Precis of the archives of the Cape of Good Hope
Cape of Good Hope (South Africa). Archives | Leibbrandt, H. C. V., ed | Riebeeck, Jan van, 1619-1677 | South African Library
Abraham Gabbema bovengenoempt. Jan van Bemmel corporal Pieter Theunisz: Muller baes metselaer Pieter Potter Landmeter David van Eps onderbarbier Elias GierB adelborst Jochum Elbertsz: boss' ende ossedrijver met 4 Hottentoos als voorsz: Van de vrije luijden Idem g'arm* Harman Bemajenne Hans Pietersz: f aesbenger Warnar Comelaz: nunspeet Otto Jausz: van Vreede Hendrick Elbertsz: van osenbrugg Wouter Comelisz: Mostert Christiaen Jansz: van Hoesum Harman Ernst van Utrecht, knelt van Mendrick Hendricksz: Boom — alle vrijburgere Sijnde samen 15 Nederlanders ende 4 Hottentoos met 9 ossen 4&C* als boven verhaelt Ende nadsel door 't affsteecken van dese luijden bovenge- «loempt, mitsgaders oock die noch nodigh met 't robbejaoht moeten medegaen na de baij Saldanha de' ten fine in onse resolutie va gister genarrert, wij ons vrij swack vinden om alles gaende te K 2 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schiüjr int landt 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schiüjr int landt 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schiüjr int landt 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schiüjr int landt 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schiüjr int landt 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schiüjr int landt 148 houden dewijle oock al de Timmerluijden aen Comp cooren- schi Mede "besioh sijn om deselve in der haest aff te te maken, tot berginge van het eooren waeraen noch wel 4^ maenden werck is, ende jegenwoordich de handen hier oock soo vol hebben aen de reparatie van *t forts wallen, stormpalen, geschutsbeddingen, te vernieuwen boven ons thuijn werck ende laudtbouw &c* 800 is verstaen het metselwerck gelijck 't werck aen 't hoofft mede voor een wijle tijdt gansch ende gaer te staecken, ende d' aenstaende weeeke (voorsz : reparatie affgedaen sijnde) met de metselaers ende alle andere te praotiseeren hulpe te vallen, aen 't graeven ende dammen van de reviere om die van de N. W. JOHAN VAN RIEBEECK 1657. ROELOFF DE MAN. JAN VAN HERWERDEN. 1657. ABRAHAM GABBEMA Secrets: 1657. Saterdach den 27 October a 1657. Heden den Commandeur hebben wesen besiebtigen Seeker bosschagie stijff 3 uijren gaens van hier - leggende N ; waerts in de hoeck van dep bosheuvel tegen de bosbergen Z: waerts-beneden den Taeffelbergh aengewesen door den vrijtimmerman Leendert Cornelisz : van Zevenhuijzen ende bij hem versocht 't selve voor sich te mogen hebben, met privilegie dat niemant als hij daer eenigh hout uijt sal mogen haelen om tot goeden oirbaer, 'onder schendinge, maer tot verbeteringe van d** bosschagie te gebruijcken ende daeruijt tot gerief van d' E. Comp* ende vrije uijden op eijgen costen te saegen ende leveren alderhande plancken Ibalcken ribben &o'* Soo is ingesien sulcx gansch nootsaeckelijck sij, ende buijten last van d. E' Comp* seer geriefEelijck sal vallen hem 't selve stuck bos ten eijnde voorsz : toegestaen ende vergundt neffens 'Oook een perok van 20 morgen lants, daaromtrent op voorsz : bosheuvel tegen de bosbergen gelegen om te bebouwen, mits in plaetse van desselffs verbonden tijt nier in vrijdom te woonen nu ten minsten 15 jaeren sal moeten vrijman blijven ende sijn vrouw met d' eerste gelegentheijt uijt 't vaderlandt ontbieden, volgens de vrijbriefE hem verleent. Aldus gedaen ende geresolveert Int Fort de goede Hope datum dis boven. JOHAN VAN RTEBEECK 1657. ROELOFP DE MAN JAN VAN HERWEEDEN 1657. Dinsdagh den 6^" November <f 1657. Also, Bröelof Zieuwortsz; van G-roningen, baes timmerman alhier sijn tijt g'expireert sinde Instantenjok is versoeokende omme in vrijaom gestelt ende meede gelijok als Leendert Cornelisz: van Zevenhuijsen in eijgendom vergunt te mogen worden Seeeker bossohagie gelegen tus- Nota schen d** Leendert Comelisz: ende des Comp' bos aehter tegen Desen BoeloS Zeewertsz is den TaefEelbergh; omme daer- van resolutie verandert ende in uijt op eijgen oook te Comp' dienst geoontinueert. te zagen ende leveren aller- Desen 8. 9^"" 1657. hande planoken swalpen ribben &o* tot geriefP van d' E. Comp*' ende vrije luijden : ten prijse met d E Comp* te beramen, mits- gaders voor deselve te mogen maken alle hare wagens ploegen eggen ende allerhande bou ende boerengerettohete ook hojt worden toegelaten, soo is ingesien de groote nootsaeokelijokhoijt van 't selve ende dat het voor d. E. Comp* niet aen te halen is ende Der halven ook lastiene ende costelijck valt, der vrije luijden wagens ploegen eggen &c* langer aen te maecken ende repareeren, voorsz : Roelofl Keuwertsz : sijn'versoeok toe testaen, mits gelijok als Leendert Comelisz : ten minsten 15 jaren hier aen de Oaep sal moeten vrijman blijven ende met eerste oooasie sijn vrouw uijt t vaderlant te ontbieden. Ende also vernomen wordt dat sommige van de vrije luijden hare huijsen ende schuijren (selfPs makende) het hout met groote inordentie in 't bos omhacken ende schenden, soo is goet gevon- den deselve te waerschouwen ende verbieden gelijok eesohiet bij extraotedeser dat si j luijden als oook de vrije timmerluijden, die maer 3 jaeren vrijdom hebben aengenomen haer voortaen sullen onthouden eenigh hout uijt Comp' oflte der voorsz : 2 vrije hout- sagers haer bos meer te hacken cleijn offte grooty op verbeurte van -6 r* ende vergoedinge der schade, maer sullen buijten voorsz ,bosschagies uijt andre bossen (genoeoh wesende) haer gerieff voor eerst noch mogen halen ter tijt anders g'ordonneert sal worden,. l;ocü sullen de voorsz : huijstimmerlmjden geen hout altoos voor haer selfFs in 't een of! 't ander bos mogen cappen ; maer hun nergens anders mede bemoeijen als met huijstinimeren van hout dat Haer hunne meesters sullen beschicken daer se huijsen voor aennemen te maecken ende Dat uijt de bossohagies vooren aengeroert. Soo is oook goetgevonden deselve meede te Interdioeeren 't mijlen van [olijpantstanden renocheros horen struijs veeren off eenige andere vodderijen hoe die genaempt ende onder wat pretext het oook moohte weosen op 10 B" boeten vermits dooh weijnioh van 't selve aengebracht wort ende langhs soo meer bemeroken sulox groot hinder in den handel van bestiael is eause- rende, weloke haer volgens d' ordre van d' E. H' Commissaris van Goens toegelaten ende geremandeert blijfft soo veel te exercer als se na den gestelden regel ende ordre eunen ofEte mogen om treckossen ende koeijen in abondantie te crijgen, daer 't meeste voor 't gemeene best aen gelegen is, des ijder een bij' extraote deses als boven gewaerschout sijn sijn sioh te wachten voor sohade ende te bevorderen sijn meeste J?roffijt metten landtbou» ende vee handel principael. Aldus gedaen ende geresolveert Int Fort de Goede Hoope tendage ende jare als Boven: mitsgaders extract hier van ter behoorl : plaetse gepronunchieert ende g'aftgeert den 7^ daer aen volgende. JOHAN VAN RIEBEECK 1657, JAN VAN HERWERDEN 1657, ROELOFF DE MAN. ABRAHAM GABBEMA Secrets: 1657. Londerdvgh den 8^" November (1657. De vrije luijden versocht hebbende om eens selffs sonder Comp' dienaers uijt te mogen gaen sien ende ondernemen off sij; van de Inwoonders niet eenioh bestiael meer souden ounnen opdoen als met d' onse te samen. Soo is om haer de maet volte doen sulox toegestaen mits volgens de gemaeckte oonditien met d' E. hr. Commissaris van Goens aengegaen niet meer voor 't bestiael sullen geven als d' E. Comp' in gewoonte gebraght heefft (.m de jegenwoordich al gestelde marckt (sijnde wel drie mael soo hoogh als over 5 jaren) niet meer te verderven, ende dat alles 't gene wij bevinden sij luijden te veele Jiebben offte handelen, aen d. E. Comp' sal gelevert worden, ten prijse voor dato beraempt omme oook meerder luijden (tot vi'ij-dom genegen) daermede te accomoderen, tot bevorderinge van de lantbouw. Deselve oock inbrengende dat haer het verbodt van oliphants-tanden renocheros hoorens &c" te ruijlen gansch schadelij ck is^. lol mits des Eleve cL E. Comp' doch echter onfutselt worden van 't voleq van de sohepen die se doch onder den duijm weten te crijgen voor wel 6 mael soo veel als eij gewent sijn te geven, sooisop hare instantie goetgevonden *t selve verhot weder in te treeken ende de rrije luijden die reuijlinghe open ie laten Edooh op approbatie ende nader goetvinden onser heeren meesters enae onder die conditie dat sij luiden 't selve niet sullen vermoffen aen ijmanden van Comp* dienaren te veroopen maer aUe de renocheros- hoorens oliphanstanden ende struijsvederen aen d. E. Gomp^ seLff& leveren mits daerop genietende een volle cent winst ten eijnde sulcx alles doch te beter in Comp handen mochte comen. Aldus gedaen ende geresolveert In't Fort de Gtoede Hope datum uts : JOHAN VAN RIEBEECK. 1657, ROELOFF DE MAN. JAN VAN HERWERDEN 1657. ABRAHAM GABBMA Secrets: 1657. Vrijdagh den laesten Novemb: a"* 1657. Ingenie de groote consumptie van soute vieux ende speck ouder de vrije luijden 't haer der montcosten uijt d' E. Comp' magasin te borch halende, vermits den meesten hoop noch geen vermogen hebben om te betalen maer tot noch als uijt de handt moeten gevoedt worden sulcx deselve daerdoor vrij froote schuit maecken ende door den jegenwoordigen aengroeij van vrij froote schuit maecken ende door den jegenwoordigen aengroeij van vrij froote schuit maecken ende door den jegenwoordigen aengroeijt,. Dat men 't selve excuseeren ende alhier uijt eigen bestiael soo wel 9Sa wegen den lantbouw oosten bestaen, sender meer nodich te sijn van 't vaderlandt off India geprovid^ te worden Item oock geoonsidereert t gene van meergen: durable provisien alhier gelicht wordt, India compt te ontbeeren, daer 't nochtans seer Bootsaeokelijok is ende qualijck genoe(^ can gebracht worden voor Oomp' nldaer varende schepen ende behoefftige forten comp- toiren &o'' Ende gemerckt de vrije luijden Jegenwoordich al redelijcke beginnen in 't bestiael te comen voomamentlijck van schapen die se nu dagelijcx van de Iniwoonders in redelijcke quantite sijn handelende, ende dat de vis, hier oock seer abondant ende meer als genoech tot toespijs, bij deselve can gevaneen worden als sijluijden daeromme maer weijnich naersticheijt willen doen. Soo is goetgevonden voortaen geen soutevleijs of speek aefi deselve voor contant fioehte oock te bofrh meer te rercoopen, maer hun (conform oock haer lieder versoeck) toe te staen tot nootdrufit somt Ist een achte te schlafte ende dat onder malcander vercoopen tot drie stuijvers 't pondt als voor dato daerop 'estelt. mits snlox eerst aenge- vende ende betalende voor elok sohaep aen den Heer ses stoijvers, ende voor een koebeest 24 stuijvers mitsgaders een veroken vier penningen 't pondt levendigh ten eijnde deselve niet al te gretigh ende ruijm in 't slachten van bestiael gaen. also rond uijt seggen dat Oharingurina (de boot spoeljeerders van 't robbe jachtjen voorsz : met gem : gorachouquas (de tabacq dieven) al resolutie hadden genomen op gelegen tijt d'onse de chap te geven ende met het coper wegh te loopen &c* Ende nadael wij jegenwoordich van d'affcompste der Ohaijnouquas genoeghsaem meenen verseeokert te sijn van wien airee ffoet deel bestiael hebben gehandelt ende welcke oook beloofft nebben binnen weinich dagen meer af te brengen om te verhandelen, gelijok oock eeniohe andere namentlijck de Coohoquas (die heel rijok van bestiael ende welcke alle niet gaeme ons bij haer in 't landt hebbende, aehter volgende de affirmatie van de voorsz : *Ghaijnouquas, sulcx dan om deselve in haer aftocompste met bestiael met te stutten met 't uijt gaen onser natie (daervoor sij doch fiklitijt vluchten ende haer bestiael uijt vreese van beroofft te worden) 't elckens weeh drijven ende verschuijlen, volg En de blij eken daervan meniohnel g'experimenteert, waerom d* volcq Boo veel mogel : te complaoeren, selfPs aff te locken ende alhier alle goet traotement te mogen aendoen. 800 is den vrije luijden het uijtgaen te ernstiger ontseijt ende in plaetse van d&en gere- "Commandeert, haer op 't velt staende granen te maijen, ende sien 't huijs te crijgen. alsoo haer d. E. Comp* aen den lantbouw alsoo ,veel gelegen laet. mitsgaeders oock in plaets van al dat uijtlopen, maken te versorgen dat hare huijsen ende schuijren tot bergmge Tan voorsz : granen olaer ende vaerdigh crijgen. Item oock goede vaste wallen tot bewaringe harer rede becomen ende noch te handel- len-bestiael, op dat het van't wilt gedierte niet meer soodanioh ver- scheurt ende opgegeten wordt gelijck menichmael gebeurt ende 't elckens noch al over 't hoofPt gesien is. Blijvende haer toegestaen 't bestiael dat aen hare huijsen comp vrijende ende liber na den gestelden regel in te ruijlen soo veel sij xjrijgen cunnen ende geremandeert in plaets van 't uijtgaen ^nde jnwoonders soo veel mogelijck tot haer a£E te nodigen, als sullende 't gene sij verhandelen willen wel selffs affbrengen. Ende aengaende de voorsz : Oharingurinars ende Gorachouquas is- set raaer te doen om weijnich van d' onse met veel Coper ende Tabacq bij haer te crijgen ende alsoo haer alagh op deselve waer 'te nemen, alsoo ffelijck voorsz: de gemelte Oharingurinars anno vpassado in de Saldanha baij sulcx volcomen betoont hebben, in 't .overvallen van onse Bobbejachts bootjen dat se aen stucken geslagen ''t coper daer uijt genomen, ende voorts gemeent hadden -oocq 't volcq de clap te geven, die haer noch te naeuwer noot met «wemmen na 't jachtjen aldaer salveerden &o* Aldus geresolveert, ende g'arresteert' Int Fort de Q-oede Hope -datum als boven. JOHAN VAN RIEBE ECK. 1657 ROELOFF DE MAN JAN VAN HERWERDEN 1657 ABRAHAM GABBEMA. Secrets 1657. Saterdagh den 8°" december ar 1657. De vrije luijden geoommuniceert onse resolutie van den laesten Ti^'ovember verleden, om geen soute vleijs off speek meer aen deselve te verooopen om redenen bij d^ resolutie largo vervaet, endedaerop bij deselve te gemoet gevoert dat den handel van bestiael noch wat slapjes voortgaet, vermits die sedert weder wat gestut is, ende sijluijden noch weijnich schapen sijn hebbende om te strecken tot haer toespijs, derhalven versoeckende haer voor 154 noch een wijle met vleijs ende speek te willen blijyen aooommo* deren, Soo is hnn sulox vooreerst noch toe&;estaen ter tijt men< sien saly hoe 't sioh met den handel vorder sal willen toedragen. — Wijders bij de gesamentlijoke vrijeluijden geremonstreert sijn- de dat haere netten alle nachten in de reviere worden opgehaelt ende aen stucken gesneden — (apparent door de Hottentoos; sulcx sijluijden — ^jegenwoordigh daeromme heel verlegen vallen — ende gans geen vis tot toespijs cunnen vangen, Soo is nu na overlegh van saecken ^oet gevonden voor haerloijden gesamentlijck te geven ende altijt te versorgen een goede ze^en van d' E. Comp' ende toehehooren van loot lijnen ende seijlgaren tot onderhou- «linghe van deselve om daermede gesamenderhand te vissen soo- uel binnen ah huijien de Reviere daer 't best gelegen compt, onder die conditie dat d' E. Gomp^ van al de vis die se daermede vangen sal treoken een gerechte derde part tot spijsinge deses gnamisoens Ac*" waertegen haer weder voor niet sal nijtgereijckt worden soo veel caeps-sout als sijluijden sullen nodigh hebben tot insoutinge van al de vis, die sij met de verhaelde Comp" segen voor haar f sullen comen te vangen, vermits ditto sout van de Hottentoos aengebracht wordende doch gansch weijnich is eesten- de ende volgens 't welcke haer dan ten &ie voorsz : gemelte zegen ende touw heden oock is ter hande gestelt sijnde nieuw ende Oostende incoops veertich guldens neffens twee witte lijnen van 9«»* \ 2 strengh seijlgaren ende [ ongetax • 16 Ib. loot tot de staken ) Mitsgaders 1 smal ton Caeps sout costende omtrent 18 st' als^ wijders onder dato deser na te sien in 't specificatie boucq op- reecq'' van Extraordinaire onoosten goetgevonden te brengen. Blijvende den vrijberger Steven Jansz: van Wageningen (erst raetspersoon wegen de vrije luijden in onsen raedt) cum suis bevolen do sorge over gem: segen ende toehehooren om in sijn huijs bewaert ende versorgt te worden, ten eijnde 'telckens alsser gevist is, de zegen met een wagen off anderssints datelijck weder nen sijn huijs gebracht worde: om aen stocken hangende te droegen ende voor te comen deselve bij de reviere niet gelaten- ende gelljck aen hare netten geschiet sij, oook mede niet aen stuck gesneden ende bedorven: maer 't gene daeraen door 't visben breeckt, 'telckens ten eersten met seijlgaren weder ter degen; geboet ende onderhouden worden. Aldus gedaen ende geresolveret Int Fort de goede Hoope ten^ dage ende Jaere als boven. JOHAN VAN RIEBEBOK 1657. ROELOFF DE MAN JAN VAN HERWERDEN 1657 ABRAHAM GABBEMA. Secrets r- 155 Maendugh den 17*" December 1657. Bij twee distinet brieffkes van d'opperhoofiden des sohils sloth van Honingen in des baj baj bijsondere benodightheden derselver, als oook'schip amhem van veele Boheepsbehörden ende victualen etc : vennits derselver lange penible rei se sedert haer vertreck van Bat" in dato 4 Februar: pass"" tot heden, en dat leeelve daerommc wol souden genootsaeokt wesen hier eenige vaderlantse scheen in te wachten; omme daeruijt geprovideert ende van alles na vereijsch g'accommodeert te werden door dien oock amhem om anc^ers enden wen benodight was, offte verdrijvende aen St. Helena de retour vlote aff wachten. Allen 't welcke bij ons overwogen sijnde al oock de nootsaeokelijoke van de tijdelijcke overcompste deSer2 costelijoke retourschepen (waer na onse U'^'' Meeeters in 't Yaderlandt cd langh hebben uijtgesien ende seer verlangende sullen wesen) Item oock dat het langer achterblijven derselver d'E* Comp^ seer costelijck sal vallen ende tot groeten ondien Staat te gedijen, Soo is bij den Eaet goetgevonden ende geresolveret alles wat wij bij 't magasijn hebben soo van provisie als andersints de gemelte 2 schepen bij te setten ende also onsselven alhier voor een wijle tot de compste van de Vaderlantse offte Indische schepen in nesoessiteijt te stellen, liever als deselven tot groeten ondienst ende belastinge van d' E. Comp' daerna op te houden ten eijnde duijden te eerder mochten in't lieve Yaderlant aenlangen ende te meer wij oock voor Amhem een goet nieu touw ende ancker sijn hebbende. etc: welcken volgende dan oock verstaen is d' opperhooffden des voorz : sohips dese onse resolutie met een lettercken aen te cundigen om hun daerna te mogen richten ende te beter gemoet te sijn etc : Staende dese vergaderinge is oock navolgende request ingegeven door Mr. Jan Yetterman opperchirurgijn deser fortresse waerbij versoekt sigh alhier in vrijdom te mogen erneren onder de condition bij 't selve (hier onder g'insereert) na te lesen, luijdende als te weten Aen d' E. He Er Jan van Biebeeck Commandeur van Fort de goede Hoope ende sijn Bij hebbende Eaedt. Qe&Si reverente l'un de kenren Mr. Jan Yetteman opperchirgijn als dat hij gernie wilde vrij man wesen, op volgende condition, vooreerst dat hij sal wesen vrij chirurgijn van alle de vrije luijden dat deselve niet^suUen offte mogen eenige andre meesters emploijere tot haren dienst als d« voorschreven Mr. Jan Yetteman, verders als dat ick sal mogen de vrije tapneringe doen ende daer beneffens vrije taeffel houden voor alle hooge ende laege staets- personen, niemant uijtgesondert, ende verders alle Negotie drij- ven koopen ende vercoopen, alles tot laijne welgevallen uijtge- sondert Oomp* provisie ende steroken dranok van de scheepen te coopen, sal oook moogen ndjlen van de Hottentoos alles benefiens d'andre vrije luijden, oock mede een stuck lants, om tot thuijnen te gebruijcken, als oock mede dat ick allerhande stereken drancken eude Oomp' provisien van d' E. Oomp* sal cunnen orijgen voor contant geit en soo veel als ick van noode hebben^ verders dat er met meer als twee her bergiers omtrent at fort sullen mögen tappen offte droogh gasterije houden, verders verbinde ick mij voor den tijt van drie jaren tot een proeve, soo het mij dan na de Terloopen drie jaren wel aenstaet soo sal ick op deselve conditien noch twaelff achtereenvolgende jaeren vrij man blijven ende dan geen tijt na mijn vrouws 15 jaren meer na te dienen maer in voor-gaende oppercnrurgijns plaets na 't Patria gesonden worden; maer «00 ter contraire naer het expireeren van mijn drie proefE jaren bet vrijdom mij niet meer aenstaet, dat dan d. ë. Comp^ sal gehouden wesen mij in mijn voorgaende qualitéijt ende selfEde gagie naer Bat'" te senden, doch dat mijn tóe proefE jaren ock mede tot afEcortinge van mijn tijt sal sijn. dit doende etc : was geteijckent Mr. jan VETTEMAN. Welck request geremmeert sind, is goetgevonden den suppliant sijn vrijdom toe te staen. Item dat oock alvorens sigh 15 jaren verbindt, eerst drie jaren sal mogen besoecken ende de vrijdom hem dan langer aenstaende de vordre 12 jaeren hier te conti- Tiueren, doch binnen de gemelte drie proefE jaren niet toegelaten ofEte vergundt te worden tot eenigen handel van bestiael etc : met de Hottentoos noch oock gelijck d' andre vrijde luijden eenigh landt in eijgendom ; maer wel in leeninge om thuijn ende boom vruchten etc : aen te teelen ; welck landt na de drie proefE jaren (niet goet vindende langer in vrijdom te leven) weder aen d' E. •Comp'' sal moeten overgeven, ende staende de voorsz : drie jaeren sieh vordeis maer alleen emeeren op sijn gast ende tapneringe voor de gaende ende comende man der  des suppliants versoeck om na de gemelte drie proefE jaren tot sijn jegenwoordigh opperchirurgijns qualité in Comp's dienst weder aengenomen te worden, is hei a mede toegestaen; Edoch niet om dan juijst na Bat" te gaen; maer gebruijckt te worden daer d' E. Comp' 't haren believe kest gelegen sal comen, mits oocq de manqueerende tijt aen sijn Jegenwoordioh verbandt t' enemael mede gehouden sal blijven vol uijt te dienen voor deselve gage daer van nu is afEstaende, doch sijn vrouws verbandt -van 15 jaren hier in vrijdom blijvende woonen sal hem 't manque- ment'sij nes voorgemelten tijts niet gereeckent : maer alsdan toege- staen worden in sijn opperohirurgijns qualité na huijs off India te varen. Ende wat hij staende sijn vrijdom uijt Comp* magasijn van noden heefft, tot de ordinaris taeffel ende herberginge der luijden sal hem na den gestelden prijs ende regel contant worden veroecht,. ende wijders onderworpen wesen alle soodanige Ordonnantie als rede voor de vrije luijden sijn gestelt ende namaels door ons offte onse hooge overloheijt ende Heeren principalen, noch souden mogen gestelt offte beraemt ende uijtgegeven worden. Aldus gedaen ende geresol veert In't fort de goede Hoope ten dage ende Jare als boven. JOHAN VAN EIEBEECK 1657. ROELOFF DE MAN JAN VAN HERWERDEN 1667. ABRAHAM GABBEMA Secrets. 1657. Maeudagh den 24" December 1657, Bij den Commandeur ende raedt deser fortresse gecommuniceerd sijnde aen den breeden raedt van de retour schepen arnhem ende slot van Honingen derselver resolutie van den 17 deser verleden alhier genomen namentlijok van solver dese residentie voor een wijl in neeessiteijt te wUllen stellen liever als voorsz: costelijcke retourschepen tot groote ondienst ende schade van de generale Comp* op te houden tot een ige vaderlantse offce Indische retcTirschepen omme haer wegen alle benodicheden, daeruijt te version &c* Ende volgens dien oock claer enderesoluijt opgegeven, alles wat bij Comp' magasijn soo van provision anckers, touwen. pompen, pick, teer, harp, traen, etc. is berustende: omme te overleggen off 't selve sal cunnen helpen ten einde de meergemelte costelijk schepen (sender daeromme te behouwen leggen, langher, als op 't hooghste nodich) ter eerder na 't patria mogten werden gespecheert, — Wijders bij de principale opp.hooffden offte breeden raedt der voorsz : schepen, in rade present, ande tot versterckinge des forts raedts mede geroepen p"^ notitie opgebracht derselver meeste noot wendicheden ten principalen ende meest wesende aen zijlen ende eenich lopend want, daermede deselve van hier niet wel schijnen te sullen cunnen werden version, vermits dienaengaende bij 't magasijn niets en is — Soo is na goet overlegh verstaen op overmorgen den 2*'" kersdagh te laten doen een nauwe visite op bei de schepen soo wegen de provision als alle benodicheden in de voorz : twee retourschepen Bijnde ende dat door de navolgende gecommitteerdens namentlijok ~ ÏÏ)en schipper Claes Speelman ende den 1 ^ te vifii- Coopman Abraham Olevesteijn van hooningen teren ten overstå van het iloeloff de Man ende Abraham Gab- ) fsohip bema fisoas | uijt 't fort J amhem Den provsisionel schipper Miohiel Jaoobsz : ) ende den Ondercoopman Hendriok Cop | van Amhem neffens de voorsz : personen uit dese f ortresse ( te visi- teeren het schip Hooningen. Onime alsdan op 't raport van de voorsz: geoommiteerdens een nauwer overlegh te maken, ende te sien ofi deselve schepen met de aengebode adsistentie soo verde sullen cunnen wemen geholpen dat sij luijden haer reijse daermede na 't vaderlandt souden cunnen op 't spoedichste vervolgen, sender als voorsz : tot meerder last ende Intrest van d' E. Comp® hier juijst daeromme na schepen uijt 't vaderlandt off India te blijven leggen vertoeven. Verders ock door Mons' Wijnandt van Oatersveit opperhoofft des voorsz: schips Amhem in rade vertooght het overlijden van de schippers Jan Botgans ende Pieter Jansz: de vries, ende dat sijluijden derhalven bij manquement van bequamer stoffe proviaioneelijck die plaetse sedert hadden laten bededen door den stuijr-man Michiel J aoobsz: van bergen, in de straet Sunda uijt 't scnip Louijse op Amhem overgeset om de opperstuijrmans plaetse te bedienen, volgens d' ordonnantie dato 17 Februarij passado bij den Equipagie Mr. Sijmon den Danser gepasseert, Ende dat denselven in sijn regeringe ende conmiando soo wat te slap is vallende, als niet wel dervende 't scheepsvoloq na behooren resoluijt genoegh commandeeren &c* ende volgens 't weloke van opinie sonde wesen d"" oostel : schip wel van een habilder hooiSt over de scheepsreginge moohte worden versorght, waertoe in considératie wert gebraght dentweeden schipper Jan Sijmonsz : Glos, bescheijden beneffens den regerenden schipper Claes Speelman op 't slot van Hooningen Soo is na veele overwe gingen 't selve niet alle en gede consideratie, maer ock vastgestelt die plaetse met een habilder man te laten becleden. Doch würdiger gesagt, meeste voordeel ende den hooghsten dienst van d'E. Comp. m'aeneral, namentlich dat meerge- melte schip Amher het costeujekste ende ter monture wel van omtrent acht tonnen gouts incoops geladen is, ende 't slot van honingen ter contraire niet hoger als met een carge van ongeveer 3 tonnen, Soo is na wel genomen deliberatie ende veele overleg gingen (onse hooghste sorge na sehuldighe plicht, latende gaen over 't grootste Capitale, onser Heeren Meesters) bij eenparicheijt van stemmen niet aUeene als voorsz : goetgevonden d"" costelijcke retourschip te versien van een bequamer schipper maer oock daartoe te versien van een bequamer schipper maer oock daartoe te verkiesen den outsten ende ervarentsten schipper Claes Speelman voorsz : welcke d'E. Comp' niet alleene lange jaeren voor : schipper gedient, maer oock diverse malen met Oomp' schepen 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende in sijn plaetsa op 't slot van honingen weder t schippers gesach te deffereren aen den tweedon schipper Jan Sijmonsz: Glos voorsz: waermede vertrout wort beijde schepen dan van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 mijt ende thuijs gevaren heefft, ende van seer goede ende 159 bequame schippers sollen wesen version, Item ook dat niet alleen ten respecte ende om de 'ostelij ckheijt des schips arnhem voorsz: den oudsten schipper Claea Speelman nodich is geacht over te gaen, maer ook dat het vermits men tot veranderinge genootsaeakt is also wel sal oomen om de meeste ruste onder 't gemeene volcq van beijde de gemelte r schepen welcke haer te gerustiger sullen houden, wanneer de consideratie van de meerder waerde, des schips arnhem comen te verstaen, sonder in eeniger manieren ijts te laten verluijden van d'insuffichantie des voornoemden gesurrogeerden provisioneelen schippers Michiel Jacobsz: van bergen maer sulcx voor den .gemeenen volcq stü te houden ende denselven als 2^'' schipper passagier op 't slot van honingen weder over te laten gaen om emmers alie tumulte ende misnoegen &c^ onder den gemeenen man, soo veel mogelijck te prevenieeren : mitsg™ voorsz : Michiel .Jacobsz : pretentie wegen sijne provisioneele surrogatie gedaen bij den scheepsraet van arnhem voorsz : ^ereserveert te laten, aen onse Hoeren principaelen in 't Vaderlandt. Aldus geden ende geresweiten in Fort de goede Hoope ten ^dage ende Jare als voorsz : JOHAN VAN RIBBERG 1657, J. GOOSSENS LAES SPEELMAN. ROBLOFF DE MAN. ABRAHAM GABBMA. Secrets. 1657. Dese resolutie wert bij mij aengaende de drie eerste artioulen geconfir- meert, doch belangende de twee lactate wert bij mij versooht naer- der te «no^n te interpreteren ten .aensien mijne meijninge daerinne niet en is naer behoren gevadt 't welok de verdere leeden deses Raedts soo nevens mij hebbende verstaen te behoren, hierop dan in dier vongen deselve teijokene. WILLNANT VAN OATER8VELT. Declaratie op mijn gegeven advijs van de twee laeste artioulen in de resolutie dato 24 December 1857. getrocken. Aengaende het vierde artijcul van het begin tot het woort commandeeren &c. incluijs wert bij mij g'a^rmeert nochtanB met alsulcken verstande dat hetgeene aldaer wert verhaelt is geschiet op het aff vragen van den Heer Commandeur Joan van? riebeeck soo in als buijten rade, niet adviserender maer discoure- render wijse. Wijders belangende de woorden in*t selve articul, waergeseght wort (ende volgens 't welcke van opinie sonde wesen» d" costelijck schip wel van een habilder hoofft over de scheeps- regeringe moolite werden versorght) die woorden segge ick dat bij mijn in rade (onder correctie) soodanich niet en sijn geventi- leert, veel min alsulcke opinie te hebben gehadt; maer wel is- waer, dewijle de slapheijt van onsen schipper door onderlinge discoursen bij eenige leden deses raedts, als insonderheijt bij den schipper speelman, soo hooch ende swaer gewogen ende oversulcx naer voorgaende debatten, daerop echter de veranderinge wierden^ vastgestelt, dat alsdoen mij  E. Comp. als wel op'en singulier person insgel: met de veranderinge conform de récolutie hebbe geonfirmeert, gelijck mij in diervougen voor alsnoch daermede oonfirmere, ende deselve approbere raits desen. WIJNANT VAN OATEESVELT. Bij den rächt geschiedene de hier voorstaende, nader Interpretatie- g'intituleert declaratie &c* bij Mons" Wijnandt van Catersvelt in rade eerst versocht te mogen doen, ende daeromme als boven nu gedaen over sijne meeninge, wegen 't vertoogh des gesurro- geerd : schippers Michiel Jacobsz : van Bergen ende 't stellen van een ander in plaetse van den selven, omme redenen bij de 2 laeste articuls der resolutie op 24" deser verleden, daerover speoialijck genomen, vermits d* S'' Catersvelt (als in margine boven sijne onderteijckeninge der voorsz : resolutie schrifEtel : gestelt) is alle- gerende dat desselffs meijninge daerinne nae behooren niet sonde wesen gevat, ende volgens dien de vordrejeden deses raedts neffens hem souden hebben goetgevonden te behoore (hoewel het maer is toegestaen tegen behoore) ende gebruijck) sijne meijninge- nader te mogen Interpreteien — Ende nochtans alle de raetspersonen haer verseeckert houden de meijninge niet alleene wel gevadt, maer dat die oock daerinne soo civiel ende sacht, beneffens de naturale der sake is uijtgedruckt. als mogel: was to doen, als hebbende niet alleen gehoort uijt den monde van voorn: S' Catersvelt de slappigheijt des meergenoem- den schippers &c* in vollen rade, maer oocq volgens verclaringe van den Commandeur Riebeecq buijten deselve, daer Mons' Caters- velt voorsz : riebeecq in sijn earner alleen voor 't aenvangen van de voorgeseijde vergaderinge heefft verhaelt, eenige exemplen van* sijne slappigheijt in 't commanderen êio" ende dat oocq al wat soet op den dranck sonde wesen, sulcx door andren van ter si j den mede getuijght, ende genoughsaem geonfirmeert wort, ende volgens 't welcke Mons"" Catersvelt de veranderinge 't eenemacL ende v^enouijhsaem aen den Commandeur voorsz : selffs voorstelde ende in de plaetse weder recommandeerden sijnen gesurro* geerden opperstnijrman Andries Blaeuw 't welck een fraij nuchteren beqaaem man was, waerop hem door den Commandeur als doen wierde g'antwoort dat allen 't verhaelde van sijn gesurro- geerden schipper oock door andren mede al hadde geho ort, maer dat de sake tot veranderinge pregarende dan den 2*'' schipper Jan Sijmonsz: Clos besoheijden op Hooningen voor denselven (als maer provisioneel tot stuijrman gesurrogeert wesende) soude behoren gepreferett te worden, vermits langh over sijn tijt d' E. Compel voor schipper hadde gedient, ende met niet minder maer also veel bequemheijt begaefit was, volgens preuve in versoheijden gelegentheijt volcomen betoont, mitsgaders sijn E. ende vordre leden des raets bekent, doch dat in rade daerover nader sonde eimnen werden gedelibereert, ende de saken n.a behooren gepassert te sijn, ende wij ondergesz: dat in rade de sake op de getuijgenisse van S*^ Caters velt voorsz : vorders gedeli-bereert, offte geventileert sijnde, met goede uijtdruckinge ende overwegge van alles de resolutie Qenparich tot de veranderinge is gevaUen, mitsgaders oock om de consideratie in 't laeste articul desselven resolutie vervaet, (als latende onse hooghste sorghe gaen over 't costelijkxste capitael geladen int 't schip Arnhem voorsz :) dat daerop niet alleen een ander bequamer, maer selffs den aiderbutsten ende ervarensten schipper Claes Speelman soude overgaen &o* over 't welcke Mons' Oatersvelt mede niet alleene sonder eenige de minste difficulteijt wegen den dienst van d. E. Aldus geden ende geresolvet in Fort de Gede Hoope ten daghe ende Jare als Boven. JOHAN VAN EIEBEEOK. 1657. J. GOOSSENS ROELOFF DE MAN ABRAHAM GABBMA. Secrets: 1657. Vrijdagh den 28" December (1657. Elbert Dircxz: van Emmerick Jongman ende burger alhier ^sioh in trouw belofEte begeven hebbende met d' eerbare Jonge- dochter Cristina Does van Doesburgh dochter van Zatzen Does ende Jannetge boddis getrouwt met Jan van Herwerden Sargeant deser fortresse, versoeckende met consent ende toesteen van deselve haer ouders voorsz': om metten anderen wettelijck in den H. echten staet te mogen laten bevestigen, Soo is bij den raedt deser fortresse niet anders hebbende cunnen vernemen ak dat beijde liber ende vrije personen waren, welke met niemandt ter werelt volgens oock haer als derselver voorsz: ouders eijgen verda- ringe ijetswes dienaengaende uijtstaende hadden) verstaen deselve jonghe luijden haer billijck versoeok toe te staen, mitsgaders ten dien eijnde op Sondagh eerstcomende, na 't christelijck sermoen haer eerste aff cundinge te laten doen ende alsoo vervolgens alle sondagen tot de derde incluijs omme alsdan op Sondagh over 14 dagen na de laetste a£Eroepinge ende gedaen sermoen (geen wettige oorsaecke van verhinderinge voorcomende) door den Secretaris van onsen rade (vermits mer geen predicant hebben,) 4e solemnisatie voor allen den volcken in openen raedt camera te laten geschieden, ende met de trouw publijckelijok voort te varen. Aldus gedaen ende geresolveert In't Fort de goede Hoope ten •dage ende jaere als boven. JOH AN VAN RIEBEECK 1667. J. GOOSSENS. 1657 ROELOFF DR MAN. ABRAHAM GABBEMA. Secrets. 1657.. Saterdach dm 29^" decemh : a^ 1657. Conform de genomen resolutie van den 24^"" passado door gecom- mitteerde op den 26®'' daeraen gedaen, sijnde een naeuwe endé oockgister in 't bijwesen van de opperstuijrluijden, hoodibootsmanff, •ende «eijlmaeckers noch een nader visite voomftmentlijok aen de 163 .^eijlen ende vorders van alle behoefftigheden in de sohepen arnhem ende honingen 20 ende 21 courandt alhier van Batavia over Mauritius ende Madagascar na een lange penible reijse :gansoh sober desolaet ende met veel sieoken aen&;elandt. Ende door deselve committenten &c^ mitsgaders oock de schippers respective, na noch twee dagen badenckens ende overleggens van alles haer gegeven, gerapporteert dat het aengaende zeijl ende treijl touw ende anokeïs als de provision offte montcosten uijt de magasijnen deser fortresse aengeboden met 't geene aen boort is, ten naeuwsten genomen, sal cunnen gestreckt ende gestelt worden. Omme d'' costel: schepen daer mede t'huijs te brengen sender juijst na meerder adsistentie van ander schepen uijt het vad^lant off India genootsaeckt te wachten vermits bevonden is deselve voorsicn sijn ende wegen seijl ende treijl verdeeling gedaen can worden als te weteit namentUjck honingen hebbende ende hou- dende focken 1 half sleedt ende 2 oude focken . . . . 3 arnhem hebbende houdende en- de overgegeven wordende, fo^en. 1 beter als halfisleedt. 2 oude 3 voormarsseijls. 1 nieuw ende 1 halff sleedt 1 beter als half sleedt 1 oudt Grrootmarsseijls. i nieuw önde a oude Sohoverseijls. 1 nieuw ende li oude 2i -2 oude do' Onderblinden 2 oude do" 2 boven do" 1 nieuwe ende 1 oude 2 2 strengen seijlgaren van sich selffs. 1 lijok van een groot marseijl van amheuL 1 half sleedt, 1 oudt ende 1 d" van honingen • • 3 1 beter als halfsleedt, 1 oudt met 180 el ^ieu seijldoek van honingen 2^ 2 besaens d' een goet ende d' ander out. •. • 2 1 blindt halitsleedt ende | oudt schoverseijl van honingen tegen een oude bHndt 2 1 boven blindt. 1 out vopr- marsseijl van honingen tegen een oude boven- blindt 2 5 streng seijlgaren van 't fort L 2 Uijt 't forts magasijn. Voor amhem. 1 Bwaer touw ende anoker 1 vadt peck i d^ teer. 8 halff amen traen 180 el nieu seijldoeok honingen 5 strengn seijlgaren 1 legger Oaeps sout. 3| geteerde walvislijn tot lopend wandt &o*  el aen arnhem. 1 vadt peok J d"* teer 3 halfiamen traen partij duijgen tot watervaten ende reparatie van dien 5 Sir"'!'»'«- 1 legger Oaeps soudt 1 bos rottangh. 1 balok diokduijm [ende laugh] 12 voeten calok ende steen tot de combus 3| geteerde walvis lijn tot lopend want &c* 1 ij sere — tros van ad Idem Alle welcke verdeelinge ende adsistentie voorsz : gecommitteer- de schippers, stuijrluijden, hooghbootsmans ende seijlmaker» distinetelijck ten ander en derde malen voorgelesen sijnde, ende beneffens dien, bij den commandeur ende raedt deser fortresse deselve oock voorgehouden dat wegen de montcosten haef verseec- kert »uijt 't magasijn voor de reijse van hier tot vaderlandt genoughsaem suUen cunnen worden versien, ende op 't welcke deselve persoonen dan g'antwoort ende verclaert hebbende dat het (merekelijok ongeval buijten) daermede wel sal cunnen affgesien werden.. Soo is goet gevonden elck volgens voorhaelde verdelinge 't sijne tegen Maendagh aenstaende ten eersten aen boort te laten halen. Doch aengaende de provision is verstaen mede te supercederen ter tijt de gemelte schepen bijna tot vertreck (na desen over te delibereren) weder sullen seijlvaerdigh wes . En off misschien tusschen wijle eenigh schip uijt Patria off India met nader outset paresseerden, daer men deselve dan uijt sonde cunnen provideren, sender deze residentie diena.engaende verder toutblo-ten, offte onnodigh in verlegentheijt te stellen. Sulcx dan oock verstaen is de respectieve opperhooffden voorsz: beneffens haer water halen, dagelijcx haer best sullen doen met vissen om haer noch hebbende provisien daermede neffens de dageiije ververschinge soo veel mogelijck te sparen, ende waer toe dio van '^amhem een zegen (also selffs geen sijn hebbende) uijt 't fort fial geent worden. Blijvende, vermits 't volcq van d* schip gansoh sieckend end© Bwaok is, als voorsz : de nader deliberatie over den vasten tijt van 't vertreok deser gémelte 2 scheepen nooh suspens, ende de opper^ hooffden van amhem aanbevolen tegen Maendagh aenstaande met eenen mede rapport te doen hoedanioh het met haer voloq dienaengaende gelegen is, omme alsdan op de nader deliberatie ten eijnde voorsz : te mogen letten ^c** Ende Ojpdat de siecken van arnhem (meest watersuchtige ende berij sijnde) te beter ende te eerder moghten tot reconvalisatie oomen, Boo is oooq goetgevonden uijt hooningen (sonder rijs version) 18001b broot (redelijck van geprovideert) over te geven aen amhem tegen 3800 Ib rijs uijt amhem weder aen hooningen om voorsz : sieok voloq oooq dagelijox broot te laten genieten neSens de verversinge &c'' die van landt aen boort gesohiokt wordt. Int Fort de goede Hope ten dage ende jaere als boven. JOHAN VAN RIEBEEOK 1857. WIJNANT VAN CAÏER8VELT. J. QUOESENS. CLARES SPEELMAN. GEORGE DE MAN ABRAHAM GABBEMA. Secrets: 1657. Maandagh den 7°" January a" 1658. 