhen Naam. van den driewerf heiligen God op aarde, u waardig te maken denzelven met de Kngelen en Heiligen, in alle eeuwen te loven en te verheerlyjken in den He- mel; drukten wy den ouders, en al wie met de op- voeding der jeugd belast zijn, het gewigt hunner verpligting op het hart, om door alle gepaste mid- delen eene goede en godsdienstige opvoeding aan hun- ne hinderen en onderhoorigen te verzekeren, dan be- oogden wij niet slechts het tijdelyk geluk, hetwelk eene wel ingerigle opvoeding ten gevolge heeft; maar wel voornamelyjk de eeuwige zaligheid, waarvan het werzuim van dien duren pligt, zoowel ouders als kin- ders, zoowel meesters als leerlingen voor altijd zou de uitsluiten. In eenwoord Al onze herderlyke onderrigten, al onze vaderlijk vermaningen hadden tot doel uw eeuwig geluk, de zaligheid uwer zielen, welke door het dierbaar bloed van Esus vrijgekockt, en door een ondoorgrondelyk besluit der goddeliyke Voorzienigheid aan onze zorg zijn toevertrouwd ge- worden.” Vervolgens zegt Zijn Hoogw.: En geen wonder, B. Ch.! want maakte het herderambt, dat onze schouders drukt, het ons niet ten pligt; wierden wij door de vurige liefde, welke ons vaderlijk hart u toedraagt, er niet toegedrongen, dan nog zou het gewigtig belang uwe vielen ons hebben genoopt, om niets te verzuimep, en alles in het werk te stellen, wat uw laatste einde, uwe zaligheid eénigzins kan bevorderen en verzekeren.” Vervolgens wordt de zaligheid, als het daatste ein- de, waartoe God den mensch geschapen heeft, en als het doel, naar  grond van de rede als van de openbaring; zoowel van het gebod, als van de belooning, die aan het volbrengen van het- zelve verbonden is. ; Voorts maakt de Hoogw. Zijn Hoogw. schetst vervolgens het geluk der zalig- heid, en dergenen, die er deel aan zullen hebben, om zijn onderhoorigen nog måte sporen tot het behartigen der groote zaak, welk belang nog grooter wordt, door den rampzaligen toestand der verworpen- lingen, die er van uitgesloten zijn. — Kan men die eeuwige waarheden overwegen zonder te sidde- renen en te beven? Kan men die gelooven, zonder uit den doodelij- ken slaap eener Onbegrijpelijke zorgeloosheid opgewekt te wor- den? En nogtans eene treurige ondervinding leert het maar al te overtuigend. WVele Christenen, die deze waarheden ken- nen en aanemen, leven alsof zij geene ziel te verliezen, geene ziel zalig te maken hadden.” Om niet te spreken van hen,. die met koude on- verschilligheid, al hunne bijzondere en Christenpligten, geheel verwaarloozen, overwegt de Hoogw. Administrator vervolgens, hoe vele Christenen er zijn, die meer voor de zonde dan voor God Jeven, die het groote gebod der liefde vergetende on meedende je gegen jegens hunne lijdende broeders zijn; die door haat gedreven worden, of hunne medemenschen verongelijk en enz. Daarna gewaagt Zijn Hoogw. van de wulpsche jonge bedorven makker omgang hebben-de, daardoor bedorven worden; wortts van die Christenen, die, ofschoon zij het belang hunner zaligheid beförden, daaraan niet de noodige zorgen besteden; van hen, die onder allerlei voorwendsels en uitvluchten het werk hunner bekeering uitstellen, of er zich door tijdelijke zorgen van Jaten afhouden, waarna overwogen wordt, wat eindelijk de uitkomst zijn zal van die nietsbeduidende verschooningen? = Dan, zegt Zijn Hoogw. Het is nu_ nog tijd, maar het wur 7s gekomen om wit den slaap te ontwaken. De goedertierenheid van den barmhartigen God lokt u nog uit tot boetvaardigheid. Hij biedt u, door Zijne oneindige goedheid, op nieuw aan die dagen van zaligheid, den voor den opregten Christen, zoo aangenamen tijd van de heilige Vaste: een tijd van boetpleging, onthouding en versterving, geschikt, om voor uwe zonden, te voldoen en metuen Heer en God verzoend te worden; om Hebt bhi orig vleesch te onderdrukken en onder het juk te brengen ; opdat de geest behouden worde in den dag ‘van onsen Heere JESUS ‘Banive’ door haarafgeschaft beschouwden,’ „betoogd; en het is, naar ons inzien, ter gelegenhe van het regtsgeding tegen den heer ALuepranpi, ko CurisTus. Een tijd van gebed en zalige betrachtine geschikt, om de goddelijke genade over uwe vijanden, den duivel, de wereld en het vieesch; en u in het beoefenen der deugd, in de Christelijke regtvaardigheid tot het einde doen volharden. Een tijd van goede werken em godvruchtige oefeningen, geschikt om den eeuwigen loon te verdienen en onze eeuwige zaligheid te verzekeren.” Het Mandement wordt besloten met eene vermaning, om de genade Gods niet te vergeefs te ontvangen en zich den tijd van de Vaste ten nutte te maken, wade gewoonten af te leggen en dan met verfrouwen tot den troon van genade te naderen Om barmhändig heißt te verwerfen, en vervolgens een nieuw leven te leiden, ten einde de eenwige belooning te ontvangen. In de trostvolle verwachting, dat zijne onderhoo- rigen gehör aan zijne vermaningen zullen geven, ver- leent Zijn Hoogw. de gewone verzachtingen in de ge- strengheid van de Vaste. ‘OVER HET VIEREN VAN DEN ZONDAG. Er is onlangs een twist tusschen het Amsterdamsche Handelsblad en de Arnhemsche Courant ontstaan, waar omtrent wij meenen het stilzwijgen niet te mogen. bewaren. Het betreft een wet, die, anterieur aan de invoering der grondwet, en lijnregt strijdig met dezelve door die invoering, als afgeschaft had beho- ren te worden beschouwd. Wij bedoelen die, op het vieren, of tegen het ontheiligen van den Zondag. De aanleidende oorzaak tot het ge. dagbladen, was een berigt, voorkomende in het Han- delsblad van 3 Januarij dezes jaars. In hetzelve wordt gezegd: “Graveenhage, 1 January. Heden morgen woonde Z. M. de Koning — — — de godsdienstoefening onder het gehoor van.s Huipecorer, in de kloosterkerk, bij. ——— De leer- aar waagde he Gelijk hij zich uitdrukte, met slechts ééne bede den troon te naderen, en die bede was, dat het Z. M. In H. D., wissheid mogt behagen, dat door ’s lands bestuur doeltreffende maatregelen wierden genomen, om aan de meer en meer toenemende ontheiliging van den dag des Heeren paal en perk te stellen, zowel als om het toenemende misbruik van sterken drank tegen te gaan.’ wi “2D iy Hierop zegt de Arnkemsche Courant onder andere: Dit geschiedde in weerwil dat velen, waaronder ook wy die wet als strijdig met de grondwet, en dus Ook wij hebben dit in ons blad vroeger opzetteli fijhuishouder te Amsterdam onwederleghaar bewezen niet alleen, maar er is daarbij bondig betoogd geworden, dat die wet alleen ten voordeele, of ten gunste verschillende Godsdienstbelijdenis, tebevorderen, de- zelve hoe langer zoo meer tegenwerken zal. — De Arnhemsche Courant zegt verder: “Echter laten wij het den godsdienstleeraar volkomen vrij het openstellen van zijn koffijhuis, en het lezen der dagbladen aldaar, gedurende den tijd dat andere burgers goedvinden ter kerke Te gan, on theiling van den zondag te noemen en er zijne volgelingen tegen te vermanen; Zij erkennen hem als hunzen vorganger of leeraar, hij heeft dus het regt hun zijne gevoelens aan te preken; maar iets verschillends is het anders-denkenden, die het lezen van dagbladen, op zondag, terwijl andere burgers godsdienstoefeningen houden, niet als heiligschennis beschouwen, dienaangaande in hunne durgerlike regten willen belemmeren. Letzt zeger verschillends is het, den koning, wanneer hij als Protestantsch Christen onder het gehör des godsdienstleeraars komt, in zijne hoedanigheid van koning toe te Hg lik en bij denzelven op maatregelen aan te dringen tot wetke hi niet als bloot Christen, maar slechts als koning bevoegd is. Z. M. komt daar als belijder van eene bezindenst, niet als koning der Nederlanden, en overonderwerpen van Godsdienst, niet van staatsbestuur heeft de godsdienstleeraar daar te spreken." Held, tot welke Z. M. Nu kon dit niet. De aanvang van het artikel in het andelsblad, is, als volgt: — ° I : Courant van den Januarij jl. beracoyapel, erik aundasht as teen ioe teh ke aar het ons: » niet onbeantwo oct gelaten "worden. Niet dat Wi het Yoruemen hebben de godsdienstige of staatkundige rust in ons vaderland te versto- ren, integendeel om de toenemende zucht tot verbroedering aller Christengezinden meer en meer te doen ontwaken, vatten wi de_ en op, om te trachten den kwaden indruk, z00 veel moe gelijik weg te iemen, welken de schrijver van het onderhavi, artikel op het zedelijk ea godsdienstig gevoel van velen heeft te weeg gebragt.”” Wij verlangen niets vuriger, wij herhalen het bij jedere gelegenheid, dan de maatschappelijke en burgerlijke eensgezindheid, van de belijders der verschil- lende Godsdienstige gezindheden, die nooit zal verkregen worden, zoo lang als niet de grondwettige regten van allen, gelijkelijke geéerbiedigd en gehand- haafd worden. Maar even zoo sterk, als wij die maatschappelijke en burgerlijke eensgezindheid verlangen, en immer zullen trachten te bev Orderen: even z0o Stark verfoeijen en verafschuwen wij de zoogenaamde verbroedering van alle Christen gezindhkeden; en wij zullen die Eutopis der moegestredene ketterij, die zich in valstrekte onverschilligheid aangaande het ware of valsche, heeft opgelost altoos naar ons vermogen bestrijden. Die verbroederings-geest moge dusdanige Protestanten, of protestantsche gezindheden bedwelmen, die generlei gewigt meer hechten, aan positieve leerstukken, aan geloofsgeheimen, aan de kracht der Sacramenten enz.; maar de Catholijke die zich in Godsdienstzaken, zou willen verbroederen met gezindheden, die van de eenheid der Cuatholijke Kerk gescheiden zijn, zou wolden verbroedering aller Christen-gezindheden, die van het Christendom een cbaos van verwarring zou maken, hartelijk verfoeijen: hebben niet duizenden van Gereformeerden, alleen omdat aij zich niet met de  worden genoemd.” Over de bedeelingen van den Heer Hunspecoren, kunnen of willen wij geen oordeel vellen; maar zoo- veel is zeker dat zijne bede; zoo als die hier genoemd wordt, wel de strekking heeft, om de regten } van den staatsburger te verkorten, niet slechts van } verre of in het minste, maar regtstreeks en in een j zeer belangrijk punt. Omdat het König der Nederlanden een gemengende de staat was, uit Protestanten, Catholiken en Joden bestaande heeft de grondwet voor dat konfiske, de tegenwoordige principes eener onchristelijke onverschiligheid aannemende alle Godsdiensten gelyk gesteld, en aan alle gelijke bescherming gewaarborgd: diens- volgens is reeds alle voorkeur ten gunste van die Godsdienst gezindheden, die zich Christenen noemen, ongrondwettig en alzoo strijdig met de verkregene regten der staatsburgers, die het Christendom niet belijden. Uit dat oogpunt beschouwd, is de wet op het vieren van den zondag, lijnregt strijdig met de grond- wet en eene schending van het gegeven woord, om aan allen, gelejke bescherming te verleenen. Men kan, zonder onregtvaardig te zijn, het heiligen van den zondag, omdat de Christenen dien als den dag des Heeren vieren, niet door eene wet bevelen, of men zou tevens het heiligen van den Sabbath-dag, dien de Joden als den dag van Jevovan eerbiedigen en heiligen, te gebieden; zonder de geboden Eine heilige dagen der Catholik Kerk, die in de oogen van een derde gehele des Nederlandschen volks, even zeer moeten geheiligd worden als de dag des Heeren door het geheele volk, op dezelfde wijze als den zondag te doen doorbrengen. — De wet op het heiligen van den dag des Heeren is derhalve uitsluitend ten voordeele van het Protestantismus, tot minachten van het Catholicismus en ter prejuditie der Joden, die volgens hunne godsdienstwet gestrengelijk verpligt zijn, om de Sabbathdag te heiligen, en zich van allen handel en arbeid te onthouden; en die door de zondags-wet, nu ook verpligt zijn, om op dien dag alle nering en handtering te staken; en daardoor eenen dag minder, ter behartiging hunner tijdelijke belangen wordt vergund, dan aan hen, die zich Christenen noemen, Of meent men, dat de Godvruchtige Catholijk minder geergerd wordt, als zij, die zich Christengezindheden noemen, de dagen, welke zijne Kerk beveelt, even als den dag des Heeren te vieren, ontheiligen, dan Do, Huy- DECOPER, over datgene, wat hij, als ontheiliging van den Zondag verkiest te beschouwen? Waarom-moet dan juist de Zondag geheiligd worden? Omdat de protestanten goedvinden, juist dien dag aan hunne Godsdienst-oefeningen toe te wijden. 