Catholijke Nederlandsche
None
gegen algemeine wet verbindt; maar ik deel ook met alle weldenkenden de overtuiging, dat de overheid de behoefte aan zulke wet innig gevoelt, en vurig verlangt er in te voorzien. Maar het geneesmiddel kon schadelijker wezen dan het kwaad, en zoo lang de ijlende koorts van waanwijsheid en weerspannigheid bij u en uwe voorpraters en napraters nog door de hoofden raast; zou de Kina wel stuipen te weeg bren- gen, maar geene beterschap. De verdiensten er buiten gelaten, is er tusschen u en de schrijvers der vorige eeuw, Wier namen door de godsdienst gevloekt zijn, menige overreenkomst: en Rousseau, zoo hij ook daarin niet naar u geleek, dat bij alles doemde wat het zijnne niet waS, zou mogelijk zijnne goedkeuring gegeven hebben aan deze looze en veel- en niets-beteekenende magtspreuk (bl. 16): » De mensch moe? hier zijn ver- stand leeren gebruiken, dan kan hij, in eene hoogere » wereld, eene groote hoeveelheid waardig zijn, maar bij » die altijd en altijd door vreemde oogen Most zien, blijft "Een slaven in alle eeuwigheid." — War men alzoo de bepalingen der kerkvergaderingen handhaften, daar maakt men slaven in alle eeuwigheid! Is dit scherts of ernst? » Uw volstrekte wil (bl. 6) om getrouwe » hinderen der H. Moederkerk te blijven is —scherts. In hunne derde bijeenkomst stijgen de hanen te paard met hoogopgeheven kam en gescherpte sporen. Er wordt niet meer over vormenen categorieén, maar om de wealiteit getwist; “tis eene levens-questie, ‘t gaat niet om het imprimatur maar supprimantur. Drie geselijk orden zullen zij nu maar zoo te gelijk onderst boven hollen. Pas op goede paters! gi) hebt die luitjes al zoo lang in den weg geleefd; thans is uw bestaan er meé gemocid. — Maar gij schijnt wel niet bang? — ’t Zal ook nog al wel afloopen: Het dier, waarop de fruiters rennen, draven, stappen, naar dat hun eigen ad het toclaat, is niet meer dan een versleten stok-paard. Buaiten kijf, het is kwaad gemeend, want de haat meent het nooit goed, maar anders zal het ding zoo veel kwaad niet doen. Het zijn van die aardigheid; verviogen vocht; vloermatten waarop de ongodsdienstigheid al zoo lang de voeten geweegd heeft; gemeenplaatsen aan schooljongens bekend, die Gegen fatsoenlijk man, veel minder iemand die aanspraak op geestigheid maakt, meer herhalen wil, Over een’ nieuwen hoed van pater Franciscus wordt er gepraat; de zijden kousen van Domtnicus; -de restricties van de Jezuiten; het niet naleven: der ge- loften; de hebzucht der Franciscanen; verdeeldheid tusschen ordens- en wereldgeestelijken; indulgenties, Novenen, mirakuleuze medailles, blakers van ANTo- nius, en al wat verder aan bezetenerstaipen op het'hijf jaagt. Hier zijm onze kragsers in hun element; het gaat ook door diken dun van den Aartsbisschop van Keulen'en de papegaai, die vroeger op de deur zat — nu achter het glas zit, een sermoon voor de visschen, Mgr. van Curium, Doortye de keakenmeid, de kat, die met het vogeltje naar boven wipt..... — ja wel maar het resultaat? — Wacht een oogenblik, er is nog zoo veel! Zes ponden snuijf in het klooster verbrand; de twee gebroeders Mozes en Aiiron, die op de hertenjagt gaan; een in- geslokten! Posthoorn; een Een overheid van eenige enetägig; een lang dispuut over den eigendom der Franciscaner van zijn Pastorijhuis is), daarop NB. gelden die alle jaren naar Rome moeten; het Jubilé der Augustijnen; de caprices van Vajer..... — nog eens het resultat? — Maar al het Latijn nog, em het fakkellicht..... Met het opschrift Godgeleerd Duel valt men no op den pennenstrijd tusschen den Heer L. S. T. B. en Dio Le Roy, De val is vreemd; maar zoo contrasteren de dingen het best, en men moet effect maken. Het op- schrift komt bij tijds dem lezer gerust stellen, dat de dask met dezelfde ligtzinnigheid zal behandeligend worden, als hetgene is voorafgegaane Men kan met alles lag- chen; waarommiet? Nero vermaakte zich wel met den brand te Rome. Er deugt, (wat trouwens te verwachten was) in die geheele discussie niets dan misschien de persoon van 2).° xe Roy van wien bladz. 34 gezegd “wordt, dat hij een man is die reeds voor jaren ails een gezonde denker bekend stond, en voor wien L.S. Von schrijt hären vor dem verbrechen. Dit ergeben den zwakke niet. De zucht om den Protestanten te belieben, hun overal de voorkeur te gven, hunne schrijje vers, ook daar waar zij voor den Catholijk geen gezag kunnen hebben, met een walgelijk welbehagen aan te halen, moet sedert het begin dezer eeuw, hier te landen, voor. een kenmerk van geleerdheid en yerlichte de voorgean! De Heer L. S. T. B. daaren-tegen, op wien men dan alleronregtvaardigst gebeten is, wiens Tijdschriften gezamenlijk, en allen in een bundel, door, het Orakel verklaard worden, minder dan niets te zijn, (bladz. 33) was de man niet voor zulk een twistgeschrijf; wat meer is, hij kent zijnne Godsdienst niet, (bladz. 37). (De Heer L. S. verdient om het verdedigen van hetgene wat hij als swaarheid. beschouwt en eerbiedigt, geene verguizing. WVerguizing is voor kwaadwilligen. Zijnne schriften hebben meer goeds gesticht, ‘dan al uwe brochures kwaad doen kunnen.) — Het do El der dis-eussie, ide aanvang. derzelve, de wijze van behandling, de afloop, in een woord niets is er wat eenige genade bij ons geregtshof verdient. Zullen wij ons van die harde vonnissen in appel beroepen? voor dit ogenblik altans nog niet: er zou anders nog menig incident te bepleiten vallen, enna schifting van eenige trouwelooze considerans van onze, assises kon Lesace in cassatie de geheele zaak nog wel winnen. Maar ik, die onpartijdig in het pleit ben, en wil blijven, om dat hetzelve buiten mijn ressort ligt, ik heb een paar endere zwarigheden, waarover ik minder heen kan stappen. — Gij wilt, Heeren! maar volstrekt van geen polemiek weten; en ik begin eindelijk van achten in te zien dat het opschrift Godgeleerd Duel, geene onschuldige benaming is om te lagchen, maar zich vasthechtaan uwe gevestigde meening, dat Gods-. dienstgeschillen niet moeten gevoerd worden, en men altans aan de spil niet raken moet waarop alles draait, de onfeilbaarheid der Kerk. Gij zijt veel te Bedreven in de kerkelijk geschiedenis, van vroegere en latere tijden, om niet te weten, hoe de Kerk door de hand harer dapperen altijd geduelleerd heeft, en welke schitterende uitwerksels dit op de secondanten gehad heeft, al waren deze, door ruimte of tijd, wat ver van de plaats van ontmoeting verwijderd. Ik vind de stelling voor u ook veel te domperig; de geesten gaan voorwaarts, de waarheid krijgt met elken dag nieuwe ontwikkelingen, alles verandert met den tijd, de vorm van ’smenschen gedachte verandert ins- gelijks; moet de Theologie dan alleen stilstaan, en van herinnering leven, en niet gestadig behandld worden, opdat zij ten minste in het kleed des tijds gedost ga, en daardoor de aandacht trekke? Zoo doen- de hadt gij uwe praatjes even seef in den vorm van de Summa St. Thomas kunnen schrijven of in trac- taatjes met vragen en antwoorden, bv. zoo. als Dense Ik had u ter dezer plaatse evenwel haast een complie ment gemaakt, over de opregtheid, waarmede gij voor de reden uitkomt, waarom gij geene geschillen wilt, en allerminst over de onfeilbaarheid der Kerk; maar gelukkig heb ik in tijds bedacht, dat gij sluwe veins- aards zijt, die altijd iets anders zegt, en iets anders wilt verstaan hebben. Degeneres animos timor arguit. Op bladz. 40 zegt gij van de onfeilbaarheid der Kerk: » Zij is zoo. grondig bewezen, dat het menschelijl volkomen in kan. berusten, en het » braafste hart met volle. gewetensvrede er zich aan » kan houden. De wereld levert het beste bewijs » daar vans. Want de R. K. Kerk telt in haren schoot » mannen, die zoo wel van de zijde des verstands als » van die der braafheid, pronkjuweelen der mensch- » heid verdienen genoemd te worden.’’ En, opdat wij - niet zouden denken, dat nu volgens wu alles, Protess tanten, Joden, Mahomedanen, Roomsch worden moet 3 epdat wij de zaken, gelijk gij het noemt, niet van ééne zijde zouden zien, laat gij er dadelijk opvolgen » dat de onfeilbaarheid der Kerk niet alleen ook bestreden, » maar zelfs ook wederlegd is, en zoo grondig weder- » legd, dat het menschelijk verstand er yolkomen in » berusten, en het braafste hart met volle gewetens- » vrede er zich aan houden kan. De wereld levert het » beste bewijs daarvan..Want de Protestantsche Kerk » telt in haren schoot mannen,. die, zoo wel van de » zijde des verstands, als van die, der braafheid » pronkjuweelen der menschheid verdienen genoemd te » worden.’ — Van de honderd lezers Roomsch of Protestant om het even, zullen er 95 en meer wezen, die hiervan niets anders weten te maken, dan, dat de onfeilbaarheid der Kerk bij slot niet op eene af- doende wijze bewezen is, noch bewezen kan werden; dat de gronden vodr en tegen gelijk staan, dat het alzoo geen verpligtend geloofspunt zijn kan, de Kerk voor onfeilbaar te houden en men even goed Protestant als Katholijk mag zijn en blijven. Het is inderdaad de gereedste opvatting, en de opzettelijk gekozene ver- sterking of klimming uwer reden, niet .al/een bestre- den, maar zelfs ook wederlegd, maakt uwen wil al te duidelijk, dat het dus opgevat worde. Zoo bejaagt gij den lof van verdraagzaamheid bij de Protestanten , die nogtans hoop ik uwe streken ook tegen den reg ten prijs zullen waarderen, en van de onbehoedzame Roomschen maakt gij slagtoffers. Aan het einde des gespreks, want bij het scheiden van de markt leert men de kooplieden kennen, verheft zich de Neologische bui met nog sterker vlagen. Eerst heeft men aan de onfeilbaarheid der Kerk, dat is te zeggen, aam het eenige middel, waardoor men zich van de waarheid zijns geleof verzekeren kan, leeren wijfelen; het gevolg er van kon niet achterwege blijven, Zonder mij andermaal met de spitsvindigheden 4, die eene kromme zaak regt zouden moeten maken, in te laten; zal ik dat gevolg maar in deszelfs naaktheid voorstellen, gelijk het door den eenvoudigen lezer opgemaakt wordt. Gij behoeft niet lang te raden: men moet niet van godsdienst veranderen, want zoo men de Jiefde maar in het hart heeft, dan zal het ‘er met het geloof zoo net niet op aankomen. En al gevoelde ook iemand behoefte aan nader onderzoek, of hij wel de ware godsdienst belijdt; zou men hem veelal nog voneten afraden er iets aan te doen. — Zie hier hoe onze heksenmeesters er meé omspringen. De Kerk hab man schlüttet toch tot de Kerk te behooren), De Kerk is eene vergadering van geloovigen en niet van schapen en ossen, zijn die geenen goeden en verstandigen grond voor hun gelöst hebben, zijn schapen en ossen; de meesten bezitten geen verstanden, geen tijd, geene geleerdheid genoeg, om iets meer te worden . dan schapen en ossen, datis, kunnenaan geenen goeden en yerstandigen grond komen yoor hun gelöst, . ew & AAN HET B UREAU VAN pe CATHOLIJKE NEDERLANDSCHE STEMMEN te @navis B. N.° 296: ergo kan men niet wel meer van’ hen verlangéen, dar dat zij gelöven wat ris ts, re en de geestelijke leert, waarheen’ hunne oder leerring brengen.” Ziedaar het nieuwmodisch Evangelie — van hen die zich nog Catholijk noemen, en met fariſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſſ De Apostelen heben het anders begrepen, dit is eene daadzaak, Jesus heeft het anders begrepen, die hen terleering zond; dit is eene daadzaak; zijt gij wijzer? of bezaten Jood en Heiden meer verstand, tijd en ge leerdheid, dan uwe schapen en ossen, om de leer der predikers te proeven, die zich zoo veel moeite gaven, om de overtuiging der waarheid in de verstanden ingang te doen vinden # met zulke beginselen als de uwe, ware het Christendom nooit tot stand gekomen! maar dat zou uy, voor de zaligheid gewis onverschillig, ja eene weldaad wezen, want gij poogt het te vernietigen! (Het vervolg hierna.) Bij C. van GEMERT en ZONEN. Boekhandelaren te ’s Bosch, is van de Pers gekommen: LIJKREDE. bij de plegtizge uitvaart van den Zeer Eerwaardigen Hooggeleerden’ Heer Prínippus VAN DE Ven, President van het Seminarie van ’s Heriogens bosch onder St. Michiets-Geste/. Uitgesproken door den Wel Kerwärdigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer, Professor der UW. Godgeleerdheid in voorno wel Eerwaardigen Heer G. P. Witmer Emd Seminarie, en Seeretaris, bij het Vicariaat Generaal Apostoliek van Hertogenbosch. Met Kerkelijke Geedkeuring. Prizes 25 Cents. Ook is bij henverkrijgbaar het afbeeldsel van gee melde President, liggende op zijn paradebed a 40 Cts, Hetzelve op Chinees papier.... 50 — B. P. N. VERHOEVEN, boekhandelaar te Uden, is te bekomen: Affaires de Cologne, suivies de vingt-sept pieces justificatives. Prizes 90 cents. Welk werk hij mede verkrijgbaar heeft gesteld te ’s Bosch, bij de heeren J.-J. Anxesteyn en Goon, te Grave, bij den heer J. R. van Dieren, boekhandelaars ; nog kan men bij eerstgemelden inteckenen op het Revue de Bruxelles, terwijl ook alle uitgekomene werken van de Société nationale pour la propagation de bons livres, bij hem te bekomen zijn. — : *," Bij de Kunsthandelaars FRANS BUFFA en ZONEN, Kalverstraat, hoek van de Gapersteeg, N.o 221 te Amsterdam, wordt uitgegeven het welge- lijkend PORTRET van den Hoogwaarden en Welge- boren Heer CORNELIUS LUDOVICUS. Baron van Wakerstooth, Heer van Schalswiyk, Bisschop van Curium, naar de originele schilderij van den Heer CH. VAN BEVEREN, geteekend en op staal gegra> veerd door den Heer H. W..COUWENBERG, ges pensioneerd door Z. M. den Koning der ederlanden & — 8) — 10 Maar: 1838. Nommer  gegen, hebende de oogen ten Hemel opgeheven, zeide Hy: -» hate! coat Heilige Vader bewaar hen, die Gy my gegeven hebt, in uwen naam; opdat.zy éen syns -. geljk wij..+eee En ik bid niet alleen voor hen, maar ook voor degenen; die doorhun.,, woord in my geloove sullen: opdat zy allen én zijn, gelyk Gy, Vader, in my enik,in Uz... dat zy ook in ons mogen één zyn, opdat zy xouden één zyn, opdat zy xouden één zyn, gelyk wy ook één zyn. Ik in hen en Gi in my, opdat sy volkomenlyk dén zijn: en. dat de wereld > wete, dat Gij my gezonden hebt. Joann» XVII. < soa! vob : — - ie 34 Op dit blad *t welk alle Zaturdagen met een Nummer wordt vervolgd, kan worden ingeteekend aan alle Postkantoren , bij de voornaamste Boekverkoopers in het Rijk. Hetzelve wordt met den Post} verzonden voor dén prijs van f 8-50 in het jaar; het half jaar of kwartaal, naar evenredigheid ; zullende de betaling bij kwartalen moeten geschieden. Alle abonnementen kunnen worden opgegeven aan het Postkantoor te Grave 3 geene andere dan gefrankeerde Stukken en Brie< ven sullen door de Redactie worden aangenomen. — Aankondigingen worden tegen betaling van 15 Centen den Regel geplaatsta _ Voor Belgié kan men abonneren aan het Postkantoor te Antwerpen. ne bediening, zich aan de onregtvaardigste kwellingen zag blootgesteld. In welke mate hij zich steeds door .deugd en beleid in het bekleeden der Geestelijke be- BREVE VAN ONZEN HEILIGEN VADER GRE- GORIUS XVI, AAN HET METROPOLITAAN KAPITTEL VAN KEULEW (1). » Eerwaardige zonen heil en Apostolischen zegen » Dp. bittere smart, die wij onlangs gevoeld hebben. Over here het groote engen, onzen Eerwaardigen Broeder Cremens Aucusr van Keulen, en in het tevens der Catholijke Kerk en den H. Stoel aangedan, werd als ware het nog vergroot door uw schrijven aan ons van den 22 der vorige maand. Inderdaad, moest het ons ten hoogste bevreemden, dat gij, aan uwen Aartsbisschop door de heiligste banden verbonden, en verpligt, hem de hulpzame hand en troost te verleenen, eensklaps in “ gijne beschuldigers verandert, van huisgenooten zijne Vijanden geworden zijt, en u met de vereenigd hebt, juist op het oogenblik waarop hij, voor de verdediging van den Godsdienst en van zij- (I) Wij hebben met het médedeelen dezer Breve getoefd, tot dat wij genoegzame zekerheid aangaande derzelver echtheid . zouden bekomen hebben, Thans meenen wij te kunnen instaan voor de echtheid der boyenstaande yertaling. RED, diening onderscheiden heeft is genoegzaam bekend uit de algemeene hoogachting, die hij, inzonderheid na (I) de moeijelijkste omstandigheden, als bestuurder van het kapittel in het Bisdom van Munster, verworven heft: van daar ook, dat hij met algemeene goedkeu- ring en bijval op den Aartsbisschoppelijken zetel, ge- plaatst werd. Hfoe veel braafheid en zorg hij overi- gens in de vervulling van dien post bewezen, en waarom hij desniettegenstaande een gedeelte der Gees= telijkheid (1) tegen zich ingenomen heeft, is ons ge- noegzaam bekend, zoodat wij zeer wel inzien, door welke redenen gedrongen en om welke oorzaken gi zulke nadeelige berigten over hem aan ons seenree hebt. Wij ontveinzen daarom ook geenszins, dat/de- door u gevolgde handelwijze ons. te onangenamer gee ©) weest is, naarmate men dezelye bij de heiligheid uwer =)" & © bediening minder verwachten mogt. Intusschen wille&:4 “~ wij een iegelijk van ulieden te verstaan geven, dat. -9*) wij, bij een ige voorloopige officieele uitnoodiging, dem = ~~ ierugkeer van onzen Kerwaardigen Brocder Chem MEN'S — ay wyy NOM 2 IE ah. (1) De Hermégianen of Rationalisten — $2 = Avoust, op ztjnen Bisschoppelijken zetel van den doorluchtigsten koning gevorderd hebben, op wiens regtvaardigheid vertrouwende, wij ten spoedigste eene met het iregt en met onzen wil overeenkomstige be- slissing’ verwachten. Wit'dein uw berigt voorkomende verzekeringen van eerbied en hoogachting jegens ons en den H. Stoel, overtuigen wij ons gaarne, dat <gij voortaan zulke middelen zult bezigen, waardoor de aan ons hart geslagene wonde kan gelenigd worden, en zoo. sehenken wij u, geliefde zonen! zeer minzaam den Apostolischen zegen. 2. Gegeven te Rome, 26 December 1837.” Ziedaar nu wederom de leugens, door de Prussische: bladen verspreid, ‘en’, door ons Handelsblad en andere gedienstige bladen ‘gretie overgenomen: dat de H.-Stoel ‘bet ‘gedrag ‘van ‘het MKeulsche tapittel had goedekeurd en bevestigd; dat hij eenen Apostolischen Administrator had <beneemd ‘enz. enz., die ons der moeits wan goedekeurd en bevestigd; dat hij eenen Apostolischen Administrator had <beneemd ‘enz. enz., die ons der moeits wan goedekeurd en bevestigd; dat hij eenen Apostolischen Administrator had <beneemd ‘enz. enz., die ons der moeits wan goedekeurd en bevestigd; dat hij eenen Apostolischen Administrator had <beneemd ‘enz. enz., die ons der moeits wan goedekeurd en bevestigd; dat hij eenen Apostolischen Administrator had <beneemd ‘enz. enz., die ons der moeits wan goedekeurd en bevestigd; dat hij eenen Apostolischen Administrator had <beneemd Het wederleggen niet wärde waren, Gelagenstraft! Wanneer zal’ men ‘eens wijzer wore. Den? Wanneer zol.men eens begrijpen, dat de Apos- tolische Stoel eene Magt is, die oneindig van de ardsche magten verschilt? POESTAND.DER GEMOEDEREN IN DE _ : RAIN-PROVINCIEN. | Bi gelegenheid der reize van den prins von Merete 7ERNICH, naar Johannisberg; heeft ‘eene Vrankforte ache correspondentie, in het Fransche dagblad: Le Commerce geplaatst, de volgende bijzonderheden, be- trekkelijk den toestand der gemoederen in de Prussian- Rhin-Provincien, medegedekt: 9 De tijding, voor eenige dagen van Weenen, ala hier aangekommen, dat de heer von Metrennicn, wel- dra zijn kasteel te Johannisberg zou komen bewonen, heeft in de Rhijn-Provincien eenigen indruk gemaakt. “De Oostenrijksche kanselier, is gesproten uit eene der beroemdste en invioed hebbende familien van FVestphaien, en is de broeder van dien graaf von Merrück, die deel heeft gehad aan de deputatie des “Westphalen” van de Berlin, is gaan protes-teren tegen de wegvocring van den Aartsbisschop van Keulen. Alvorens in dienst des keizers van Ooséen-rvijk te treden, was de heer von Merrernicu, commissionaris van het Duitsche rijk, bij de oude Bisschoppen van Lwifk, tijdens het bestaan van den Bourgon-dischen kreits, waartoe een groot gedeelte van Belgié behoorde. Hiij heeft diensvolgens de innigste betrekkingen met den Adel en de hooge Geestelijkheid der beide Peuissische provincien, die, zich in dit oogenblik, in eenen staat van toenemende gisting bevinden. Nie gisting is sedert eenigen tijd vermeerderd, door de ‘bekendmaking in eenige dagbladen, en bepaalde-ijk in de Augsburgsche Zeitung, van de Breve des. Hi. Vaders, aan het Metropolitaan-kapittel van Kue. Len gerigt, en waarin hij hetzelve strengelijk be- rispt, yan partij tegen deszelfs Aartsbisschop te heb- ben gekozen; men is verontwaardigd over de kwade trouw des Prussischen gouvernements, dat het tegen- deel had doen verspreiden, voorgevende, dat het ka pittel door den Paus was goedgekeurd geworden. » De indruk, dooreen werk getiteld :. ATHANASIUS , en dat de beroemde Gorrres van Munchen heeft uitgegee ven, op defthijnsche en Westphaalsche bevolkingen gee maakt, is niet minder diep. Met die stoutheid en dat dichterlijk vuur, hetwelk den voormaligen redacteur van den Rhynschen Mercurius , zoo bijzonder eigen is en dien ‘zelfs Naponeon, de vijfde tegen hem gecoaliseerde magt noemde. De heer Gorrres, spoort de bewoners dier beide provincien aan, om in hunnen weérstand tegen het heimelijk enkleingeestig propagandismus van het Berlijnsche kabinet te volharden. Het Pruissisch gouvernement, weet niet meer welke middelen het moet te'baat nemien, om het onweder tegen te houden, ’t welk hetzelve ‘met zoo veel onvoorzigtigheid heeft uitge- daagd. Men zegt' onder anderen, dat de Pruissische ambassadeur te Pards, in last heeft, om de docus menten, welke het kabinet van Berijn, betrekkelijk de Keulsche zaak, in het Hoogduitsch uitgegeven heeft, in -het Fransch te doen vertalen en uitgeven (I) want het is voor hetzelve hoogst pijnlijk, zich verla- ten en veroordeeld te zien, door de Fransche druk- pers, op welke het in eenen oorleg tegen het Catho- licismus gerekend had. — °— a - Le Messager’, heeft op zijne (\beurt.,eene corres- pondentie uit fran/ fort medegedeeld., waarin gezegd wordt, .dat het kapittel van Aeu/en, zich houdt aan de laatste Breve, van den Paus, en formeel aan het Pruissisch gouvernement heeft verklaard, dat het niet kon voortgaan zich te belasten,. met de kapitulaire administratie des Aartsbisdoms. Die verklaring heeft de verlegenheid van het Berlijnsche kabinet yermeer- derd, en verhoogt het gewigt, der. Keulsche zaak. Diensyolgens voegt er. de correspondent bij, houdt iedereen in Duitschland, zich levendig met die zaak bezig, en verwacht met angst, het besluit, ‘t welk ‘het Pruissisch gouvernement nemen zal. Alle verstanden denken, dat hetzelve zal genoodzaakt zijn, om met den H. Stoel te transigeren; het’ geheee le vraagstuk ‘bestaat er in om te weten, of shet zulks in tijds zal‘ weten te'doen; het is daaruit, dat men deszelfs voorzigtigheid beoordeelen zal. DE AARTSBISSCHOP VAN™ GNEZEN EN POLEN. - @ok in dat gedeclte van het ongelukkig Polen, hetwelk onder den Pruissischen schepter is gebragt, (1) Uit eenen brief van eenen Duitschen Geesteliike uit Rome geschreven, die inzage van die documenten heeft gehad, is de inhoud van de meeste derzelve reeds voorloopig bekend georden. — Zij kunnen niet anders strekken, dan om de schans de,.van het Pruissisch ministerie te. vermeerderen. Wat no duister scheen, wordt er door opgehelder En wie tot hiertige nog twijfelde, wordt van de trouwelosheid yan het Prussisch ministerie op de volledigste wijze overtuigd, — Wij zillen over die brief nader spreken, ~ReDe — 83 — Hoeft’ het Bérlijnsche’ kabinet, eote: lange ef stelsel: miatige vernietiging van het Catholicismus en het Protestantiseren diet echt Catholijken, hartelijk aan Rome gehechte Schlavische bevolkingen bewerkstelligd (1). De Aartsbisschop van Gnezen en Posen, welke Bissdominen vereenigd zijn, is een achtingwaardige grijsaard, een ware Catholijke Bisschop; de nog overgebleven inlandsche Geestelijken, zijn allen echte Priesters, en de bevolking is en blijft afkeerig van alle nieuwigheden in den Godsdienst; van alles wat niet Catholijk is. De indruk, dien het gedrag des gouvernements in de Riin-Provincien, vooral deszelfs handelwijze met den eerbiedwaardigen Aartsbisschop van Keulen, in Prussia Polen gemacht heeft, is onbeschrijflijk groot: het beste gedeelte der Geestelijkheid, schijnt alle vrees te hebben afgelegt en besloten te hebben, om geen haar breed van de leer en discipline der Catholijke Kerk af te wijken. Hieran is het waarschijnlijk toe te schrijven dat eene circulaire, die reeds den 6 September des vorigen jaars door het Aartsbisschoppelijk Viccariaat- Generaal aan de Geestelijkheid des Aartsbisschos uitge- vaardigd werd, nu eerst bekend geworden, en door eenige Duitsche daghladen medegedeld geworden is. Die circulaire is te belangrijk, om ze niet aan onze lezers mede te deelen. Zijn is van den volgenden inhoud: » Ten gevolge der voorschriften die aan de-burgerlijke authoriten zijn gegeven, welke ons ter hand gekomen zijn, en die hier nevens worden gevoegd, daar wij van derzelver authenticit, overtuig verklaren wij op de plegtigste wijze, dat wij de eersten zijn, die alle verordeningen van den Staat, in zoo verre dezelve niet strijdig zijn, met de geheiligde grondslagen van ons gelöst, van onzen Godsdienst en van de Catholijke Kerk, eerbiedigen, en aan dezelve opregelijk gehörzamen. Zoodra echter als dezelve tegen de Catholijke Kerk strijden, dan zeggen wij openlijk met de woorden van den H. Petrus: Obe dire oportet Deo magis, quam hominibus, (men moet Gode meer’ gehoorzatien dan den menschen). Betrekekelijk het hierbij gevoegde afschrift, eerwaardige Geestelijkheid dezer diocese! achten wij het pligtmatig, datgene toe lichten, wat daarin aangaande het gee drag van onzen Hoogwaardigen Bisschop gezegd wordt. Werkelijk voert hij reeds lang briefwisseling met den Staat, betrekkelijk de gemengde huwelijken, dat is huwelijken tusschen Catholijken en niet-Catholijken ; hij verdedigd de aloude regten der Catholijke Kerk, volgens welke alle kinderen, uit dergelijke huwelij- ken geboren wordende, in den Catholijken Gedsdienst mioeten worden opgevoed, en de Geestelijken, voor zoo verre die Catholijke opvoeding niet verzekerd is, op het stelligste gehouden zijn, zich van de godsdiens- tige inzegening naar de gebruiken der Catholijke Kerk te onthouden; ook geene huwelijksverbindtenis in sae cramenteelen vorm en met geenerlei godsdienstige of kerkelijke onderscheidende plegtigheden te voltrek- ~ ken. Niets is duidelijker dan dit, dat de Aartsbis- (D Zie Godsdienstvriend XXXIX Deel, (Novemb §37, bladz, 212, ; See schop hierddor slecht# het ohgekrenkt geheel van ofs Catholijk regt vordert. Het is billijk en regtmatig, dae hij zulks doet, en hij vervult slechis datgene, tot welks vervulling hij, volgens de strenge verpligtingen van zijnen verheven, geestelijken stand, gehouden is. Niet mifder moeten ook wij, Catholijke geestelijken , allen, even zeer als onze Aartbisschop aan‘deze Cas tholijke regten en grondslagen onwrikbaar vast houden, en. is ons, zoo door ons godsdienstig gevoel als door onzen Stand verboden, zelfs eén haar breed daarvan af te wijken. Die grondslagan en alle bepalingen der Catholijke Kerk, welke betrekking hebben tot huwe- lijken van Catholijken met personen van een ander geloof, kent gij, eerwaardige geéstelijken! grondig 5 dezelve zijn gegrond op de heilige Schrift, op de be« palingen der Bexkvetyeds¥indbu , op deleer der heilige Kerkvaders en op de allerhoogste uitspraken van den Paws, als plaatsbekleeder van Cufistus. De bewijzen hiervoor treft gij overal aan; gij vindt ze in alle‘ echte _ Catholijk canons en godgeleerden ¢ wat hierin de verplig- ting uwer godsvrucht is, toont u niet alleen het’ aloud gebruik der Catholijke Kerk, maar ook nog de Jaatst overledene Paus Pius VIII, heeft uzulks op nieuw voor~ gesteld, opgehelderd en op het hart gedrakt, bij zijne Breve van 25 Maart 1830, beginnende.met de woor- den: » Litteris altero abhine anno ad Leonem XII,” en die over dezelfde aangelegenheid aan de bisschop~ pen van Keulen, Trier, Paderborn en Munster is gerigt. Gij hebt derhalve de onbedriegelijke wetten uwer Catholijke Kerk, die gij. op de stfengste vere antwoordelijkheid jegens God, uwen: regter, verpligt zijt in dezen te raadplegen, te gehoorzamen en’ gee trouwelijk na te levens Bedenkt dat het om. de zaak en den zin van een der zeven Naeramenten te’ doen is, die de voornaamste pilaren van uw geloof em van wwe Kerk zijn; dat, zoo als uwe Kerk wim de matétie uws geloofs leert, alle argumenten en alles wat met die leer strijdt,; nietig zijn; en eindelijk, dat van het- gene, wat de Catholijke Kerk, het geloof en de gods dienst u als voortdurende en onkrenkbare verpligting opleggen; geene magt ter wereld a ontslaan kan. Dit is het waaraan wij u, eerwaardige geestelijken, hier ambtshalve en uit pligt herinneren, opdat wij zelven door ontijdig zwijgen niet zwaar verantwoordelijk.wor= den voor God. (Get.) Avennertus BropziszEwskie Vicarius Arehiépiscopalis. Het zijn dus niet. meer alleen de Rhian provincien en Westphalen, waar het Catholicismus met deszelfs. goddelijke regten, en onveranderlijke leer, tegen het Pruissisch gouvernement en deszelfs heillooze verore deningen worstelt: ook in de Oostelijke provincien ontmoeten die verordeningen den nadrukkelijksten te genstand! en geen wonder! Het geldt hier de keuze tusschen de wet van God en de menschelijke wet; eb ia dat geval kan de Catholijke Kerk niet toegeven; on- veranderlijk is alsdan haar antwoord: men moet Gode meer gehoorzamen dan den mensch. Het is: opmerkelijk, dat de twee eenige Aartsbis- schoppen der Pruissische Monarchy, met dezelfde standvastigheid en gematigheid, zich tegen de onge- hoorde eischen der tijdelijke magt, in deze gewigtige oogenblikken verzetten! Mogten ook de Bisschoppen der Oostelijke Provincien, door de stem huns Aarts- bisschops, maar vooral door de Allocutie van onzen H. Vader ingelicht, he Voorbeld van der Bisschoppen Paderborn en Munster volgen. Intusschen kan de uitslag niet meer twijfelachtig zijn. De Prussische regering kan, op den ingeslagen weg yoortgaande, het Catholicismus op eene geweldda- dige wijze vervolgen; doch haar doel, om hetzelve naar de grilligheid eener niet Catholijke regering te wijzigen en met het protestantismus te verbroederen is, door de Voorzienigheid, op eene zigthbare wijze verij- deld! Het Geloof is in Prussen behouden, de ontwere- pen tegen hetzelve zoo lang en met zoo veel list ge- smeed, zijn tegen de rots verbrijzeld. PRAATJES DOOR ROOMSCH- KATHOLIJKEN _GEHOUDEN, EN VOOR R.-K., DOOR fee _. R.-K. OPGESCHREVEN, as : (Vervolg van bladz. 80.) Hettijdschrift dat geen tijdschrift is, levert ten slot- te: ook’ Boekbeoordeelingen; de haat is wel een slecht recensent, maar de haat recenseert toch het meest. Pastor van Sreenwuk, of volgens de redactie de Geschiedenis van het O. en N. Verbond, onder zijn toe-zigt vertaald en uitgegeven, krijgt den voorrang, daar-na het R..C. Jaarboek en in parenthesi, het Magazijn voor R. C. Het uitvinden van welpassende titels is bij onze schifters en zifters maar een hagchelijk werk, en het is geen wonder, dat zij er lang op hebben vere si — te lande gezag by te zetien (blz. 44.) O tempora o, mores ( — maar met uwe permissie: zu de Kerkelijke. _goedkeuring daartoe niet wel meer afdoen? — Ten. derde, wij blijven altijd nog in het voorspel; Past. ve. Sr. weet zelf niet dat hij de uitgever is, want in °- voorrede zegt hij, dat hij door den uitgever verzocht is, om toezigt over de vertaling te houden en de Hoog Eerw. Heer Aartspriester schrijft in de goedkeuring ». dat het werk door Past. v. St. wordt uitgegeven (blz. 57.) Welk eene botsing! is het niet alsof de komeet van Haney en de aarde tegen elkander stooten? xen . Vierdé; De Heer v. St. moest zich niet zoo veel op zijnen naam laten voorstaan (ald.)’ Laster, recen. Al wie den Heer van SteenwisJK maar eenigzins kent, weet dat hij van eigenwaan ver ver verwijderd is; maar de Heer v. Sr. heeft om redenen, die zijn hart. geen oneer aandoen, zijnnen naam misschien wat al te gereedelijk laten gebruiken. Gij zijt niet achter het geheim; de geschiedenis dier geschiedenis is u niet beend. — Maar zoo voortgaande zouden wij niet aan het einde komen, en zonder het te weten of te willen kon bet wel eens naar een duel gaan gelijken, volgens al de regelen van het worstelperk. Welaan dan, goede bee. zitters dezer geschiedenis, de les is vooru, gij meene det dat gij voor uwe vijftien guldens een tamelijk bruik- baar boek verkregen hat, waaruit gij eenige kennis der gewijde geschiedenis, en tevens voedsel voor uwe godsvrucht zamelen kondet; Mis! Recensent zal het boek, keert het, beschouwt het van alle kanten, ziet het aan als eene ge- schiedenis, als eene bloemlezing uit de H. Schrift. (ook al!), let op de keus der zaken, de ordeschikking waarin die gesteld zijn, den stijl waarin zij voorges dragen worden; gij moogt het nemen hoe gij wilt, al- tijd moet gij tot uw boek zeggen: » Gij deugt niet.” Maar zou recensent het niet wat al te erg maken; de man is van een cholerisch temperament; of zou hij zonnen, lang er over hebben geredetwist, om voor hun geschrijf den zoo eigenlijken naam te vinden van Praat- jes. Het geeft in de families ook soms heel wat’ te doen; om een kind b.v. Jozer te noemen. Pastoor van Sreenwux of D. Exsnorr, is met den tiel van mogelijk iets tegen den persoon van D.t Exsnorr te. Bonn. hebben: want men verhaft dat hij de schooner. Rijnstreken voor eenigen tijd bezocht heeft: of hij te Bonn iets tegen D.t Exnorr heeft kunnen opvatten, weet ik niet; van een cholerisch temperament geeft hij. Let werk in het geheel niet geslaagd en recensent bes wijst met veel scherpzinnigheid en redeneerkracht, an- deren noemen het Duitsche pedanterie, dat Geschiedenis der ge- beurtenissen en lotgevallen, die met de H. Schrift heben plaats gehad (blz. 43.) °T zij 200, recensent! domooren maken zulke fouten: Caumer noemt zijn werk Histoire de Cancien et du nouveau testament; Over- perehet zijne Geschichte des alten und neuen Bundes; Professor VAN pER Pat.m (om ook eens bewijs mijner gemeenzaamheid met Protestantsche schrijvers te gee ven), noemt het zijne wel Bijlel voor de Jeugd : maar nu gij eens de kritische roede gezwaaidghebt, zal het wel beter gaan. Eene tweede en zeer lijvige aanmer- king is: dat Exsnorr geen Professor aan defuniversi- teit te Bonn, maar leeraar aan het gyanasium is; en dit heeft ‘men moedwillig gelogen, om hed boek hier blijken, en of hij het te erg ma akts...... — ja — het, hooge woord moet er uit — ik kan er niet naar eisch over oordeelen, want ik heb noch het oorspronkelijke» van Exsnorr, noch de vertaling gelezen, en bezit geen - van beiden. Ik zou er mij met eene algemeene bemere» king nu wel kunnen afmaken en zeggen: De strek- king van het geheel moet zeker goed zijn, het met » nog al zniver wezen van neologie en Protestant,us, anders immers zou het gunstig of vergoelijkend gere- censeerd wezen, want men kent de menschen aan de, boeken die zij lezen, en de boeken aan degenen die. ze lezen en goed- of afkeuren, Maar ik durf wel een. stapje verder wagen en zeggen, dat er in de beoore. deeling veel dweepen en vitzucht is: zooals b. v. dwee- pen, en wel zeer onverstandig dweepen, met het woord geschiedenis, wanneer men zich op afleiding en hoofd- beteekenis van dat jwoord grondende, zoo volstrekt de inlassching van gezangen, wetten en profetien yerbiedt in eene Bijbelgeschiedenis, die dan toch ook wel iets eigenaardigs in de behandeling hebben kan. De Ou- den laschten wel geheele redevoeringen, waarvan dddr den. geschiedschrijver nooit één.woord geschreven of “éagesproken was, in hunne geschiedenissen in, en la- tere schrijvers van den besten stempel hebben wel eens hetzelfde gedaan. Eene Bijbelgeschiedenis is de ge- schiedenis der Godsdienst, of ten minste van een deel derzelve, en als zoodanig moet zij zich meerdan eenige andere met het zedelyke of wijsgeerige deel deri geschiedenis. bezig houden en. mogen in dezelve profetién en wetten niet achterwege blijven. Of wil Recensent enkel weten hoe de kinderen van Israél door de Roode zee getrokken zijn. met welke volken zij geoorloogd hebben, hoe veel van beide zijden op het. siagveld bleven, en niet hoe de belofte van den Mrs- s14s, en eene reeks van Profetién aan verschillende. | personen, op verschillende tijden, bevestigd, ontwike keld., en eindelijk tot de duidelijkste en naauwkeurigste bepalingen gebragt en verhelderd werd? Het is dweepen met de volgorde waarin de boeken der H. Schrift en de hoofddeelen van elk boek, geplaatst zijn. Wanneer men niet gedoogen will (blz. 49 — 50), dat van de orde worde afgeweken, en het volgende boek of hoofdstuk voor of met het voorgaande worde aan- gevoerd. In eene Bijbelgeschiedenis, waar men niet de geschiedenis, in elk boek, in elk hoofdstuk ver- meld, afzonderlijk behandelt; maar het geschiedkun- dige uit alle boeken zoo juist. mogelijk tot een geheel gamenstelt, is niet noodzakelijker. En wie (recensent nitgenomen).zal er zich over verwonderen, dat in de geschiedenissen der Koningen, het een en ander wordt aangevuld uit Paralip en de Profeten? Het is dwee- pen met den tekst der Vulgata, wanneer men den gee schiedschrijver, die zijn verhaal uit den Bijbel put, maar geenszins eene Bijbelvertaling leveren wil, geene vrijheid laat om een deel van den gewijden tekst achter te laten, en elders aanmerkingen ter uitlegging er tusschen te voegen: van de keuze waarmede hij daarbij te werk gaat, zal de waarde van zijn boek afhangen, en wij beweren niet, dat het werk van Exsuor, ook van deze zijde, boven kritiek verheven is, maar in de lijst der afwijkingen door Reeensent, met zoo veel zorgelooze zorg, zamengesteld, had hij er waarlijk wel eenige te huis kunnen houden. Hij had zijnen arbeid nog meer kunnen verkorten, dewijl in de Kerkelijke goedkeuring op eene afkeurende wijze van de verwissel ing van den tekst der Vulgata, tegen den waren of veomeenden grondtekst gewaagd is. — En wildeirecens sentain het belang des boeks, voor eene tweede uitgave adwijkingen aanwijzen, dan moest -hij daarbij wat meerder trouw en naauwkeurigheid in acht hebben genomen: want er loopt nu menig leugentje om beste wil onder door. B.v. op bladz. 51 wordt aangehaald; Exsnorr bladz. 455 alwaar hij zegt » dat Jupirn het- » geen. haar van Honorernes buit ten deel viel: Zot » een H. Offer opdroeg.”’’ Recensent: » Een mooi H. "Offer voor God, aan wien niets wat onrein was, > mogt worden opgedragen!’’ Waarachtig even goed gedragen!” Waarachtig even goed gedragen!” "Doodslaan,” tot den vieeschhouwer zeide: “Gij.ault niet » geen’ os voor den kop slaan!” wordt hier gesproken van een offer, in den bepaalden zin des woords, “als van een os of schaap, dat voor den Heer moest ge- slagt worden? Wie zegt dit? Exsuorr niet. En zijn er niet meer voorbeelden van, dat de buit, op Israéls vijanden behaald, den Heer geheiligd, en in den ternakel of den tempel gebragt werd? Lees eens na wat Numerr XXXI. 50 — 54 gevonden wordt, aan- gaande het goud op de Madianiten buit gemaakt. Vs. 50 staat: Hierom is het dat wij (krijgsbevelhebbers) » den Heer lot giften opdragen, een iegelijk wat wij » in den buit aan goud hebben kunnen vinden.” — 51: » En Moyses en Exveazarn, de Priester, ontvingen al » het goud,”’ 54: » en wat zij ontvangen hadden droe- » gen zij in den tabernakel der getuigenis tot eene gedachten van de kinderen van Israéd voor den Heer.” Hoe kwam het zwaard van GoutatH in den tabernakel (Vergelijk I Kon. XXI. 9), zoo het niet was opgedragen tot aandenken aan Davips overwinning op den Philippin? Recensent kon derhalve dien zegeprägenden uitroep: Ken mooi H Offer! wel gesmoord hebben; hij heeft keel en kaken wat al te wijd opengespard, om zijn’ eigen onkunde uit te galmen. Wat zijne vertalingen betreft, die verdienen ook al geen lof. De Vulgata geeft: Obtulit in anathema oblivionis 3 waar- voor Recensent will: Zy droeg het op tot een’ vloek of tot een aandenken van vervlocking. Het eerste zeg Bärblijkelijk te min: ob/ivionis wordt over het hoofd gezien: het tweede bevat eene willekeurige omzetting, en is niet bepaald, bijgevolg niet duidelijk. Maar hij begrijpt de geheele uitdrukking niet: hij wil met alle geweld vloeken, vervioeken; en al die boosheid komt niet te pas. Anathema heeft eene dubbele beteckenis, en werd vooreerst gebezigd, van hetgeen der Godheid gewijd, in de tempels tot erkentenis of aandenken, of sieraad werd opgehangen; ten andere wordt het van vloekwaardige, verfoeijelijke voorwerpen gezegd; in dezen zin zijn b. v. recensent’s Praatjes anathema: en beide deze beteekenissen loopen in den grond zamen; want men kan zoo wel iets tot schande, als ter ver- eering of versiering op eene hooge plaats stellen of op- hangen. Goede Schriftütleggers en Vertalers hebbes ingezien dat het hier in de eerst vermelde beteekenig moet begrepen worden. NSmirs vertaalt: Junpiry droeg ook den Heere tot eene gedenkgift op en wijst in zijn- ne uitlegging, op Lucas XXI. 5 en Livir. AXVII. 28 en 29, waar het Grieksche ‘Avadjue in denzelfden zin te vinden is. Caumer (Junitu): Hes offrit au Svig- neur, comme un monument pour conserver la memoire d'une faveur si signalée. En wie heeft dan gelijk — Es Horf of recensent? Op dezelfde bladzijde is over Daniét 4 veel te doen. Wij Jaten dit ongemeid op eene regtstreeksche leugen na. Schrift: Hij werd gelijk aan eenen leeuw in zene woede en als een jonge lecuw brullende op de jagt’. Es zijne woede is in de Vulgata hier niet té vinden, maar wel in opcribus suis in zijne daden, zoo dat Ensnorr, gelijk heeft minus al. Wij bebben hier en daar nog meer ontrouw in deze nienwe kritiek ontmoet, en zouden ook tegenhangers kunnen aanvoeren van dezelfde gebreken die recensent gispt. Er is b. v. zoo min Isaivas I], 40, 26 en 22, (biz. 50) als er een Martu. XXIX. voor Arongyhen,biz. 49, behoorde hij zelfs dan ook de benaming der Vulgata: Paralipomenon behouden te hebben, maar wij gaan dit en het overige voorbij, te meer omdat wij het werk van Exsnorr, niet voor ons hebben en alzoo het nazien der Dijbelplaatsen, soms niet eens bij hoofdstuk of boek aangewezen, lastig valt. Maar nog een viugtige blik cp recensents godgcleerdheid. Met die van Eusnorr, ziet het er slecht uit  zijn, en behörderlig gedeckt, de bewijzen er voor zijn. B. y. in de Instilution Theologica, van St. Liegennan, tom. UL. biz. 459. Adit. Mogunt 1827, zule gij de thesis met bewijzen uit ware bes toogbronnen der godgeleerdheid, het gezag der Qud- WVaderen en het algemeen gevoelen der geloovizen geschäft vinden: » J/en han er niet aan twijffelen dat teder geloovige en uilverkoren zijn des Schermengel hebbe; ja het is waarschijnlghk, dat elk mensch zutk eenen Wachter op zijde hebbe.” Went gij die bewijzen niet, praat en alians schrijf over het onderwesp niet voor dat gij ze hebt leeren kennen: zijn zij voor wu niet geldend; hebben zij geene kracht ter overtui- ging; waarheid zal wel waarheid blijven, al is hier of daar een’ onbeschaamd voorhoofd, dat zich voor niets buigen wil. Mefé de gelofte van kuischheid der heilige Moeder onzes Meeren, gaat het ook bitter toe. ‘Gelofte: dat klooster- dat monnikachtige woord, doet de’ haren van de ongebonten kinderen onzer eeuw ten berge rijzen, en de Koningin der Engelen verliest van haren glans als zij hare godsvrucht met zulke domme dingen bee zoedeld heeft » Het is Apokryph (blz. 26) dat MARIA ooit eene gelofte van kuischheid gedaan heeft. Eit Kil maar wat beteekent dat woord Apokryph? Kom voor uwe gedachten rondborstig uit, dat betzamt zoo een’ held als gij zijt, of schijnen wilt. Ht gros der- geloovigen kent dit. woord niet anders dan im de bee teekenis van onecht; het weet van Kanonieke en Ae pokriphe boeken, verder niet. — En wat is dieviom= me praat welke onverschoonlijk in cen’ geestelijke is? — Is het dan eene ondergeschovene valsche meening, dat Marra eene gelofte van kaischheid gedaan heeft? Is het domme praat te zeggen, dat zij zich door zulk eene gelofte verbonden had? Dan zeg ik Ook: waarlijk gegen malzch kompliment gemacht aan de heilige Kerk vaderen Bernanpus en Greeorius van Nyssa, aan verstamden als de LI. Aucustinus en Bossuert, aan Schrife tuurverklaarders als Caumet en anderen, die aan deze gelofte gelofte gelofen heben? En waarlijk er schiet voor eene gezonde uitlegging van Lucas I. 31, al niet veel anders over dan deze gelofte op den voorgrond te plaaten. —— Tot eene vaste meening, die alle echtcebruik uitsloot, moet men komen en deze Jaat zich in eene Israélitische Maagd niet aannemen, zonder de voordnnderstelling, dat zij hare kuischheid den Heer gewijd hebe.: Maar deze gelofte vereert de H. Maagd, en wederkeerig verheft hare keuze, het doen van’ gelofen; en recensent will het heilige vernederen, zooveel hij * kan: Indeirale! De uitdrukking van Eisnorr, bl. 484 » Maria wilde lever de eer, van de Moeder des Zalig- makers te worden derven, dan hare heilige gelofte van huischheid in gevaar te zien; deze vifdrakkine welke door recensent als eene groote beleediging voor de war-dige Moeder des Heeren, en als zedeloos wordt uitgeskreten, blz. 65 is vrij woordelijk dezelfde als dia van. Bossurt: Historiques sur les Mystres 12 semaine 3.me Elévatione Edit. de Paris 1828, Tom. XI. pag- 260, "God die deff, Maagd Manta voorbeschikt had, tot delegenot van zijne kuische voortbrenging" (des woons in het vleesch) » boezemde haar de liefde yoor » den maagdelijken staat in zoo verhevene mate in, dat » zij er niet alleen gelofte van deed, maar ook toen » de Engel haar reeds verklaard had, welken Zoon zif » ontvangen moest, de eer van zune Moeder te wore » den tegen den prijs van harenmaagdom niet koopen » silde,: zi}.antwoondt derhalve.den, Eagel,, hoe zal » die. geschieden, aangezien ik geenen man bekenne, » "aula, » ik voor, altijd besloten heb er geenen te be- » kenaen. Dit. besluit kenschetst in Mania eene uit- » gelezene guchtvoor de kuischeid, en wel in.zoo hao- » gen graad, dat 2ij boven bepreeving verheven is, » niet alleen van alle beloften der,menschen, maar » zelfs van God, Wat kan God grooter beloven dan » zijnen Zoon, en dat wel in dezelfde hoedanigheid, wasarin MHij dien bezit, als Zoon. namelijk? Zi is noglans gereed Hem’ (dien Zoon) » van ce hand te wizen, zoozy, om Hemte verkrijgen, Harem mange dom verbeuren moet.” Ziedaar dan Bossurt een dwee per geworden, een zedeloos schrijver! dat wist.nog niemand; die weergasche Necessent! zoo gaat het, wangeermen.om zijnen haat te voldoen, alle re- gelen der gezonde uitlegkunde met den voet treedt. 