Inkwartieringen ...
Willem Theodorus Gevers Deynoot
Maar hoe gat het in werkelijkheid met deze zaak? Yolgens de reglemeiiten wordt slechts 20 cents daags door bet Rijk uitbetaald voor hnisvesting, 60 cents voor huisvesting met voeding van een onderofflär of soldaat. In de groote steden zullen de kosten veel meer beloopen, de inwoners zullen het tekort moeten bijpassen, zoodat voor hen de inkwartiering eene bron is van schade en opofferingen minder aanziellijk zijn of wellicht niet bestaan. Er is dus geen voUedige vergoeding, en wat nog gegeven wordt is ongelijk verdeeld. Wil men dezen last zoo gelijk-matig mogelijk maken, dan ware eene indeeling der steden in klassen (gelijk wij dit in Duitschland en Oostenrijk hebben leeren kennen) of onderscheid tusschen stad en plat-teland wellicht wenschelijk. Diezelfde moeielijkheden doen zich voor bij gevorderde transporten. Deze vervoermiddelen worden bij voorkeur gerequireerd van voerlieden, doch deze zijn veelal onbe-middelde personen. Wanneer men nu bedenkt, dat het Eijk voor een wagen met twee paarden en den geleider slechts 25 cents, en voor een kat of wagen met een paard en den geleider 20 cents uitbetaalt, voor iedere mijl af-stands dat in geval aan paarden of tuig, voor het transport dienende, schade ontstaat — iets dat toch zoo gemakkelijk gebeurt, omdat beide niet voor soortgelijken arbeid bestemd zijn — geenerlei vergoeding wordt verleend, en dat voor de terugreie alleen de tolgelden worden mag dit dan in ernst eene schadeloosstelling heeten? Volgens het Voorloopig Verslag van 16 October 1877 waren ook door eenige leden voorbeelden aangehaald, dat deze lieden eene winsderving ondergingen van 3 & / 4 daags. Men had daarom in overwegging gegeven, 6f art. 23 van de wet van 1866 te wijzigen, 6f de vergoeding te verhoogen Die opmerking werd in de Memorie van Beantwoording op de begrouten van Orlog van 20 November 1877 door den Minister van Orlog De Roo van Alderwerelt beaad. De Minister verklaarde, dat met opzicht tot het bedrag der vei'goedingen reeds een onderzoek was ingesteld door de betrokken de-partementen van algemeen bestuur, met het doel om de noodige gegevens voor eene geheele herziening van het tarief te verkrijgen. Een algemeene verhooging der schadelloosstelling kan dus reeds spoedig worden tegemoet gezien. Maar heeft men thans de zekerheid, dat ten alien tijde de militairen behoorlijk kunnen worden onder dak gebracht, gevoed en verpleegd? Zijn de middelen voldoende om onwil en verzet te voorkomen? In 66n woord is nu genoegzaam al datgene verzekerd wat in het belang van den welstand en de vrije beweginp; van het leger gevorderd wordt? Deze vragen hopen wij ten slotte nog te beantwoorden. De buitengewone omstandigheden waarin Nederland in den zomer van 1870 zoo onverwachts geraakte, brachten de gebreken der wet van 1866 in menig opzicht aan het licht. Was er voorheen slechts dan sprake van oorlogs-toestand, wanneer oorlog verklaard of feitelijke vijandelijk-heden hadden plaats gegrepen, het bleek thans, dat er reeds v66r dien tijd een samenloop van otnstandigheden kan bestaan, die met een oorlogstoestand nioet worden gelijk gesteld. Aan de mogelijkheid van zoodanigen toe-stand was in 1866 niet gedacht. I seenmaal degeheele militie bijeengeroepen om verdedi- ging van het vaderland op te trekken, dan valt geen tijd meer te verliezen. Alle belemmeringen moeten dan weggenomen en alles zoo ingericht zijn, als bij een mogelijken aanvang van vijandelijkheden wordt vereisclit. En toch bleef onze werden, met name art. 31 seq. der inkwartieringswet en art. 73 alinea 3 der onteigeningswet, te dien aanzien een verlanimenden invloed uitoefenen. Zal men in 6en tijd; wanneer ieder oogenblik de strijd kan iiitbreken, moeten vragen, of, met het oog op de wet, wel het vereischte aantal manschappen in deze of gene plaats kan worden onder dak gebracht, of er overreenkomstig de lijsten van inkwartiering wel gelegenheid bestaat voor een geconc- treerd kantonnement, eindelijk of de meest onmisbare voorwerpen wel kunnen gerorderd worden? En nochtans volgt uit art. 31 alinea 1 van de wet van 1866, dat de bepalingen gemaakt Toor tijden van oorlog buiten toepas- sing biijven, zoolangde oorlog niet uitgeb Asten is. Most men Dus met het nemen van maatregeleu wachten op eene oorlogsverklaring of feitelijke vijandelijkheden, dan konit men te laat. Ut het mobilisatie-rapport en bijbehoorende stukken van 1870 bleek, dat men het leger niet in zoogenaamde „enge kan- tonnementen" had kunnen opstellen, omdat de inkwartie- ringslijsten van art. 17 der wet van 1866 niet toelieten meer troepen bij de inwoners in te kwartieren dan in gewone tijden. Dientengevolge waren, om een voorbeeld te noemen, de ti'oepen voor de stelling Groningen-Delfzijl bestemd door de provincie Groningen, ja zelfs in het aan- grenzende Drenthe verspreid. En in het geval dat wij ver- plicht worden onze neutraliteit te handhaven moet het leger in een beperkt gedeelte des lands bijeen gevoegd kunnen worden, en dit kan niet geschieden^ zonder de bevolking meer dan in gewone tijden met inkwartiering te bezwaren. Welke möglichkeiten had men verder niet ondervonden Mein de paarden? Terwijl men binnen weinige dag en eenige duizenden paarden noodig had, verkreeg men in 1870 eret na verloop van verscheidene we ken het be- trekkelijk niet noemenswaardig getal van 500. En hoe weinige van die aangevoerde paarden waren er bruik- baar^ niettegenstaande den burgemasters was aanbe- volen alleen die paarden te doen opzenden, van welke men mocht verwachten dat zij zouden worden goedge- keurd? Volgens het K. besluit van 29 Maart 1867 n. 18 was het onmogelijk om spoedig het noodige aanwijzing de bekommen, want het beginsel daarin aanwijzing der benoodigde paarden eerst zou geschieden in geval van oorlog, en dan komt men naturijk altijd te laat. In de gebleken leemte zou worden voorzien. Bij K. boodschap van 24 Mei 1873 werd een ontwerp van wet tot wijziging van eenige bepalingen der wet van 1866 bij de Tweede Kamer ingediend, maar door den opvolgenden Minister Weitzel op 1 Mei 1874 w Een nieuw ontwerp van wet dat door den Minister van Binnenlandsche Zaken mede onderteckend was verscheen op 30 Juli 1875. Uit het Voorloopig Ver- Ten opzichte van het requireeren van paarden het besluit van 29 Maart 1867 thans eene herziening ondergaan in de artt. 42, 45, 16 en 47 bij het Koninklijk beslait van 47 Februari 4875 (Stbl. n®. 49). Ill slag van 21 December 1875 bleek, dat verscheidene leden, daargelaten de vraag of herziening van de wet van 1866 wel inderdaad noodzakelijk was, van oordeel waren, dat de hoofdstrekking van bet wetsontwerp niet met de Grond- wet was overreen te brengen. De grondwetgever had, naar hunne meening, bij liet laatste lid van art 187 der Grond- wet met „tijden vanoorlog'' wel den werkelijk verklaarden oorlog van art. 56 G.W, op het oog gehad, maar niet een tusschentoestand, die zich kenmerkt door de bui- tengewone bijeenroeping der militie. De onderscheiding van y^oorlog^' en,,andere buitengewone onistandig- heden van art. 184 was in art. 187 nietgemaakt, terwijl art. 188 nietgemaakt, dat tijd van gevaar en oorlog, en men mochtdusaan- nemen, dat het onder tijd van gevaar juist dien voor lands defensie dreigenden toestand verstond. Welken  gewijzigd ontwerp van wet werd den 15den Juni 1876 vastgesteld. De daaroor door de Commissie voorgestelde amendementen werden door de regeering bij geleidenden brief van 10 December 1876 overgenomen. Het ontwerp werd daarop den 22 en den 27 Maart 1877 in de beide Earners der Staten-General aan de orde van beraadslaging gesteld en den 29 Maart door den Koning bekrachtig. Wet van 29 Maart 1877 (StaafMadvfi. 138) wordt gewijzigd en aangevuld als volgt: § 1- Het tweede lid van art. 30 rervalt. § 2. Art. 31 wordt aldus gelezen: „ Tijden van oorlog, in den zin dezer wet, worden geacht aanwezig te zijn, niet alleen bij uitgebroken krijg, maar okook zoodra de toestand zoo dreigend voor'stands defensie is^ dat de militie te land door Ons krachtens artikel 184 der Grondwet, hetzij geheel, hetzij ten deele, buitengewoon is bijeengeroepen^ en zoolang die als zoodanig Digitized by 113 On der de wapenen billigsten. Behoudens de hierna volgende uitzonderingen, gelden al de voorgaande bepalingen dezer wet en dus ook die be-treffende het regt op liet ontvangen van schadeloosstelling, mede voor tijden van oorlog. Bij het eerste lid van art. 32 wordt eene nieuwe zinsnede gevoegd, luidende: ,^Deze verplichting bestaat alsdan ook ten aanzien van paarden, rund- en ander vee/' Art. 33 wordt aldus gelezen: ^,In tijden van oorlog kan door Ons aan den opperbevelhebber van het veldleger, doch alleen voor zoover be-treft de landstreek waar dat leger of afdeelingen daarvan zich bevinden, alsmede aan den opperbevelhebber eener in staat van oorlog of beleg verkeerende linie, vesting of stet, doch alleen voor zoover betreft het terrein, waar- over de staat van oorlog of beleg zich uitstrekt, machti-ging verleend worden, om op zoodanige wijze in de behoeften van inkwartiering, onderhoud^t transporten en le^erantiSn van allerlei aard (ook a An paarden, grand en ander vee) te voorzien of door zijne ondergeschikten te doen Yoorzien, als hem, op zijne verantwoordelijkheid, het meest geraden yoorkonit, hetzij dour liet benoodigde, na eene Yoorafgaande ^ordering van zijnentwege, te doen verstrekken of, in dringende omstandigheden, zonder voorafgaande vordering, door zijne ondei^eschikten in gebruik of in eigendom te doen nemen, hetzij door goedkeuring van hetgeen te dien opzichte, zonder zijn last, in het belang van de krijgsdienst is verricht/' Art. 34 wordt aldus gelezen: „De tweede en derde alinea van art. 6 zijn niet toe- passelijk ten aanzien van de schadeloosstellingen, verschul- digd voor de verstrekkingen, welke overeenkomstig art. 33 plaats hebben, of wegens het in dat artikel bedoelde in gebruik of in eigendom nenien zonder voorafgaande vor- dering. Het bedrag der schadeloosstelling wordt, zoo mogelijk, terstond door de militaire autoriteit, die de vordering deed of iets in gebruik of in eigendom neemt, tegen quitantie aan den rechthebende uitbekannt. Is dit niet mogelijk, dan geeft die autoriteit hem een bewijs van ontvangst, waarop tevens vertneld staat welke militaire autoriteit, tegen overlegging van dat bewijs, voor de betaling van het Terschuldigde zorg moet dragen. § 5. De Nederlandscbe Staat is in elk geval aansprakelijk voor de betaling van het verschuldigde aan den recht- hebbende. In de laatste alinea van art. 35 wordt het woord "4de/' vervangen door het woord "4de/' Id de yoorlaatste alinea yan art. 41 wordt het getal ,,29'* vervangen door het getal "28." Aan de slotbepalingen wordt toegevoegd een nieuw ar- tikel^ dus luidende: „In deze wet worden onder besmettelijke ziekten verstaan de ziekten, welke bij of kraclitens wettelijke bepa- lingen nopens dit onderwerp als besmettelijk Immer Worden aan- gewezen/' Wet van 29 Maart 1877 (Stbl. n^. 52). Eenig artikeL De derde alinea van art. 73 der wet van 28 Augustus 1851 {Staatshlad n°. 125) wordt vervangen door eene bepaling, luidende: „Oorlog, in den zin dezer wet, wordt geacht aanwezig te zijn, niet alleen bij uitgebroken krijg, inaar ook zoodra § 6. § 7. § 8. Art. 47. 116 de toestand zoo dreigend yoor lands defensie is, dat de iiiilitie te land, hetzij gelieel, hetzij ten deele, buitenge- woon krachtens artikcl 184« der Groudwet door ons is bijeengeroepen, en zoolang die als zoodanig onder de wa- penen blijft. Ter beantwoording van de vraag, of onze wet op de inkwartieringen eene goede te noemen is, wenschen wij de aandacht te vestigen op enkele bepalingen in de thans geldende wet voorkomende. Art. 5. De vorderingen, der zake van inkwartiering aan de inwoners der gemeente te doen, geschieden door den burgemesser, onder uitreiking van een schriftelijken last. In geen geval inogen van militaire zijde rechtstreeks van de inwoners eener gemeente verstrekkingen worden geeischt. In geen geval? — En als nu de burgemesser wei-gert om aan de aan vraag van de militaire autoriteit te voldoen? wanneer hij, te recht offen, meent dat die aanvraag in strijd is met de wet? of als hij, zonder dat te meenen, met opzet, die aanvraag in den wind slaat? Men zegge niet, dat dit laatste ondenkbaar is; hat is gebeurlijk, ja! het is gebeurd, dat ook hoofden van plaatselijke besturen niet vreemd waren aan bewe-gingen van onrustbarenden aard die hier of daar ont-stonden. Wat geschiedde bij de oproerige bewegingen in het laatst van 1830 in het Maas-Waalsche; wat in Limbarg bij de woelingen van 1848? In tijden van polideke spanning is zoo iets volstrekt niet te yerwonderen. Maar zulk een burgemesser ter handelt onverantwoordelijk, hij stelt zich aan straf bloot; — zeerzeker; maar die strafbezorgt aan de marcheerende troepen geen huisvesting en geene voeding. Op deze opmerking werd destijds doorde Tweede Earner geantwoord, dat bij den burgemesser alleen de beoordeeling van de rechtmatigheid der aanvraag be- rust, waaraan het militair gezag zich moet onderwerpen, en dat bij weigering het zich redden en door vruwil- LIGE OVEBEBNKOMSTBN IN DE BEHOEFTEN VOORZIEN MOET. Dit Is echter niet gemakkelijk uit te voeren. Een detachement komt na een marsch in eene plaats aan en hoort daar van de vooruitgezonden kwartiermakers^ dat de burgemesser blijft weigeren de troepen in te kwartieren. Waar blijven nu die troepen dien nacht? In groote publieke gebouwen? — die zijn er niet; of de burgesser will ze niet ten gebruike geven. In groote schuren, of loodsen? — als die er zijn, dan is het nog zeer goed mogelijk, dat de eigenaars daarvan ze niet willen openzetten voorde troepen. De nacht dus in de open lucht doorbrengen in een bivak; maar daartoe heeft men grond noodig dien men kan weigeren af te staan; nog gezwegen daarvan, datermenig dorp is aan te wijzen, zoo in het water liggende, dat er, met den besten wil, geen terrein te vinden is voor een bivak. Digitized by En al heeil men nu de plaats voor een bivak, hoe aan le^ensmiddelen te komen, ale de vijandiggezinde bevolking die niet leveren wil? Moet men die levenmiddelen uit een nabarige stad ha I en, op het gevaar af van ze eerst den Tolgenden ochtend in het bivak te ontvangen, op het oogenblik dat de inarsch moet worden voortgezet? In dezen  zegt tot de zijnen, k kan u niet helpen, help u zelven, hier is geld", liij geeft daarmede een vrijbrief voor allerlei u zelven, hier is geld", liij geeft daarmede een vrijbrief voor allerlei voor allerlei, u zich gegelt hij de inkwartiering, en zorgt dat alles daarbij zoo ordelijk toega, als slechts mogelijk is. Maar door zoo te handelen, stelt hij zich bloot aan de strenge straf, die de overtreding der wet na zich sleept. Deze werkelijk stelt alzoo een goed officier, die werkelijk zijn plicht doet, bloot aan een strafrechterlijke vervolging, aan het te niet gaan van zijne militaire vooruitzichten. Art. 7. In dit arkleid worden de lokalen opgenomd, welke door den bui^emesster worden verschaft voor het tijdelijk gebruik van de ingekwartierde troepen; daarbij had ook wel mogen genoemd zijn : een lokaal voor arrestanten. Art. 10. Aan krijgsvolk, dat op marsch of gekanton- neenl is^ wordt op aanvraag, inkwartiering en onderhoud yerschaft/' f, De officieren zorgen zelven yoor liunne voeding^'; dit is een vrij onbillijke bepaling, en die soma drukkendwor- deu kan. De bijvoeging: „7oor zooverre er gelegenbeid bestaat zich die (voeding) tegen betaling te verschaffen/' beduidt zeer weinig. Bijna altijd zal wel gelegenbeid bestaat zich weinig. Bijna altijd zal wel gelegenbeid be- staan om, voor geld^ voeding te verkrijgen; maar voor hoeveel geld? Ware bet niet beter te bepalen^ dat tegen een vaste geldijke korting, ook de officier aanspraak had op iosie- looze voeding? Art. 12. Inkwartiering en onderhoud kan van wege de gemeente verschaft worden: 1®. „in gebouwen ter bese hikking der gemeent. Dit voorschrift kan goed werken, — mits bet goed worde uitgevoerd. Te Utrecht vindt dit b. v. plaats; alles gaat daar ordelijk toe en de soldat wordt goed verzorgd. 2. „bij zoodanige personen, die bereid zijn zich vrij- willig met inkwartiering en onderhoud van krijgsvolk te belasten.’ Dit is zeer dikwijls een slechte maatregel, omdat die personen, die zich daartoe vrijwillig aanbieden, dit veelal doen met bet oog op winst. Zij trachten daarom^ bet grootst mogelijk getal soldaten tot zich te trekken, dikwijls veelen meer dan met een behoorlijke huisvesting bestaanbar is. Vele malen zijn die personen ook herbergiers, of daar- mede gelijkstaande; zij hebben er belang bij, om den soldaat tot het gebruik van sterken drank aan te zetten. Hierdoor is deze wijze van inkwartiering veelal niet goed te keuren. Met deze enkele opmerkingen hopen wij de gebreken van de wet van 1866 eenigermate te hebben aangeduid. Maar ook al hadden wij de uitnemendste wet op de in-kwartieringen, zij zal ons weinig baten, indien wij nietkrachtiger dan tot dusver voorzorgen nernen om de vrij-heid, die wij genieten, onder alle onistandigheden te verzekeren. Al mogen de zedelijke krachten bij een volk, geldijk bij den enkelen niensch, de hoofjzaak zijn, indien het geldt het afwenden van een „algemeen gevaar'^ dan behoeven wij voorzeker naast de zedelijke de materieele krachten in gelijke mate. Dit beginsel is door onze G.W. gesanctionneerd; art. 177 legt den plieht aan alle ingezenen op, om de wapenen te dragen tot handhaving der onafhankelijkheid van den Staat en tot beveiliging van zijn grondgebied. Dat doel nabij te komen is slechts mogelijk door afschaffing van plaatsvervanging en nummerverwisseling. Uit een zuiver oeconomisch oogpunt moge het stelsel der plaatsvervanging goed zijn, omdat he Toldet aan liet be- ginsel, om niet meer dan noodzakelijk de ingezetenen te drukkeii, op meer algenieen gebied echter is het dit niet. Ten gCTolge van de plaatsvervanging bezitten wij thans een leger, gerecruieerd uit de laagste klassen van het volkterwijl de middenstand daarin slechts hoogst zelden wordt aangetroflfen. Wij, die zooveel te verdedigen hebben, wij laten de verdedig van ons vaderland en van onze vrij- heid over aan de slechtste krachten, daar, wuar de beste van noode zijn. Ter bereiking van dit hoogste doel behoort een volk zich den zwaarsten last te getroosten. De landen, die den last van den persönlichen dienstlich op zich namen, om niet te spreken van Russland, geheel af han- gende van den will van een, zijn die, welke na het onder- gan van zware rampen en slagen, zich hoogere eischen hebben gesteld, gelijk Pruisen na Jena, Frankrijk na Se- dan. Wij hebben dergelijke rampen niet ondervonden. Maar hierin ligt misschien de zwakke zijde van ons regerere-ringsstelsel, dat maatregelen van eenigszins ingrijpenden aard bij ons zoo moeielijk tot stand komen. Welke voordeelen brengt de persönliche dienstplicht met zich? Hij legt den grondslag tot een deugdelijk ingericht leger. Hij schenkt het volk eene betere opvoeding; want daardoor leert het gehoorzaamheid en tucht. Hij brengt de verschillende standen der maatschappij met elkander in aan-raking en heft de lagere tot de hoogere op. Z66 boezemt hij ons liefde in voor die staatsgemeenschap, waarvan alien leden zijn. Moge de dag dan ook weldra aanbreken, waarop de vrijheid en on Achankelijkheid van den vaderlandschen grond aan aller krachtsinspanning wordt toevertrouwd; want met Thorbecke herhalen wij: „Ik zie geen bijzonder dreigend gevaar voor ons, maar „een algeineen gevaar, waarin wij met zoo menigen an- „denen staat gezamenlijk verkeeren. Toen het in de laatste „jaren, toen het nit de feiten, die met den oorlog tegen „Denemarken begonnen zijn, bleek, dat gevestigde regts- „betrekkingen niet meer werden geteld, toen eene  male grossepen an bet roer van den staat, bij zijn eerste optreden als Minister in de Tweed Kamer der Staten General, 28 Februar 1841: 9 Met de Kamer staan wij, in een moeijelijken tijd, voor een groote taak, »die niet op eenmaal te volvoeren is. Noch met den census noch met D bet hooger onderwijs zullen wij u bezig bouden; eene andere zorg beeft »voor bet oogenblik den voorrang; de pligt, dien de gebeurtenissen derjongste jaren ons opieggen; de pligt om de middelen onzer verdedigbaar-beid meer en meer te verzekeren; het Ministerie legt zicb toe om de »ontwerpen van inrigting onzer defensie, van berziening der militiewet, » van nieiiwe regeling der scbiitterijen tegen de aanstaande zitting voor bet ovejleg met de  naar militaire grootheid, dat op „onderdrakking yan de minder mussige nioet uitkomen.* ^^Wanneer men mij de vraag doet^ waarop nu nog te ^^rekenen, tenzij op combination die zoo onzeker zijn als „het weftr, ik weet geen antwoord te geven. ,,Indien ik mij eene vergelijking mag yeroorloyen, dan ^zijn wij als in den toestand van een staat^ waarin de ^^wetten niet meer worden geeerbiedigd en de kracht^ om ^^die te handhaven^ faalt. ^;In zoodanigbn st^t dient ibobr op zunb „HOBDB TE ZUN/' BIJLAGE A. Den Edelen Mogenden Heeren Raeden van Staten der Vereenigden Nederlantschen Provincien, onsen grootgebieten Heeren. Edbl Mogende Heeren. Alzoo desse stadt en borgerschap door allerhandt becommenende ende exactiene neeringloos sinden vorte door de sterfte tot groote desolatie, armoed en elende geomte is, als sijn wij genootsaekt de klachten van wegen de achterstallige servicien eenige jaeren herwarts gedaen hiermede te repeteren ende Edelmog: gedienstigh te notificeren, hoe dat wij neffens den resident Leo d'Aitzenia tot dien eijnde en om U: Edelmog: den soberen en elenden staet van dese stadt desto beter bekendt te maeken Franfois aux Brebis onse metschepen expresse daerhenen ge- conimittert hebbeii U. Edelmog: seer eerbiedelijck versoeckende dat deselve grootgonstigh believen willen onsen gecommitterde voorz. favorable resolutie tot soulageinent endeville van de gemelde achterheden mede te deelen ofte ten wenigsten voor dit pass eene goede somme van pennigen of rekeninge volgen te laten in sulcker  lui dans une mère, ou M. de Lyonne avait ane maison, me promenant avec lui dans una allé sarr le bord de la rivière, il me fit ane infinite de questions, entr' autre sur ce qui regardait la Hollande. Il me demanda, qu'il a été qu'il a point d'autre moyen pour cela que de prendre la Hollandais; je lui répondis, il n'y a point d'autre moyen pour cela que de prendre la Hollandais, et M. le Prince que j'ai entretenu l'édessus ne le croit pas impossible. Si on examine quelles troupes ils ont et de quelle manière ils les payent, on trouvera qu'elle ne leur coutent guère. Yoici comment cela est venu à ma connaissance. Je faisais souvent des promenades, mais j'étais partout pour curieux de savoir comment les choses se passaient. Etant à Bergoopsom, je me trouvai logé chez le Maréchal des logis d'une des compagnies de cavalerie, qu'il était en garnison, lequel tenait cabaret. Le bruit étant qu'elle devait aller dans une autre ville, je m'avisai de lui dire, qu'il fallait qu'il laissa le soin de sa maison &sa femme pendant le temps qu'il serait absent. Il me répondit, que cela ne se faisait pas comme je le pensais, et qu'il ne quitterait point son logis, mais qu'il laissa le soir, il lui en coûterait quatre à cinq cents livres pour donner au captain qui allait venir et que Moyennant cette somme il était dispense du service. Je lui demanda s'il en étais des cavaliers? Il me dit, que c'était la même chose, et qu'à la reserve de quelques-uns qui étaient regardis comme domestiques du capitaine, chacun savait ce qu'il devait donner par niois et qu'il n'y en avait point qui ne paya au moins dix ou douze pistoles au capitaine, et qu'ainsi on pouvait dire que le mariscal des logis non plus que les cavaliers ne changaient jamais de place. Je fus bien étonné d'entendre parler d'une cavalerie composee de bourgeois, qui ne sortaient jamais de leurs maisons et jugeant que cela valait bien la peine de m'en assurer, je lui demandai encore, s'il croyait que le même usage fut etabli dans les lieux ou il y avait de la cavalerie en garnison. Il m'assura que c'était la même chose. Je lui demandai aussi si le capitaine profitait de tout cela, il me dit qu'il savait ce qu'il en devait rendre anx autres oificiers. J'en parlai sans marquer mon dessin à M. de Montbas qui me dit que cela se pratiquait ainsi. Je lui dis que son regiment d'infanterie devait lui valoir beaucoup, il Je lui répliqua qu'il n'en étaient pas tout-à-t-t-tait de même dans l'infanterie, mais qu'il y avait toujours quelque revenant bon de ce cheval, M. de Lionne me parut tout à tout ce que je disais? Je lui répoudis que j'en avais informe son Altesse avec encore plus de detail, surtout au sujet de l'infanterie, dont tons les oficiers n'avaient presque point servi. Hue men omstres kommt, denzelfden tijd, in Juni 1674, in Brussel voor de huisvesting der troepen zorgen zonder zich den last van inkwartiering te getroosten. Wermeldt COENRA.A.D DROSTB, „Overbücken vau Geheugchenis," 2° uitg., „Gravenhage 1728, bldz. 73, aldus; „Wij sloegeu ons ter neer in hatten opgerecht, „Waervoor ons Monterey veel gelt heeft toegelecht, „Om van de inlegering de borgers te bevrijden, „Die om hun voorrecht sulx behoefden niet te lijden." Memoires de Gourville tome II pag. 63 —66. STELLINGEN. I. In 1, 57. D. Mandati (17: 1) moet gelezen worden, inutiliter in plaats van „non utiliter”. II. In 1. 3 § 13. D. de adq. vel. amitt. poss. (41 : 2) „item” voor „id est." III. De boedelbeschrijving, vermeld in art. 182 B.W., moet beSedigd en ter grifflSe van liet Kantongerecht nedergelegd worden. Digitized by Google IV. De tegenwoord igheid van de moeder bij het habekijk van haar naturlikan, alsmede het geven van toestemming tot dat huwelijk, is niet voldoende voor de erken-Bing. De vrouw kan na het overlijden van den man afstand doen van de geineenschap van winst en verlies. De gewezen pupil is onbekwaam zijn gewezen voogd bij uitersten wil te bevoordeelen, indien de voogdijreke-ning niet is afgelegd en gesloten, al zijn ook tien jaren verloopen tusschen den aanvang der meerderjarigheid en bet maken van het testament. De schuldeischer des overledenen kan, na het verkrijgen der afscheiding van den boedel des overledenen van dien des erfgenaams, niettemin later van den erfgenaams, die den boedel aanvaard heeft, vorderen hetgeen nog aan de voldoening mocht ontbreken en uit den boedel des overledenen niet geheel is kunnen goedgemaakt worden. V. VI. VII. 181 vm. Eene vordering tot vergoedert der schade, veroorzaakt door het verzuim van een wettigen zoon om in de nalatenschap van zijn vader een schönkenden door slechts een der ersten den nalatige ingeldenen door slechts een der ersten den nalatige in gebreke behoeft gesteld te worden. Eene in het buitenland oj^erichte naamlooze vennoot- schap is bevoegd hier te lande in rechten op te treden. Brand door eene onbekende oorzaak bevrijdt den schipper niet van de hem bij art. 345 W. v. K. opgelegde verplichting. De curator in een faillissement is bevoegd orn de verneietigende van de handelingen van den schulden aar, strekkende ter bedriegelijke verkorting van de rechten der schuldeischers. Onder rekenplichtigen van art. 771 B. R. zijn alleen te begrijpen zij^ die voor en ten behoeve van anderen ont- vangsten en uitgaven of een van beiden hebben gedaan en daaromtrent rekenschap moeten geven. Bedel Arj verliest haar strafbar karakter niet door de voorafgaande weigering van bet gemeentebestuur cm den bedelaar overeenkomstig zijn verzoek naar de inrichting bedeld in art. 19 der wet van 29 Juni 1854iop tezenden. XIV. Hij, die moedwillig heide in den brand steekt, is volgens den C. P. niet strafbaar. XV. De wegvoering van een minderjarige met geweld of bedrog door een der ouders, die niet in bet voile en onbeperkte bezit is der ouderlijke maeht, is strafbaar volgens art. 354 C. P. XVI. Voor de strafbaarheid volgens art. 388 C. P. maakt bet geen onderscheid of het vee vrijelijk in de weide rondloopt of in een hok in de weide staande is opgesloten. Digitized by 188 xvn. De plaats, waar het gerucht of gedruisch wordt veroor- zäktt, is voor de toepassing van art. 479 no. 8 C. P. ge- heel onverschillig. XVIII. De termijnen voorgeschreven in art. 251 S. V. gelden niet voor het 0. M., indien het tegelijk met de administraire eene strafvervolging instelt. XIX. Al zijn groote voordeelen aan het „industrial partnership" of participatie-stelsel verbonden, toch is de toepassing daarvan hier te lande niet aan te bevelen. XX. Afschaffing van de jachtwet is noodzakelijk. XXII. Art. 134 en art. 144 G. W. behooren niet in onze constitatie. XXII. Een volledige wettelijke regeling der inkwartiering werd noch door art. 187 noch door art. 147 en 153 6. W. vereischt. Digitized by 134 xxin. Eene aanvraag tot inkwartiering in een onderdeel van eene gemeente is niet in strijd met art. 4 van de wet van 14 September 1866 behoore de bewoners van huis, hoewel geen leden V van dezelfde familie zijnde. De inriclificing van ons leger is met de Grondwet niet in overreenstemming. De gemeenteraad is niet bevoegd te bepalen, dat tot bevergelijkend examen voor hoofdonderwijzer alleen zul-len worden toegelaten hoofdonderwijzers die minstens twee achtereen. Conversie van communaal in individueel landbezit, zonder uitoefening van pressie van de zijde der regeering, is wenschelijk. XXIV. XXVIII. XXVIII. Meerdere inmenging in de huishoudelijke aangelegenhe-den der dessa, voorbehouden bij art. 71, 2^© 1. R. R., wordt door de omstandigheden gevorderd. Aanleg van spoorwegen op Java van staatswege is goed te keuren. Terecht zegt Laboulaye in zijnne levensschets van de Tocqueville: „Lb, liberty a un faux air d^aristocratie; en don nan t pleine carrière aux facultés humaines, en encourageant le travail et T^conoinie, elle fait ressortir les supériorités naîtrelles ou acquises, elle élve le talent et la riche, elle créée des caractères, elle enfante une noblesse personnelle; e'en est assez pour ranger contre elle Tambition, la médioerité et Ten vie." 