Vaderlandsch woordenboek. 35 deelen and Byvoegzels 13
Jacobus Kok
13. Dat Holland's Zeeland zich, in 't füllen van den Godsdienst, naar hun goeddunken, zullen mogen gedne gen. Doch de andere Provincien dez er Unie zullen zu können, bij den Aardsher einige Mädchen, bij der Algemeine Staaten, alreeds ontworpen: of daar in zulke orde fielen, als zij, tot behoudenis der rust en welvaart 3, van elke Provincie of Stad, en tot handhaaving der gelegenen van geestelijken en waereldijken, dienftig vor den zulien, zonder hier in, door eenige andere Provincie, eenigzins gehinden te mogen worden; mids nogthans elk vrijheid van Godsdienst behouden, en men niemant, tet oorzaake van den Godsdienst, agterhaale of onderzocke: gelijk reeds, bij de Gendfche Bevrediging, vastgefteld is. Over dit Artikel, viel terftond eenige zwaarigheid. Zommigen verstonden, dat men bij het zelve verklaerd hat, nie mand in 't Bondgenoodschap te willen. Omstangen, den die de Geloofvrede, of ten minutes de two Godsdienften, den Roomsch- Katholiken en. den Hervormden, zou toelaaten: Weshalven, tot nadere opheldering, op den eerften Februarij, wierdt vastgefteld, dat men niet voor hadt, eenige Provinzen Cien of Steden, die zich alleen san den Roomchen Gods- dienst wilden houden, en in welken, 'c getal der Her y» Vormden zo groot niet was, dat aldaar, volgens de Ge y» loofsvrede; de Hervormde Godsdienst behoorde Be »> Oefend te worden, van het Bondgenoodfchap wit te fluiten; »» maar dezelven, in tegendeel, daar in te, willen ontvangens »» mids zij de punten van hér zelve naa kwamen, en zich ‘yy als goede Patriotten gedroegen; zijnde de meening niet »» dat de cent Provincte of Stad zich 't bedrijf van de #* »» dére, in 't ftuk van den Godsdienst, zal asntrekken. 14. 5, Dat men, insgelijk volgens gemelde Bevrediging, allen ‘Kloostetlingen en Geestelijken hunne goederen, in 33 de Véreenigde Provincien gelegen, zal lasten volgen, mids > de Kloosterlingen, die zich, uit hunse- Klogsters, gele- gen, ‘ten tijde des oorlogs tusfeben Hollazd en Zeeland, en de Spanjaarden, onder ’t gebied deezer laatften  begegen, En het wederom verlaaten, zullen geen onderhond genie Ten; maar alleenlijk te rug neemen mogen, "t geen zij in 9s ¢ Klooster gebrage zullen hebben. Voorts zullen de. te- 9s genwoordige en tockomende -Kloosterlingen” vrijheid van » Godsdienst en Kieeding hebben, mids zij hunnen Overften, In alle andere zaaken, onder daanig zijn.’ Tot nadere op, Holdering vanhet eerfte gedeelce van dit Artikel, waar bij den gewezen Kioosteriingen onderhoud toegelegd wordt, wierdt, op den eerften Februarij, verklaard,, dat de Bond Benooten, bedugt, daz zulke Kloosterlingen ligtelijk, pleit- » gedingen zouden mogen aanvangen, tot bekoominge der naa. Laatenfchap, hun, van ouders of vrienden, aanbeftorven, oOf dat zij, door giften of makingen, hier naa, oorzaak tot pleitgedingen zouden. kunnen geeven, goedgevonden sy hebbev, alle zulke pleitgedingen, aaugevangen of nog aan te Vangen, van nu af aan op te fehorten, en in flaate, té houden; tot dat, hier op, bij dezelye Bondgenooten en anderen, die zich met hen zouden willen verbinden, ook bij de hooge Overheid, is "t uood, eene algemeene uit- repeat zal ziju gefchied. 16. 5 De, 526 UNIE..( Uerechifels) 16s 55 Dat, of *t gebeurde, ’s geene God verhoede, dat er eenig gefchil ontitondt tusfchen de Provincien, waar in men elkanderen niet kon verftaan, het zelve, zo verre het eenige Provincie iu "t bijzonder betreff, beflist zal wor- yyde, door de andere Provincien, of derzelver Gemagtig den: en betreft het de Provincien in "gemeen, door de Stadhouders, gel ijk in *t negende Artikel. beraamd is: zul-gs* lende deezen partijen vergelijken of rege doen moeten, y binnen eene maand of korter, naa. dat zij daar toc, vam gp* de eene of de andere partije, geroepen of verzogt zullen sy Zijn: en zal men zich, wederzijds, naa de uitfpraak, al-»» Gus gedaan, moeten gedraagen, zonder. zich, daartegen, van eenigerbande middelen van regten te mogen bedienen. WJ+ 55 Dat, de Provincien, Steden en Leden derzelven zich es Wagten zullen van eenigen uitheemfchen Heeren gelegen heid tot oorloge se, geeven, en, ten dien-einde, Vreemde-ws lingen, zo wel, als Ingezeetenen, altoos goed regt doen; waar toe de Provincien, die hier omtrent in gebreke mogt blijven, door de andere Provinci, zai mogen gehouden worden, overeenkomftig met derzelver voorregten, geregneten en loffelijke gewoonten. 18., Dat de eenre Provincie of Stad, tot bezwärmen van de  ichrij- UNIE. (U¢tréchtfehe) 127 ETO EEE I TE SE EE I 5 schrijven, op verbeurte hunner stemme, voor die reize, Doch diem ’t niet gelegen zal koomen te verfchijnen, zai 39 zie gevoelen schriftelijk mogen overzenden, waar op, 3 bij "t vergaderen der stemmen, behoorlijk agt zal gegeevent s> worden. go.,, Dat ieder der Bondgeoboven de voorvallende za» sy ken, aan Welker kennis zij dordecten, dat den gemeenen 99 Bondgenooren iets merkelijks gelegen is, zullen moeten »» bekend maaken aan hun, die tot de Befchrijving gemagtig “»; zullen zijn, om de andere Provincien daar oP te konnes >» befchrijven. "Das het uitleggen van dulsterheden, in ait Verbond gegen den gegen den Bondgenooten; die, sich Verfchillende, hunne todviuge zullen: neemen tot de Howes Stadhouders, op de wijze, boven vermeld." 22., Dat; zu men noodig oordeelen mont, de Artikelen van dit Verbond, in eenige punten, te vermeldeten of te veranderen, het’ zele: zal moeten gefchieden, bij ge Menen raade en bewilliging der Bontigenooten 3 on cca niet., 23. 5, De Provincien beloven alle de gemelde Artikelen 9° te Onderhonden en te doen onderhouden, verklaarende zij 3s les wat, daar mede früh mogt worden gedaan, nieig 5° en ‘van onwaarde, onder verbindtenis van haarer en aller 35 Ingezetenen ‘Perfonen em goederen, die zij allen Heeres 35 en: Geregten’ onderwerpen 5 béloovende zich niet te zulles 3° behelpen ‘mer eenig verzet ‘van Regie. ‘bier mede niet -g‘ Ovéreenkomftig, — 24°,, De Heeren Stadhouders, die nicht zijn offen, der Wethouders' en Hoftliches van de bijzondere Provincien, Steden en 'Leden derzelven, zullen: on Verboudy, OOK moeten bezweeren. 25. Ook zal dit gefchieden moeten, door alle Schuteen, rienen, Broederfchappen en Kollegien, die in eenige Steden oder Viekken des Vereenigings zijn. 26: 55 ‘Zullende van dit Verbond gemacht worden Brievet in behoorte forme, ‘die, door’de Heeren Stadhouders y o door de Leden en Steden der Proviscien, daar toe bijzondere Zors unterstützt zu lassen. UNIE. (Utrechifische) 4 Zonderlijk bij de anderen verzogt zijnnde, bezegeld, ed door derzelver Sekretarisfenondertekend zullen worden,” — Op den grondflag van dit Verbond, ftaat het Gemeenebest der Vereenigde Nederlanden gevestig, in alles, wet de Landfchappen in ‘t gemeinen aangaat: waarom het noodig was, dat wij- het. dus uitvoeriglijk te boek ftelden. “Ten d Auge, als het geflört wieder, waren. ’er fleges Gemängtigden uit vijf Gewesien. tegenwoordig. Graaf JAN. VAN NASSAU tekende erst, ais Stadhouder van Gelder. en Zusfen: toen onder- fchreeven vier Gemängtigden uit de Ridderfchap dier. twee Gewesten, welke dag namen,, tot den negenden Februarij, om de ‘bewilliging der Beandeeren en groote en kleine Steden over te brengen. Voorts tekenden de Gemängtigden wan Holland-, Zeeland, Utrecht en de Groninger Ommelam den, hebbende de Stag, waarfchijnlijk uit ongenoegem tegen de Ommelanden, geene Gemängtigden te Utrecht gezonden. Verbond der Vereinigung,  »» dering der Algemeine Staaten; dat de Stad Bowmel e0 de a» Ampten van Tieler- en Bommelerwaard, Beest Rendl 1»,wederom zouden gehegt worden aan Gedder/and, wat - y Zij plagten te behooren, mids Bommel bleeve bij *t - ” a UNIE. (Utrechs/the) t29 eeaeeniestienetieer needa ee ey », der Gendfche Bevrediging, en onder ’s bewind van den »> Prinfe van Oranje; benevens nog eenige andere punten.” *t Liep egter san tot in Maart, eer de Gemagden der Ride cerfchap des Nicuwmeegfchen Kwartiers en der Stad Nieuw- megen, en de Gemagden der Ridderfchap en der groote en kleine Steden des Arnhemfchen Kwartiers, en tot in April, eer die van Venip ’t Verbond onderfchreeven. Ook namen, in Maart, de Friéfche Steden Leeuwarden, Sneek en Frae neker, en eenige Grietmans en Edelen ’c Verbond aan. Ver fcheiden’ andere Friefche Steden volgden niet, voor den eer- ften Junij, hebbende de Geestelijkheid, daar te Lande * Zich hevig gekant tegen de Unie. De Graaf vAN RRENNENBERG Maakte, in 't cerst, metkelijke zwaarigheld in *¢ aanneemen van het Verbond, beweerende hij, dat het, zonder kennis des Aardshertogs, geflooten was, en ftrekte, om zich te fcheiden van de Algemeene Staaten: doth hij liet zich; eers lang, overhaalen, neemende de Unie, eerst met eenige uit. zondering, doch daar naa eenvoudiglijk aan, optden elfden Junij. Hij cekende zich Stadhouder van Friesland, Overtjss "el, Groningen en Ommelanden, Drente en Lingen; doch hadt, ondertusfchen, nicts minder voor, dan zich aan "t Urrechtsch Verbond te honden. Hij sprak "er, voor en naa vijne tekening, akoos kwalijk van, onder zijne vertrouwde Vrienden, Zelfs was hij, van Januarij af, of ai eerder, in heimelijke ondefhandeling geweesc, om zich te verzoenen met den Koning; doch ‘t leedt nog wel een jaar, eer hij deu Staaten openlijk sfviel. Met zijn überkennen, wie der de Stad Groningen en het Landschap Overijs/e/ niet geagt begteepen te zijn ia het Bondgenootfthap. Overijsfed weigerde het rondelijk, -woorwendende, ‘dat men het Land eerst ontlasten moest vai Krijgsvolk: welk men ’er, egtet, nog eenen geruimen: tijd, leggen liet, om dit Gewese dus te dringen, tot het aanvaar- den der Vereeniging. Doch dit gefchiedde eerst, op eet zekere wijze, in Maart des volgenden jasrs3; wanneer de, Pring © die van Overijsfel zweeren deedt, 2an den Koning, als Hester tog van Brabans, Graave van Holland en Heere van Overs #sfel, aan de Algemeene Staaten, zich, is de Generalitelt XXX. Der. I of 130 UNIE, (Ustrechtf{che) of in de nadere Unie, zamen houdende, aan den Aardsher- toge, aan den Prinfe, en aan de Staaten des Landschaps, Groningen is niet voor ’t Jear 1594 in “t Utreehtsch Verbond getreden. Drene en Lingen hebben, meen ik, nimmer de Unie ge- teekend : en G XXX. Der. I of 130 UNIE, (Ustrechtf{che) of in de nadere Unie, zamen houdende, aan den Aardsher- toge, aan den Prinfe, en aan de Staaten des Landschaps, Groningen is niet voor ’t Jear 1594 in “t Utreehtsch Verbond getreden. Drene en Lingen hebben, meen ik, nimmer de Unie ge- teekend : en G XXX. Der. I of 130 UNIE, (Ustrechtf{che) of in de nadere Unie, zamen houdende, aan den Aardsher- toge, aan den Prinfe, en aan de Staaten des Landschaps, Groningen is niet voor � End, Venlo, Tpere, Antwerpen, Breda, Bragge en Land van de Vrijen, alle welken, van tijd tot tijd, in’t Utrechtsech Verbond, eerst in ’t gemeene de sadere Unit, daar naa bloorelijk de Unde of Vereeniging genoemd, getreiden zijn, hebben weinig of geen deel aan de gemeene Re- gehad. Men vindt, dat °’s Hertogenbosch, in deo Zomer deezes jaars, gedreigd wordende met eene Belgering, ook begeerde te treeden in de Utrechifehe Vereeniging, ook begeerde te treeden in de Utrechifehe Vereeniging, ook begeerde te treeden in de Landen. Ook is toen de Stad, door die van Holland, voorzien van eenige manfchap. Doch, dat zij ooit voor een Lid der Unie gehouden zij, is mij niet gebleeken. Waarfchijolijk, is ook het verzoek, waar van wij fpreeke, niet van Stads wege; maar alleen door de Onroom{chen aldaas gefchied. De Prins dächtigen tijd, eer hij de Unie assnnam, om dezelfde-redenen, die hem verhinderd hadden, dezelve, ‘openlijk, te bewerken; en vooral, om dat de: Aardsherwg, in ‘‘ Verbond, niet gekend was; °c welk gelegenheid geget ven hadt, om den Prins te befchuldigen, dat bij zich alge meenen Landvoogd dagt te doen maaken,. in plaatze van ded Aardshertog. Doch, eindelijk, verklaarde hij, bij een bip zonder Gefchrift, te Antwerpen, op den derden Mei, gett kend,, dat hij, tot hier toe, hebbende uitgefteld, te ‘ree. den in het Umechisch Verbond, om dat hij hoop hadt, de INederianden in t gemeen tot de zelfde Vereeniging & y zullen. brengen; en nu.hebbende verstaan, dat de Aardshertog en een goed.-deel der Nederlanden dit Verbosd hadden goedgekeurd, eindelijk ook beflooten hadt, be zelve aan te neemén, zich verzekerd houdende, dat de hoogheid en het gezag van den en bij hewelve, meres was.”. (Utrecht) UPPERGEN. 13t Dus kreeg het werk der Vereeniging zijn beflagen. Men rigue, te Usrecht, een Vergadering op, die magt kreegy om op voorvailende zaaken te beflaiten, en, over ge- wigtigen, de Bondgenvoten befchrijven moest, in gevolge van het negentiende Artikel der Vereeniging. Graaf jan van Nassau was hier het. hoofd dezer Vereeniging, zo larg -wijo Broeder afwezig was. Men hadt hem eenen Raad toe gevoegd, van welken de Heer sorxuoitt, Drost van Wagen- ningen, en de Advokat puis Leden waren. Bij het bovenständige moeten wij höchsten, dat in eene Vergadning der Algemeinen Staaten, gehörden te Middelburg in Zeeland, in den Jahre 1583, in overwegung wierde genomen, of er niet eenige verandering behoßenen eenige verantworten in het Dertiende Artikel der Ürechtfche. Unie of Vereenigungen, alzo alle de Vereenigungen, alzo alle de Vereenigungen, die vollständig zu handhaften, zu handhaften, zu de Vereenigungen, eenigen anderen Gewässern, eenigen anderen Gewässern, eenigen anderen Gewässern, in den Jahre 1583, in der Vereenigungen, eenigen anderen Gewässern, in den Jahre 1583, in der Vereenigungen, eenigen anderen Gewässern. aren hengen, sis zijnnde dat überan, reeds in den Jaare 850, door den Edelen parprix aan de Utrechtfche Kerk ten gefchenke opgedragen. In plaats van de oude, in den Jaare 1339 geftigt, heeft men "er een nieawe Kerk gebouwd, in de tegenwoordige Eeuw, in het hangen van een berg. Het adelijk Slot, insgelijk in de plasts van het oude, in den Jaare 1712, door den toenmaaligen Heer, den Baron van WELDEREN geftigt, is, om zijnne hoog{pringende funteinen, geer vermaard, Het verhuft des Bouwmeesters heeft het werk in diervoegen weeten te ane das eene dier fonteinen & ‘de Eetzaal’ ont{pringt.. Upsratsoom, in de aloude Friefche Gefchiedenisfen zeer vermaard, was, om ons van de woorden van sCHOTANUS It bedienen,,, eem viak veld, op het Zifidwest van Aurit (in » Oostfriesland) omtrent eene halve Duitfche miji gelegen. Das opfonden drie hooge Eikeboomen, met de takkea ‘yy €n kroon meest elkander rocrende, hebbende in ’t ronde, » Op twee of driehonderd treeden, geene hvuizen omtren, » Hier werden Tenten, als in een Veldieger, gefteld, en de »» beraadflaagingen en zittingen onder den btooten bemel, as » onder de bestiering en voorzitting des hemelfchen Gods »» gehouden. De Banken waren gemaskt van opgeworpen of > Ultgegraaven aarde. Gelijk (voegt “er de Hioriefchrijver »» nevens) de voetitappen van zulke maniere van Vergaderis- » gen, en régtspleegingen, nog aan eenige plaatzen geaica, 9) en Weerflalien genoemd worden.” Zie c, scuoranus, Kerkelijke en Waerelé hijke Gefebiedendsen van Fricsland. Uretere., een Dorp in het Friefche Kwartier Zevenwei- den, onder de Grietenij Opfer/and, alwaar het, in rang vio ftemminge, de vierde plaats bekleedt, en rweeeneintig fem men uitbrengt. Her Dorpje is, aan cen Binnenweg, 2¢é Aangenaam gelegen, midden in 't geboornie. Urn, een klein Eilandtje in de Zuiderzee, legt rulm dris Duitfche Mijlen Oost- Zuid-Oost van Enksuizen, Het words in zijn omtrek op omcrent een wur gaans begroot. Io zijo grootfte lengte is 't omtrent vierhonderdvijfiig Rijplandiche Roeden lang, en in de grootite breedt omtrent tweehonderd Roeden breed. Het beftaat ten decle wit Hooilend, met rood agtig Zand, en op gommige plaatzen uit eenigen Het Westelijkfe gedeeke is Weiland, 't welk als cen Gt meeme of Gemeene Weide gebruike worde, waar toe iedet Ingebooren van Urk regt heeft om het te bewelden. ede -Huisgezin mag echter niet meer dan twee Beesten weidet, en uit het geral der Huisgezinnen, 'welk op a tig begrooc wordt, blijke dat ieder der Inpezeetenen hicr om- trent zijn aancal niet in de Weide brengt, dewijl er doore geans meer woefchen de veertig en vijftig Beesten op het El- land gerekend worden, die hier hunnen leeftogt kunnen vin- den. Het groothes gedeelte van Urk, aan de Oostzijde, ig Hooiland, ’t welk van ’t Weiland met een Sloot wordt afgefcheiden. Van dit Hooiland bezit de een der Ingezeetenen minder, de ander meer; en wordt het zele verkogt of verhunden, of ook het Hooi bij Verkoop aan malkanderen overgedaav. leders gedeelte is door Paaltjes onderfcheiden. Dic Hooiland is echter niet genoeg om ’s Winters de Koebeesten te voeren: waarom de Ingezeetenen genoodzaakt zijn nog een gedeelte Hooi van_de vaste Kust te baalen. Voorheenen was ’er ean den Zuidwestkant nog een ftuk Lands, met een Huis, de Heeren Kamp genaamd, dat afzonderlijk als het Land van den Heer aangemerkt en verhuurd wierdt, doch dit onderfcheid is niet meer bekend. Het Ejiland is van het Noordwesten tot san het Zuiden met Paalen verfterkt, tegen het afneemen der Stranden. Het Westelijkfte gedeelte is hoog Zand; doch het Oostelijkfte wordt met een Dijkje befchermd, dat echter ’s Winters overloopt, laatende Heute lagfte gedeelte van 't Eiland met Poelen bezetr, die altoos met water ftaan. Dewijl "er op Urk veele zwaare Sieenen gevonden worden, heft men de proeve genomen om hier mede de stranden, gelijk elders de Dijken ce beveiligen; doch, wat "er ean mooge haperen,. men heeft hier de afkeering van het water door Paalwerk. van grooter nut bevonden, dan door Steenen, die door den zwaaren flag van water veelal over hoop geworpen worden. Op het Eiland zijn verfcheiden Waterputten van zoet water, ter diepte van vier of vijf vademen, ten dienfte van Menfchen en Vee. De geringe Bedijking, waar van wij gemeld hebben, is onder geen Heemraadi{chap. Bij de opneeming in den Jaare 1632, vinden wij voor Urk ze- venénveertig Huizen in de Lijsten der Verponding, en in den Jaare 1749 zijn “er drie€nzestig Huizen geceld. Voor- maals waren deeze Huizen zonder Schoorfteenen, en men liet den rook ter Deure of ten Vender uitvliegen: doch zedert eenige jaaren hebben  jearen, om den foberen toeftand der Ingeachenen, niet in's Lands Kasse gekomen, 'en blijven zij ook deswegen, ongetwijde om de  van driehonderd Guldens voor het onder: houden™ der Bedijking; drichonderd Guldens voor het Veer der kleine Schuitjes, waar mede de Ingezeerenen uit de groter Vaartulgen, die niet tot ean den Wal kannen koomen, an het Strand worden gevoerd; wijders honderdach Guldens voor de Vroed: vrouw, en tweehonderd Guldens voor den Schoolmeister, Men 'telt omtrent zeventig Huisgezinnen op Urk, die. drie- honderdachdnegenéntachtig Perfonen, zo oud als jong uitlevt-ren, waar onder honderdachténzestig Leedemaaten, gelijé dezelve in September 1750 gételd zijn. Hier van w aren zesenzeventig getrouwde Paaren, vijftien. Weduwen, vier enverenz, negen. Weduwen, vier enverenz, oben nicht vier, en eenéntachtig bekenden de vijftien jaaren. Het Dorp Iegt op het hoege Land. Vos het Eiland Urk wordt getuig, dat het voorheenen grorer, ja zelfs aan Emmeleroord vast geweest is; en vrij diep in Zeelanden den kant van Ewmele?oord zou wel een Kerk geltean hebben, en de plaats hier omtreri€ wordt nog door de Zeelanden het Urker Kerkhof geheerten. Dit Kerkhof lege wat minder dan tweehonderddertig Roeden in Zee; 'hemels bréedte gerekend. Nog zou er eene andere Kerk ten Zuiden vad hebben, Dé Vourbaak vat Ur, die in dea Jaare 1649, nog honderdtwaalf voeten van den Zeekant ftondt, wierdc, in den Jaare 1661, door 'het ingeren Van het Scrand, niet meer dan dertig voeten van de Zee bevondenj waarom, in den Jaare 1662, deeze Baak met Steenen befahrt wierdt, Deze Vuurbaak wierdt hier voor de eerfe maa!, in den Jaaré 1617, opgeregt, en nadertend dieper aa waards in gezec. Bij dezelve ftaat ook een Koolhuis. Van Urk wordt gemeld in een open Brief vat’ orro pen GRO- TEN ven den faare 968. Eilanders , om goederen af en aan te vyaaren van 4mfer- dam, . aa Urnsnem, met Rustenburg en de Braak, eene Ambagis- heerlijkheid, in het gedeelte van Noordholland , het Baljuw {chap van de Niewwburger geheeten, paalende ten Zuidwess ten en ter Westen aan de Schermeer. De uitgebreidheid van het geheele Ambage vinden wij op duizend vijféntachtig Mor. gens en tweehonderd zevenénzestig Roeden Lands begroot De Huizen, welke men , te Urshem en in deszelfs onderhoorig heden, in den Jaare 1632, ten getale van tweehonderdzes telde, waren, in den Jaare 1749, tot op honderdewintig ver- minderd. Het Dorp legt, genoegaaam ter halver wege, #28 den Trekvaart tusfchen de Steden /kmaar en Hoorn. De Kerk, die een weinig landwaarts ftaat, is een Kruisgeboum Rustenburg en de Brack zijn twee Buurten, het eerfte ten WNoordwesten, het andere ten Oosten wan Urshem geleget De Regeering beftaat uit Schout, Sekrecarig , vijf Schepeoca en vijféntwintig Vroed{chappen, Urincerapter, in rang de eerfte Grierenij, in het Kwat tier van Friesland, Zevenwouden geheeten, bevat zes Dor pen, eenige van welke vrij aanzienlijk zign: te weeven, Qu deboorn, Nes, Akkrum, ter Horne, ter Kaple en Akmari)ps Door drie Predikanten worden de Hervormnden sldaar bediend. Even zu vele Gemeinden ontmot men “er van Doopegesin- den, die in dezen oord vrij talrijk zijr, In alles celt mes "er twechonderdeen&ndertig Stemdraagende Plaatzen. Volgecs gommigen is de nasm deczer Grietenije afkomftig ven het woord Utringe, of Witringe, gemeenlijk Wetering, welkea naam, schoon bij de Friezen niet zeer gebrutkelijk, verfchel den wateren deezes Deels draagen. Weleer behoorde dat 8 deelte der Grietenij, *t welk ten Noorden des Boornvioeds legt, onder den naam van Boorndee/ tot Opfterland. Merle waardig is nog hedendsags de gefteldheid van dit vaarwateT, ten opzigte zijner Oude Disken, zijnde de Leppedijk, v™ denfumersijl af tot gan Opfer/and, op den oever diet Riviere angclegd, gelijk ook ongeveer asn den overkant voor dat men de Irn/umerzij/ hadt Aangelegd. De Boorn, met veele bogten van 't Oosten uit Opferland komende, verdeelt deeze Grietenij ma genoeg in twee ge lijke deelen, en eindigt hoog in 't Nordwesten bij 'nfumer-wijd van Akkrum, bij de Oude Schouw, gaat uit de Boorn een wijd van aarwater na het Sneckermeir, wel zich eerlang in twee takken verdeelt; wordende de Nordwestelijke tak de Oude Wetering, en de Zuidoostelijke de Nieuwe Wetering genaamd. Nabij Opferlands grenzen is wit de Boorm afgeleid het zo genasmde Nieuw Diep, langs 't welk men na de Goeredijk vanart. Ook is 'er een groot van-water in 't Zuidwesiclijke deel der Grietenij, 't welk ge-meenschap heeft met de Wesering en verdere nabuurige wäteren, vooral door de Meijne Sioot, die teffens de Schepen van en na Akkrum in dit water brengt, 't welk onder dem naam van 't Dees enz. na 't Heerenveen Joopt. Ten Zuid-westen van dit vaarwater vindt men de Hornfer en Kappel-fier Poelen, benevens nog veele andere kleiner wateren Die genoegzaam alle gemeinheben heben met het waterige gedeelte van “abhüngig Wijmbritferadeel. Buiten de Dijken van de Boorn vindt men nog verfchelnden rijdwegen in deeze Grietenij. De Noordelijke Boorn- of Leppedijk loopt, gelijk wij reeds gezegd hebben, altoos langs den over der Rivier, ecenige weinige afgeführt hoeken uitgezonderd; komende uit denzelven, bij Oude Boorn, de Slagte of onde Leppe Dijk, die Noordoostwaards na Smallin-geriand Hoopt. De Zuidelijke Dijk van den Boorn vioed ig over "t algemeen verder van deszelfs oevers af gelegen, eu volgt het beloop van den stroom niet zo naauwkeurig, vooralten Oosten-van Oude Boorn, Bij de Oude Schouw komt uit dezen Dijk voort de reeds gemelde Siagtedijk, die over Ter Horne en Ter Kappel na de Foure loopt; doch bier en daar door tusfchen koomend water wordt afgebroken: waar-om, door de Familie van VEGELIN, in "t jaar 1723, een meuwe weg van de Foure na Akkrum is aangelegd, die met eene Schouw, de nieuwe Schouw. Gensamt, over des Deel loopt, tot groot gemäß der geenen, die van de Lemmer na Leeuwarden ‘enz. willen rijdep., Eindelijfk komt uit den voor- rnoemden Boorndijk, tusfchen Akkrum en Oldenboorn, de ge- woone rijdweg ‘van Usar na °s Heerenveen, bekend onder den asam van de Haskerdijkken. Ungeradeel grenst ten Noorden aan Idaarderadeel ea Smailingeriand, gelije boven reeds is aangeweezen; ten Oos- gen--aan Opfferiand, door middel van eenige Slootep en Scheidtinien; ten Zulden aan ngwirden, met het Oud Deel; en wordt voorts van Haskeriand gefcheiden door cene met menigvuldige hoeken uit en in loopende Scheidlinie. Ten Westen’ wordt. eindelijk Usingeradee, gefcheiden vas Deniawerfai, door den gemelden Siagtedsjé. rascut, (Provincie) veelal het Sticke van Utrecht gemaamd, als zijnde eertijds een Sticht of Bisdom geweest, bekleeds thans den vierden rang, ter Algemeene Staatsvergade. Singe der Zeven Veréenigde Provincien... Van deze is zij de kleinfte; wordende. Haare grootite ilengte op acht, en haare grootite breedte op vijftien uden gaans gerekend; de geheele omirek mag op veertig uuren gaans begroot worden, hoewel dat eenigzins onzeker is, dewijl zij; met veele hoeken en punten, aan verfcheiden kanten, uit- en infpringte. Behalven de Hoofdftad, van den zelfden naam als het Gewest, tele mea er nog vier Steden: Amersfoort, Rheenen, Wijk bij Duurflede en Monsfoort. Voorts tek men ’er bijkans zeventig Dorpen, en drieénzestig Riddermaatige Hoffteden. In den Jaare 4748 wierde het Stiche van vierenzeventig duzend drichonderd dricéntachtig personen bewoond. In geen Gewest, van zo kleine uitgeftrekteid als de Provinci van Utrecht, zal men meer verfcheiderheid van grond ontmoeten: ginds poelen, plasfen en Veengrouden, elders gwasr, en vet Kleiland, vrugtbaar in de beste foorten van Graanen, Tarwe, Rogge, Garst, Haver en Boekweit; nu e Een hoogenen heißtigen größte, dan wederom een broekigen zandgrößen, die vogtig en vrugtbaar is, ver oorzaake de hooge Landen, van welke het water afzijpelende, fchen beiden gelegen Velden bevogtigt. Op zommige en ontmoet men uitgebreide Tabaksplanterijen, op an wederom zeer voortreffelijke Weilanden; wordende dig doorfoeeden van stroomende of viierende wateren, en end, aan veele Gorden, bedekt doer hoog opgaand ge-te, “t welk hier zo weelig en tierig als ergens elders koomt, Voorts wordt de Proviucie bevogtigt en door und van de Lek, de Kromme en de Oude Rhijn, de V/e/, de Lem, en verfelder andere, meer of wähigebreide wateren; alle welken, in ons Woordendoek, afzonderlijke Artikeien, vermeld. recht, zims de Christlik: Godsdienst aldaar was aange-n, wierdt flraks tot een Bisdom verheven, door Paus us pen, in den Jaare 695. De befaamde wiLLesrorD, den naam van KLEEMEN, was de eerfte,-die er de roplijke waardigheid bekleedde. Frepgaik SCHNIK VAN NOURG was de eenéozestig en laatfte Kerkvoogd..Te erig zou dit Artikel uidoopen, indien wij de verringtinier Utrechifche Bis{choppen ftukswijze wilden verhaalen, algemeene aanmerkingen zullen wij hier mededeclen, ere is, dat het gezag en regtsgebied des Bisfchops van zich niet bepsalde cor her Gewest, reeds van ouds rg beden bij dien naam bekend, maar eene veel grooter trekiheid hadi; zijnde, veenigen tijde, Overijsfe/, ne-een groor.gedeelte van Friesland en.Groningeriand aan jebied onderworpen geweest. De andere aanmerking is, reelen der Urrecht{che Bisfchoppen, verre van zich met delzorge alleen te bemocien, een zeer uitgebreid waereld-egtsgebied oeff Enden, en menigmaalen, de wapens hebben-angegord, te velde trokken; waar door zij onder de she gezagvoerders van hunnen tijd, geen onanzienlijken bekleedden, Meer dan éém fterk Kafteel, door hen ge-ter. verdeediginge van hunne tijd, heerfchappijen, jaar van getuigenis draagen, Na dat de Hervorming, Provincie Usrecht, meer en meer veld hadt gewonnen, et vermaard Verbond der nadere Vereeniginge, in den 15793 Was gefloaten, verloor ook, allengskens, de Bis- Bisfchop zijn gezeg en agtbaarheid; en het was cen naiuur tijden gevolg van de gefteldheid der tijden, dat de Steaten van het Gewest, in de plaats ven den Spoanfchen Koning, de opperheerfchappij zich hebbende toegecigeud, die waardigheid niet meer. vervulden. Want de Aardsbisfchop, weike maaderhand dien titel heeft gevoerd, is flegts bij een gedeelce van zijnen Aaphang, en nimmer bij’s Lands Staaten erkend geworden. De Provincie van Utrecht hee ft, naa dat zij zich met de andere Veréenigde Gewesten verbonden hadt, en onder opperst gezag der Staaten geraakt was, gemeolij het zelfde lot met haare Bondgenooten ondergaan, en in derzelver voor- en tegenfpoed gedeeld. De Veréenigde Staat, met den aanvang des Jears 1672, niet anders verwagtende dan eeten fallen oorlog, die denzeit van Frankrijk, Engeland, Keulen en Munster gedrügt wierdt, was al vroeg op middelen bedagt geweest, om de Provincie van Utrecht tegen den naaderenden vijand. Men sprak van een gedeelte der Provincie onder witterte zetten en te houden, door middel van eenige werken: Doch dit ontwerp wierdt niet uitgevoerd, De Staaten van dit Gewest zouden gearne gezien hebben, dat de Vergadering van hunne Hoog Mogendheden, of die des Raads van Staate, in deen kommerlijken tijd, verlegd wierdt na Urrecht, om te uader bij der hand te zijn. Doch ter Generalireit wierd hier op alleenlijk beflooren, het getal der Afgevaardigden te Velde met eenige Heeren te vermeerderen, en eenige Heeren videt van Staate eenige Heeren en den Rand van Staate, op alles orde te ftellen, gelijk ook, in “t Jaar 1629,. ge T. (Provincet) 149 gelchied was. Het Franfche Leger hadt zich, midlerwijl, reeds van verfcheiden Steden aan den Adijn en in Gelderland en Overjessen meester gemarkt, en was, den twaalfden Junij, bij hee Toltmis, over den Stroom getrokken;, waat op het Leger der Stätten, welk onder wittem pen III, Prinfe van Oranje, bij Arnhem lag, over de Veluwe na "t Stigt geweeken was. De Afgevsardigden te Velde, san welken hunne Hoog Mogendheden de volitrekte befchikking overdit Leger hadden tovertrouwd, fcheenen van zins om hee in en om Usrecht neder te flaan. Doch men verzogt hun dat het niet nader dan cen uur boven en om de Stad koo-men mogt. Zij bewilligden in dit verzog, eu befloten zich, in de Dorpen tusfchen den Krommen RAijn en Lek, eu uur of verder boven Utrecht, ve legeren. Midlerwijl, was de Burgerij van Usrecht, voor inlegering bedugt, op de been geraakr, em hade de Poorten bezet, verklaarende dat zij geen Krijgsvolk in de Stad ontvangen zou. Hier van kwam haast tijding in den AHaage. Ook kreeg er zijne Hoogheid kennis van. Doch de Ängelijk van Usrechs der Generalität vergadeten, dat hun hier van nog niets was aangefchreven; dat men de berigten van bijzondere Perfonen niet ligt gelöven moest; en dat, in allen geval, de Burgerij wel ligt te bewegen, maar ook even ligt er tot bedaaren te brengen was. Maar deze betuig belette niet, dat men ter Generalität beflot het Leger te brengen in Holland, indien de Ängelijk te Velde, met kennis van de Staaten van Utrecht, en bij raade van zijue Hoogheid, orden, dat het Krijgsvolk en Gefchut van den Staat, in Usrecht, niet veiligijk en met nut, kon worden gebrüikt. Ondertusfchen hadt de Prins zich, reeds langs den Daalfchendijk eu Vege, en dus niet boven maar beneden de Stad, na de Hollandfche zijde, begonuen neder te flaan. De Heeren HOP, VAN SEVENDER of SLINGELAND, die, door de Algemeene Staaten, na Utrecht waren afgezonden geweest, ook den zestienden Junij, in den Haage, verflag hebende g Eben, dat de Burgerie meester in Usher was, en geen Kriegsvolk wilde hebben, beweerende zij, dat de Stad hiet kon verdeedigd worden; en dat verfcheide Leden ook Oorden, dat het Leget om Urrecht niet vellig was wierdt andermaal, ter Generalit, met eenpaarige ftemmen, en dus ook met bewilliging der Afgevaardigden van Utrecht, vastgelteld, het Leger te voeren na Holland, zonder het zelve, geheel of gedeeltelijk, te- gebruiken tot het bezetten van eenige Steden. Nogthans wierdt deeze Refolutie, welke, nog dien zelfden dag, in Utrecht kwam, door den Heer VAN BEVERNINGK, die zich, wegens den Raad van Staate, aldaar bevondt, in diervoege begreepen, dat hunne Hoog Mogendheden niet voor hadden, de Stad te verlaaten dan in meerder nood, indien zij zich anders moediglijk kwijten wil de. De Vroedfchep befloot hier ook toe, op den zelfden zestienden Juolj, bewilligde in het inneetien van K Rigvolky en verklaarde zulks aan zijne Hoogheid, die zich oss anderen dsags beriep op den last der Algemeene Staaten, om af te trekken na Hod/and. In dezier voege wiederde de Provincie van Utrecht sägere, fügende van den Verfügungen Stant, en gebräucht van Frankreich. De voornaamfte Kerken is de Steden wierden, terftond, ingenomen door de Roomsel, ganz endlich, en met Altaaren en Bezügen verfierd. Een inves dant of Stedehouder des Konings kreeg het hoog bewind over de Provincie, en over de andere verwonnen Pläaten hier té Lande. Over de Stad Usrecht, die fterk bezet wierdt, ftelde de Koning eenen Bevetheber san. Naa dat de Wethouders en Amptenaars van ’t Gewest den Eed aan den Koning händen afgelegt, vergde men hun het Krijgsvolk van den Staat, welk door de Provincie plage betasld te worden, derwaards te ontbieden. De Staaten belasteden dic, bij Plakaat van dem negenéntwintigften Junij, door uitdrukkelijk bevel van zijne Allerchristelijkfie’ Majefleit, den Koning van Frankreich. De Afgevaardigden ter Generalit wierden ook te rug one booden vid den Haage, en verfcheiden andere Hieden vas middelen en aanzien, die “gevaar ontwecken w aren; doch weinigen durfden zich vertrouwen in de Provincie, alwaar hunne goederen, midierwij, beflaagen, hunne hnizen, door ’t Franfche Krijgsvotk, ingenomen wierden. Men moesr, eerlang, den Intendant eenen -staat van’ "s Lands penningen ets van de inkomften en lasten der Provincie leveren, en; on- angezogen de herhaalde vertoogen van de armoede van ’t Ge- west, aanzielijke fommen opbrengen, De mecsre Ampten wierden niet begeven dan met kennis yan den Intendant, ‘die er veekiics personen toe voorfloeg, en zelis, in Februarij des 344 UTRECHT. (Provinete) a LESS Se ST des Jaars 1673, vorderde,, dat men drie opengevallen plastzen in ’t Hof met Perfonen vulde, die den Roomchen > Godsdienst beleeden. En toen de Staaten hier mede draal- den, stände de Koning zelf, wat laater, den Heer KoaneLis VAN wyKkeksLooT, die Roomschgezind was, tot Readsheer aan. De Staaten befloten, naa rijp beraad, én °s Konings wil te berusten, en deeden wYKERSLOOT den Eed afnecemen. De Franfche overheerfältig duurde omtrent zeventi man den. Het optrekken der Duitfche Krijgsmagt, tot bijtand van de Staaten, en het veroren van den, dat er op volgende, deedt den Koning befluiten tot het ruinen van de Provincie van Utrecht, en van de meeste andere overwonnen Plätzen in de Veréenigde Gewestepy. De Bevelhebber sroura gaf den Staaten, in November des Jaars 1673, kennen dat hij last badt om de Provincie te veriaaten, te plonderen, en plötzlich te branden. Zelfs beste hij den Heere van pysgveLpD in's ook bevel gegeeven was om den Lekkendijk door te fteeken, en de Sluizen aan de Vaars te vernielen. Men de best om het te verbiden: en men verftonds wel haast, dat de gedreigde verdelging met geld zou af te hoopen zijn. De Intendant vorderde vijfhonderduizend goudens van de Stad Usrechs alleen. Men vertoonde hem,, dat »» de Stad, terwijl zij onder ’s Konings heerfcheppij geftaam yys, hadt, alreeds zeer zwaere lasten hadt moeten opbrengen 3 sy dat zij thans ook ontbloot was van haare rijkfte Ingezee-»» tenen, die met hunne goederen uit de Provincie geweeker »» Waren; en dat het haar hier om onmooglijk was san dew cisch des Intendants te voldoen.” Naa veel handelens, beloofde men, eindelijik, voor de gantfche Provincie, vierhonderd en vijftigduizend guidens te zollen opbrengen, tweehonderd en vijftigduizend guidens in gereeden gelde, en de overige tweehonderdduizend guldens, voor “einde van js Dusrij aavftaande. De Vroedfchap ging, in person, door de Siad, om de Gemeente te vermeanen tot het opbrenges van haar aandee! in deze fomme, bij wege van Leingende, tegen zes ten honderd in 't jaar. De Bevelhebber stoura verzekerde zich van eenigen der aanzielijkle burgeren, tot dat hem "s beloofde geld voldaan was: "¢ welk niet voor Aptit. UTRECHT. (Provinete) £49 April des Jaars 1674 kon gefchieden. Ondetensfchen haddert de Franfchen de Stad Utrecht, op den eenéntwintigiten November des Jaars 1673 verlaaten. Ten zelfder daze, trok dé Graaf van Hoonne, aan "tc hoofd der Staafche manfchaps ter poorte in, zonder dat hij, 't geéne als iet bijzonders opé gemerke wicrdr, eenigen Eed deedt adn de Staaten det Pros vincie. De andere Scigtiche Sreden waren, indletwij!, colt Verlzaten van de Franfchen, en men raadpleegdé, teeds op dta achtienden, onder den Eed vat geheimhondinge, tet Generaliteits Vergaderinge, over de wijze; waar op de Pros Vincie, bij voorraad, zou worden geregeerd. vangst der gemeene middelen; ook eenige weinige Regenien en acht Burgerhoplichen bij voorraad aanftellende, om Zaa- ken, die geen uitel gedoogden, af te doen. De Staaten wan Utrecke hadden, ’sdaags naa "t verurek der Franfchen, en derhslve voor dat zij dus van "t bewind ontzet wierden, agn de Algemeene Staaten van dit verirek kennis gegeven, en voor hunne Afgevaardigden in de Generalität Kollegien, welken men, terftond naa ’t overgacn der Provincie, buiten dezelven gewerd hadt, wederom zitting en rang in dezelven verzogt. Te gelijk hadden zij Gemagtigden. gezonden aan den Prinfe VAN oRANJe, Om bem het Stadhouderfchap op te draa- geo. Doch hun Brief aan de Algemeene Stanten wierdt, voor eerst, onbeantwoord gelaaten; ook nam zijnde hij zelf bedenkelij op het maaken eeper merkelijke verandering in de Regeering wan de Stad en van de Provincie. De Gemagtigden der Al gemeene Staaten, zich midlerwijl te Urrecht blijvende oph Ou- dev, kondigden aldaar Plakaaten af, en gedroegen zich allen- zins, als of de hooge Regeecring over de Provineie vaa regts- wege san de Alg:mcene Siaaten: gekomen was. ‘Lerwij! deeze Regeeringlooshcid in de Provincie duurde, taadpleegde men, in den Haage, op drie punten: 1. of men de Provincie van Usrecht wederom in de Unie zou eannet-men? 2. Of men ook: cen gedeelte van ’t platte Land san Holland zou tekken? 93. Wat rang deeze Provincie ter Ge-Meraliteit zou behooren te hebben? Onder het voorizeten dezer raadpleegingen, wierdt zijner Hoogheid het Scadhouder schap van Holland en Zeeland, erfelijk in zijoe manne lijke neakomelingen, opgedraagen; ‘t welk zijn aanzien biet.’ gingen over dit punt, onderling wel eens geweest, dat men niet weigeren kon de Provincie wederom te ontvangen in de Unie, waer van zij, haars ondanks, afgefcheurd geweest wass Doch die ven Holand, en Haarlem en Amflerdam in 't bij* zonder zouden gaarne dat gedeelte van "t Stigt, welk binnen de Sierkten lag, aan hunone Provincie getrokken hebben, zo om de flukerij hunner gemeene middelen te beter te kunnen weeren, als om meester te zijn van ’t afkomiend water. Maat die van Zecland ftelden zich hier tegen, duidelij verklaaren- de, dat men °c Stigt niet een enkelen voet Lends afneemen zou, of zij wilden vorderen, dat de Stad Brieden en ’t Land van Poorne, t welk, zo zij beweerden, van ouds, tot hun- ne Provincie behoord hadt, aan hun ce rug gegeeven wierdts Die van Friesland en Stad-en Lande begeerden ook, dat hun in de Generalitäts Vergadetingen voortaan rang voor dié van Utrecht wierde toegeftaan. ‘"t Gevoelen van zijne Hooge heid vereenigde, eerlang, de verfchillende gevoclens der Provinciem, Hij verktaarde, in Januar des Jaars 1674, ter Verpadering van Fisland, wegens de drie punten, de herftellen van Hec Stige betreffende: 1. Dat men de Provincie met geen reget of reden buitren de Unie houden kon. 2. Was, zuide hij, den Inzepetenen Jeed geweest, dat de zaaken in zulk een verloop gekommen waten. De Stad Utrecht hadt, een Leper van den 23/e/ kwam, in "t eerse, wel vy, geen volk willen irncemen, en, daar naa hier toe beflochen, ten hebbende, zwaarigheid gemacht, om de Voorfteden te verwoesten; doch zij hadt, toen *t Leger nu na Holland vertrok, evenwel geklaagd, dat zij verlaaten wierdt. Men, hadt daar naa ook wel gezonden aan den Koning van doch hier door mogelijk mecr niet veroorzaakt dan dat "et de Franfchen wat vroeger in getrokken waren, dan zijanders gedaan zouden hebben. Men vondt ook in Holland wel Sieden, die zich, op de aankomst des Vijands. Franklin, en heute de Sleutels der Stadt sangeboden; "Ten beste zouden verdeedigd heben. Men moest dan, "Beftöt bij, Usrecke behouden bij de Unie. Men kon, "Widers, met geen regt, het Stigt eenig Land afneemen, "Hoe veel belang Hodland hier bij ook hebben mogt. God "20u, wegens zulke onregtvaardigheden, het Land ligtelijk "firsflen. Nogthans zou men, meesde hij, wel eenig regt "Op de wateren bedingen kunnen, en de Sterkten behouden, "choon men den grond, daar zij op stonden, liete aan de "Provincie." 3. Over den rang verklaarde de Prins zich piet; doch 't bleek niet donkerlijk, dat hij neigde om de Provincie haaren rang te laaten behouden. De Leden der Vergaderinge vielen allen den Prins toe, en-beflooten, den tweeden. Februarij,, dat de Provincie van Utrecht, op haa "Ten cuden rang, in de Unie zou aangenomen worden; dat "haar ook volgen zouden alle Landen en Plaatzen, welken "laar, voor deczen, hadden toepehoord, uitgenomen dat "de Souverainiteit over de Plaats of Plaatzen, op we" Die van Holland eenige Sterkte of Sterkten hadden opge Worpen, aan deeze Provineie blijven zou, zullende her Der Proviocie van Usreche niet vrijftaan, bianen de hor- derd Koeden van het uiterfte dezer Scerkten, eevige hui- 9, zen, gebouwen of plantaadjen aan te leggen, of iet van g» “¢ geene" er cegenwoordig ftondt te veranderen, of te her- s» fteclen; al hee welke die van Hod/and vrijelijk zouden mögen doen flegten, Dat de Provincie van Holland veijen »» heen. ea wedergang na en van deeze Sterkren behouden 9» Zou Over den Stigiichen bodem, dien zij ook, zo wel en 9» ZO vrij a's haar eigen Land, tot haare verdeediging zou ss Mogen onder water zettepn, Dat gefchillen, betreffende de »» Landen en Polders, die met of over Holland uitwaterden, » en die ter eerfter aavleg for den Regierung van Dijkgraave 9» €n Heemrasden behoorden, bij gebreke of hooger betrek, » Zouden mosten gebrage worden voor den Hove van Holland. Dat de wegyenomen Hinderdam uit De Vegt, la ss welks plaats nu de Sluis te Muiden gelegi was, noch daar dezelve gelegen »» hadt, noch op eenige andere plaats.” De Scaaten van Hot dand drongen, wijders, ter Generalit aan op het magiigen » J vil UTRECHT. (Provinces) 149 van zijne Hoogheid tot het veranderen der Regecringe van. Stigt, als men, zu welchem alle von der Völker in Holland en Zeeland, misnoegen oder 't volk befährt, tegen zulässig beendet, die zuverlässig beendet den Stadthouderlooze Regeeringe. Men. verwagt etok, veigt, in Holland, dat de nieuwe Regeering van Utrecat, eerder dan de gefchofte, bewilligen zu in de voorwärts, waar op men de Provincie wederom in de Unie wilden ontvangen. De Algemeinen Staaten, 't für der heerenigung lang en rijpelij overwoogen hebbende, bewilligen. ten laatiten, op den twintigften April, 't gefchil over den rang tusfchen Usrecht. en Friesland te verblijven aan zijnne Hoogheid, den Prinzen van oranje, en aan Prinzen Henrik KASIMIR, Stadthouder van Frièes/and, die, zedert, uitspraak deeden, dat ütreten den rang voor Friesland behouden zou, gelijkk van ouds. Wijders, beraamden hunne Hoogheid, dat de Provincie niet weder in de Unie zou worden 9» fangenomen, voor dat zij ze van nieuws bezwooren hade: Yo en dat men Zich, ten opzigte der Souverainite van de Sterkten op Stigtien bodem, gedraagen zou aan de Re- »» folutie van Gotland, hier voor gemeld.” Voorts, wierde _ zijnne Hoogheid gemagtig, tot het veranderen der Rege- ringe in ’t Stigt, mids de ontflaagene Regenten hier om niet geoordeeld wierden im hunnen goeden naam gekrenke te zijn, noch ook van andere zijn, noch ook van andere zijn, oek voor de verpligteten, zo zijn bevonden mögen worden zich ergens in vergreepen te heben: alles eg- ter voor deze reize alleen, zonder in gevolg getrokken te kunnen worden, en zonder benadeeiing der Privile- 3» gien.” ; In gevolge van dit befluic der Algemeene Staaten, begaf. 